Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 19 februari 2003 over de rentabiliteit van de Betuweroute
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 3143-3150

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-02-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 47, pagina 3143-3150

20-02-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 22589Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 20 februari 2003)Pagina 3162-3163
Presentie en opening (donderdag 20 februari 2003)Pagina 3143-3143
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van heden over de voortgang in de WTO/Diensten.Pagina 3161-3162
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 november 2002 over de Westerschelde oeververbindingPagina 3152-3153
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 19 februari 2003 over de rentabiliteit van de BetuweroutePagina 3143-3150
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 19 februari 2003 over radiofrequentiesPagina 3153-3161
Stemming over een motie, ingediend in het debat over ammoniakbeleid, te weten:de motie-Schreijer-Pierik c.s. over het ammoniakbeleid (28600 XIV, nr. 86).Pagina 3163-3163
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de WTO/Diensten, te weten: - de motie-Vendrik c.s. over de tijd voor de nationale parlementen (kamerstuk 25074, nr. 55)Pagina 3168-3168
Het opmaken van drie voordrachten ter vervulling van de vacatures van de voorzitter en twee leden van de commissie van toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (kamerstuk 28797, nrs. 1 t/m 3).Pagina 3163-3163
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 19 februari 2003 over prestatieafspraken met de Nederlandse SpoorwegenPagina 3150-3152
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 20 februari 2003)Pagina 3168-3169
Stemming over een motie, ingediend in het debat over de Westerschelde oeververbinding, te weten: - de motie-Geluk c.s. over de financiering van de tunnel (kamerstuk 17741, nr. 44)Pagina 3166-3166
de behandeling van:de brief van het Presidium inzake de tijdelijke commissie Onderzoek Integratiebeleid (kamerstuk 28689, nr. 4)Pagina 3163-3163
Behandeling van: - de brief van het Presidium inzake een onderzoek naar de diervoederketen (kamerstuk 28798)Pagina 3165-3165
Stemmingen over moties, ingediend tijdens het debat over Irak, te weten: - de motie-Van Bommel/Karimi over sancties tegen gewetensbezwaarde ambtenaren (23432, nr. 87); - de motie-Van Bommel over het gebruik van kernwapens (23432, nr. 88)Pagina 3165-3165
Stemmingen over moties, ingediend tijdens het debat over de Betuwelijn, te weten: - de motie-Duyvendak c.s. over een werkgroep (22589, nr. 205); - de motie-Duyvendak over het aangaan van nadere verplichtingen (22589, nr. 206); - de motie-Duyvendak over een kilometerheffing (22589, nr. 207); - en acht andere motiesPagina 3165-3166
Stemming over een motie, ingediend in het debat over de hogefluxreactor in Petten, te weten:de motie-Duyvendak c.s. over onderzoek naar de mogelijkheid van kernsmelting (25422, nr. 21).Pagina 3163-3163
Stemmingen over moties, ingediend in het debat over radiofrequenties, te weten: - de motie-Blok c.s. over artikel 21 Regeling aanvraag en vergelijkende toets vergunningen (24095, nr. 121); - de motie-Atsma c.s. over muziek in de rijkstalen (24095, nr. 122); - de motie-Atsma c.s. over uitstel van de implementatiedatum (24095, nr. 123); - en nog een aantal motiesPagina 3166-3168
Stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van de brief van de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie over het gebruik van zijn discretionaire bevoegdheid (19637, nr. 720), te weten: - de motie-De Wit over een specifieke regeling uit humanitair oogpunt (19637, nr. 721); - de motie-Vos/Van der Laan over een specifieke regeling voor bepaalde asielzoekers (19637, nr. 722); - de motie-Varela over een regeling voor asielzoekers die aan bepaalde voorwaarden voldoen (19637, nr. 723); - de motie-Van Vroonhoven-Kok over de inherente afwijkingsbevoegdheid van de minister (19637, nr. 724)Pagina 3164-3165

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen
overleg op 19 februari 2003 over de rentabiliteit van de Betuweroute.De heer Duyvendak (GroenLinks):Voorzitter. Alle argumenten naar het waarom van de Betuwelijn, de voordelen
van die lijn en de baten en de kosten die ermee gepaard zouden gaan, lijken
nu achteraf op drijfzand te zijn gebaseerd. Zowel letterlijk als figuurlijk
kun je zeggen, dat het project failliet is. Het betreft hier een heel groot
project waarmee meer dan 500 mld aan overheidsinvesteringen zijn gemoeid.
Het is tevens een project dat door de jaren heen veel maatschappelijke onrust
heeft gegeven. Daarom vindt mijn fractie het van groot belang dat wij als
Kamer de verantwoordelijkheid nemen om nauwkeurig te gaan uitzoeken en analyseren
wat er is misgegaan en hoe het is misgegaan, wie daarvoor verantwoordelijk
was op de ministeries en binnen de regering en wat de rol van het parlement
zelf in het geheel is geweest. Dit alles met het oog op het trekken van lessen
voor de toekomst.Gisteren heb ik gepleit voor een parlementaire enquête. In dat debat
heb ik gemerkt dat er in de Kamer brede steun is voor een parlementair onderzoek.
Het lijkt mij van belang om hier nu tot een gezamenlijke uitspraak te komen
waarvoor maximaal draagvlak bestaat. Daarom pleit ik in mijn motie voor een
parlementair onderzoek. Op een later moment kunnen we als Kamer altijd nog
besluiten om eventueel over te gaan tot een enquête, bijvoorbeeld als
het rapport van de Algemene Rekenkamer gereed is. De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de gang van zaken rond een aantal grote projecten die
vallen onder het ministerie van Verkeer en Waterstaat veel vragen oproept,
en dat de Betuwelijn hier een concreet voorbeeld van is;overwegende dat het wenselijk is dat de Kamer zelf onderzoek doet naar
de aard en omvang van de fouten die zijn gemaakt bij het inschatten van de
kosten en de baten van de Betuwelijn;overwegende dat het tevens wenselijk is, onderzoek te doen naar de vraag
of betrokken ministers de Kamer hierover juist hebben geïnformeerd en
voldoende zijn toegerust om inschattingen over kosten en baten van infrastructurele
werken te maken;verzoekt het Presidium, een werkgroep in het leven te roepen om een dergelijk
onderzoek voor te bereiden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Duyvendak, Gerkens, Van der Staaij
en Van der Ham. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 205(22589).De heer Duyvendak (GroenLinks):Voorzitter. De motie blikt terug en trekt lessen in algemene zin voor
de toekomst. De navolgende motie kijkt hoe wij nu verder moeten met het project
zelf.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de rentabiliteitsanalyse van de Betuweroute onvoldoende
duidelijk maakt welke reële mogelijkheden er zijn om de infrastructuur
van de Betuweroute alsnog rendabel te exploiteren;overwegende dat eerder al bleek dat extra kosten voor de aanleg van de
Betuweroute tot overschrijding van het projectbudget zullen gaan leiden;overwegende dat het niet te verwachten is dat de eerder beoogde private
bijdrage van 826 mln euro op een afzienbare tijd kan worden terugverdiend;van mening dat het in het licht van deze ontwikkelingen verstandig is
om een pas op de plaats te maken;van oordeel dat een onderzoek dient te worden uitgevoerd naar welke reële
mogelijkheden er zijn om de infrastructuur van de Betuweroute alsnog rendabel
te exploiteren;verzoekt de regering, geen nadere verplichtingen aan te gaan voor de Betuweroute
totdat dit onderzoek is afgerond,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Duyvendak. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 206(22589).De heer Duyvendak (GroenLinks):Tot slot dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het de rentabiliteit van de Betuweroute sterk vergroot
wanneer er een flankerend beleid gevoerd wordt;overwegende dat het belangrijkste instrument binnen dit flankerend beleid,
zoals ook geconcludeerd door de commissie-Hermans, bestaat uit een kilometerheffing
voor het goederenvervoer via de weg;constaterende dat ook in Duitsland beprijzing van het goederenvervoer
via de weg aan de orde is;verzoekt de regering, op korte termijn met voorstellen te komen voor een
kilometerheffing voor het goederenvervoer via de weg,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Duyvendak. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 207(22589).De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Ook ik zal mij beperken tot het indienen van moties. Allereerst
een motie over het temporiseren van de Betuwelijn.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat duidelijk is geworden dat de Betuwelijn in de huidige
vorm voorlopig niet rendabel geëxploiteerd kan worden;voorts overwegende dat verder onderzoek naar een efficiëntere, meer
rendabele exploitatie van de Betuwelijn van belang is;verzoekt de regering, de afbouw van de Betuwelijn te vertragen, totdat
de resultaten van onderzoek naar het verbeteren van de rentabiliteit van de
Betuwelijn bekend zijn en de Kamer op basis van de meest recente gegevens
te informeren over de financiële ruimte die door de temporisering ontstaat,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Ham. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 208(22589).De heer Van der Ham (D66):De volgende motie gaat over de "midterm review" en heeft meer te maken
met het voorkomen van gedonder zoals wij de afgelopen jaren hebben gehad.
Ik doe dit ook met het oog op de projecten die nu in de pijplijn zitten.De Kamer,gehoord de beraadslaging,Van der Hamoverwegende dat een situatie van een zogenaamde "point
of no return" met grote veranderingen in de veronderstelde kosten-batenstructuur,
zoals het geval is bij de Betuwelijn, in de toekomst voorkomen dient te worden;overwegende dat het van belang is dat er duidelijkheid is over eventuele
veranderingen in de kosten-batenstructuur van grote infrastructurele projecten,
voordat het merendeel van de verplichtingen voor de aanleg van infrastructurele
werken wordt aangegaan;verzoekt de regering, in de toekomst standaard een "midterm review" in
te stellen bij grote infrastructurele projecten;en verzoekt de regering tevens om de Kamer zo snel mogelijk inzicht te
geven wanneer bij de nu lopende grote projecten een "midterm review" gehouden
kan worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Ham, Duyvendak, Hermans
en Van der Staaij. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 209(22589).De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Gisteren hebben wij gesproken over het feit dat de Betuwelijn
niet alleen veel duurder zal worden dan oorspronkelijk gepland, maar ook nog
vele jaren verliesgevend zal zijn. Dit noopt de Kamer naar de mening van onze
fractie tot een grondig parlementair onderzoek, wat ons betreft een parlementaire
enquête. De vraag is hoe het zo ver heeft kunnen komen, wat de rol van
lobbyorganisaties is geweest en hoe betrouwbaar adviesrapporten waren. Zo
zijn er nog veel meer vragen te stellen. Zo'n onderzoek lijkt ons ook voor
de toekomst van groot belang, gezien alleen al de grote hoeveelheid gemeenschapsgeld
die in grote infrastructurele projecten is en zal worden geïnvesteerd.
Daarom hebben wij de motie medeondertekend waarin om een parlementair onderzoek
wordt gevraagd.De minister heeft beargumenteerd uiteengezet dat stopzetten van de Betuwelijn
op dit moment geen optie is. Het zou niet alleen kapitaalvernietiging betekenen,
maar ook aanzienlijke meerkosten veroorzaken. Wij vrezen dat hij gelijk heeft.
Onze zorg is wel dat de inzet die nu wordt gekozen, namelijk het stimuleren
van het toekomstig gebruik van de Betuweroute, kan leiden tot concurrentievervalsing
ten opzichte van andere vormen van vervoer zoals de binnenvaart. Die zorg
heeft de minister gisteren niet weggenomen. Daarom dien ik de volgende motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat ook de exploitatie van de Betuweroute voorlopig een
verliesgevend karakter zal kennen;voorts constaterende dat de minister van Verkeer en Waterstaat heeft aangegeven
het gebruik van de Betuweroute sterk te willen stimuleren om langs deze weg
de financiële verliezen zo klein mogelijk te doen zijn;overwegende dat ook de binnenvaart een belangrijke bijdrage dient te leveren
in de noodzakelijke verschuivingen in de goederenstromen (modal shift);spreekt uit dat het (financieel) stimuleren van het gebruik van de Betuweroute
niet mag impliceren dat daardoor de concurrentiepositie van de binnenvaart
ten opzichte van het spoorvervoer verslechtert, alsmede dat de financiering
van extra uitgaven ten behoeve van de Betuweroute niet ten koste mag gaan
van investeringen ten behoeve van het vervoer over water,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Staaij, Gerkens, Hermans
en Van der Ham. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 210(22589).De heer Dijsselbloem (PvdA):Voorzitter. Gegeven de situatie waar wij nu in zijn beland met de Betuwelijn
is mijn fractie van mening dat de lijn moet worden afgebouwd en dat wij vervolgens
alles op alles moeten zetten om het maatschappelijk rendement en zo mogelijk
het economisch rendement te maximeren. Met het maatschappelijk rendement bedoel
ik ook het verminderen van overlast in de steden waar goederentransport nu
plaatsvindt, externe veiligheid, etc. De minister heeft daar toezeggingen
over gedaan. Wij zullen de motie van de fractie van GroenLinks steunen waar
het gaat om beprijzing van het vrachtverkeer. Van het begin af aan is het
onze stelling geweest dat de Betuweroute zonder flankerend beleid nauwelijks
zal renderen. Dat moeten wij ook tot het einde toe volhouden.Gisteren is gesproken over de wenselijkheid van een parlementaire enquête
dan wel een onderzoek. De fracties van GroenLinks en van de SP willen een
enquête. Mijn fractie pleit voor een parlementair onderzoek. Op dit
punt heb ik gisteren de volgende motie aangekondigd, die ik hierbij indien.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat grote infrastructuurprojecten, zoals de Betuweroute,
in de afgelopen jaren herhaaldelijk hebben geleid tot grote budgetoverschrijdingen;van mening dat het in het licht van de te verwachten beslissingen in de
komende jaren over nieuwe grote infrastructurele investeringen, gewenst is
hieruit lessen voor de toekomst te trekken;van mening dat het wenselijk is dat een parlementaire werkgroep onderzoek
verricht naar de uitvoering van grote infrastructuurprojecten, zoals de Betuweroute,
leidend tot aanbevelingen gericht op een beter afwegingskader en beheersbaarheid
van deze projecten;Dijsselbloemvan mening dat de onderzoeken van de Algemene Rekenkamer naar deelaspecten
van het project Betuwelijn bouwstenen kunnen zijn voor het gewenste parlementaire
onderzoek; verzoekt het Presidium, zo spoedig mogelijk het instellen van de beoogde
parlementaire werkgroep mogelijk te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dijsselbloem en Van der Ham. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 211(22589).Mevrouw Gerkens (SP):Mijnheer de voorzitter. Iedere keer wanneer wij overleg voeren over de
Betuweroute zeggen de ministers dat stoppen niet kan en worden ons gouden
bergen van mogelijkheden beloofd om de route rendabel te krijgen. Al deze
bergen blijken keer op keer stofhopen die met een grote zucht verdwijnen.
Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat de Betuweroute alleen aangelegd zou moeten worden indien
de maatschappelijke baten hoger zijn dan de maatschappelijke kosten;overwegende dat de Betuweroute schade aan het milieu heeft aangericht
en dit in de toekomst nog zal verergeren;voorts overwegende dat de exploitatie van de Betuweroute vooralsnog niet
kostendekkend zal zijn en er geen goede alternatieven zijn om de Betuweroute
rendabel te krijgen;constaterende dat de binnenvaart voldoende capaciteit heeft om de goederen
zonder extra overheidsinvesteringen te vervoeren en er dus een goed alternatief
voorhanden is;verzoekt de regering om de aanleg van de Betuweroute onmiddellijk stop
te zetten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Gerkens. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 212(22589).De heer Van Haersma Buma (CDA):Voorzitter. Mevrouw Gerkens heeft natuurlijk het recht om de minister
te vragen te stoppen met de bouw van de Betuwelijn. De minister heeft gezegd
wat er gebeurt als er wordt gestopt. Dan kan het zandlichaam blijven liggen
of de grond kan worden opgeleverd in de oude staat. Voor welke optie kiest
mevrouw Gerkens?Mevrouw Gerkens (SP):De minister heeft een aantal mogelijkheden geschetst die aan de orde zijn
als de bouw van de Betuweroute wordt stopgezet. Tijdens het algemeen overleg
heeft mijn fractie aangegeven wat er met een aantal delen van de lijn zou
kunnen gebeuren. Ik ben er niet van overtuigd dat alle mogelijkheden die de
minister schetste onomstotelijk vaststaan. Daar is geen onderzoek naar gedaan.
De minister kon ook niet aangeven wat het zou gaan kosten. Ik denk dat die
lijn alleen maar meer geld gaat kosten en dat wij het verlies moeten nemen
nu het nog kan.Voorzitter. Dan dien ik nog een tweede motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat het onverantwoord is om overheidsgeld uit te geven aan
onzekere projecten;overwegende dat de Betuweroute mogelijk nooit rendabel geëxploiteerd
zal worden;constaterende dat er nog steeds veel geld aan de Betuwelijn uitgegeven
wordt;verzoekt de regering om een uitgavenstop in te voeren voor de Betuweroute,
ten minste totdat onomstotelijk vaststaat dat de Betuweroute rendabel geëxploiteerd
kan worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Gerkens. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 213(22589).De heer Hofstra (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie is van mening dat de Betuwelijn moet worden
afgebouwd als spoorlijn. Verder vindt de fractie dat er versoberd kan en ook
moet worden. Ik ben blij met de toezegging van de minister dat er op korte
termijn een brief zal komen over versoberingen. Wij hopen dat de voorstellen
van de minister echt hout zullen snijden.Er dreigt nu een exploitatieverlies voor de rijksoverheid. Dat gaat ons
voor dit project te ver. Wij hebben zeer veel kosten geïnvesteerd om
de lijn te realiseren en een belangrijk maatschappelijk belang mogelijk te
maken maar ook om allerlei schadelijke effecten in te dammen. Ons standpunt
is dat de exploitatie moet worden betaald door de vervoerders. Ik praat dan
concreet over het vervoerend en verladend bedrijfsleven in Nederland met een
belangrijk accent op de Rotterdamse haven.De heer Duyvendak (GroenLinks):U spreekt over het indammen van schadelijke effecten door de Betuwelijn.
Er was altijd sprake van schadelijke milieueffecten door het vrachtverkeer.
Daarom zou het gaan om een geëlektrificeerde lijn. U pleit nu voor een
versobering. Ik vrees dat u dan pleit voor vieze diesellocs die het milieu
zwaar vervuilen. Dit is veel belastender voor het milieu dan een elektrische
trein en zelfs in vele gevallen een vrachtwagen. Hoe is dat met elkaar te
rijmen? Het is dan toch helemaal geen voordeel meer?De heer Hofstra (VVD):Voorzitter. De heer Duyvendak haalt er nu een aspect uit. We hebben de
discussie gisteren veel breder gevoerd. Ik stel vast dat veel dieselauto's
tegenwoordig al beter zijn voor het milieu dan benzineauto's. Met locomotieven
gaat het, zo voorspel ik u, dezelfde kant op. Elektrische treinen hebben wel
een vervuilingsaspect maar alleen op grotere afstand.Ik wil graag de volgende motie indienen. De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de exploitatie van de Betuwelijn een nadelig exploitatiesaldo
voor de rijksoverheid dreigt op te leveren;voorts constaterende dat de rijksoverheid grote bedragen in de aanleg
investeert vanwege de grote publieke belangen van het project;overwegende dat de lijn uitsluitend is bedoeld voor het vervoer van goederen
en dat er dus ook een groot belang ligt bij het verladend en vervoerend en
aan de Rotterdamse haven gerelateerde bedrijfsleven;verzoekt de regering om met bedoeld bedrijfsleven zodanige afspraken te
maken dat de rijksoverheid, die eigenaar is en blijft en tevens de regels
stelt voor het gebruik van zowel Betuwelijn als andere spoorlijnen, gevrijwaard
blijft van exploitatieverliezen,dat wil zeggen dat alle kosten inzake beheer, onderhoud en exploitatie,
na aftrek van betaalde infraheffing, door bedoeld bedrijfsleven worden vergoed,
waarbij langetermijnafspraken tussen partijen gewenst zijn, ook voor situaties
met een exploitatieoverschot,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hofstra, Van Haersma Buma en Dijsselbloem.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 214(22589).De heer Hofstra (VVD):Voorzitter. Ter voorkoming van een misverstand, merk ik op dat met "alle
kosten" niet bedoeld worden de afschrijving en de rentelast. De overheid neemt
deze kosten voor haar rekening. Alles wat met vervoer te maken heeft, zou
echter op deze wijze moeten worden gefinancierd.Mijnheer de voorzitter. Nog een opmerking tot slot. Ik heb de minister
gisteren in twee termijnen indringend gevraagd naar zijn verantwoordelijkheden
op het punt van de beheersbaarheid van dit grote project. De minister wil
daar blijkbaar niet op antwoorden. Ik heb tenminste geen antwoord gehoord
op deze indringende vraag. Ik hoef het antwoord nu ook niet te horen. De minister
moet er echter van overtuigd zijn dat de VVD-fractie dit punt niet loslaat
en dat zij op de juiste plaats en het juiste moment hierop zal terugkomen.De heer Van Haersma Buma (CDA):Voorzitter. Na alles wat wij gisteren hebben gewisseld, kunnen wij twee
conclusies trekken. Stoppen kan niet meer en verantwoord doorgaan moet. Dat
is in het belang van de haven, de werkgelegenheid en het goederenvervoer dat
van de haven naar Duitsland en terug moet. De CDA-fractie is bereid om mee
te werken aan alles wat kan bijdragen aan een verantwoord beheer van de Betuwelijn
straks. Dat betekent dat er zoveel mogelijk vervoer over de lijn moet gaan
om de lijn rendabel te maken. Wij hebben gisteren gezegd dat wij van mening
zijn dat er een belangrijke verantwoordelijkheid is voor het bedrijfsleven.
De lijn wordt niet aangelegd voor de overheid, maar om het bedrijfsleven ruimte
te geven en werkgelegenheid te scheppen. Om die reden heb ik de motie van
de heer Hofstra meegetekend, die uitspreekt dat de minister met het bedrijfsleven
in gesprek moet gaan. Het bedrijfsleven moet bijdragen om te voorkomen dat
de overheid de tekorten op de exploitatie moet gaan bijpassen. Het gaat om
overzienbare bedragen en een redelijk beperkte termijn. Het is niet meer dan
redelijk dat die bijdrage wordt gevraagd.De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik vind het een zeer sympathieke stellingname. Het gaat erom een onderhandelingspositie
te creëren met de sector in de Rotterdamse haven, opdat deze sector geld
op tafel legt. Bent u bereid tot het uiterste te gaan, want dat is nodig voor
een onderhandelingspositie? Bent u bereid te zeggen dat als het geld er niet
komt, er geen trein gaat rijden? Pas als u dat keihard vastlegt, heeft u een
sterke onderhandelingspositie. Anders blijft men achteroverleunen.De heer Van Haersma Buma (CDA):Dat zal ik niet doen, want ik vind dat ik dat niet kan uitleggen aan de
mensen die in de binnensteden wonen waar nu al die vieze treinen langsrijden,
maar u kunt dat wellicht wel.Van belang vind ik wel dat de Betuwelijn zorgt voor een verandering van
het vervoer van de weg en van het bestaande spoor, dat wij nodig hebben voor
personenvervoer, en niet ten koste gaat van de binnenvaart. De binnenvaart
moet verder gestimuleerd worden, maar ik realiseer mij heel goed dat er vaak
andere goederen over de binnenvaart gaan dan over het spoor. Ik ben wel van
mening dat de motie die is voorgesteld door de heer Van der Staaij, steun
verdient. Ik zal mijn fractie in overweging geven om die motie te steunen.De heer Van der Ham (D66):Ik heb ook sympathie voor de motie van de heer Hofstra. Is het niet handig
om in de onderhandelingen met het bedrijfsleven te zeggen dat wij niet heel
erg versneld gaan afbouwen, maar wachten tot wij de gesprekken over de exploitatie
hebben afgerond, voordat wij knoerthard verdergaan met bouwen? Is het niet
verstandig om in dat traject te temporiseren?De heer Van Haersma Buma (CDA):Temporiseren is alleen een optie als het iets oplevert. Het is uit-en-ter-na
gezegd dat dit alleen maar geld kost. De contracten zijn er. De lijn moet
afgebouwd worden en er moet zo snel mogelijk over gereden worden. Het alternatief
is dat die miljoenen tonnen die hoe dan ook over de Betuwelijn zullen gaan,
want het gebruik ervan zal wel hoog zijn, dat is een succes, door de bestaande
binnensteden gaan, die wij juist willen ontzien, en dat de wegen verstopt
blijven met vrachtauto's. Ik wil hoe dan ook dat er zo snel mogelijk wordt
gereden.Ik vind dat wij als Kamer, na alles wat er is gebeurd, de verantwoordelijkheid
moeten nemen voor de besluiten die zijn genomen. Het besluit van de Kamer
was om de Betuwelijn aan te leggen en om dat op een dure manier te doen. Dan
moet de Kamer nu ook zeggen dat zij doorgaat en deze zo rendabel mogelijk
proberen te maken.Tot slot kom ik op de moties over enquêtes en parlementaire onderzoeken.
Voor mijn fractie staat vast dat wij alles moeten doen om de lijn rendabel
te maken en lessen te leren voor de toekomst. Daarover wil
ik meedenken. Het gaat dan niet alleen over de Betuwelijn, maar ook over de
overschrijdingen bij de HSL, waarover wij ook nog weleens zullen spreken,
en bij de andere grote projecten die eraan komen.Ik vind het van belang dat de Kamer het verzoek aan de Rekenkamer serieus
neemt om te onderzoeken hoe het zit met de risicoreservering en de tekorten
bij de HSL en de Betuwelijn, hoe de Kamer daar lessen uit kan trekken en de
risicopot in de toekomst beter kan beheren. Ik wil daar goed naar kijken.
De Rekenkamer moet ook haar werk kunnen doen.De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik ben het er helemaal mee eens dat de Rekenkamer dat onderzoek moet doen,
maar dat kan parallel, want de Rekenkamer onderzoekt maar een deel. Kan ik
uit uw opmerkingen concluderen dat u sympathie heeft voor het idee van een
parlementair onderzoek?De heer Van Haersma Buma (CDA):Ik ben daar heel voorzichtig over. Ik proef in dit onderzoek toch iets
van navelstaarderij, omdat de Kamer gaat kijken naar de beslissingen die zij
in het verleden heeft genomen. Over veel van die beslissingen, met de kennis
van toen, zijn al tientallen rapporten verschenen. Ik denk dat het enige waar
behoefte aan is bij de Kamer, is om voor de toekomst te kijken hoe je op het
moment nul omgaat met zo'n groot project. De Kamer heeft een paar maanden
geleden overwogen om een parlementair onderzoek in te stellen naar aanleiding
van de risicoreservering, maar dat bewust niet gedaan en de Rekenkamer een
opdracht gegeven die beperkt moest zijn, gelet op wat deze kan. In het verkeer
met de Rekenkamer moet de Kamer dan zeggen dat zij heeft gevraagd om dat onderzoek
te doen. Dat duurt niet zo lang. In juni wordt dan bekeken welke vragen openstaan.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik denk dat de Rekenkamer kijkt naar de onderbouwing van de risicoanalyse,
leidend tot de reservering van bijna 1 mld euro. Dat is een vrij beperkte
opdracht. In mijn motie wordt gevraagd om een breder onderzoek naar de vraag
of wij het afwegingskader en de beheersbaarheid van grote projecten wel of
niet in de vingers hebben. In de motie heb ik nadrukkelijk gezegd dat wij
moeten kijken hoe wij dat beter kunnen doen bij de grote projecten in de toekomst.
Als ik het goed begrijp, bent u het daar helemaal mee eens.De heer Van Haersma Buma (CDA):Ja, dat klopt. De strekking van die motie vind ik heel waardevol, omdat
daarin wordt gezegd wat ik ook vind. Wij moeten bekijken hoe wij in de toekomst
met die projecten omgaan. Desalniettemin blijf ik zitten met het traject dat
wij hebben vastgesteld. De Rekenkamer kijkt iets breder naar hoe de Kamer
met dit soort overschrijdingen moet omgaan, zodat wij daar lessen uit kunnen
trekken. Ik vind dat wij dat moeten betrekken bij de vraag welke opdracht
zo'n commissie moet krijgen, daarom wacht ik daar liever op. Ik ben het er
zeer mee eens dat de strekking van het onderzoek moet zijn zoals in de motie
wordt verwoord.De heer Hermans (LPF):Voorzitter. De LPF-fractie is van mening dat er lering moet worden getrokken
uit de besluitvorming inzake en de totstandkoming van de Betuwelijn. Megablunders
als deze moeten in de toekomst worden voorkomen. De Kamer moet een leerproces
ingaan. Een van de belangrijkste onderdelen hiervan zal ongetwijfeld het rapport
van de Rekenkamer zijn.De minister zei gisteren dat hij de problematiek rond de grote projecten
heeft ingebracht in het kabinet. Er is dus al een start gemaakt met het voorkómen
van nieuwe blunders. De LPF-fractie is van mening dat het onverstandig is
om op dit moment al een onderzoeksmethode aan te wijzen. De correcte weg is
dat eerst een onderzoeksvraag wordt geformuleerd en dat er pas daarna een
onderzoeksvorm wordt gekozen. Om te voorkomen dat er dubbel werk wordt gedaan,
is het verstandig om het rapport van de Algemene Rekenkamer af te wachten.
Ik dien hierover een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het noodzakelijk is dat de Kamer lering trekt uit de besluitvorming
en de totstandkoming van de Betuwelijn;Hermansoverwegende dat veel infrastructurele projecten vele malen duurder uitvallen
dan begroot en dat de Kamer dit in de toekomst wenst te voorkomen;verzoekt het Presidium, een werkgroep in het leven te roepen die naar
aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer een onderzoeksvoorstel
gaat vervaardigen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Hermans. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 215(22589).Minister De Boer:Voorzitter. Ik neem de eerste motie van de heer Duyvendak over, onder
de voorwaarde dat de uitvoering ervan niet leidt tot een tijdelijke stopzetting
van de bouw. Dat is heel belangrijk. Hierover is gisteren in het algemeen
overleg voldoende gesproken.Het is aan de Kamer om te besluiten om een parlementair onderzoek in te
stellen. Ik heb reeds te kennen gegeven dat ik hieraan mijn volledige medewerking
wil verlenen. Het onderzoek van de Rekenkamer loopt echter nog. Het kabinet
heeft zelf al de conclusie getrokken dat lering moet worden getrokken uit
de kostenontwikkelingen die zich bij de bouw van de Betuwelijn hebben voorgedaan.
Er moet worden onderzocht wat de rol is geweest van de tussentijdse aanpassingen
van het project die de Kamer en het kabinet met enige regelmaat hebben aangebracht.
Er moet ook aandacht worden besteed aan de veronderstelde private bijdrage.
Het kabinet zal hierover een notitie opstellen die met de Kamer zal worden
besproken. Ik wil er echter zeker van zijn dat de Kamer niet beoogt de bouw
tijdelijk stop te zetten. In dat geval zal ik de aanneming van de motie namelijk
ernstig ontraden.De heer Duyvendak (GroenLinks):Dat staat niet in deze motie. Andere moties gaan daar wel over, maar deze
motie heeft deze bedoeling nadrukkelijk niet.Minister De Boer:Het is goed dat daar volledige helderheid over is.De tweede motie die is ingediend door de heer Duyvendak, betreft het temporiseren
of een standstill voor een aantal maanden in verband met een onderzoek. Ik
ontraad de aanneming van deze motie. Ik heb in december uitgebreid met de
Kamer van gedachten gewisseld over temporiseren en ook in het algemeen overleg
van gisteren is het meer dan uitgebreid aan de orde geweest. Ik heb een aantal
argumenten geleverd. Ik ben gaarne bereid die nog even kort op te halen: een
toename van de uitvoeringskosten omdat de onderhoudskosten voor reeds aangelegde
onderdelen over een langere periode moeten worden gemaakt, de afkoop van lopende
contracten, het niet langer in stand kunnen houden van de zogenaamde uitvoeringsorganisatie,
de omwonenden zullen nog langer met overlast te maken hebben en de belasting
van het gemengde net door het goederenvervoer zal langer duren. Ik herhaal
dat de geloofwaardigheid van Nederland in internationaal verband wordt aangetast.
Dat is heel slecht. Ik heb gisteren ook gezegd dat een snelle openstelling
van de Betuwelijn de beste kansen biedt voor verbetering van de rentabiliteit.De derde motie van de heer Duyvendak gaat over flankerend beleid en kilometerheffing.
Ik ontraad aanvaarding van die motie, omdat de kilometerheffing specifiek
in de motie wordt aangeboden. Ik zal actief inzetten op beleid gericht op
een goed gebruik van de Betuweroute. Belangrijk is het maximaal gebruik van
de Betuweroute voor gevaarlijke stoffen. Dat is absoluut heel belangrijk.
Voorts zal ik inzetten op een voorlichtingscentrum voor spoorgoederenvervoer
en op de internationale afspraken, gemaakt om de lijn aansluiting te geven
op het internationale net. Ik heb gisteren gesproken over de MOU die wij gesloten
hebben met Zwitserland, Italië en Duitsland voor de spoorwegcorridor
van Rotterdam naar Italië.Het is overigens niet aan dit kabinet om besluiten te nemen over een nieuwe
kilometerheffing.De heer Duyvendak (GroenLinks):De commissie-Hermans heeft in 1995 gezegd dat de lijn alleen op deze manier
rendabel is. Als het vrachtverkeer over de weg niet duurder wordt, zal het
vervoer over spoor altijd relatief te duur zijn. Dat wordt in deze motie gevraagd.
De minister rekent met € 2 per kilometer op de Betuweroute. Die
prijs kan de minister niet vragen als het vrachtverkeer op de weg veel goedkoper
is. De minister moet daar wat aan doen, wil hij voldoende goederen op de lijn
krijgen tegen een redelijke prijs en daarmee voldoende inkomsten verkrijgen.De voorzitter:Dit is een herhaling van wat gisteren in het AO is besproken. Wij moeten
ons beperken tot de moties en tot korte, verhelderende opmerkingen. De minister
kan kort reageren. Zo gaan wij echter niet verder.Minister De Boer:U heeft gelijk. Dit punt is gisteren aan de orde geweest. Wij hebben alle
vervoersmodaliteiten benoemd en wij hebben gezegd dat zij competitief tegenover
elkaar moeten staan. Dat heeft zijn beperkingen als het gaat over de gebruikersvergoeding
die men kan vragen. Het beleid van de Nederlandse regering is er niet op gericht
om een van de modaliteiten extra te stimuleren.De heer Van der Ham geeft in zijn motie het verhaal weer van het standstill-scenario.
Ik ontraad aanvaarding van die motie, omdat stopzetten buitengewoon onverstandig
is. Ongeveer driekwart van het beschikbare budget is reeds gecontracteerd.
Stopzetten betekent in mijn optiek een grote kapitaalvernietiging en zal veel
extra geld kosten.De heer Van der Ham (D66):Er staat niets over stopzetten in de motie. De motie spreekt van vertragen.
De minister heeft dat zelf ook gesuggereerd, bijvoorbeeld bij de bovenleidingen.
Ik vraag om een onderzoek naar de mate waarin de zaken vertraagd kunnen worden.
Ik heb niet gesproken over stopzetten.Minister De Boer:Temporiseren is het woord dat is gebruikt. Ik kan bij temporiseren niet
instaan voor de risico's die gelopen worden op het vlak van de kostenoverschrijdingen.
Wij hebben daar de nodige correspondentie over gevoerd. Deze motie kan ik
niet anders dan ontraden.De tweede motie van de heer Van der Ham gaat over het instellen van een
standaard "midterm review" bij grote infraprojecten. Ik stel voor deze motie
aan te houden. Wij hebben reeds toegezegd dat wij daar lering uit zullen trekken.
Ik denk ook dat het buitengewoon noodzakelijk is dat wij een
uitgebreid evaluatieonderzoek doen op grond waarvan wij kunnen komen tot een
aantal adviezen en richtlijnen, bijvoorbeeld een "midterm review". Wij hebben
gesproken over een "point of no return" en toen is er gezegd dat dit nu voorbij
is. De vraag is of het niet belangrijk is om het "point of no return" wat
scherper in beeld te brengen, zodat wij tijdig kunnen constateren of wij verder
moeten gaan. Op dit moment kan ik daar niet op vooruitlopen. Ik vind het een
essentieel onderdeel van een evaluatie.De heer Van der Ham (D66):Het tweede verzoek aan de regering is om bij de huidige projecten aan
te geven wanneer er sprake is van een "point of no return". Het is mogelijk
dat dit over een aantal maanden aanbreekt en daar kunnen wij over een aantal
jaren misschien weer heel veel last van hebben als wij er niet meer op terug
kunnen komen. Kunt u daar ook nog even op ingaan?Minister De Boer:Ik ga ervan uit dat ik het zo mag begrijpen dat het "point of no return"
voor de Betuweroute inmiddels is overschreden. Ik begrijp uw vraag zo dat
wij bij lopende projecten niet moeten wachten op evaluaties, maar dat wij
er gewoon mee aan de slag moeten gaan. In zoverre ben ik het met u eens.Voorzitter. De motie van de heer Van der Staaij wil ik overnemen. Ik denk
dat de Kamer zich wel moet realiseren dat een nieuw kabinet als gevolg van
de slechte financiële omstandigheden kan besluiten tot herprioritering,
waarbij alle modaliteiten weer een rol zullen spelen.Mevrouw Gerkens verzoekt de regering in haar motie om een uitgavenstop
in te voeren voor de Betuweroute ten minste totdat onomstotelijk vaststaat
dat de Betuweroute rendabel geëxploiteerd kan worden. Ik denk dat wij
daar meer dan voldoende over gesproken hebben in het algemeen overleg van
gisteren. Ik moet aanneming van deze motie ontraden.De heer Dijsselbloem verzoekt in zijn motie het Presidium om zo spoedig
mogelijk de beoogde parlementaire werkgroep in te stellen. Daar heb ik al
op gereageerd naar aanleiding van de inbreng van de heer Duyvendak. Deze motie
zou overgenomen kunnen worden, mits dat niet tot een tijdelijke stopzetting
van het project zal leiden.De voorzitter:Ik vind het vriendelijk dat u het verzoek aan het Presidium steunt, maar
daar hoeft u op zichzelf geen oordeel over te vellen. De indieners zullen
uw steun ongetwijfeld zeer welkom vinden. Zij zullen uw bijdrage in dit opzicht
constructief vinden.Minister De Boer:U zit wat langer in deze Kamer dan ik. Op sommige momenten – hopelijk
niet te vaak – blijkt dat even. Ik dank u voor uw opmerkingen in dezen.
In volgende gevallen zal ik daar wel degelijk rekening mee houden.Ik stel voor dat de motie-Hofstra wordt aangehouden. Dan denk ik met name
aan het maken van afspraken met het bedrijfsleven over de eigen bijdrage.
Zoals ik in de brief heb aangegeven, zal ik de komende periode gebruiken voor
een verregaande studie naar en een discussie over het gunstigste en meest
haalbare exploitatiemodel. De genoemde optie zal dan ook door mij als een
van de mogelijkheden worden onderzocht op haalbaarheid en rentabiliteit. In
2004 zal hierover, zoals afgesproken, worden gerapporteerd. Ik zeg wel tegen
de heer Hofstra dat de verwachting niet gewekt mag worden dat de kansen voor
private bijdragen erg groot zijn. Het is natuurlijk goed om dat te onderzoeken,
maar ik denk dat wij niet vooruit moeten lopen op de conclusies.De heer Hofstra (VVD):Ik hoop dat u een goede nachtrust hebt gehad. Gisteren was u in ieder
geval een stuk positiever over de kans op private bijdragen. U adviseert mij
om de motie aan te houden, maar daar voel ik niet zoveel voor. Dit is de crux
van de discussie gisteren. Wij hebben met elkaar vastgesteld dat wij een fout
hebben gemaakt bij dit project door te beginnen met bouwen zonder deze afspraken.
Wij kunnen dat nu nog herstellen. Wij kunnen nu zeggen dat er geen trein mag
rijden, zolang dit niet afgesproken is. Ik hoop dat de Kamer op dat punt blijft
staan en dat zij gewoon zegt dat dit de opdracht aan de minister is. Als de
eerste trein gaat rijden, moet dit geregeld zijn. Dat is het enige dat wij
nu nog in redelijkheid kunnen doen.Minister De Boer:Ik heb derhalve al gezegd dat ik geen verwachtingen wil wekken die mogelijk
naderhand niet waargemaakt kunnen worden. In de afgelopen periode hebben wij
vastgesteld dat het moeilijk ligt met de bijdrage van privaatgeld aan dit
soort projecten. Ik wijs in dit verband op het rapport dienaangaande van de
Rekenkamer die de terminologie "op dood spoor" heeft gebruikt. Dat hebt u
mij niet horen zeggen. Ik zou derhalve graag zien dat u uw motie aanhoudt,
zodat ik haar kan betrekken bij mijn onderzoek naar de verdere mogelijkheden.
U maakt het een beetje zwart-wit en zegt: zonder dat moet je het niet doen.
Dat ging mij een stapje te ver, mijnheer Hofstra.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Er zal heden, meteen na de lunchpauze, over de ingediende moties worden
gestemd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-3143-3150.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl