Behandeling van het Voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl tot wijziging van de Algemene bijstandswet, de Wet financiering Abw, IOAW en IOAZ en de Wet inkomstenbelasting 2001 in verband met het opnemen in de Algemene bijstandswet van de mogelijkheid om aanvullende inkomensondersteuning te verlenen aan personen die langdurig een inkomen hebben ter hoogte van het sociaal minimum en die vooralsnog geen uitzicht hebben op inschakeling in de arbeid (Wet lang-laag) (28508)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 2472-2487

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-12-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 33, pagina 2472-2487

12-12-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28508Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003 (28600 VIII); - de motie-Van der Vlies c.s. over flexibilisering van lesuren (28600 VIII, nr. 50); - en 31 andere motiesPagina 2469-2472
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2003 (28600 XV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2003 (28600 E)Pagina 2426-2463
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2003 (28600 XV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2003 (28600 E)Pagina 2397-2420
Behandeling van het Voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl tot wijziging van de Algemene bijstandswet, de Wet financiering Abw, IOAW en IOAZ en de Wet inkomstenbelasting 2001 in verband met het opnemen in de Algemene bijstandswet van de mogelijkheid om aanvullende inkomensondersteuning te verlenen aan personen die langdurig een inkomen hebben ter hoogte van het sociaal minimum en die vooralsnog geen uitzicht hebben op inschakeling in de arbeid (Wet lang-laag) (28508)Pagina 2472-2487
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Transportraad, te weten: - de motie-Duyvendak/Van Velzen over wetgeving voor transport van olie over zee (21501-20/21501-33, nr. 203); - de motie-Van Velzen c.s. over verscherping van het aansprakelijkheidsregime (21501-20/21501-33, nr. 204)Pagina 2425-2425
Regeling van werkzaamheden (donderdag 12 december 2002)Pagina 2420-2425
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de begroting van Verkeer en Waterstaat, te weten de motie-Dijksma c.s. over de tweede verhoging van de NS-tarieven (28600 XII, nr. 25) (herdruk)Pagina 2425-2426
Noot bij pag. 2397: schriftelijke antwoorden van de bewindslieden van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor het jaar 2003 (28600 XV)Pagina 2489-2497
Presentie en opening (donderdag 12 december 2002)Pagina 2397-2397
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 12 december 2002)Pagina 2487-2488
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet toezicht effectenverkeer 1995 in verband met uitbreiding van het effectentypisch gedragstoezicht naar alle financiële instellingen die actief zijn op de effectenmarkten (28361)Pagina 2397-2397
Voortzetting van de behandeling van: - het Landelijk afvalbeheerplan (28600 XI); - de motie-Koopmans c.s. over exportbeschikkingen (28600 XI, nr. 14); - de motie-Koopmans c.s. over de ARN (28600 XI, nr. 15); - en 11 andere motiesPagina 2463-2469

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 81 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het Voorstel van wet
van het lid Noorman-den Uyl tot wijziging van de Algemene bijstandswet, de
Wet financiering Abw, IOAW en IOAZ en de Wet inkomstenbelasting 2001 in verband
met het opnemen in de Algemene bijstandswet van de mogelijkheid om aanvullende
inkomensondersteuning te verlenen aan personen die langdurig een inkomen hebben
ter hoogte van het sociaal minimum en die vooralsnog geen uitzicht hebben
op inschakeling in de arbeid (Wet lang-laag) (28508).De voorzitter:Ik heet welkom in vak K de initiatiefneemster en de twee deskundigen die
haar ondersteunen, te weten mevrouw Van Iperen en de heer Van Leeuwen, en
in zijn eigen vak de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.Wij behandelen vanavond de eerste termijn van de Kamer.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil mevrouw Noorman-den Uyl een groot compliment maken.
Dat heeft twee redenen. Het is altijd te prijzen wanneer collega's naast alle
drukke werkzaamheden die het kabinet ons altijd bezorgt nog tijd, motivatie
en moed vinden om met eigen voorstellen te komen en die in de vorm van een
voorstel van wet aan ons voor te leggen. Dat is altijd goed. Ik vind het ook
een compliment waard dat mevrouw Noorman-den Uyl een wetsvoorstel indient
dat ons buitengewoon verheugt. U spreekt al jarenlang in gewijde bewoordingen
over de problemen van mensen met een minimuminkomen in Nederland. Het is buitengewoon
goed en belangrijk dat u de daad bij het woord hebt gevoegd en, nu het kabinet
te lang talmt met het geven van een vorm van een oplossing, zelf met een wetvoorstel
bent gekomen zodat met name die mensen van wie wij moeten vrezen dat zij nog
lang van dat sociaal minimum, dat laag is, afhankelijk zullen blijven nu een
wettelijk recht krijgen op een verhoging een keer per jaar in de vorm van
een aanvullende uitkering. Dat is hartstikke goed; mijn complimenten dus.De aanleiding voor het wetsvoorstel is daarmee gegeven. Ook mijn fractie
heeft zich de afgelopen jaren veelvuldig zorgen gemaakt over het voordoen
van armoede in Nederland. Met name de problemen van alleenstaande ouders met
kinderen die een slecht perspectief hebben op werk en dus ook een slecht perspectief
op verbetering van de inkomenssituatie baren ons buitengewoon veel zorgen.
Er zijn vandaag de dag in dit rijke land nog steeds duizenden gezinnen met
duizenden kinderen die in armoede moeten opgroeien. Het zou ons een lief ding
waard zijn, als wij elk jaar weer in deze Kamer kunnen vaststellen dat wij
elk jaar weer iets proberen te doen ter verbetering van de inkomenssituatie
van deze groepen, die er ook bij horen in de samenleving.Het liefst ziet de fractie van GroenLinks een structurele verhoging van
het minimum. Ik verwijs kortheidshalve naar de bekende voorstellen die in
ons verkiezingsprogramma staan en die ook keurig zijn doorgerekend. Dat zou
ook moeten in slechte jaren. Het jaar 2003 is een slecht jaar. Het zit economisch
tegen en het kabinet ziet zich genoodzaakt de lasten te doen stijgen teneinde
de oploop van het financieringstekort te beperken. Die lasten worden naar
het oordeel van mijn fractie onvoldoende evenredig verdeeld; wij hebben dat
hier al zeer uitgebreid gewisseld. Het gevolg is dat opnieuw de inkomenspositie
van mensen met een minimuminkomen er in 2003 op achteruit gaat. Dat vinden
wij verkeerd, zoals wij al meerdere keren hebben laten weten. Juist daarom
ben ik blij dat wij vanavond dit wetsvoorstel van mevrouw Noorman-den Uyl
kunnen bespreken, omdat wij nu weer eens iets goeds doen voor de mensen met
de smalste beurs, die zo afhankelijk zijn van wat de overheid voor hen regelt.Er moet mij nog een andere algemene opmerking van het hart. Misschien
staat mevrouw Noorman-den Uyl mij toe dat ik mijn overleden collega Ab Harrewijn
bij dit punt herdenk, die destijds met de toenmalige minister van Sociale
Zaken streed over de vraag of er zoiets bestond als armoede in Nederland.
Dat was volgens Ab het geval. In de afgelopen tien jaar hebben wij voortdurend
gesproken over het probleem van de armoede, maar in plaats daarvan hebben
wij steeds meer aandacht gegeven aan het probleem van de armoedeval. Dat is
eigenlijk een suggestieve discussie geweest, omdat het probleem van de armoedeval
ons of in ieder geval een meerderheid van de politiek er telkens van weerhouden
heeft om iets te doen aan de armoede zelf.Ook wij hebben voortdurend voorstellen gedaan, twee jaar geleden nog bij
de grootscheepse herziening van het Belastingplan, om ervoor te zorgen dat
er ook een linkse oplossing kan zijn voor de armoedeval. Ik neem het mevrouw
Noorman-den Uyl uiteraard niet kwalijk als zij dat probleem ook nog even oplost,
want dat zou werkelijk ruimte creëren voor een linkse oplossing voor
de armoedeval: zorgen dat laagbetaald werk veel meer gaat lonen dan vandaag
de dag gebruikelijk is om werkelijk iets te doen aan de verhoging van het
minimum voor die mensen die het helaas zonder betaald werk moeten stellen.
Dat is helaas nog niet geregeld. Het is ook meteen de beperking van het kader
waarbinnen wij vanavond spreken. Desalniettemin blijft het verschrikkelijk
hard nodig om er de komende jaren hard aan te werken.Wij zien het wetsvoorstel van mevrouw Noorman-den Uyl ook als een erkenning
dat minimabeleid, dat wil zeggen zorgen dat mensen op het minimum, vooral
langdurige minima, voldoende inkomen hebben om van rond te komen, een zaak
is van de rijksoverheid. De jaren negentig zijn natuurlijk de jaren geweest
dat dit beleid is gedecentraliseerd. De gemeenten moesten maar zien of zij
bijzondere voorzieningen konden introduceren om mensen op een bepaalde wijze
tegemoet te komen. Daar is inmiddels een hele lappendeken van regelingen ontstaan.
In sommige gemeenten gaat het heel goed, met name in de grote steden; sommige
gemeenten blijven achter. Het beeld is beter dan een aantal jaren geleden.
Er wordt werk gemaakt van gemeentelijk minimabeleid, maar eigenlijk zou minimabeleid
landelijk minimabeleid moeten zijn. Wij zien het wetsvoorstel van mevrouw
Noorman-den Uyl als een erkenning dat het onze kwestie is. Eigenlijk moeten
wij dat hier regelen.Ik heb nog een aantal vragen over het wetsvoorstel zelf, te beginnen met
het bereik ervan. Wij hebben het Armoedebericht 2002 van het SCP erbij gepakt.
Het SCP meldt ons dat er in het jaar 2000 350.000 huishoudens waren die langer
dan vier jaar moesten rondkomen van een minimuminkomen. Het wetsvoorstel spreekt
van een groep van 180.000 mensen die tot het bereik van dit wetsvoorstel gerekend
mogen worden en structureel 80.000 mensen. In de nota naar aanleiding van
het verslag lezen wij een getal van 229.000 huishoudens waarvan initieel moet
worden uitgegaan. Misschien is het goed als de indienster van het wetsvoorstel
ons deze verschillende cijfers nader duidt. Ik heb het idee dat de 350.000
huishoudens die ik zojuist benoemde – huishoudens die langer dan vier
jaar op het minimum zitten – de grote groep is inclusief mensen met
een AOW-uitkering, die niet tot de doelgroep van het wetsvoorstel horen. Maar
dan kom ik toch nog niet via de 180.000 bij het structurele aantal van 80.000
mensen die volgens de indienster van het wetsvoorstel gebruik zouden mogen,
moeten dan wel kunnen maken van de aanvullende uitkering die dit wetsvoorstel
regelt. Ik vraag mevrouw Noorman-den Uyl hierop nader te reageren.Een pijnpunt voor mijn fractie zit in de beperking van de categorale bijstand.
Wij hebben er in de schriftelijke ronde vragen over gesteld. Er zitten grote
verschillen in het bereik en gebruik van de categorale bijstand. Ik begrijp
op zichzelf de wens van de indienster: wanneer gemeentelijke regelingen plaatsmaken
voor landelijke regelingen, kun je lokaal iets laten vallen. Laat ik even
een optelsom maken van wat er bij inwerkingtreding van dit wetsvoorstel niet
meer mag worden verstrekt aan categorale bijstand. Dat betreft de witgoedregeling
en de eindejaarsuitkering. Ik kan mij voorstellen dat grote groepen mensen
in Nederland voor wie dit wetsvoorstel iets wil regelen bij wijze van spreken
geen ijskast meer medegefinancierd krijgen door de gemeente, maar nog wel
een uitkering krijgen aan het eind van het jaar van € 454 voor een
tweepersoonshuishouden. Is dat niet vestzak broekzak? Zou het niet de eerste
zorg voor de Kamer moeten zijn om in eerste instantie iets te doen aan de
verbetering van de inkomenspositie van mensen die langdurig op een minimuminkomen
zijn aangewezen? Zouden wij niet vervolgens maar eens in alle rust moeten
bekijken wat daar in de gemeentelijke sfeer aan categoraal bijstandsbeleid,
wellicht bijzonder bijstandsbeleid of andere vormen van inkomensafhankelijke
regelingen, voor moet wijken? Mijn fractie is daar nog niet aan toe. Het amendement
van de heer De Ruiter op stuk nr. 11 heeft mijn sympathie.Dan kom ik op de driejaarstermijn die in het wetsvoorstel wordt gehanteerd.
Mensen die in aanmerking willen komen voor de aanvullende uitkering moeten
drie jaar onafgebroken gebruik hebben gemaakt van een uitkering. Dat lijkt
ons op zichzelf een goede zaak. Het wordt iets ingewikkelder wanneer wij kijken
naar de arbeidsmarkttoets die de indienster toevoegt in het
wetsvoorstel. Ik zei al dat wij zo'n arbeidsmarkttoets eigenlijk niet nodig
zouden moeten hebben. Daar is een Linkse oplossing van het armoedevalvraagstuk
voor nodig, maar die is er niet. Bij het ontbreken daarvan heeft de indienster
aan een arbeidsmarkttoets gedacht. Ik begrijp dat, maar het wordt mij toch
iets te ingewikkeld. Het begint te lijken op een landelijk recht op een aanvullende
uitkering, maar die is zwaar geconditioneerd. Het doet daarom sterk denken
aan een vorm van individuele bijstandsverlening. Ik zie dat ook terug in de
getallen waar ik in het begin aan refereerde. De indienster spreekt van een
potentiële doelgroep van 180.000 huishoudens die recht zou kunnen doen
gelden op een aanvullende uitkering, maar uiteindelijk blijft er structureel
een groep van 80.000 over. Het verschil tussen die twee getallen – als
ik het verkeerd zie, word ik graag gecorrigeerd – is gelegen in het
toepassen van de arbeidsmarkttoets. Dat is een nogal sterke inperking. Het
betekent dat het wetsvoorstel op een dubbele filosofie hinkt. Enerzijds lijkt
het erop dat, omdat mensen drie jaar of langer zijn aangewezen op een minimumuitkering,
de afstand tot de arbeidsmarkt zo groot is, de armoede zo manifest is en binnen
afzienbare tijd niet wordt opgelost, dat op dat moment een aanvullende uitkering
is gerechtvaardigd. Dat lijkt mij een logische redenering. Door tegelijkertijd
aan de driejaarstermijn een arbeidsmarkttoets te koppelen, lijken wij die
redenering echter niet te willen afmaken. Ik vraag me af wat het nu is. Wat
is de betekenis van de driejaarstermijn? Dat lijkt mij belangrijk.Het introduceren van een arbeidsmarkttoets in het wetsvoorstel maakt het
wetsvoorstel voorts kwetsbaar voor de argumenten van andere fracties –
die staan op flinke afstand van die van mij – op basis waarvan zij ervoor
pleiten om die termijn op vijf jaar te stellen. In het kabinet wordt daar
ook nog weleens op gespeculeerd. Dan is de afstand tot de arbeidsmarkt heel
groot. Wie vijf jaar lang moet rondkomen van een minimumuitkering, komt werkelijk
niet meer terug op de arbeidsmarkt. Ik zou op dat punt graag een nadere toelichting
krijgen van de indienster.Een specifiek aandachtspunt betreft de positie van alleenstaande vrouwen
met kinderen, jonger dan vijf jaar. Deze vrouwen zijn op dit moment vrijgesteld
van sollicitatieplicht, indien zij een bijstandsuitkering ontvangen. Ik zou
denken dat voor degenen zonder sollicitatieplicht ook geen arbeidsmarkttoets
geldt. Volgens mij is dat niet geregeld in het wetsvoorstel. Als dat wel het
geval is, dan heb ik dat niet gezien. Vanaf minimaal het vierde jaar waarin
men recht heeft op een uitkering moet er sowieso recht bestaan op een aanvullende
uitkering. Die moet ook gelden voor het vijfde jaar. Pas daarna kan de sollicitatieplicht
worden opgeheven voor deze groep alleenstaande moeders. Dan moet de situatie
opnieuw worden bezien. Ik vind dat het wetsvoorstel in die zin moet worden
geamendeerd, maar het kan ook via een nota van wijziging. De arbeidsmarkttoets
moet dus niet gelden voor de groep van met name alleenstaande vrouwen met
kinderen beneden de vijf jaar zonder sollicitatieplicht. Zij moeten worden
uitgesloten van de arbeidsmarkttoets. Dat lijkt mij overbodige bureaucratie.
Wie zich niet oriënteert op de arbeidsmarkt, wie het recht heeft om voor
kinderen te zorgen, moet niet worden geconfronteerd met een arbeidsmarkttoets.Dit geldt ook voor andere groepen aan wie individueel een bijstelling
van de sollicitatieplicht is verleend. Ook voor hen geldt dat de arbeidsmarkttoets
geen zin heeft. Moet dat niet een op een worden geregeld in het wetsvoorstel?
Ik heb het er niet uit kunnen halen, maar ik hoor het graag als ik het verkeerd
heb gezien. Anders zie ik graag dat het wordt veranderd.Voor alleenstaande vrouwen met kinderen geldt nog een ander punt. Dat
heeft ook de Sociale Alliantie naar voren gebracht. Dat sprak ons bijzonder
aan. De Sociale Alliantie heeft gepleit voor een hogere aanvullende uitkering
van € 690 per huishouden per jaar. In het wetsvoorstel wordt een
uitkering geregeld van € 454 per jaar voor een tweepersoonshuishouden.
Nog belangrijker vind ik het terechte verlangen van de Sociale Alliantie om
een bedrag van € 136 per kind per jaar, indien sprake is van een
uitkering op minimumniveau, langer dan drie jaar. Ik vind dat een heel belangrijke
wijziging. Ik vraag de indienster daarop te reageren. Wij weten uit heel veel
rapporten, individuele verslagen, jarenlange debatten over armoede en jarenlange
monitoren over armoede dat de armoede vooral daar toeslaat waar sprake is
van zorg voor kinderen. Dat zouden wij zichtbaar moeten maken door een uitkering
per kind te verstrekken. Ik vraag de indienster dat te overwegen, wellicht
via een nota van wijziging. Anders kan het via een amendement onzerzijds.Dan nog iets in de richting van de staatssecretaris, want hij zit er niet
voor niets. Ik wil hem ook nog een beetje aan het werk zetten. Bij de begroting
Sociale Zaken is er gesproken over de precieze betekenis van het najaarsoverleg
en de gereserveerde 20 mln euro voor 2003. Dit behoeft nadere duidelijkheid.
Ik heb van mijn collega, Ineke van Gent, vernomen dat er wat dat betreft nog
geen optimale duidelijkheid is. Er schijnt nog veel te moeten worden overlegd
met IPO en VNG. Dat is niets nieuws, want dit departement overlegt altijd
met IPO en VNG. Ik wil van de staatssecretaris weten of het klopt dat er in
het najaarsakkoord alleen maar een incidentele uitkering voor 2003 is geregeld.
want het wetsvoorstel wil een structurele aanvullende uitkering regelen voor
mensen op het minimum. De vraag is voorts hoe de plicht tot het regelen van
deze voorziening in 2003 die de staatssecretaris op zich heeft genomen, voortvloeiend
uit het najaarsoverleg, zich verhoudt tot de nieuwe Bijstandswet. Laten wij
er even van uitgaan dat die nieuwe Bijstandswet er nog niet is. Wellicht wordt
die door het volgende kabinet ook niet behandeld. De staatssecretaris moet
mij nog even duiden, ook al is hij demissionair, hoe dit wordt geregeld. Is
het een recht? Is het een gunst? Wordt het automatisch verstrekt? Met andere
woorden, hoe ziet de regeling er precies uit? Is het niet logisch het wetsvoorstel
van mevrouw Noorman te betrekken bij, sterker nog, als basis te nemen voor
de uitvoering van de afspraken, voortvloeiend uit het najaarsoverleg? Ik zou
dat graag willen weten.Er is ook nog onduidelijkheid over de termijn van drie versus vijf jaar.
In de verschillende stukken staan verschillende berichten. Ik hoor van verschillende
kanten verschillende versies van dezelfde gesprekken die zijn gevoerd in het
kader van het najaarsoverleg. Mijn perceptie tot op heden is dat de staatssecretaris
in het kader van het najaarsakkoord wordt gevraagd om een aanvullende
uitkering te regelen, gelijk het wetsvoorstel van mevrouw Noorman, indien
sprake is van de afhankelijkheid van een uitkering op minimumniveau, gedurende
drie jaar en niet gedurende vijf jaar. Ik vind dat een terechte regeling.
Het is het verlangen van de vakbeweging. Het is voorts een verlangen van de
mensen die weten waar het over gaat, namelijk de mensen van de Sociale Alliantie.
Ik vraag de staatssecretaris indringend om zich daar duidelijk over uit te
spreken. Het is namelijk ook een politieke aangelegenheid die wij hier behoren
te bespreken. Het gaat niet aan om dat in het kader van het reguliere overleg
met de VNG uit te dokteren. Dat bepalen wij hier. Wat mij betreft bepalen
wij dus dat na drie jaar het recht op een uitkering ontstaat. Als ik het goed
zie, dan is er geen enkel beletsel meer voor deze staatssecretaris om het
wetsvoorstel van mevrouw Noorman als uitgangspunt te nemen voor het uitvoeren
van het najaarsakkoord op dat punt. Ik vraag de staatssecretaris zijn verantwoordelijkheid
te nemen. Dat schijnt het parool van dit kabinet te zijn. Ik vraag hem om
zich aan de zijde van mevrouw Noorman te scharen. Ik roep hem daar krachtig
toe op. Ik vraag hem het wetsvoorstel van de indienster te gebruiken om zijn
verplichtingen, voortvloeiend uit het najaarsoverleg, waar te maken. De belangrijkste
partij die de staatssecretaris wat dat betreft voor het hoofd kan stoten,
is de FNV. Het maakt de werkgevers geen bal uit. Dat weten wij. Wat dat betreft
is het raar dat deze regeling wordt besproken met de werkgevers, alsof zij
zich bezighouden met armoedebeleid. Dat is onzin. De staatssecretaris heeft
eigenlijk een deal gesloten met de vakbeweging. De vakbeweging is helder.
De vakbeweging geeft de staatssecretaris daar, als vertegenwoordiger van het
kabinet, loonmatiging voor terug. Als wij van de vakbeweging horen dat het
drie jaar is en dat het wetsvoorstel van mevrouw Noorman een prima basis is,
laten wij een en ander dan combineren. Ik roep de staatssecretaris daar krachtig
toe op.Dan nog iets over de cijfers. Hoe zit het met de aantallen en de groep
van gerechtigden in het jaar 2003? Afhankelijk van de groep waarvan je vermoedt
dat die in aanmerking komt voor de aanvullende uitkering lopen de budgettaire
bedragen nogal uiteen. Ik vraag dat zowel aan mevrouw Noorman als aan de staatssecretaris.
De 20 mln euro die in het kader van het najaarsoverleg is gereserveerd voor
2003 is wellicht aan de krappe kant. Het zou kunnen dat er wat meer geld over
de burg moet komen om te zorgen dat alle mensen die langer dan drie jaar een
uitkering hebben, van een aanvullend recht op een uitkering gebruik kunnen
maken. Misschien kunnen beide aangesprokenen mij daar meer informatie over
geven. Dit is van belang om vast te stellen dat het budget dat is afgesproken,
ook bij het najaarsoverleg, nooit maatgevend kan zijn voor de regeling die
eruit voortvloeit. Het moet nu echt een keer worden geregeld. Het gaat om
vrij bescheiden bedragen en wij zijn er al twaalf jaar, wat zeg ik, veertien
jaar mee bezig. Gelet op de groep waarvoor wij het doen, mogen en moeten wij
ons permitteren dat het budget de regel volgt, en niet andersom.De heer Mosterd (CDA):Voorzitter. Het doel van het initiatiefwetvoorstel van Mevrouw Noorman-den
Uyl is mijn fractie bijzonder sympathiek. Het gaat erom dat wij iets extra
doen voor mensen die langdurig op het minimum zijn aangewezen en geen perspectief
hebben om snel uit die situatie te komen. Er zit echter wel een probleem in
de weg waarlangs. Dit voorstel sluit aan bij de huidige systematiek van de
Abw. Het is verder gebaseerd op de voorstellen van het vorige kabinet, waarvan
dit kabinet in het Strategisch akkoord heeft gezegd: wij komen met andere
voorstellen. Die andere voorstellen zijn gericht op de 100%-budgetsverantwoordelijkheid
en meer ruimte voor gemeenten, in plaats van de 75-25-verhouding die wij nu
hebben. Ook wordt er uitgegaan van een heel duidelijke rijksverantwoordelijkheid
voor het inkomensbeleid; dat breng ik nadrukkelijk naar voren. Er wordt niet
gekozen voor categoraal beleid – zoals de heer Vendrik wil – maar
voor maatwerk. De CDA-fractie heeft in dat verband altijd gewezen op de grootste
kostenposten voor mensen, zoals wonen, zorg en kinderen, waarvoor een systeem
van lastenmaximalisatie zou moeten gelden. De tegemoetkomingen komen dan terecht
bij de mensen met de laagste inkomens en de hoogste kosten. Dat voordeel zien
wij nadrukkelijk.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik hoor de CDA-fractie dat nu al de hele tijd zeggen – in het debat
over de begrotingsbehandeling heb ik dat vandaag ook al een paar keer gehoord –
maar als wij vragen hoe wij ons dat concreet moeten voorstellen, krijgen wij
nul op het rekest. Het kabinet waarvan de heer Mosterd zo hoog opgeeft, bereidt
een nieuwe bijstandswet voor waarin die lastenmaximalisatie ten aanzien van
zorg en wonen helemaal geen rol speelt. Waar heeft de heer Mosterd het eigenlijk
over?De heer Mosterd (CDA):Ik heb het over voorstellen die mijn fractie hier keer op keer naar voren
heeft gebracht en die in ons verkiezingsprogramma nadrukkelijk worden genoemd.
Wij hebben nagegaan waar de grootste kostenposten liggen voor mensen; de drie
grootste heb ik zonet genoemd. Als je daarop lastenmaximalisatie toepast,
krijgen mensen met de hoogste kosten en de laagste inkomens de hoogste bijdrage.
Met dat systeem wordt ook meteen de armoedeval opgelost; dat is een bijkomend
voordeel. Ik noem dit als uitgangspunten, idealen die wij als de CDA-fractie
fractie hebben, om juist de mensen met de laagste inkomens te helpen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik constateer dat het gaat om mooie idealen, waarmee dit kabinet blijkbaar
niet veel heeft gedaan.De heer Mosterd (CDA):Ik kom daar nog op in mijn betoog; mevrouw Bussemaker moet nog even wachten.De voorzitter:Had de heer Vendrik nog een vraag? Nee, hij stond daar gewoon even gezellig
bij de microfoon.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Hij is er niet weg te slaan.De heer Mosterd (CDA):Ik kom bij de praktijk. Wij beseffen dat die nieuwe bijstandwet op dit
moment hier niet ligt. Als deze wordt ingevoerd, gebeurt dat waarschijnlijk
pas in 2004. Wat doe je dan in 2003? Wij willen ook in dat jaar nadrukkelijk
iets doen voor mensen die langdurig op het minimum zijn aangewezen. Voor
die mensen moet iets gebeuren, want het kan niet zo zijn dat wij in 2003 niets
doen omdat, om allerlei redenen, dat voorstel hier nu niet ligt. Daar zijn
wij het dus over eens. Aanname van dit initiatiefwetsvoorstel heeft als nadeel
dat je een systeem invoert dat je mogelijk na heel korte tijd weer kunt afvoeren
omdat er een nieuwe Algemene bijstandswet met een nieuwe systematiek wordt
ingevoerd waarin het in wordt meegenomen. Vervolgens zit je in de klem dat
je wél wat wilt doen, maar dat dit voorstel het genoemde nadeel heeft.Om allerlei redenen was ik natuurlijk erg blij met het sociaal akkoord
dat de heer Vendrik eerder ter sprake bracht. Het kabinet laat in dat akkoord
nog eens nadrukkelijk merken dat de sterkste schouders de zwaarste lasten
moeten dragen. Hierin komt het sociaal gezicht van het kabinet duidelijk naar
voren en daar ben ik erg blij mee. Het sociaal akkoord bevat bovendien de
belofte van 20 mln euro extra voor de mensen die langdurig op het minimum
zijn aangewezen. Dit geldt voor 2003 omdat men in 2004 mogelijk aan het werk
kan met de nieuwe, gewijzigde Algemene bijstandswet. Als wij op ons in laten
werken dat dit hetzelfde bedrag is als mevrouw Noorman nodig heeft voor haar
voorstel, vraag ik mij af waarin de spoed is gelegen om met dit initiatiefvoorstel
te komen. Ik vraag dit zowel aan mevrouw Noorman als aan de staatssecretaris.
Het kabinet komt ten slotte voor 2003 met een voorstel dat, voor zover ik
het kan bekijken, hetzelfde bedrag inhoudt. Ik wil namelijk wél over
de inhoud spreken en dan kom ik dadelijk tot soortgelijke vragen als de heer
Vendrik.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Als de heer Mosterd en de CDA-fractie het zo belangrijk vinden dat er
in 2003 iets gebeurt voor de lage inkomensgroepen, kan hij mij dan uitleggen
waarom hij bij de algemene financiële beschouwingen vóór
de motie-Van Beek heeft gestemd? Die motie hield in dat er helemaal niets
gedaan hoeft te worden voor de groep die langdurig op een laag inkomen is
aangewezen.De heer Mosterd (CDA):De motie-Van Beek had natuurlijk ook een positief effect en zou de positie
van mensen in een zwakke positie verbeteren. Bovendien blijkt nu dat wij de
middelen voor mensen die langdurig op het minimum zijn aangewezen ook op een
andere wijze kunnen krijgen. Het kabinet komt immers ook met een voorstel
voor 20 mln euro.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat gaat mij wat te ver, want dat is het resultaat van een deal die in
het najaarsakkoord is gesloten. Die deal is meer ondanks dan dankzij het kabinet
en uw fractie tot stand gekomen. U moet daar nu geen goede sier mee gaan maken.De heer Mosterd (CDA):Dat is een erg gemakkelijk bewijs waar weinig grond voor is. Het is mijn
stelling dat het kabinet hiermee nog een keer nadrukkelijk heeft aangegeven
dat het ook in moeilijke tijden wat extra's wil doen voor mensen met de zwakste
schouders. Het is het kabinet ernst dat de mensen die de zwaarste lasten moeten
dragen, ook de mensen met de sterkste schouders zijn. Die stelling kan ik
net zo goed verkondigen als u de uwe.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat u voor de motie-Van Beek heeft gestemd, is voor mij het bewijs dat
u het toen niet zo belangrijk vond om daarvoor geld uit te trekken.De heer Mosterd (CDA):Dat mag u zeggen, maar ik denk daar totaal anders over.De heer De Ruiter (SP):Erkent de heer Mosterd dat er haast bij is om het armoedeprobleem op te
lossen, met name voor 350.000 kinderen in dit land?De heer Mosterd (CDA):Ik ben begonnen te zeggen dat het doel van dit voorstel mij zeer sympathiek
is. Vervolgens ben ik nagegaan waar de problemen lagen en hoe deze problemen
moeten worden opgelost. Ik ben nu net aangekomen bij het punt dat het kabinet
zeer voortvarend met een oplossing bezig is en ik wil daar dadelijk nog iets
over vragen. Ik wil een oplossing die voortvarend, in 2003, tot stand komt.De heer De Ruiter (SP):Ik vroeg of er haast bij is.De heer Mosterd (CDA):Ja, er is haast bij. Anders had ik niet hoeven eisen dat er voor 2003
een oplossing komt, want dat wil ik namelijk.De heer De Ruiter (SP):De oplossing had er al lang moeten zijn. Nu ligt er een voorstel en nu
begrijp ik dat u alles wilt uitstellen in het kader van de behandeling van
de nieuwe Algemene bijstandswet.De heer Mosterd (CDA):Nee, dan hebt u het helemaal verkeerd begrepen. Het kabinet heeft het
voorstel nog niet uitgewerkt ingediend. Ik weet het dus niet precies. Naar
wat ik begrepen heb, komt het kabinet op zeer korte termijn met een voorstel
naar de Kamer waarvan de mensen in 2003 kunnen profiteren. Dat betekent dat
er voor die mensen helemaal geen vertraging is.De heer De Ruiter (SP):Ik vind dat toch prematuur. Er is een controversieel wetsvoorstel. Eigenlijk
hadden wij al afgesproken dat wij het daar niet over zouden hebben. Het is
nog maar zeer de vraag waar het volgende kabinet mee komt. Dat hangt af van
de samenstelling van dat kabinet.De heer Mosterd (CDA):Dat is nu weer te kort door de bocht. Het gaat niet om het controversiële
wetsvoorstel, het gaat om een afspraak die het kabinet ook heeft gemaakt om
er, daarop vooruitlopend, al wat aan te doen. Het vindt dat er wat gedaan
moet worden voor mensen die langdurig op het minimum zitten. Dat is een stuk
sociaal beleid van het kabinet, vooruitlopend op de nieuwe Algemene bijstandswet.De heer Vendrik (GroenLinks):Het lijkt mij verstandig om een aantal onzekerheden vanavond even opzij
te zetten. Het is onzeker wat op 22 januari de uitslag is. Het is onzeker
of de heer Rutte terugkomt als staatssecretaris van Sociale Zaken. Het is
onzeker of de nieuwe algemene bijstandswet, gisteren ingediend bij de Tweede
Kamer, hier überhaupt nog wordt behandeld, laat staan door een volgend
kabinet verdedigd. Laten wij het elkaar niet heel moeilijk maken. Wij debatteren
dan over inschattingen en dat schiet niet op. Het doet mij deugd dat de heer
Mosterd namens de fractie van het CDA zegt dat hij er iets aan wil doen. Hij
voelt net als wij een verplichting om iets te doen voor mensen
die langdurig op het minimum zitten. Hij schaart zich net als ik achter het
najaarsakkoord. Daar is geld vrijgemaakt dat wij kunnen aanwenden voor langdurige
minima. Daar zijn wij het over eens.In dit debat is het punt wat de beste route is om dat te regelen. Is de
heer Mosterd het met mij eens dat het langzamerhand tijd wordt om landelijk
lijnen te trekken rondom het inkomensbeleid voor langdurige minima? Het ligt
al in de prullenbak, maar dat was toch een beetje de intentie van het Strategisch
akkoord. Ik zou dus denken dat het wetsvoorstel van mevrouw Noorman-den Uyl
hem moet aanspreken. Er worden landelijk lijnen uitgezet voor het beleid inzake
inkomens voor langdurige minima. Is dat niet een heel interessante gedachte
voor het CDA?De heer Mosterd (CDA):Dat is een heel interessante gedachte, maar ik denk dat ik heel goed uit
de voeten zal kunnen met het voorstel waar het kabinet mee zal komen. Als
dat niet zo is, heeft de heer Vendrik een punt. Dan moeten wij voor 2003 snel
samen een oplossing genereren voor de betrokken groep mensen. Ik ga er voorshands
van uit dat in het sociaal akkoord niet voor niets zo'n afspraak is gemaakt
en dat het voorstel er heel snel ligt. Ik had daarover nog een paar vragen
aan de staatssecretaris, over onderlinge vergelijkbaarheid enz.De heer Vendrik (GroenLinks):Zullen wij dan niet samen op zeker spelen? Wij hebben nog een paar dagen.
Dan kunnen wij het in de Kamer aftikken en is het geregeld. Daar wachten de
mensen al veertien jaar op. Het zou toch prachtig zijn om dat voor Kerstmis
samen met het CDA te regelen?De heer Mosterd (CDA):De mensen kunnen die zekerheid krijgen, maar wij verschillen nog even
over de weg waarlangs het geregeld wordt en niet eens over de termijn. Er
hoeft niet gezegd te worden dat die mensen in onzekerheid verkeren. Als ik
het goed heb bekeken, denk ik dat de bedragen die de langdurige minima kunnen
krijgen vergelijkbaar zijn met de bedragen waarmee het kabinet zal komen.
Op dat punt krijg ik graag antwoord van zowel mevrouw Noorman als de staatssecretaris.
Er is een heel duidelijke meerderheid voor. Wij praten dan alleen nog over
de methode.De heer Van der Vlies (SGP):Dit interruptiedebat ontstond nadat de heer Mosterd de initiatiefnemer
vroeg waarom er toch zo'n haast werd gemaakt. Wij moeten de zaak niet op zijn
kop zetten. Ik ken de heer Mosterd als een vriendelijk mens. In alle vriendelijkheid:
in september is het initiatiefwetsvoorstel ingediend. In september was er
nog geen zicht op welke daad ook van het kabinet. Dat is daarna, gaandeweg,
duidelijk geworden. Het initiatiefrecht is een individueel recht van elk kamerlid,
dus er kan geen verwijt in de richting van mevrouw Noorman-den Uyl zijn dat
er zo'n haast gemaakt is. Hooguit kunt u zich de vraag stellen of het beter
is om voor dit wetsvoorstel te gaan dan wel of het beter is om te wachten
op de uitwerking van hetgeen tijdens het najaarsoverleg is overeengekomen.
U heeft het volle recht in uw eigen verantwoordelijkheid om dat af te wachten,
maar bij uw toon van verwijt wilde ik toch een kanttekening plaatsen.De heer Mosterd (CDA):Mijnheer Van der Vlies, ik wil dat verwijt zeker niet maken. Ik vind het
prijzenswaardig als een kamerlid met een dergelijk initiatiefwetsvoorstel
komt. Ik heb ook al gezegd dat wij het doel dat met dit wetsvoorstel wordt
gediend, van harte onderschrijven. Tegelijkertijd wijs ik erop dat er nog
een andere weg is, namelijk die van het kabinet. Een weg waarin ik zeker wel
voordelen zie. Over de hoogte van de bedragen heb ik reeds een vraag gesteld.
Ik vraag de staatssecretaris tevens in te gaan op de termijn van 3 jaar dan
wel 5 jaar.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik kan mij zo voorstellen dat de CDA-fractie ook wel een eigen opvatting
heeft over de vraag of de termijn 3 jaar of 5 jaar moet zijn. Mevrouw Noorman-den
Uyl heeft er in ieder geval een heel duidelijke opvatting over, namelijk 3
jaar. Steunt u die opvatting?De heer Mosterd (CDA):Ik wacht op dit punt de uitleg van het kabinet eerst af. Ik heb op dit
moment nog niet een uitgekristalliseerd standpunt van mijn fractie. Ik kan
u wel zeggen dat wij een termijn van 5 jaar behoorlijk lang vinden. Ontstaan
hierdoor niet situaties waarin sprake is van mensen die net tussen die 3 jaar
en die 5 jaar zitten, voor wie je in redelijkheid ook wat zou moeten doen?Mevrouw Bussemaker (PvdA):Tijdens de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
vandaag hebben wij met z'n allen kunnen constateren dat er op het punt van
die 3 jaar of 5 jaar nog onduidelijkheid is. Gesteld dat de Kamer het besluit
als zodanig zou moeten nemen, bent u dan meer voor die 3 jaar?De heer Mosterd (CDA):Ook in afwachting van het voorstel van het kabinet kunnen we hier te allen
tijde volop de discussie voeren over de vraag of het 3 jaar of 5 jaar moet
zijn. Dan bepaalt de Kamer op een gegeven moment wat er moet gebeuren.De heer Vendrik (GroenLinks):Helpt het u bij de positiebepaling ten aanzien van dit vraagstuk dat er
vele CDA-wethouders van sociale zaken in Nederland zijn die binnen de ruimte
die gemeenten is toegestaan een minimabeleid voeren waarbij 3 jaar uitgangspunt
is? Na 3 jaar komen bepaalde regelingen beschikbaar uit het gemeentelijk budget
voor mensen die langdurig op een uitkering zijn aangewezen. Een en ander heeft
ook geleid tot een goede relatie tussen mijn partijgenoten lokaal en uw partijgenoten
lokaal.De heer Mosterd (CDA):Onbekend was mij dat zeker niet, maar het is prima dat u mij er nog eens
aan herinnert. Ik besef zeer wel dat 3 jaar al een behoorlijk lange periode
is. Dat zeg ik ook nadrukkelijk als oud-wethouder sociale zaken.Voorzitter. Van de staatssecretaris zou ik graag willen vernemen wat de
huidige stand van zaken is rond het overleg met IPO en VNG. Het kan toch niet
zo zijn dat er straks zoveel vrijheid is dat gemeenten in het kader van hun
lokale verantwoordelijkheid wat betreft de besteding van het beschikbare bedrag
meer prioriteit geven aan bijvoorbeeld lantaarnpalen dan aan deze uitkering?
Als wij heel bewust wat willen doen voor deze groep mensen met een uitkering
moet het duidelijk zijn dat de gemeenten hun verantwoordelijkheid op dit punt
moeten nemen. Voorzitter. Het kabinet heeft gezegd dat het met grote spoed met voorstellen
naar de Kamer zal komen. Hoe mag ik dat invullen? Als de staatssecretaris
met zijn antwoorden duidelijk kan maken dat hij snel met een goede oplossing
voor de mensen voor het jaar 2003 hier kan zijn, hebben wij geen behoefte
om het voorstel van de initiatiefneemster te steunen, ook al waarderen wij
het bijzonder dat een kamerlid met dit doel aan het werk is. Het hangt af
van de antwoorden die wij krijgen. Voorshands nemen wij dit standpunt in.
Gelet op de positie die wij hierin altijd betrokken hebben, is dat een zeer
heldere lijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. De heer Mosterd sprak zonet over de beleidsvrijheid van gemeentes
ter zake van lantarenpalen of uitkeringen. Als dat zijn zorg is – het
is ook de mijne – dan moet hij het wetsvoorstel van deze demissionaire
staatssecretaris heel kritisch bekijken. Wij spreken daar ongetwijfeld een
andere keer over.De heer Mosterd (CDA):Ik wil u daar meteen op antwoorden. Er is ook een ander punt. Burgemeester
en wethouders moeten zich in de gemeenteraad verantwoorden over het te voeren
beleid, ook op het punt van de bijstand. Ik weet uit ervaring heel goed dat
raden, evenals wij hier in het parlement, erg gevoelig zijn voor de sociale
nood van mensen. Gemeenten nemen daarin over het algemeen heel duidelijk hun
eigen verantwoordelijkheid. Ik wil die transparantie er nadrukkelijk in hebben.De heer Vendrik (GroenLinks):Toch zijn er gemeentes die dit niet doen en kiezen voor lantarenpalen.
Daarom is het goed dat wij landelijke regels stellen voor wat mensen in een
bepaalde situatie toekomt. Dat regelt het wetsvoorstel. Of de regeling van
de staatssecretaris dat ook doet, moeten we nog maar afwachten.De heer Mosterd (CDA):Wij zijn nadrukkelijk voor een duidelijk landelijk inkomensbeleid dat
gemeenten op een zeer transparante manier uitvoeren, maar het is ook heel
belangrijk dat gemeenten maatwerk kunnen leveren voor de individuele burger
die het moeilijk heeft.De heer Vendrik (GroenLinks):Het wetsvoorstel laat alle ruimte om dat te doen. Het bijzondere bijstandsbeleid
blijft in stand.De heer Mosterd (CDA):Ik heb nog niet de indruk dat het voorstel van het kabinet dat niet zal
doen. Ik wil dat ook even duidelijk stellen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Misschien gelooft de heer Mosterd het niet als ik zeg dat het voorstel
van het kabinet dat niet doet. Laat ik iemand aanvoeren die hij goed kent,
de heer Bovens wethouder in Maastricht, medeauteur van het verkiezingsprogramma
van het CDA. De heer Bovens zegt dat CDA en VVD zo bang zijn dat uitkeringsgerechtigden
niet worden geprikkeld om werk te zoeken dat zij doorslaan. Neem bijvoorbeeld
de afschaffing van aanvullende bijstand voor bepaalde groepen uitkeringsgerechtigden.
In Maastricht is er een collectieve aanvullende ziektekostenverzekering voor
minima. Als die verdwijnt, moeten mensen weer allemaal individueel hun aanvraag
doen. Als je het interview met de heer Bovens leest, kan ik niet anders dan
zeggen dat hij het absoluut oneens is met het CDA-standpunt. Hij zegt simpelweg
dat het CDA de prioriteiten verkeerd stelt. Waar staat u nu, mijnheer Mosterd?
Aan de kant van de heer Bovens die in de praktijk probeert die problemen op
te lossen waarover de heer Vendrik het ook heeft? Of staat u aan de kant van
de heer Rutte die het in feite allemaal anders wil?De heer Mosterd (CDA):Ik sta nadrukkelijk voor het beleid dat het CDA steeds in de Kamer uitdraagt
en waarbij we proberen zoveel mogelijk mensen zo snel mogelijk aan goed werk
te helpen. Daarnaast sta ik ervoor om voor mensen die echt niet kunnen een
goed sociaal beleid te voeren. Daar staat de heer Bovens voor. Daar sta ik
ook voor. Maar dat hoeft elkaar niet tegen te spreken.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat is precies wat het wetsvoorstel van mevrouw Noorman regelt. Als u
zegt dat u het met de heer Bovens eens bent, dan begrijp ik niet waarom u
niet de conclusie trekt dat u het wetsvoorstel van mevrouw Noorman wilt steunen.De heer Mosterd (CDA):Ik heb aan het begin van mijn betoog gezegd dat het CDA in het Strategisch
akkoord heeft ingestemd met bepaalde veranderingen in de ABW. Wij staan daar
achter. Wij zullen de voorstellen van het kabinet straks op hun merites beoordelen,
maar wij willen daar nauw bij betrokken blijven en nadrukkelijk het sociale
beleid voeren. Ik neem daar geen enkele afstand van.De heer Vendrik (GroenLinks):Iets doen voor mensen die langdurig op het minimum zitten, staat niet
in het Strategisch akkoord. Dat is voortgekomen uit het najaarsakkoord. Wat
belet het CDA nu om ter uitvoering van het najaarsakkoord het wetsvoorstel
van mevrouw Saskia Noorman-den Uyl te steunen?De heer Mosterd (CDA):Het kabinet heeft gezegd, zeer snel een voorstel te zullen doen over de
wijze waarop hier invulling aan gegeven zal worden. Als het dat doet, waardoor
de mensen ook in 2003 ongeveer hetzelfde bedrag gegeven zal worden als in
het voorstel van mevrouw Noorman-den Uyl, waarom zou ik daar dan niet op wachten?
Dat lijkt mij heel normaal.De heer De Ruiter (SP):Voorzitter. Ik zou haast zeggen: de aanhouder wint. Dat moet mevrouw Noorman-den
Uyl maar als een aanmoediging beschouwen en tegelijkertijd als een compliment.
Ik kan mij goed voorstellen dat het ook een wat wrang gevoel geeft om vandaag
op dit tijdstip, na de uitkomsten van de discussie bij de begrotingsbehandeling
en ook na de uitkomst van het najaarsoverleg, nog dit uitstekende voorstel
te behandelen. Ik vond en vind het voorstel sympathiek; woorden die ik bewust
kies. Wij zijn al zo'n tien jaar bezig, vanaf de vorige economische crisis,
met het regelen van een goed armoedebeleid in Nederland. Ik stel vast dat
de 350.000 kinderen die toen vier jaar waren, dat waren er overigens meer,
nu veertien zijn. Zij leven in ieder geval al tien jaar in armoede. Daar word
ik nu een beetje treurig van.Er is nog wel iets anders. Ik wil er geen geheim van maken dat ik ook
enige kritiek heb op de PvdA. In Trouw van 10 december ontstond een discussie
tussen het CDA en de PvdA, met name mevrouw Noorman-den Uyl,
over wie nu het meest sociale gezicht zou hebben. Als ik moest kiezen, zou
ik zeggen: de PvdA heeft in elk geval het meest sociaal-democratische gezicht.
Daar zit ook precies het verschil van inzicht tussen de PvdA en de SP. Ik
citeer:"Het PvdA-kamerlid heeft zelf juist een wetsvoorstel ingediend om langdurige
minima € 450 per jaar extra te geven. Noorman ziet dat als een sluitstuk
van het inkomensbeleid."Welaan, daar zit natuurlijk het verschil tussen de PvdA en de SP. Dit
wetsvoorstel kan nooit het sluitstuk zijn van een inkomensbeleid. Niet voor
niets heb ik de regering vanmiddag bij motie opgeroepen om er in ieder geval
voor te zorgen dat mensen met een laag inkomen er onder geen beding op achteruitgaan.
Dat moet altijd de eerste insteek zijn. De tweede insteek van de SP is al
sinds jaar en dag dat over de gehele linie de minimuminkomens en de daaraan
gekoppelde uitkeringen verhoogd moeten worden met 5% in één
keer en 5% via indirecte maatregelen.De heer Vendrik had het over linkse en rechtse oplossingen voor de armoedeval.
Mijnheer Vendrik, het zal mij een zorg zijn of het links of rechts is, als
het maar wordt opgelost. Voor die mensen maakt de wijze waarop namelijk niets
uit. Als een rechts kabinet met een goed voorstel komt, steun ik dat.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ben verbijsterd. U wilt toch niet zeggen dat het niet uitmaakt? Weet
u wat een rechtse oplossing voor de armoedeval is? Dat betekent dat de huursubsidie
en de kwijtschelding verdwijnen. Dat kunt u mij op dit uur van de avond toch
niet aandoen?De heer De Ruiter (SP):Maakt u zich niet ongerust, dat ga ik u absoluut niet aandoen. Ik kijk
altijd naar de inhoud. Natuurlijk komen die zaken dan aan de orde. Ik wil
het echter weghalen uit de links-rechtsdiscussie. Het gaat erom dat de problemen
van de mensen met een laag inkomen worden opgelost. Als dit kabinet met een
goed voorstel komt, zal ik dat onmiddellijk steunen. Ik beoordeel dit, evenals
u, tegen de achtergrond van het versneld in procedure brengen van de nieuwe
bijstandswet. Om die reden zeg ik nu dat ik het voorstel zeer sympathiek vind,
maar het gaat mij eigenlijk nog niet ver genoeg. Ik wil twee dingen veiligstellen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik kom nog even terug op het punt waar ook de heer Vendrik op "aansloeg".
Ik schrok daar toch ook wel een beetje van. Ik heb vanmiddag al gezegd dat
ik vond dat de heer De Ruiter wel erg vriendelijk was voor het CDA over het
tonen van een sociaal gezicht. Ik moet nu constateren dat u het CDA bijna
voorbijspringt en dichter bij de VVD uitkomt. Wat krijgen we nou? Valt u van
uw geloof, of vindt u nog steeds dat een goede linkse oplossing voor de armoedeval
het soort beleid is dat mevrouw Noorman vandaag voorstelt?De heer De Ruiter (SP):Het gaat er mij nooit om of iets links of rechts is. Het gaat erom of
de problemen van de mensen worden opgelost: gaan de gewone mensen die al heel
lang armoede kennen, erop vooruit, worden hun rechten, hun inkomenspositie
of hun koopkracht beter geregeld? Daar beoordeel ik dingen op, niet op de
vraag of iets links of rechts is. Dat is volstrekt oninteressant. Ik raad
mevrouw Bussemaker aan om dat ook niet te doen. Dat is een soort stigma. Het
maakt mij niet uit.Het is bekend dat ik heel lang gemeenteraadslid ben geweest. Als een college
van B en W – en dat waren meestal rechtse colleges – een goed
voorstel deed inzake de bijzondere bijstand, dan steunde ik dat. Het moest
wel een goed voorstel zijn.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik heb enige ervaring met de VVD. Zij zegt altijd dat zij fantastische
oplossingen heeft voor de armoedeval. Dat noemen ze niet links of rechts,
maar zij vergroten de wig tussen de uitkering en de arbeidsmarktparticipatie.
De VVD zegt in feite dat ervoor zorgen dat iedereen, ongeacht positie en achtergrond,
de arbeidsmarkt op gaat, de enige manier is om uit de armoedeval te komen.
Is de heer De Ruiter het daarmee eens? Is dat niet links of rechts, maar een
goede oplossing?De heer De Ruiter (SP):Ik ben het daar natuurlijk volstrekt mee oneens. Mevrouw Bussemaker hoeft
zich helemaal niet ongerust te maken. Die discussie moet zij niet met mij
voeren, maar met de VVD.Ik zal in de praktijk bewijzen dat dit zo is, want ik zal mijn beide wijzigingsvoorstellen
nog even toelichten. Ik vind echt dat er meer gedaan moet worden voor de mensen
met de lage inkomens, voor de mensen die langdurig op het minimum zijn aangewezen
dan mevrouw Noorman in haar initiatiefwetsvoorstel beoogt.Ik vind dat dit voorstel een beperking oplegt aan gemeenten waardoor zij
geen bijzonder bijstandsbeleid, met name categoriaal beleid, kan voeren. Daar
ben ik helemaal niet voor. Mevrouw Bussemaker is nu even weg, maar het voorbeeld
van de gemeente Maastricht zou ik ook aangedragen kunnen hebben. Die gemeente
doet het goed en dat wil ik behouden. Daar staan wij voor. Dat is mijn eerste
wijzigingsvoorstel. Laat gemeenten dat vooral zelf op deze manier doen.Daarnaast biedt dit wetsvoorstel de mogelijkheid om mensen één
keer iets extra's te geven, namelijk € 450, als zij drie jaar –
dat vind ik eigenlijk al te lang – op het minimum zijn aangewezen.Het voorstel kent nog een tweede beperking, waar ik helemaal veel moeite
mee heb. De heer Vendrik heeft daarover in zijn termijn al terecht een opmerking
gemaakt. Het is de beperking die zit besloten in het begrip "arbeidsmarktperspectief".
Dat kan immers betekenen dat mensen die wel werken of parttime werken, maar
nog steeds op het minimumniveau zitten – dat zijn heel veel mensen –
niet voor deze regeling in aanmerking komen. Daar wil ik van af.Ik zal een voorbeeld geven: een bijstandsgerechtigde alleenstaande ouder
met een jong kind. Ik ben het daar niet mee eens, maar de ouder is pas vanaf
het vijfde jaar van het kind verplicht om te solliciteren en deel te nemen
aan de arbeidsmarkt. Die alleenstaande ouder houdt zich daar niet aan en probeert
zoveel mogelijk voor zichzelf te zorgen. Hij neemt een parttime baantje en
de inkomsten daarvan worden verrekend met de bijstandsuitkering.Komt deze alleenstaande ouder volgens dit voorstel niet in aanmerking
voor € 450 extra? Ik zou dat zeer ten onrechte vinden. Ik kan nog
meer voorbeelden geven, maar ik denk dat mevrouw Noorman zich
die wel kan voorstellen. Het gaat er mij om dat mensen die wel een arbeidsmarktperspectief
hebben, maar door omstandigheden geen volledig inkomen kunnen verdienen dat
hoger is dan de bijstand, niet van dit wetsvoorstel moeten worden uitgesloten.Ik maak nog een opmerking tegen de heer Mosterd. In de tijd dat ik met
wethouders discussieerde, zei ik altijd: als gemeenten dat geld krijgen, moeten
zij dat oormerken, want dan komt het terecht bij de mensen die het echt nodig
hebben. Dat lijkt mij de beste oplossing, maar dat moeten wij niet hier regelen.
Volgens mij moeten de gemeenteraden dat gewoon zelf afspreken. Als dit wetsvoorstel
wordt aangenomen, moet deze regering, of welke andere regering dan ook, dat
gewoon tegen die gemeenten zeggen. Zoveel vertrouwen heb ik nog wel in het
wetsvoorstel.De heer Vendrik (GroenLinks):Over mensen met een bijstandsuitkering die een klein baantje erbij nemen,
heb ik de schriftelijke uitwisseling tussen mevrouw Noorman en u gelezen.
Mevrouw Noorman zegt dat die mensen er al wat bij krijgen, omdat een deel
van het inkomen niet wordt getoetst. Soms krijgen zij er een premie bij. Er
is wel een verschil tussen iemand die langdurig op het minimum zit en alleen
van een bijstandsuitkering moet rondkomen, en mensen die een beetje werk en
een beetje bijstand combineren en vaak hoger uitkomen. Maakt dat voor u verschil
uit of zegt u dat er ook in die situatie een recht op een aanvullende uitkering
moet ontstaan?De heer De Ruiter (SP):Het maakt wel enig verschil, maar het is een nuanceverschil. Bovendien
zijn die premies vaak van beperkte duur en heel erg individueel, dus daar
kunnen wij niet in het algemeen iets over zeggen.Ik wil nog wel een ander voorbeeld noemen over het arbeidsmarktperspectief.
Wat doen wij met mensen die in de WAO zitten, waarover wij het vandaag uitvoerig
hebben gehad, en die gemiddeld 57% van hun laatstverdiende loon aan uitkering
krijgen? Dat is op het minimumniveau. Eigenlijk vinden wij dat wij die mensen
perspectief moeten bieden, maar op dit moment hebben zij dat niet. Zijn zij
allemaal uitgesloten? Nee, die mensen willen wij niet uitsluiten. Hetzelfde
geldt voor mensen die onder de Nabestaandenwet vallen.De heer Blok (VVD):Voorzitter. Ook ik wil beginnen met de indiener, mevrouw Noorman-den Uyl,
ermee complimenteren dat zij gebruikmaakt van een belangrijk democratisch
recht. Ik geloof dat ik mag constateren dat zij een klein beetje spiekwerk
heeft kunnen verrichten bij het vorige kabinet, maar dat neemt niet weg dat
het een titanenklus is om een initiatiefwet in te dienen en alle lastige vragen
van deze Kamer te beantwoorden.Dat gezegd hebbend, moet ik ermee vervolgen dat de VVD de nodige moeite
heeft met het wetsvoorstel en de wenselijkheid betwijfelt. Ik breng een aantal
punten naar voren die ik ook in de schriftelijke behandeling heb genoemd.
In de toelichting op de wet wordt gesuggereerd dat categorale gemeentelijke
regelingen worden beperkt, maar het aantal categorieën dat wordt genoemd,
variërend van woonlasten en kinderen tot collectieve ziektekostenverzekering,
is zo groot dat er in werkelijkheid nauwelijks sprake zal zijn van beperking
van de categorale bijstand en daarmee naar de overtuiging van de VVD ook geen
beperking van de armoedeval.Daarnaast vinden wij dat er is gekozen voor een korte referteperiode waarin
de uitkeringsgerechtigde werkloos is geweest. Bijstand moet wat ons betreft
waar mogelijk een activerend karakter hebben. Een periode van drie jaar vinden
wij te kort. Wij geven de voorkeur aan een periode van vijf jaar.De heer Vendrik (GroenLinks):Weet de heer Blok wat een ijskast kost?De heer Blok (VVD):Ja, een kleintje kost € 200.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is een heel kleintje en vermoedelijk ook tweedehands. Kunt u zeggen
wat een deugdelijke wasmachine kost?De heer Blok (VVD):Wij kunnen elkaar hier eindeloos overhoren. Een wasmachine is een stuk
duurder. Als ik weet wat voor producten u nog meer wilt, kan ik ook een lijstje
met u uitwisselen.De heer Vendrik (GroenLinks):Als de cijfers op tafel liggen, en dat liggen zij nu, wordt het toch ingewikkeld
om u te volgen in de vaststelling dat de beperking die mevrouw Noorman organiseert
bij het bieden van categorale bijstand door gemeenten, niets voorstelt. Deze
stelt wel degelijk wat voor. Ik ken eindejaarsuitkeringen die een stuk hoger
zijn dan de aanvullende uitkering die mevrouw Noorman regelt. Door dit wetsvoorstel
wordt wel degelijk het een en ander beperkt wat betreft categorale bijstandsverlening,
en dat is substantieel voor mensen voor wie elke euro telt. Als u het met
die constatering eens bent, vervalt uw eerste argument.De heer Blok (VVD):Ik ben nu nog verbaasder over het lijstje waarmee u begon, omdat ik dat
bij uitstek een onderwerp vind voor de bijzondere bijstand. Deze regeling
is gericht op deze onderwerpen. Zij is volgens de VVD maatwerk en past veel
meer in een activerend systeem van sociale zekerheid. De bijzondere bijstand
wordt niet aangetast.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Misschien weet de heer Blok dat reserveringen voor duurzame gebruiksgoederen
in de normale bijstandsuitkering horen te zitten en dat heel veel gemeenten
daarvan uitgaan. Zij willen de bijzondere bijstand daar niet voor aanwenden,
omdat zij vervanging van duurzame gebruiksgoederen geen bijzondere omstandigheid
vinden. Op dat punt gaat de redenering niet op.De heer Blok (VVD):U wilt toch niet zeggen dat er geen mogelijkheden bestaan om bijzondere
bijstand aan te wenden voor juist dit soort doelen? Het karakter van bijzondere
bijstand is maatwerk. Het is dus goed mogelijk dat het wordt toegewezen voor
deze gevallen. Het is ook mogelijk dat een ambtenaar het in een individueel
geval niet passend vindt. Maar het instrument van bijzondere bijstand is juist
gericht op dit soort voorbeelden.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat is niet waar. Vervanging van duurzame gebruiksgoederen behoort geen bijzondere omstandigheid te zijn. Dat komt immers in ieder
huishouden voor. Het is dus geen bijzondere omstandigheid.De heer Blok (VVD):Maar hiermee wordt gesuggereerd dat bijzondere bijstand nooit gebruikt
zou kunnen worden voor deze voorbeelden. Dat is naar mijn stellige overtuiging
feitelijk onjuist.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat heb ik niet beweerd. Ik beweer dat het onderdeel behoort te zijn van
wat normaal uit een reguliere bijstandsuitkering gedekt zou moeten kunnen
worden. Bijzondere bijstand is bedoeld voor bijzondere omstandigheden. Daar
valt de vervanging van duurzame gebruiksgoederen niet onder.De heer Blok (VVD):Ik blijf bij mijn constatering dat u hiermee suggereert dat bijzondere
bijstand daarvoor niet gebruikt wordt in dit land. En dat is naar mijn stellige
overtuiging feitelijk onjuist.De heer De Ruiter (SP):Formeel heeft de heer Van Dijke gelijk. De meeste gemeenten hebben het
gewoon zo geregeld. Zij zijn van mening dat mensen het uit hun normale uitkering
moeten kunnen betalen. Omdat gemeenten erachter kwamen dat dit toch niet kon,
hebben zij bijvoorbeeld de witgoedregeling ontwikkeld.De heer Blok (VVD):Voorzitter. De heer De Ruiter spreekt over "de meeste gemeenten". Ook
daarmee wordt aangegeven dat bijzondere bijstand een maatwerkproduct is en
dat het middel dus wel degelijk gebruikt kan worden voor de voorbeelden die
ik heb genoemd.De heer De Ruiter (SP):Dus niet! Gemeenten sluiten dat uit, want in de wet staat dat mensen dat
gewoon uit hun uitkering voor het normale levensonderhoud moeten kunnen betalen.
Dat is altijd het uitgangspunt van de Algemene bijstandswet geweest. Pas later
zijn wij én het beleid met betrekking tot de bijzondere bijstand en
de witgoedregeling gaan ontwikkelen. De heer Blok moet de dingen in hun historisch
perspectief bekijken.De heer Blok (VVD):Het blijft vreemd dat u dan spreekt over de meeste gemeenten.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. Ik sluit mij ook aan bij het rijtje Van Dijke, De Ruiter en
Vendrik. Als de heer Blok niet te overtuigen is, wil ik hem de suggestie aanreiken
om de vraag aan de staatssecretaris voor te leggen. Dan wordt er ook een reactie
op onze opmerkingen gegeven en spreken wij allemaal over hetzelfde. Er is
hier immers een misverstand ontstaan. Er is sprake van een interpretatieverschil
tussen de kamerleden en de heer Blok. Ik suggereer de heer Blok derhalve om
de vraag door te spelen aan de staatssecretaris, opdat wij allen hetzelfde
antwoord krijgen.De heer Blok (VVD):Dat lijkt mij prima. Ik zie overigens dat de staatssecretaris hier niet
erg benauwd over is.Wat de financiering van het voorliggende wetsvoorstel betreft, wordt ervan
uitgegaan dat het Rijk driekwart van de kosten voor zijn rekening neemt. De
VVD-fractie zou het logischer vinden om de lijn te kiezen van 100% via het
Fonds voor werk en inkomen, waarmee er ook een financiële prikkel voor
de gemeente is.De indiener gaat ervan uit dat gemeenten bij een invoering per 1 januari
aanstaande al in de loop van 2003 uit de voeten zouden kunnen met deze regeling.
Waar is deze verwachting op gebaseerd? Is daarover contact geweest met de
VNG of met individuele gemeenten? Het is immers wel erg kort dag!In de toelichting wordt aangegeven dat de mensen uit de doelgroep van
dit wetsvoorstel, de groep die ten minste drie jaar in de bijstand verblijft,
geen onbekenden zijn van gemeenten en CWI's. Daar wordt echter aan toegevoegd
dat het denkbaar is dat er belanghebbenden zijn die niet bij gemeenten bekend
zijn. Als voorbeeld worden mensen met een prepensioen genoemd. Kennelijk is
het dus toch niet duidelijk hoe groot de groep is die een beroep kan doen
op deze wet. Een logische vraag is dan: nemen wij hiermee grote budgettaire
risico's of kan de indiener toch een inschatting maken van de budgettaire
risico's die dit wetsvoorstel met zich brengt?De heer De Ruiter (SP):Bent u voor positieve bestandskoppeling teneinde die groep in beeld te
kunnen brengen? Ik denk aan een koppeling van de bestanden van huursubsidieontvangers,
bijstandsgerechtigden, WAO'ers, mensen met een nabestaandenuitkering. Ik denk
aan alle mensen die op het minimumniveau zitten.De heer Blok (VVD):U stelt mij nu een vraag die ik gewoon niet kan plaatsen.De heer De Ruiter (SP):Als je wilt weten hoe groot de groep is, moet je die bestanden aan elkaar
koppelen, op een positieve manier. Daar heb ik overigens ook op een andere
niveau al voor gepleit. Overigens zijn er gemeenten die dit intern wel doen,
maar nog niet alle bestanden zijn aan elkaar gekoppeld. Toch is dit volgens
mij eenvoudig te doen. "Big brother is watching you" kun je ook op een positieve
manier gebruiken. Met behulp van een fiscaal nummer kun je vaststellen hoe
groot de doelgroep is en over hoeveel geld wij praten.De heer Blok (VVD):Dit klinkt mij niet onredelijk in de oren, maar ik vind dit een andere
discussie.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik neem aan dat de VVD-fractie achter de uitkomsten van het najaarsoverleg
staat. Ik heb nog niets anders gehoord. Ik neem aan dat zij dan ook achter
de uitkomst staat die toeziet op het reserveren van een bedrag van 20 mln
euro voor een vorm van aanvullende uitkering voor mensen die langdurig een
minimuminkomen hebben. Wij zijn het er kennelijk over eens dat dit moet gebeuren.
Wat is dan toch het beletsel om dit wetsvoorstel over te nemen dat exact regelt
wat het najaarsoverleg heeft opgeleverd?De heer Blok (VVD):Ik ben verbaasd over deze vraag. Ik heb zojuist een groot aantal bezwaren
opgesomd tegen de vorm waarin dit wetsvoorstel is gegoten. Dit impliceert
echter niet dat ik het niet eens zou zijn met de uitkomsten van het najaarsoverleg.De heer Vendrik (GroenLinks):Het wordt dan wel tijd dat de heer Blok zegt wat hij wel wil. Wij hebben
haast, want wij willen dit nog voor Kerstmis regelen. Wij willen de mensen
duidelijkheid bieden. Ik neem aan dat de heer Blok aan de staatssecretaris
wil vragen waarmee die zal komen. Dat is nu nog niet erg duidelijk, maar de
bedragen zijn ongeveer hetzelfde, evenals de groep. Wat moet er dan gebeuren
opdat de VVD instemt met dit wetsvoorstel? Het is mij niet duidelijk. De heer
Blok stelt vragen, maar hij brengt zijn twijfel niet zodanig onder woorden
dat ik weet waarom hij voor het kabinet kiest en niet voor het voorstel van
mevrouw Noorman.De heer Blok (VVD):Ik heb aan het begin van mijn betoog al gezegd dat dit wetsvoorstel niet
mijn ideaal vertegenwoordigt. Ik kies voor de lijn van het kabinet voor de
invulling van de bijstand.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit is onduidelijk, want de bedragen in het wetsvoorstel van mevrouw Noorman
zijn vrijwel dezelfde als die in een enkelvoudig briefje van de zijde van
het kabinet worden genoemd. De heer Blok is gebonden aan de uitkomsten van
het najaarsoverleg. In dit kader is een bedrag van 20 mln euro gereserveerd
voor 2003. Het gaat ongeveer over dezelfde groep en het gaat ongeveer om dezelfde
aanvullende uitkering. Ik vraag de heer Blok daarom nogmaals wat hem belet
om achter het wetsvoorstel van mevrouw Noorman te gaan staan. Wil hij ons
dit duidelijk maken?De heer Blok (VVD):Dit zou suggereren dat ik net niet een hele lijst bezwaren heb opgesomd.
Dat heb ik wel gedaan.De heer Vendrik (GroenLinks):Die bezwaren gelden evenzeer voor een mogelijke regeling van de staatssecretaris.De heer Blok (VVD):Wij hebben die regeling nog niet eens gezien.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan moet de heer Blok ook helderheid bieden aan de staatssecretaris. Als
de staatssecretaris ook haast heeft – en wij vinden dat hij haast moet
maken – dan moet de heer Blok ook zeggen dat hij de uitkomsten van het
najaarsoverleg serieus neemt en aangeven welke vragen hij aan het adres van
de staatssecretaris wil richten. Als hij op de staatssecretaris wil wachten,
neem ik aan dat hij vanuit zijn politieke visie een opdracht heeft voor de
staatssecretaris. Het is dan te gemakkelijk om mevrouw Noorman af te schepen
met de mededeling: ik kies voor een regeling waarvan ik nog niet weet hoe
hij eruit ziet, maar het zal wel goed zijn. Wat zijn de vragen van de heer
Blok aan de staatssecretaris? Wat moet er anders?De heer Blok (VVD):De heer Vendrik toont zich hier verontwaardigd over mijn inbreng die is
gebaseerd op vertrouwen in de regering waarvan wij deel uitmaken. Het lijkt
mij mijn goed recht om die lijn te kiezen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. Het is nog niet zo heel lang geleden dat het probleem van
armoede en van langdurige armoede weer terug was op de politieke agenda. Ik
herinner mij nog dat ik een keer een werkstuk moest schrijven en dat ik niet
veel meer kon vinden dan een – overigens mooi geschreven – boekje
uit de jaren zestig van de heer Dürlacher: De laagstbetaalde. Het was
eigenlijk het eerste kabinet Kok en met name minister Melkert van Sociale
Zaken, dat voor het eerst weer onderzoek heeft laten doen naar het bestaan
van armoede in Nederland. Het was mevrouw Noorman die steeds namens de fractie
van de Partij van de Arbeid heeft aangedrongen op beleid en op meer beleid
om iets te doen voor mensen die langdurig van een laag inkomen moeten leven.
Dit resulteerde in 2000 in de motie-Noorman waarin werd gevraagd om extra
inkomensondersteuning en de reservering van geld daarvoor. Die motie is door
de Kamer aangenomen.De heer Van der Vlies (SGP):Ik had deze opmerking eigenlijk willen bewaren tot mijn eigen termijn,
maar het is misschien toch beter dat ik dit nu al opmerk. In het najaar van
1996 is tijdens het ministerschap van de heer Melkert de armoedeproblematiek
besproken. In dat debat heeft de SGP-fractie een motie ingediend – ik
zal in mijn eigen bijdrage het dictum voorlezen – met exact dezelfde
inhoud als wat nu in het initiatiefwetvoorstel wordt geregeld. De PvdA-fractie
stemde echter wel tegen die motie!Mevrouw Bussemaker (PvdA):Misschien was u uw tijd wel ver vooruit. Het heeft namelijk enige tijd
nodig gehad, want de armoedeproblematiek werd pas in de jaren 1994 en 1995
weer onderkend. Dat heeft geresulteerd in een verandering in de houding van
de PvdA-fractie. Mevrouw Noorman stond daarbij vooraan, want zij heeft niet
afgelaten te zeggen dat het kabinet niet voldoende deed. Laten wij ons samen
verheugen over het feit dat er niet alleen een motie is ingediend, maar dat
er nu ook een initiatiefwetvoorstel voorligt. Wij zijn het er immers over
eens dat er iets moet worden geregeld voor mensen die langdurig van een minimumuitkering
afhankelijk zijn.De heer Van der Vlies (SGP):Ik stel vast dat het inzicht van de PvdA-fractie in zes jaar tijd gerijpt
is. Ik neem namelijk aan dat uw toonzetting betekent dat u zich positief zult
opstellen tegenover het initiatiefwetsvoorstel. Ik prijs uw fractie daarvoor,
maar uw opmerking dat mevrouw Noorman hiervoor toen al actief was, moet ik
wel nuanceren, aangezien zij toen wel tegen de motie van mijn fractie heeft
gestemd.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik ken mevrouw Noorman een beetje en ik kan u verzekeren dat zij zich
binnen en buiten de Kamer zeer, zeer betrokken heeft getoond bij dit thema.
Ik geloof dat wij het in ieder geval inhoudelijk met elkaar eens zijn.De heer De Ruiter (SP):Heeft deze opmerking van de heer Van der Vlies mevrouw Bussemaker er misschien
van overtuigd dat het links/rechts-denken eigenlijk heel erg onhandig is?
De heer Van der Vlies laat immers goed zien dat een partij die doorgaans als
rechts wordt bestempeld, jaren eerder dan u tot dit inzicht is gekomen.De PvdA-fractie heeft altijd tegen de voorstellen van mijn fractie gestemd
om het wettelijke minimumloon te verhogen. Zult u in de toekomst voor onze
voorstellen stemmen om het wettelijk minimumloon te verhogen?Mevrouw Bussemaker (PvdA):Uw eerste vraag is in dit geval niet helemaal relevant, want uw onderscheid
tussen links en rechts is mij te traditioneel. Ik zou de SGP, net zo
min als de ChristenUnie, als een rechtse partij willen bestempelen. Misschien
weet u dat ik samen met de heer Van Dijke een initiatiefwetsvoorstel heb ingediend.
Dat wetsvoorstel heeft heel goed laten zien dat links en christelijk denken
op veel punten heel goed samen kunnen gaan.De PvdA vindt, en dat is een verschil met de SP, dat arbeid boven inkomen
gaat. Werk is het beste perspectief dat je mensen kunt bieden. De groep mensen
voor wie dat niet mogelijk is, moet zo goed mogelijk worden geholpen en dat
doet het voorstel van mevrouw Noorman.De PvdA heeft zich altijd een voorstander getoond van een koppeling tussen
lonen en uitkeringen. De koopkrachtverhoging, waarvoor u nu pleit, kost meerdere
miljarden en het is dan ook niet zinnig om daar op dit moment een discussie
over te beginnen. Laten wij ons beperken tot het probleem dat mevrouw Noorman
in haar initiatiefwetsvoorstel aansnijdt.De heer De Ruiter (SP):Ik ben het met de opmerking van mevrouw Bussemaker over de verouderde
links/rechts-tegenstelling eens. Ik wil haar dan ook vragen om die tegenstelling
los te laten. Dan zij wij daar tenminste van af.Een verhoging van het wettelijk minimum is bedoeld voor mensen die werken
en voor de uitkeringen die aan het minimumloon zijn gekoppeld. Laat dat duidelijk
zijn!Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik ben blij dat mijn fractie er de afgelopen jaren aan heeft kunnen bijdragen
dat de koppeling in stand is gehouden. Deze koppeling is door het huidige
kabinet grotendeels losgelaten. Misschien moeten wij eerst maar weer eens
proberen om die koppeling te herstellen.Het initiatiefwetsvoorstel van mevrouw Noorman regelt een aantal belangrijke
zaken. Ik denk dan aan de rechtsgelijkheid tussen gemeentes. Het behoudt en
structureert de categoriale bijstand van mensen met hoge noodzakelijke kosten
van bestaan, zoals chronisch zieken, ouderen en mensen met hoge kosten voor
kinderen. Het vermindert verder de druk op de individuele bijzondere bijstand.
Het zorgt er dus in algemene zin voor dat de doelgroepen beter kunnen worden
bereikt. In het veld is brede maatschappelijk steun, van de Sociale Alliantie,
van de VNG en – dat heb ik her en der gelezen – van veel CDA-wethouders.Ik vind het belangrijk dat het wetsvoorstel met name voor specifieke groepen
een aantal knelpunten oplost. In de eerste plaats gaat het dan om de inkomenspositie
van chronisch zieken, waarmee het al jaren slecht gaat. Zij hebben hogere
kosten en kunnen hun inkomen vaak nauwelijks verbeteren. Ondanks een jarenlange
reeks van moties, onder andere de motie-Melkert, de motie-Bos en de motie-Dijsselbloem –
ik ben er niet echt trots op dat daar onlangs de motie-Bussemaker/Vendrik
aan is toegevoegd – is het ons nog steeds niet gelukt, die kwetsbare
groep die extra inkomensondersteuning te geven. Dat heeft ermee te maken dat
fiscale maatregelen vaak hun doel niet treffen, omdat mensen door hun lage
inkomen minder belasting betalen en dus ook minder heffingskortingen hebben.
Verder zijn er aanwijzingen dat het niet-gebruik bij de buitengewone lastenaftrek
hoog is. Dit is vaak een probleem bij een dergelijke drempelregeling. De heer
Vendrik en ik hebben onlang weer een motie ingediend, waarin wordt gevraagd
om voorstellen van de regering voor het verbeteren van de inkomenspositie
van gehandicapten en chronisch zieken via een indicatiestelling. Het wetsvoorstel
van mevrouw Noorman levert een belangrijke bijdrage aan het oplossen van een
deel van deze problemen.Er zijn veel ouderen voor wie de te betalen belasting lager is dan de
belastingkorting waarop zij recht hebben. Tegen de CDA-fractie zeg ik: dat
zou eventueel kunnen worden opgelost met een negatieve inkomensbelasting.
Voor het CDA is die bespreekbaar, maar ik heb begrepen dat dit voor de VVD
nog steeds een onbespreekbaar thema is. Dit is een conflict dat – mochten
deze twee partijen in een volgende coalitie terechtkomen – nog lang
kan duren. Ondertussen hebben ouderen met een laag inkomen, te maken met een
tekort. Wij steunen de verbetering die mevrouw Noorman met haar wetsvoorstel
beoogt. Wat regelt haar voorstel nu precies voor deze groep?Het wetsvoorstel regelt ook een bijdrage voor mensen met kinderen. Daarbij
kun je je echter afvragen of de kinderkorting in de fiscaliteit niet voldoende
is om het probleem dat, zoals ook het NIBUD constateert, de kinderbijslag
slecht voor 30% kostendekkend is, op te lossen. Kan mevrouw Noorman daarop
nog eens ingaan?Kan mevrouw Noorman een precieze omschrijving geven van de doelgroep?
De heer Blok heeft ook al een vraag gesteld over het aantal mensen.Hoe zit het nu met de termijn: is die drie jaar of vijf jaar? Deze vraag
is vandaag bij het debat over de begroting nog niet opgehelderd. Mevrouw Noorman
stelt heel duidelijk drie jaar voor. Ik begrijp dat ook de vakbeweging heeft
gezegd dat het in het najaarsakkoord gaat om een termijn van drie jaar. De
interpretatie van de regering komt echter neer op vijf jaar. Dit kan dus niet
allebei waar zijn. Wil de staatssecretaris hier uitspreken dat hij het redelijk
vindt om een termijn van drie jaar aan te houden?Hoe ziet de staatssecretaris de praktijk van de inkomensondersteuning?
Wij hebben gehoord dat hij vaak bij sociale diensten op bezoek gaat, waar
hij de praktijk heeft gezien en verhalen heeft gehoord. Is hij het op grond
daarvan in moreel opzicht met ons eens dat er snel iets moet worden gedaan
voor de groep mensen die langdurig van een minimuminkomen afhankelijk is?
Met andere woorden: staat dit onderwerp alleen in het najaarsakkoord omdat
de vakbeweging erop heeft aangedrongen, of vindt de staatssecretaris achteraf
eigenlijk ook dat het kabinet dit thema eerder en duidelijker had moeten agenderen?De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Met genoegen begin ik mijn betoog met het van harte gelukwensen
van de indiener met het initiatief en met haar de beide medewerkers. Uit ervaring
weet ik wat een steun en toeverlaat medewerkers kunnen zijn bij het indienen
van een initiatiefwetsvoorstel. Een staatssecretaris heeft een batterij ambtenaren
achter zich, maar dat ligt bij een kamerlid toch een beetje anders. Van harte
gelukgewenst dus. Ik feliciteer de indiener niet alleen met het initiatief,
maar ik doe dat ook in de overtuiging dat het wetsvoorstel een goed wetsvoorstel
is.Ik herinner mij de tijd dat onze fractie "klein rechts" werd genoemd – waar is de tijd? – en dat de regeling die nu wordt
voorgesteld, gewoon in ons verkiezingsprogramma stond. En, als ik nog even
verder terugga in de tijd, waar is de tijd dat werd gezegd "het bloemetje
op tafel moet ook gewoon betaald kunnen worden uit de bijstand"? Dat is echter
al een heel ver verleden.De coalitiefracties hebben niet zo heel veel bijgedragen aan een voortvarende
behandeling van dit wetsvoorstel. Ik heb weleens gedacht dat de opstelling
van de coalitiefracties op het oncollegiale af was. De terughoudendheid bij
deze fracties was misschien nog een beetje te billijken als de coalitie zich
in haar demissionaire status terughoudend had opgesteld bij het behandelen
van wetsvoorstellen, maar daar is niet zo veel van gebleken. Ik vind dat de
coalitiefracties zich niet van hun beste kant hebben laten zien in de twee
schriftelijke ronden.Ik was echter blij verrast door de toon van de CDA-woordvoerder, want
die was heel mild en vriendelijk. In de schriftelijke voorbereiding las ik
immers nog dat de CDA-fractie met zeer gemengde gevoelens kennis heeft genomen
van dit wetsvoorstel. Het moet mij van het hart dat onze fractie zulke termen
bewaart voor wetsvoorstellen zoals het wetsvoorstel over euthanasie, waar
grote importantie aan kan worden toegedicht. Ik was dus blij verrast door
de milde, welwillende toon van de CDA-woordvoerder op dit punt.De heer Mosterd (CDA):De heer Van Dijke constateert dat de regeringsfracties erg terughoudend
of afhoudend zijn geweest op dit punt, maar dat verwijt wil ik wat de CDA-fractie
betreft nadrukkelijk van mij afwerpen. Vanuit onze fractie is er steeds nadrukkelijk
op gewezen hoe belangrijk het was dat er een goed sociaal akkoord zou komen
dat op dit punt ook sociaal zou zijn. Deze regeling zit dan ook in het sociaal
akkoord en daar hebben wij haar ook juist graag willen laten ontstaan. Dat
was bewust beleid.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Jazeker, maar ik heb verwezen naar uw schriftelijke inbreng en daarin
schrijft u onomwonden dat u het wetsvoorstel overbodig vindt en dat er absoluut
geen budget voor beschikbaar is. Dat laatste bezwaar is met de najaarsnota
weggenomen en ik heb ook uit úw bijdrage begrepen dat dit het punt
niet meer is. Ik heb uit uw bijdrage in eerste termijn niet kunnen proeven
dat u dit een buitengewoon belangrijk initiatief vindt en wat de schriftelijke
inbreng betreft, was ik verbaasd dat u een tweede ronde nodig vond. Ik laat
het nu zoals het is en ik ben blij met de vriendelijke insteek die u zojuist
hebt gekozen. Ik heb alleen nog niet begrepen dat u het voorstel zult steunen,
maar u hebt dat ook nog niet helemaal uitgesloten.Al met al heeft collega Noorman zich niet uit het veld laten slaan. Zij
heeft met zeer grote voortvarendheid gereageerd op de schriftelijke inbrengen
van de Kamer. Daarvoor bedank ik haar natuurlijk, omdat haar inbreng niet
alleen snel was, maar over het algemeen ook zeer adequaat. In dit debat wil
ik haar nog een paar vragen voorleggen die bij ons leven. Ik wil niet meer
ingaan op de vraag hoe noodzakelijk de inkomensondersteuning voor langdurige
minima is, want uit het hele voortraject is duidelijk gebleken dat een grote
kamermeerderheid het daarover eens is. De indiener zegt zelf zeer treffend
in de nota naar aanleiding van het verslag dat armoede niet tijdelijk kan
worden opgelost. Daarnaast stelt zij terecht dat wij de bestrijding van armoede
niet moeten laten afhangen van de mogelijke effecten van mogelijke plannen
van een volgende regering. Duidelijk is ook dat de voorkeur van een grote
kamermeerderheid ernaar uitgaat dit zo veel mogelijk op rijksniveau te regelen,
omdat inkomensbeleid primair een rijksverantwoordelijkheid is. Dat moet wat
onze fractie betreft vooral zo blijven.De totstandkoming van een inkomensondersteuning voor langdurige minima
heeft helaas lang op zich laten wachten. Het is alweer twee jaar geleden dat
de motie die uiteindelijk tot dit wetsvoorstel heeft geleid, is ingediend.
Er zijn verwachtingen gewekt, niet in de laatste plaats omdat hiervoor ook
in de begroting van 2002 middelen waren gereserveerd. De initiatiefnemer zal
het met mij eens zijn dat ook de vorige regering niet echt hard heeft gelopen
om de motie snel tot uitvoering te brengen. Overigens is het interessant dat
ook met de VVD in het vorige kabinet het wetsvoorstel in de huidige vorm werd
voorbereid. Veelzeggend is daarnaast dat lokaal armoedebestrijdingsbeleid
met inkomensondersteuning voor langdurige minima in veel gemeenten –
ik zeg met spijt: niet in alle gemeenten – breed wordt gedragen. Uiteraard
komt het gelukkig voor dat VVD-wethouders hier als portefeuillehouders met
voortvarendheid en enthousiasme gestalte aan geven.Het demissionaire kabinet heeft aangekondigd zo snel mogelijk zelf met
een voorstel voor inkomensondersteuning voor langdurige minima te komen. Nu
kennen wij dat voorstel nog niet. De indiener stelt in de nota naar aanleiding
van het verslag dat het naadloos aansluit bij het in het najaarsoverleg afgesloten
lang-laagregime voor 2003. Ik verzoek de staatssecretaris hierover eens wat
meer te zeggen. Anderen hebben er ook naar gevraagd. Hij kan allicht zijn
bezwaren tegen het nu voorliggende wetsvoorstel in één adem
voor het voetlicht brengen. Een van de elementen in de nieuwe systematiek
zal, als ik het wel heb, de algehele afschaffing van de categorale bijstand
zijn, althans dat lees ik in het Strategisch akkoord.Laten wij eerlijk zijn, er is op zichzelf wel wat voor te zeggen, maar
het grote nadeel hiervan is toch wel dat de toename van loketafhankelijkheid
van mensen in een financieel kwetsbare situatie heel sterk zal toenemen. Daarmee
nemen de uitvoeringskosten toe. Als mijn fractie ergens een hekel aan heeft –
ik heb het in de afgelopen jaren veelvuldig bij algemene beschouwingen en
bij de behandeling van de begroting van Sociale Zaken naar voren gebracht –
dan is het de loketafhankelijkheid van mensen. Mensen horen niet aan loketten;
mensen horen aanspraak te kunnen maken op rechten.Los hiervan sluit ik niet uit dat het voorstel van de regering in sommige
opzichten beter zou kunnen zijn dan het onderhavige initiatiefwetsvoorstel.
De vraag is natuurlijk legitiem wat zich ertegen verzet om het voorliggende
wetsvoorstel gewoon het volgend jaar van kracht te laten worden. Wij kunnen
dan in een later stadium met een nieuwe regering van gedachten wisselen over
een eventuele verbetering. Ik ben trouwens benieuwd naar de concrete suggesties
in de richting van verbetering van het wetsvoorstel. Zoveel heb ik in de bijdragen
van de onderscheiden coalitiefracties in de schriftelijke ronde
nog niet gezien. Misschien komt het er nog van en komt de staatssecretaris
met briljante suggesties.In de stukken is het een en ander gewisseld over het beschikbare budget.
Ik ga ervan uit dat er vanaf het volgend jaar voldoende geld beschikbaar is,
ook omdat de regering al met ingang van 2003 een regeling voor langdurige
minima wilde treffen. Ik vraag de indiener en de staatssecretaris om daarop
in te gaan. Is hoe dan ook het uitgangspunt dat de regeling in het eerste
jaar minder kost dan in de latere jaren? Het staat mij bij dat ik dat ergens
heb gelezen. Hoe komt dat dan?Wij kunnen de inhoud van het wetsvoorstel op hoofdlijnen onderschrijven.
Veel vragen zijn wat ons betreft afdoende beantwoord. Ik ben nog niet helemaal
overtuigd van de beoogde beperking van de reikwijdte van de wet. Mij is nog
niet duidelijk waarom langdurige minima die inkomen uit arbeid hebben niet
in aanmerking kunnen komen voor een tegemoetkoming. De indiener stelt dat
mensen met betaald werk in de regel een hoger inkomen hebben, als gevolg van
de arbeidskorting. Dat is zo, maar zij gaat dan voorbij aan de omstandigheid
dat velen helemaal geen fulltime baan hebben en per saldo in klinkende munt,
gewoon in ronde euro's, niet meer ontvangen dan bijstandsgerechtigden. Waarom
valt deze groep dan buiten de boot?Een ander punt van aandacht zijn de nadelige gevolgen van het wetsvoorstel
voor personen die momenteel in aanmerking komen voor lokaal armoedebestrijdingsbeleid,
maar niet voor nieuwe inkomensondersteuning. Anderen hebben daar ook al over
gesproken. De initiatiefnemer antwoordt dat bij de werkaanvaarding geen sprake
is van inkomensachteruitgang, maar daarmee wordt voorbijgegaan aan mijn punt.
Mij gaat het om personen die iets boven het sociaal minimum zitten, bijvoorbeeld
op 115%, en om niet-bijstandsgerechtigden. Die kunnen nu nog wel voor categorale
bijstand in aanmerking komen, afhankelijk van de invulling van het lokale
armoedebestrijdingsbeleid. Deze groepen gaan er toch op achteruit, als wij
dat afzetten tegen de werkingssfeer van de wet.Iemand die werk aanvaardt hoeft niet een evenredig deel van de reeds ontvangen
inkomensondersteuning terug te betalen, zo begrijp ik uit de stukken. Ik kan
mij daar vanuit uitvoeringstechnisch oogpunt wel iets bij voorstellen. Het
argument van de indiener, te weten een betrouwbare overheid, snijdt naar mijn
idee evenwel geen hout. Ik heb in het verslag gevraagd wat moet worden verstaan
onder de passage in de toelichting op het wetsvoorstel dat afzonderlijke aandacht
moet worden geschonken aan de positie van bijstands-IOAW- en IOAZ-gerechtigden
aan wie ontheffing van arbeidsverplichtingen is verleend, bijvoorbeeld om
redenen van sociale of medische aard. Ik ben het antwoord op die vraag niet
tegengekomen. Dat kan natuurlijk aan mij liggen, maar ik vraag de indiener
er alsnog op in te gaan.Uit de schriftelijke beantwoording leid ik af dat een rechthebbende die
zijn aanvullende inkomensondersteuning te laat heeft aangevraagd er een jaar
van verstoken blijft. Dat kan natuurlijk heel legitiem zijn, want je moet
je boeken een keer kunnen sluiten. Het is echter wel hard als er een reden
aan ten grondslag zou liggen waarvan je in alle redelijkheid moet zeggen dat
het heel bizar dat zo iemand van deze regeling is uitgesloten. Is het niet
erg handig om die rigide houding te laten varen en een hardheidsclausule op
te nemen?Tot slot kom ik bij de beoogde datum van inwerkingtreding. In de tweede
nota van wijziging is geregeld dat de wet op 1 januari 2003 in werking gaat.
Dat lijkt mij prima, maar ik weet als geen ander dat je dan toch eerst de
Eerste Kamer moet nemen. Heeft de indiener berichten dat die nog dit jaar
tot behandeling van dit initiatief wil overgaan?De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik sluit mij graag aan bij alle complimenten die in de richting
van mevrouw Noorman-den Uyl zijn afgegeven. Het is altijd een hele taak om
een initiatiefwetsvoorstel voor te bereiden en in de Kamer te verdedigen.
Daar is veel arbeid aan verbonden. Het is het individuele recht van een kamerlid
dat te doen. Het is mooi dat elke keer weer collega's de handschoen oppakken.
Dat verdient op zichzelf al een compliment. De SGP-fractie kan over het geheel
genomen positief zijn over het initiatiefwetsvoorstel, dat beoogt mensen die
meer dan drie jaar op een minimumuitkering zijn aangewezen aanvullende inkomensondersteuning
te geven, uiteraard onder zekere voorwaarden. Deze maatregelen kunnen een
bijdrage leveren aan de vermindering van de soms inderdaad schrijnende situaties
van gezinnen met een sociaal minimum.Ik heb nog een compliment. De problematiek die mevrouw Noorman-den Uyl
wenst tegemoet te treden, is al jaren bekend en tekende zich ook in de jaren
tachtig en negentig af. Op 1 april 1996 hielden wij in de Kamer een notaoverleg
over de preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting.
Het was een wat ongelukkig gekozen datum. Toen de resultaten van dat notaoverleg
bekend werden bij betrokkenen, werd er geschamperd "zeker een 1-aprilgrap",
want er kwam toen niet echt veel uit. Bij die gelegenheid heb ik een motie
ingediend – ik sprak er zojuist bij interruptie al over – met
exact dezelfde overweging als het initiatiefwetsvoorstel nu en ook met een
dictum dat precies vraagt wat nu gebeurt: vanaf het moment dat men drie aaneengesloten
jaren op het bijstandsniveau verkeert, gaan wij er wat aan doen. Ik heb al
gememoreerd dat die motie het toen niet heeft gehaald. Ik herinner het mij
nog heel goed. Aanneming ervan werd ontraden aan de Kamer, want wij zouden
de incentives voor bijstandsgerechtigden weghalen om er toch vooral zelf voor
te zorgen dat er een betaalde baan werd gevonden; als er een probleem zou
zijn, dan was er toch nog de bijzondere bijstand. Die argumenten leidden toen
tot een negatief preadvies van de regering. En ja hoor, daar ging het. De
PvdA stemde tegen, de VVD deed dat, D66 deed het en toen deed ook het CDA
dat. Alle andere fracties, dat wil zeggen GroenLinks, de SP, de RPF en het
GPV en uiteraard ook de SGP, stemden voor met alle ouderenpartijen die wij
toen hadden; dat is een heel rijtje. Ik begrijp het wel. Ik heb toen ook goed
begrepen hoe het ging. Er was een negatief advies. Ook de PvdA-fractie stemde
toen tegen. Ook politiek gesproken, heb ik dat begrepen, want het was een
minister van een verwante politieke kleur die de aanneming van de motie ontraadde.
Mevrouw Noorman heeft dus tegen gestemd, maar ik heb haar al
die jaren wel gekend als iemand die zich inzet voor mensen die in armoede
leven en die zich aan de onderkant van de samenleving bevinden. Ik val mevrouw
Bussemaker wat dat betreft bij. Dat mevrouw Noorman tegen heeft gestemd, klonk
zojuist misschien wat bits uit mijn mond, maar dat wil ik nu even nuanceren.Ik vind het toch goed om dit in herinnering te roepen, want de parlementaire
geschiedenis moet zorgvuldig worden geschreven. Ik verloor het dus toen. De
heer Rosenmöller heeft het later ook nog een keer geprobeerd, maar hij
kreeg ook nul op het rekest. Een paar jaar later heeft mevrouw Noorman de
draad opgepakt via een motie, ingediend in 2000. De motie is aangenomen. De
regering schoot toch te kort. Alles bijeen heeft het onnodig lang geduurd.
Vooral op gemeentebestuurlijk niveau is er te lang, ook bij SGP-raadsleden
en -wethouders, onzekerheid geweest over welke kant het op zou gaan met betrekking
tot zaken als de bijzondere bijstand, de bijstand meer algemeen en allerlei
ondersteunende maatregelen. Wij hebben hier nog bediscussieerd of gemeentebesturen
überhaupt wel inkomensondersteunende maatregelen mochten nemen, want
het inkomensbeleid was toch rijksbeleid? Daar moesten zij afblijven. Later
is er verruiming aangebracht. Ik wijs op het huursubsidiemechanisme en de
witgoedregelingen. Ik roep dat gehele complex nog even in herinnering.Nu kom ik op het wetsvoorstel. De SGP-fractie neemt daar een positieve
grondhouding tegenover aan. Er is sprake van vier criteria. Men moet onder
meer 36 maanden ononderbroken een minimuminkomen hebben gehad. Ook moet men
geen vermogen hebben. Dat zijn objectief meetbare criteria. Daar moet iedereen
hetzelfde van vinden in een bepaald persoonlijk dossier. Er zijn ook nog twee
andere criteria. Daarbij ligt het iets anders. Men moet voldoende hebben meegewerkt
aan de inschakeling bij arbeid. Ook moet men de komende 12 maanden geen uitzicht
op inschakeling bij arbeid hebben. Dat zijn meer subjectieve elementen. Daar
moet je je een oordeel over vormen, in de context waarin gegadigde zich bevindt.
Op dat punt zouden grote verschillen tussen gemeenten kunnen ontstaan. Hoe
kijkt de indienster, mevrouw Noorman, daar tegenaan? Kan het wel, kan het
niet, tot welke mate wel, tot welke niet?Stel dat een uitkeringsgerechtigde voldaan heeft aan de voorwaarden. Hij
krijgt een aanvullende uitkering, maar daarna laat hij het afweten als het
gaat om het zich voldoende inspannen om werk te vinden. Vervalt daarmee het
recht op aanvullende ondersteuning, of krijgt zo iemand een korting op de
aanvullende uitkering? Hoe gaat dat dan? De vierde voorwaarde heeft ook iets
subjectiefs. Om in aanmerking te komen en te blijven voor een dergelijke uitkering
kan men voorgeven geen werk te kunnen vinden. Daarover zou de wetsgeschiedenis
heldere uitspraken moeten kennen.Ik heb nog wel een probleem met het voorstel. Dit betreft de positie van
alleenstaande ouders met jonge kinderen onder de vijf jaar. Het is bekend
dat deze categorie vijf jaar lang is uitgesloten van een sollicitatieplicht.
Wij vinden namelijk met elkaar dat de alleenstaande ouder de broodnodige zorg
en aandacht aan de kinderen moet kunnen geven. Het is ook bekend dat juist
deze mensen op minimumniveau de grootste klappen krijgen. In het wetsvoorstel
zit weliswaar de categoriale ontheffing voor ouders met een volledig verzorgende
taak voor kinderen, maar daarbij geeft de indienster wel aan dat voor deze
mensen niet vanzelfsprekend sprake is van een ontbrekend arbeidsmarktperspectief.
Vervolgens verwijst de initiatiefneemster naar kinderopvangfaciliteiten die
het mogelijk maken om de verzorgende taak te combineren met arbeid. Kan zij
nu precies aangeven welke alleenstaande ouder met een kind onder de 5 jaar,
recht heeft op categoriale bijstand of is dat afhankelijk gemaakt van de goede
wil van het gemeentebestuur? Ik heb een conceptamendement rondgestuurd aan
alle woordvoerders. Ik heb de tekst daarvan ook ter inzage gegeven aan mevrouw
Noorman-den Uyl. Zij kent dus het concept van het amendement, maar zij heeft
aangegeven dat zij daar de noodzaak niet van inziet dan wel dat het ongewenst
is ten opzichte van de categorie niet-alleenstaande ouders in eenzelfde situatie.
Ik zou dus heel helder willen hebben dat alle alleenstaande ouders met kinderen
onder de 5 jaar die aanvullende uitkering krijgen. Zo niet, dan zal ik het
amendement, waarvan collega Vendrik mij heeft gezegd dit te zullen steunen,
toch nog indienen. Vervolgens sluit ik mij aan bij de suggestie van collega
Vendrik om een kindertoeslag te overwegen op deze zelfde titel.Het is ook mij niet ontgaan dat in het najaarsakkoord iets is afgesproken,
te weten € 450. Dat is een vergelijkbaar bedrag, dus daar kan het
niet in zitten. Het gaat dus eigenlijk nog om het voertuig. Als dit wetsvoorstel
in zichzelf deugdelijk is, vermag ik niet in te zien waarom we het niet kunnen
gebruiken als voertuig voor deze component in het najaarsoverleg, al zou het
maar zijn tot nader order. Als de staatssecretaris zou kunnen aangeven dat
het wetsvoorstel ondeugdelijk is, in de zin dat er een lek zit in het systeem
of iets dergelijks, dan moet er uiteraard naar gekeken worden. Ik vind evenwel
dat er een zekere loyaliteit, sportiviteit moet zijn, ook vanuit vak K, ten
opzichte van initiatiefwetsvoorstellen die op zichzelf de toets van kwaliteit
kunnen doorstaan. Het is niet niets als er vanuit de Kamer een initiatiefvoorstel
naar het kabinet toekomt voor het contraseign. Mevrouw Noorman-den Uyl is
al een hele tijd bezig met het voorstel. Als iets in september wordt ingediend,
dan heeft ze het niet de dag ervoor geschreven. Neen, er zit ook nog een aanlooptraject
aan vast. Zij heeft kennelijk geconstateerd: ik heb het onder Paars 2 niet
gered, het nieuw Strategisch akkoord geeft niet het vertrouwen dat de door
mij beoogde maatregel er wel snel komt, dus ik leg mijn initiatief aan de
Kamer voor. Ik vind dat een heel legale gang van zaken. En dan is maanden
later pas uitzicht ontstaan op iets vergelijkbaars waarvan wij het voertuig
nog moeten gaan kennen. Welnu, dan moet de staatssecretaris toch wel met echt
heel sterke argumenten komen om hier onderuit te kunnen kruipen. Overigens
heeft hij niets anders te doen dan de Kamer te preadviseren, want verder zal
de Kamer echt haar eigen afweging maken.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik zou graag een vergeten vraag aan mevrouw Noorman-den Uyl
willen stellen. Indien een aanvullende inkomensondersteuning wordt uitgekeerd,
is dan geborgd dat deze niet meeloopt in het inkomen dat in
aanmerking wordt genomen voor andere inkomensafhankelijke regelingen? Dat
probleem speelde ook bij de belastingherziening 2001. Wij kregen hoofdpijn
van de manier waarop dat op ongewenste wijze in elkaar greep. Dat zou niet
tot herhaling moeten strekken. Ik hoop dat dat hier geregeld is.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Zoals bekend zal de initiatiefneemster volgende week antwoorden. Het is
mij even ontschoten wanneer precies, maar dat vindt u morgen op het schema.Sluiting 23.34 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-2472-2487.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl