Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Werkloosheidswet en enkele andere wetten (aanscherping referte-eisen WW) (23985)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 422-433

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

21-12-1994

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 12, pagina 422-433

21-12-1994

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23985Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Overgangsregeling voor de heffing van motorrijtuigenbelasting inzake motorrijtuigen met een tenaamstelling van het kentekenbewijs van voor het kalenderjaar 1988, en vervanging van het wisseldisconto van De Nederlandsche Bank N.V. door de voorschotrente van De Nederlandsche Bank N.V. in de Wet op de accijns en de Wet op de belasting van personenauto's en motorrijwielen 1992 (23981)Pagina 461-463
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1995 (23900-IXA); Wijziging van hoofdstuk IXA (Nationale Schuld) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1993 (Slotwet; rekening) (23842); Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 1995 (23900-IXB)Pagina 438-461
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Coördinatiewet Sociale Verzekering, de Ziekenfondswet en de Wet aanpassing uitkeringsregelingen overheveling opslagpremies in verband met de invoering van een premievrije voet voor het werkgeversdeel van de procentuele premie voor de ziekenfondsverzekering (Wet invoering franchise ZFW-premie) (23964)Pagina 407-419
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Werkloosheidswet en enkele andere wetten (aanscherping referte-eisen WW) (23985)Pagina 422-433
12de vergadering; 21 december 1994Pagina 407-407
Stemming in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Coördinatiewet Sociale Verzekering, de Ziekenfondswet en de Wet aanpassing uitkeringsregelingen overheveling opslagpremies in verband met de invoering van een premievrije voet voor het werkgeversdeel van de procentuele premie voor de ziekenfondsverzekering (Wet invoering franchise ZFW-premie) (23964)Pagina 437-437
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, de Wet op het basisonderwijs en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 ten behoeve van een betere toerusting van het basisonderwijs met capaciteiten en faciliteiten van (delen van) het speciaal onderwijs (Weer samen naar school) (23486)Pagina 433-436
Stemming in verband met het wetsvoorstel Nadere wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet, de Ziekenfondswet en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (23957)Pagina 436-437
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet, houdende uitbreiding van de loonkostensubsidieregeling (23784)Pagina 419-422
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de wetsvoorstellen inzake belastingen op milieugrondslag, te weten:de motie-K. Zijlstra c.s. over de milieukundige rechtvaardiging van een heffing op de winning van grondwater (23935, nr. 117d)Pagina 437-438
Stemming in verband met het wetsvoorstel Wijziging van bepalingen van de Mediawet in verband met het beperken van de duur waarvoor concessies voor omroepverenigingen, zendtijdtoewijzingen voor kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag en toestemmingen voor commerciële omroepinstellingen kunnen worden verleend, tot een periode van vijf jaren (23978)Pagina 437-437

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Wijziging
van de Werkloosheidswet en enkele andere wetten (aanscherping referte-eisen
WW) (23985).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het tempo dat de senaat vanmorgen ontwikkelt is
haast adembenemend. Men heeft kennelijk zin in het kerstreces.
 
 Als ik het goed heb begrepen, is de inhoud van het wetsvoorstel ongeveer
de volgende. Voor recht op een WW-uitkering die gerelateerd is aan het loon
dat je verdiende, moet je in de 39 weken voor je ontslag 26 weken hebben gewerkt.
Dat is de referte-eis. Daarnaast moet je van de vijf jaar voor het ontslagmoment
minstens vier jaar en 52 dagen hebben gewerkt voor een vervolguitkering. Dat
is de arbeidsverleden-eis. Voldoe je alleen aan de referte-eis, dan krijg
je een half jaar 70% van het minimumloon, zonder inkomens- of vermogenstoets.
Voldoe je daar niet aan, dan kun je rechtstreeks naar de bijstand. De doelstelling
is een bezuiniging van 0,5 mld. Mensen die aan de arbeidsverleden-eis voldoen,
krijgen een verlengde vervolguitkering: één jaar extra. Dat
is wat mij betreft het enige lichtpunt in dit voorstel. Voor mensen die daar
niet aan voldoen, wordt de relatering aan het laatst verdiende loon verlaten.
Ze vallen direct terug naar bijstandsniveau. Dit lijkt mij het eerste voorbeeld
van het door de VVD zo vurig begeerde ministelsel. Wij vinden dat een ernstige
verslechtering. Ik vraag mij overigens af of deze bedoelingen in het verkiezingsprogramma
van de Partij van de Arbeid is terug te vinden. Ik heb het er niet op nagelezen,
want verkiezingsprogramma's behoren niet tot mijn favoriete lectuur.
 
 Het effect van deze wet is dat zeer veel mensen die al ernstig benadeeld
worden door ontslag uit hun baan, nu ook nog direct na hun ontslag een extra
klap krijgen, omdat ze onmiddellijk in inkomen terugvallen naar het niveau
van de bijstand. Niks gewenningsperiode, niks een half jaar de tijd om de
even te herstellen en op zoek te gaan naar een nieuwe baan. Neen, èn
beschadigd in je zelfgevoel èn aangetast in je bestaanszekerheid èn
direct, zonder overgang, in financiële problemen. Er was een tijd dat
in dit land normaal werd gevonden dat er een behoorlijk goede verzekering
tegen werkloosheid was. Dat standpunt wordt nu verlaten. De fractie van GroenLinks
ziet dat als een omslagpunt, waar zij ernstige bezwaren tegen heeft.
 
 Dit wetsvoorstel is ook niet verdedigbaar in het licht van de door sommigen
zo sterk gepropageerde flexibilisering van de arbeid, vooral aan de onderkant
van de arbeidsmarkt. Jongeren, allochtonen, herintredende vrouwen, veel mensen
met kleine baantjes en tijdelijke contracten zijn de klos. Het paarse levensgevoel
heeft kennelijk weinig op met jongeren. Hun positie wordt aan alle kanten
en in snel tempo ernstig verslechterd: in de Bijstandswet, bij de studiefinanciering,
in de JWG doordat de scholingscomponent wegvalt en het voorbereidingstraject
nog een vergoeding kent van ƒ 330. Kennelijk zijn de jongeren een gemakkelijk
aan te pakken groep. Mij lijkt dat tamelijk riskant, zowel uit een oogpunt
van maatschappelijke motivatie van de jongere generatie, als uit een oogpunt
van binden van jongeren aan je politieke doelstellingen.
 
 Voorzitter! De fractie van GroenLinks vindt het niet verdedigbaar en eigenlijk
tamelijk onbehoorlijk om te werken aan een sterke flexibilisering van de arbeid
die op zich al een verzwakking betekent van de bestaanszekerheid van mensen
en hen soms bijna letterlijk maakt tot dagloners die maar af moeten wachten
of zij morgen weer nodig zijn, terwijl zij daarnaast ook nog eens hun recht
op een loongerelateerde WW-uitkering kwijt raken. Is het niet veel beter en
fatsoenlijker om een grotere flexibilisering te koppelen aan een behoorlijke
verzekering als dat contract afloopt?
 
 Ik wil tot slot nog op twee elementen wijzen. De aanscherping van het
begrip passende arbeid, met name voor schoolverlaters, waaronder ook HBO-
en universiteitverlaters vallen, heeft een zeer kwalijke kant. Het zal de
positie van laagopgeleide jongeren en van allochtonen nog zwakker maken dan
zij nu al is. Zij worden verdrongen uit baantjes waar beteropgeleiden eigenlijk
te goed voor zijn. Dat zou niet moeten. Heeft de staatssecretaris een beleidsoplossing
en -maatregelen voor dit probleem? 
 
 In de tweede plaats is bij de behandeling aan de overzijde onhelder heen
en weer gepraat over een mogelijke overbezuiniging als gevolg van deze wetswijziging
gedurende deze kabinetsperiode. Om dit punt helder op tafel te krijgen, vraag
ik het nog maar even. Het departement heeft al weer een paar weken langer
kunnen rekenen. Is er inderdaad sprake van overbezuiniging en zo ja om hoeveel
gaat het, wanneer is daarvan sprake en wat wil men daarmee te doen?
 
 Wat mij bij het doorlezen van de hele materie nog niet glashelder is geworden –
het zal wel aan mij liggen, want ik moet in deze dagen een wel heel omvangrijk
pak papier verstouwen – is, hoe het nu precies zit met de herleving
van eerder opgebouwde rechten bij het aanvaarden van een nieuwe, tijdelijke
baan. Op die vraag zou ik graag nog een antwoord krijgen.
 
 Voorzitter! Het zal de staatssecretaris duidelijk zijn dat de fractie
van GroenLinks dit voorstel om de WW te verslechteren niet zal steunen.
 
 
 
 
 
 De heer Van de Zandschulp (PvdA):
 
 Voorzitter! Na twee eerdere valse starts ligt er nu een iets meer voldragen
voorstel tot wijziging van de Werkloosheidswet. De subtitel tussen haakjes
luidt (aanscherping referte-eisen). Gelukkig dekt de subtitel niet de hele
lading. Er is ook sprake van een verlenging van de vervolguitkering.
 
 Het kabinet formuleert twee redenen voor dit wijzigingsvoorstel. De eerste
is een economische. In een fase van laagconjunctuur en oplopende werkloosheid
moet de WW-premie omhoog. Op zichzelf kan dit een factor zijn voor verder
oplopende werkloosheid. Er is dan sprake van een neerwaartse spiraal van elkaar
wederzijds beïnvloedende premiestijging en teruglopende werkgelegenheid.
Ik vrees dat deze analyse klopt, al kan men zich natuurlijk ook voorstellen
dat het effect van de stijgende WW-premie ruim gecorrigeerd wordt door forse
loonmatiging in dezelfde fase van oplopende werkloosheid. Die twee verschijnselen
zullen wel niet helemaal synchroon lopen.
 
 Hoe het ook zij, er wordt hierbij wel een zwakke stee in de omslagfinanciering
blootgelegd. Omslagfinanciering past uitstekend bij een stabiele economische
ontwikkeling, maar werkt pro-cyclisch bij een neergaande conjunctuur en oplopende
werkloosheid. Wij moeten daarom naar mijn mening eens ernstig gaan nadenken
over een correctie op de financieringsstructuur, bijvoorbeeld in de vorm van
een omslagstelsel met een egalisatiedekking. Anders creëren wij het absurde
effect dat in elke fase van oplopende werkloosheid, waarin deze verzekering
juist haar nut moet bewijzen, er een roep ontstaat tot verslechtering van
rechten.
 
 De tweede reden die het kabinet aangeeft, is een politiek-inhoudelijke,
namelijk een sterkere relatie tussen arbeidsproces en WW-recht. Dit leidt
aan de ene kant tot een versmalling van de toegangspoort en aan de andere
kant tot een bescheiden verbetering van de uitkeringspositie van langdurig
werklozen met een redelijk groot arbeidsverleden. Gecombineerd met het eerste
argument is de vormgeving van deze herschikking van WW-gelden zodanig dat
er tevens een substantiële besparing optreedt.
 
 Daaraan zitten pijnlijke kanten. Jongeren met tijdelijke contracten, afgewisseld
met perioden van werkloosheid zullen te maken hebben met verscherpte toegangseisen.
Ook ik vraag mij af of mijn generatie soms niet te veel van de bestaande problematiek
afwentelt op jongeren. Aan de andere kant verdedig ik de verzekeringsgedachte
en het equivalentiebeginsel van werknemersverzekeringen. Daarom acht ik het
wel aanvaardbaar als de verzekeringsduur en de periode van premie-afdracht
sterker doorwerkt in het WW-uitkeringsrecht.
 
 Het kabinet kiest bij dit voorstel ten aanzien van lopende gevallen voor
eerbiedigende werking. Het kabinet presenteert dit als een uitzondering op
de hoofdregel van onmiddellijke werking. Zoals bekend, betwist mijn fractie
die hoofdregel als het gaat om wijziging van sociale-verzekeringswetten, mede
gelet op het verzekeringskarakter daarvan. Dit debat ten principale zullen
wij in deze Kamer naar ik aanneem binnenkort plenair voeren. Dat is ook hard
nodig als ik zie wat het regeerakkoord ons bijvoorbeeld over de Nabestaandenwet
belooft.
 
 Toch constateer ik met voldoening dat het kabinet nu, zowel bij de WW
als bij de AKW gekozen heeft voor eerbiedigende werking. Overgangsrecht is
vaak buitengewoon ingewikkeld. Ik vind dat het kabinet dit dan terstond in
heldere taal, desgewenst met voorbeelden moet duidelijk maken in de memorie
van toelichting. Nu bestond er zowel bij de vakbeweging als in de Tweede Kamer,
maar ook in de Eerste Kamer, veel onduidelijkheid. Ik ben er eerst dit weekeinde,
na lezing van de memorie van antwoord aan deze Kamer goed uitgekomen.
 
 Ik ben de staatssecretaris erkentelijk voor het feit dat hij mijn inderdaad
niet geheel adequate casuspositie in het voorlopig verslag gewijzigd heeft
naar de bedoeling van mijn vraag. In die aangepaste casus gaat het om een
46-jarige man die per 1 januari aanstaande, dus nog onder het regime van de
huidige WW, WW-gerechtigd wordt. Voordat de maximale uitkeringsduur verstreken
is, aanvaardt hij in de aangepaste casus op 1 januari 1997 een tijdelijke
baan van ten minste 26 weken.
 
 Onder de oude WW zou er daarna sprake zijn van een nieuw WW-recht met
een volledige nieuwe uitkeringsduur, die in dit geval zelfs 3 jaar loon gerelateerd
is met een jaar vervolguitkering. Volgens de nieuwe WW die dan inmiddels allang
van kracht is, kan er geen sprake zijn van een nieuw WW-recht. De referte-eisen
zijn immers fors aangescherpt. Dit lopende oude geval – mijn excuses
voor de terminologie – komt nu toch wat raar terecht na deze tijdelijk
werkhervatting. Deze man gaat er inderdaad niet op achteruit vergeleken met
de situatie van niet-werkhervatting. Werkhervatting zal dus niet afschrikwekkend
uit kunnen werken. Vergeleken met ongewijzigd beleid – en daarmee vergelijk
je bij eerbiedigende werking – gaat hij er in uitkeringsduur wel fors
op achteruit. Hij voldoet nu niet aan de aangescherpte referte-eisen. Er is
daarom geen sprake van een nieuw recht, maar slechts van herleving van een
oud recht, waarvan op de lat nog een halfjaar loongerelateerde uitkering en
een jaar vervolguitkering staan.
 
 Als ik betrokkene uitleg dat hij dank zij de nieuwe systematiek slechts
in aanmerking komt voor een restant oud recht, zal hij mij vragen of hij dan
tenminste wel in aanmerking komt voor het pluspunt van de gewijzigde WW, twee
jaar vervolguitkering in plaats van een jaar. Dat is echter niet het geval.
Er is immers sprake van een herleefd oud recht dat slechts
een jaar vervolguitkering kent.
 
 Ik begrijp inmiddels de systematiek: een oud geval dat na tijdelijke werkhervatting
niet voldoet aan de verscherpte referte-eis van de nieuwe WW, maar evenmin
in aanmerking komt voor het voordeel van de nieuwe WW. Dat is de positie.
Ik vrees echter dat ik deze hersenverzwikkende gedachtengang aan betrokkene
niet goed kan uitleggen. Ik vrees zelfs dat hij zich misschien wel dubbel
gepakt voelt. Hier zou naar mijn mening een iets chiquere oplossing gewenst
zijn.
 
 Volledig consequente uitvoering van eerbiedigende werking zou luiden:
een oud geval blijft een oud geval voor zolang en voor zover betrokkene zich
niet kwalificeert voor een nieuw WW-recht volgens de nieuwe WW-criteria.
 
 Voorzitter! De casuspositie waarover ik het had, is niet alledaags en
wellicht zijn er uitvoeringstechnische redenen om de eerbiedigende werking
niet tot de uiterste consequentie door te trekken.
 
 De toetredingscriteria voor de nieuwe WW zijn op zichzelf helder. Wie
alleen aan de nieuwe wekeneis voldoet, heeft recht op een kort durende uitkering
à 70% van het minimumloon en wie zowel aan de nieuwe wekeneis als aan
de nieuwe jareneis voldoet, heeft toegang tot de loongerelateerde uitkering
en de vervolguitkering. Er wordt nu een duidelijk onderscheid aangebracht
tussen beide soorten WW-uitkeringsrecht. Er kan echter toch een zeer absurd
effect optreden. Ik borduur nu even voort op een opmerking van mevrouw Schimmel
in de Tweede Kamer. Ik geef zelf dit voorbeeld.
 
 Iemand werkt twintig jaar achtereen full-time. Op 1 januari a.s. neemt
hij vier maanden onbezoldigd verlof op: bijvoorbeeld voor verzorgingstaken,
om een nimmer afgeronde studie te voltooien of om zijn kinderen of kleinkinderen
in Australië te bezoeken. Op 1 mei a.s. hervat hij zijn arbeid en op
1 oktober a.s. wordt hij bij een reorganisatiegolf ontslagen. Hij voldoet
nu wel vier keer zeer royaal aan de jareneis, maar niet aan de aangescherpte
wekeneis: 26 gewerkte weken van de laatste 39 weken. Ondanks een duurzame
en zeer langdurige band met het arbeidsproces wordt hij op zijn eerste werkloosheidsdag
terstond naar de bijstand verwezen. Zijn collega die op 1 januari van dat
jaar bij datzelfde bedrijf aan zijn eerste baan is begonnen, heeft althans
nog recht op een kort durende WW-uitkering.
 
 Dit is, voorzitter, een niet acceptabele uitkomst van deze systematiek.
Ik meen dat er ook geen dwingende redenen zijn om voor de toegang tot de loongerelateerde
WW-uitkering een aparte jareneis en wekeneis zonder enige onderlinge samenhang
te formuleren. Beide eisen moeten ineen te schuiven zijn tot een coherente
eis. Ik vraag de staatssecretaris daarom, ons op niet al te lange termijn
een beter doordacht geformuleerde toetredingseis voor het recht op een loongerelateerde
WW-uitkering voor te leggen.
 
 Voorzitter! Over enkele andere onderdelen van dit voorstel wil nog een
paar beknopte opmerkingen maken. Ik ben geen tegenstander van uitbreiding
van de termijn die toebedeeld wordt aan de wachtgeldfondsen. Ik ben er echter
ook nauwelijks een voorstander van. Premiedifferentiatie is een heel nuttig
instrument indien en voor zover het toegespitst kan worden op de afzonderlijke
arbeidsorganisatie, bedrijf of instelling. Hier lukt dat niet. Premiedifferentiatie
op bedrijfstakniveau is een zeer schamel substituut. Zo'n premiedifferentiatie
werkt niet of nauwelijks omdat zij geen onderscheid maakt tussen onderling
concurrerende bedrijven.
 
 Ik wil nu een opmerking maken over het begrip "passende arbeid". Ik heb
enige aarzeling om via een AMvB dit begrip te verruimen. Mijn aarzeling komt
niet zozeer voort uit de behoefte om de status van de hoger opgeleide werklozen
te beschermen – ik ben niet zo'n statusdenker – maar veeleer uit
de behoefte om juist de lager geschoolden in hun segment van de arbeidsmarkt
niet nog meer bloot te stellen aan concurrentie van hoger opgeleide mensen.
In een fase van oplopende werkloosheid of massawerkloosheid wentelen hoger
geschoolden hun aandeel in de totale werkloosheid voor een deel af naar het
niveau dat daar juist onder ligt en dat opleidingsniveau herhaalt die manoeuvre
zich, zodat de werkloosheid zich uiteindelijk concentreert bij de laagst geschoolden.
Dat is de uitkomst van dit verdringingsproces. Mijn aarzeling is of wij dit
spontaan optredende proces van verdringing nog een handje moeten helpen via
verruiming van het begrip "passende arbeid".
 
 Voorzitter! Ter afronding nog mijn "uitlui" bij de jaarwisseling. Op enkele
punten hebben dit kabinet en deze staatssecretaris blijk gegeven van enige
wijze terughoudendheid. Ik noem in de eerste plaats de erkenning van het belang
van eerbiedigende werking bij wijziging van sociale-verzekeringswetten.
 
 Mijn tweede voorbeeld is dit. Onder invloed van de Raad van State heeft
het kabinet bij dit wetsvoorstel het onderdeel "sancties bij verwijtbare of
onvrijwillige werkloosheid" (geen volstrekt identieke begrippen) teruggenomen.
Het thema komt terug in een ander wetsvoorstel. Dat is verstandig, want het
gaat om een complexe materie die een zorgvuldige benadering behoeft. Ik maak
mij enige zorgen over de gretigheid waarmee sommige leden van de Tweede Kamer
vooral op spoed aandrongen, waarbij zij het woord "zorgvuldigheid" niet in
de mond namen.
 
 Ten derde geeft het kabinet de uitvoeringsorganen twee maanden de tijd
voor implementatie van dit wetsvoorstel. Wij hebben het wel eens anders meegemaakt.
 
 Als deze voorbeelden staan voor een zorgvuldiger aanpak met een groter
luistervermogen en een opnieuw serieus nemen van andere actoren in het veld
dan wens ik dit kabinet en deze staatssecretaris een behouden vaart in het
nieuwe jaar.
 
 
 
 
 
 De heer Heijmans (VVD):
 
 Voorzitter! Wij behandelen nu een wetsvoorstel dat op 18 november jongstleden
is ingediend en waarover de Tweede Kamer op 1 december jongstleden stemde.
Het is bovendien geen flinterdun gevalletje, maar een vrij dikke turf met
een memorie van toelichting van zo'n dertig pagina's plus een op het allerlaatste
moment ingediende nota van wijziging. Noem dat maar eens geen stoom en heet
water!
 
 Ik zou mij willen beperken, ook al om herhaling te voorkomen van wat aan
de overzijde is gezegd, tot het maken van enkele opmerkingen naar aanleiding
van de totstandkoming van dit voorstel en de onderliggende motivering. 
 
 De voorganger van deze staatssecretaris, de heer Wallage, is destijds –
er wordt in de memorie van toelichting naar verwezen – met een voorstel
gekomen dat bij nader inzien onvoldoende geld opbracht. Daarom draaide hij
de schroef aan, totdat bleek dat de opbrengst hoger was – de instroom
was namelijk lager – dan was bedoeld. Dat hoefde ook weer niet en daarom
kon de schroef iets terug. Het regeerakkoord kwam ten slotte met ongeveer
datgene wat nu voorligt. Hierin wordt de schroef weer aangedraaid. De oorspronkelijk
beoogde structurele besparing van 320 mln. is verhoogd tot 521 mln. Het laatste
bedrag is niet veel méér dan een op onzekere veronderstellingen
gebaseerde raming. Het is "boterzacht". De twaalf pagina's in de memorie van
toelichting, gewijd aan de financiële gevolgen, kunnen deze conclusie
niet uitwissen. Waarom wordt, zo zou ik de bewindsman willen vragen, de instroom
in het nieuwe wetsvoorstel niet meer als een criterium gehanteerd? Als die
521 mln. niet wordt gehaald of, in het tegenovergestelde geval, de opbrengst
hoger is, rijst de vraag wat er dan gebeurt. Wordt in het tweede geval gezegd:
"binnen is binnen", kan dan de schroef weer een slagje terug, of wordt die
schroef eventueel verder aangedraaid?
 
 De regering heeft ervoor gekozen, niet de hoogte van de uitkeringen aan
te pakken maar de toegang tot de Werkloosheidswet moeilijker te maken. Daarom –
ik zet een vraagteken achter dit woord – wordt zowel in de memorie van
toelichting als in de nota naar aanleiding van het verslag bij herhaling gezegd
dat in de huidige WW een wel heel losse band met het arbeidsverleden volstaat
voor de toekenning van een uitkering. Ik zou de staatssecretaris willen vragen,
deze argumentatie wat meer te onderbouwen. Hebben de nieuwe toelatingsvoorwaarden
nu een structureel karakter gekregen? Met andere woorden: is de relatie tussen
arbeidsverleden en uitkering door de nieuwe referte-eisen ook voor de toekomst
voldoende genormeerd? Of kunnen wij te eniger tijd bij een toenemend volume
weer wijzigingen verwachten?
 
 Waarom vindt de regering nu ineens, zeven jaar nadat in de WW de band
met het arbeidsverleden werd geïntroduceerd, dat die band sterker moet
worden? Bij de stelselherziening van 1987 was toch óók het uitgangspunt
dat uitkeringen gereserveerd moesten worden voor degenen die er ècht
op waren aangewezen? Gaat het er soms om, de bezuiniging een zekere rechtvaardiging
te geven en komt het erop neer dat de opbrengst de rechtsgrond mag bepalen
en niet andersom?
 
 Hoe zwaar neemt de regering – en niet het kabinet, zoals zo vaak
in stukken van bijna alle departementen wordt gesteld; het laatste is staatsrechtelijk
nu eenmaal onjuist – de gevolgen van haar voorstellen? Meer mensen komen
eerder in de bijstand. Die Bijstandswet gaat in ons sociale-zekerheidsstelsel
een steeds belangrijker plaats innemen. Was deze wet oorspronkelijk, als opvolger
van de Armenwet – een gunst werd omgezet in een recht – de sluitpost
van ons stelsel, vooral sinds de herziening van 1987 is deze wet steeds meer
uitgegroeid tot een normaal eindstation voor werklozen en arbeidsongeschikten.
Daarbij doet zich een frictie in ons sociaal-politieke beleid voor. Immers,
enerzijds bevorderen wij het eigen woningbezit; anderzijds dwingen wij steeds
meer mensen om dit bezit "op te eten". Voorzitter, dit is toch iets om eens
over na te denken.
 
 Twaalf jaar bezuinigen op de sociale zekerheid maakt de vraag naar de
rechtsstatelijkheid van alle genomen en nog te nemen maatregelen steeds dwingender.
Ook uitkeringsgerechtigden zijn burgers van onze rechtsstaat. Sinds het begin
van de jaren tachtig tendeert de sociale zekerheid naar sociale onzekerheid.
De vraag rijst of er ook onrechtvaardigheden in het stelsel zijn geslopen
gedurende de jaren. Het hangt er in de meeste gevallen vanaf hoe je het bekijkt;
rechtvaardigheid is een moeilijk te objectiveren begrip. Echter, als er onrechtvaardigheid
zou moeten worden vastgesteld, rijst de vraag of deze toch te rechtvaardigen
valt. Daarmee komt het deelbelang tegenover het algemeen belang te staan.
In de actuele situatie gaat het om de noodzaak tot het terugbrengen van de
collectieve lasten, mede uit een oogpunt van werkgelegenheid. Ook noem ik
hier de reductie van het financieringstekort, de lastenverlichting en de noodzakelijke
groei van onze economie; iedereen kent het rijtje. De minister van Financiën
is onlangs in Europees verband nog eens gewezen op de noodzaak, de inkomensoverdrachten
in te perken.
 
 Voorzitter! De minister-president heeft enkele weken geleden voor de televisie
gezegd dat regeren tot vuile handen leidt. Wie als lid van de Tweede of de
Eerste Kamer ooit tot een coalitiepartij heeft behoord, heeft dit onaangename
verschijnsel aan den lijve moeten ervaren. Helaas wordt dan naar mijn smaak
wel wat al te gemakkelijk een beroep gedaan op pragmatisme. Ik ben niet tegen
pragmatisch opereren maar ik vind wèl dat eerst moet worden vastgesteld
wat de principiële lijn zou moeten zijn en dat pas daarna kan worden
besloten, waarom, wanneer en hoe lang van het uitgangspunt kan worden afgeweken.
Dàt is pragmatisme. Besluiten zonder die afweging zijn ordinair opportunistisch.
 
 Vuile handen moeten op een juist moment worden gewassen. Je zou deze handeling
een vorm van milieuhygiëne kunnen noemen. Dit ogenblik biedt zich weldra
aan. In het regeerakkoord is een zodanige herstructurering van het sociale-zekerheidsstelsel
aangekondigd dat het rijp wordt voor de 21ste eeuw. Ik ga ervan uit dat de
regering zich dan niet zal beperken tot concrete beleidsmaatregelen maar dat
ze zich dan allereerst zal bezinnen op principiële uitgangspunten, zoals
de rechtsgronden, de verhouding stelsel-overheid, de verantwoordelijkheid
van collectief tegenover individu, met al dan niet de noodzaak van een herijking
van het begrip solidariteit, enz. De staatssecretaris heeft de Tweede Kamer
gevraagd om suggesties en ideeën. Ik neem aan dat hij ook prijs stelt
op een bijdrage van de Chambre de Réflexion. In elk geval ben ik van
plan om hierop bij de begrotingsbehandeling wat dieper in te gaan. Vandaag
heb ik daarop een voorschotje genomen omdat de wordingsgeschiedenis van het
onderhavige wetsvoorstel daartoe een uitgelezen kans bood.
 
 Wat het wetsvoorstel inhoudelijk betreft merk ik het volgende op. Mijn
fractie meent dat het vernauwen van de toegangsweg tot de WW in de gegeven
omstandigheden een betere keuze is dan het verlagen van de uitkeringen. Net
als bij de voorstellen voor de kinderbijslag is de eerbiedigende werking,
ditmaal zelfs volledig, toegepast. Wij complimenteren de staatssecretaris
daarmee. Hij heeft de gelegenheid aangegrepen om ook een aantal
technische wijzigingen aan te brengen. Mijn reactie daarop is wat simpeler
dan het doorwrochte betoog van de heer Van de Zandschulp. Laten wij hopen
dat er straks geen of een niet al te ingrijpende reparatie zal moeten volgen.
Voorzitter! Mijn fractie steunt dit wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw De Savornin Lohman (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Bij de behandeling van de serie wetsvoorstellen
die wij dezer dagen voor ogen krijgen, is door mij al eerder gezegd dat de
fractie van D66 het standpunt huldigt dat het totaal van het instrumentarium
moet worden beoordeeld. De afweging met betrekking tot afzonderlijke voorstellen
dient plaats te vinden tegen de achtergrond van dat totaal. Wat het onderhavige
wetsvoorstel betreft, valt vooral het recordtempo op waarin deze kwestie is
behandeld. Snelheid gaat vaak ten koste van zorgvuldigheid. Niettemin is er
bij de schriftelijke voorbereiding voldoende tijd geweest om te bekijken of
er geen fundamentele fouten gemaakt zijn, te meer daar dit al de derde poging
is om op dit terrein wijzigingen aan te brengen, zodat wij al hebben kunnen
nadenken over dit instrument en de eventuele effecten ervan. In feite komt
het neer op een politieke keuze, een politieke afweging, die vrijwel op het
laatste moment gemaakt is. En ik zei het al, het resultaat hiervan krijgt
de steun van de fractie van D66.
 
 Voorzitter, dit neemt niet weg dat de principiële kanten van dit
onderdeel ons buitengewoon belangrijk voorkomen. Bij de begrotingsbehandeling
dan wel bij de behandeling van de notitie over het overgangsrecht, waarin
ook een aantal van deze principiële punten aangekaart zijn, willen wij
hierop verder ingaan. Ik volsta nu dan ook met twee algemene opmerkingen.
 
 Bij de groep die extra getroffen wordt door de voorgestelde regeling,
die van de jongeren, noem ik met name de vrouwen. Kan aan dit aspect bij de
evaluatie speciale aandacht gegeven worden? En in het kader van de verhouding
tussen de verzorgingsstaat en de zelfstandigheid van burgers vraag ik mij
af, of jongeren nog op dezelfde manier op hun arbeidsplaats staan als wij
gewend zijn geweest, dus of zij nog verwachten dat er een verzekering aan
vastzit.
 
 Daarnaast rijst de vraag, hoe realistisch het beeld van de terugtredende
overheid is. Dit kabinet is nogal trots op de eerlijkheid en de directheid
waarmee de problemen worden aangepakt en ik constateer dat dit voornemen zich
in de stukken weerspiegelt, maar is het gelet op de plannen op dit terrein
nog wel vol te houden dat er sprake is van een terugtredende overheid?
 
 Dan begeef ik mij van het heel algemene naar een bijzonder specifiek niveau.
Ons bereikte op het allerlaatste moment een brief waaruit ongerustheid spreekt.
Volgens mij is er sprake van een misverstand, maar ik wil toch de inhoud van
deze brief weergeven, omdat ik deze kwestie graag verduidelijkt zou zien.
Het gaat om een groep AAW'ers die gelet op het feit dat zij bij de aanvang
van de verzekering geacht werden, geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt
te zijn, in al hun AAW-jaren geen rechten bleken te hebben opgebouwd in het
kader van de WW, aangezien dit alleen geldt voor WAO'ers. Voor deze mensen
geldt derhalve geen overgangstermijn in de WW en zij belanden direct in de
bijstand. Deze schrijnende gevallen zijn tot nu toe nog niet onder de aandacht
van het Binnenhof gekomen, aldus de briefschrijver. Voor alle duidelijkheid,
het betreft hier mensen die wel degelijk in loondienst zijn geweest, maar
die meestal ex post geacht werden, bij de aanvang van de arbeidsongeschikt
te zijn, zodat ze geen WAO- en geen WW-rechten hebben.
 
 Voorzitter, ik heb het al gezegd; wij hebben hier een hele koffer met
wetten en wie daar het spoor in bijster raakt, is eerder een Hansje in bessenland
dan een domoor, maar naar mijn idee is de veronderstelling in deze brief dat
een AAW'er rechten voor de WW zou opbouwen, onjuist. Maar ik verneem graag
van de staatssecretaris of mijn interpretatie juist is of dat de briefschrijver
het bij het rechte eind heeft, opdat wij deze ongerustheid kunnen wegnemen
of kunnen aangeven, wat er op dit punt gebeurt.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de woordvoerders voor hun opmerkingen.
Laat ik beginnen met de opmerking dat de heer Van de Zandschulp gelijk heeft
dat de titel van het wetsvoorstel misschien niet de hele lading dekt, want
er is meer aan de orde dan het aanscherpen van de referte-eis. Het wetsvoorstel
dient verschillende doeleinden; het gaat in eerste instantie natuurlijk ook
om een deel van de invulling van de ombuigingstaakstelling in het kader van
de sociale zekerheid die wij in het regeerakkoord hebben afgesproken, maar
aan de andere kant heeft het voorstel ook een intrinsieke waarde in de zin
van versterking van de band met het arbeidsproces, wil recht kunnen bestaan
op een WW-uitkering die aan het loon gerelateerd is. En vervolgens wordt de
duur van de vervolguitkering verlengd; de heer Van de Zandschulp heeft daar
terecht op gewezen. Dit wetsvoorstel brengt dus niet in alle gevallen een
slechtere werkloosheidsverzekering teweeg; met name de uitkeringsduur wordt
sterker afhankelijk van de band met het arbeidsproces. Mensen die langdurig
aan het arbeidsproces hebben deelgenomen, krijgen een betere verzekering en
de verzekering wordt slechter naarmate men korter heeft gewerkt. Dit was ook
de bedoeling. Bovendien is er – dat geef ik graag toe – per saldo
een besparing in de orde van grootte die ook de heer De Boer heeft aangegeven.
Ik moet zijn opmerking dat er een tijd was waarin er een goede verzekering
tegen werkloosheid was, dan ook verre van mij werpen.
 
 De heer De Boer is ook nog op de vraag ingegaan, of er bij dit wetsvoorstel
sprake is van een overbezuiniging. Nu moet ik hem zeggen dat ik op dit moment
niet over recentere cijfers beschik dan de gegevens die ik bij de behandeling
in de Tweede Kamer heb gebruikt. En overigens zou ik er geen onoverkomelijke
bezwaren tegen hebben, als uit het wetsvoorstel toch een overbezuiniging voortvloeide.
Het zal de heer De Boer immers opgevallen zijn dat er zich sinds het uitbrengen
van de sociale nota enige verslechteringen hebben voorgedaan in de ontwikkeling
van de werkloosheidslasten. Die verslechteringen zijn zo substantieel dat
het mij alleen al vanwege de afspraken over de sociale zekerheid goed zou
uitkomen als de besparing in dit opzicht voldoende was. 
 
 De heer Van de Zandschulp heeft sterk de nadruk gelegd op de twee doelstellingen
van het wetsvoorstel. Zoals ik gisteren en vandaag al bij de behandeling van
andere onderwerpen gezegd heb: wij moeten goed beseffen dat de ombuigingstaakstelling
in de sfeer van de sociale zekerheid bij dit soort voorstellen toch een belangrijk
gegeven blijft. Als je ter wille van de werkgelegenheidspolitiek financiële
ruimte voor lastenverlichting wilt scheppen, dan zul je in de sfeer van de
rijksbegroting, maar ook in die van de sociale verzekeringen een aantal ingrepen
moeten doen. Dit wetsvoorstel moet dus nadrukkelijk ook in dit kader worden
bezien. Ik onderstreep dan ook de opmerkingen van de heer Van de Zandschulp
over de macro-economische achtergrond van dit wetsvoorstel.
 
 De heer Van de Zandschulp vroeg zich verder nog af of het niet een zeer
zwakke stee in het systeem van omslagfinanciering is als er juist in een periode
moet worden ingegrepen waarin een verzekering het hardst nodig is. Hij vroeg
zich ook af of daarom het hele systeem van omslagfinanciering niet met andere
ogen zou moeten worden bezien. Ik ben graag bereid om samen met hem verder
over dit thema na te denken, maar ik zou hem ook willen voorhouden dat er
bij de wachtgeldfondsen al een vorm van egalisering geldt. Het gaat dus niet
zozeer om de vraag of je die zou moeten invoeren, als wel om de vraag of je
dit systeem zou moeten uitbreiden. Ik heb er nog geen afgerond oordeel over.
De hoofdregel voor het financieren van werknemersverzekeringen is inderdaad
een stelsel van omslagfinanciering, zij het met een egalisering in de wachtgeldfondsen,
maar het denken hierover behoeft wat mij betreft niet gestaakt te worden.
Het is in ieder geval een interessant thema. Ik ben het met de heer Van de
Zandschulp eens dat, als er gestreefd wordt naar een verzekering tegen een
verzekerd risico, de noodzaak tot ingrijpen in een verzekerd risico op zichzelf
niet voor de hand ligt. Kortom, ik zal daar graag nader over nadenken.
 
 De heer Van de Zandschulp heeft een groot aantal juiste casusposities
genoemd. Aan de hand van enkele daarvan wil ik de precieze grenzen aangeven
van het onderhavige wetsvoorstel. Zo heeft hij gesteld: een voor 1 maart 1995
werkloos geworden werknemer van 46 jaar gaat weer werken, maar wordt na 1
maart 1995 weer werkloos en voldoet in het laatste geval niet aan de referte-eis.
Dan herleeft het oude recht op uitkering. Dit is tevens een antwoord op de
vraag van de heer De Boer ter zake. Welnu, als het oude recht herleeft, ontstaat
wederom de oude situatie en dus geen nieuw recht op uitkering. Wij moeten
inderdaad een grens trekken. Als het oude recht herleeft, gebeurt dat for
better and for worse. Kwalificeert men zich in een nieuwe situatie van werkloosheid
voor het nieuwe recht, dan zal dat gelden for better and for worse. De heer
Van de Zandschulp heeft dat terecht aangegeven.
 
 Nog een casuspositie heeft te maken met het principe van de relatie met
de arbeidsmarkt. Het kan voorkomen dat iemand met een zeer langdurig arbeidsverleden
bij werkloosheid niet voldoet aan de wekeneis, namelijk als hij zich in de
referteperiode voor een periode niet op de arbeidsmarkt heeft bewogen. De
heer Van de Zandschulp heeft daarvan mogelijke voorbeelden genoemd. Ik houd
hem voor dat dit inderdaad een consequentie is van de gekozen systematiek.
Overigens heeft de betrokkene wel de vrijheid om een en ander te overwegen.
Men weet dat, als men bijvoorbeeld enkele maanden naar Australië vertrekt
en niet langer op de arbeidsmarkt opereert, het dit soort consequenties kan
hebben. Dat heeft te maken met de keuze van de toetredingsvoorwaarden voor
een verzekering als de Werkloosheidswet.
 
 
 
 
 
 De heer Van de Zandschulp (PvdA):
 
 Dit antwoord dat dit de consequentie is van de gekozen systematiek, is
iets te gemakkelijk. Als wij deze consequentie absurd en zelfs onaanvaardbaar
vinden, moet nagegaan worden of de systematiek wel zo goed is. De situatie
is namelijk een beetje vreemd als iemand wel aan de zwaardere jareneis voldoet,
maar niet aan de lichtere wekeneis. Vandaar mijn suggestie om die twee eisen
in elkaar te schuiven, te verdichten.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Daar kan inderdaad over nagedacht worden, maar bij dit wetsvoorstel hebben
wij gekozen voor een combinatie van beide eisen met de daaraan verbonden consequenties.
Als je het niet wilt, moet je het niet doen. Ik wijs er evenwel op dat dit
het gevolg is van het onderhavige wetsontwerp.
 
 Ik kan mij wel voorstellen dat wij in de toekomst eens nadenken over de
vraag of de gecombineerde toetredingsvoorwaarden niet tot één
voorwaarde gebundeld kunnen worden. Ik kan mij daarbij heel goed een aantal
varianten voorstellen. Dit neemt echter deze keus van ons onder de huidige
omstandigheden niet weg.
 
 De heer Van de Zandschulp heeft nog aangegeven dat hij er eigenlijk geen
voorstander van is om de periode voor de wachtgeldfondsen uit te breiden.
Hij vindt dit een schamel substituut voor premiedifferentiatie per bedrijf.
Ik ben het met hem eens, als hij zegt dat premiedifferentiatie effectiever
ingezet kan worden. Het is echter natuurlijk ook heel goed te verdedigen om
het sectorspecifieke te benadrukken van de kosten die aan een verzekering
verbonden zijn. Om die reden is de wachtgeldfondsperiode uitgebreid en geüniformeerd.
 
 Nog iets over de verruiming van het begrip "passende arbeid". Daarover
zullen wij inderdaad een aantal nadere voorstellen doen. Die zijn weliswaar
niet in dit wetsontwerp opgenomen, maar ze zijn wel aangekondigd in de memorie
van toelichting. Hierover kom ik dus nog met de Kamer te spreken.
 
 De heer Van de Zandschulp zegt terecht dat de aanpassingen die wij ons
voornemen inzake het begrip passende arbeid, bijna noodzakelijkerwijs enige
verdringing op de arbeidsmarkt met zich brengen. Dat is een nadeel, maar dat
biedt onvoldoende argumenten om de beschermende werking van het begrip passende
arbeid langer te laten duren dan strikt noodzakelijk is. Ik realiseer mij
dus die verdringing; dat aspect moeten wij dan ook in de gaten blijven houden.
Dit is voor mij echter geen aanleiding voor een ander standpunt over de voorgenomen
aanpassingen van het begrip "passende arbeid".
 
 Ik ben blij met de opmerking van de heer Van de Zandschulp dat het verstandig
is dat wij op advies van de Raad van State de hele sanctieproblematiek uit
dit wetsontwerp gehaald hebben. Het leek het kabinet inderdaad veel beter
om dit punt bij het wetsontwerp inzake de boeten aan de orde te stellen. Het
waarborgt een zorgvuldige behandeling als de sanctieproblematiek
wordt bezien in samenhang met vergelijkbare instrumenten. Ik hoop dat wetsontwerp
over niet al te lange tijd in die context in deze Kamer te behandelen.
 
 De heer Van de Zandschulp heeft nog opgemerkt dat wij wat zorgvuldiger
dan onze voorgangers omgaan met de implementatie van de wetgeving. Inderdaad
heb ik na het concipiëren van de wetsvoorstellen en na indiening bij
de Kamer correspondentie gevoerd met de uitvoeringsorganisatie. Daarbij is
de noodzakelijke termijn aan de orde geweest om deze wetgeving op een nette
en zorgvuldige manier in te voeren. Daarbij had men mij er vrij snel van overtuigd
dat het niet verstandig zou zijn om, zoals was afgesproken, deze wetgeving
per 1 januari aanstaande effectief te laten zijn, omdat voor een goede implementatie
ervan meer tijd nodig was. Gezien die uitvoeringstechnische argumenten en
de wens van het kabinet om wetgeving op een nette en zorgvuldige manier in
te voeren, hebben wij voor die implementatie wat meer tijd gereserveerd.
 
 Onder anderen de heer Heijmans heeft opgemerkt dat er enig tempo is te
bespeuren in de realisatie van deze wetgeving. Ik realiseer mij dat dit niet
alleen voor ons, maar ook voor de Kamers de nodige druk heeft meegebracht.
Dit neemt niet weg dat alle aspecten van de wetgeving ruimschoots aan de orde
zijn gekomen bij de schriftelijke en mondelinge behandeling in beide Kamers.
In die zin is er geen sprake van heel snel en onzorgvuldig door de Kamers
heen jassen van een wetsvoorstel. Ik wijs de heer Heijmans erop dat wij het
advies van de Raad van State, zoals gebruikelijk, heel serieus hebben bekeken.
Dit heeft voor het onderhavige wetsontwerp ertoe geleid dat de sanctieproblematiek
zal worden neergelegd in een nota van wijziging op het wetsvoorstel boeten
en maatregelen, waarmee de problematiek niet verzwaard is, maar waarmee een
heel relevant deel uit het wetsontwerp is gehaald dat op een andere wijze
geregeld wordt.
 
 Ondanks het noodzakelijke tempo is er toch sprake van een zorgvuldige
behandeling. Bovendien heeft het kabinet meer tijd genomen voor de invoering
van het wetsontwerp door niet coûte que coûte vast te houden aan
de datum van 1 januari aanstaande. Zowel de behandeling als het invoeringstraject
is naar mijn stellige overtuiging voorzien van voldoende waarborgen voor de
zorgvuldigheid.
 
 De heer Heijmans heeft de vraag gesteld wat er moet gebeuren, als de ombuigingstaakstelling
uit dit wetsontwerp niet gerealiseerd wordt. Dit is contrair aan de veronderstelling
van de heer De Boer dat dit wetsontwerp extra opbrengsten heeft. Welnu, de
heer Heijmans kent de regels van ook dit kabinet voor de budgetdiscipline;
sociale zekerheid is daar een onderdeel van. Er is ook een ijklijn voor de
sociale zekerheid. Mocht ik in de loop van het komende jaar onder die ijklijn
komen als gevolg van wat dan ook, zoals het niet tijdig realiseren van wetgeving,
het niet realiseren van de voorziene opbrengsten en wellicht andere tegenvallers,
dan komt in het kabinet wederom de vraag aan de orde hoe dat gecompenseerd
moet worden. Die discussie moet daar gevoerd worden. Vooralsnog maak ik mij
daar geen zorgen over.
 
 Ik hoop dat vandaag de wetgeving afgerond kan worden die invulling geeft
aan de afspraken over 1995. Met de voorbereiding van de wetsvoorstellen die
per 1 januari 1996 van kracht moeten worden, zijn wij behoorlijk op schema.
Het gehele veld overziend, heb ik geen enkele reden om aan te nemen dat wij
op grond van die inzichten met de ijklijn in problemen komen. Maar doen zich
in dat opzicht problemen voor, dan vraagt dat op grond van de gemaakte afspraken
en de regels voor budgetdiscipline inderdaad om nadere afweging en nadere
maatregelen. Door het tijdig en in voldoende mate realiseren van de wetgeving
die wij afgesproken hebben, en door het niet geconfronteerd worden met externe
tegenvallers hoop ik die ijklijn te kunnen halen zonder dat er nadere maatregelen
nodig zijn bovenop de afspraken die wij in het regeerakkoord hebben gemaakt.
Dat zal de toekomst leren.
 
 
 
 
 
 De heer Heijmans (VVD):
 
 Ik ken uiteraard de theorie en de problematiek van de ijklijn, maar gezien
de voorgeschiedenis van de totstandkoming van dit wetsontwerp vond ik de vraag
toch op haar plaats.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Dat begrijp ik, zij het dat de geschiedenis van de totstandkoming van
dit wetsontwerp meer te maken heeft met de geschiedenis van de totstandkoming
van eerdere wetsontwerpen dan met de geschiedenis van het huidige kabinet
en het formuleren van het voorstel dat ik hier vandaag verdedig, omdat dat
met een andere periode te maken heeft. Ik ga vooralsnog even uit van het moment
waarop dit kabinet aangetreden is, en de wijze waarop wij door middel van
bijvoorbeeld dit wetsvoorstel invulling hebben gegeven aan de afspraken die
wij in het kader van het regeerakkoord hebben gemaakt.
 
 De heer Heijmans maakte de belangrijke opmerking dat, als je kijkt naar
de historie van de sociale zekerheid in het afgelopen decennium, je eigenlijk
in toenemende mate zou moeten spreken van sociale onzekerheid in plaats van
sociale zekerheid. Ik hoop dat de heer Heijmans het met mij eens is dat wij
bij de totstandkoming van het regeerakkoord een aantal afspraken met elkaar
hebben gemaakt die, anders dan het alleen maar beknibbelen op een aantal uitkeringsrechten,
een andere structuur in de sociale zekerheid tot doel hebben, met het oog
op het op langere termijn overeind kunnen houden van het stelsel dat wij hebben.
Als wij volgend jaar praten over de privatisering van de Ziektewet, de integratie
van de AAW en de WAO, de opting out en dergelijke, zullen wij daarover ongetwijfeld
met elkaar van gedachten wisselen. Het is nadrukkelijk de bedoeling dat wij
in deze kabinetsperiode door middel van het invullen van de gemaakte afspraken
toegroeien naar een houdbaar stelsel van sociale zekerheid. Bovendien is in
het regeerakkoord de afspraak gemaakt dat wij in deze kabinetsperiode nog
wat verder kijken dan onze neus lang is. Wij kijken dus ook naar de verdere
toekomst, dus de periode na de zittingstermijn van dit kabinet. Wij bekijken
hoe het stelsel van sociale zekerheid er dan uit moet zien, in de hele breedte
van de werknemersverzekeringen, de voorzieningen en de volksverzekeringen.
Tijdens de begrotingsbehandeling aan de overzijde van het Binnenhof heb ik
gezegd dat wat mij betreft die discussie voor een niet onbelangrijk deel in
het teken staat van de vraag hoe wij kunnen toegroeien naar
een stelsel van sociale zekerheid dat in voldoende mate recht doet aan de
risico's die wij verzekerd willen hebben, maar dat ook op langere termijn
houdbaar en minder conjunctuurgevoelig is. Het moet een stelsel zijn dat niet
bij elke dip in de conjunctuur leidt tot aanpassingen. Wat mij betreft speelt
daarbij ook de hele financieringsproblematiek een belangrijke rol, zeg ik
tegen de heer Van de Zandschulp. Je zult je dan niet alleen moeten afvragen
welke rechten je in de collectieve sector geregeld wilt hebben en wat je individueel
aan de mensen of aan de bedrijfstakken overlaat. Je zult dan ook een antwoord
moeten geven op de vraag op welke manier je dat gaat financieren. Dan komt
tevens de positie van de omslagfinanciering aan de orde. Moet je daarop dan
nuanceringen aanbrengen? Wat mij betreft staat dit allemaal in het teken van
het toegroeien naar een stelsel van sociale zekerheid dat niet van het ene
op het andere jaar de een of andere aanpassing moet ondergaan onder invloed
van de economische ontwikkelingen. Het moet een stelsel zijn dat ook op langere
termijn op een economisch verantwoorde wijze haalbaar is en dat recht doet
aan de risico's die wij met elkaar willen verzekeren.
 
 Mevrouw De Savornin Lohman heeft een aantal opmerkingen gemaakt waarop
ik al ben ingegaan. Zij heeft een specifieke vraag gesteld over de gevolgen
voor vrouwen van het wetsontwerp. Ik neem aan dat haar vraag is ingegeven
door de veronderstelling dat het wetsontwerp voor vrouwen negatiever uitwerkt
dan voor mannen. Wij hebben dat laten nagaan, maar dat is niet het geval.
Wij zullen er wel op blijven letten. Door de aanscherping van de wekeneis
wordt naar verwachting 1,3% van de vrouwelijke aanvragers en 1,1% van de mannelijke
aanvragers getroffen. In dat opzicht is er sprake van een marginaal slechtere
positie voor vrouwen. Door de aanscherping van de 3-uit-5-eis tot de 4-uit-5-eis
en het stellen van die eis als toetredingsvoorwaarde in plaats van een verlengingsvoorwaarde
worden naar verwachting meer mannelijke dan vrouwelijke aanvragers getroffen.
Het verschil daarin bedraagt ongeveer 5%. Ik blijf met mevrouw De Savornin
Lohman benieuwd naar het antwoord op de vraag of dit in de toekomst ook de
realisatiecijfers zullen zijn. Op grond van de huidige inzichten zijn de cijfers
die ik heb gegeven, de juiste. Bovendien houd ik haar voor dat er los van
het verscherpen van de toetredingsvoorwaarden ook sprake is van een verlenging
van de vervolguitkering. Met name van dit element van het wetsontwerp profiteren
veel meer vrouwen. Met andere woorden, het beeld is genuanceerd. Het is zeker
niet zo dat meer vrouwen door dit wetsontwerp getroffen worden dan mannen.
Eerder is het tegenovergestelde het geval. Wij zullen dit in de gaten blijven
houden.
 
 Mevrouw De Savornin Lohman heeft ook een opmerking gemaakt over de positie
van arbeidsongeschikten ten opzichte van dit wetsontwerp. Ik hoop dat ik haar
vragen goed begrepen heb. Als gevolg van dit wetsontwerp is de situatie zo,
dat WAO'ers die geheel of gedeeltelijk worden afgeschat, in tegenstelling
tot de anderen, niet hoeven te voldoen aan de 4-uit-5-eis. Zij hebben dus
al recht op een loongerelateerde uitkering als zij aan de 26-uit-39-eis voldoen.
Bovendien zorgt de zogenaamde voorverlengingsregeling ervoor dat men ook praktisch
in de gelegenheid is om aan die toetredingsvoorwaarde te voldoen. Met andere
woorden, WAO'ers die geheel of gedeeltelijk worden afgeschat, dus die geheel
of gedeeltelijk arbeidsongeschikt waren, hebben ten aanzien van dit wetsontwerp
de specifieke positie die ik zojuist heb aangegeven.
 
 
 
 
 
 Mevrouw De Savornin Lohman (D66):
 
 Mijn vraag had specifiek betrekking op AAW'ers die achteraf arbeidsongeschikt
blijken te zijn. Als de beantwoording van deze vraag problemen geeft, stel
ik er prijs op om de desbetreffende brief aan de staatssecretaris of zijn
ambtenaren mee te geven, opdat zij de zaak even goed bekijken.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Dat lijkt mij een goede suggestie. Voordat ik reageer op de brief, wil
ik deze graag even precies lezen. Als mevrouw De Savornin Lohman mij dadelijk
de brief geeft, zal ik ervoor zorgen dat zij zo snel mogelijk antwoord krijgt.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Eerlijk gezegd bevalt de beantwoording door de staatssecretaris
mij niet zo goed. Dat is niet alleen omdat wij van mening verschillen, maar
ook omdat ik vind dat het allemaal wat te gladjes gaat.
 
 Als de staatssecretaris goed geluisterd had, was hem opgevallen dat ik
in eerste termijn heb gezegd dat ik wel degelijk onderken dat er sprake is
van een verbetering in de positie van mensen met een langer arbeidsverleden.
Daar gaat de discussie echter niet over. Ik heb ook begrepen dat de opstelling
is dat de mensen met een korter arbeidsverleden daarvoor moeten bloeden. Wat
makkelijk formulerend gleed de staatssecretaris wat luchtigjes heen langs
een aantal gevolgen die ik aan de orde heb gesteld, maar die ook door anderen
zijn genoemd. De beantwoording ging ook heen langs de indringendheid van sommige
vragen, bijvoorbeeld over de steeds zwakkere positie van jongeren en andere
groepen. De staatssecretaris is wat dat betreft niet ingegaan op mijn vragen.
Ik heb ook gevraagd naar de verhouding tussen aan de ene kant het kiezen voor
een grotere flexibilisering en aan de andere kant het afknabbelen van de bestaanszekerheid
voor dezelfde groep. Ook heb ik gevraagd naar de verdringing aan de onderkant
van de arbeidsmarkt. In mijn werk heb ik te maken met datgene wat sterk wordt
gepropageerd door dit kabinet, namelijk het oplossen van het probleem van
moeilijk plaatsbaren, langdurig werklozen, kansloze jongeren en allochtonen
op de arbeidsmarkt. Dan kun je niet volstaan met het luchtigjes vaststellen
dat het aanscherpen van de definitie van het begrip "passende arbeid" gevolgen
heeft voor de verdringing. Er zal verdringing plaatsvinden, met name in de
sectoren die ik noemde. Het kabinet wil niet onderkennen dat dit haaks staat
op het beleid dat het wil voeren om de problematiek van de langdurige werkloosheid
aan te pakken. Het laatste is het grootste kwaad. De jongeren die moeilijk
plaatsbaren uit de kleinere baantjes verdringen, komen in het algemeen in
het verdere verloop van hun arbeidscarrière wel weer aan de slag dankzij
een betere opleiding. Door het feit dat zij de moeilijk plaatsbare jongeren
en allochtonen verdringen, ontstaat er bij die groepen een grotere langdurige
werkloosheid. Dat zadelt de mensen die daarvoor de problemen
moeten oplossen – ik denk even aan de gemeentelijke situatie –
met een groot probleem op. De opstelling van het kabinet is niet consistent.
Er zit een innerlijke tegenstrijdigheid in. Daar kun je niet al te makkelijk
langs lopen. Het kabinet moet er in zijn aanpak van dit onderwerp betere antwoorden
op verzinnen. Anders zit er iets onrechtvaardigs, iets oneerlijks, in.
 
 De heer Van de Zandschulp zal zich wel redden met zijn eigen voorbeelden
van extreem onrechtvaardige gevolgen die de wet zoals zij nu georganiseerd
is, kan hebben voor mensen die wel aan de jareneis en niet aan de korte referte-eis
voldoen. De staatssecretaris zegt dat dit nu eenmaal het gevolg van de wet
is, jammer dan. Dat is mij te makkelijk. Heeft deze wet geen hardheidsclausule
om op terug te vallen?
 
 Ik begreep niet helemaal het antwoord op de interruptie van mevrouw De
Savornin Lohman. De staatssecretaris zei dat WAO'ers niet hoeven te voldoen
aan de arbeidsduureis, maar wel aan de wekeneis. Iemand die in de WAO zit
en door de verandering van de WAO en zijn herkeuring in de WW belandt, voldoet
niet aan de referte-eis van gewerkte weken. Komt hij dan zonder enige tussenfase
op het bijstandsniveau terecht? Ik zie dat het niet zo is, maar dan heeft
de staatssecretaris zich net niet goed uitgedrukt. Ik hoor het dan graag nog
eens.
 
 
 
 
 
 De heer Van de Zandschulp (PvdA):
 
 Voorzitter! Als de consequentie van de systematiek absurd en naar ieder
redelijk gevoel onaanvaardbaar is, moeten wij eerst bekijken of wij de twee
afzonderlijke eisen kunnen verdichten tot een coherente eis. Dat moet mogelijk
zijn, bijvoorbeeld door de 4-jareneis, die nu slechts als voorwaarde heeft
dat er 52 loondagen in zitten, zo te formuleren dat het laatste jaar een groter
aantal loondagen heeft. Dan hebben wij de wekeneis misschien helemaal niet
nodig. Zelfs als wij niet op zeer korte termijn een bevredigende oplossing
hiervoor vinden, moet het mogelijk zijn, een vrijwillige WW-verzekering open
te stellen bij een dergelijke onderbreking van het arbeidsproces. Wij groeien
toe naar een maatschappij waarin individuele keuzemogelijkheden van groter
belang zijn en het gemakkelijker mogelijk zal zijn en moet zijn dat mensen
hun arbeidsparticipatie tijdelijk afwisselen, bijvoorbeeld met verzorgingstaken.
Dit moet er niet toe leiden dat men volledig uit de systematiek van de werkloosheidsverzekering
raakt en elk opgebouwd recht kwijtraakt. Daarom vraag ik van de staatssecretaris
de toezegging, op niet al te lange termijn met een reactie hierop en een nieuw
voorstel te komen.
 
 Nogmaals, ik heb geen enkel bezwaar tegen uitbreiding van de wachtgeldfondsen.
Misschien heeft het zelfs enig marginaal voordeel. Ik constateer echter dat
wij nu de bedrijfstak, misschien niet ten onrechte, met een grotere verantwoordelijkheid
opschepen, terwijl er bij een toenemend marktdenken een tendens is om de bedrijfstak
als ordenend orgaan op de achtergrond te duwen. Ik denk aan de aanvallen op
het instrument van de algemeenverbindendverklaring of de verplichte aansluiting
bij bedrijfspensioenfondsen. Juist bij opkomend marktdenken ligt het niet
voor de hand, de bedrijfstak meer ordenende taken te geven. Ik vraag slechts
de aandacht voor een paradox.
 
 Een paradox zie ik ook wanneer wij het begrip passende arbeid verruimen
in een tijd waarin de arbeidsmarkt zelf te ruim is. Een verruiming van het
begrip passende arbeid past logischerwijs meer bij een krappe arbeidsmarkt
dan bij een zeer ruime arbeidsmarkt, waarop zij slechts tot verdringing, dus
verschuiving van het probleem, leidt.
 
 Ik doe een poging, iets te zeggen over de positie van afgeschatte WAO'ers
in de WW. Ik denk dat ik het wel begrepen heb. Voor de WW moet iemand altijd
aan de wekeneis voldoen, de eis van 26 uit 39 weken. Deze wordt nu voor een
ieder iets aangescherpt. Daarna geldt dat iemand die in de WAO of de AAW zit,
na afschatting automatisch geacht wordt, voldaan te hebben aan de 3- of 4-uit-5-eis.
Met andere woorden: iemand die al bij de aanvang van zijn eerste loopbaan
van de steiger dondert en in de Ziektewet en de WAO belandt, zal na afschatting
niet in de WW belanden, omdat niet aan de eis van 26 uit 39 weken is voldaan.
Zodra hieraan wel is voldaan, is ook aan de jareneis voldaan en heeft die
persoon een normaal WW-uitkeringstraject. Naar mijn indruk geldt dit zelfs
voor degenen die na deelname aan het arbeidsproces ex post vroeggehandicapt
verklaard zijn. Ook voor hen geldt de 26-uit-39-wekeneis wel, maar de 4-uit-5-eis
niet, omdat zij geacht worden, eraan voldaan te hebben. Ik meen dat ik het
zo goed heb weergegeven, maar ik heb op dit moment geen wetboek bij mij.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Voor een goed begrip heb ik nog een vraag. Stel dat iemand vierenhalf
jaar geleden 26 uit 39 weken heeft gewerkt en dan van de steiger duvelt. Hij
komt in de WAO en wordt nu weer gedeeltelijk arbeidsgeschikt verklaard. Wat
krijgt hij dan?
 
 
 
 
 
 De heer Van de Zandschulp (PvdA):
 
 Dan voldoet hij aan alle criteria die de WW stelt, de wekeneis en de jareneis.
Dan krijgt hij een WW-uitkering waarvan de duur afhankelijk is van zijn leeftijd
en arbeidsverleden. In dit geval is vooral de leeftijd doorslaggevend.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Ik had begrepen dat de 26 uit 39 weken direct moesten voorafgaan aan het
moment waarop iemand de WW in gaat. Dit geldt voor een WAO'er kennelijk niet.
 
 
 
 
 
 De heer Van de Zandschulp (PvdA):
 
 Voor een WAO'er geldt dat voor de termijn waarop gemeten wordt of hij
aan de eis van 26 uit 39 weken voldoet, alle weken overgeslagen worden waarin
die persoon een ziektewet- of WAO-uitkering had. Je moet soms jaren terug
zoeken naar die periode.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Dat is de helderheid die ik nodig had.
 
 Mag ik nog een vraag stellen? Dan ben ik meteen klaar. U gaf het voorbeeld
van iemand die twintig jaar gewerkt heeft en dan vier maanden naar Australië
gaat. U vindt de consequentie van deze wet in dat geval en vergelijkbare kwesties
onaanvaardbaar. Ik heb begrepen dat uw fractie de neiging heeft, dit wetsvoorstel
te steunen, met die onaanvaardbare consequentie. Dan hebben wij dus een tijdlang
een wet waarmee mensen geweldig tussen de wal en het schip kunnen vallen.
Accepteert u dit als voorlopig gevolg?
 
 
 
 
 
 De heer Van de Zandschulp (PvdA):
 
 In principe was dit al een gevolg van de oude WW. De kans
was toen veel geringer, doordat de wekeneis en de jareneis minder scherp geformuleerd
waren, maar in potentie was die er toen ook al. Dit is mij pas sinds kort
helder, nu beide eisen aangescherpt worden. Voor het recht op loongerelateerde
uitkering zijn beide eisen ook aan elkaar gekoppeld. Ik kan mij voorstellen
dat ook de staatssecretaris het pas sinds kort weet. Welk proces hebben wij
doorgemaakt? Wij hebben eerst de wekeneis wat aangescherpt en daarna de jareneis.
Daarna hebben wij ze bij elkaar opgeteld, waarbij wij niet meer naar de totaliteit
hebben gekeken. Zo zal het gegaan zijn. Nu dit effect gesignaleerd wordt,
vraag ik de staatssecretaris, op niet al te lange termijn met een voorstel
voor een betere formulering te komen. In afwachting daarvan vind ik wel, dat
deze wet aangenomen kan worden. De situatie die ik geschetst heb, is natuurlijk
niet een dagelijks voorkomende situatie, maar het moet wel gerepareerd worden.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Maar u heeft bij het stemgedrag niet de zekerheid, dat de staatssecretaris
het ook doet. Dat zou namelijk op termijn een wetswijziging betekenen. Ik
wil het moeilijke woord niet in de mond nemen, maar daar komt het wel op neer.
 
 
 
 
 
 De heer Van de Zandschulp (PvdA):
 
 Zeker, ik vraag dus om een wetswijziging op dit punt, in welke variant
dan ook. Ik vraag nu niet een toezegging van de staatssecretaris dat die wijziging
er over drie maanden is. Er moet toch even serieus naar gekeken worden en
ik weet op dit moment ook niet wat de optimale oplossing is.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Maar het gaat niet zover dat u die wet wil aanhouden tot die wetswijziging
er is. Dat zou de fraaiste methode zijn!
 
 
 
 
 
 De heer Van de Zandschulp (PvdA):
 
 Dat zou de fraaiste methode zijn. In een stabiele, rustige maatschappij
waarin die bezuinigingsdruk niet bestaat, zou ik daarvoor wellicht opteren
maar ik kan mij niet onttrekken aan die bezuinigingsdruk. Ik vind dat er legitieme
argumenten zijn, zoals de bekende macro-economische argumenten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mag ik er na dit technisch discours nog een technische punt toevoegen?
In ons Reglement van orde staat nog steeds, dat de leden zich richten tot
de voorzitter. Als één van de sprekers zegt: u vindt... dan
betekent dit, dat de voorzitter iets vindt. Maar de voorzitter vindt niets,
want die heeft van deze zaken helemaal geen verstand!
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Ik zal daar toch even op moeten reageren, want u heeft het ongetwijfeld
tegen mij.
 
 Voorzitter! Ik heb over het algemeen de gewoonte om het begin van mijn
verhaal te beginnen met het woord "voorzitter". Dat impliceert dat alle zinnen
die er achter aan komen tot de voorzitter zijn gericht. Ik heb er absoluut
geen zin in om de zeven zinnen – zoals sommige afgevaardigden hier doen –
het woord "voorzitter" in de mond te nemen. Als ik één keer
"voorzitter" zeg, geldt dat voor alle zinnen die daarna volgen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U begrijpt me niet goed, denk ik. Ik maak er geen bezwaar tegen dat u
niet om de andere zin "mijnheer de voorzitter" zegt, ik maak er bezwaar tegen
dat u het woord "u" gebruikt wanneer u tegen een ander lid spreekt. Op het
moment dat u zegt "u vindt" dan betekent dat, dat de voorzitter iets vindt.
Maar de voorzitter vindt niets. U moet zich goed realiseren dat wanneer men
de eerste persoon gebruikt, men zichzelf bedoelt; wanneer men de tweede persoon
gebruikt, bedoelt men de voorzitter. Voor ieder ander in dit lokaal wordt
de derde persoon gebruikt.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Het zal wel, maar ik vind het een wat archaïsch gedoe en het is over
het algemeen precies helder wat ik bedoel, waar het over gaat en van wie ik
een antwoord verwacht. Ik vind het eerlijk gezegd... nou nee, laat ik...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het staat toch nog steeds in ons reglement van orde, mijnheer De Boer.
Het is een voorschrift, dat ook een functie heeft. Ik wil het daar nu niet
uitvoerig over hebben, want het kost veel te veel tijd. Daar praten we in
de koffiekamer nog wel eens over.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Ik heb ook sterk de indruk, dat wij ons beter over andere dingen druk
kunnen maken!
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Akkoord! Het woord is thans weer aan de staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Voorzitter! Ik dank de woordvoerders in tweede termijn en met name de
heer Van de Zandschulp, omdat hij enkele lastige vragen die aan mij werden
gesteld heeft beantwoord in het interruptiedebat. Ik kan daar dadelijk gemakshalve
naar verwijzen.
 
 De heer De Boer zei, dat ik wat gladjes voorbijging aan de verslechterde
positie van een aantal categorieën als jongeren en mensen met flexibele
arbeidsrelaties en aan het verdringingseffect naar aanleiding van de voorgenomen
verruiming van het begrip passende arbeid. Ik moet hem toch voorhouden dat
dit, om te beginnen, geenszins mijn bedoeling is geweest. Als die indruk bij
hem heeft postgevat, wil ik die graag wegnemen. Ik heb heel nadrukkelijk aangegeven,
niet die categorieën zo nalopend maar uitgaande van het wetsvoorstel,
voor wie dit wetsvoorstel een verslechtering van de positie betekent. Dat
zijn al die mensen die een minder sterke band met de arbeidsmarkt hebben.
Voor een deel zitten die in de categorieën die hij heeft aangegeven.
Daartegenover staat, dat mensen die een langduriger band met de arbeidsmarkt
hebben als gevolg van dit wetsontwerp juist een sterkere positie en een betere
verzekering krijgen. Dan valt dat niet zozeer aan te geven als de categorie
jongeren. Jongeren die al vijf jaar werken, kunnen als gevolg van dit wetsontwerp
een sterkere verzekeringspositie krijgen. Ik heb die groepen dus niet zo precies
aangeduid, omdat ze niet precies aan te duiden zijn. Hetzelfde geldt voor
mensen met flexibele arbeidsrelaties; ook zij kunnen aan beide eisen voldoen.
Deze categorie is er dus niet categorisch als gevolg van dit wetsontwerp slechter
of minder slecht aan toe. Het loopt door die groepen heen en dat is ook precies
de reden waarom ik in mijn eerste termijn de aanduiding heb gebruikt, dat
je je in alle gevallen, om welke categorie het ook gaat, alleen maar een oordeel
moet vormen met betrekking tot de vraag wat in de laatste vijf
jaar de band met de arbeidsmarkt is geweest en dan kan je tot een oordeel
komen met betrekking tot de verzekeringspositie. Ik heb op geen enkele manier
geprobeerd om daar gladjes aan voorbij te gaan. Ik heb juist gepoogd om dat
in eerste termijn helder neer te zetten.
 
 De heer De Boer had als tweede hoofdargument in zijn tweede termijn, dat
het gevolg – bijvoorbeeld verdringing in het geval van de voorgenomen
verruiming van het begrip passende arbeid – van dit soort wetsontwerpen
haaks staat op het doel van het regeringsbeleid. Dat doel is meer werkgelegenheid,
ook aan de onderkant en het creëren van kansen voor mensen die op dit
moment minder kansen op de arbeidsmarkt hebben. Ik zou dat van mij af willen
houden, omdat daarvan naar mijn idee geenszins sprake is. De discussie over
het begrip "passende arbeid" en het onvermijdelijke element van verdringing
dat daarbij aan de orde is, is niet iets wat indruist tegen de resultaten
van het beleid dat wij willen realiseren. Ik moet de heer De Boer voorhouden,
dat dit wetsontwerp niet het enige onderdeel is van het beleidspakket van
het kabinet op het punt van werkgelegenheidspolitiek. Er is een veelheid van
instrumenten: lastenverlichting, specifieke maatregelen, de wijze waarop wij
de lastenverlichting ingezet hebben, het proberen om aan de onderkant van
de arbeidsmarkt door middel van het concentreren van lastenverlichtingen werkgelegenheid
te creëren en bijvoorbeeld door het invoeren van een franchise in de
Ziekenfondswet. Met andere woorden: door die veelheid aan maatregelen proberen
wij aan de onderkant van de arbeidsmarkt een zodanige hoeveelheid ruimte te
creëren, dat wij daar het werkgelegenheidsprobleem dichter bij een oplossing
proberen te brengen. De verdringingsproblematiek, die het gevolg daarvan kan
zijn en die ik ook erken als gevolg van de voorgenomen verruiming van het
begrip "passende arbeid" valt mijns inziens in het niet bij die totaalaanpak.
Het lijkt mij goed als de heer De Boer beleid, gevolgen en bedoelingen ook
in die complexiteit in combinatie beoordeelt. Het resultaat van het regeringsbeleid
is meer werkgelegenheid en dan werkgelegenheid geconcentreerd juist aan de
onderkant van de arbeidsmarkt, omdat wij een zeer relevant deel van de invulling
van de lastenverlichting juist daarop geconcentreerd hebben.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Ik ontken de bedoeling niet en ik ontken ook niet, dat er wel degelijk
inzetten zijn om juist aan de onderkant van de arbeidsmarkt positieve resultaten
te boeken. Ik wil mij even concentreren op de jongerengroep: JWG en alles
wat daarmee te maken heeft. Op het moment dat je accepteert dat wat hoger
opgeleide jongeren lager opgeleide jongeren verdringen uit baantjes die eigenlijk
voor de lager opgeleide jongeren zijn bedoeld, creëer je een groot probleem.
Dan creëer je namelijk langdurige werkloosheid voor jongeren die beginnen
de eerste stappen te zetten op de arbeidsmarkt. Dan kan je wel met ander flankerend
of zelfs rechtstreeks gericht beleid dat probleem twee jaar later oplossen,
maar je creëert wel het probleem. Daarmee wordt de situatie gecreëerd,
dat ik absoluut geen plekken kan vinden om enige uitstroom te realiseren voor
die jongeren, die zo moeilijk qua opleiding en qua geschiktheid voor de arbeidsmarkt
te plaatsen zijn, omdat die plekken al worden ingenomen door die HBO'er of
die MEAO'er. Die kan dat baantje gemakkelijk vervullen en kan later met wat
arbeidservaring wel doorstromen naar een betere werkkring. Maar die groep
neemt wel jarenlang die laaggeschoolde plek in beslag. Als die passende-arbeidformulering
nog wordt veranderd zodat die kans nog groter wordt, wordt daarmee een groot
probleem gecreëerd. Vanuit mijn praktijk ben ik van mening, dat dit niet
zou moeten. Daar geeft de staatssecretaris geen antwoord op. Dat wil zeggen,
de staatssecretaris accepteert het als gevolg, omdat er andere maatregelen
zijn om dat probleem weer op te lossen. Dan zijn die jongeren langdurig werkloos
geworden en vormen zij dus nog een veel groter probleem op de arbeidsmarkt.
Ja, dat zou toch niet moeten gebeuren. Ik vind dat tegenstrijdig beleid. Laat
ik het daar maar op houden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Maar dat is het geenszins. Ik erken het verdringingselement, dat ook door
andere woordvoerders is aangehaald. Alleen, het gegeven dat als gevolg daarvan
op lagere segmenten in de arbeidsmarkt sprake is van onvoldoende werkgelegenheid,
brengt mij ertoe om andere instrumenten in te zetten om dat probleem op te
lossen. Dat gegeven als zodanig kan onvoldoende rechtvaardiging bieden voor
het feit dat wij dan maar niet moeten doorgaan met het aanpassen van het begrip
passende arbeid.
 
 Het gegeven dat wij aan de onderkant van de arbeidsmarkt een probleem
hebben, wordt door iedereen erkend. Daar doet het kabinet ook van alles aan.
Daarvoor hebben wij veel instrumenten en veel financiële ruimte ingezet.
Dat kan toch geen rechtvaardiging zijn voor het feit dat wij tegen een academisch
opgeleid iemand zeggen: "Jij hoeft alleen maar op dat niveau naar een baan
te zoeken. Als er op andere niveaus op de arbeidsmarkt wel werkgelegenheid
is en wel mogelijkheden zijn om je inkomen te verdienen, dan mag jij toch
in die uitkeringssituatie blijven zitten."
 
 Nee, het probleem dat u signaleert, vind ik reëel. Ik vind ook dat
wij het moeten oplossen. Maar het mag geen rechtvaardiging zijn om de verzekeringspositie
van hoger opgeleiden op de arbeidsmarkt veel sterker te laten zijn dan die
van mensen die aan de onderkant van de arbeidsmarkt functioneren. Als wij
dat probleem aan de onderkant van de arbeidsmarkt met elkaar erkennen –
en wij hebben het erkend – dan moeten wij effectieve instrumenten inzetten
om dat tot een oplossing te brengen. Het niet aanpassen van het begrip passende
arbeid is wat mij betreft in dat kader geen effectief instrument.
 
 
 
 
 
 De heer De Boer (GroenLinks):
 
 Wij komen daar bij de begrotingsbehandeling wel op terug. Ik vind dat
een academicus niet achter de kassa van Albert Heijn behoort te zitten. Het
probleem van de werkloosheid van academici of hoger opgeleiden moet worden
opgelost met een betere verdeling van de arbeidstijd, dus met arbeidstijdverkorting.
Dat probleem mag je niet afwentelen op de onderkant van de arbeidsmarkt, die
het toch al zo ingewikkeld heeft. Die keuze zou gemaakt moeten worden. Dan
moeten die beleidsterreinen tegelijk worden ontwikkeld. Er
moet geen figuur worden gecreëerd waar u nu ruimte voor laat. Ik ben
het daar echt grondig mee oneens. Maar ik denk dat ik het op dit moment hier
maar bij moet laten. Dan kunnen wij er in maart op terugkomen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Wij moeten er een oordeel over vormen wat de beschermende werking is van
het begrip passende arbeid en hoe lang die bescherming dan duurt. De algemene
stellingname dat een academicus niet achter de kassa van Albert Heijn moet
gaan zitten, zou ik niet willen onderschrijven. Ik zou eerlijk gezegd niet
weten waarom de samenleving een uitkering zou geven aan iemand die al tien
jaar lang op zijn academisch niveau niet in staat is om werkgelegenheid te
krijgen, zonder hem te verplichten om op andere niveaus dan zijn vroegere
niveau werk te gaan verrichten. U weet dat wij op het punt van het aanpassen
van het begrip passende arbeid genuanceerder te werk gaan dan deze opmerking
van mij suggereert. Dat hebben wij ook in de memorie van toelichting aangegeven.
Maar ik zou heel nadrukkelijk niet alleen willen kijken naar het opleidingsniveau
van iemand, niet alleen naar het arbeidsverleden van iemand, maar bij de beschouwingen
ook willen betrekken hoe lang het geleden is dat iemand op dat niveau heeft
gewerkt, daar een baan heeft gehad. Zelfs als je aanneemt dat er een beschermende
werking uitgaat van het begrip passende arbeid, kan dat geen oneindige bescherming
zijn. De bescherming houdt op een gegeven moment op. Dat heeft alles te maken
met de duur van de werkloosheid.
 
 
 
 
 
 De heer Van de Zandschulp (PvdA):
 
 Ik wil hier graag één opmerking over maken. Ik vind ook
niet dat het ver beneden de waardigheid van een academicus ligt om bij Albert
Heijn te werken, zelfs niet achter de kassa. Ik vind het wat vreemd dat wij
het begrip passende arbeid lang handhaven in een tijd van bijna volledige
werkgelegenheid en dat wij het juist gaan verruimen op een moment waarop er
maatschappelijk nauwelijks behoefte aan is. Dat is een beetje het probleem.
 
 Natuurlijk kan ik ook tegen de landbouwkundig ingenieur uit Wageningen
zeggen dat hovenier voor hem een prima vak is. Het is ook een zeer eerzaam
vak. Maar als hij daarmee andere hoveniers uit hun plek verdrijft, zie ik
niet wat wij er als maatschappij mee opgeschoten zijn.
 
 Dus als ik kijk naar zowel de arbeidsmarkt als het moment waarop deze
voorgestelde uitbreiding komt, vind ik het in die zin niet erg logisch.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Ik bestrijd de logica van de opmerkingen niet. Het is ook zeer de vraag
op welke manier je omgaat met het begrip passende arbeid. Dat neemt niet weg
dat wij in dit kader praten over verzekeringen, over een verzekerd risico.
Het gaat erom aan welke eisen mensen moeten voldoen om, gegeven dat het verzekerd
risico optreedt, een uitkering te kunnen krijgen of behouden. Daar speelt
het begrip passende arbeid een rol bij. Maar dat de uitwerking daarvan in
verschillende periodes in de conjunctuur een andere kan zijn, onderken ik
graag.
 
 Zowel de heer De Boer als de heer Van de Zandschulp is wat uitgebreider
ingegaan op de positie van WAO'ers. De heer De Boer vond dat ik onduidelijk
was geweest in mijn eerste termijn. Maar ik heb wel degelijk aangegeven dat
het in het geval van de WAO'ers gaat om een positie waarin men niet aan de
jareneis moet voldoen. Ik heb gezegd dat voor het moment van tellen van de
wekeneis ijkpunt moet zijn de periode voorafgaand aan de eerste ziektedag.
Wat dat betreft kan ik geheel het antwoord bevestigen dat de heer Van de Zandschulp
in zijn interruptiediscussie met de heer De Boer heeft gegeven.
 
 De heer Van de Zandschulp is nog eens teruggekomen op de consequenties
van de systematiek met de vraag of wij naar de toekomst toe niet naar een
andere systematiek toe moeten, bijvoorbeeld door de beide eisen die wij nu
hanteren te combineren. Laat ik beginnen met de opmerking dat ik de consequenties
van de thans geformuleerde eisen niet absurd vind. Want anders hadden wij
ook het voorstel niet gedaan. Dat neemt niet weg dat ik het met de heer Van
de Zandschulp eens ben dat wij moeten blijven doordenken over de verzekeringspositie
in het kader van de werknemersverzekeringen voor mensen die om welke reden
dan ook tijdelijk ophouden met werken. In die hele discussie over de toekomst
van de sociale zekerheid zullen wij met elkaar moeten nagaan welke individuele
keuzevrijheid wij willen inbouwen, onder welke voorwaarden wij dat willen
doen en hoe dat dan moet worden georganiseerd. Ik zou het een goede zaak vinden
als daarbij deze problematiek wederom aan de orde komt. Ik heb daar op dit
moment geen afgerond oordeel over, maar ik zet graag met de heer Van de Zandschulp
op dat nadere moment de discussie voort.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 
 Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De aanwezige leden van de fractie van GroenLinks wordt conform artikel
121 van het Reglement van orde aantekening verleend, dat zij geacht willen
worden zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen verenigen.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt enkele minuten geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Tjeenk Willink
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19941995-12-422-433.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl