Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een verruiming om een ontheffing te verlenen van het wettelijk vereiste van ingezetenschap (30480)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 735-743

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-03-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 22, pagina 735-743

13-03-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30480Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 13 maart 2007)Pagina 758-758
Lijst van besluiten (dinsdag 13 maart 2007)Pagina 757-758
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een verruiming van de bevoegdheid van de raad en provinciale staten om tijdelijk ontheffing te verlenen van het vereiste van ingezetenschap voor wethouders en gedeputeerden (30480)Pagina 711-719
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een verruiming om een ontheffing te verlenen van het wettelijk vereiste van ingezetenschap (30480)Pagina 735-743
Voortzetting van het debat over de Staat van de Europese Unie (30802)Pagina 719-735
Voortzetting van het debat over de Staat van de Europese Unie (30802)Pagina 743-757
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bodembescherming met het oog op nieuwe regels voor de toepassing van bouwstoffen, grond en baggerspecie (30522)Pagina 685-685
Presentie en opening (dinsdag 13 maart 2007)Pagina 685-685
Het debat over de Staat van de Europese Unie (30802)Pagina 685-711

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 64 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband
met een verruiming om een ontheffing te verlenen van het wettelijk vereiste
van ingezetenschap (30480).De beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Voorzitter. Ik dank alle leden voor de felicitaties en de goede wensen
in mijn richting. Vandaag is inderdaad mijn eerste optreden in de Eerste Kamer
als staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het is
voor mij als voormalig burgemeester wel even wennen om mij tot een andere
voorzitter te richten. Ik ben evenwel vertrouwd met het Binnenhof, hoewel
meer met de overkant dan met deze kant. Toch ken ik een aantal mensen hier
wel, al kende ik hen hiervoor in een andere hoedanigheid.Het wetsvoorstel tot wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet spreekt
mij als bestuurder, afkomstig uit de lokale praktijk, zeer aan. Eenzelfde
voorliefde voor de decentrale inrichtingsvraagstukken meen ik bij sommige
leden, die voorheen bestuurders waren of deskundigen in het staatsrecht zijn,
ook te mogen bespeuren. Sommige leden zeiden zelfs heel nadrukkelijk dat zij
daar meer dan gebruikelijk geïnteresseerd in waren. Ik verheug mij in
welke hoedanigheid dan ook op het debat met de Eerste Kamer, of het nu belangrijke
of minder belangrijke onderwerpen betreft. Het is altijd belangrijk om er
goed over te debatteren. Ik verheug mij op een vruchtbare samenwerking.Voor ons ligt de wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet die erop
gericht is om de bestaande wetten meer in overeenstemming te brengen met de
bestuurlijke praktijk. Het woonplaatsvereiste voor wethouders en gedeputeerden
is wettelijk verankerd. De regering acht die woonplaatsvereiste een belangrijke
norm die blijvende wettelijke verankering verdient. Ik zeg nog maar eens nadrukkelijk
in de richting van de heer Van Heukelum dat de norm in principe voor iedereen
geldt. Ik kan mij wel herkennen in hetgeen de heren Dölle en Witteveen
naar voren hebben gebracht: de hoofdregel is dat iemand ingezetene moet zijn
en de afwijking betreft de bestuurlijke forens. Die norm strekt ertoe dat
bestuurders binding en voeling ervaren met de plaats of de provincie die zij
mede besturen, niet alleen omdat zij bestuurder voor en in het belang van
de bevolking zijn, maar ook opdat zij de effecten van het gevoerde beleid
ervaren. Uit hoofde van mijn ervaringen acht ik het van groot belang dat men
de effecten van het beleid zelf ervaart. Dat uitgangspunt is in verschillende
inbrengen naar voren gebracht. Ik benadruk dat met het onderhavige wetsvoorstel
niet wordt getornd aan het woonplaatsvereiste als zodanig. Wel is er, gelet
op de praktijk, aanleiding om de ontheffingsmogelijkheid te verruimen. Er
moet tegemoet gekomen worden aan een aantal praktische bezwaren dat in de
loop van de tijd is opgeworpen. De ontheffingsmogelijkheid die tot nu toe
bestond, werd als te rigide ervaren.Sinds de invoering van het dualisme is het voor gemeenten mogelijk om
een wethouder van buiten aan te trekken. Deze man of vrouw beschikt doorgaans
niet bij de aanvang van zijn of haar termijn over geschikte
woonruimte in de gemeente. In de Gemeentewet staat om die reden de mogelijkheid
dat de raad ontheffing van het vereiste van ingezetenschap kan verlenen voor
ten hoogste één jaar. Als die mogelijkheid er niet was, dan
zou de wethouder in kwestie niet voldoen aan een van de wettelijke eisen die
aan de functie wordt gesteld. Volgens de wet moet die wethouder dan zijn ontslag
indienen. Als hij dat niet doet, dan is de raad eraan gehouden om dat ontslag
te verlenen. Dat is natuurlijk een vreemde situatie die in de praktijk is
ontstaan. Uit de ervaringen in de eerste dualistische raadsperiode blijkt
dat die ontheffingstermijn van één jaar onvoldoende is om naar
een gemeente te verhuizen. Bij wethouders die tussentijds aantraden, rees
bovendien de vraag of van hen in redelijkheid verwacht kon worden dat zij
zich voor de resterende periode zouden inspannen om te verhuizen.Strikt genomen, had in al die gevallen de wethouder ontslag moeten nemen
of moeten krijgen. Daaraan is in de praktijk geen gevolg gegeven. Alle wethouders
genoten namelijk het vertrouwen van de raad en konden ongehinderd aanblijven.
Ik kan mij persoonlijk ook wel goed vinden in de overweging die de raad in
de verschillende gevallen heeft gemaakt. Als de wet ertoe dwingt om goed functionerende
bestuurders die het vertrouwen van de raad genieten te ontslaan, dan is dat
een teken dat de wet in overeenstemming moet worden gebracht met de praktijk.
Verder is het wenselijk dat als een wet in de praktijk niet wordt nageleefd,
gedoogsituaties rond het woonplaatsvereiste zoveel mogelijk worden tegengegaan.
Ik ben het op dit punt eigenlijk eens met alle sprekers die daar iets over
hebben gezegd.Met dit voorstel wordt het mogelijk voor de raad om in bijzondere gevallen
de ontheffing van het vereiste van ingezetenschap te verlengen, telkens met
ten hoogste één jaar. Er kan dus slechts een verlenging van
de ontheffing plaatsvinden waarbij sprake moet zijn van een bijzonder geval.
Verschillende sprekers hebben dat vanmiddag ook naar voren gebracht. Het is
aan de raad om af te wegen of de omstandigheden zodanig zijn dat sprake is
van een bijzonder geval. Dat hangt in sterke mate af van de concrete situatie
waarin de wethouder verkeert. Ik vind het ondoenlijk om daarbij een limitatieve
opsomming te geven. De Kamer realiseert zich dat ook. In de praktijk zie ik
een dergelijke opsomming ook niet voor mij. Er kan worden gewezen op verschillende
voorbeelden.Naar mijn idee moet er geen verdere specificatie worden gegeven, hoewel
er wel een openbaar debat moet worden gevoerd. De raad zal zich dan ook steeds
opnieuw, in het openbaar, moeten verantwoorden voor de gemaakte afweging.
Ik zeg dat ook heel nadrukkelijk in de richting van de heer Witteveen die
die openbaarheid nadrukkelijk aan de orde stelde. Verlenging van de ontheffing
zal dus nooit vanzelfsprekend zijn. De raad gaat daarover en ik heb er alle
vertrouwen in dat in de gemeenteraden goede, verantwoordelijke afwegingen
worden gemaakt. Ik vind het van belang dat wij die autonomie serieus nemen;
daar is rekening mee gehouden in dit wetsvoorstel. Ik hoop dat de Kamer dat
onderkent.Door voor deze constructie van een naar tijd beperkte mogelijkheid tot
verlenging van de ontheffing te kiezen, meent de regering recht te doen aan
het vereiste van het ingezetenschap. Dat standpunt is geheel in lijn met de
gedachte achter het amendement dat bij de behandeling van de Wet dualisering
gemeentebestuur is aangenomen.Ik ontken niet dat de consequentie van deze regeling inderdaad in een
uitzonderlijk geval kan zijn dat een wethouder, met goedkeuring van de raad,
gedurende de gehele raadsperiode buiten de gemeente blijft wonen. Om recht
te doen aan mogelijke bijzondere gevallen is er geen beperking gesteld aan
het aantal keren dat de raad ontheffing kan verlenen. Naar mijn idee wordt
het woonplaatsvereiste in de praktijk daarmee niet uitgehold. Voor de raden
is het wettelijk verankerde woonplaatsvereiste echt een vanzelfsprekende norm.
Ik ben ook niet bevreesd dat gemeenteraden in de praktijk "onwillige
wethouders" de hand boven het hoofd zullen houden waardoor het woonplaatsvereiste
feitelijk wordt uitgehold. Het spreekt naar mijn mening voor zich dat ik een
dergelijke situatie, als deze zich toch voordoet, onwenselijk acht. Een dergelijke
situatie zou echter ook niet in het belang van de wethouder zelf zijn. Hij
of zij zal zich in de meeste gevallen namelijk dienen te verantwoorden tegenover
de bevolking en de lokale media. Op dat moment is dat debat in de openbaarheid
van groot belang. Men kan daar niet zomaar onderuit komen.Wij moeten natuurlijk afwachten hoe de wet in de bestuurlijke praktijk
functioneert. Mijn ambtsvoorganger heeft reeds toegezegd hierover voor de
gemeenteraadsverkiezingen van 2010 te rapporteren. Ik doe die toezegging graag
gestand en ik ga kort in op een aantal specifieke vragen van de sprekers.
De heer Van Heukelum heeft gezegd dat het wetsvoorstel vlees noch vis is.
Ik meen dat de norm glashelder is. De wethouder behoort in de gemeente te
wonen. Ik erken dat dat wringt met de praktijk. Ik heb ook aangegeven dat
de spanningen op dat punt moeten worden opgelost. Daarvoor is de gemeenteraad
nodig die een goed debat moet willen voeren. Ik vertrouw er ook op dat dit
gebeurt en ik geloof er in dat het in de praktijk kan, in de lokale autonomie.
Wij zullen bij de evaluatie zien hoe het uitpakt. Ik hoop dat mijn betoog
u kan overtuigen en dat ik uw aarzeling wat heb weggenomen.De heer Witteveen had het nadrukkelijk over de norm. Ik ben het er zeer
mee eens dat hij de norm van het ingezetenenschap zo stevig benadrukt. Ik
heb ook gezegd dat ik dat zelf erg belangrijk vind. De argumenten heb ik genoemd.
Hij noemde een aantal goede voorbeelden van wethouders uit het verleden. Zelfs
op zijn eigen voorvaderen is hij ingegaan. Ik denk dat wij in de praktijk
allemaal wel zo onze eigen goede voorbeelden kennen en ik ben er vast van
overtuigd dat wij dat ook vasthouden, juist door de openbaarheid van het debat
en door de combinatie van de twee lijnen die hij ook in zijn betoog had. Toch
wil ik er bij hem op aandringen om dit een lokaal debat te laten zijn, waar
de gemeente zelf over gaat. Ook dat hoort bij de vele bloemen die mogen bloeien
op lokaal niveau en waar hij ook van geniet. Dan is de openbaarheid van groot
belang, want dan kan men ook zien wat er van wordt.Ik ben blij met de steun van de heer Engels voor het wetsvoorstel in afwegende
zin, maar ik ben het niet eens met de lijn die hij in zijn verhaal heeft zitten.
Hij vindt het wetsvoorstel alles afwegende beter dan wat er was. Ik accentueer
echter nadrukkelijk de norm die voor mij geldt. Daar hebben gemeenten, wat
mij betreft, zich aan te houden. Duidelijkheid is goed en het begrip "glocalisering"
relativeert naar mijn mening te sterk. De gemeente is niet alleen
een virtuele realiteit, maar een echte realiteit in de werkelijkheid. Het
rondfietsen is ook door velen van u naar voren gebracht. Naar mijn mening
is het dus geen second life, helemaal geen virtueel gebeuren. Het gaat om
de daadwerkelijke aanwezigheid en betrokkenheid. Ik ben blij met de afweging
van de heer Engels, maar ik volg zijn redenering in dit geval niet.De heer Platvoet sprak over ontheffing alleen bij tussentijds aantreden
en verhuizing. Een jaar zou dus eigenlijk genoeg zijn, daar kwam het op neer.
De praktijk laat zien dat er meer aan de hand is en dat er gewrongen situaties
zijn. Ook tussentijds aantredende wethouders zitten soms langer dan een jaar
en daar moeten wij naar mijn vaste overtuiging wat aan doen.De heer Dölle heeft ondanks zijn stem een helder betoog gehouden.
Ik steun zijn hoofdlijn, die ook de hoofdlijn is van het voorliggende wetsvoorstel.
De hoofdregel is duidelijk en de afwijking ook. Hij acht het ingezetenenschap
van grote waarde en stelt de vraag aan de orde of de lotsverbondenheid de
rationale achter het vereiste van het ingezetenenschap is. Ik acht het ingezetenenschap
van grote waarde, daarom is het ook vastgelegd in het wetsvoorstel. Ik onderschrijf
de opvatting dat het om meerduidigheid kan gaan bij binding. Een wethouder
die er zelf woont, ervaart ook de effecten van het gevoerde beleid veel beter
als het gaat om vuil ophalen of rioolheffingen. Het is belangrijk dat zelf
in de praktijk te ervaren. Dat is voor mij inderdaad de leidende gedachte
achter het woonplaatsvereiste en in die zin wijk ik af van wat de heer Engels
naar voren heeft gebracht. De heer Engels heeft in de praktijk ook wel ervaren
dat het woonplaatsvereiste belangrijk is, of ik moet het mis hebben.De heer Dölle heeft de vraag aan de orde gesteld of een ontheffing
kan worden ingetrokken of gebonden aan ontbindende of opschortende voorwaarden.
Ik wil daarin een nuancering aanbrengen op het schriftelijke antwoord. De
strekking van de reactie in de memorie van antwoord is vooral ingegeven door
de overweging dat het verlenen van een ontheffing door de raad de resultante
is van een politieke afweging. Daarbij past het niet om het begrip ontheffing
juridisch in te kleuren.Het intrekken van een ontheffing en het verlenen van een ontheffing onder
ontbindende of opschortende voorwaarden zijn eigenlijk begrippen met bij uitstek
een juridische betekenis. Vandaar dat in de memorie van antwoord daarop nogal
afhoudend is gereageerd. Omdat het echter bij het verlenen van de ontheffing
gaat om de resultante van een politieke afweging, staat het de raad vrij om
op de verleende ontheffing terug te komen als de omstandigheden wijzigen en
daarmee de reden waarom een ontheffing is verleend. De raad behoeft de termijn
van een jaar in het door de heer Dölle genoemde voorbeeld dus niet uit
te zitten als de omstandigheden niet meer bestaan die aanleiding waren om
ontheffing voor een jaar te verlenen. Een juridische duiding van deze begrippen
zou aan die vrijheid beperkingen kunnen opleggen. De bedoeling van de reactie
in de memorie van antwoord was juist om die vrijheid in stand te laten. Ik
ben het voor een belangrijk deel eens met wat de heer Dölle heeft ingebracht.De heer Holdijk sprak over de geconditioneerde autonomie. Ik hoop dat
ik in mijn betoog goed genoeg ben ingegaan op wat wij voorstaan. Het gaat
inderdaad om een wettelijke norm waarbij de gemeenteraad de ontheffing in
autonomie kan invullen.Een aantal leden heeft gevraagd naar de opvatting van de regering over
het woonplaatsvereiste van burgemeesters. De burgemeester is op grond van
artikel 71 van de Gemeentewet ingezetene van de gemeente. De raad kan voor
ten hoogste een jaar ontheffing verlenen. Het belang van het ingezetenenschap
van een burgemeester weegt naar mijn mening extra zwaar. Het is van belang
dat de burgemeester in de gemeente woont. Hij of zij is de eerste burger van
de gemeente. Ik zou het belang van binding, van voeling met de gemeenschap
willen inbrengen, maar ook het belang van het ervaren van de effecten van
beleid. Dat geldt net zoals bij wethouders.Het tweede argument is de verantwoordelijkheid voor de openbare orde en
veiligheid. Snelle aanwezigheid in de gemeente is vereist. Ik zie dit nadrukkelijk
anders dan bij wethouders. Ik hecht daar ook veel belang aan en ik kan uit
eigen ervaring zeggen dat het belangrijk is om in de gemeente te wonen. Wat
mij betreft, is er in dit wetsvoorstel dus geen sprake van enige relativering
van het ingezetenenschap van burgemeesters. Ik dacht dat de vragen van de
leden allemaal in die context naar voren zijn gebracht. Ik acht het ongewenst
om bestaande ontheffingsmogelijkheden te verruimen.De locoburgemeester is eveneens genoemd. Dat is natuurlijk een wethouder.
De wethouder moet in principe voldoen aan de wettelijke vereiste van ingezetenenschap.
Het college doet er wat mij betreft goed aan, tot eerste locoburgemeester
een wethouder te benoemen die in de gemeente woont. Ik begrijp echter dat
het ook in de autonomie van de gemeenten ligt om daarover te beslissen.Ten slotte kom ik op het woonplaatsvereiste voor ambtenaren. Dat punt
is door de heer Dölle aan de orde gesteld in de schriftelijke behandeling.
Hij heeft aangegeven dat het hier voor hem slechts zijdelings aan de orde
was. Ik zie geen dringende reden om het woonplaatsvereiste voor ambtenaren
nu bij de evaluatie te betrekken. Er is geen algemene woonplaatsvereiste meer
voor ambtenaren. Die is jaren geleden afgeschaft. Ook nu al kan een ambtenaar
op dat punt een nadere verplichting worden opgelegd, indien dit naar het oordeel
van het bevoegd gezag noodzakelijk is in verband met de vervulling van de
functie. Dat is artikel 55 van de ARAR. Als dat gebeurt, betreft het meestal
functies op het terrein van de openbare orde en veiligheid. Ik acht het niet
noodzakelijk, daar nu verandering in aan te brengen of het bij de evaluatie
te betrekken. Ik heb geen aanwijzing of signalen dat zich daarin grote knelpunten
voordoen.Nog een punt voordat ik bij mijn afronding kom, namelijk het aantal wethouders
met een ontheffing. Ik wil nadrukkelijk zeggen dat er op dit moment, na de
meest recente gemeenteraadsverkiezingen nog geen gemeente buiten de wet is.
De termijn van een jaar is nog niet overschreden. Er is gezegd van wel, maar
dat is nog niet het geval. Het zou kunnen voorkomen, maar het is nu nog niet
het geval.De heer Ruers (SP):Als het nu over een of twee weken zo is dat die termijn gaat komen, wat
doet de staatssecretaris dan? Gaat zij dan ingrijpen? Ik ben heel benieuwd.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Ik hoop dat dan deze wet van kracht is, mijnheer Ruers.
Ik hoop dat u dit wetsvoorstel dan ook gesteund zult hebben en dat wij dus
niet hoeven in te grijpen.Ik heb er behoefte aan om een correctie aan te brengen op datgene wat
is gezegd over het aantal gemeenten. Op dit moment zijn er 443 gemeenten,
waarvan er 411 hebben gereageerd. Er is gezegd dat het raar was dat niet iedere
gemeente heeft gereageerd. Ik wijs erop dat in een aantal gemeenten geen verkiezingen
zijn gehouden, namelijk herindelingsgemeenten. Deze gemeenten moet men aftrekken
van het totaal. Er is geen sprake van dat zij bewust niet zouden hebben gereageerd.
Ik vind het percentage van het aantal wethouders, namelijk 4,4, toch relatief
laag. Bij de afweging van de Kamer geef ik dit ook graag nog in overweging.Het voorliggende wetsvoorstel kan nadrukkelijk op de steun van VNG en
IPO rekenen. Het is wat mij betreft een aanvaardbare afweging van belangen.
Vooropstaat dat een wettelijk verankerd vereiste van ingezetenschap van grote
waarde is voor de bestuurders, om zo binding en voeling met de lokale gemeenschap
te krijgen. Anderzijds mag een wet ook niet leiden tot gedoogsituaties, of
wat mij betreft tot gedwongen vertrek van goed functionerende wethouders die
het vertrouwen van de raad genieten. Daarom meen ik dat het goed is dat de
bestaande ontheffingsmogelijkheid nu wordt verruimd. Er kunnen zich bijzondere
gevallen voordoen waarin de raad het aangewezen acht om die ontheffing te
verlengen. Het is wat mij betreft primair aan de gemeenteraad om te beoordelen
of de feiten en omstandigheden die verlenging rechtvaardigen. Door dit wetsvoorstel
te aanvaarden spreekt de Kamer wat mij betreft dan ook tevens het vertrouwen
uit in de autonomie van de gemeenten. Ik hoop van harte dat de Kamer dat belang
met mij onderschrijft.De heer Van Heukelum (VVD):Voorzitter. Ik zeg de staatssecretaris dank voor haar antwoord. Zij heeft
hier op even bevlogen wijze als haar voorganger in de Tweede Kamer het wetsvoorstel
verdedigd, maar de eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik niet zo veel nieuws
heb gehoord.De staatssecretaris zegt dat zij vertrouwen in de gemeenten heeft en in
hen gelooft. Ik heb ook heel veel vertrouwen en een groot geloof, maar dat
speelt hier geen rol. Het gaat hier om de vraag wat voor wetsvoorstel wij
hier hebben. Ik heb in mijn eerste termijn aangegeven dat het wetsvoorstel
in mijn ogen niet deugt. Dat zien wij ook als wij teruggaan in de wetsgeschiedenis.
De regering wilde aanvankelijk de gemeenteraden autonomie geven, in die zin
dat er een wettelijk vereiste is voor het ingezetenschap waarvan zij mogen
afwijken. Het lijkt erop alsof men 120 km per uur mag rijden, maar dat daarvan
in Drenthe mag worden afgeweken met toestemming van de commissaris van de
Koningin.De staatssecretaris zegt dat het wetsvoorstel spoort met het amendement-Pitstra/Te
Veldhuis, maar ik ontken dat. De regering vond dat de gemeenteraad van het
wettelijk vereiste van ingezetenschap zou mogen afwijken. De kern van het
amendement was dat er niet moet worden afgeweken van het wettelijk vereiste,
met begrip voor de praktische problemen op grond waarvan nieuwe wethouders
van buitenaf een jaar de tijd krijgen om mee te gaan. Nu zegt de staatssecretaris
dat dit wringt in de praktijk. Als men eenmaal begint met verkeerde wetten,
gaat het verderop fout. Dat moet men dan anders oplossen. Men zou kunnen zeggen
dat van de termijn van één jaar dan maar twee jaar moet worden
gemaakt omdat de redenering dan overeind blijft. Dan zou men er ook drie jaar
van kunnen maken.Mijn fundamentele bezwaar tegen dit wetsvoorstel is dat het op twee gedachten
hinkt: enerzijds een wettelijk vereiste en anderzijds een afwijking daarvan
door de gemeenteraad. Dat zijn twee wettelijke plichten die niet met elkaar
sporen. Wij spreken hier niet over de vraag of dit in de wet moet worden vastgelegd.
Dat speelt hier momenteel niet. De discussie zouden wij trouwens best eens
kunnen aangaan of dit nog wel wettelijk moet worden vastgelegd, dan wel of
de gemeenteraden dit maar moeten bepalen. Binnen mijn fractie wordt hierover
verschillend gedacht, dat zeg ik eerlijk. Met zo'n discussie gaan wij de koninklijke
weg en maken wij een keuze, terwijl wij nu hinken op twee gedachten. Vanuit
onze positie, niet alleen werkend met geloof en vertrouwen maar op basis van
goede en zuivere wetgeving, vindt mijn fractie dat dit wetsvoorstel de toets
der kritiek niet kan doorstaan. Op grond daarvan zullen wij er onze steun
niet aan geven.De heer Witteveen (PvdA):Voorzitter. Ook ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording. Wij
blijken het in grote lijnen met elkaar eens te zijn over de norm, de uitzondering
en hoe daarbij te handelen. Ik vind het van belang dat de staatssecretaris
heeft uitgesproken dat er geen sprake met zijn van vanzelfsprekende verlenging
en dat daarom een openbare behandeling van belang is. Dat ligt natuurlijk
besloten in de hele wetsgeschiedenis, maar nu wij het einde daarvan vanavond
hopelijk naderen, is het goed om dat nog even met zo veel woorden uit te spreken.
Naar de mening van mijn fractie betekent een openbare behandeling van een
verzoek van een wethouder om verlenging dat die ook goed moet worden voorbereid,
omdat er ook een degelijke argumentatie moet zijn.Dit is het enige punt waarover ik graag nog een antwoord van de staatssecretaris
krijg. In de optiek van mijn fractie is het dan eigenlijk niet voldoende om
alleen te letten op de vertrouwensrelatie tussen wethouder en gemeenteraad.
Als het al niet mogelijk is om de gehele bevolking hierbij te betrekken, zou
het toch wenselijk zijn om de kring van geïnteresseerden groter te maken
en ervoor te zorgen dat een wethouder die meent goede redenen te hebben om
niet in de gemeente te gaan wonen waar hij geacht wordt te gaan wonen daarover
verantwoording aflegt aan een brede kring van mensen, aan burgers en liefst
ook aan de plaatselijke media. Is de staatssecretaris bereid om gemeenten
de boodschap mee te geven dat dit wenselijk is en dat zij daarvoor zelf de
naar hun smaak passende maatregelen zouden kunnen nemen?De heer Ruers (SP):Hoe stelt u het zich in de praktijk voor als een wethouder na een jaar
of na twee jaar bij verlenging zegt dat hij nog steeds niet kan verhuizen?
Gaan wij daarover dan een referendum houden om aan iedereen te vragen of hij
wel of niet keurig heeft gewerkt? Hoe moet ik mij dat voorstellen in een stad
als Utrecht, waar ik woon? Ik vind dat een prachtige democratische
gedachte, maar ziet u dit echt voor u? Ik kan mij dat niet voorstellen, maar
misschien kunt u mij overtuigen.De heer Witteveen (PvdA):Ik had mijn woorden zorgvuldig gekozen en had het woord "referendum"
niet laten vallen. Zeker in een grote gemeente als Utrecht lijkt mij dat een
overkill. Het lijkt mij wel juist dat een gemeente zich afvraagt wat men moet
doen om dit openbare debat niet te beperken tot de leden van de gemeenteraad
maar te zorgen dat een wijdere kring van geïnteresseerden zich een mening
vormt over de vraag of de wethouder in kwestie voldoende geïntegreerd
is in de gemeente. Het lijkt mij dat gemeenten mans genoeg zijn om daarvoor
een methode te verzinnen. Er zijn mogelijkheden, zoals stadspanels of andere
vormen van raadpleging. Soms is er lokale televisie, zoals in mijn woonplaats
Breda het programma TV en Co. Ik kan mij voorstellen dat men daar de wethouder
zou uitnodigen om de vraag te beantwoorden waarom hij nog niet binnen de gemeentegrenzen
woont. Een referendum is misschien nog het mooist, maar dat moet u zelf weten.De heer Engels (D66):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden, zelfs in
mijn richting. Het is helemaal juist wat zij heeft gezegd, namelijk dat de
conclusie van mijn betoog volledig spoort met de opvattingen van de regering.
Het zou natuurlijk heel slecht zijn om hier opeens opportunistisch net te
doen alsof dat even niet uitkomt. Mijn fractie deelt met de regering de opvatting
dat wetgeving zodanig moet zijn ingericht dat gemeenteraden en gemeentebesturen
redelijke afwegingen op basis van wetgeving kunnen maken. Dat geldt te meer
als gemeenten worden geconfronteerd met een wettelijke regel, zoals in dit
geval, waarvan men op zijn zachtst gezegd zou kunnen zeggen dat daarover misschien
niet zo goed is nagedacht, vanwege het feit dat die uiteindelijk op basis
van een aangepast amendement tot stand is gekomen.Het vertrouwen in de afwegingen van de gemeenteraad deel ik volledig met
de staatssecretaris, evenals het feit dat hiervan een impliciete erkenning,
of misschien wel een stimulans, uitgaat om iets te doen met het belang van
gemeentelijke autonomie. Daarover verschillen wij niet van mening.Vervolgens zei de staatssecretaris – ik meen dat dit komt door de
heer Platvoet – dat zij de redenering van mijn fractie verder helemaal
niet kon volgen. Zo kunnen wij niet uit elkaar gaan. Ik accepteer volledig
de kwalificatie "wereldburger". Daar kan ik mee thuiskomen, maar
ik heb als wereldburger niet gezegd dat ik vind dat het woonplaatsvereiste
volledig moet worden gemarginaliseerd of gerelativeerd. Dat is absoluut niet
het geval. Ik heb gezegd dat ik aarzelingen heb bij de naar mijn idee vaak
strikte, causale verhouding tussen het ingezetenschap en de kwaliteit van
bestuur, het automatisme tussen het territoriale woonplaatsvereiste en bestuurskracht.
Ik zie dat niet op die manier. Dat geldt ook voor het element van de lotsverbondenheid.
Wat dat betreft heb ik de neiging om dat wat anders te wegen. Het gaat niet
aan om dan vervolgens te stellen dat het ingezetenschap daarmee geen relevante
factor. Ik vind ingezetenschap een van de elementen die van belang zijn voor
een kwalitatief goede bestuurder en een kwalitatief goed gemeentebestuur.
Dat geldt ook voor de provincie. Op grond van die redenering vind ik dat het
huidige wetsvoorstel in dat opzicht een daadwerkelijke verbetering is ten
opzichte van de bestaande wet. Dat heb ik willen benadrukken. Ik hoop dat
de staatssecretaris het met mij eens is dat onze steun aan het wetsvoorstel
niet is gebaseerd op een volstrekt andere redenering, maar op een redenering
die wellicht iets wereldburgerlijks en vrijzinnigs in zich draagt, misschien
wel duivelse vrijzinnigheid, zoals ik in de wandelgangen hoorde.De heer Holdijk (SGP):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar reactie op
onze inbreng. Ik meen te kunnen constateren dat wij hebben kennisgemaakt met
een zeer welbespraakte vertegenwoordigster van de regering, die dit voorstel
met verve tot het hare heeft gemaakt.Inhoudelijk zal het de staatssecretaris zijn opgevallen dat ik in mijn
bijdrage een belangrijk element heb besproken dat voor de heer Van Heukelum
zo ongeveer het hoofdargument was om zijn steun niet aan dit wetsvoorstel
te geven. Bij alle waardering wil ik wel opgemerkt hebben dat ik in het antwoord
van de staatssecretaris een reactie op onze concrete vraag over het eventueel
beëindigen van een reiskostenvergoeding heb gemist. De staatssecretaris
kan daar nog op terugkomen.Terug naar de hoofdzaak. Aanpassing aan de bestuurlijke praktijk was de
belangrijkste verdediging van deze wetswijziging van de kant van de regering.
De bestuurlijke praktijk en de ontwikkeling daarvan lijken mij overigens geen
norm op zichzelf. Dat geldt dus ook voor de aanpassing. Anderzijds hanteren
onze fracties geen absolute norm met betrekking tot het ingezetenschap en
het woonplaatsvereiste. Er zijn legio bijzondere gevallen te bedenken, hoewel:
hoe bijzonder moet een geval zijn om voor deze regeling in aanmerking te komen?
Tussen de eerste en tweede termijn werd mij nog het voorbeeld voorgehouden
van een echtpaar, waarvan de echtgenoot wethouder is in de ene gemeente en
de echtgenote raadslid in de andere gemeente. De vraag was of dat zou moeten
leiden, als er geen ontheffing mogelijk is, tot een scheiding van tafel en
bed. Die consequentie willen wij vandaag niet hanteren als een absolute norm.
Afwijking van de norm is in zekere mate acceptabel.Wat ons blijft bezwaren, is de in de wet ongenormeerde en ongelimiteerde
vrijstellingsmogelijkheid. Daar komt het per saldo op neer. Dat heeft de staatssecretaris
zelf ook erkend. Dat is eerder ook onder ogen gezien. Desalniettemin blijft
de staatssecretaris vertrouwen en geloven in de lokale autonomie en de lokale
afwegingen. Zonder dat vertrouwen en geloof zonder meer te delen, willen onze
fracties afwachten hoe dit zich gaat ontwikkelen. Er is toegezegd dat over
een en ander aan het eind van deze raadsperiode wordt gerapporteerd. Mocht
uit de rapportage blijken dat een en ander niet beantwoordt aan de bedoelingen
die wij nu als wetgever hebben, dan achten wij ons vrij om te pleiten voor
een andere norm. Ik heb al aangegeven dat dit niet eenvoudig zal zijn. Als
wij de gemeentelijke autonomie, die wij eerst meenden te moeten honoreren,
willen terugnemen, dan is dat een heel lastige operatie. Ondanks
onze reserves wachten wij af hoe de praktijk zich ontwikkelt.De heer Platvoet (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Ik dacht, de heer Holdijk kennend als een vrij
consequent redenerend lid van de Eerste Kamer, dat hij tegen zou stemmen,
maar blijkbaar eist de samenwerking met de ChristenUnie nu al in zekere zin
een tolletje.Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording, consequent in lijn
met datgene wat al op papier stond, dus ik ben daar niet erg veel mee opgeschoten.
Ik geef onmiddellijk toe dat het karakter van de eerste termijn er ook niet
echt aanleiding toe gaf. Ik maak er wel een punt van dat de staatssecretaris
stelde dat de hoofdlijn het woonplaatsvereiste is. Dat ben ik niet met haar
eens. Als nu een permanente ontheffing in de wet wordt vastgelegd, dan zijn
er twee hoofdlijnen. De ene is het woonplaatsvereiste, de andere is dat daar
permanent van kan worden weggegaan. Dat zijn twee hoofdlijnen die met elkaar
op gespannen voet staan, en dat is ook de kern van mijn kritiek. Ik vind dat
slechte wetgeving. Wij hoeven geen medelijden met de desbetreffende wethouders
te hebben. Het zijn geen zielenpoten. Zij weten precies waar zij aan beginnen.
Het gaat om een belangrijke publieke functie waar zij goed voor worden betaald.
Ik vind dus dat zij de consequentie moeten dragen van wat zij doen. Die consequentie
is ook wettelijk vastgelegd.Dan iets over de bijzondere gevallen. In de memorie van toelichting komt
de regering met twee bijzondere gevallen. Ik kan geen derde geval bedenken
dat je in alle redelijkheid als een bijzonder geval zou kunnen omschrijven.
Dat leidde mij tot mijn opstelling in eerste termijn. Ik heb nog wel een vraag.
De staatssecretaris zei iets interessants in haar beantwoording over de bijzondere
gevallen. Zij zei namelijk dat, als het bijzondere geval niet van toepassing
zou zijn, daarmee het recht van de wethouder om in de gemeente te blijven
wonen, komt te vervallen. Dat veronderstelt dat in het raadsbesluit dat wordt
genomen dit bijzondere geval expliciet moet worden omschreven. Dat is van
belang om te kunnen toetsen wat de staatssecretaris in eerste termijn heeft
gezegd. Ik hoor graag een toezegging op dit punt. Dat kan die worden meegenomen
in de wetsgeschiedenis.Wat gebeurt er als de gemeenteraad na een jaar niet een expliciet besluit
neemt tot verlenging? Wat gebeurt er dan met de desbetreffende wethouder van
buiten? Kan de staatssecretaris daarop ingaan?Dan nog iets bij wijze van stemverklaring. Deze kwestie heeft de vijfkoppige
fractie van GroenLinks diep verdeeld.De heer Engels (D66):Voorzitter, ik denk niet dat ik die stemverklaring kan beïnvloeden,
maar ik heb nog een vraag. De heer Platvoet sprak over twee situaties. Aan
de ene kant staat in het wetsvoorstel dat het ingezetenschap vooropstaat,
maar anderzijds is er de mogelijkheid tot permanente ontheffing. De permanente
ontheffing zat in het oorspronkelijke wetsvoorstel van 2002. Kunt u een voorstel
kwalificeren als permanente ontheffing, wanneer de raad jaarlijks een besluit
moet nemen? De heer Witteveen heeft gezegd dat de gemeenteraad geweldig moet
oppassen bij die jaarlijkse beslissing dat men niet zomaar heel lichtvaardig
en lichtzinnig, zelfs zonder het op te nemen in het besluit, doorgaat met
het verstrekken van de ontheffing. Ik zie wel een duidelijk verschil tussen
het oorspronkelijke wetsvoorstel om die ontheffing een keer te verlenen en
het voorstel om dat heel bewust jaarlijks te doen plaatsvinden.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik geef u toe dat het woord "permanent" niet zorgvuldig is gekozen,
maar die ontheffing kan wel telkenmale worden gegeven en is in die zin oneindig.De heer Engels (D66):Die kan oneindig zijn.De heer Platvoet (GroenLinks):De ontheffing kan oneindig zijn, als die telkenmale wordt gegeven. In
die zin vind ik het een niet te verdedigen achteruitgang ten opzichte van
de wet die enkele jaren geleden is aangenomen.Ik heb al gezegd dat dit wetsvoorstel de vijfkoppige fractie van GroenLinks
enorm heeft verdeeld. Gelukkig is een meerderheid, die bestaat uit de heren
Thissen en Van der Lans en mijzelf, tegen het wetsvoorstel. Een toch nog substantiële
minderheid, bestaande uit mevrouw De Wolff en de heer Minderman, is voor het
wetsvoorstel.De heer Dölle (CDA):Voorzitter. Ook wij zeggen de regering dank voor de beantwoording. Wij
hebben er behoefte aan om op een paar puntjes in te gaan.Het trof ons dat een aantal goede collega's in de Kamer sprak over een
wetsvoorstel dat op twee gedachten hinkte en dat onzuiver was. Wij zien dat
nog niet zo. Naar ons oordeel worden er in het wetsvoorstel twee belangen
tegen elkaar afgewogen, zoals in elk wetsvoorstel meerdere belangen tegen
elkaar worden afgewogen. Het belang dat het zwaarste gewicht krijgt, is dat
ingezetenen worden bestuurd door ingezetenen, het territorialiteitsbeginsel.
Het andere belang is dat het onder omstandigheden de raad vrij moet kunnen
staan om de bestuurskracht te verhogen en daarvoor eventueel de prijs te betalen
dat de wethouder een tijd lang niet in de gemeente woont. Wij vinden het terecht
dat het ingezetenschap het zwaarste belang blijkt te zijn, omdat er een aantal
waarborgen is. Ten eerste kan niet de burgemeester, niet de minister, niet
de regering, niet de commissaris, niet de gedeputeerde of wie dan ook, maar
alleen het hoofd van de gemeente, de gemeenteraad, hiertoe het initiatief
en het besluit nemen. Vervolgens is er de dwang die ook de heer Witteveen
heeft genoemd dat zulks in het openbaar met meerderheid van stemmen moet gebeuren.
Dan is er de dwang dat het eventueel elk jaar opnieuw moet gebeuren. Ook is
er het belang om al dan niet in het voorschrift het besluit op te nemen, een
bijzonder geval te omschrijven en aan te wijzen. Dat alles brengt mee dat
de inbreuk op het ingezetenschap met een aantal waarborgen is omkleed die
wat ons betreft voorlopig aanvaardbaar zijn.De heer Ruers (SP):De heer Dölle zegt dat de raad dat besluit elk jaar moet nemen. Stel
dat de raad dat besluit niet neemt om allerlei hem moverende redenen. Wie
sanctioneert dan dat gedrag? Wie controleert dat: de regering of de burger
die al dan niet gehoord wordt? De heer Dölle zegt het zo
stellig, maar ik zou wel eens willen weten hoe dat gaat.De heer Dölle (CDA):Ik was in die lijst waarborgen nog het recht van de Kroon vergeten tot
vernietiging van besluiten. Wanneer een wethouder ontheffing heeft gekregen
en die weer aanvraagt, dan moet de raad voor het front van de lokale media
en van de publieke opinie opnieuw afwegen of hij toestaat dat de betrokkene
buiten de gemeente blijft wonen. Dat is toch niet zo gemakkelijk. Dat is voor
ons van belang, omdat wij het verwijt dat het wetsvoorstel op twee gedachten
hinkt niet rechtvaardig vinden. Het is een afweging van belangen en je kunt
het daarmee eens zijn of niet. Wij vinden voorlopig dat deze afweging ermee
door kan.Wij zijn het wel met de heer Ruers eens dat de situatie tot nu toe in
een aantal gevallen niet dit jaar, maar daarvoor duidelijk onwettig was. Het
is indertijd verrassend gemakkelijk geaccepteerd door de regering, commissarissen,
provincies, raden, colleges en burgemeesters. Wij zijn heel blij dat er een
eind aan komt, want dat mag toch eigenlijk niet. Dat zijn wij helemaal met
de heer Ruers eens.Wij zijn blij dat de staatssecretaris in de rationale voor de ontheffing
ook nadrukkelijk die lotsverbondenheid wil valideren die in de schriftelijke
voorbereiding als zodanig niet in die termen voorkwam. Wij zijn ook blij dat
zij de nuancering voor haar rekening wil nemen dat de raad tussentijds een
ontheffing kan intrekken, wanneer de omstandigheid is vervallen met het oog
waarop die ontheffing is verleend en waarop die voorwaarde was gericht. Dat
vinden wij belangrijk.De staatssecretaris wil de eerste loco overlaten aan de lokale autonomie.
Dat is wat ons betreft oké. Dan kunnen wij laten zien of er problemen
rijzen.Met een puntje zijn wij het nog niet eens, maar misschien komt dat door
een misverstand. De staatssecretaris heeft wat ons betreft volledig gelijk
dat er geen woonplekvereiste voor ambtenaren geldt. Dat vinden wij ook. Misschien
ben ik om voor de hand liggende redenen niet duidelijk genoeg geweest, maar
ik sprak specifiek over twee functies: de raadsgriffier, die specifiek bij
de volksvertegenwoordiging, de gemeenteraad, is betrokken en de gemeentesecretaris,
die specifiek is betrokken bij de twee andere organen, te weten het college
en de burgemeester. De vraag is of in de evaluatie kan worden ingegaan op
de wijze waarop het woongedrag van die twee functies zich ontwikkelt.De heer Ruers (SP):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar inspirerende antwoord.
Daar zat duidelijk power achter; ik vind het altijd leuk om dat te horen.Ik heb net als de heer Van Heukelum niet zo veel nieuws gehoord. Ik kan
zijn kritische opmerkingen in grote lijnen onderschrijven. Wat is er nu aan
de hand? Ik ben het met de staatssecretaris eens dat de norm glashelder is.
Maar dan zegt zij dat de praktijk wringt en dat er een oplossing wordt bedacht.
Die oplossing gaat zo ver dat de heldere norm uit het wetsvoorstel –
het ingezetenschap, het contact met de burgers, het wonen in de gemeente –
feitelijk onderuit wordt gehaald. Deze wet gaat via alle uitzonderingen of
de mogelijkheden daartoe in zijn tegendeel verkeren en dat gaat net iets te
ver. Het wordt bijna een lex contra legem en dat kan eigenlijk niet.Wij willen de democratie op lokaal niveau ondersteunen; daar is het destijds
mee begonnen. Wij snappen allemaal dat er in de praktijk iets wringt, maar
moet je zo ver gaan dat de raad de bevoegdheid krijgt om ieder jaar door te
gaan tot in het oneindige? Ik vrees dat dit een vorm van uitlokking van die
raden is. Die denken: dat is gemakkelijk, wij hebben nu een wethouder van
buiten en wij gaan er lekker mee door; waarom zouden wij ons druk maken en
een wethouder van binnen zoeken, want die van buiten bevalt ons best. Er is
gezegd dat de raad erover gaat debatteren, maar ik heb al aangegeven dat er
haken en ogen aan zitten. Ik vraag mij ook af hoe dat gaat, als er na twee
jaar weer een verlenging komt, aangenomen dat de wethouder of de raad het
meldt; dat moet je maar afwachten. Zo'n raad zit daar met een wethouder die
men niet kwijt wil. Denkt u nu echt dat die raad gaat zoeken naar mogelijkheden
om zo'n wethouder weg te krijgen vanwege het niet-ingezetenschap? Ik denk
het niet, tenzij men een andere reden heeft om die wethouder kwijt te raken,
want dan is het een mooie gelegenheid. Ik zie niet dat de raad dat in zorgvuldigheid
gaat afwegen. Ik denk dat het een hamerstuk van de raad wordt, want men wil
die wethouder graag houden, ook al is hij geen ingezetene. "Lekker laten
zitten", zegt men dan.De heer Engels (D66):Als de raad bewust het besluit neemt om tot een verlenging over te gaan,
omdat hij die wethouder niet kwijt wil, en omdat hij vindt dat er een ontheffing
kan worden verleend, wat is daar dan zo slecht aan uit een oogpunt van democratie,
draagvlak bij de bevolking of kwaliteit van lokaal bestuur?De heer Ruers (SP):Je begeeft je dan op een hellend vlak. De raad kan dan tot in lengte van
dagen besluiten dat een wethouder niet in zijn gemeente hoeft te wonen. Ik
vind dat slecht voor de relatie tussen burger en bestuur. Op deze manier kunnen
alle wethouders wel van buiten komen, en wel tot in lengte van jaren. Dat
is voor een burger toch geen prettig gevoel? Het is toch niet goed voor het
vertrouwen van de burger in het lokaal bestuur?De heer Engels (D66):Is het niet primair aan de lokale volksvertegenwoordiger om die afweging
te maken, en niet aan organen van de rijksoverheid?De heer Ruers (SP):Wij willen het vertrouwen in de burger vergroten, de achterliggende gedachte
van het dualisme, en nu bereik je het tegenovergestelde.De heer Engels (D66):Maar moet de raad dat vertrouwen niet versterken, en moet dat nu juist
niet gebeuren vanuit de centrale overheid? Is dat niet bevoogdend en betuttelend?De heer Ruers (SP):De centrale overheid moet de raad niet op dit spoor zetten.De staatssecretaris heeft gezegd dat er in 2010 zal worden geëvalueerd.
Maar dan zijn we ongeveer toe aan de volgende gemeenteraadsverkiezingen. Dan
bestaat die situatie een aantal jaren. Ik kan mij voorstellen dat een aantal
gemeenten die gebruik maken van deze ontheffingsmogelijkheid denken: het gaat
goed zo. Het teruggaan naar de oude situatie is lastig. Zou
het dan niet verstandiger zijn om als rijksoverheid eerder te evalueren, en
vanaf nu elk jaar te gaan turven hoe de ontwikkelingen verlopen? Als er een
stijgende lijn is te zien, is een evaluatie over drie jaar te laat. Dan kun
je niet meer vooraf een signaal geven aan de raden dat het nu anders moet.
Graag krijg ik de toezegging dat dit ieder jaar wordt geëvalueerd en
dat de Kamer daarover wordt geïnformeerd, zodat de vinger aan de pols
kan worden gehouden.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Voorzitter. De heer Van Heukelum heeft gezegd dat hij niet veel nieuws
heeft gehoord. Dat was ook niet mijn bedoeling. Wel wilde ik aangeven waarom
dit wetsvoorstel tot stand is gekomen, en waarom ik erachter sta. Hij heeft
een aantal vergelijkingen gemaakt. De norm is helder, en ik wil geen gedoogsituaties
laten bestaan. Als deze wet er niet komt, zal dat in de praktijk toch zo zijn.
Dan zul je met dit wetsvoorstel een doorzichtiger situatie bereiken, ook over
de vraag waarom een wethouder niet in de stad waar hij wethouder is, woont.
Ik heb begrepen dat de heer Van Heukelum zijn afweging al heeft gemaakt, zodat
ik hem niet meer op andere gedachten kan brengen.De heer Van Heukelum (VVD):De staatssecretaris wil geen gedoogsituaties, maar dat heeft zij niet
in de hand. Zij geeft de gemeenten alle ruimte, en om hen moverende redenen
kunnen zij blijven gedogen.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Nee, wij gaan in dit wetsvoorstel een bewuste afweging maken. Er moet
een openbaar debat plaatsvinden. Dat is anders dan in de afgelopen periode
is gebeurd.De heer Van Heukelum (VVD):Het is aan de raad om te bepalen hoe en wat.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Absoluut. Ik vind dat van groot belang.De heer Witteveen wees op de norm en de uitzonderingen daarop. Ik deel
zijn betoog op dit punt. Er is ook geen sprake van een vanzelfsprekende verlenging,
het gaat om een openbare behandeling, die goed voorbereid moet zijn, en waar
zaken worden vastgelegd. Hij bracht een nieuwe vraag in, namelijk of ik wil
stimuleren dat de kring breder wordt. Ik vind het belangrijk dat de kring
breed genoeg is, en dat de media daaraan aandacht besteden, maar veel verder
wil ik op dit moment niet gaan. Wel vind ik het van belang dat die afweging
in zijn volle openbaarheid plaatsvindt. In de meeste raden zijn journalisten
aanwezig om de vergaderingen te volgen, zodat men die afweging kan volgen.
Het is verplicht om aan te geven, waarom men vindt dat zo'n wethouder dan
niet in een gemeente hoeft te wonen.Ik ben blij met wat de heer Engels naar voren heeft gebracht. Wij zitten
wat dichter bij elkaar dan ik in eerste termijn had gedacht. Hij weegt dit
punt in zijn termijn wat anders: hij is iets vrijzinniger. Ik ben blij dat
hij het wetsvoorstel steunt.Tegen de heer Holdijk het volgende. In de rapportage zullen wij goed kijken
naar wat er is gebeurd. Wij zullen volgen wat er in de jaren gebeurt, maar
het is goed om na een behoorlijke periode te evalueren, om te zien wat er
is gebeurd. Wij kunnen de Kamer daarover rapporteren. Het blijft lastig wat
je dan moet doen. Het is echter wel belangrijk om te laten zien dat wij het
hele proces goed volgen.De heer Ruers (SP):Ik hoor u zeggen dat u het zult volgen en zult rapporteren. Is dit een
toezegging dat wij ieder jaar van u een bericht krijgen hoe het is gelopen?Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Ja, maar de evaluatie is na de hele periode.Tegen de heer Platvoet het volgende: het gaat niet om een permanente ontheffing,
maar om een ontheffing van telkens één jaar. Daar gaat de afweging
steeds over. Het gaat om bijzondere gevallen, waarvan de heer Dölle goed
heeft aangegeven wat de voorwaarden zijn. Ik zie het zelf als het proberen
twee belangen met elkaar in overeenstemming te brengen. De raad kan het initiatief
nemen, het gaat om openbaarheid, het gaat om elk jaar, en om een beschrijving
van het bijzondere geval, en uiteindelijk is er nog het vernietigingsrecht
door de Kroon. Er is ook nog gevraagd wat er gebeurt als de raad geen besluit
heeft genomen. Je moet dan in principe terugvallen naar de huidige wet. De
wethouder moet dan ontslag nemen. Doet hij dat niet, dan moet de raad hem
ontslaan. Ik zie zo'n situatie niet helemaal voor mij; het wetsvoorstel lijkt
mij beter. Ik heb begrepen dat het verdeeld ligt in de fractie van GroenLinks.
Wellicht kan de heer Platvoet er nog een beraad aan wijden, zodat het wetsvoorstel
ook in zijn fractie een meerderheid krijgt.De heer Platvoet (GroenLinks):Zie ik het goed dat de raad in zijn raadsbesluit expliciet het bijzondere
geval moet omschrijven?Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Een raadsbesluit is meestal een kort besluit dat wordt afgehamerd, maar
in het raadsvoorstel zal het moeten worden beschreven. Maar het moet wel worden
geëxpliciteerd.De heer Dölle sprak nog over de raadsgriffier en de gemeentesecretaris.
Ik had het inderdaad niet zo opgevat als hij het nu naar voren bracht. Ik
ben bereid om in de evaluatie die wij zullen houden het woongedrag van deze
functionarissen mee te nemen.De heer Ruers zei dat het gemakkelijk is om ontheffing te verlenen. Naar
mijn idee is het dat echter niet. Het gaat om een heel expliciet raadsdebat,
waarin niet zo maar een gemakkelijke afweging kan worden gemaakt. De raad
moet zich namelijk in het openbaar verantwoorden. Ik vond hetgeen hij zei
daarom wat te gemakkelijk.De heer Ruers (SP):Ik zeg het niet voor niets. De raad kan na twee jaar een afweging maken.
Dat is prima, maar als men de wethouder dan geen ontheffing meer geeft, moet
men een nieuwe wethouder zoeken. Zij hebben die wethouder echter van buiten
gehaald, omdat zij zelf geen goede kandidaat hadden. Als men zo'n beslissing
neemt, brengt men zichzelf dus verschrikkelijk in de problemen. Dan denkt
men toch snel: laat die wethouder nog maar een jaartje blijven zitten.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Ik denk niet dat men die afweging zo gemakkelijk zal maken. Burgers hechten
er namelijk belang aan dat een wethouder in de gemeente woont. Bovendien moeten
de raadsfracties zich weer verantwoorden en die zullen daar zeker op worden bevraagd. Dat zal zeker een onderwerp worden dat in een verkiezingsprocedure
aan de orde zal komen. Ik deel uw opvatting dan ook niet.Ik meen dat ik hiermee alle vragen heb beantwoord.De heer Holdijk (SGP):Ik begrijp dat mijn vraag over het inhouden van de reiskostenvergoeding
niet de hoofdvraag van dit debat was, maar ik krijg toch graag antwoord.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Dat is een toegestaan middel om druk uit te oefenen. Ik acht het van belang
dat een wethouder in de gemeente woont en daarom moet men alle middelen die
er zijn inzetten. In dit wetsvoorstel gaat het echter om de expliciete afweging
waarom iemand niet in de gemeente woont.De heer Holdijk (SGP):Het gaat echter om de situatie dat die ontheffing niet verleend is. Wat
staat de raad dan nog aan wettige middelen ten dienste, behoudens die meest
radicale stap van ontslag?Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Of dit leidt tot verhuizing, weet ik niet. Er zijn echter meerdere middelen.De heer Engels (D66):Ik meen dat het inhouden van een reiskostenvergoeding wettelijk niet kan,
want daar heeft men recht op. Wij hebben sinds verleden jaar echter landelijk
een nieuwe, overigens te betreuren, staatsrechtelijke ontwikkeling gezien:
men kan ook portefeuilles gaan wisselen en afpakken. Misschien biedt dat nog
soelaas.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Dat kan inderdaad ook. Er zijn meer wettelijke middelen om tot verhuizing
aan te zetten.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik vind dit verkeerd gaan. Als een wethouder toch blijft zitten terwijl
de raad hem of haar niet nog een jaar wil geven, kan toch alleen maar ontslag
volgen. Dan gaan wij toch niet praten over het inhouden van de reiskostenvergoeding?
Op die lijn zit de heer Holdijk, want hij vond ontslag een erg rigide middel.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:Dan heb ik het verkeerd begrepen.De heer Platvoet (GroenLinks):Wij zijn toch volwassen mensen en bij ons volle verstand? Als een wethouder
niet wil verhuizen, dient hij te worden ontslagen.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten:De wethouder dient dan in principe ontslag te nemen of ontslagen te worden.
Dat klopt. Je valt dan terug op de normale wet. Er zijn echter middelen om
mensen aan te zetten om te verhuizen. Ik had begrepen dat het daarom ging.
Als de wethouder niet wil verhuizen, zal de raad hem voor ontslag moeten voordragen.
Daarom wil ik het wetsvoorstel toch van harte bij u aanbevelen, want dat acht
ik een ongewenste situatie.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fracties van de VVD en de SP en de leden Thissen,
Van der Lans en Platvoet van de fractie van GroenLinks wordt conform artikel
121 van het Reglement van Orde aantekening verleend dat zij geacht willen
worden, zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen verenigen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20062007-735-743.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl