Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet en enige andere wetten teneinde de aanspraak van vreemdelingen jegens bestuursorganen op verstrekkingen, voorzieningen, uitkeringen, ontheffingen en vergunningen te koppelen aan rechtmatig verblijf van de vreemdeling in Nederland (24233), en van:  - motie-Verhagen over consequenties voor die landen die niet willen meewerken aan de terugkeer van hun onderdanen (24233, nr. 34);  - de motie-Verhagen over wijziging van artikel 19 van de Vreemdelingenwet (24233, nr. 35) en zeven andere moties
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 1452-1466

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-11-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 20, pagina 1452-1466

31-10-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24233Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (donderdag 31 oktober 1996)Pagina 1419-1419
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1997 (25000 VIII); - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1995 (slotwet) (24852); - Financiële verantwoording van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over 1995 (24844, nr. 10)Pagina 1419-1451
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 31 oktober 1996)Pagina 1508-1509
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1997 (25000 VIII); - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1995 (slotwet) (24852); - Financiële verantwoording van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over 1995 (24844, nr. 10)Pagina 1480-1508
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet en enige andere wetten teneinde de aanspraak van vreemdelingen jegens bestuursorganen op verstrekkingen, voorzieningen, uitkeringen, ontheffingen en vergunningen te koppelen aan rechtmatig verblijf van de vreemdeling in Nederland (24233), en van: - motie-Verhagen over consequenties voor die landen die niet willen meewerken aan de terugkeer van hun onderdanen (24233, nr. 34); - de motie-Verhagen over wijziging van artikel 19 van de Vreemdelingenwet (24233, nr. 35) en zeven andere motiesPagina 1452-1466
Regeling van werkzaamheden (donderdag 31 oktober 1996)Pagina 1451-1452
Noten bij de vergadering van 30 oktober 1996 bevattende de nota "De Koopwoningen bereikbaar" en antwoorden van de bewindslieden van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen gesteld tijdens de eerste termijn van de behandeling van de begroting voor 1997 (25000 VIII)Pagina 1511-1544
Regeling van werkzaamheden (donderdag 31 oktober 1996)Pagina 1480-1480
Voortzetting van de behandeling van: het voorstel van wet van het lid Van Boxtel houdende regels tot versterking van de rechtspositie van hen die een medische keuring ondergaan (Wet op de medische keuringen) (23259), en van: - de motie-Van Dijke over een Arbo-pas (23259, nr. 40); - de motie-Van Hoof over gegevens over de doodsoorzaak (23259, nr. 41)Pagina 1466-1480

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 76 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet en enige andere wetten
teneinde de aanspraak van vreemdelingen jegens bestuursorganen op verstrekkingen,
voorzieningen, uitkeringen, ontheffingen en vergunningen te koppelen aan rechtmatig
verblijf van de vreemdeling in Nederland (24233),
en van:- de motie-Verhagen over consequenties voor die landen
die niet willen meewerken aan de terugkeer van hun onderdanen (24233, nr. 34);- de motie-Verhagen over wijziging van
artikel 19 van de Vreemdelingenwet (24233, nr. 35);- de motie-Verhagen over het uitzettingsbeleid (24233, nr. 36);- de motie-Dittrich over de celcapaciteit voor vreemdelingenbewaring
(24233, nr. 37);- de motie-Dittrich
over feitelijke en financiële hulp aan niet rechtmatig in Nederland verblijvenden
(24233, nr. 38);- de motie-Dittrich over uitzonderingen
op de regel dat niet rechtmatig in Nederland verblijvenden het land dienen
te verlaten (24233, nr. 39);- de motie-Rijpstra
over een effectief terugkeerbeleid (24233, nr. 40);- de motie-Rijpstra over het project immigratiemedewerkers (24233,
nr. 41);- de motie-Sipkes over niet-inwerkingtreding van
de koppelingswet (24233, nr. 42).(Zie vergadering van 23 oktober 1996.)De voorzitter:Ik wijs u erop dat wij nu toe zijn aan het antwoord van de regering in
tweede termijn. De koppelingswet hebben wij gedurende een aantal weken behandeld.
U kent mijn inzet daarbij. Lettend op de uiterste precisie – er zijn
voor individuele mensen heel grote belangen in het geding – hebben wij
hiervoor veel tijd genomen. Mij was verzekerd dat de tweede termijn heel kort
zou zijn. Desalniettemin hebben wij vorige week toch weer behoorlijk de tijd
genomen. Uiteraard moeten de bewindslieden alle ruimte hebben voor het antwoord.
Men moet er echter van uitgaan dat het fenomeen interruptie in dit stadium
van het debat toch een zeldzaamheid moet zijn.De algemene beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Schmitz:Voorzitter! Ik ben blij dat wij nu in tweede termijn kunnen antwoorden.
De wet is zodanig van belang, dat ik hoop dat het totaalpakket van onze mondelinge
behandeling nog heel goed in onze hoofden zit.In reactie op de tweede termijn van de Kamer wil ik graag enkele algemene
opmerkingen maken. Daarna wil ik een reactie geven op een aantal wetgevingspunten,
met name op het beroemde en beruchte artikel 8c, maar ook op een paar kleinere
artikelen. Vervolgens wil ik iets zeggen over de vreemdelingenbewaring. Dan
neem ik het terugkeeraspect onder de loep. Ten slotte zeg ik nog iets over
het GBA en de inwerkingtreding, de evaluatie en de aspecten die daarbij horen.Voorzitter! Ik denk dat het heel goed is dat wij in z'n algemeenheid hebben
mogen beluisteren dat bijna alle fracties beseffen dat dit wetsvoorstel weliswaar
noodzakelijk wordt geacht, maar dat het ook maatschappelijk heftig in discussie
is en is geweest. De kritiek en de commentaren zijn daarom ook serieus genomen.
Op de meerwaarde van het wetsvoorstel kom ik overigens later in mijn betoog
terug.Voorzitter: WeisglasStaatssecretaris Schmitz:Het is juist bij dit wetsvoorstel van het grootste belang dat de inwerkingtreding
en de uitvoering met grote zorgvuldigheid gepaard gaan en dat iedereen die
straks bij die uitvoering betrokken is, zich bewust is van zijn verantwoordelijkheid.
Immers, hoe het ook zij, de wet mag absoluut niet tot een instrument worden
voor een aanpak van de vreemdelingenzorg die wij in onze samenleving niet
wensen. Daarom zullen wij als overheid de uitvoering nauwlettend moeten volgen.Voorzitter! Waarom wordt dit wetsvoorstel noodzakelijk geacht? De heer
Rouvoet vroeg naar de meerwaarde ervan. Mevrouw Sipkes vroeg zich af of die
meerwaarde wel voldoende helder is geworden. Het wetsvoorstel is ingegeven
door de behoefte een algemeen beginsel te formuleren op grond waarvan het
voorzieningenbeleid wordt betrokken bij het vreemdelingenbeleid. Nederland
wil de toegang tot collectieve voorzieningen alleen openstellen als blijkt
dat de overheid instemt met een vorm van verblijf. Vandaar dat het wetsvoorstel
het begrip rechtmatig verblijf, de aard van het verblijf inclusief een aantal
differentiaties hier introduceert als voorwaarde...De voorzitter:Ik wil u even onderbreken. Mag ik de dames en heren op de tribune vriendelijk
vragen om gewoon rustig te gaan zitten? Dan kan iedereen het debat volgen.
Ik zie dat men dat niet van plan is en zal derhalve de vergadering moeten
schorsen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Staatssecretaris Schmitz:Voorzitter! Nog even terugkomend op de meerwaarde, het wetsvoorstel is
ingegeven door de behoefte dat algemene beginsel te formuleren op grond waarvan
het voorzieningenbeleid wordt betrokken bij het vreemdelingenbeleid. Nederland
wil de toegang tot de collectieve voorzieningen alleen openstellen als blijkt
dat de overheid instemt met een vorm van verblijf. Vandaar dat het wetsvoorstel
rechtmatig verblijf, de aard van het verblijf, inclusief de differentiaties,
introduceert als voorwaarde voor het voorzieningenbeleid. Bij de materiewetten
wordt dus als het ware teruggevallen op het in dit wetsvoorstel neergelegde
algemene beginsel.De heer Rouvoet – ik meen dat het in de eerste termijn was –
heeft mij gevraagd om een paar voorbeelden te geven. Ik zal een enkel voorbeeld
geven. Een voorbeeld van wetgeving waar het wetsvoorstel nu verandering in
brengt, is de toegang tot het onderwijs van meerderjarige illegale vreemdelingen.
Dat wordt hiermee afgesloten. Een ander voorbeeld is dat de huursubsidie voor
illegale vreemdelingen niet meer mogelijk wordt. Mevrouw Borst heeft in haar
eerste termijn ook nog wat voorbeelden genoemd op het terrein van het ziekenfonds
en de AWBZ.Voorzitter! Dan maak ik nog een opmerking over de zorg van de heer Rouvoet
over de kwaliteit van het wetgevingsproces. Dit voorstel is inderdaad een
paar keer gewijzigd in technisch opzicht, maar is heel essentieel –
ik dacht dat dit ook de steun van de Kamer kreeg – ook in politiek opzicht.
Ik denk dan aan de eerste nota van wijziging. Voor het overige is juist ook
dit overleg met de Kamer bedoeld om het wetsvoorstel zo helder en duidelijk
mogelijk te krijgen.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik wil hier toch op ingaan omdat ik dit een heel belangrijk
punt vind. Het gaat mij natuurlijk niet zozeer om die eerste nota van wijziging
waaraan ook een discussie vooraf is gegaan. Het is wel duidelijk dat daar
een belangrijke overweging voor was. Ik heb gewezen op een aantal technische
onvolkomenheden. Ik heb bijvoorbeeld gezegd dat ik het ernstig vind als in
een wetsvoorstel drie uitzonderingen op het beginsel worden genoemd en een
van de drie verder niet wordt geregeld. Dan bedoel ik de rechtsbijstand. Het
 overleg met de Kamer is niet bedoeld om dat soort fouten eruit
te zeven. Dat moet in principe in orde zijn.Staatssecretaris Schmitz:U heeft volstrekt gelijk. U weet ook dat wij u erkentelijk zijn geweest
dat u dat heeft opgemerkt. Er is een fout in de stukken geslopen en precies
dat onderdeel was weggelaten. Wij zijn blij dat dit, mede dankzij uw medewerking,
is hersteld.Voorzitter! Dan kom ik bij een paar punten over de wetsartikelen die in
de termijn van de Kamer, ook in tweede instantie, aan de orde zijn geweest.
Laat ik allereerst dat artikel 8c nemen. Er was een amendement van de heer
Dittrich, dat al een verbetering was, maar dat is nu ingetrokken. Ook de heer
Schutte heeft een amendement ingediend. Ik moet daar toch nog een aantal vrij
technisch klinkende opmerkingen over maken, maar ik hoop dat daarmee de zaak
duidelijk is. Ik zal allereerst ingaan op de relatie tussen het eerste en
het tweede lid van dat artikel 8c en de functie van de differentiatienorm.In het eerste lid wordt de algemene norm voor differentiatie aangegeven
en het tweede lid van 8c geeft dan de specifieke differentiatie per groepen
vreemdelingen. Dat is dus de tekst zoals die in de derde nota van wijziging
is neergelegd. In feite is dat tweede lid dus een verdere precisering van
de algemene norm die is neergelegd in het eerste lid. Een afwijking van die
nadere differentiatie in materiewetgeving dient bij of krachtens de wet te
geschieden op basis van het criterium uit dat eerste lid: de aard van het
verblijf. In die gevallen waarin de wetgever aansluit bij de nadere differentiatie
neergelegd in het tweede lid, kan dan worden volstaan met een korte motivering,
een motivering die wordt gegeven vanuit dat criterium "de aard van het verblijf".Dan vroeg de heer Schutte ook in dat kader om wat voorbeelden waar bij
of krachtens de wet wordt afgeweken van de norm in onderdeel a ten aanzien
van die groep vreemdelingen die wij dan meestal aanduiden als onvoorwaardelijk
toegelaten vreemdelingen. Het zijn de vreemdelingen bedoeld in artikel 1b,
onder 1, van de Vreemdelingenwet. Aanneming van het amendement van de heer
Schutte brengt die groep vreemdelingen niet onder de werking van de differentiatienorm.
Aanvaarding van de tekst die het kabinet de Kamer heeft voorgelegd, doet dit
wel. Overigens blijft – en dat moet heel duidelijk zijn – het
uitgangspunt bij de differentiatie ten aanzien van deze groep vreemdelingen
dat zij in beginsel alle aanspraken hebben. Dat staat ook met zoveel woorden
in artikel 8c, tweede lid. De rechtspositie van die groep vreemdelingen is
dus heel sterk. De differentiatie voor die groep vreemdelingen betekent slechts
een inperking als dat uitdrukkelijk bij of krachtens de wet is geregeld.Een voorbeeld van een wettelijke bepaling op grond waarvan kan worden
afgeweken van die norm is artikel 11 van de Vreemdelingenwet, betrekking hebbend
op de vreemdeling die op grond van een verblijfsvergunning, artikel 9 van
de Vreemdelingenwet, is toegelaten. Artikel 11 maakt het mogelijk om bij het
verlenen van een verblijfsvergunning een beperking aan te brengen. Er worden
bijvoorbeeld verblijfsvergunningen verleend met de beperking welke niet toestaan
arbeid in loondienst te verrichtten. Dit heeft dan natuurlijk consequenties
voor de aanspraken. Een ander voorbeeld van een beperking in de rechtspositie
van vreemdelingen, die ook betrekking heeft op de zogenaamde onvoorwaardelijk
toegelaten vreemdelingen, zou je het kiesrecht kunnen noemen. Pas na vijf
jaar onafgebroken ingezetenen te zijn in Nederland verkrijgen vreemdelingen
het kiesrecht voor de gemeenteraad.De heer Schutte (GPV):Toen ik hierover nadacht, kwam ook het kiesrecht bij mij op. In de wetstekst
gaat het echter over voorzieningen, uitkeringen en dergelijke. Vervolgens
dacht ik: ik wil het kiesrecht niet onder het begrip "voorzieningen" rangschikken.
Ik begon daarop te twijfelen of dit bedoeld kon zijn.Staatssecretaris Schmitz:Op het punt van het kiesrecht is de rechtspositie van deze vreemdelingen
beperkter.De heer Schutte (GPV):Het gaat slechts om een voorbeeld. Het is dus op zichzelf niet zo gewichtig.
Het is evident dat geregeld is dat het kiesrecht in bepaalde gevallen niet
geldt voor niet-Nederlanders. Het voorbeeld leek mij in dit verband echter
niet erg logisch.Staatssecretaris Schmitz:Duidelijk is dat het maar om een heel enkel geval kan gaan. Dat hebben
wij willen regelen.Voorzitter! De heer Schutte vroeg verder wat in feite het verschil is
tussen de onderdelen b en c van het tweede lid. In onderdeel b gaat het om
vreemdelingen in procedure en de VVTV'ers. Voor deze groep vreemdelingen wordt
in onderdeel b het uitgangspunt neergelegd dat de zorgplicht van de overheid
zich in beginsel uitstrekt tot de voorzieningen, geregeld op basis van de
wetten die in onderdeel b worden genoemd, namelijk de Wet COA en de Zorgwet
VVTV. Van deze regel kan bij of krachtens de wet worden afgeweken als "de
aard van het verblijf" dit vereist. Een voorbeeld van zo'n afwijking is de
positie van de zogenaamde voortgezette verblijver. Deze vreemdeling is in
procedure en valt onder het bereik van onderdeel b. Toch verkrijgt deze vreemdeling
aanspraken, vergelijkbaar met die van de zogenaamde onvoorwaardelijk toegelaten
vreemdeling.In onderdeel c gaat het om: - vreemdelingen die zich hier bevinden
in de zogenaamde vrije termijn, bedoeld in artikel 8 van de Vreemdelingenwet;
dit zijn kortverblijvers in het kader van familiebezoek;- vreemdelingen
die hier verblijven, omdat zij – tijdelijk – niet kunnen worden
uitgezet.Voor de vreemdelingen die vallen onder onderdeel c, geldt het uitgangspunt
dat zij in beginsel geen aanspraak hebben, tenzij dit uitdrukkelijk is bepaald.
Zoals wij al hebben aangegeven, ook in de brief van 10 oktober jl. meen ik,
zullen wij op basis van de Wet COA een voorziening treffen voor vreemdelingen
of hun gezinsleden die tijdelijk niet kunnen worden uitgezet vanwege hun gezondheidstoestand.
Daarbij gaat het om artikel 25 waarover de heer Apostolou meermalen heeft
gesproken.Voorzitter! Tot zover mijn toelichting op artikel 8c op grond waarvan
de heer Schutte zijn amendement terzake kan beoordelen.De heer Schutte (GPV):Dat heb ik bij deze gedaan, voorzitter. Ik had behoefte aan deze nadere
toelichting. Ik denk dat de bedoeling van de staatssecretaris
voldoende duidelijk is en dat het amendement dat ik heb voorgesteld geen toegevoegde
waarde heeft. Wat mij betreft kan het amendement op stuk nr. 10 dan ook worden
ingetrokken.De voorzitter:Aangezien het amendement-Schutte (stuk nr. 10) is ingetrokken, maakt het
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Staatssecretaris Schmitz:Voorzitter! Ik dank de heer Schutte zeer, ook over het meedenken in dit
kader. Ik hoop dat wij met elkaar nu een goed artikel hebben neergelegd, ook
al is het technisch gecompliceerd.Voorzitter! Vervolgens nog een opmerking over het amendement van de heer
Verhagen op stuk nr. 33. Daarin wordt vastgelegd dat toekenning van aanspraken
geen recht geeft op rechtmatig verblijf. Strikt juridisch geredeneerd is dat
vrij logisch, dus in die zin zou ik niet zoveel bezwaar tegen deze formulering
hebben, maar ik wijs er wel op dat wij in alle debatten die wij hierover hebben
gevoerd en bij eerdere gelegenheden al hebben gesteld dat het krijgen van
een voorziening geen verblijfstitel oplevert. Wij hebben daar tal van voorbeelden
van gegeven en het is staand beleid, zodat het amendement wat mij betreft
niet echt nodig is.Er zijn verder nog opmerkingen gemaakt over artikel 48. Ik was blij dat
de heer Dittrich nog zo duidelijk herhaalde dat hij tevreden was over de toelichting
die wij op dat punt hebben gegeven, maar de heer Verhagen heeft hier nog een
vraag over gesteld, namelijk wie er nu eigenlijk bepaalt of er gegevens worden
uitgewisseld overeenkomstig het genoemde artikel. De gegevens waarop dit artikel
slaat, zijn de persoonsgegevens die onder de Wet persoonsregistratie vallen.
Daaruit zijn weer de privacyreglementen voortgekomen en daarin wordt het regime
bepaald waaronder de beheerder van de gegevens informatie uit de bestanden
aan derden kan verstrekken. Daarbij gaat het om de gevallen waarin dat kan,
aan wie, onder welke condities en met welke beperkingen ter bescherming van
de privacy. Alleen het bestuursorgaan kan die informatie verstrekken.De heer Verhagen (CDA):Het is nu duidelijk dat het bestuursorgaan die afweging behoort te maken
en dat er dus geen vrijheid voor ambtenaren is om er een eigen interpretatie
aan te geven. Maar dit sluit niet uit dat op grond van de interpretatie die
u in de nadere schriftelijke antwoorden heeft gegeven, in de ene gemeente
ambtenaren bepaalde informatie wel doorgeven en in een andere gemeente niet.Staatssecretaris Schmitz:Het moet overeenkomstig het wettelijk regime en de privacyreglementen
die uit de Wet persoonsregistratie voortvloeien, zijn. De gemeente heeft inderdaad
een verantwoordelijkheid bij de toepassing van die reglementen, maar er behoort
vast liggen wanneer dat kan, aan wie, onder welke condities enz.De heer Verhagen (CDA):Dat is helder, maar ik zei dat er verschillen tussen gemeenten kunnen
bestaan. Bij een verzoek van de minister of van zijn vertegenwoordiger is
de ambtenaar verplicht de gevraagde informatie door te geven, zij het met
inachtneming van alle voorwaarden, maar verder kan hij dat eigenlijk zelf
bepalen. U zegt nu dat het binnen het kader van de privacyrichtlijnen moet
blijven, maar dan kan het nog steeds van belang zijn in welke gemeente iemand
zich meldt, als het gaat om de vraag of zijn gegevens doorgegeven worden aan
bijvoorbeeld de vreemdelingendienst.Staatssecretaris Schmitz:Ik heb hiermee willen zeggen dat er gecontroleerd kan worden of men zich
heeft gehouden aan de aspecten van de wet en van de privacyreglementen. Er
zouden zich in dit opzicht verschillen tussen gemeenten kunnen voordoen, maar
het is wel controleerbaar, op grond waarvan men die gegevens mag verstrekken.
Er is dus geen sprake van willekeur, afhankelijk van de betrokken ambtenaar
of de betrokken gemeente.De heer Apostolou (PvdA):Maar, voorzitter, het moet wel duidelijk zijn, zoals in de schriftelijke
reactie is aangegeven, dat ambtenaren niet verplicht zijn om gegevens van
iemand die hier onrechtmatig verblijft, rechtstreeks door te geven.Staatssecretaris Schmitz:Dat kan ik alleen maar bevestigen, want dat ligt zelfs schriftelijk vast
in de brief van 10 oktober.Voorzitter! De heer Verhagen heeft een motie ingediend over de werking
van artikel 19 van de Vreemdelingenwet, de identificatieplicht. In feite vraagt
de motie om, vooruitlopend op de evaluatie van de werking van dat artikel,
aan te geven ook rekening te zullen houden met de omstandigheden van het geval.
Dat zijn althans de sleutelwoorden van de motie. Die motie lijkt mij echter
wat prematuur. Ik heb ook schriftelijk al meegedeeld dat de evaluatie van
het WODC in december van dit jaar zal verschijnen en in die evaluatie wordt
nu precies onderzocht of de politie dan wel de marechaussee goed met artikel
19 uit de voeten kunnen. Om nu alvast te zeggen dat dit waarschijnlijk niet
het geval is en er een element aan toe te voegen, lijkt mij wat voorbarig.
Straks komt de evaluatie en dan zullen we dit aspect zeker bespreken. Wat
mij betreft, is de motie nu wat te vroeg.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Ik heb in de motie gevraagd of in het regeringsstandpunt bij
die rapportage met name ook kan worden ingegaan op de vraag of die mogelijkheid
erbij betrokken kan worden. Met andere woorden: om in dat onderzoek met name
te kijken naar een eventuele wijziging, waarbij de omstandigheden van het
geval aan de orde zijn. Het is niet zozeer dat dit de conclusie moet zijn,
maar ik heb gevraagd of het in die rapportage kan worden betrokken.Staatssecretaris Schmitz:Dat hebben we dus iets te snel geïnterpreteerd als uw conclusie.
We zullen naar dat aspect kijken. Akkoord!Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Neemt de staatssecretaris de motie over?Staatssecretaris Schmitz:Ik had in deze motie gelezen, dat de heer Verhagen de conclusie trok dat
het artikel zodanig moet worden gewijzigd dat dit erin meegenomen wordt. Ik
vond dat te vroeg, omdat ik wilde afwachten of uit het onderzoek blijkt dat
dit inderdaad een probleem is. Hij vraagt echter of in de rapportage aandacht
aan dat probleem zal worden geschonken. Dat neem ik natuurlijk mee, maar daar
hoeft de Kamer de motie niet eens voor aan te nemen. Dat komt
in de rapportage aan de orde.De heer Verhagen (CDA):Als u toezegt die mogelijkheid bij de rapportage te betrekken, trek ik
bij dezen de motie in!De voorzitter:Aangezien de motie-Verhagen (24233, nr. 35) is ingetrokken, maakt zij
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Staatssecretaris Schmitz:Voorzitter! Mevrouw Sipkes heeft twee amendementen ingediend, in de eerste
plaats een op stuk nr. 23. In dit amendement wordt gevraagd om nog een categorie
toe te voegen aan rechtmatig verblijf hebbende vreemdelingen hier. Het gaat
om die categorie, waarbij geen verwijtbaarheid aan de orde is. Dat lijkt mij
niet echt nodig, omdat het hier verblijven van deze mensen, die vaak om technische
redenen niet verwijderd zijn, als een vorm van rechtmatig verblijf wordt gezien,
zolang zij meewerken aan terugkeer. Deze vreemdelingen vallen onder 1b, onder
5, Vreemdelingenwet. Daarbij heeft mevrouw Sipkes wellicht ook gedoeld op
de categorie die beletselen heeft om te vertrekken, de zogenaamde artikel-25-categorie.
Wat dat betreft, heb ik al in de schriftelijke rapportage gezegd dat wij een
voorziening via de Wet COA treffen.Haar tweede amendement is dat op stuk nr. 24 en betreft die categorie
van wie het rechtmatig verblijf aan de orde is maar in afwachting is van een
voorlopige voorziening. Als er een voorlopige voorziening is aangevraagd en
er bericht van de rechtbank komt dat uitzetting achterwege moet blijven, wordt
dat onmiddellijk aan de immigratiedienst doorgegeven. Dan wordt op grond van
dat bericht van de rechtbank niet uitgezet en dat is een beschikking in de
zin van artikel 1b onder 3. Het kan heel goed zijn dat mensen nog een poging
doen en nog een keer een voorlopige voorziening aanvragen. Juridisch en technisch
gezien is dat mogelijk. Een voorlopige voorziening krijgt dán echter
niet de opschortende werking van het teruggaan, althans wanneer er geen sprake
is van nieuwe feiten of omstandigheden. Het gevaar is dat dit amendement ertoe
kan leiden dat mensen op die manier dan toch verder hier kunnen blijven. Dat
is nu net niet de bedoeling. We willen de zaak niet verder openzetten. Nogmaals,
als er nieuwe feiten of omstandigheden zijn, heeft men weer de opschortende
werking, ook bij de tweede voorlopige voorziening. Wij willen echter de zaak
niet verder openzetten door daarbij een tweede mogelijkheid te scharen.Voorzitter! De heer Dittrich en anderen hebben gesproken over de 120 cellen
die zouden leegstaan. Ik ben het met de geachte afgevaardigden eens, dat wij
een dergelijke situatie niet kunnen hebben. In dat verband vroeg de heer Rijpstra
naar de landelijke coördinatie. De coördinatie van die cellen hoort
uitdrukkelijk te gaan via het landelijk selectiecentrum. Daar behoort men
het overzicht te hebben van de beschikbare celcapaciteit, zowel voor vreemdelingen
die in vreemdelingenbewaring zijn, als voor strafrechtelijk gedetineerden.
De heer Rijpstra sprak in dit verband zijn zorg uit over het tekort van celcapaciteit
voor vrouwen. De capaciteit is inmiddels uitgebreid. Wij hebben daarover gesproken
in onze brief van 10 oktober.In de motie-Dittrich wordt gevraagd om regelmatige berichtgeving over
de benutting van de celcapaciteit. Dat zouden wij uit onszelf behoren te doen.
Ik heb dan ook geen bezwaar tegen aanvaarding van deze motie.In het kader van de vreemdelingenbewaring wil ik even ingaan op de vraag
of er een scheiding gemaakt kan worden tussen illegalen met criminele antecedenten
en andere illegalen die in vreemdelingenbewaring zitten ter fine van uitzetting.
In eerste termijn heb ik reeds aangegeven dat de consequenties daarvan thans
nog niet zijn te overzien, doch dat wij zullen nagaan of die mogelijkheid
bestaat. Uit die toezegging moet u echter niet afleggen dat die mogelijkheid
er is. Ik kan ook de financiële consequenties van een en ander op dit
moment niet overzien. Ik begrijp echter wel dat u daarover gerapporteerd moet
worden. Ik zal daarop later terugkomen.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Hoe verhoudt zich dit antwoord tot de beantwoording van de
feitelijke vragen bij de begroting van Justitie? Die antwoorden zijn net binnengekomen.
Daarin wordt gesteld dat in de huidige situatie een onderscheid wórdt
gemaakt.Staatssecretaris Schmitz:Volgens mij gaat het daarbij om een onderscheid tussen illegalen die inderdaad
in detentie zitten en de anderen. Ik heb juist uit de woorden van de heer
Dittrich begrepen dat hij nu juist doelt op de categorie die daarnaast zit.
Ik kan de consequenties op dit moment niet overzien en daarom maak ik een
voorbehoud.De heer Verhagen (CDA):Daarover bestaat ook geen verschil van mening tussen de heer Dittrich
en mijzelf. De vraag bij de begroting van Justitie was: "Is de regering bereid
een soepeler regime voor niet criminele vreemdelingen in vreemdelingenbewaring
te ontwikkelen?"Het antwoord daarop luidt: "In de huidige situatie wordt al een onderscheid
in regimes gemaakt."Staatssecretaris Schmitz:Wij komen daarop bij de begrotingsbehandeling zeker terug. Ik heb het
nog eens afgecheckt. Het gesproken woord geldt.Voorzitter! De terugkeer is een van de aspecten die als achtergrond bij
dit debat naar voren zijn gekomen. De wet slaat daarop niet direct. Gisteren
in het AO hebben wij nog eens duidelijk aangegeven dat het een moeilijke,
zo niet dé moeilijkste kant is van het vreemdelingenbeleid. Er is toen
ook gesproken over de vrijwillige terugkeer, de gedwongen terugkeer, enzovoorts.
In dat verband heb ik in eerste termijn de heer Rijpstra toegezegd dat alle
aspecten die in het beleid al gestalte hebben gekregen, maar ook degene die
er bij worden betrokken in een nota zullen worden verwoord. Die kan dan met
de Kamer worden besproken. De organisaties die bij die problematiek betrokken
zijn, moeten daarbij naar mijn mening hun zegje kunnen doen.Voorzitter! Het lijkt mij dat ik vervolgens enkele moties zou moeten kunnen
behandelen. Allereerst wil ik iets zeggen over de motie op stuk nr. 34 van
de heer Verhagen. De heer Verhagen verbindt met die motie financiële
consequenties aan een weigerachtige houding van een land van herkomst. Bij
de algemene politieke beschouwingen is door de heer Bolkestein een motie van
ongeveer gelijke strekking ingediend. Ik zie de heer Verhagen met
zijn hoofd schudden, maar dit is toch echt mijn mening. De minister-president
heeft in een reactie op die motie gezegd, dat volgens het bestaande kabinetsbeleid
in beginsel alle aspecten van de bilaterale relatie, dus ook de terugname
van de eigen onderdanen, aan de orde kunnen komen, maar er zal geen sprake
zijn van negatieve sancties als het gaat om ontwikkelingshulp. De minister-president
zegt letterlijk: Er zijn natuurlijk belangrijke en diepingrijpende noden bij
de meest zwakke mensen in de samenleving daar. Men kan niet onmiddellijk met
een druk op de knop zeggen, dat die mensen moeten bloeden voor het feit dat
hun regering iets niet wil.Voorzitter! Naar aanleiding van deze stellingname bij de algemene politieke
beschouwingen wil ik dan ook zeggen dat ik de aanneming van de motie van de
heer Verhagen echt ontraad.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Allereerst wijs ik erop dat deze motie niet van dezelfde aard
is als die van de heer Bolkestein. De heer Bolkestein heeft in zijn motie
heel nadrukkelijk gepleit voor het stopzetten van de ontwikkelingsrelatie.
In mijn motie wordt juist gesproken over het, waar nodig, ondersteunen van
wederopbouw en over op integratie gerichte projecten. Voor de landen die niet
bereid blijken te zijn mee te werken, moeten er consequenties zijn voor de
hoogte van de financiële ondersteuning. Met andere woorden, hiermee wordt
een andere uitwerking geven aan de relatie tussen ontwikkelingssamenwerking
en de mate van weigerachtig gedrag van een land. Nu stelt de staatssecretaris
dat het leggen van een dergelijk verband ertoe zou kunnen leiden dat juist
de mensen die onze ondersteuning nodig hebben, het slachtoffer worden van
de weigerachtigheid van hun regering. Daarom wil ik in herinnering roepen
het debat dat wij over Ethiopië en Eritrea hebben gevoerd. Daarin hebben
wij heel nadrukkelijk gezegd dat wij wel de opvangprojecten voor terugkerenden
uit de regio steunen, maar blijkbaar niet in staat zijn om terugkeerprojecten
voor afgewezen asielzoekers afkomstig uit Nederland te realiseren. Dat aspect
hoort men naar mijn mening bij dit soort discussies aan de orde te stellen.Staatssecretaris Schmitz:Voorzitter! Ik stel voor de discussie op een goede manier te voeren. In
feite zouden we het verzoek aan de regering in tweeën moeten splitsen.
Het eerst is vervat met de woorden: verzoekt de regering om waar nodig het
ondersteunen van de wederopbouw en de integratie van de projecten in de landen...
enzovoorts. Ik herinner aan de brief van februari van dit jaar. Daaruit blijkt
dat wij met het beoogde beleid bezig zijn. Wij zijn het met de heer Verhagen
eens dat een dergelijk beleid moet worden gevoerd. Hij gaat echter verder
en hij stelt dat men consequenties moet verbinden aan een weigerachtige houding
van een land. Daarop zegt het kabinet uitdrukkelijk: nee. Dat antwoord heb
ik ook in eerste instantie geprobeerd te verwoorden. Ik herhaal dit antwoord
en wijs mede op hetgeen in dit kader tijdens de algemene politieke beschouwingen
aan de orde is geweest.Voorzitter! Vervolgens kom ik toe aan een reactie op een andere motie
van de heer Verhagen en op een tweetal moties van de heer Rijpstra. Zij hebben
alle min of meer te maken met het aspect terugkeer. In de motie van de heer
Verhagen op stuk nr. 36 staat: verzoekt de regering over te gaan tot het als
regel begeleid uitzetten van uitgeprocedeerde vreemdelingen en aangetroffen
illegalen en een vorm van gecontroleerd vertrek.Voorzitter! Wij kennen de bedoelde vormen van controle. Eigenlijk wil
ik op dit onderwerp terugkomen bij de behandeling van de nota die is toegezegd.
Ik wil nadrukkelijk zeggen dat wij allereerst accent leggen op de vrijwillige
terugkeer. Wij moeten niet door het noemen van andere zaken de indruk wekken
dat het gecontroleerde vertrek allereerst aan de orde is. In zijn tweede termijn
onderstreepte de heer Dittrich nog eens het belang van artikel 24. Artikel
24 blijft overeind, het blijft ook de verantwoordelijkheid van de mensen zelf.
Wij zetten alle mogelijkheden in voor vrijwillig vertrek, maar als sluitstuk
hebben wij ook het gedwongen vertrek. De motie gaat maar op één
aspect in. Ik wil deze motie, evenals de moties op de stukken nrs. 40 en 41,
graag meenemen in de nota die ik heb toegezegd. Ik wil de aanvaarding van
de motie op stuk nr. 36 evenwel zeker ontraden, aangezien zij maar op één
aspect van de terugkeer doelt. Het zou mij een lief ding waard zijn als wij
alle aspecten kunnen meenemen in de toegezegde nota. De moties van de heer
Rijpstra zijn overbodig, want wij waren al van plan om dat mee te nemen en
het is al ten dele staand beleid. De motie van de heer Verhagen belicht, zoals
gezegd, maar één aspect van het geheel, en dat dan nog maar
voor een deel.De heer Rijpstra (VVD):Voorzitter! Gehoord het antwoord van de staatssecretaris, wil ik mijn
moties op de stukken nrs. 40 en 41 aanhouden.De voorzitter:Op verzoek van de heer Rijpstra stel ik voor, zijn moties op de stukken
nrs. 40 en 41 (24233) van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Mijn motie op stuk nr. 36 belicht weliswaar een aspect, maar
wel een belangrijk aspect. Ik ben bereid de staatssecretaris tegemoet te komen
om dit te betrekken bij de nota over het terugkeerbeleid. Ik wil derhalve
mijn motie aanhouden.De voorzitter:Op verzoek van de heer Verhagen stel ik voor, zijn motie (24233, nr. 36)
van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.Staatssecretaris Schmitz:Voorzitter! De motie-Dittrich op stuk nr. 39 is in feite een vervolg op
de debatten die wij al hebben gehad. In de motie wordt de regering gevraagd
met de VNG in overleg te treden over haar inspraak bij het verwijderen van
mensen. Ik heb al een eerste gesprek met de VNG gehad bij wijze van eerste
oriëntatie. Het gesprek zal worden voortgezet. In eerste termijn heb
ik al gezegd dat ik wil zoeken naar vormen waarin ik in zijn algemeenheid
over het vreemdelingenbeleid en ook over het moeilijke aspect van verwijdering
met de VNG kan spreken. Als met de motie echter op een geformaliseerde rol
van de gemeenten wordt gedoeld, wat overigens niet met zoveel woorden wordt
gezegd, dan blijf ik echt "nee" zeggen en moet ik de aanvaarding ervan ontraden.Ik kom dan op het onderdeel GBA. De antwoorden die ik hierover geef, geef ik uitdrukkelijk mede namens de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken. Ik heb hierover in de tussentijd met hem overleg gehad. Laat ik vooropstellen
dat wij ook met het hanteren van het GBA als instrument voor het gehele beleid
buitengewoon zorgvuldig moeten omgaan. De heer Dittrich zei dat ik had uitgesproken
dat de restproblematiek per 31 december moest zijn opgelost. Hij maakte terecht
de kritische kanttekening, dat 31 december wel wat erg letterlijk werd genomen.
Het moge duidelijk zijn dat wij vinden dat deze restproblematiek aan het eind
van het jaar moet zijn opgelost. De heer Dittrich vroeg ook om de Kamer in
het voorjaar te rapporteren over de vraag of die restproblematiek inderdaad
is opgelost. Ik heb gezegd dat wij in dat kader denken aan invoering per 1
juli. Het lijkt mij volstrekt reëel wat de heer Dittrich vroeg. Als hij
dit niet had gevraagd, dan zou het kabinet zelf al verplicht zijn geweest
die vraag te stellen. Ik zeg hem dan ook graag toe dat de Kamer in het voorjaar
zal worden geïnformeerd over de vraag of alle problemen daadwerkelijk
zijn opgelost en over het eindresultaat van het project GBA-VAS.De heren Rijpstra en Verhagen stellen in hun amendement op stuk nr. 22
voor om mensen die hier niet rechtmatig verblijven, kortweg de illegalen,
niet in te schrijven. Zij menen dat dit beter is, omdat hierdoor de schijn
van legaliteit wordt gewekt. Op zichzelf is dit geen nieuw voorstel. De heer
Kohnstamm heeft mij gemeld dat bij de totstandkoming van de Wet gemeentelijke
basisadministratie persoonsgegevens ook is gesproken over de mogelijkheid
om illegale vreemdelingen van inschrijving in de GBA uit te sluiten. Toch
is destijds op goede gronden besloten om de inschrijving van illegale vreemdelingen
niet te voorkomen en om de verblijfsrechtelijke status van vreemdelingen dus
wel in de GBA op te nemen, als men zich meldt. Er bestaat namelijk een aantal
bezwaren tegen niet-inschrijven. Het belangrijkste bezwaar uit het oogpunt
van de GBA is dat het amendement het sluitende systeem van VAS en GBA met
de koppelingswet dreigt te doorbreken. Om de koppelingswet met de GBA-gegevens
te kunnen uitvoeren, is immers actuele informatie over de verblijfsstatus
nodig. Deze informatie is aanwezig in het VAS en wordt door middel van de
relatie VAS-GBA doorgegeven aan de GBA. Via de GBA wordt de informatie doorgegeven
aan de uitvoeringsinstanties die met een publiekrechtelijke taak zijn belast.
Juist het feit dat inschrijving in de GBA niets zegt over de verblijfsstatus
van een vreemdeling, is een reden geweest om veel geld te investeren in de
koppeling van VAS en GBA. Het ligt niet voor de hand om net na de realisering
van het grote project van de koppeling van VAS en GBA, terug te komen op dit
systeem van informatievoorziening.Er wordt overigens best wel erkend dat de inschrijving van niet rechtmatig
hier verblijvenden de schijn van legaliteit kan wekken. Dat kan echter niet
zo zijn bij de uitvoeringsorganisaties die zich op die gegevens moeten baseren.
Het gegeven dat een vreemdeling niet beschikt over een geldige verblijfstitel,
wordt door de koppeling van VAS en GBA namelijk juist bekend bij de uitvoeringsorganisaties.
Zij kunnen aan de hand daarvan de beslissing nemen tot het al dan niet toekennen
van voorzieningen. Inschrijving in de GBA biedt dus betrouwbare informatie
over de status van vreemdelingen. Onzes inziens kun je daarmee misbruik zoveel
mogelijk voorkomen.Ik wil hier nog het volgende aan toevoegen, omdat er in dit verband een
paar problemen spelen. In de eerste plaats laat het amendement in het midden
wat wij moeten doen met vreemdelingen die zijn ingeschreven, van wie de verblijfstitel
vervalt, omdat de einddatum is verstreken of omdat de titel is ingetrokken.
Wij moeten vooral voorkomen dat, mocht er later toch weer sprake zijn van
verlenging, er dan een soort gat ontstaat waardoor mensen in de problemen
komen. Verder heb ik hier nog een uitdrukkelijk bezwaar tegen. De toets of
het verblijf rechtmatig is, na inschrijving in het VAS, behoort bij de vreemdelingendienst
te liggen en niet bij de gemeenten die bij de GBA betrokken zijn. Dit alles
heeft staatssecretaris Kohnstamm en mij ertoe gebracht de Kamer uitdrukkelijk
te adviseren om het amendement op stuk nr. 22 thans niet te aanvaarden.De heer Rijpstra heeft nog een vraag gesteld over het identiteitsnummer.
Wij hebben het vermoeden dat op dit punt wellicht een misverstand is gerezen.
De gemeenten zijn verplicht om bij de eerste inschrijving de identiteit van
een persoon duidelijk en deugdelijk vast te stellen. De gemeenten kunnen dit
aan de hand van een identiteitsbewijs doen, zoals een paspoort of een vreemdelingendocument.
Daarbij is geen identiteitsnummer aan de orde. Ons is eigenlijk niet helder
waarom de heer Rijpstra deze vraag heeft gesteld.De heer Rijpstra (VVD):Die vraag heb ik gesteld naar aanleiding van het net uitgekomen rapport
van de Rekenkamer, waarin de GBA is doorgelicht. Daarin wordt gesproken over
een identiteitsnummer. Ik begrijp uw uitleg evenwel.Staatssecretaris Schmitz:Voorzitter! Ik kom tot slot te spreken over de inwerkingtreding, de evaluatie
en dergelijke. Ik heb in mijn reactie op de motie waarin de heer Dittrich
vraagt om een rapportage in het voorjaar, hopelijk al duidelijk gemaakt dat
ook wij zorgvuldigheid van het grootste belang vinden. In feite zijn wij van
oordeel dat wij de inwerkingtreding pas mogen realiseren als wij overtuigd
zijn van een zorgvuldige uitvoering. Bij een zorgvuldige introductie, inwerkingtreding
en uitvoering hoort ook een pakket van voorlichting. Ik meen dat de heer Dittrich
heel concreet sprak over de termijn van vier weken. In de brief van 10 oktober
hebben wij nog eens opgesomd wat er allemaal aan activiteiten moet plaatsvinden
alvorens de wet daadwerkelijk in werking kan treden. Vandaar dat wij toch
met enige voorzichtigheid hebben genoemd de datum van 1 juli. Wij willen invoering
echter alleen als wijzelf van oordeel zijn dat de uitvoering verantwoord kan
geschieden.Wij hebben toegezegd dat drie jaar na inwerkingtreding van de wet een
evaluatie zal plaatsvinden. De heer Apostolou heeft niet ten onrechte gevraagd
of gelet op die lange periode, niet jaarlijks met een soort voortgangsrapportage
gekomen kan worden. Nu lijken de woorden voortgangsrapportage en evaluatie
verdacht veel op elkaar. Wij moeten echt met elkaar inzien dat wij enige tijd
nodig hebben om te meten of die wet werkelijk functioneert. Ik wil de heer
Apostolou wel toezeggen dat wij een vorm vinden om in ieder geval tussentijds
te rapporteren over de werking van de wet, opdat men niet
drie jaar moet wachten, hetgeen ik zelf ook niet een te verantwoorden termijn
acht. Een vorm van tussenrapportage halverwege die termijn van drie jaar lijkt
mij dus reëel.De heer Apostolou (PvdA):Betekent dit dat wij in het voorjaar nog eventjes spreken over de praktische
regelingen omtrent de inwerkingtreding en dat er dan een definitief besluit
wordt genomen?Staatssecretaris Schmitz:Het is goed dat u het vraagt. De motie-Dittrich vraagt om in het voorjaar
te rapporteren over die restproblematiek.De heer Apostolou (PvdA):Er ligt op dat punt geen motie, dacht ik.Staatssecretaris Schmitz:Oh sorry, de vraag van de heer Dittrich.De heer Dittrich (D66):Ik heb inderdaad geen motie hierover ingediend. Ik heb een concrete vraag
gesteld waarop u een concreet antwoord gegeven heeft.Staatssecretaris Schmitz:Dat gaat over de uitvoeringsproblematiek inzake GBA-VAS. In de brief van
10 oktober vindt u een aantal aspecten waaraan voldaan moet worden voor de
inwerkingtreding. Ik denk dat wij pas in mei-juni kunnen zien of dat allemaal
gerealiseerd is. Uiteraard vind ik dat u van ons een bericht moet krijgen
dat wij menen dat die aspecten zijn ingevuld en dat op grond daarvan een bepaalde
inwerkingtredingsdatum kan worden vermeld. Dat is natuurlijk het moment waarop
u kunt reageren.De heer Verhagen (CDA):Ik zie dat de staatssecretaris aan het eind is gekomen van haar tweede
termijn.Staatssecretaris Schmitz:Dat heeft u goed gezien.De heer Verhagen (CDA):Ik ben er dit keer wat sneller bij dan de vorige keer, want anders krijg
ik weer geen gelegenheid om te reageren. Ik zou ook graag een derde termijn
willen vermijden. Op een van de elementen die ik in tweede termijn naar voren
heb gebracht, bent u niet nader ingegaan. Dat betreft de casus Apeldoorn.
U heeft mij eerder gezegd dat de Algemene wet bestuursrecht in alle gevallen
van toepassing is. Toen heb ik gezegd dat er een probleem kan ontstaan, aangezien
de gemeente wellicht de beslissing van het Rijk marginaal moet gaan toetsen,
en gevraagd of de uitvoering van de koppelingswet zich gelet op dit probleem
niet leent voor plaatsing op de bijlage met uitzonderingen op die Algemene
wet bestuursrecht.Staatssecretaris Schmitz:In de casus Apeldoorn heeft de Raad van State inderdaad bepaald dat op
de beëindiging van een ROA-voorziening de Algemene wet bestuursrecht
van toepassing is. De zaak staat op zichzelf los van het voorstel inzake de
koppelingswet. Wij vinden dat er geen reden is om de koppelingswet te plaatsen
op de uitzonderingslijst inzake de Algemene wet bestuursrecht. De vraag is
wel onder ogen gezien bij de opstelling van het wetsvoorstel. Toen is geconcludeerd
dat de Algemene wet bestuursrecht over de gehele linie van toepassing kan
zijn op de materiewetgeving die ook – zie alle onderdelen – gewijzigd
wordt in het kader van dit wetsvoorstel. De termijnen en de procedures die
door de Algemene wet bestuursrecht zijn voorgeschreven, kunnen onverkort van
toepassing zijn op de aanspraken uit de materiewetten die in de koppelingswet
zijn opgenomen.De heer Verhagen (CDA):Betekent dat dan dat als een gemeente besluit om op grond van deze wet
geen bijstand te verlenen, zij dan zelf marginaal moet gaan toetsen of betrokkene
illegaal is? Dat zou namelijk een uitwerking kunnen zijn als je de casus Apeldoorn
doortrekt. Daarvan is ook gezegd dat er marginaal getoetst moet worden of
terecht is besloten om die opvangvoorzieningen te staken. Als je dat analoog
toepast op bijvoorbeeld het niet langer verlenen van bijstand, kunnen wij
aardig wat leuke procedures tegemoetzien.Staatssecretaris Schmitz:Ik denk dat antwoord ontkennend is, maar ik moet dat bij de deskundigen
informeren. Anders zou ik iets zeggen dat misschien onjuist is. De heer De
Grave weet veel meer van de bijstandswet dan ik.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):De staatssecretaris ging wat betreft de koppeling van VAS en GBA in op
een vraag van de heer Dittrich en een motie van mij. Klopt dat?Staatssecretaris Schmitz:In uw motie op stuk nr. 42 heeft u gevraagd om de koppelingswet niet in
werking te laten treden dan nadat de Kamer een oordeel heeft gegeven over
de koppeling van VAS en GBA. De Kamer beslist later, als er gestemd wordt,
of deze wet wordt aangenomen. Ik heb gezegd dat er nog een heel aantal maatregelen
nodig zijn voor de inwerkingtreding en dat ik de Kamer daarover zal rapporteren.
Dat moet gewoon ingevuld worden. Men moet echter niet de suggestie wekken
dat daarmee de inwerkingtreding van de wet als zodanig op losse schroeven
komt te staan. Wij aanvaarden hier een wet. Ik heb een rapportage over de
inwerkingtreding toegezegd. Dan zal ik ook zeggen per wanneer dat kan geschieden.
Dat geeft u natuurlijk aanleiding om daar vragen over te stellen. Uw motie
wekt echter de suggestie dat de wet misschien helemaal niet doorgaat als wij
die maatregelen niet nemen. Die suggestie wil ik niet overnemen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ik ben een beetje verbaasd over de reactie van de staatssecretaris op
deze motie, aangezien zij zojuist zei dat het ook voor de regering vanzelfsprekend
is dat de wet niet in werking kan treden als een en ander niet goed is geregeld.
Hoe bedoelde zij dat dan? Ik meen namelijk dat de motie niet meer beoogt dan
er staat.Staatssecretaris Schmitz:U vindt het niet erg als ik daar toch heel scherp naar kijk? In de motie
staat: verzoekt de regering de koppelingswet niet in werking te doen treden,
dan nadat de Kamer over de koppeling tussen VAS en GBA haar oordeel heeft
kunnen geven.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):U heeft twee dingen gezegd. Uzelf en de regering vinden dat de koppeling
in orde moet zijn, wil de wet in werking kunnen treden. U heeft de Kamer toegezegd
dat u zult rapporteren.Staatssecretaris Schmitz:Als u in uw motie zou zetten: "dan nadat de Kamer over de uitvoeringsmaatregelen
van de inwerkingtreding haar oordeel heeft kunnen geven" zou
ik "ja" zeggen. Zoals het er nu staat, suggereert de motie iets dat ik niet
echt wil overnemen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ik zal een en ander in overweging nemen.Minister Borst-Eilers:Mijnheer de voorzitter! In de eerste plaats dank ik de geachte afgevaardigden
voor de positieve wijze waarop zij hebben gereageerd op wat ik in eerste termijn
heb gezegd. Met name de instemming met de opvatting dat er ruimte moet worden
gelaten voor de praktijk en dat de regering iets mag overlaten aan de verantwoordelijkheid
van de beroepsgroep, vind ik verheugend.Ik zal mijn tweede termijn beperken tot enkele punten die kennelijk nog
verduidelijking behoeven. Allereerst iets over het fonds van 11 mln. Ik ben
blij dat de heren Schutte, Dittrich en Apostolou mij expliciet op dit punt
het voordeel van de twijfel hebben gegeven en mij dus uiteindelijk steunen
in deze pragmatische aanpak. In eerste termijn heb ik, in antwoord op een
vraag van mevrouw Sipkes, gesteld dat het kabinet kiest voor het uitgangspunt
dat aan de ene kant medisch noodzakelijke hulp verleend moet worden en dat
aan de andere kant hulpverleners daardoor niet in dusdanige financiële
problemen mogen komen dat zij andere zorg significant zouden moeten verminderen.
De heer Van den Berg en mevrouw Sipkes hebben hieruit misschien wat snel de
conclusie getrokken dat de financiële middelen voor het fonds dus niet
limitatief zijn, maar dat is toch een misverstand. Zoals wij het zien, is
de subsidie aan het fonds wel degelijk een vast budget en voor 1997 is dat
budget dus 11 mln. Het gaat dus niet om een openeinderegeling. Alleen als
het bestuur van de stichting die het fonds gaat beheren, ons ervan overtuigt
dat 11 mln. te weinig is, zal ik het kabinet voorstellen om het bedrag voor
1998 bij te stellen. Zo zal het dan dus ieder jaar gaan.Diverse woordvoerders hebben gevraagd om periodiek geïnformeerd te
worden over de medische zorg aan illegalen. De bereidheid daartoe bestaat
bij mij uitdrukkelijk, maar enige beperking en structurering is toch wel gewenst.
Ik zeg de Kamer toe haar schriftelijk te informeren over de oprichting van
het fonds en de werking daarvan. Voor informatie over de situatie van de medische
zorg aan illegalen en eventuele knelpunten daarin hebben wij het monitoringonderzoek
waarover ik gesproken heb. Uiteraard zal de Kamer van de resultaten daarvan
in kennis worden gesteld. Ik kan mij nu nog niet exact vastleggen op de termijn
waarop de eerste rapportage kan plaatsvinden, maar ik streef ernaar om binnen
een jaar een eerste rapportage te laten plaatsvinden.Mevrouw Sipkes heeft gevraagd of er niet te optimistisch wordt gedacht
over de rol van de hulpverleners en zij constateert dat ik veel vertrouwen
heb in de bedrijfstak van de gezondheidszorg. Dat is inderdaad het geval,
en gelukkig delen verschillende Kamerleden dit vertrouwen. Ik kan mij toch
wel iets voorstellen bij wat mevrouw Sipkes heeft gezegd. Misschien begrijpt
niet iedereen in de hulpverlening precies wat wel en niet de bedoeling is,
zoals ook wel blijkt uit enkele brieven die ik heb gekregen. In overleg met
de betrokken partijen wil ik dan ook nog eens goed nagaan hoe ik de beroepsgroepen
zo goed mogelijk de informatie over deze zaak kan geven.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Ik geef even het volgende aan voordat er misverstanden ontstaan
die ik echt niet zou willen. Ik heb ook dat vertrouwen in de hulpverlening
en dat heb ik nadrukkelijk uitgesproken; daarvoor ken ik teveel mensen die
zich belangeloos inzetten. Ik heb daaraan verbonden dat ik het onterecht vind
dat de overheid zo'n groot gedeelte van wat ik haar plicht vind, afwentelt
op die hulpverlening.Minister Borst-Eilers:Ik bedoelde met mijn reactie meer het volgende. Mevrouw Sipkes zei dat
zij van mij had begrepen dat de hulpverleners absoluut geen taak in de opsporing
hebben en dat ik mij afvroeg of zij ook allemaal weten waar zij aan toe zijn.
Ik doelde mede op het voortschrijdend inzicht van het kabinet in het soort
zorg dat verleend zou moeten worden. Ik vind het goed om daar de hulpverleners
duidelijkheid over te geven.Mevrouw Sipkes vroeg voorts waarom een illegale vreemdeling niet nog angstiger
zou zijn dan voorheen. Ik heb in contact met de hulpverleners op dit terrein
begrepen dat er altijd wel een bepaalde berichtenstroom doorkomt. Ik had het
gevoel dat via de hulpverleners de illegale vreemdelingen zouden weten dat
zij zich, als er in medisch opzicht echt iets aan de hand is, aan de zorgen
van de hulpverlener kunnen toevertrouwen zonder dat dit nadelige repercussies
heeft. Ik ben het echter met mevrouw Sipkes eens, dat wij op grond van monitoring
moeten bezien wie nou precies de juiste verwachting heeft uitgesproken op
dit punt.Op de amendementen van mevrouw Sipkes kom ik zo terug. Ik wil nog even
een opmerking maken tegenover de heer Rouvoet. Hij plaatste kritische kanttekeningen
bij de formulering van het tweede lid van artikel 8b. Ik ben het met hem eens
dat die tekst geen schoonheidsprijs verdient, maar gezien de gedachtewisseling
hier en de toelichting in de brief aan de Kamer, meen ik toch dat die voldoende
duidelijk is. Deze formulering heeft het grote voordeel dat je de drie categorieën
in een passage kunt behandelen. Het kabinet voelt er toch het meest voor dit
maar zo te laten.Ik geef eerst een reactie op de amendementen op de stukken nrs. 27 en
29 van mevrouw Sipkes. Deze hangen nauw met elkaar samen. In het amendement
op stuk nr. 27 stelt mevrouw Sipkes voor de mogelijkheid te creëren vreemdelingen
als verzekerden in de zin van de Ziekenfondswet aan te wijzen. Hierbij noemt
zij twee categorieën. De eerste categorie betreft VVTV'ers die een aanvraag
voor een verblijfsvergunning hebben ingediend. Daar kan ik het volgende over
zeggen. Op grond van artikel XIX, onderdeel C, punt c, van de koppelingswet
kunnen VVTV'ers bij AMvB als ziekenfondsverzekerd worden aangemerkt. Ten opzichte
van de huidige situatie van VVTV'ers verandert er dus niets, want op grond
van het Aanwijzingsbesluit verplicht verzekerden Ziekenfondswet zijn zij nu
ook ziekenfondsverzekerd.De staatssecretaris van Justitie heeft aangegeven dat VVTV'ers de voorzieningen
behouden waarover ze beschikken tot de verblijfsvergunning is verleend. Zodra
de VVTV'er die voldoet aan de eisen van artikel 13a van de Vreemdelingenwet,
een verblijfsvergunning heeft, valt hij onder categorie 1b, onder 1, van artikel
I van de koppelingswet. Ik meen in feite dat dit dus al met
heel veel techniek voor de Ziekenfondswet is geregeld voor de categorie die
mevrouw Sipkes bedoelt.Bij de tweede categorie is dat anders. Dat betreft een groep vreemdelingen
in procedure. Zij zijn in afwachting van de beslissing op een aanvraag op
eerste toelating. Daarbij is het ontbreken van voldoende middelen van bestaan
geen weigeringsgrond. Gezien het door de staatssecretaris van Justitie weergegeven
kabinetsstandpunt, merk ik hierbij op dat in deze gevallen, waarbij een beoordeling
over de toelating tot Nederland nog moet plaatsvinden, die beslissing of die
toelating niet mag worden doorkruist door het toekennen van voorzieningen.
Op grond van die redenering van het kabinet moet ik het aannemen van dit amendement
dus ontraden. Het gaat daarbij om het tweede deel. Gezien de feitelijke situatie,
is het eerste deel naar mijn beste weten overbodig.Het amendement op stuk nr. 29 gaat over dezelfde categorieën mensen,
maar dan gaat het over de AWBZ. Daar ligt het anders. De VVTV'ers zijn niet
collectief verzekerd op grond van de AWBZ. De wet laat dit immers niet toe.
Er zijn twee aanknopingspunten voor het AWBZ-verzekerd zijn. Het eerste is
het ingezetenschap en het tweede het verrichten van arbeid in dienstbetrekking
waarvoor loonbelasting wordt afgedragen. Het eerste punt geldt niet voor de
VVTV'ers. Het tweede punt, het verrichten van arbeid in dienstbetrekking waarvoor
loonbelasting wordt afgedragen, kan natuurlijk wel gelden. Op grond daarvan
is het in individuele gevallen mogelijk dat een VVTV'er ook onder de AWBZ-verzekering
valt. Ten aanzien van de tweede categorie vreemdelingen in procedure wil ik
op grond van de argumenten die ik bij het amendement op stuk nr. 27 heb gebruikt,
ook het aannemen van dit amendement ontraden.Dan is er nog een duo van amendementen, namelijk de amendementen op de
stukken nrs. 28 en 30. Zij gaan respectievelijk over de ziekenfondsverzekering
en de AWBZ en zijn allebei van mevrouw Sipkes. Hier gaat het om een categorie
vreemdelingen zoals bedoeld in het amendement op stuk nr. 23. De staatssecretaris
van Justitie heeft het aannemen van dat amendement al ontraden. Op grond van
die opvatting van het kabinet volgt dus eigenlijk logisch dat ik ook het aannemen
van de amendementen op de stukken nrs. 28 en 30 ontraad.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik wil nog even terugkomen op het door mij ingediende amendement,
al was het maar omdat ik heb gemerkt dat er bij enkele collega's verwarring
over is ontstaan. Ik heb een vraag gesteld over de redactie van het uiteindelijke
artikel 8b. Als ik het goed begrepen heb, sloeg het antwoord dat de minister
daar zojuist op gaf, niet op mijn amendement.Minister Borst-Eilers:Nee.De heer Rouvoet (RPF):Er is nu verwarring of de minister de inhoud van het amendement wel of
niet steunt. De minister heeft in eerste termijn gezegd dat het kabinet geen
enkel bezwaar tegen mijn amendement heeft. Integendeel, het vindt het zelfs
een verbetering als mijn amendement wordt aangenomen. Heb ik het goed begrepen
dat dat nog steeds zo is?Minister Borst-Eilers:Het gaat in beide gevallen over artikel 8b, het gaat eigenlijk zelfs over
dezelfde zin in het tweede lid. Ik zei zojuist dat er staat: van het eerste
lid kan worden afgeweken indien de aanspraak betrekking heeft op onderwijs,
gezondheidszorg in acute noodsituaties. Dat wordt dus via het amendement van
de heer Rouvoet mogelijk veranderd. Hij heeft gezegd: dat is eigenlijk toch
niet helemaal correct, want die aanspraken op de gezondheidszorg zijn niet
helemaal goed geformuleerd. Daarop zeg ik dat het duidelijk is wat er in de
feitelijke praktijk bedoeld wordt. Wij hebben nu eenmaal graag een artikel
waarin wij die dingen in een "sweeping statement" mee kunnen nemen. Het amendement
van de heer Rouvoet gaat over de terminologie "gezondheidszorg in acute noodsituaties".
Hij wil die term veranderen in "de verlening van noodzakelijke medische zorg".
Ik wil daarop zeggen dat het kabinet de voorkeur geeft aan de term "de verlening
van medisch noodzakelijke zorg". Dan is het namelijk de arts die de noodzaak
van de zorg vaststelt. Over de term "noodzakelijke medische zorg" kunnen immers
weer eindeloze discussies ontstaan, omdat anderen dan blijkbaar uitmaken wat
noodzakelijk is. Het lijkt een kleinigheid, maar het is ook een gebruikelijke
terminologie.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! De minister heeft daar volstrekt gelijk in. Ik zal mijn amendement
op dat punt dus zeker wijzigen. Voor mij was de achtergrond dat het ging om
de professionele verantwoordelijkheid. Die komt veel beter tot uitdrukking
in de reactie die ik nu heb gekregen.Staatssecretaris Netelenbos:Voorzitter! Ik dank de Kamer voor de opmerkingen die zijn gemaakt in tweede
termijn. Ik heb daaruit opgemaakt dat er grote steun is voor de benadering
die wij hebben gekozen voor onderwijs. Eigenlijk ligt uitsluitend het amendement
van de heer Verhagen voor. Hij heeft dat amendement een aantal keren gewijzigd.
Hij luistert dus goed, dat moet gezegd worden. Het is nu het amendement op
stuk nr. 32, de opvolger van het amendement op stuk nr. 19. Dat amendement
op stuk nr. 19 was weer een gewijzigde versie van het amendement op stuk nr.
14 en dat amendement lijkt weer een beetje op het amendement op stuk nr. 32.De heer Verhagen (CDA):Zo is dat!Staatssecretaris Netelenbos:Zo is de cirkel dus weer rond. Ik blijf de aanneming van dit amendement
echter ontraden. Ik voel veel meer voor de benadering van de heer Rijpstra.
Hij stelt voor om eerst eens te kijken waarover wij het precies hebben. Het
gaat hier over 17-jarige leerlingen die al hun entree maken in het hoger onderwijs.
Die zijn sowieso een uitzondering, zeker als je kijkt naar de groep waar het
om gaat. Dat zijn kinderen die vaak een ingewikkelde geschiedenis achter de
rug hebben. Wij hebben het dan dus waarschijnlijk over een hoge uitzondering.
Ik kan niet uitleggen dat je dan wel naar het MBO mag, maar niet bijvoorbeeld
naar het HBO.De heer Rijpstra zei: laten wij nu eerst eens kijken hoe dat in de praktijk
gaat, over welke aantallen wij het hebben en laten wij dat meenemen in de
monitoring c.q. de evaluatie. Ik wil met de VSNU en de HBO-raad overleggen
hoe wij dat zouden kunnen doen. Immers, het is natuurlijk
nog wel ingewikkeld om zicht te krijgen op de vraag hoeveel leerlingen c.q.
studenten dat zou kunnen betreffen. Wij zullen dat vervolgens rapporteren
in de evaluatie, zodat wij bij die evaluatie dan ook weten waarover wij het
precies hebben. Ik hoop ook eigenlijk dat ik de heer Verhagen zo langzamerhand
ook van de juistheid van die benadering heb overtuigd.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Hoor ik het goed dat de staatssecretaris voorstelt om dit
element te betrekken bij die monitoring? Stelt zij voor dat wij daar ook de
evaluatie voor gebruiken? Welke consequenties zou zij eraan verbinden als
haar verwachting dat het slechts om een hoge uitzondering gaat, niet waar
blijkt te zijn?Staatssecretaris Netelenbos:Voorzitter! Bij een evaluatie kijk je wat eruit komt en vervolgens moet
je oordelen. Mijn start bij de redenering is dat ik niet kan uitleggen dat
je wel op 17-jarige leeftijd naar het MBO mag gaan, maar niet naar het HBO
of het WO. Het laatste is natuurlijk, gezien de leeftijdsgroep, al een grote
uitzondering. Dan gaat het om hoogbegaafde leerlingen, ik zal het nog maar
een keer zeggen. Wij kunnen hier natuurlijk wel theoretische beschouwingen
houden over de vraag wat je daarvan moet vinden, maar het is misschien ook
wel eens goed om te weten waar wij het nu eigenlijk precies over hebben. Ik
denk dat het een grote uitzondering betreft en ik wil kijken of wij daar zicht
op kunnen krijgen. Ik zal met de VSNU en de HBO-raad overleggen hoe wij dat
moeten organiseren. Zoals misschien wel bekend is, betalen de studenten waarschijnlijk
geen collegegeld of zij betalen het zelf. Het is in ieder geval een ingewikkelde
groep. Wij moeten dus ook nog zien hoe wij daar zicht op krijgen. Ik wil dat
dan meenemen in de rapportage bij de evaluatie en dan kunnen wij weer een
debat voeren. Dat zal de heer Verhagen dan ongetwijfeld ook doen.De heer Verhagen (CDA):Dat zal ik zeker doen. Gelet op die uitspraak zal ik mijn amendement op
stuk nr. 32 intrekken.De voorzitter:Aangezien het amendement-Verhagen (stuk nr. 32) is ingetrokken, maakt
het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Staatssecretaris Netelenbos:Voorzitter! Dank aan de heer Verhagen.Dan hebben de heren Dittrich en Apostolou een opmerking gemaakt over het
onderwijsregistratienummer. De heer Dittrich vroeg of in het wetsvoorstel
dat nu in de maak is, een verbod op doorgifte aan de vreemdelingendienst zal
worden opgenomen. Ik heb toegezegd dat dit zal gebeuren. Dit moet alleen nog
worden verwerkt in de vervolgprocedure. Dat zit er nu nog niet zo helder in,
maar dat zullen wij zeker doen.Voorzitter! Tot slot heeft mevrouw Sipkes mij gevraagd om de scholen goed
te informeren. Zij heeft in haar eerste termijn geciteerd uit een briefwisseling
met een rector van een scholengemeenschap, ik meen uit Assen – iemand
van de praktijk, zal ik maar zeggen – en zij heeft verwezen naar een
circulaire van het departement zelf. Ik heb toen gezegd dat ik dit niet helemaal
kon plaatsen. Men moet natuurlijk wel registreren en men moet ook weten of
leerlingen wel bestaan, want wij hebben tenslotte een bekostigingsrelatie
met de school. Ik vond het in ieder geval een wat ingewikkeld verhaal en ik
heb opgezocht hoe het nu precies zit met die circulaire. Ik heb die nu ook
bij mij. Ik wil nog wel even laten zien hoe dun die circulaires tegenwoordig
zijn. Nu hoor ik iemand roepen dat het er wel 100.000 zijn, maar dat is helemaal
niet het geval. Er komen steeds minder circulaires.Waar gaat de circulaire waar mevrouw Sipkes naar verwees nu over? Het
gaat om het toekennen van extra formatie ingeval van andere etniciteit en
achterstanden. Dat kan niet aan de orde zijn wanneer je niet kunt aantonen
dat er sprake van is. Met andere woorden, in de bekostigingsrelatie met de
school telt een leerling die niet via documenten kan aantonen dat hij onder
de doelgroep valt voor "cumu-activiteiten" – zo heet dat in het jargon
van het onderwijs – gewoon voor 1 leerling in plaats van voor 1,9. Dat
is de regeling en die vind ik alleszins terecht. Die regeling is sowieso al
kwetsbaar omdat je afhankelijk bent van informatie van derden. Men moet kunnen
aantonen dat die informatie de werkelijkheid ook dekt en dat kan soms dus
niet. Het probleem voor de school is dan dat de leerling voor 1 telt in plaats
van voor meer, maar dat kan niet het hoofdprobleem van deze regeling zijn.
Dat was dus het geval. Verder zal ik de scholen voorlichten, want dat is van
groot belang.Voorzitter! Dat waren de vragen die aan mij gesteld zijn en ik meen dat
ik ze nu allemaal heb beantwoord.Staatssecretaris De Grave:Voorzitter! Op het terrein van het departement van Sociale Zaken resteert
nog een aantal punten. Met betrekking tot het openstellen van de bijstandswet
voor bepaalde gevallen, zijn er nog een aantal amendementen en een motie van
de heer Dittrich.Ik zal beginnen met een punt waar in tweede termijn nogmaals aandacht
voor is gevraagd, namelijk de situatie van onrechtmatig in het land verblijvende
vreemdelingen die in een noodsituatie verkeren. Er zijn al eerder vragen over
gesteld. Er is mijnerzijds op gereageerd in een brief van 10 oktober en ook
in het mondelinge antwoord dat ik heb gegeven in eerste termijn op 16 oktober.
Ik heb aangegeven dat het in het nieuwe artikel 8b van de Vreemdelingenwet
neergelegde koppelingsbeginsel ertoe leidt dat illegale vreemdelingen geen
aanspraak kunnen maken op toekenning van verstrekkingen bij wege van een beschikking
van een bestuursorgaan en dat die aanspraken ook niet zullen bestaan op grond
van de bijstandswet en dat het de gemeenten op grond van het genoemde artikel
van de Vreemdelingenwet ook niet vrijstaat om zelf een regeling in het leven
te roepen waardoor die aanspraken zouden kunnen worden verleend. Aan de andere
kant laat dat onverlet dat wij gemeenten in een bepaalde noodsituatie –
er is gesproken over de Bijlmerramp – alle hulp, dus ook voor illegale
vreemdelingen, moeten geven die in die situatie terecht is. Wij hebben besproken
hoe dat moet worden bekostigd. Het zal in eerste instantie ten laste komen
van de desbetreffende gemeente. Ik heb echter al aangegeven dat het vanzelf
spreekt dat men zich tot het Rijk kan richten, indien het gaat om een calamiteit
van een grote omvang. Men komt dan terecht bij Justitie en
als de omvang te fors is, wordt die zaak breed in het kabinet aan de orde
gesteld.Mijn probleem is dat, als iets dergelijks in de bijstandswet wordt geregeld,
het heldere koppelingssysteem wordt doorbroken en dat, als je zulks tevoren
door gemeenten in regelingen laat vatten, het paard achter de wagen wordt
gespannen, omdat – de heer Schutte heeft dit benadrukt – dan eindeloze
discussies volgen over het antwoord op de vraag of een en ander aan de criteria
voldoet. Ik denk dat het gaat om zaken die slecht in regels zijn te vangen.Gezien deze redenering moet het kabinet de Kamer de aanvaarding van het
amendement-Apostolou op stuk nr. 20 ontraden, hoe sympathiek het amendement
ook is. Wij geloven dat de situatie waarvoor de heer Apostolou aandacht vraagt,
in de praktijk wordt geregeld zonder dat wordt aangenomen waarvoor hij in
zijn amendement pleit.De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! Ik ben het met de staatssecretaris eens dat dit enige verwarring
zou kunnen veroorzaken. Wij beiden menen dat in noodsituaties geholpen moet
worden. Materieel hebben wij dus geen enkel verschil van mening. Ik heb begrip
voor de kwestie van die koppeling. Maar stel je voor dat gemeenten ontdekken
dat allerlei knelpunten ontstaan en dat zij na een tijdje zeggen: u hebt dat
wel zo afgesproken in de Kamer, maar wij kunnen hiermee niet uit de voeten.
Is de staatssecretaris dan bereid om op grond daarvan opnieuw hierover te
spreken? Ik vind dat wij duidelijk moeten zijn richting gemeenten. De staatssecretaris
is duidelijk, denk ik. In materieel opzicht ben ik het 100% met hem eens.
Alleen was mijn idee dat, als wij het in de wet zetten, het voor iedereen
duidelijk is en er geen interpretatieverschillen mogelijk zijn. Ik geef echter
toe dat er ook een zwak punt zit in mijn redenering. Is de staatssecretaris
bereid om na geluiden van gemeenten hierop terug te komen?Staatssecretaris De Grave:Voorzitter! Er is op dit punt ook een verzoek neergelegd in de motie van
de heer Dittrich, dat in zekere zin hetzelfde beoogt. Vanuit het kabinet geredeneerd,
is er geen noodzaak voor. Wij hebben het gevoel dat de zaak goed is geregeld,
zodat wij geen behoefte hebben aan een Kameruitspraak op dit punt. Maar wie
ben ik – oud-lokaal bestuurder – om, als de Kamer vraagt om het
serieus nemen van signalen van lokale besturen, te zeggen dat ik dat niet
doe? Ik zou anders wel zeer ongeloofwaardig overkomen. Indien in de praktijk
blijkt dat zich problemen op dat terrein voordoen – er wordt op verschillende
momenten over gesproken; er is sprake van een evaluatie, er zijn regelmatig
contacten met de VNG en men kan mijn collega van Justitie en mij er ook zelf
over benaderen – lijkt het mij bestuurlijk redelijk dat wij dat serieus
bekijken. Als er naar ons gevoel reden is om er met de Kamer over te spreken,
zullen wij dat zeker doen.De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! Gezien de discussie en gezien de reactie van de staatssecretaris
denk ik dat ik er verstandig aan doe mijn amendement op stuk nr. 21 in te
trekken.De voorzitter:Aangezien het amendement-Apostolou (stuk nr. 21) is ingetrokken, maakt
het geen onderdeel van de beraadslaging meer uit.Staatssecretaris De Grave:Ik weet niet of de heer Dittrich in dit licht nog behoefte heeft aan zijn
motie, maar dat hoor ik wel.Voorzitter! De heer Apostolou heeft voorts aandacht gevraagd voor twee
groepen vreemdelingen, te weten vreemdelingen die in afwachting zijn van een
beslissing op een aanvraag om toelating en vreemdelingen die voor uitzetting
in aanmerking komen, maar wier gezondheidstoestand of de gezondheidstoestand
van een van hun gezinsleden de uitzetting tijdelijk onmogelijk maakt. Ik duid
op artikel 25 van de Vreemdelingenwet. Op deze groepen vreemdelingen heeft
het amendement van de heer Apostolou, op stuk nr. 20, betrekking, terwijl
het amendement van mevrouw Sipkes, op stuk nr. 25, onder meer de eerstgenoemde
groep betreft, evenals haar amendement op stuk nr. 26.En dan de vreemdeling die voor uitzetting in aanmerking komt, terwijl
die uitzetting tijdelijk niet kan worden geëffectueerd, bijvoorbeeld
in verband met de gezondheidstoestand van de betrokkene of van een gezinslid.
Ook hierbij heeft het kabinet ervoor gekozen de opvang, indien die noodzakelijk
is, onderdeel te laten zijn van de opvang via Justitie, waarbij in overleg
met de COA nader zal worden bezien hoe hieraan in de praktijk vorm zal worden
gegeven. Ik heb ook al in eerste termijn aangegeven dat het belangrijk is
de twee aspecten duidelijk te scheiden: toegang tot de bijstandswet en tot
sociale regelingen indien daarvoor een titel is; als dat niet zo is, moet
er natuurlijk humaan beleid worden gevoerd, maar dat verloopt via de regeling
van Justitie. De betrokkenen mogen natuurlijk niet in een situatie terechtkomen
waarin niemand zich meer met hen bemoeit. Ze moeten natuurlijk ook kunnen
eten en dergelijke en als een vreemdeling niet kan worden uitgezet, bijvoorbeeld
om gezondheidsredenen, moet er natuurlijk niet tegen zijn familieleden gezegd
worden dat zij het verder maar moeten uitzoeken. Maar het systeem brengt met
zich mee dat de verdere opvang langs de lijn van Justitie verloopt, en dus
niet via het loket van de bijstand.De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! Ik heb toch nog steeds een probleem op dit punt. Ik zal een
geval noemen.De voorzitter:Wilt u zich bij interrupties beperken tot vragen stellen en geen gevallen
noemen, hoe treffend misschien ook?De heer Apostolou (PvdA):Akkoord, voorzitter. Wij hebben bij gezinshereniging ook uitzonderingen
gemaakt. Een alleenstaande vrouw met een kind kan aan gezinshereniging doen.
Stel dat zij dat heeft gedaan en dat haar partner hier is. Zij krijgt dan
toch geen gezinsbijstand tot haar partner een verblijfsvergunning heeft. Ik
vind dat een probleem, want in de praktijk duurt het soms heel lang voordat
men een verblijfsvergunning krijgt. Ik ben het met de staatssecretaris eens
dat alles eigenlijk van tevoren geregeld zou moeten zijn, maar zo gaat het
in de praktijk niet.Staatssecretaris De Grave:Wij zijn het er dus over eens dat er in zo'n geval iets moet worden geregeld,
maar het kabinet vindt dat dit met het oog op de systematiek
niet kan via de bijstandswet. En ik heb ook al aangegeven dat mijn collega
van Justitie bereid is via de COA voor deze toch uitzonderlijke gevallen een
oplossing te zoeken. Dit hoeft overigens geen verschil in guldens te betekenen,
maar het is in ieder geval een consistente systematiek om dergelijke gevallen
niet via de bijstand te regelen.De heer Apostolou (PvdA):Ik heb er toch nog steeds problemen mee, omdat ik gewoon niet inzie hoe
op die manier een oplossing zou kunnen worden gevonden voor een Nederlandse
vrouw die met een vreemdeling trouwt die hierheen komt.Staatssecretaris De Grave:Het is blijkbaar ook een wat problematische situatie, dus die zal zich
niet zo vaak voordoen. Wij zijn het erover eens dat de betrokkene, in Nederland
verblijvend, moet kunnen leven volgens de normen en standaards die wij hebben
afgesproken. Het kabinet pleit ervoor om dit niet te regelen via de bijstand,
maar volgens voor dit soort gevallen ontwikkelde regels van Justitie. Ik neem
aan dat u er toch enig vertrouwen in zult hebben dat mijn collega van Justitie
dit op een nette wijze zal regelen.De heer Apostolou (PvdA):Ik wil haar alle vertrouwen geven, maar het is op dit moment niet geregeld.
Als het kabinet een regeling voorstelt, dan heb ik daar geen problemen mee.Staatssecretaris De Grave:Voorzitter! Nogmaals, het is in de ogen van het kabinet niet mogelijk
dat er verder niets gedaan wordt, als zo iemand in Nederland verblijft. De
betrokkene zal langs welke lijn dan ook moeten worden geholpen om te leven
op minimaal het niveau dat wij in dit land acceptabel vinden. En als het kabinet
vindt dat dit met het oog op een heldere systematiek niet via de bijstand
kan, dan moet het op een andere wijze.De heer Apostolou (PvdA):Dat ben ik helemaal met u eens; materieel zijn wij het opnieuw eens, maar
ik heb er toch nog steeds moeite mee dat dit niet geregeld wordt, dus ik handhaaf
mijn amendement.Staatssecretaris De Grave:Dat is in die zin jammer, dat het een belangrijke doorbraak in de systematiek
is die alleen maar weer tot verwarring en misverstanden leidt. Ik zou er toch
bij u op willen aandringen om er nog eens over na te denken of de woorden,
die ik hier namens het kabinet spreek, u geen aanleiding geven om het amendement
in te trekken en de zaak scherp in de gaten houden. Op elk moment hebt u namelijk
de gelegenheid om die zaak weer opnieuw aan de orde te stellen. U kunt zich
dan ook beroepen op de woorden die ik hier namens het kabinet heb uitgesproken:
er kan geen situatie zijn waarin iemand die hier in dit land is, niet op de
een of andere wijze onder een regeling valt die de betrokkene in staat moet
stellen tot dat menswaardige niveau te komen.De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! Wat ik vraag met mijn amendement is eigenlijk alleen maar
een procedurele zaak. Ik vraag deze categorie ook te betrekken bij de algemene
maatregel van bestuur, want dan kunnen we de ins en outs bekijken. Wij komen
daarover opnieuw te spreken. De staatssecretaris zegt dat niemand hier benadeeld
mag worden. Dan zijn we het met elkaar eens, maar blijkbaar zijn we het niet
met elkaar eens over de regeling in de wet. Waarom zouden wij dat niet definitief
bij de algemene maatregel van bestuur kunnen bespreken?Staatssecretaris De Grave:Wij herhalen de discussie, die wij ook in eerste termijn hebben gevoerd.
Ik heb aangegeven hoe het kabinet tegen deze situatie aankijkt. Het gaat uiteindelijk
om het oordeel van de Kamer, maar ik ben toch echt van mening dat het kernpunt
van het verschil van mening ligt in de systematiek van de bijstandswet. Tegelijkertijd
moeten ook de woorden die ik hier namens het kabinet spreek, de heer Apostolou
toch geruststellen dat er geen situatie kan ontstaan, waarin iemand in dit
land verblijvend niet langs de ene of de andere lijn kan worden geholpen.De heer Rijpstra (VVD):Voorzitter! Ik deel de mening van de staatssecretaris, maar kan niet dezelfde
systematiek toegepast worden als wij nu ook bij onderwijs hanteren? Mevrouw
Netelenbos heeft voorgesteld om maar eens te kijken hoe het nu gaat, voordat
we allerlei extra regelingen gaan bedenken. De heer Apostolou zei zelf al
dat het waarschijnlijk om een zeer beperkt aantal gevallen gaat.Staatssecretaris De Grave:Dat was ook in zekere zin mijn slotopmerking in de richting van de heer
Apostolou. Laat hij dat amendement nu intrekken, want de toezegging is buitengewoon
helder. Hij is daar bovendien als Kamerlid ook zelf bij. Dan kan het ook in
de praktijk worden beoordeeld. Er wordt natuurlijk ook ogenblikkelijk gepiept
als er iets fout gaat. Er wordt gepiept in de richting van het kabinet en
in de richting van de Kamer. Dan heeft het kabinet de duidelijke plicht op
zich genomen om binnen het kader van de woorden die ik zojuist namens het
kabinet heb gesproken, een oplossing daarvoor te vinden.De heer Apostolou (PvdA):Dan komen we inderdaad bij de afweging, omdat ik gemerkt heb dat ook de
andere fracties grote aarzeling daarover hebben. Ik wil namelijk niet dat
het amendement verworpen wordt. Het is overduidelijk. Materieel zijn wij het
met elkaar eens, maar ik heb toch nog steeds het gevoel dat niet duidelijk
is hoe de gemeenten moeten handelen, bijvoorbeeld in situaties van gezinshereniging.
Als daar op de een of andere manier door de staatssecretaris wordt toegezegd
dat er geen nadelige gevolgen zullen optreden, kan ik volstaan met een verduidelijkende
brief over de handelwijze in dergelijke situaties.Staatssecretaris De Grave:Voorzitter! Ik kan niet in de afweging van de heer Apostolou treden, maar
over het algemeen heb je weinig aan een verworpen amendement. Ik geloof oprecht
dat de heer Apostolou met zijn vragen en opmerkingen het kabinet heeft gedwongen
om op een aantal punten vrij duidelijk te maken hoe die positie ligt. Op dat
punt zou hij naar mijn mening zijn winst moeten incasseren, wat in gevaar
zou komen op het moment dat het amendement wordt verworpen. Misschien is het
toch het beste om het op deze manier op te lossen.De heer Apostolou (PvdA):Als inderdaad zo'n toezegging kan worden gedaan waarmee
ook de gemeenten duidelijk wordt hoe in deze situatie gehandeld wordt, wil
ik dit amendement intrekken.Staatssecretaris De Grave:Ik heb verschillende keren duidelijk gemaakt hoe wij met deze situatie
omgaan. Dat komt neer op hetgeen de heer Apostolou graag wil zien.De voorzitter:Aangezien het amendement-Apostolou (stuk nr. 20) is ingetrokken, maakt
het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Staatssecretaris De Grave:Voorzitter! Mevrouw Sipkes heeft de aandacht gevraagd voor de voorwaardelijk
tot Nederland toegelaten vreemdeling, die in die hoedanigheid langer dan drie
jaar in Nederland heeft verbleven en op grond hiervan krachtens artikel 13a
van de Vreemdelingenwet aanspraak kan maken op een verblijfsvergunning als
bedoeld in artikel 9 van de Vreemdelingenwet. Zij zou blijkens haar amendement
op stuk nr. 25 bijstandsverlening krachtens de bijstandswet in een dergelijk
geval mogelijk willen maken. In de geschetste situatie zal de betrokken vreemdeling,
zolang de verblijfsvergunning op grond van artikel 9 van de Vreemdelingenwet
niet is verleend, nog steeds beschikken over een krachtens artikel 9a van
de Vreemdelingenwet afgegeven voorwaardelijke vergunning tot verblijf, zodat
de VVTV-regeling van BiZa op hem van toepassing is. Deze regeling voorziet
in een integrale opvang, zodat bijstandsverlening krachtens de bijstandswet
niet aan de orde kan zijn. Dit zou ook zo zijn na aanvaarding van het amendement
van mevrouw Sipkes, aangezien deze VVTV-regeling geldt als een voorliggende
voorziening in de zin van artikel 17 van de bijstandswet.Bijstandsverlening krachtens de bijstandswet kan eerst aan de orde komen,
nadat Justitie de verblijfsvergunning krachtens artikel 9 van de Vreemdelingenwet
heeft verleend. Hierop kan niet worden vooruitgelopen bij de uitvoering van
de VVTV-regeling en van de bijstandswet.Voorzitter! Ten slotte heeft mevrouw Sipkes de vraag gesteld, hoe het
gaat met bijstandsverlening indien een vrouw met een afhankelijke verblijfstitel
het gezinsverband verbreekt en opgenomen wordt in een blijf-van-mijn-lijfhuis.
Zoals reeds in de brief van 10 oktober is vermeld, blijft in een dergelijk
geval de afhankelijke verblijfsvergunning voorlopig van kracht. Indien de
vrouw tijdig een zelfstandige vergunning tot verblijf aanvraagt, geldt dat
als een aanvraag om voortgezette toelating, zodat de normale socialezekerheidsregelingen
van toepassing blijven, in dit geval ook de bijstandswet. Met andere woorden:
aan de betrokken vrouw komen bijstandsrechten toe op gelijke voet als bij
een Nederlandse vrouw die in vergelijkbare omstandigheden verkeert.Voorzitter! Ik meen daarmee alle punten op mijn terrein te hebben beantwoord.De heer Dittrich (D66):Terecht vroeg de staatssecretaris wat ik met de motie zou doen. Ik heb
drie moties ingediend. Mag ik meteen zeggen wat ik met die moties doe?De motie op stuk nr. 37 wordt opnieuw ingediend vanwege een gewijzigde
ondertekening. Die zal ik u overhandigen, voorzitter.In de motie op stuk nr. 38 wordt één woord veranderd. Ik
handhaaf die motie wel voor de stemming.De motie op stuk nr. 39 zal ik aanhouden, voorzitter.De voorzitter:Op verzoek van de heer Dittrich stel ik voor, zijn motie (24233, nr. 39)
van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:De motie-Dittrich (24233, nr. 37) is medeondertekend door de leden Rijpstra,
Apostolou en Verhagen. Van deze motie zal onder hetzelfde nummer een herdruk
verschijnen.De motie-Dittrich (24233, nr. 38) is in die zin gewijzigd, dat in het
dictum het woord "aanvaarding" is vervangen door: inwerkingtreding.Deze gewijzigde motie wordt voorgesteld door de leden Dittrich en Apostolou.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 44 (24233).De heer Verhagen (CDA):De staatssecretaris was zo genereus om aan te bieden dat hij de beantwoording
van de laatste vraag die ik aan staatssecretaris Schmitz had gesteld, zou
overnemen. Dat betrof de vraag, hoe een gemeente moet handelen in relatie
tot de Algemene wet bestuursrecht. Ik heb die beantwoording helaas gemist.Staatssecretaris De Grave:Ik heb mij geheel ten onrechte in die situatie geplaatst, omdat ik dacht
dat het ging over de bijstandswet. Ik dacht daarover wel iets te kunnen zeggen.
Het gaat echter over de Algemene wet bestuursrecht. Nu moet ik daarvan wel
iets weten vanuit een grijs verleden. Ik ben daarop namelijk afgestudeerd.
Dat is echter wel heel erg lang geleden.De voorzitter:Alles is relatief, staatssecretaris!Staatssecretaris De Grave:Dat is waar, voorzitter. Het is echter wel zodanig lang geleden, dat ik,
wanneer het om een medische professie zou gaan, niet weet of ik nog wel bevoegd
zou zijn!Is het een zodanig belangrijk punt dat wij dat nu moeten uitdiscussiëren?
Dat is prima, maar dan moet de heer Verhagen zijn vraag nog even herhalen.
Of denkt de heer Verhagen dat, wanneer wij hem zeer adequaat schriftelijk
zullen beantwoorden, hij voor de stemmingen genoeg weet en eventueel bij de
heropening nog even het punt kan maken wat hij zou willen maken?De heer Verhagen (CDA):Het gaat hier om een essentieel punt. Er kan sprake zijn van een enorm
probleem. Daarom heb ik in tweede termijn heel nadrukkelijk mijn vragen verwoord
en die nu herhaald. Ik zou het op prijs stellen als ik voor de stemming een
reactie van het kabinet zou kunnen krijgen, zodat ik zo nodig, dus indien
het antwoord niet adequaat is, in een heropening van de beraadslaging een
wijzigingsvoorstel kan doen. Ik hoop dat dit niet nodig is en dat het antwoord
van het kabinet voor de stemmingen dusdanig zal zijn dat ik van een dergelijk
voorstel kan afzien.Staatssecretaris De Grave:Voorzitter! Dit lijkt mij buitengewoon redelijk van de heer Verhagen.
Wij zullen namens het kabinet de vragen van de heer Verhagen zodanig tijdig
voor de stemmingen beantwoorden, dat hij kan beoordelen of dat antwoord toereikend
is en of hij er in een heropening van de beraadslaging op
terug moet komen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor om, met inachtneming van de laatste toezegging van de staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de heer Verhagen, over de amendementen,
het wetsvoorstel en de moties aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 16.30 uur tot 16.35 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-1452-1466.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl