Behandeling van het wetsvoorstel Wet op het onderwijstoezicht (27783)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 1546-1555

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-07-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 32, pagina 1546-1555

18-06-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27783Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Herdenking naar aanleiding van het overlijden van het oud-lid van de Eerste Kamer de heer M.C. BatenburgPagina 1536-1536
Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake de bevordering van integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur met betrekking tot beschikkingen of overheidsopdrachten (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) (26883)Pagina 1555-1563
Stemming in verband met het wetsvoorstel houdende regels inzake handelingen met geslachtscellen en embryo's (Embryowet) (27423)Pagina 1536-1537
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake de bevordering van integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur met betrekking tot beschikkingen of overheidsopdrachten (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) (26883)Pagina 1576-1587
Lijst van besluiten (dinsdag 18 juni 2002)Pagina 1587-1587
Behandeling van het wetsvoorstel Wet op het onderwijstoezicht (27783)Pagina 1546-1555
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Gerechtsdeurwaarderswet en enkele andere wetten in verband met enige technische aanpassingen (27845); - Samenvoeging van de gemeenten Echt en Susteren (28012); - Wijziging van de Wet toezicht kredietwezen 1992 in verband met de Invoering van bedrijfseconomisch toezicht op instellingen voor elektronisch geld (28189); - Wijziging begroting VROM 2002 (voorjaarsnota) (28303)Pagina 1523-1523
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (implementatie biociden richtlijn) (27085)Pagina 1537-1546
Presentie en opening (dinsdag 18 juni 2002)Pagina 1523-1523
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 18 juni 2002)Pagina 1587-1588
Behandeling van: - de Uitvoeringswet Internationaal Strafhof (28098, R1704); - het wetsvoorstel Aanpassing van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten aan de Uitvoeringswet Internationaal Strafhof (28099)Pagina 1523-1532
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wet op het onderwijstoezicht (27783)Pagina 1563-1576
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (implementatie biociden richtlijn) (27085)Pagina 1532-1536

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van het wetsvoorstel: Wet
op het onderwijstoezicht (27783).De beraadslaging wordt geopend.De heer Werner (CDA):Voorzitter. Na de uitvoerige behandeling in de Tweede Kamer, waarbij amendementen
zijn aangenomen die het oorspronkelijke wetsvoorstel aanzienlijk hebben verbeterd,
en de uitvoerige schriftelijke voorbereiding van de behandeling in deze Kamer,
kan onze inbreng vandaag beperkt blijven. Op enkele onderdelen wil ik nog
ingaan.Allereerst ga ik in op het uitgangspunt dat naar de opvatting van de CDA-fractie
de scholen zelf primair verantwoordelijk zijn voor de inrichting en de kwaliteit
van het onderwijs. Zij moeten daarop als eerste worden aangesproken. Kwaliteit
is daarbij meer dan alleen het naleven van deugdelijkheidsvereisten. Dat is
voor ons een gegeven. Het is echter een andere vraag in hoeverre de inspectie
in de vorm van "andere aspecten van kwaliteit" daarop toezicht moet houden
en op welke wijze zij dat moet doen.De CDA-fractie is voor een krachtig beleid om scholen aan te sporen om
op basis van die verantwoordelijkheid primair zelf systemen van kwaliteitsborging
te hanteren binnen de eigen organisatie of in collectief verband door middel
van certificatie. In de schriftelijke voorbereiding hebben vrijwel alle partijen
daarover vragen gesteld. De minister geeft in zijn antwoord aan dit standpunt
in het algemeen te delen. Hij wijst op vele projecten en initiatieven in die
richting. Ik noem het Q5-project, het Q-primair-project, het ABC-project en
activiteiten van ZVN, SICI en SLOA. Toch is bij onze fractie de indruk blijven
bestaan dat de ontwikkeling van kwaliteitsborgingssystemen en de introductie
daarvan binnen de scholen steviger en systematischer kan worden aangepakt.
Bijvoorbeeld kan een bonus worden gegeven aan scholen die doen aan kwaliteitsborging.
Ook kunnen in de praktijk beproefde en goed gebleken kwaliteitsborgingssystemen
worden voorzien van een keurmerk, zodat niet iedere school het wiel opnieuw
behoeft uit te vinden. Ook valt te denken aan het verlenen van implementatie-
en begeleidingssubsidies. Zo zijn vele andere middelen denkbaar om algemene
invoering van kwaliteitsborging op de scholen te bevorderen. Het vervangen
van de schoolgids door een kwaliteitsjaarverslag als uiting van de eigen verantwoordelijkheid
van de school om inhoud en vorm te geven aan de kwaliteit, behoort ook tot
de mogelijkheden. Op vragen van de CDA-fractie heeft de minister aangegeven
hier niet voor te voelen. Waarom niet? In de BVE-sector wordt tweejaarlijks
wel een kwaliteitsjaarverslag opgesteld.De minister heeft onze zorg voor een te bemoeizuchtige, bureaucratisch
werkende inspectie – die met haar toezichtskader te richtinggevend zou
worden en daarmee de grondwettelijke vrijheid van onderwijs weleens zou kunnen
aantasten – enigszins weggenomen, maar niet volledig. Wij zullen de
evaluatie van de wet afwachten. In dit opzicht geven wij die het voordeel
van de twijfel. De acht waarborgen die de minister in de schriftelijke antwoorden
noemde, lijken voorshands toereikend. Zijn duidelijke stellingname inzake
proportionaliteit in het toezicht – dat wil zeggen dat
de inspectie het eigen kwaliteitsborgingsbeleid van de school als uitgangspunt
neemt – is voor ons echter niet het eindpunt. Beter zou zijn dat alle
scholen werkten aan de totstandkoming van een erkend kwaliteitsborgingsysteem
en dat de inspectie slechts toetste aan de hand van de vraag of de school
zo'n systeem heeft en of zij daar goed mee omgaat.De proeve van een toezichtskader die wij hebben ontvangen is nog wel erg
detaillistisch. Zoals de accountant al lang niet meer controleert door het
nalopen van alle rekeningen en nota's, maar zich beperkt tot het controleren
van de administratieve organisatie en de geautomatiseerde informatiesystemen,
zo zou ook de onderwijsinspectie niet meer allerlei werksituaties gedetailleerd
hoeven te beschrijven en te controleren. Zij zou kunnen volstaan met hier
en daar een steekproef ter verificatie van de bevindingen. Natuurlijk gaat
iedere vergelijking mank en is onderwijs geven iets heel anders dan boekhouden,
maar het is slechts een voorbeeld van de benadering. Ziet de minister dit
ook zo en kan hij zich vinden in het streven naar een meer algemeen aanvaarde
kwaliteitsborgingsystemen op scholen die dan ook voor het toezicht het vertrekpunt
vormen? De aanvaarding van de Wet op het onderwijstoezicht mag in ieder geval
geen alibi zijn om van dit streven af te zien.Interessant is in dit verband de vraag die de fractie van D66 in de schriftelijke
voorbereiding heeft gesteld: welke regelgeving kan worden afgeschaft als een
meer algemeen kwaliteitsborgingsysteem zou zijn ingevoerd? Het antwoord in
de schriftelijke voorbereiding was wel erg mager. Wil de minister overwegen
om scholen die het in dit opzicht goed doen als bonus ontheffing te verlenen
van gedetailleerde regelgeving, genoemd in de brief van 14 november aan de
Tweede Kamer? Dat zou toch een reuze stimulans kunnen zijn voor de introductie
van kwaliteitszorg op de scholen. Graag krijg ik op dit punt een reactie van
de minister.Ten slotte wil ik nog een enkele opmerking maken over de openbaarmaking
van de bevindingen van de inspectie over de kwaliteit van de school in de
vorm van inspectierapporten. Mijn fractie is voorstander van die openbaarmaking.
Zij stimuleert de verbetering van de kwaliteit en zij maakt beargumenteerde
schoolkeuze mogelijk. Dat laatste is in de praktijk hoofdzakelijk nog theorie.
Immers, als ouders en leerlingen op grond van de ervaren kwaliteit van school
willen wisselen en naar een andere, beter beoordeelde school willen, stuiten
zij veelal op wachtlijsten of op een aannamestop. Soms komt dat doordat die
betere scholen een toeloop van leerlingen krijgen die zij niet altijd kunnen
opvangen vanwege capaciteitsgebrek, gebrek aan schoollokalen enz. Het komt
ook voor dat die scholen bewust hebben gekozen voor kleinschaligheid. Wil
men uitbreiden en meer schoollokalen creëren, dan moet men aankloppen
bij de gemeente, die om allerlei overwegingen – ik noem: kapitaalsvernietiging,
geen budget en andere prioriteiten – geen gevolg aan het verzoek van
de school kan geven. In ieder geval is de school voor capaciteitsuitbreiding
in de zin van meer schoolgebouwen of lokalen van de gemeente afhankelijk.
De ouders en de leerlingen blijven dan toch aangewezen op de "mindere" school,
die natuurlijk onder druk zal komen te staan en op die manier wordt aangezet
om tot kwaliteitsverbetering te komen. Echter, de ouders en de leerlingen
kunnen in de praktijk het gebrek aan kwaliteit doorgaans niet afstraffen met
vertrek naar een andere school.Bij de behandeling van de Wet decentralisatie huisvesting scholen is er
door de CDA-fractie al op gewezen dat overheveling van de huisvestingsmiddelen
naar de gemeenten geen goede oplossing is en dat die middelen beter naar de
scholen zelf kunnen worden overgeheveld. Op die manier kan de optredende discrepantie
in de beleidsvoering worden voorkomen. De decentralisatie van de huisvesting
scholen was ook nooit bedoeld om tot een kwalitatief hoogwaardig onderwijs
te komen. Zij was ook niet in het belang daarvan. Is de minister met mij van
mening dat scholen die het goed doen en die het soms heel goed of in ieder
geval veel beter dan andere doen, de mogelijkheid moeten hebben om uit te
breiden, zodat zij de grotere belangstelling voor hun school kunnen opvangen,
eventueel ten detrimente van de minder goede school? Is dat niet de beste
manier om de kwaliteit te bevorderen? Zou het vanuit die optiek niet beter
zijn geweest als de huisvestingsmiddelen naar de scholen zelf waren gegaan?Mijnheer de voorzitter. Tot slot wil ik nog een enkele opmerking maken
over het godsdienstonderwijs in relatie tot het toezicht. De CDA-fractie is
van mening dat de grondwettelijke vrijheden een grote terughoudendheid van
de inspectie op dit punt vragen. Het rapport "De democratische rechtsorde
en islamitisch onderwijs" van de BVD enige maanden geleden en wellicht ook
de recente uitlatingen van imams in godsdienstige bijeenkomsten thans hebben
het vraagstuk van de rol van de inspectie in dezen opnieuw op de agenda geplaatst.
Het antwoord van de minister daarover in de schriftelijke voorbereiding geeft
nog onvoldoende duidelijkheid. Vooropgesteld zij dat onze fractie een aanpak
afwijst van een algemeen preventief toezicht door de inspectie, die scholen
de maat neemt op de deugdelijkheid van het godsdienstonderwijs. Indien er
evenwel een redelijk vermoeden is, bijvoorbeeld door de inspectie geconstateerd
bij schoolbezoeken, dat er op de school en misschien ook in het godsdienstonderwijs
strafbare feiten worden gepleegd of wordt opgeroepen tot het plegen van strafbare
feiten, dan moet er wel kunnen worden opgetreden, maar in onze ogen niet door
de inspectie. Niet duidelijk is geworden wie bij een serieus vermoeden van
dergelijke activiteiten in het onderwijs optreedt, wie vaststelt dat er inderdaad
sprake is van strafbaar handelen en welke maatregelen eventueel door wie kunnen
worden genomen. Wanneer zijn de inspectie, het openbaar ministerie en gemeentelijke
overheden aan zet en wat kan de minister doen? Wij stellen een nadere verduidelijking
van de minister op dit punt zeer op prijs.Voorzitter. Wij willen het op dit moment bij deze algemene beschouwingen
laten en wachten het antwoord van de minister met belangstelling af.De heer Schuyer (D66):Voorzitter. Een paar maanden geleden kregen de leden van de Staten-Generaal
een enquête toegestuurd met de vraag aan te geven welk kabinet van de
twintigste eeuw zij het slechtste vonden en welk kabinet het beste. Voor de
beantwoording van een dergelijke vraag dient er enige afstand
te zijn in de tijd die er ligt tussen het optreden van het kabinet en het
oordeel. Het oordeel welk kabinet het slechtste was is naar mijn overtuiging
niet moeilijk, maar wie was de beste? Uiteindelijk viel mijn keuze op het
kabinet-Cort van der Linden. In mijn leraarstijd en ook later bij spreekbeurten
gebruikte ik de afspraken die bij de constituering van dat kabinet werden
gemaakt altijd als voorbeeld hoe politiek eigenlijk werkte. De financiële
gelijkstelling van het bijzonder onderwijs werd binnengehaald ten koste van
het vrouwenkiesrecht. Vooral als je het zo formuleerde, had je bij 50% van
je gehoor een verhoogde attentiewaarde. Wat had het een nu helemaal met het
ander te maken: niets natuurlijk en dat is het knappe.Wij bespreken vandaag een wetsvoorstel dat rechtstreeks met die afspraak
uit 1917 in verbinding staat, want de instelling van een onderwijsinspectie
onder rijkstoezicht was het sluitstuk van de onderwijspacificatie. Daarin
een wijziging voorstellen is al een waagstuk op zichzelf. Als vervolgens die
wijziging aan de overzijde met algemene stemmen wordt aanvaard, dan roept
een dergelijke prestatie bewondering op. De inspectie zelf, de ambtenaren
die eraan gewerkt hebben en de minister en de staatssecretaris verdienen het
om nadrukkelijk bij het bereiken van die mijlpaal gecomplimenteerd te worden.Het is overigens naar de opvatting van mijn fractie ook de hoogste tijd
om het rijkstoezicht op moderne leest te schoeien, niet alleen omdat in het
onderwijs veel is veranderd, maar ook omdat via de media en de moderne informatiekanalen
heel veel informatie over scholen bij ouders en leerlingen terechtkomt waarvan
de betrouwbaarheid onduidelijk is en die in ieder geval in een bepaalde context
moet worden beoordeeld. Terecht heeft de PvdA-fractie bij de schriftelijke
voorbereiding gesteld: "Voorkomen moet worden dat scholen die in feite een
geweldige prestatie leveren in de situatie waarin zij zich bevinden niet alleen
worden beoordeeld maar ook veroordeeld, omdat zij niet voldoen aan uniforme
deugdelijkheidseisen en toezichtskaders."Dat immers is met enige regelmaat wel het gevolg van de vrije nieuwsgaring.
De inspectie behoort daar nu juist een tegenwicht tegen te bieden. Wij zijn
er niet helemaal gerust op dat het zo ook gaat uitpakken. Vandaar dat wij
aan de minister nadrukkelijk vragen daar extra aandacht aan te besteden. Dat
kan bijvoorbeeld ook door bij de inspectierapportage te reageren op hetgeen
over een school gesteld wordt op internet of in de jaarlijkse scoringslijst
die in het dagblad Trouw wordt gepubliceerd en die de schijn van objectiviteit
bezit voor de argeloze krantenlezer. Mag de inspectie dat doen, zo vraag ik
aan de bewindslieden.Door het samenlopen in de tijd van de Wet op de accreditatie in het hoger
onderwijs en het onderhavige wetsvoorstel ontkom je er niet aan vergelijkingen
te trekken. En die zijn treffend. Het stimulerend onderwijstoezicht neemt
ook de eigen kwaliteitswaarborgsystemen als uitgangspunt. Natuurlijk behoren
bij die systemen ook de wettelijke uitgangspunten te worden meegenomen. Maar
door een onderscheid te maken tussen het nalevingstoezicht op de deugdelijkheidseisen
en op de door de school zelf gestelde criteria van onder meer kwaliteit wordt
het befaamde grondwetsartikel geen geweld aangedaan. Immers, dat artikel is
geschreven om het bijzonder onderwijs bij voldoende deugdelijkheid financieel
gelijk te behandelen. Dat nu is gewaarborgd. Het artikel kan toch onmogelijk
gelezen worden als een verbod op een daarop aanvullend oordeel? Juist het
gegeven dat over scholen zo ontzettend veel meer bekend wordt via de media,
maakt dat oordeel naar de overtuiging van mijn fractie wenselijk, omdat men
ervan mag uitgaan dat het tot stand komt na afweging van alle daarvoor relevante
factoren. Dat kan de school beschermen tegen onoordeelkundige opvattingen
en dat kan voor ouders en leerlingen doorslaggevende informatie bevatten.
Doordat de minister verantwoordelijk blijft, is hij ook aanspreekbaar zowel
voor de school als voor de ouders. Bij het wetsvoorstel over de accreditatie
maakte ik een opmerking over de schade die een school kan ondervinden door
een evident verkeerd oordeel. Ook bij het onderhavige wetsvoorstel vind ik
weinig aandacht voor dat aspect. Vandaar dat ik mijn vraag van toen herhaal:
zou het niet goed zijn om de inspectie te verplichten bij publicatie ook het
oordeel van het schoolbestuur, zo het dat wenst, mee te publiceren? Overigens
is bij dit wetsvoorstel, anders dan bij de accreditatie, een onafhankelijke
klachtadviescommissie ingesteld. Dat betekent natuurlijk al iets als het gaat
om naar de beleving van het schoolbestuur onterechte opvattingen van de inspectie
inzake een school. Alleen, als ik het goed begrijp, is de taak van die commissie
begrensd tot aangelegenheden die de vrijheid van onderwijs betreffen. Waarom
die begrenzing, zo vraag ik de minister.Bij de schriftelijke behandeling heeft de VVD-fractie gevraagd hoe de
criteria tot stand komen van de toezichtskaders als het gaat om een aspect
als het schoolklimaat. Ook mijn fractie heeft in die richting vragen gesteld
als het gaat om toezicht, bijvoorbeeld bij het hanteren van eigen syllabi
bij het godsdienstonderwijs. Waar het bij deze vragen helaas om moet gaan,
is de kwestie dat wij geconfronteerd zijn met overigens zeldzame uitwassen,
aangelegenheden die binnen de Nederlandse wetgeving dicht tegen het strafrecht
aanzitten. Ik noem bijvoorbeeld het demoniseren van bepaalde groepen, om het
eens met een modewoord te formuleren. En dan niet van een politicus die dat
min of meer over zichzelf afroept, maar van mensen die daar naar de opvattingen
zoals die in onze rechtsstaat functioneren, geen enkele aanleiding toe geven.
Voor zover dat binnen ons strafrecht valt, is duidelijk hoe de posities liggen.
Maar er is een grijs gebied van zaken waarbij het strafrecht niet aan de orde
is, maar die door eenieder die met onderwijs bezig is toch als ontoelaatbaar
kunnen worden geformuleerd. Het is duidelijk dat de minister het probleem
wel onderkent. Immers, de gedachte om visitatiecommissies voor godsdienstonderwijs
in het leven te roepen, is een middel om inzicht te krijgen in mogelijk ontoelaatbare
ontwikkelingen. Maar het zal duidelijk zijn dat dit binnen ons onderwijsstelsel
een uiterst glibberig terrein is. Mijn vraag spitst zich toe op de parlementaire
inbreng: als deze gedachte verder gestalte krijgt, wordt een en ander dan
in een wettelijk kader gegoten? Zou dat wettelijk kader zich alleen beperken
tot het godsdienstonderwijs of breder komen te liggen? Als het niet in een
wettelijk kader wordt gegoten, hoe wordt dan de parlementaire
controle geregeld? Op blz. 15 van de memorie van antwoord wordt deze hele
gedachtegang bovendien in verband gebracht met signalen van de Binnenlandse
veiligheidsdienst. Als die signalen komen, is er natuurlijk al heel wat aan
de hand. Is er geen reden om toch eerder te kunnen ingrijpen?Bij de schriftelijke behandeling van dit wetsvoorstel heeft mijn fractie
aandacht gevraagd voor de kwaliteit van de inspectie zelf en de manier waarop
die op peil wordt gehouden. Het antwoord geeft aan dat voor dat aspect veel
aandacht is en dat is ook nodig. Aanvullend op dat gegeven is echter nog wel
een vraag te stellen over de omvang van de inspectie. Hoewel er door de gekozen
opzet veel bij de school zelf wordt gelegd – wat wij overigens van harte
steunen – kunnen wij ons toch niet aan de indruk onttrekken dat er nog
veel op de inspectie afkomt. Is er ruimte om op basis van rapportage en tijdschrijven
een beroep te doen op kwantitatieve versterking?Vorige week verscheen er op teletekst en vervolgens in de pers een bericht
over de rapportage van de inspectie over de ontwikkeling van het project Weer
samen naar school. Een aantal problemen die de inspectie in de rapportage
noemt, is bij de behandeling van de wet op dat punt in deze Kamer gevaarlijk
genoemd. De woordvoerders in de Kamer zullen dus niet verbaasd zijn. Mij gaat
het in verband met dit wetsvoorstel om de toonzetting die de rapportage van
de inspectie in de pers teweegbrengt. De beoordeling komt dicht in de buurt
van veroordeling. Dat is natuurlijk de bedoeling van de inspectie niet; het
is zelfs mogelijk dat in de volledige rapportage, die wij niet kennen, daarvoor
ook niet direct aanleiding is, maar in de publiciteit werkt het wel zo uit.
Het besef dat dit de consequentie van rapportage kan zijn en dat daar dus
terdege rekening mee gehouden dient te worden, bijvoorbeeld bij de presentatie
van samenvattingen en persberichten, is leerbaar. Mijn fractie heeft niet
de indruk dat dit aspect bij de presentatie van rapporten voldoende wordt
onderkend. Wij vragen de minister om daar extra op toe te zien. Misschien
is het verstandig om hiervoor een speciale mediadeskundige bij de inspectie
te zetten. Op blz. 21 van de memorie van antwoord schrijft de minister: "De wetgever
heeft gemeend dat de vertrouwensinspecteur zijn functie beter zou kunnen vervullen
als degenen die zijn hulp zoeken, dit in goed vertrouwen kunnen doen." Het
is een keuze waar wij twijfels over hebben, omdat het hier niet om een kleinigheid
gaat. Misbruik van kinderen zowel in de familie- als in de schoolsituatie
is een uiterst ernstig misdrijf, waarbij de mogelijkheid dat dit ongestraft
kan blijven terwijl het wel bekend is, eigenlijk ontoelaatbaar is. Het probleem
van de keuze van de wetgever die – daar twijfel ik absoluut niet aan –
na zorgvuldige afweging gemaakt is, is dat er ook geen mogelijkheid is om
onderzoek te doen naar de consequenties van die keuze. Als echter op een of
andere wijze blijkt dat er als gevolg van de zwijgplicht van de vertrouwensinspecteur
ongelukken gebeuren die voorkomen hadden kunnen worden, dan verwachten wij
de toezegging van de minister dat de nu gedane keuze opnieuw in overweging
wordt genomen. Wij wachten het antwoord van de bewindslieden met belangstelling
af.De heer Witteveen (PvdA):Mijnheer de voorzitter. De wet op het onderwijstoezicht is om een aantal
redenen een belangrijke wet. Onder de nog net zittende bewindslieden is een
streven ingezet naar vergroting van de autonomie van de scholen. Daar zitten
vele kanten aan, maar het komt er altijd op neer dat scholen zelf zeggenschap
toekomt om voor de school belangrijke beslissingen te nemen en dat zij die
zeggenschap krijgen op voorwaarde dat daarvan verantwoordelijk gebruik wordt
gemaakt. Goed toezicht is dan een noodzakelijke voorwaarde voor autonomie.Ook is er op een geleidelijke, maar degelijke manier een verandering ingetreden
in de verwachting dat alles wel vanuit Zoetermeer zal worden geregeld. De
bewindslieden willen naar een regime met minder regelgeving en meer eigen
verantwoordelijkheid. Het onderwijsveld wil dat ook. Een fraai voorbeeld van
dat streven is het project Initiatiefrijke scholen, waarbij vanuit de scholen
wordt onderzocht welke regels zij kunnen missen en welke zij nodig hebben
om hun werk beter te kunnen doen. Het is een meerjarenproject dat veel resultaten
kan opleveren, maar ook daarvoor is goed toezicht op wat er werkelijk in de
scholen gebeurt, een belangrijke voorwaarde. Wij willen allemaal minder bureaucratie,
graag zelfs, maar niet minder verantwoordelijk gedrag.Toezicht heeft ook de traditionele functie, de kwaliteit van het onderwijs
te bewaken en te bevorderen. Naast de zorg voor de deugdelijkheidseisen, die
onverminderd aanwezig blijft, zijn er nieuwe aandachtspunten bijgekomen. De
maatschappij verandert en stelt andere eisen aan het onderwijs. De brede school
bijvoorbeeld, vervult taken die vroeger niet in of rond de school werden vervuld
en die taken moeten op een kwalitatief hoogwaardige wijze worden verricht;
dat vergt een of ander soort van toezicht. Belangrijk is ook dat ouders in
toenemende mate meer willen weten over wat de scholen doen en presteren en
van de toezichthouder adequate informatie verwachten, bijvoorbeeld over de
geleverde onderwijsprestaties. Goed toezicht is al met al belangrijk voor
alle betrokkenen in het onderwijs: voor de mensen die het werk doen in de
school, voor degenen die als bestuurders leiding geven aan het onderwijs en
voor ouders en leerlingen die hun schoolkeuze willen bepalen en willen nagaan
of het onderwijs op de school van hun keuze aan hun verwachtingen voldoet.In het licht van deze overwegingen is het voor de PvdA-fractie van belang
dat gekozen is voor een type kwaliteitsbeoordeling met een grote rol voor
het eigen initiatief van de scholen zelf en voor het, onder waarborgen voor
de direct betrokkene, openbaar maken van de rapportages en van de daarbij
gebruikte standaarden en criteria.Tegelijkertijd constateren wij dat de praktische uitwerking niet eenvoudig
is. Er is een spanningsveld tussen het vergroten van de autonomie van de onderwijsinstellingen
enerzijds en de waarborging van de kwaliteit anderzijds. Vergroting van de
autonomie zou ook tot minder goede prestaties kunnen leiden en dat moet worden
voorkomen. Omgekeerd zou het verstrakken van het toezicht juist de autonomie
kunnen aantasten. Mijn fractie is van mening dat voorkomen moet worden dat door een gedifferentieerd stelsel van centraal opgelegde en
afgedwongen kwaliteitseisen de autonomie van de instellingen onder grote druk
komt te staan. Want met een vermindering van die autonomie vrezen wij ook
een aantasting van het vermogen om problemen op te lossen bij de mensen die
in het onderwijsveld het echte werk doen: de docenten. Hun professionele instelling
moet gestimuleerd en gesteund worden en niet zozeer aan regels en programma's
zijn gebonden. Voor zowel openbare als bijzondere scholen geldt dat het toezicht
een evenwicht moet vinden tussen afstandelijkheid en bemoeienis en dat daarbij
in elk geval de levensbeschouwelijke visies dienen te worden gerespecteerd
van waaruit de scholen hun taak vormgeven. En wij denken ook dat dat in het
kader van deze wet mogelijk is.Bij de schriftelijke voorbereiding van dit debat hebben wij wel een aantal
vragen gesteld over wat ik nu maar de toename van formalisering in het toezicht
zal noemen. Over het onderwijs komt steeds meer op papier te staan. Er worden
leerstandaarden ontwikkeld, officieel binnen de school, maar feitelijk door
externe instanties met grote pedagogische inbreng. De inspectie moet in reactie
hierop haar kwaliteitsmaatstaven ontwikkelen. Er komen zelfevaluaties van
de scholen waarin verslag wordt gedaan van wat er in de scholen gebeurt, maar
dan vertaald in het jargon van leerstandaarden en kwaliteitsmaatstaven en
in nog veel meer officiële terminologie. Gaat het toezicht op deze wijze
een papieren exercitie worden, waarbij de bureaucratische vaardigheden om
op de juiste wijze formulieren in te vullen en vragen te beantwoorden zwaarder
tellen dan wat er feitelijk in de lessen gebeurt? De antwoorden van de minister
hebben onze zorgen op dit punt niet geheel kunnen wegnemen. Weliswaar wordt
gesteld dat er als aanvulling op het papierwerk ook directe observatie plaatsvindt,
maar dit blijkt de uitzondering te zijn en niet de regel. Zou het voor een
werkelijk goed toezicht niet omgekeerd moeten zijn? Dus een op schoolbezoek
en klasbezoek gebaseerd inzicht in het functioneren van de school dat geconfronteerd
wordt met de aangeleverde gegevens? Het is kortom de vraag of de zelfevaluaties
wel zo centraal moeten staan in de kwaliteitsbeoordeling door de inspecties
en of er niet veeleer gestreefd moet worden naar een breed scala van informatiebronnen.
Gesprekken met docenten, ouders en leerlingen lijken mijn fractie van primair
belang. De communicatie over de kwaliteiten van het onderwijs zou zo direct
en interactief mogelijk moeten zijn. Dat vergroot de kans op leren bij alle
deelnemers aan de dialoog. De stimulerende functie van de inspectie, die in
de stukken vaak wordt genoemd, kan moeilijk verwacht worden van schriftelijke
stukken. Ik denk hierbij nog even aan het betoog van de heer Werner, die juist
naar voren bracht dat hij vond dat het toezicht meer moet lijken op moderne
vormen van boekhouden: afstandelijk, incidenteel. Ik bepleit dus een geheel
andere richting van werken.De antwoorden van de minister geven voorts aan dat er binnen de onderwijswereld
hard en met succes gewerkt wordt aan methoden van zelfevaluatie. Dat is uiteraard
goed om te weten. Ik ben dankbaar voor het overzicht van methoden dat in ontwikkeling
is. Maar de indruk blijft wel bestaan dat de zelfevaluaties vooral zijn toegesneden
op de situatie van de grote schoolorganisatie die over veel middelen beschikt
om het noodzakelijke werk uit te voeren en dat de zelfevaluatie nog geen specifieke
methoden heeft ontwikkeld waar kleine scholenorganisaties, in het jargon de
zogenaamde "eenpitters", ook mee uit de voeten zouden kunnen. Op dat punt
wordt vaak een vergelijking gemaakt met de visitaties die in het hoger onderwijs
zijn ontwikkeld. Mijn fractie vindt dat een fantastisch middel om dat onderzoek
te doen, vooral omdat daarbij sprake is van een collegiaal toezicht en niet
alles van een bepaalde persoon afhankelijk is. Er moet echter geconstateerd
worden dat dit altijd een grote mate van papierwerk met zich brengt en dat
dit dus beter werkt in organisaties die daarvoor de middelen en de mankracht
kunnen vrijmaken. Het is dus zeer de vraag of juist kleinere scholen dat werk
wel op een dergelijke manier kunnen doen.Is het niet mogelijk om in een project met kleine scholen een eigen methodiek
te ontwikkelen die aansluit bij de daar bestaande mogelijkheden en wensen?
Wellicht komen zo mogelijkheden voor zinvol toezicht in beeld die ook voor
grote scholen interessant kunnen zijn en die dan in elk geval het voordeel
hebben dat ze een minimum aan bureaucratie kennen, want daar is men op een
kleine school absoluut niet van geporteerd.Ik maak nog een opmerking tot slot. Een hoge onderwijskwaliteit op autonome
scholen die een minimum aan bureaucratie kennen, vereist vertrouwen in de
professionaliteit van de leerkrachten. Dat is de cruciale variabele. Alles
wat wij doen, dient erop gericht te zijn om dat te versterken. Docenten moeten
zelf hun onderwijs tot op grote hoogte vorm kunnen geven, niet alleen didactisch,
maar ook naar de inhoud. Zij moeten hun eigen opvattingen over kwaliteit ontwikkelen,
uitdragen en testen, zodat daarover discussie kan plaatsvinden. In een effectief
toezicht moeten de docenten men hun idealen en visies en met hun mogelijkheden
en problemen, niet achter de papierberg verdwijnen.De voorzitter:Dank u wel, mijnheer Witteveen. Het applaus dat de zaal binnendrong, kon
ik helaas niet kenmerken als een ondersteuning van uw betoog. Anders had ik
moeten ingrijpen, zoals u weet. Het was echter wel het moment, twee minuten
voor het einde van de verlenging, waarop Zuid-Korea scoorde en daarmee de
kwartfinale bereikte. Ik wilde de aanwezigen deze kennis, die ik intussen
heb verworven, niet onthouden.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter. Ik realiseer mij nu dat ik bij het voorbereiden van mijn bijdrage
aan dit debat geen onderscheid heb gemaakt tussen de beleidsvelden van de
staatssecretaris en de minister. Ik vraag de bewindslieden om, als ik een
van hen aanspreek, te doen alsof ik mij tot beiden richt. Ik ben ook een klein
beetje op het verkeerde been gezet door de memorie van antwoord, die alleen
ondertekend is door de minister.In het onderwijs is een cruciale rol toebedeeld aan de onderwijsinspectie.
De inspectie is als het ware de spin in het web. Zij heeft ook een behoorlijke
machtspositie. Daarom is het interessant om de inspectie eens tegen het licht
te houden. De rol van de onderwijsinspectie is de laatste jaren
behoorlijk van inhoud veranderd. In het verleden was zij meer een bewaker
van procedures, maar nu is zij een meer omvattende bewaker van de kwaliteit
van het onderwijs. Die veranderingen zijn vastgelegd in de voorliggende Wet
op het onderwijstoezicht. Staatssecretaris Adelmund zei het tijdens de plenaire
behandeling in de Tweede Kamer als volgt: "De strekking en de kans van de
wet die voorligt zijn: variëteit en waarborg, scholen die hun eigen kwaliteitszorg
ontwikkelen, inspectietoezicht dat zal aansluiten op de kwaliteitszorg en
heldere en openbare rapportages."In mijn schematische voorstelling van het onderwijs staat de leerling
centraal. De overheid is daarin verantwoordelijk voor regelgeving. De scholen
hebben een eigen verantwoordelijkheid voor de inrichting en de onderwijsinspectie
bewaakt de kwaliteit. De minister van Onderwijs is de eindverantwoordelijke.Dat de leerling centraal staat, zou veel duidelijker moeten worden in
de positie die de school in de maatschappij inneemt. De school heeft een bijzondere
positie; de school is een leer- en ontmoetingsplek, met allerlei lijntjes
naar welzijnsbeleid, jeugdbeleid, maatschappelijk werk, politie en andere
maatschappelijke organisaties en verbanden. Tegelijkertijd is het beleid rondom
de leerling verbrokkeld. Er moet een structurele samenwerking tot stand komen
tussen de verschillende betrokken disciplines. Met samenwerking moet niet
worden gewacht tot de problemen de school boven het hoofd groeien. Een noodzakelijke
voorwaarde voor het slagen van die samenwerking is dat van meet af aan duidelijk
is wie de regie voert. Wie de regie voert, is niet eens zo belangrijk. Dat
is afhankelijk van de situatie, maar het moet wel duidelijk zijn wie het doet.Zijn de bewindslieden het eens met de zienswijze dat de school een sociaal-maatschappelijke
eenheid is met velerlei verbindingen naar de maatschappij, die structureel
zichtbaar gemaakt moeten worden? Achten zij het van belang dat de inspectie
ook aandacht besteed aan de samenwerking tussen scholen en de hen omringende
maatschappelijke organisaties?De onderwijsinspectie heeft bevoegdheden zowel ten aanzien van het onderwijs
in zijn geheel als ten aanzien van individuele leerlingen. De kwaliteit van
het onderwijs als geheel bewaakt de inspectie door middel van de periodieke
kwaliteitsonderzoeken van scholen. Bovendien heeft de inspectie, althans in
het voortgezet onderwijs, bemoeienis met eindexameneisen, zowel het centraal
schriftelijk als schoolexamens. Geen directe bemoeienis heeft de inspectie
met de overgangstoetsen. Daarvoor zijn scholen zelf verantwoordelijk.In dat kader vraag ik de aandacht van de bewindslieden voor leerlingen
met dyslexie, een taalstoornis. Het is een allang bekende handicap die wonderlijk
genoeg nog vaak door de school wordt onderschat en soms zelfs ontkend. In
het voortgezet onderwijs krijgen deze leerlingen het steeds moeilijker door
de talige vorm waarin exacte vakken worden aangeboden. Ook de tweede fase,
waarbij vier talen verplicht zijn, maakt het deze leerlingen niet bepaald
gemakkelijk. Bij het centraal schriftelijk en het schooleindexamen wordt rekening
gehouden met deze handicap. Hoewel scholen de mogelijkheid en ook de bevoegdheid
hebben, schooltesten voor de overgang in lijn met de eindexameneisen aan te
passen aan de handicap blijken er nog te veel scholen te zijn die dat niet
doen. Zij laten deze leerlingen in de kou staan.Zonder iets af te doen aan het beleid om scholen meer beleidsvrijheid
te geven, dringt zich toch de vraag op wat er gedaan kan en moet worden om
deze scholen in het kader van hun algemene zorgplicht te stimuleren ook hun
dyslectische leerlingen optimale ontwikkelingsmogelijkheden te geven. Is dat
nu een taak van de onderwijsinspectie of ligt het meer op het terrein van
het ministerie van OCW?Het tekort aan leraren is nijpend. In het onderwijsverslag over het jaar
2001 van de inspectie van het onderwijs wordt daaraan terecht veel aandacht
besteed. Over de oorzaken van het tekort is veel te zeggen, maar daarop zal
ik nu niet ingaan. Ik las in de krant dat klassenassistenten in verscheidene
steden de mogelijkheid wordt geboden, gratis een vervolgopleiding op de pabo
te volgen. Dat is een uitstekend initiatief. Er zijn echter meer mogelijkheden
om het tekort te lijf te gaan die nu niet worden benut. Een hele simpele is
een wijziging van de financiering van hogescholen. Het systeem van T min 2
pakt heel slecht uit voor de werving van potentiële leerkrachten. Waarom
wordt niet overgegaan op een systeem van T min één?Aan de aansluiting tussen mbo en hbo valt nog heel wat te verbeteren.
Het zal de bewindslieden, met name de minister, bekend zijn dat die niet al
te best is. Dat geldt bijvoorbeeld voor de aansluiting van het sociaal pedagogisch
werk van het mbo op de pabo. Er zijn voorstellen om die aansluiting te verbeteren,
bijvoorbeeld door het vierde jaar van het SPW op de pabo te geven in plaats
van bij het ROC. De pabo kan dan namelijk ontheffing verlenen voor het eerste
jaar. Dat gebeurt wel, maar heel zelden. Waarom wordt er niks met zo'n voorstel
gedaan of te weinig of structureel?Verwoede pogingen om meer allochtone leraren voor de klas te krijgen,
leveren nauwelijks iets op. Allochtone havisten blijken zelden te kiezen voor
de pabo of een andere lerarenopleiding. Betere doorstromingsmogelijkheden
van het mbo naar de pabo is dus weer een uitgelezen kans om meer allochtone
leerlingen te laten kiezen voor de pabo, dus voor de lerarenopleiding. Ik
weet niet of dit een taak is voor de onderwijsinspectie, maar ik vraag de
minister of hij zich wil inspannen om die doorstroming te verbeteren. Het
is misschien een onderwerp voor de interne organisatieregeling. Als die doorstroming
verbetert, zou dat vele vliegen in één klap slaan. In het basisonderwijs
worden leerkrachten geacht om teambreed te werken. Op veel pabo's ontbreekt
echter aandacht voor dit teambrede werken. Het lijkt mijn fractie een taak
voor de onderwijsinspectie om dit gemis te signaleren en om ervoor te zorgen
dat teambreed werken onderdeel wordt van de opleiding. Wil de minister dit
met de onderwijsinspectie bespreken, zodat ook teambreed werken wordt opgenomen
in de opleiding van de leraren?Ik heb een vraag over de standaardonderwijsmethode. Ik borduur hiermee
door op een onderwerp dat ik twee jaar geleden bij de onderwijsbegroting aan
de orde heb gesteld. Op een vraag van mijn fractie tijdens de schriftelijke
voorbereiding of met deze nieuwe Wet op het onderwijstoezicht ook meer ruimte
wordt gegeven aan vernieuwende onderwijsmethoden, zoals de
"storyline approach", is de memorie van antwoord nogal ontwijkend. Ook op
de vraag of hantering van het zogenaamde vinkenlijstje van de standaardonderwijsmethode,
waardoor deze vernieuwende onderwijsmethoden vaak negatief uit de bus komen,
niet meer zal voorkomen, is de memorie van antwoord nogal ontwijkend. Ik krijg
geen duidelijk antwoord. Ik heb nagevraagd of er iets is veranderd in de laatste
paar jaar. Volgens mijn informatie wordt het vinkenlijstje nog wel gehanteerd,
maar zijn er ook positieve ontwikkelingen te melden. Dat blijkt echter geheel
afhankelijk te zijn van de individuele inspecteur.Voorzitter. Afgelopen zaterdag was ik op een provinciale bijeenkomst van
mijn partij over het vmbo. En ook daar tekende ik uit de mond van betrokkenen
op dat inspecteurs van de onderwijsinspectie te weinig rekening houden met
de ontwikkelingslijn en de visie van een school. Inspecteurs beoordelen scholen
te vaak negatief vanuit het hanteren van een standaardmethode. Willen de bewindslieden
hier bevestigen dat het vinkenlijstje van de standaardonderwijsmethode niet
meer de doorslaggevende maatstaf mag zijn voor beoordeling van de onderwijskwaliteit?Ik kom bij een onderwerp waarover ook anderen reeds hebben gesproken.
In het voorlopig verslag zijn ook door mijn fractie vragen gesteld of inhoud
van het onderwijs valt onder het toezicht door de onderwijsinspectie. Aanleiding
voor die vragen waren berichten in de media dat onderdelen van het onderwijs
op islamitische scholen het integratieproces niet bepaald bevorderden. Het
lijkt mij zonneklaar dat uitspraken die onder het strafrecht vallen, strafrechtelijk
moeten worden aangepakt. Maar in het kader van dit wetsvoorstel zijn die uitspraken
in het onderwijs interessant die niet onder het strafrecht of het civiele
recht vallen, maar die wel antiwesterse tendensen vertonen. Ik heb hierover
een paar vragen geformuleerd. Die lijken een beetje ingewikkeld. Dat komt
omdat ik in de formulering van die vragen zo dicht mogelijk bij de tekst van
de wetsvoorstellen wilde blijven die hierop betrekking hebben.Zijn de bewindslieden bereid om de inspectie voor te stellen om het uitgangspunt
van de wbo dat "het onderwijs rekening dient te houden met het opgroeien van
de leerlingen in een multiculturele samenleving" en de plicht van scholen
om zowel het primair als het voortgezet onderwijs intercultureel in te richten
en de opdracht van scholen voor primair onderwijs om het leergebied geestelijke
stromingen te onderwijzen, zodanig te hanteren dat onderwijsinhouden die strijdig
zijn met de strekking van artikel 1 van de Grondwet opgespoord worden?In de memorie van antwoord wordt melding gemaakt van de gedachte om een
visitatiecommissie voor godsdienstonderwijs in te stellen. Zijn de bewindslieden
bereid om visitatie van facultatief godsdienstonderwijs per richting, zoals
nu al naar mijn informatie op bescheiden schaal op gang is gekomen, in overleg
met landelijke organisaties per richting te stimuleren?Als antwoord op een door ons gestelde vraag vermeldt de memorie van antwoord
dat de onderwijsinspectie ook een wettelijke toezichttaak heeft op onderwijs
in allochtone levende talen gegeven door rechtspersonen die niet een school
in stand houden. Wordt die taak ook feitelijk door de inspectie uitgevoerd
of laat de inspectie dat over aan de gemeenten? Ik ben heel benieuwd naar
het antwoord op die vraag.In het wetsvoorstel staan wel voorschriften inzake het openbaar maken
van het inspectierapport, maar ik heb niet kunnen vinden of er wettelijke
termijnen bestaan voor het aanbieden van het inspectierapport aan de instelling.
Ik stuitte namelijk tijdens een werkbezoek nog geen twee weken geleden aan
een regionale school voor speciaal onderwijs op het feit dat de inspectie
zich niet had gehouden aan de overeengekomen termijnen voor indiening van
het inspectierapport. Na ontvangst van het rapport zou de instelling drie
dagen de tijd krijgen om een reactie te geven op het conceptverslag van het
onderzoek. De directie die verdeeld is over verschillende vestigingen had
daarvoor tijd gereserveerd in de agenda's. Indiening van het verslag werd
echter meermalen uitgesteld. Uiteindelijk heeft het een halfjaar geduurd voordat
het verslag bij de instelling werd ingediend, maar die kreeg wel slechts drie
dagen de tijd om commentaar te leveren. Wat vinden de bewindslieden van een
dergelijke gang van zaken? Als laatste heb ik een vraag over de relatie van de onderwijsinspectie
tot individuele leerlingen. Erger is dat een verzoek om ontheffing van de
leeftijdgrens voor een leerling op diezelfde school door de betreffende inspecteur
zelfs niet in behandeling werd genomen omdat de aanvraag te laat was ingediend:
iets meer dan twee weken na het verstrijken van de verjaardag van de betreffende
leerling, maar wel tijdig voor de beëindiging van het schooljaar. Verlenging
met een jaar is voor de betrokken leerling van eminent belang voor zijn toekomst.
De leerling kan dan namelijk met deelcertificaten de school afsluiten, maar
de aanvraag werd niet in behandeling genomen. Ik wilde het verhaal eerst niet
eens geloven. Een dergelijke bureaucratie staat zo haaks op het adagium "de
leerling centraal" dat een prominente plaats inneemt in het jaarverslag 2001
van de onderwijsinspectie. Het wordt nog moeilijker te verteren als het wordt
afgezet tegen de vergaande overschrijding van de overeengekomen termijnen
bij het gehouden kwaliteitsonderzoek, zoals ik hierboven heb beschreven. Het
is mij bekend dat inspecteurs die het periodieke kwaliteitsonderzoek verrichten
niet dezelfde zijn als de contactinspecteur van de school die de ontheffing
kan verlenen, maar het is wel dezelfde inspectie. Ik wacht met grote belangstelling
de antwoorden van de bewindslieden af.De heer De Jager (VVD):Mijnheer de voorzitter. Dit wetsvoorstel heeft een lange tijd van voorbereiding
gekend, maar het resultaat mag er zijn. Een wet die na amendering in de Tweede
Kamer met algemene stemmen wordt aangenomen, kan op een breed draagvlak rekenen,
ook bij de scholen. Het is ook een wet die na amendering in de Tweede Kamer
beter is geworden en dat is toch wel erg bijzonder. Er zijn vele nieuwe begrippen
ingevoerd om tegemoet te komen aan de bezwaren van de Raad van State, de Onderwijsraad
en het onderwijsveld zelf. Onze fractie spreekt het aan dat de inspectie intern
verzelfstandigd wordt en dat de ministeriële verantwoordelijkheid voor
de staat van het onderwijs intact gelaten wordt. De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit ligt bij de scholen zelf. Zij
moeten een kwaliteitssysteem ontwikkelen, zodat zij zelf verantwoording kunnen
afleggen aan ouders, leerlingen en de maatschappij. Hoe transparanter, hoe
beter. Voor ons gaat die verantwoordelijkheid heel ver. Scholen moeten hun
verantwoordelijkheid nemen en een kwaliteitssysteem ontwikkelen dat de toets
der kritiek kan doorstaan. Beter is nog dat zij zich door derden laten certificeren.
Voor de inspectie is er dan zo weinig mogelijk te doen en zij kan het onderwijs
steekproefsgewijs doorlichten. Belangrijk is dat ouders weten dat hun kinderen
op een school zitten die het goed doet en dat de samenleving als geheel het
gevoel heeft en er vertrouwen in heeft dat het onderwijssysteem als geheel
goed werkt. Uiteraard is het belangrijk dat iedereen ervan overtuigd is dat
het vele geld dat wij aan het onderwijs besteden goed wordt gebruikt.Wanneer de overheid erin slaagt dat te bereiken, dan is het pas goed.
De rol van de inspectie is dan voor de minister en de samenleving om dat te
bevestigen, te ontkennen of te bemoedigen. Waar het om gaat, is dat er een
inspectie is die met gezag kan spreken over de kwaliteit van het onderwijs
en die daar ook een openbaar oordeel over heeft. Dat zo'n instantie –
de onderwijsinspectie – dan zelf aan een aantal criteria moet voldoen,
is vanzelfsprekend. De zorgvuldigheid met betrekking tot het aanstellen van
personeel, de bijscholing van datzelfde personeel en het vaststellen van de
voorwaarden waaraan onderzoek door de inspectie moet voldoen en dergelijke
zijn uiterst belangrijk. De inspectie zal in haar nieuwe rol niet de fout
moeten maken zelf regels te gaan stellen aan de scholen. De minister zal dit
goed moeten bewaken. Wij willen naar minder regels voor de scholen. Ook heel
belangrijk is dat er voor de scholen minder administratieve lasten komen.
De inspectie zou de bestaande regelgeving kritisch tegen het licht moeten
houden om vervolgens voorstellen te doen ter vermindering of verandering van
die regelgeving.De VVD-fractie is van mening dat wij het beste onderwijs dat er bestaat
in Nederland moeten hebben. Zij heeft dan ook behoefte aan vergelijkingsmateriaal.
Hoe staat ons onderwijs of delen daarvan in vergelijking met het onderwijs
in de ons omringende landen er kwalitatief voor? Is het slecht of kan het
op onderdelen beter? Het is uiterst belangrijk te weten of ons onderwijs internationaal
mee kan of dat wij het laten afweten. Uit de schriftelijke beantwoording blijkt
dat er wel wat gebeurt, maar het is wel erg mager. Wij leven nu in de EU,
waarin onderwijs wordt gegeven dat steeds beter vergelijkbaar wordt. Het moet
dus mogelijk zijn om het met elkaar te vergelijken en te bezien welke positie
wij hierin innemen. In 2003 komt er iets in het onderwijsverslag en er is
een kleine subsidie beschikbaar gesteld. Dat vinden wij echt te weinig. Wij
willen meer. De inspectie moet kunnen uitgaan van normen op basis waarvan
het huidige onderwijs moet worden beoordeeld, zodat wij weten hoeveel het
meer of minder is dan de norm. Het is goed dat het onderwijsveld bij het vaststellen
van de norm een belangrijke rol zal spelen.Hoe wil de minister het stimulerend toezicht, zoals het nu genoemd wordt,
bevorderen, uiteraard zonder de vrijheid van onderwijs aan te tasten? Zal
hij daadwerkelijk de inspectie opdracht geven om meer vormen van "goed voorbeeld"
uit te geven zodat de scholen kunnen leren van collega-scholen? Uiteraard
dient de inspectie ook de instelling via het bestuur te wijzen op mogelijke
maatregelen om de resultaten te verbeteren. Waar het vooral om gaat, is hoe
de eindresultaten van een instelling zijn. Niet alleen moet worden gekeken
hoeveel procent er slaagt, maar ook hoe lang men erover heeft gedaan. Als
dat goed is, heeft de inspectie op die instelling minder te zoeken. Natuurlijk
is er ook zoiets als een pedagogisch klimaat, maar als dat niet deugt, kunnen
de resultaten ook niet goed zijn.De kwaliteit van het onderwijs wordt voor het grootste deel bepaald door
de kwaliteit van de docenten. Zou het niet verstandig zijn er alles aan te
doen om docenten van de hoogste kwaliteit te laten zijn? Welke opdracht geeft
de minister aan de inspectie als het gaat om de docenten? Wat weet de inspectie
over de kwaliteit van die docenten, over hun vakbekwaamheid, over hun didactische
vaardigheden, hun pedagogische kennis? Wat kan de inspectie doen om dat alles
nog beter in beeld te brengen? Wellicht kan zij adviseren wat er nog aan verbeterd
kan worden.Wij zijn nog steeds van mening dat er veel meer positieve aandacht voor
de docenten moet komen zodat het beroep weer aantrekkingskracht krijgt. Zij
moeten van hoge kwaliteit zijn en blijven en dat heeft gevolgen voor hun opleiding
en nascholing. Wij zijn zeer benieuwd naar de resultaten van de inspectie
op dit punt.Graag zou ik nog veel meer over het onderwijs willen zeggen, maar het
gaat nu over de controle van de kwaliteit van het onderwijs. Natuurlijk is
er een enorm tekort aan leerkrachten. Dat tekort zal nog toenemen en dat heeft
natuurlijk geen goede invloed op de kwaliteit van het onderwijs. Natuurlijk
gaat ons talenonderwijs sterk achteruit door de afnemende keuze voor deze
vakken. Als men het vak geschiedenis zo'n kleine plaats geeft in het onderwijs,
moet men niet opkijken van het teruglopen van ons historisch besef. Zo zijn
er nog veel voorbeelden te noemen, maar je kunt daar niet de zittende docenten
en zeker niet de onderwijsinspectie verantwoordelijk voor stellen.Uit de rapportage van de inspectie blijkt vaak – misschien veel
te vaak – dat het allemaal nog niet deugt. Dat wordt vervolgens door
anderen sterk uitvergroot, zodat je het gevoel krijgt dat er niets van deugt.
De worsteling van mensen, ook van inspectieleden, om een evenwichtig beeld
te geven van de uitkomsten van onderzoek loopt meestal fout af omdat de kop
van een artikel het negatieve benadrukt en zo vaak een verkeerd beeld van
de werkelijkheid schetst. De scholen, maar ook de samenleving, vragen zich
af wat er gebeurt met deze rapporten als er zaken in staan die verbeterd kunnen
worden. Veel scholen zeggen dat zij vooraf veel werk maken van een bezoek
van de inspectie, maar ook dat zij weer overgaan tot de orde van de dag als
de inspectie is vertrokken. Ook in de samenleving reageert men met de opmerking
dat het jaren geleden ook al zo was. Daarom is het dringend nodig dat er betere
rapportages worden uitgebracht en concrete maatregelen worden gepubliceerd
wat men eraan gedaan heeft. De inspectie kan daaraan een grote bijdrage leveren
via het stimulerend toezicht, dat wil zeggen controle op de verbeteringen
en door rappor tages over de activiteiten van scholen ter zake.Onze fractie is van mening dat zo goed mogelijk is nagegaan of wij de
Grondwet geen geweld aan doen, of er voldoende waarborgen zijn voor de scholen
en of er niet meer bemoeienis en administratieve lasten voor de scholen voortvloeien
uit deze wet. Dit valt voor onze fracties op dit moment dus positief uit.
Of de wet ook uitvoerbaar is, hangt voor een groot deel af van de wijze waarop
de inspectie zich organiseert en de vraag hoe zij deze uitdaging oppakt. Het
amendement van de Tweede Kamer waarin op voorhand wordt gesteld dat dit niet
zal lukken met deze formatie, vinden wij wat voorbarig. Hoe groter de omvang
van de inspectie, hoe groter de kans op bureaucratie en detailonderzoeken.
Het ware beter geweest de weg te kiezen van steekproefsgewijze controle en
onderzoeken voordat men op voorhand formatieplaatsen beschikbaar stelt. Het
onderwijs heeft zelf nog wensen genoeg.Het zal duidelijk zijn dat wij ondanks onze kritische vragen een positief
oordeel hebben over deze wet. Niettemin zijn wij benieuwd naar de antwoorden
van de minister en de staatssecretaris op onze vragen.De heer Groen (ChristenUnie):Voorzitter. Ik spreek mede namens de SGP-fractie."Wanneer eenig openbaar schoolonderwijzer overtuigd wordt zich aan een
onbehoorlijk gedrag schuldig gemaakt en zijn pligt als schoolonderwijzer geheel
of ten deele verwaarloosd te hebben, zal de schoolopziener of de plaatselijke
schoolcommissie trachten door ernstige vermaningen hem tot zijn pligt te brengen."
Zo luidde ruim 160 jaar geleden artikel 8, 1e volzin, van het Huishoudelijk
reglement voor de lagere scholen in Overijssel. Het toezicht op het onderwijs
is sindsdien wel wat aangepast en bij de tijd gebracht en thans staan wij
voor het eindoordeel over het wetsvoorstel op het onderwijstoezicht.In de discussies voorafgaande aan dit wetsvoorstel en in die over het
wetsvoorstel zelve moest een zekere spanning worden opgelost. Spanning namelijk
tussen de wens om ter bevordering van de ontwikkeling van het onderwijs te
komen tot een brede invulling van het onderwijstoezicht en de grondwettelijke
vastgelegde vrijheid van richting en inrichting van het bijzonder onderwijs.De nota "Naar een stimulerend toezicht" ziet twee redenen om te komen
tot een breed onderwijstoezicht. In de eerste plaats het belang om het onderwijs
zich verder te laten ontwikkelen. Het is dan nodig om de feitelijke onderwijssituatie
te kennen en onder ogen te zien, aldus deze nota. Een tweede reden is dat
de samenleving vertrouwen moet kunnen stellen in het onderwijssysteem.Voor de legitimiteit en geloofwaardigheid van dat systeem, voor een maatschappelijk
draagvlak en voor het vertrouwen van politiek, burgers, ouders en leerlingen
in het stelsel van besturing, beoordeling en kwaliteitsbewaking is een onafhankelijke
inspectie nodig die inzicht in kwaliteit oplevert. Ik verwijs naar pagina
9 van bedoelde nota.Nu mag het zo zijn dat deze maatschappelijk gevoelde behoefte aan inzicht
in kwaliteit en dus in de vraag of het onderwijssysteem voldoende vertrouwen
wekt, aan overheidszijde de legitimatie vormt om tot een wijziging van de
beschrijving van het onderwijstoezicht te komen waarbij wordt verwezen naar
artikel 23, leden 1 en 8, van de Grondwet, toch mag het niet verwonderen dat
met name van de zijde van het bijzonder onderwijs scherp is gekeken naar de
grenzen van dat bredere toezicht, lettend op de leden 5 en 6 van artikel 23
van de Grondwet.Onze fracties hebben zich ook de vraag gesteld of en in hoeverre het bredere
toezicht zoals dit tot uitdrukking komt in hoofdstuk 3 van het wetsvoorstel:
"De uitoefening van het toezicht", zich verdraagt met de vrijheid van inrichting.
Het is vooral de vraag of het onderzoek van de Inspectie naar de aspecten
van kwaliteit, artikel 10, lid 2, daarmee niet in strijd is. Niet voor niets
heeft de Raad van State geadviseerd om onderscheid te maken tussen deugdelijkheidseisen
en kwaliteitskenmerken, waarbij alleen sanctie van rijkswege mogelijk zou
zijn ten aanzien van de naleving van wettelijke voorschriften. Om deze reden
is het onderscheid tussen nalevingstoezicht en stimuleringstoezicht geïntroduceerd. Van diverse zijden is betoogd dat de in de leden 5 en 6 van artikel 23
van de Grondwet neergelegde vrijheid van richting en inrichting van het bijzonder
onderwijs niet toestaat dat het rijkstoezicht verder gaat dan de eisen van
deugdelijkheid, het nalevingstoezicht dus. In deze debatten is door de verantwoordelijke
bewindslieden echter telkenmale benadrukt dat het zogenaamde "stimuleringstoezicht"
niet alleen als nuttig maar ook als nodig werd beoordeeld om redenen die ik
hiervoor al duidde. Hoewel de bewindslieden ook bij voortduring aangaven dat
bij deze discussies over de grenzen van het toezicht, de vrijheid van richting
en inrichting gewaarborgd blijft, zijn onze fracties niet geheel zonder zorgen.
Wij gaven dat al aan bij de behandeling in de vaste commissie voor onderwijs.
Onze fracties constateren dat de discussie over de grenzen van het toezicht
versus artikel 23, leden 5 en 6, Grondwet als het ware is opgegaan in het
systeem van zelfevaluatie door de onderwijsinstellingen, zoals bedoeld in
artikel 11 van het wetsvoorstel. De door onze fracties eerder gememoreerde
zorgen over ongewenste grensoverschrijdingen door de Inspectie kunnen alleen
worden weggenomen indien uit de praktijk van zelfevaluatie van de onderwijskwaliteit
door de scholen en het toezicht daarop door de Inspectie blijkt dat het in
het wetsvoorstel ontwikkelde systeem werkt. Ik bedoel daarmee dat de onderwijsinstellingen
een deugdelijk systeem van kwaliteitsmeting en kwaliteitscontrole ontwikkelen
en praktiseren en zij daarover een vruchtbare dialoog met de toezichthouder,
de onderwijsinspectie, voeren.Uit recent onderzoek naar motieven voor schoolkeuzen in het bijzonder
onderwijs is gebleken dat bij de keuze voor het middelbaar onderwijs, het
heersende pedagogisch klimaat het wint van de identiteit van een school voor
voortgezet onderwijs. Het is voor het bijzonder onderwijs dan ook eens te
meer van belang, volwassen om te gaan met kwaliteitssystemen ten behoeve van
het onderwijs. De zelfevaluatie past ook goed in het streven naar autonomievergroting
en deregulering ten behoeve van het onderwijsveld. Voor de toezichthouder
is het voordeel dat de toets op de kwaliteitsaspecten marginaal kan zijn.
De toezicht- en toetsingspraktijk in de komende jaren zal ons leren of het
onderwijsveld en het onderwijstoezicht hun rollen op die wijze invullen. Is
de minister van oordeel dat een evaluatie van het in het wetsvoorstel voorziene
systeem gewenst is in het licht van de door ons bedoelde kwetsbaarheid voor
grensoverschrijdingen? Is de minister bereid, een dergelijke evaluatie te
bevorderen?Ik leg graag de vinger bij een andere interessante kwestie die in het
voorlopig verslag en in de memorie van antwoord de aandacht van onze fracties
trekt, namelijk de vraag op welke wijze een eventueel onderzoek van de onderwijsinspectie
naar de inhoud van godsdienstonderwijs zich verhoudt tot de vrijheid van onderwijs.
Wij zijn met de bewindsman van mening dat er van onderzoek naar de inhoud
van godsdienstonderwijs alleen maar sprake kan zijn bij aanwijzingen dat in
het godsdienstonderwijs grenzen worden overschreden. Met name wordt daarbij
gedoeld op discriminatoire godsdienstige uitlatingen. Uit recente rechtspraak
is af te leiden dat kwetsen, zoals bedoeld in artikel 137c Wetboek van Strafrecht,
niet te snel mag worden aangenomen als uitlatingen een godsdienstige overtuiging
direct uitdrukken. De rol van de onderwijsinspectie kan naar onze mening nimmer
zo ver gaan dat de inhoud van het godsdienstonderwijs bepaald kan worden.
Graag vernemen onze fracties of de minister deze opvatting deelt.Bij de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer is ook aandacht
besteed aan de gevolgen van het Inspectierapport ten aanzien van het kwaliteitsonderzoek
voor de onderwijsinstelling. Met name de vraag of er nog meer rechtsbeschermende
maatregelen in de wet moeten worden opgenomen, heeft ter discussie gestaan.
Onze fracties betreuren het dat die debatten niet hebben geleid tot verdergaande
maatregelen dan het thans in het wetsvoorstel voorziene overleg tussen schoolbestuur
en onderwijsinspectie, voorafgaande aan de vaststelling van het inspectierapport.
Wij zijn benieuwd naar de praktijk die zich op dit terrein gaat vormen en
zouden ook hier een evaluatie op prijs stellen.Tot slot vinden onze fracties het een verbetering dat de voorwerpen van
inspectieonderzoek naar kwaliteitsaspecten in de wettekst zelve en niet in
een bijlage zijn opgenomen, omdat wij van oordeel zijn dat de vrijheid van
onderwijs verlangt dat uitsluitend de wetgever zich uitspreekt over zaken
die de richting en inrichting van het onderwijs aangaan.Met belangstelling wacht ik het antwoord van de minister af.De voorzitter:Als eerste mag ik u van harte gelukwensen met deze maidenspeech, de Wet
op het onderwijstoezicht betreffende. Deze nieuwe ervaring bevestigt een heel
mooie loopbaan die wordt gekenmerkt door leergierigheid, brede belangstelling
en doorzettingsvermogen. Via de klassieke opleiding voor de gemeenteadministratie –
de actes I en II – en een studie in Leiden bent u via verschillende
functies in de gemeentelijke ambtelijke diensten uiteindelijk opgeklommen
tot burgemeester, aanvankelijk van Oldehove, maar inmiddels al sinds 1985
van de mooie gemeente Bunschoten. Ik zeg dit uit ervaring, want wij hebben
elkaar daar al eens ontmoet. Daarnaast hebt u verschillende maatschappelijke
functies bekleed die kenmerkend zijn voor uw brede belangstelling. Veelal
waren het functies in commissies van de VNG, maar ook functies in de waterschappen,
ouderverenigingen en de thuiszorg mogen niet onvermeld blijven. Daarnaast
is het natuurlijk vermeldenswaard dat u lid was van de staatscommissie Dualisme
en de lokale democratie, de staatscommissie Elzinga.Mij is geworden dat u een echte familieman bent, dat u graag thuis bent
en dat u ernaar uitzag weer eens wat te gaan klussen nu u binnenkort gaat
verhuizen. Ik hoop dat de nieuwe taak die u op uw schouders hebt gekregen,
u daarin niet zal teleurstellen. Ik weet dat een van uw nevenfuncties, te
weten het vice-voorzitterschap van de landinrichtingscommissie Eemland, binnenkort
aanzienlijk lichter zal worden. Als oud verantwoordelijk minister voor dergelijke
bezigheden is mij intussen geworden dat het plan van toedeling dezer dagen
wordt gerealiseerd. Nogmaals, van harte gefeliciteerd! Ik deel nog mede dat de beantwoording door de bewindslieden na de dinerpauze
zal plaatsvinden.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Voorzitter: Jurgens 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-1546-1555.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl