Voortzetting van de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2004 (29200, nr. 1)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 98-155

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 3, pagina 98-155

18-09-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over 17 moties, ingediend tijdens de algemene politieke beschouwingen, o.a. de motie-Bos (29200, nr. 5)Pagina 155-157
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 18 september 2003)Pagina 157-158
Voortzetting van de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2004 (29200, nr. 1)Pagina 98-155
Voortzetting van de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2004 (29200, nr. 1)Pagina 69-97
Noot 1: BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de minister-president, op vragen gesteld in de eerste termijn van de algemene politieke beschouwingenPagina 159-168
Regeling van werkzaamheden (donderdag 18 september 2003)Pagina 97-98
Presentie en opening (donderdag 18 september 2003)Pagina 69-69

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 284 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van: de algemene politieke
beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2004 (29200, nr. 1).Minister Balkenende:Voorzitter. Ik was gebleven bij het sociaal-economisch deel en in dat
verband bij de aspecten onderwijs en kennis. Gisteren heb ik brede steun gehoord
voor de nadruk die het kabinet op onderwijs en kennis legt. Bij uitstek hebben
wij hier te maken met een investering in de toekomst van het land, een noodzakelijke
investering, want de ontwikkeling van onze welvaart en werkgelegenheid is
daar mede van afhankelijk. Om mee te kunnen in de internationale concurrentiestrijd
zal het Nederlandse bedrijfsleven het steeds meer moeten hebben van zijn vermogen
tot innovatie. Een hoog opgeleide beroepsbevolking is hiervoor een voorwaarde.
Dat geldt ook voor een hechte samenwerking tussen bedrijfsleven en kennisinfrastructuur,
opdat de beschikbare kennis daar terechtkomt waar zij nodig is en kan worden
omgezet in nieuwe producten en productiemethodes, dat wil zeggen in bedrijven
en met een zekere nadruk op het midden- en kleinbedrijf aangezien juist daar
de mogelijkheden het grootst zijn om die kennis te benutten en er meer mee
te doen. Het kabinet heeft niet voor niets die investeringsenvelop voor onderwijs
en kennis overeind willen houden, ondanks de zware financieel-economische
tijden. Het gaat om een envelop die volgend jaar 200 mln euro bedraagt, oplopend
tot 700 mln structureel plus nog eens 100 mln euro voor fiscale stimulering
van speur- en ontwikkelingswerk door de bedrijven zelf, de WBSO.Vanmorgen heb ik al enkele opmerkingen gemaakt over de financiële
aspecten die aan het onderwijs verbonden zijn, nu wil ik doorgaan naar het
Innovatieplatform. Enkele sprekers hebben aangedrongen op concrete acties.
Dat is ook uitdrukkelijk onze intentie. Naar gangbare inzichten gaat ons land
niet gebukt onder een tekort aan overlegcircuits. Wel heeft het behoefte aan
die concrete acties, acties die aansluiten bij knelpunten in de gehele innovatieketen.
Het gaat dan om de ontwikkeling van kennis, de transfer van kennis en om het
commercieel aanwenden van die kennis door bestaande en nieuwe bedrijven. Wij
hebben het Innovatieplatform met mensen die stuk voor stuk een actiegerichte
instelling hebben. Er wordt niet alleen gesproken over het ontwikkelen van
een strategie voor de langere termijn, maar nadrukkelijk ook over maatregelen
die al op korte termijn tot verbetering kunnen leiden. Deels betreft het maatregelen
die de overheid kan nemen, maar daar mag het niet bij blijven. Het platform
zal ook een katalyserende werking moeten hebben in de richting van bedrijven
en kennisinstellingen. Welke bijdrage kunnen zij leveren? Wij staan immers
samen voor de opgave om het innovatievermogen te verbeteren! Een aantal maatregelen
wordt momenteel door het platform met voorrang opgepakt. Zo vraagt het Innovatieplatform
zich af hoe bij de verdeling van publieke onderzoeksgelden beter kan worden
gelet op de geleverde prestaties en kwaliteit. Hierbij kan onder meer een
deel van de nog niet bestemde gelden uit de kennisenvelop worden ingezet,
dus een deel van het bedrag van 185 mln euro. Ook wordt er gekeken hoe het
in ons land met de belemmeringen voor het aantrekken van buitenlands talent
zit en hoe de situatie op korte termijn kan worden verbeterd. Hoe kunnen wij
voorts de beroepskolom vmbo-mbo-hbo versterken? Wie de kennissamenleving wil
versterken, zal ook de uitval uit het vmbo moeten tegengaan, zoals ik eerder
op de dag heb gezegd. Het zijn geen nieuwe vraagstukken, maar ze vragen wel
om een gezamenlijke inzet van alle partijen. In het platform
heb ik een groot enthousiasme en een grote dadendrang ontmoet om samen concrete
resultaten te boeken. Ik verwacht er veel van.De heren Verhagen, Van Aartsen en Herben hebben vragen gesteld over de
samenstelling van het platform. Zij vroegen waar de vakbeweging was. Ik kan
hier kort over zijn: het gaat met nadruk niet om een extra overleg met de
sociale partners, want met hen spreken wij op andere plaatsen. De leden van
het platform zijn niet benoemd op basis van representatie, maar op grond van
persoonlijke deskundigheid. Dit laat onverlet dat de sociale partners wel
op onderdelen kunnen worden betrokken bij de implementatie van door het platform
ontwikkelde plannen. Zij dragen namelijk een duidelijke verantwoordelijkheid
voor bepaalde onderdelen van de innovatieagenda, zoals scholing, werknemers
en private research and development. Verder is het goed om te melden dat de
heer Wijffels, de voorzitter van de SER, lid is van het platform en uiteraard
de visies in het veld goed kent. Tot slot kan ik de heer Herben – al
is hij afwezig – geruststellen: ook de deskundigheid op het vlak van
ICT is in het platform vertegenwoordigd, onder andere in de personen van de
heer De Jager, zelf een ICT-ondernemer, en de heer Jouwsma, die zeer bekend
is met IT in het midden- en kleinbedrijf.De heer Van Aartsen (VVD):Er is sprake van een misverstand, want ik heb niet gevraagd om aanwezigheid
van dé vakbeweging in het Innovatieplatform. Mijn gedachte was dat
er een gesprek werd aangegaan over de thema's innovatie, Lissabon en alles
wat daarvoor staat met de sociale partners, werkgevers, werknemers en de overheid.
Dat bedoelde ik indertijd met mijn deelakkoorden bij het debat over de regeringsverklaring.
Wij moeten mijns inziens niet terugkijken naar 1982, maar in gezamenlijkheid
vooruitkijken naar 2010.Minister Balkenende:Er is in protestantse kringen een gezegde dat luidt: Nog voor wij U iets
vragen, verhoort Gij ons gebed. Sommigen in dit Huis begrijpen dat waarschijnlijk,
anderen niet. Ik ben het eens met wat u zegt, maar het is eigenlijk al de
praktijk. Juist het CNV dringt bijvoorbeeld al lange tijd aan op aandacht
voor de innovatieagenda en de Lissabonstrategie. Gedurende het vorige politieke
jaar hebben wij een gesprek over dit onderwerp gehad met de Stichting. Tijdens
een Europese Raad is de Lissabonstrategie ook aan de orde geweest. Daaraan
voorafgaand hebben wij contact gehad met de werkgevers- en werknemersorganisaties.
In algemene zin ben ik het in ieder geval roerend met u eens dat innovatie
niet kan zonder werkgevers- en werknemersrepresentatie. Dat komt ook aan de
orde in de contacten met de Stichting en wat mij betreft ook in de activiteiten
die het platform verder organiseert.De heer Dittrich (D66):De premier sprak over het benutten van buitenlands talent. Dat is natuurlijk
heel belangrijk, zeker in het kader van innovatie. Wij horen echter uit onderwijskringen
en uit het bedrijfsleven dat door de legesverhoging voor verblijfsvergunningen
een drempel wordt opgeworpen voor buitenlanders die hier iets in het kader
van kennisinnovatie willen doen, waardoor die mensen naar de landen gaan die
ook met de Lissabonagenda bezig zijn. Wat doet het kabinet eraan om de legesverhoging
terug te dringen?Minister Balkenende:Over dit onderwerp is vaker gesproken. Op dit moment wil ik echter nog
geen voorschot nemen op hetgeen in het platform naar voren zal komen, bijvoorbeeld
door het zeggen van dingen die financiële consequenties hebben. Het punt
van de heer Dittrich is echter wel aan orde. Bij de eerste vergadering van
het innovatieplatform, die een kennismakend karakter had, was dit een van
de onderwerpen die ter sprake kwam. Het lijkt mij goed om het debat eerst
daar te voeren. Vervolgens kan worden bezien wat er moet worden gedaan. Ik
zal dit punt goed noteren, want hierin zit inderdaad een belemmering. In deze
fase ga ik echter niet voor de troepen uit lopen, want het heeft budgettaire
consequenties.De heer Dittrich (D66):Ik constateer dat de minister-president niet uitsluit dat de leges naar
beneden gaan, maar dat hangt samen met hetgeen in het platform wordt besproken.Minister Balkenende:Ik sluit niets uit, maar de consequenties moeten eerst worden bezien.De heer Dittrich (D66):Het is wel van belang dat het snel en op een ordentelijke manier word
geregeld. Kan de minister een termijn noemen?Minister Balkenende:Het platform komt vier of vijf keer per jaar bij elkaar. De eerstvolgende
bijeenkomst is in november en de bedoeling is dat wij er dan over spreken.De heer Dittrich (D66):In november wordt dus over dit specifieke onderwerp gesproken.Minister Balkenende:Inderdaad.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het onderwijs werd in één zin afgehandeld. Ik wil verwijzen
naar pagina 121 van de Macro Economische Verkenning, waar letterlijk staat:
"Per saldo levert het Strategisch akkoord in 2003 en 2004 netto vrijwel geen
extra budget op." De minister-president blijft volhouden dat er behoorlijk
wordt geïnvesteerd in onderwijs, maar dat is in strijd met wat het CPB
zegt.Minister Balkenende:Op pagina 169 van de Macro Economische Verkenning staat bij onderwijs –
het gaat om de onderwijsuitgaven naar functie – een getal van 2,5% aan
volumemutaties. Dat zijn de cijfers.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Op pagina 121 wordt die volumegroei uitgelegd. Deze heeft voornamelijk
te maken met de onderliggende groei in leerlingen- en studentenaantallen,
en niet met extra investeringen. Het enige wat het kabinet doet, is het repareren
van de uitgaven voor een groeiend aantal studenten en leerlingen. Het investeert
echter niet in het onderwijs.Minister Balkenende:Alle overheidsorganisaties en -instellingen hebben te maken met efficiencykortingen
en salarismaatregelen. Het onderwijs wordt daardoor getroffen, net als andere
sectoren. Dit is de algemene ontwikkeling: wij moeten wat terug omdat het
slecht gaat met de overheidsfinanciën. Bij het bepalen van intensiveringen,
kiest het kabinet ook voor onderwijs. Als al die effecten worden
gesaldeerd, kom je uit op minder grote getallen. Dat neemt echter niet weg
dat er volgend jaar 200 mln euro bijkomt, wat oploopt tot 700 mln euro structureel.
Mevrouw Halsema saldeert; dat is een methode van presenteren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het blijft op hetzelfde neerkomen want het gaat om volumegroei. Er wordt
niet geïnvesteerd, terwijl dat wel steeds de boodschap is van het kabinet.
In strijd met de beloftes aan D66 wordt nauwelijks tot niet gekozen voor investeringen
in het onderwijs. Een recent onderzoek onder topeconomen dat is gepubliceerd
in NRC Handelsblad, toont aan dat alleen investeren in de top niet werkt.
Als je werkelijk iets wilt doen aan de kenniseconomie en ervoor wilt zorgen
dat Nederland een innovatieve economie krijgt, moet je juist in het basisonderwijs
en middelbaar onderwijs en in de positie van leraren investeren. Dat doet
het kabinet dus niet.Minister Balkenende:Wij kunnen hier lang en kort over praten. Temidden van alle moeilijkheden,
ombuigingen en de financiële opgaven waarvoor wij staan, zien wij kans
om de gehele kabinetsperiode duidelijk meer uit te geven aan onderwijs. Ik
heb het tijdpad daarvoor al aangegeven. Natuurlijk kan het altijd meer zijn,
maar onderwijs wordt ontzien en er wordt extra geld aan uitgegeven.Voorzitter. Het kabinet heeft ervoor gekozen, de reductie van de administratieve
lasten te koppelen aan het begrotingsproces. Bij de komende voorjaarsnota –
de heren Verhagen en Van Aartsen hebben hiernaar verwezen – zal per
departement een taakstelling worden vastgesteld. Vanzelfsprekend zal daarbij
ruim aandacht worden besteed aan de door de heer Verhagen genoemde regels
op het gebied van milieuvergunningen in de landbouw. Uitgangspunt is dat een
toename van de administratieve lasten door het betreffende departement gecompenseerd
moet worden. Alleen op die manier is het mogelijk om de overallreductie van
25% in 2007 te halen. De minister van Financiën zal de naleving van deze
afspraken betrekken bij het begrotingsoverleg met individuele ministers. De
voortgang zal jaarlijks worden opgenomen in de begrotingen en de verantwoordingsstukken.
De CDA-fractie heeft in aanvulling op dit punt gevraagd om een bijlage bij
de miljoenennota over de vorderingen van het kabinet. Ik zeg toe dat zij zelfs
eerder wordt bediend dan zij heeft gevraagd. Zo zie je, er zijn altijd meevallers.
Al in de voorjaarsnota maakt het kabinet per departement bekend welke reductieplannen
zijn afgesproken. Over de vorderingen daarbij zal conform de VBTB-systematiek
in mei worden gerapporteerd. In de Miljoenennota 2005 zullen vervolgens aanvullende
maatregelen worden aangekondigd, bijvoorbeeld ter compensatie van nieuwe beleidsmaatregelen.
Daarmee doe ik volgens mij recht aan het signaal van de fractie.Ik kom toe aan de tegenbegroting van GroenLinks, het 100.000-banenplan.
Wij kunnen zeggen dat de GroenLinksfractie de goede traditie voortzet om behalve
kritiek ook alternatieve voorstellen te presenteren. De afgelopen jaren heeft
zij dit namelijk ook gedaan. Ik kijk in dit verband naar de heer Vendrik,
met wie ik destijds als financieel woordvoerder de degens mocht kruisen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Namens de heer Vendrik zeg ik dat hij altijd uw tegenbegroting heeft gemist.Minister Balkenende:Het is opvallend dat u dat zegt, nu ik zo aardig ben tegen de heer Vendrik.
Wij hebben zijn inbreng altijd benut om onze visie te geven. Ik heb uiteengezet
wat toen de risico's van het beleid waren. Wij hebben er genoeglijke debatten
over gevoerd. Ik geef graag toe dat de heer Vendrik een tegenbegroting had.
Hij is bovendien zeer thuis op het gebied van de modellen die daarbij moeten
worden benut, hoewel sommigen misschien zouden zeggen "gemanipuleerd". De
heer Vendrik heeft echter altijd goed werk geleverd. Hij heeft evenmin als
de leden van de PvdA-fractie zijn werk kunnen laten doorrekenen bij het CPB,
hoewel zij wel een voorschot op de discussie nemen. Ik heb wel enkele opmerkingen
te maken bij de aanpak van de fractie van GroenLinks. Vanochtend heb ik al
iets gezegd over de bevindingen van het IMF. Ik constateer dat de groeiramingen
worden benut, maar dat geldt niet voor de beleidsaanbevelingen. Verder moeten
wij rekening houden met een lagere groei als wij het plan van de fractie van
GroenLinks uitvoeren. De lasten voor burgers en bedrijven worden fors verhoogd,
activerende maatregelen in de sociale zekerheid worden teruggedraaid en er
vindt een hogere loonontwikkeling plaats. Voorts loopt het tekort op tot 2,9%
van het nationaal inkomen en is het perspectief op de schuldaflossing niet
goed. Daar staat tegenover dat...Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter...Minister Balkenende:Ik wilde nog een aardige opmerking maken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U krijgt de tijd om een aanloop te nemen, zodat er straks een mooie climax
is. U zegt te snel te veel. Zoals ik al eerder heb gezegd, is het IMF niet
maatgevend geweest voor onze tegenbegroting. Daarin wordt gewoon het behoedzame
scenario van het CPB gevolgd. In een bijzin zegt u dat wij geen activerende
maatregelen zouden nemen en de uwe zouden terugdraaien. Dat is feitelijk incorrect.
Wij nemen een veel groter aantal activerende maatregelen dan u doet. Ik noem
bijvoorbeeld versterking van de reïntegratiebudgetten voor de WAO, terwijl
u daarop bezuinigt.Minister Balkenende:De maatregelen die wij voorstellen inzake de WAO en de vervolguitkeringen,
neemt u toch niet voor uw rekening?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat heeft u goed geraden. Die maatregelen vallen namelijk niet onder het
kopje "activerende maatregelen", maar onder het kopje "remmende maatregelen".
Als wij het over activerende maatregelen hebben, dan gaat het om het begeleiden
van mensen naar de arbeidsmarkt. Dat doe je niet alleen door op hun inkomen
te korten – dat is uw methode – maar ook door faciliteiten te
scheppen, waardoor mensen gemakkelijker aan het werk komen. Dát is
onze methode.Minister Balkenende:Op een aantal kabinetsmaatregelen wordt kritiek geleverd, bijvoorbeeld
de afschaffing van de fiscale facilitering van VUT en prepensioen, en de aanscherping
van de referte-eis in de WW. Die maatregelen worden in de plannen
van GroenLinks overigens niet teruggedraaid. Het is goed om dat maar eens
te markeren. De fractie van GroenLinks stimuleert vooral de vraag naar arbeid,
terwijl het structurele probleem van een tekortschietend aanbod van arbeid
niet wordt getackeld. Het lijkt mij goed dat na doorrekening van de tegenbegroting
van de fractie van GroenLinks en de presentatie ervan, op dit plan wordt teruggekomen
bij de financiële beschouwingen. Dat geldt ook voor de plannen van de
PvdA-fractie. Dan kan het debat worden voortgezet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wij zouden het zeer op prijs stellen als de regering er de komende jaren
voor zorgt dat zij bijtijds klaar is met haar eigen begrotingen. Daardoor
zal de oppositie in de gelegenheid zijn om haar eigen plannen volledig en
bijtijds te presenteren.Minister Balkenende:Als wij dat nu eens gaan proberen! Ieder moet zijn werk goed kunnen doen.
Dat geldt voor ons in de contacten met het CPB en het geldt ook voor oppositiepartijen
die voorstellen willen laten doorrekenen. U heeft daar gelijk in; dat is fair.Voorzitter. Ik ben gekomen bij het onderdeel: grote steden, spreiding,
integratie en kwaliteit van de leefomgeving. Misschien mag ik daarbij eerst
ingaan op het punt van de spreiding. De signalen die ons momenteel vanuit
Rotterdam en andere grote steden bereiken, nemen wij uitermate serieus. Het
is duidelijk dat het draagvlak voor toenemende aanwezigheid van etnische minderheden
die moeite hebben om geïntegreerd te raken in de Nederlandse samenleving,
afneemt, zeker in grote steden als Rotterdam. De leefkwaliteit in de concentratiewijken
staat onder zware druk. Het kabinet onderkent de problemen die zich in de
Rotterdamse wijken en ook in andere grote steden voordoen en gaat daar niet
aan voorbij. Echter, een vestigingsstop of gedwongen spreiding op etnische
basis is voor het kabinet niet acceptabel. Gedwongen spreiding is geen optie.
Het kabinet is gaarne bereid om in overleg met Rotterdam en andere grote steden
positieve maatregelen te verkennen die materieel hetzelfde effect bereiken,
waarbij ook de woningtoewijzing zal worden betrokken.Met betrekking tot het integratiebeleid merken wij op dat het kabinet
in de ontwikkelingen tot nu toe, reden ziet om het anders aan te pakken. In
het integratiebeleid is van oudsher veel nadruk gelegd op de acceptatie van
verschillen tussen minderheden en de autochtone bevolking. Met het cultiveren
van de eigen culturele identiteiten valt echter geen afstand te overwinnen.
De eenheid van onze samenleving moet juist worden gevonden in wat deelnemers
met elkaar gemeen hebben en wat zij met elkaar delen. Gedeeld burgerschap
voor allochtone en autochtone ingezetenen is het doel van integratiebeleid.
Dat houdt in dat er Nederlands wordt gesproken en dat men zich houdt aan de
basale Nederlandse normen. Burgerschap houdt ook in dat er de bereidheid is
een actieve bijdrage te leveren aan de samenleving. Meedoen vanuit verscheidenheid:
daar gaat het om.Integratiebeleid loopt licht het gevaar minderheden te behandelen als
een zorgcategorie. Het kabinet is vastbesloten op dit punt de bakens te verzetten.
Het accent wordt verlegd van het aanbieden van regelingen en voorzieningen
naar het stimuleren en uitlokken van eigen initiatieven van minderheden en
autochtonen. Het uitgangspunt "eigen verantwoordelijkheid" zal bijvoorbeeld
duidelijk terugkomen in het nieuwe inburgeringsstelsel. Gemeenten, maatschappelijke
instellingen en organisaties zullen worden aangesproken als partners in de
uitvoering van het integratiebeleid van de rijksoverheid.Mevrouw Halsema heeft een vraag gesteld over de Wet SAMEN. De Wet SAMEN
is als een tijdelijke wet opgesteld om de bewustwording bij de werkgever te
stimuleren om etnische minderheden aan te nemen en te laten doorstromen. Deze
wet loopt eind van dit jaar automatisch af. De wet is geëvalueerd en
de uitkomsten zijn besproken met alle betrokkenen: werkgevers, werknemers
en minderhedenorganisaties. Het kabinetsstandpunt wordt begin oktober door
staatssecretaris Rutte aan uw Kamer aangeboden. De Kamer zal deze evaluatie
kunnen betrekken bij de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik neem aan dat u nu toch wel in staat bent om te zeggen of u bereid bent
de Wet SAMEN te verlengen. Het kenmerk van een tijdelijke wet is ook dat je
deze kunt verlengen.Minister Balkenende:Ik heb nu aangegeven dat er een evaluatie is en dat daar overleg over
plaatsvindt. Er komt een standpunt van de kant van het kabinet. Staatssecretaris
Rutte is hier verantwoordelijk en ik wil niet vooruitlopen op het moment dat
hij dit standpunt naar buiten brengt.Voorzitter. Ik kom bij het grotestedenbeleid, waar de heer Dittrich een
opmerking over heeft gemaakt. Het grotestedenbeleid van dit kabinet is gericht
op een stevige ontbureaucratisering en het vergroten van de beleidsvrijheid
voor steden. Dat is ook een wens van de grote steden zelf. Het dient onder
andere te geschieden door het bundelen van de verschillende geldstromen van
het Rijk naar de steden in maximaal vier zogenoemde brededoeluitkeringen:
fysiek, economie, sociaal en veiligheid. De steden krijgen hierdoor meer beleidsvrijheid
bij het realiseren van de maatregelen die voor een stad noodzakelijk zijn.
Het betekent voorts dat de steden minder belast worden met voortgangsrapportages
en verantwoordingsplichten. Ook het aantal doelstellingen zal fors worden
teruggebracht. Kortom, minder regels.In het grotestedenbeleid wil het kabinet samen met de grote steden inzetten
op de verbetering van de kwaliteit van wijken. Het is van cruciaal belang
dat verloedering en onveiligheid in de wijken worden aangepakt. Veelplegers,
drugsverslaafden en illegale onderverhuur geven overlast in deze wijken en
veroorzaken criminaliteit. Om die reden zullen er urgentiegebieden worden
aangewezen om daar met voorrang de criminaliteit te bestrijden. Buurtagenten
zijn aangewezen om juist in deze wijken te werken en stadswachten worden aangetrokken.
De projecten Justitie in de Buurt worden niet afgeschaft. De minister van
Justitie zal na 2004 in overleg treden met de gemeenten die de JiB-projecten
willen handhaven om te bezien onder welke voorwaarden Justitie een financiële
bijdrage zal kunnen leveren aan het voortbestaan ervan. Zoals verschillende afgevaardigden hebben aangegeven, is een van de centrale
problemen op het gebied van wonen in de steden de eenzijdige samenstelling
van de woningvoorraad. Betaalbaar en goed wonen moet voor alle inkomens bereikbaar
blijven. Tegelijkertijd moet de stad weer aantrekkelijk worden voor mensen
met midden- en hogere inkomens. Dat vereist omvangrijke investeringen in de
aanpak van verouderde wijken en nieuwbouw.De heer Bos (PvdA):U spreekt hoopgevende woorden uit over JIB. Misschien blijken nieuwe dingen
toch mogelijk! Er is nog iets in de sfeer van de grote steden waarvan wij
weten dat het werkt en waar ook om gevraagd wordt. Dat betreft een verdere
uitbreiding van het aantal plaatsen voor heroïneverstrekking onder medisch
toezicht. Dat is goed voor de verslaafden die van hun verslaving af kunnen
komen, goed voor de buurt en goed voor de samenleving. Wilt u niet kijken
of daaraan uitbreiding gegeven kan worden? Wij weten immers dat het werkt.
Wethouders van alle partijen doen een beroep op Den Haag om daarvoor méér
plaats te maken dan nu gebeurt.Minister Balkenende:Ik stel voor dat ik de mogelijkheden bezie en hierop in tweede termijn
terugkom. Dat doet meer recht aan uw vraagstelling, mijnheer Bos.Het kabinet wil de nieuwbouwproductie versnellen door ingewikkelde regelgeving
te vereenvoudigen en procedures te stroomlijnen. Dat kost tijd. Aanjaagteams
vanuit VROM helpen daarom nu al om besluitvormingsprocessen op lokatie te
bespoedigen. Het is de verantwoordelijkheid van gemeenten en van de uitvoerende
partijen in de Vinex-woningbouw om te bepalen welke woningdifferentiatie in
woningbouw per lokatie wordt ingevuld.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb een aantal heel concrete voorstellen gedaan, ook naar aanleiding
van de discussie vorige week en de week daarvoor over het spreidingsbeleid.
Ik vind dat er zo ontzettend eenzijdig aandacht is voor de vlucht uit de stad.
Die richt zich heel sterk op het verlevendigen van de oude wijken wat absoluut
noodzakelijk is, maar nauwelijks op het veranderen van de nieuwbouwwijken,
met name in de Vinex-gebieden. Wij zouden graag zien dat de toegang tot de
Vinex-wijken verbeterd wordt voor mensen met lage inkomens en voor mensen
die op lage huren zijn aangewezen.Minister Balkenende:U hebt de suggestie gedaan om 30% van de sociale woningbouw te benutten
in de Vinex-lokaties. Het woningbouwprogramma wordt op lokaal en regionaal
niveau afgesproken. Om die reden lijkt het mij niet verstandig om dit als
rijksoverheid te bepalen. Ik kan dus niet met uw suggestie meegaan, mevrouw
Halsema.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het beleid voor de woningcorporaties in het algemeen wordt landelijk vastgesteld
en niet alleen lokaal en regionaal. U hebt dus wel degelijk de instrumenten
om iets daaraan te doen. Het is veel meer een kwestie van politieke wil. U
bent wel bereid om eisen te stellen aan gemeenten ten aanzien van de renovatie
van achterstandswijken. Wij vragen u ook het omgekeerde te doen en ervoor
te zorgen dat die wijken die eigenlijk alleen maar ontsloten zijn voor de
midden- en hogere klasse, ook toegankelijk worden voor andere mensen. Dat
grijpt echter in in andere machtsverhoudingen in ons land. U moet dan wel
bereid zijn om bijvoorbeeld de blanke middenklasse een onplezierige boodschap
te brengen.Minister Balkenende:Die politieke wil waarover u spreekt, hoort naar voren te komen bij degenen
die relevant zijn voor de besluitvorming. Het woningbouwprogramma wordt vastgesteld
op het decentrale niveau en dus moet daar gekeken worden naar de sociale woningbouw.
U noemt een heel belangrijk punt maar dat is geen legitimatie voor ons om
een getal van 30% voor te schrijven.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Met die 30%-eis introduceren wij niets nieuws. Nu is het een maximum dat
behoorlijk vrijblijvend wordt gehanteerd. Het is een landelijke afspraak,
een landelijke eis. Wij stellen voor, er een minimum van te maken en de woningcorporaties
sancties op te leggen als die eis niet nageleefd wordt.Minister Balkenende:Het antwoord dat ik gegeven heb, zal mevrouw Halsema niet helemaal tevredenstellen,
maar op dit moment wil ik niet verdergaan.De heer Dittrich (D66):De minister-president zegt bereid te zijn om met de grote steden te gaan
praten over de woningtoewijzing. Welke criteria worden daarbij gehanteerd?
Vroeger was er de Woonruimteverdelingswet uit 1947 waarin onder andere een
inkomenseis stond vermeld. Wat is de inzet van het kabinet in die besprekingen?
In de Kamer leeft volgens mij breed de opvatting dat het geen criteria van
etniciteit, al dan niet allochtoon en dergelijke moeten zijn. Welke criteria
brengt het kabinet in bij die besprekingen?Minister Balkenende:Wij spreken over de vitaliteit in steden. Een van de belangrijke vragen
van steden aan ons is: geef ons meer ruimte, stel minder regels. De filosofie
moet vooral zijn om nu zoveel mogelijk beleidsruimte over te dragen aan gemeenten
om met die oplossingen te komen die nodig zijn. Dat is heel wat anders dan
een gesprek in te gaan met criteria. De boodschap van de grote steden aan
het kabinet is: heb oog voor onze problemen, maar geef ons de ruimte. Dat
doen wij.De heer Dittrich (D66):U weet dat niet alleen de grote steden voor dit probleem staan, maar ook
de omliggende gemeenten, de hele regio. Het is mogelijk dat er wetgeving of
een herintroductie daarvan nodig is om aan ordentelijke criteria te komen.
Het is toch logisch dat u het gesprek met de grote steden niet blanco ingaat,
maar dat u ook zelf ideeën ontwikkelt en inbrengt in dat gesprek.Minister Balkenende:Het lijkt mij goed om bij de behandeling van het desbetreffende begrotingshoofdstuk
het debat verder in detail te voeren. Ik geef u de algemene lijn aan, wat
past bij algemene beschouwingen: geen overdreven regelzucht. Ik zal met de
betrokken bewindslieden nagaan hoe wij aan uw suggestie handen en voeten kunnen
geven.De heer Bos (PvdA):De minister-president heeft terecht het belang aangegeven van een grotere
variëteit aan woningen, bevolkingsgroepen en inkomens in met name oude
wijken van een aantal van onze grotere steden. Nu wil helaas
de realiteit dat veel van de hogere inkomens die op dit moment al in die wijken
wonen in uw termen als"scheefhuurders" gekarakteriseerd moeten worden: mensen
met een hoger inkomen in een goedkopere huurwoning, juist in die wijken. U
stelt voor om die mensen voor 250 mln euro zwaarder aan te slaan. Als het
aan de heer Verhagen ligt, komt daar nog wat bij. Het lijkt hem beter om niet
op de huursubsidie te bezuinigen, maar de scheefhuurders nog meer aan te slaan.
Wij proberen te bereiken dat niet alleen mensen met lage inkomens in die wijken
wonen, maar ook mensen die wat meer geld hebben en die de middenstand in leven
kunnen houden. Als het resultaat van de maatregelen nu is dat juist die mensen
uit die wijken weggaan, dan schieten wij onszelf toch hopeloos in de voet?Minister Balkenende:U heeft gelijk met uw vraagstelling, maar het lastige is dat wij het hebben
over het kopen van woningen enerzijds en het huren van woningen anderzijds.
In het verleden hebben wij misschien te vaak gekeken naar de sociale woningbouw,
waardoor een eenzijdige samenstelling is ontstaan. Wil je het probleem van
de onevenwichtige opbouw, ook in inkomens, oplossen en in ieder geval tegengaan,
dan moet je de instrumenten voor de koopmarkt nemen en zorgen dat er duurdere
woningen worden gebouwd. Wat de huursector betreft, mag je ook wel eens bekijken
welke instrumenten kunnen worden benut om mensen met hogere inkomens erop
aan te spreken dat zij misschien te goedkoop wonen.De heer Bos (PvdA):Dat begrijp ik, maar ik wijs u op het mogelijke effect op een van uw andere
doelstellingen. Misschien kunnen wij een afspraak maken. Ik neem aan dat u
bij de begrotingsbehandeling van Volkshuisvesting uitgebreid hierop ingaat.
Ik vraag u om ervoor te zorgen dat wij voor die tijd een analyse van uw hand
hebben over de mogelijke gevolgen van de voorgenomen maatregelen in de sfeer
van huursubsidie en de scheefhuurders op de doelstelling van een betere menging
van bevolkingsgroepen, met name in die wijken.Minister Balkenende:Zal ik u toezeggen dat het kabinet zorgdraagt voor een brief aan de hand
van uw vraagstelling die wordt betrokken bij de begrotingsbehandeling?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat laat ik niet gaan. Dan wil ik graag ook een toelichting van de minister
van VROM erbij op het voorstel van GroenLinks.Minister Balkenende:Laten wij goede nota nemen van hetgeen u naar voren brengt. Vervolgens
zullen wij bezien wat wij in een brief aan de Kamer zullen verwoorden, waarbij
ook de vraag van de heer Dittrich zal worden betrokken.Dit kabinet wil ons land zo goed mogelijk door de economisch slechtere
tijden loodsen. Samen met anderen willen wij zorgen voor een duurzame kwaliteit
van onze leefomgeving, ook voor toekomstige generaties, met een groei van
de economie die niet leidt tot een toename van de milieuvervuiling; met sterke
steden die een gevarieerd woningaanbod van voldoende kwaliteit en voor alle
inkomens hebben; met een vitaal platteland waar voldoende ruimte is voor werken,
wonen en recreëren en met een goede bereikbaarheid.De ontkoppeling van economische groei en milieudruk die de afgelopen jaren
tot stand is gebracht, wil dit kabinet handhaven. Daarom heeft het voorstellen
gedaan om onder andere de kosten voor milieu en natuur zwaarder te laten meewegen.
Er wordt ingezet op maatregelen zoals het verhogen van de regulerende energiebelasting,
het invoeren van emissiehandel in CO2 en NOx en onderzoek
naar beprijzing van het vrachtverkeer. Voor de langere termijn is het perspectief
afname van de milieuvervuiling terwijl de economie blijft groeien, oftewel
absolute ontkoppeling, zoals mevrouw Halsema stelde. Fundamentele veranderingen
zijn hiervoor nodig, transities die natuurlijk niet van de ene op de andere
dag gerealiseerd kunnen worden. Het RIVM heeft het kabinetsbeleid beoordeeld
op milieueffecten. De conclusie daaruit is dat er ondanks aanzienlijke bezuinigingen
nauwelijks een verslechtering optreedt. Dit kabinet slaagt erin om het klimaatbeleid
aanzienlijk efficiënter te maken. Dat betekent dat wij er nog steeds
van uit mogen gaan dat wij met het uitgezette beleid onze internationale Kyotoverplichtingen
kunnen halen.Zoals de heer Bos aangaf, heeft het RIVM op een aantal punten geconstateerd
dat enkele milieudoelstellingen op langere termijn nog buiten bereik liggen.
Op het gebied van bodemsanering en sanering van verkeerslawaai zal de datum
waarop de doelen worden gerealiseerd verschuiven. Het kabinet acht dit verantwoord.
Het kabinet zal, als dat nodig en mogelijk is, maatregelen nemen om de doelen
alsnog te realiseren. Zo wordt structureel geld vrijgemaakt voor het Innovatieprogramma
geluidhinder en zullen vergroeningsmaatregelen voor verkeer en vervoer worden
onderzocht.De heer Bos (PvdA):U zegt dat voor een aantal maatregelen geldt dat het bereiken van de doelstelling
wat onzeker wordt. Dan gaat het over 16 van de 19 maatregelen! Dat is dus
wel een beetje een eufemisme. Ik heb inmiddels ook het persbericht van het
RIVM gelezen waar de heer Dittrich gisteren mee zwaaide. Het RIVM heeft inderdaad
een opmerking gemaakt over de efficiëntie van het milieubeleid. Ik hoef
hier toch niet uit te leggen dat er een verschil is tussen efficiëntie
en effectiviteit? Als je weinig doet, zelfs als je te weinig doet, maar je
doet dat goed, ben je inderdaad efficiënt. Dat zegt het RIVM. Maar je
doet wel te weinig en het is dus niet effectief.Minister Balkenende:Het is goed dat wij de discussie die wij gisteren hebben gehad aan de
hand van het bekende persbericht hier nog eens hebben herhaald. Op dat punt
zullen wij het lang niet altijd met elkaar eens zijn. Ik heb nu nog eens aangegeven
wat de bevindingen zijn van het RIVM betreffende de effecten van het kabinetsbeleid.
Ik heb verder niets toe te voegen aan wat ik zojuist heb gezegd, ook op het
punt van het niet helemaal binnen bereik liggen van bepaalde doelstellingen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):In het persbericht en in de onderliggende nota, die ook zeer de moeite
waard is, stelt het RIVM dat het erg onzeker is of dit kabinet aan zijn Kyotoverplichtingen
gaat voldoen. De vraag is, als u dat wel van belang vindt, wat voor extra
maatregelen u gaat nemen. U zei zojuist dat u andere verplichtingen wel nakomt. Dat geldt dan niet voor het CO2-beleid.Minister Balkenende:Ik heb zo-even gezegd dat wij er nog steeds van uit mogen gaan dat wij
met het uitgezette beleid onze internationale Kyotoverplichtingen kunnen halen.
Dat is ook onze inzet. Wanneer dat op een gegeven moment moeilijkheden zal
opleveren, zullen wij uiteraard nagaan hoe wij dan verder moeten, maar dit
is de inschatting op dit moment.De heer Dittrich (D66):Het RIVM wijst in het rapport op risico's in verband met Kyoto. Het kon
allemaal geregeld worden omdat de prijs van de emissierechten is verlaagd.
Wat doet het kabinet echter als die prijs weer omhoog gaat in het buitenland?
Dat is het risicovolle waar het RIVM het over heeft.Minister Balkenende:U hebt gelijk dat de internationale ontwikkelingen een extra dimensie
geven. Maatregelen in de sfeer van het milieu kunnen nooit genomen worden
zonder te veronachtzamen wat in andere landen gebeurt. Dat is juist de internationalisering
die zo nodig is. De opmerking die u maakt is relevant. Het geeft aan dat wij
onze manier van denken over het milieu steeds meer op internationale leest
moeten schoeien. Dat is feitelijk uw pleidooi en daar hebt u gelijk in.De heer Dittrich (D66):Ik zei dat wij een meevaller hebben gehad omdat de prijs in het buitenland
lager was dan begroot. Als de prijs in het buitenland aantrekt, zal er een
voorziening moeten komen om die doelstelling te halen. Hoe wil de regering
dat aanpakken?Minister Balkenende:Wij moeten nog nagaan wat de precieze uitwerking daarvan is. Ik geef vandaag
aan wat de doelstellingen van het kabinet zijn. Ik geef aan hoe wij aankijken
tegen de Kyotodoelstelling. De zaken zijn neergelegd in het Hoofdlijnenakkoord.
U vindt de zaken ook terug in de begrotingsstukken. Langs die lijn gaan wij
opereren. Wij moeten ervoor oppassen niet te veel in "als-alssituaties" terecht
te komen. Op dit moment zeg ik dat wij aan die verplichtingen willen voldoen.
Dat is de inzet van dit kabinet. Dat lijkt mij voor dit debat voldoende.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Er is wel een opvallend verschil tussen het Bourgondische gehalte van
uw omgang met de Kyotonorm en de redelijk protestantse omgang met het EMU-saldo.
Gaat het om het EMU-saldo, dan wilt u voldoen aan een harde norm. Gaat het
om de Kyotonorm, dan wilt u onderzoeken of het haalbaar is en maakt u het
afhankelijk van internationale ontwikkelingen. Graag krijg ik van u een overzicht
van de extra maatregelen die dit kabinet in gedachten heeft op het moment
dat de Kyotonorm in gevaar komt.Minister Balkenende:Voorzitter. Dit type debat hoort plaats te vinden bij een begrotingsbehandeling.
Dat is het moment om over de doelstelling en de instrumenten te spreken. Ik
heb de algemene lijn van de inzet van het kabinet aangegeven. Voor verdere
uitwerkingen past het debat per begrotingshoofdstuk.Voorzitter. Ik heb vanmorgen de nodige opmerkingen gemaakt over het kwartje
van Kok en de aanwending van de middelen. Ik heb gesproken over het feit dat
er tot 2010 ruim 31 mld euro beschikbaar wordt gesteld voor nieuwe infrastructuur
en dat wegen en spoor daarin gelijk worden behandeld. Gegeven het feit dat
ik die opmerkingen vanmorgen al heb gemaakt, lijkt het mij goed nu over te
gaan naar het onderdeel van de bestuurlijke en democratische vernieuwing.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Ik vind het heel vervelend om zo vaak achter elkaar te moeten
interrumperen, maar een groot aantal onderwerpen wordt nu wel erg snel doorgenomen.
Er wordt tot 2007 200 mln euro geïnvesteerd in het spoorvervoer en er
wordt 200 mln euro bezuinigd op het stads- en streekvervoer. Je komt dan volgens
mij uit op nul.Minister Balkenende:Voorzitter. Dan zal ik het hele verhaal maar even houden. Ik heb gezegd
dat de helft van de opbrengst van het kwartje van Kok naar wegen gaat, 20%
naar vaarwegen en 30% naar het openbaar vervoer. Verder moet het onderhoud
in de infrastructuur de komende jaren op de eerste plaats komen. De kwaliteit
van onze infrastructuur gaat over de hele linie achteruit, onder andere vanwege
een steeds intensiever gebruik en het feit dat moet worden voldaan aan strengere
milieu- en veiligheidseisen. De betrouwbaarheid en veiligheid van de bestaande
infrastructuur komen onder druk te staan. De investering in onderhoud sluit
overigens goed aan bij de wensen van de gebruikers uit de transportsector
die klagen over onderhoudsachterstand. Daarnaast zet het kabinet zwaar in
op een betere benutting van de bestaande wegen door de aanleg van extra spitsstroken
op hardnekkige fileknelpunten. Alleen voor specifieke knelpunten met een groot
economisch belang is aanleg van nieuwe infrastructuur aan de orde. Hierbij
kan worden gedacht aan de A4-Midden-Delfland en de bereikbaarheid van Schiphol
en Almere. Over de precieze invulling gaat het kabinet nog met de regio's
overleggen. Van de regio's en ook van andere partijen zoals het bedrijfsleven
zal een grote bijdrage worden verwacht. Voor een goed beeld van de inspanningen
van het kabinet voor de komende jaren is het van belang om niet alleen naar
de verschuiving in de budgetten te kijken. De totale uitgaven zijn belangrijker.
In de periode tussen nu en 2010 is een bedrag van ruim 31 mld euro beschikbaar
voor nieuwe infrastructuur, 12 mld euro gaat naar wegen en 12 mld euro gaat
naar het spoor. De uitgaven voor onderhoud aan hoofdwegen bedragen in dezelfde
periode 6 mld euro, Voor onderhoud aan het spoor is in de begroting een even
groot bedrag gereserveerd. De gebruiksvergoeding van circa 1 mld euro in de
periode tot en met 2010 komt daar nog bij. Al met al is het kabinet van mening
dat hierbij sprake is van een evenwichtig beeld voor zowel de wegen als het
openbaar vervoer.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Wij hebben ook even de cijfers uit de begroting bij elkaar
geveegd. Er wordt tot 2010 in wegen 1213 mln euro geïnvesteerd en in
het spoor 200 mln euro. Dat is niet evenwichtig.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik geef de algemene getallen van wat er de komende jaren tot
2010 gaat gebeuren. Ik vind dat er bij de cijfers die ik geef, sprake is van
evenwicht. U praat over zeer concrete getallen. Laten we de specifieke vraagstelling
in tweede termijn even meenemen.De heer Dittrich (D66):Ik hoorde dat de minister-president naar een volgend blok overgaat. Ik
heb een zeer duidelijke vraag gesteld naar aanleiding van het opschonen van
de financiële rompslomp voor bezitters van lease-auto's. Gaat dit kabinet
in deze kabinetsperiode een begin van uitvoering maken met de kilometerheffing?
Ik heb daar niets over gehoord.Minister Balkenende:Voorzitter. De kilometerheffing is ook gisteren door verschillende sprekers
genoemd. Het thema "betalen voor mobiliteit" is daarbij aan de orde geweest.
In het Hoofdlijnenakkoord staat dat het kabinet samen met de transportsector
de mogelijkheden voor een vorm van het beprijzen van goederenvervoer over
de weg zal onderzoeken. Dat gaat het kabinet ook doen. Een van de eerste stappen
die gezet zal worden, is het uitvoeren van een interdepartementaal beleidsonderzoek
naar de gebruiksheffing in het goederenvervoer. Wat de beprijzing van het
personenvervoer over de weg betreft kiest het kabinet voor de volgende hoofdlijn.
Er rijden in het jaar 2020 in Nederland naar schatting ongeveer acht miljoen
auto's rond. We zullen dan ook flinke inspanningen moeten leveren om Nederland
in beweging te houden. We zetten daarom nu in op onderhoud, benutting en bouwen
van infrastructuur. Op de langere termijn, rond 2010, is ook beprijzen nodig.
In de nota Mobiliteit zal het kabinet daar serieus aandacht aan besteden.De heer Dittrich (D66):Als u zegt: serieus aandacht aan besteden, betekent dat dan dat dit kabinet
daadwerkelijk onderzoek gaat doen, gericht op een begin van uitvoering van
kilometerheffing om aan de fileproblematiek een einde te maken?Minister Balkenende:Ja, wij hebben altijd gezegd: eerst bewegen en dan aan de prijs. Dat is
een bekende uitdrukking. In deze periode wordt de kilometerheffing niet ingevoerd.
Wij praten wel over de transportsector. Wij zullen de problematiek in kaart
brengen. Ik heb 2010 genoemd. De uitlating van de minister van Verkeer en
Waterstaat is bekend. Er kan nog geen voorschot worden genomen op wat er dan
gebeurt. Ik wees wel op het belang van het beprijzen, maar het moet in de
goede volgorde. In de nota over mobiliteit wordt er nader op teruggekomen.De heer Verhagen (CDA):Dat is dus niet voor personenauto's?Minister Balkenende:Nee, maar dat kun je op termijn niet uitsluiten. Wij hebben het niet over
de invoering van kilometerheffing in deze periode, maar wij weten allemaal
dat beprijzen een instrument is. In die nota zal worden gekeken naar de mogelijkheid
van kilometerheffing. De uitlatingen van minister Peijs daarover zijn bekend.De heer Verhagen (CDA):Los daarvan blijf ik herhalen dat de afspraak is dat er in deze kabinetsperiode
geen kilometerheffing wordt ingevoerd voor personenvervoer.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Met zijn laatste opmerking heeft de heer Verhagen antwoord gegeven op
mijn vraag wat of wie het kabinet ervan weerhoudt om tot invoering over te
gaan. Wat mij verbaast, is dat de regering net doet alsof wij op punt nul
zitten en gaat onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om te betalen voor
mobiliteit. Het kabinet stelt zich open om daarover na te denken. Wij zijn
er al heel lang mee bezig en wij kennen de discussie. Wij weten uit andere
landen dat het heel lang duurt, voordat je tot daadwerkelijke invoering kunt
overgaan. Mijn oproep was om tot daadwerkelijke stappen te komen en niet nu
pas te gaan nadenken, alsof dat niet al heel lang het geval is.Minister Balkenende:U wilt feitelijk iets anders horen. U wilt horen dat er in deze kabinetsperiode
al een begin wordt gemaakt met de implementatie van kilometerheffing. Dat
doen wij niet, want dat hebben wij niet afgesproken, maar het denken staat
niet stil. Natuurlijk zullen wij kijken naar de mogelijkheden. Wanneer het
hele systeem wordt ingevoerd, is dat een kostbare geschiedenis. De implementatie
van het idee is niet eenvoudig. Op het moment dat je dat gaat doen, moet je
heel goed weten waarom je het doet. Het tijdpad moet helder zijn. Dat betekent
dat je niet even lukraak kunt zeggen dat je dat in deze periode doet. De afspraken
zijn volledig helder. Er vindt een gesprek plaats over de beprijzing in de
transportsector. In de nota over mobiliteit wordt de zaak verder behandeld,
maar wij gaan nog niet spreken over invoering van een kilometerheffing in
deze periode.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De minister-president is vandaag in zijn beantwoording heel veel keren
duidelijk en eerlijk geweest, maar dat moet hij hier ook maar zijn. Hij zegt:
wij doen het niet, invoering in deze periode willen wij niet, wij zien er
niets in. Wat betekent dat nadenken dan? Hij zegt: wij willen er wel over
nadenken, maar wij voelen er geen klap voor om het in deze periode in te voeren,
dat doen wij niet, want dat hebben wij niet afgesproken.Minister Balkenende:Waarom luistert u niet?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat moet u niet de hele dag zeggen.Minister Balkenende:Wij krijgen een eindeloze herhaling. Ik heb gezegd: voor de langere termijn
is rond 2010 ook beprijzen nodig. In de nota over mobiliteit zal het kabinet
daar serieus aandacht aan besteden. Dan begint de discussie, omdat je op een
gegeven moment de noodzaak van beprijzing wel ziet. Dat sluit aan bij wat
de minister heeft gezegd. Dan denk ik dat ik helemaal helder ben geweest.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Nee, dat bent u niet. U zegt dat u er in deze periode over na wilt denken.
U gaat nadenken over iets wat een volgend kabinet misschien wenselijk vindt,
maar wat u in ieder geval niet wenselijk vindt. U zit niet op punt nul. Wij
hebben al heel lang over de kilometerheffing gesproken. Er was een breed draagvlak
voor, ook in de samenleving. U zegt: wij gaan terug naar punt nul, wij gaan
erover nadenken en misschien komt het in 2010 in beeld. Dat is toch een rare
redenering?Minister Balkenende:Op dit punt denken wij gewoon verschillend. U overtuigt mij niet en ik
overtuig u niet.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat is een conclusie die je kunt trekken.De heer Bos (PvdA):Heb ik het goed begrepen dat de minister-president zegt dat beprijzing
onvermijdelijk is voor 2010? Hij zegt feitelijk dat een volgend
kabinet het zal invoeren en dat dit kabinet het zal voorbereiden.Minister Balkenende:Er is sprake van interpretatie. Ik heb gezegd dat beprijzen nodig zal
zijn en dat wij er in de nota over mobiliteit verder over zullen spreken.
Soit.De heer Bos (PvdA):U ontkent het dus niet.De heer Dittrich (D66):Het komt erop neer dat er voorbereidingen moeten worden getroffen, zodat
het voor of in 2010 ingevoerd kan worden. Het kan niet zo zijn dat er een
beetje wordt nagedacht en dat in of na 2007 pas wordt gekeken hoe men het
doet. Dan verliezen wij jaren en staan al die mensen jarenlang in de file.
Als u toezegt dat het in het mobiliteitsplan gereed wordt gemaakt, zodat het
zo snel mogelijk in of na 2007 kan worden ingevoerd, zijn wij in Nederland
een stap verder.Minister Balkenende:Die toezegging krijgt u niet. Ik loop niet vooruit op een debat dat wij
nog zullen voeren in het kader van de nota over mobiliteit. Je moet afwegingen
maken. Wij zullen op een ordentelijke manier beprijzen. Ik kondig echter niet
aan dat dan en dan het rekeningrijden wordt ingevoerd. Daar peins ik niet
over.De heer Dittrich (D66):U moet mensen toch het perspectief kunnen bieden dat zij niet langer in
de file staan en een beetje kunnen doorrijden? Dat is nodig voor het personenvervoer.Minister Balkenende:Om de files weg te werken is meer nodig dan alleen een kilometerheffing.De heer Herben (LPF):Ik was even teleurgesteld, omdat mijn zeer gewaardeerde collega Rouvoet
vroeg, waarom de kilometerheffing niet gewoon wordt ingevoerd aangezien daarvoor
een breed draagvlak bestaat. Hij vergeet dan te gemakkelijk de LPF. De LPF
is mordicus tegen de kilometerheffing. Wij hebben ons neergelegd bij het CDA-compromis
Eerst bewegen, dan beprijzen in het eerste Strategisch akkoord. Dat vinden
wij fair tegenover de mensen die nu stilstaan in de file en geen alternatief
hebben en het bedrijfsleven dat miljarden schade lijdt. Laat de minister van
Verkeer en Waterstaat eerst aan het werk gaan met de spoedwet wegverbreding
en ervoor zorgen dat het verkeer in beweging komt, dan praten wij over vijf
jaar wel verder.Minister Balkenende:Aan wat de heer Herben zegt, heb ik niets toe te voegen. Het was een eerlijk
verhaal. Hij kreeg zelfs applaus van de heer Eerdmans. Dat is ook meegenomen.Ik ben toegekomen aan het thema bestuurlijke en democratische vernieuwing.
De heer Dittrich, sprekend namens een partij die daarover in het verleden
veel heeft gezegd, vroeg naar de visie van het kabinet op de taken van de
overheid. Hij vroeg tevens of het aangekondigde plan voor de modernisering
hierop ingaat.Bij het kijken naar de overheid als organisatie is een belangrijke startvraag,
wat de primaire taken van de overheid zijn. De overheid kan immers niet de
oplossing voor alle problemen zijn. Pas waar de verantwoordelijkheid van de
burger eindigt, heeft de overheid een taak. De overheid moet vervolgens haar
kerntaken wel beter uitvoeren. Vorig najaar heeft de Wetenschappelijke raad
voor het regeringsbeleid een rapport uitgebracht getiteld De toekomst van
de nationale rechtsstaat. Dit rapport bevat een analyse van de vormgeving
en het functioneren van de overheid vanuit de fundamentele beginselen van
de rechtsstaat, bijvoorbeeld hoe de overheid onder druk van ontwikkelingen
en incidenten steeds met goede bedoelingen probeert, alle problemen in de
samenleving op te lossen. Vervolgens blijkt zij niet in staat dat ook te doen.Er zijn steeds meer en gedetailleerder regels bijgekomen die niet kunnen
worden gehandhaafd. Meer regels, meer voorschriften, meer agenten, meer toezichthouders
kunnen de maatschappelijke problemen niet oplossen. Het doorgaan op de huidige
weg is niet alleen ondoenlijk, maar ondergraaft uiteindelijk ook de werking
van de rechtsstaat. De overheid kan haar taken niet meer goed uitvoeren. Het
maatschappelijk initiatief krijgt te weinig ruimte en het vertrouwen in het
recht wordt ondergraven. Een nieuwe koers is nodig.Kortom, het kabinet streeft naar een overheid die terughoudender is in
wat zij regelt, een groter beroep doet op maatschappelijke krachten, ondertussen
wel voorziet in de borging van publieke belangen en rechtsstatelijke eisen
en hoogwaardige prestaties levert als de behartiging van publieke taken niet
bij markt of maatschappelijke instelling kan worden neergelegd. Dit streven
dat ik in algemene zin heb aangeduid, zal het kabinet dit najaar verder uitwerken,
onder meer in het programma modernisering overheid, waarvoor het kabinet dit
jaar met een visie en een actieprogramma zal komen. Onder meer de heer Van
Aartsen heeft gevraagd, reeds nu een tipje van de sluier op te lichten.Belangrijke onderdelen in het plan zijn deregulering, de relatie tussen
overheid en burger, de organisatie en werkwijze van de rijksoverheid zelf
en de relaties tussen overheden. Bij de modernisering van de overheid moet
het resultaat voor de burger voorop staan. De burger wenst, terecht, een integere
en betrouwbare overheid die toegankelijk is en efficiënt is georganiseerd.
De inzet van ICT op een klantvriendelijke manier zal een belangrijke rol spelen
bij het toegankelijk en transparant maken van de overheid.De heer Verhagen uitte de wens, te lange doorlooptijden van vergunningsprocedures
te verminderen. Dat is heel uitdrukkelijk de bedoeling. Ministeries gaan daarvoor
hun grote regelgevingscomplexen kritisch doorlichten op overbodige regels
of regelgeving die onnodig ingewikkeld is. De ministeries van SZW, VROM en
OCW hebben daartoe al initiatieven genomen. Het kabinet wil hierbij wel zorgvuldig
tewerk gaan, zodanig dat uiteindelijke toetsing door een onafhankelijke rechter
gewaarborgd blijft.De suggestie van de heer Verhagen om een vergunning automatisch te verlenen,
als niet binnen een termijn van zes maanden op de aanvraag is gereageerd,
is een onorthodox idee waarop het kabinet in het kader van het programma modernisering
overheid zeker terug zal komen. Wij willen eerst weten wat de consequenties
zijn.De heer Verhagen (CDA):Kan dat voor het einde van het jaar?Minister Balkenende:Het programma modernisering komt in oktober of november. Dat betekent
dat wij binnen afzienbare tijd over de suggestie van de heer
Verhagen kunnen spreken.Het kabinet zal bij de uitvoering van zijn programma modernisering overheid
vanzelfsprekend regelmatig rapporteren over de voortgang en de resultaten,
ondermeer ten aanzien van de vermindering van de regeldruk. De heer Dittrich
pleit voor meer samenwerking tussen departementen. Enkele belangrijke acties
van het kabinet zijn de volgende. In de eerste plaats de takenoperatie van
de overheid. In het kader van deze operatie zullen er op korte termijn voorstellen
worden gedaan over het verminderen van overlap op de belangrijkste raakvlakken
tussen ministeries. In de tweede plaats de herinrichting van de rijksdienst.
Deze operatie zal leiden tot het formuleren van een visie voor een nieuw reorganisatieontwerp
van de rijksdienst met minder of anders ingerichte en gestuurde ministeries,
opdat slagvaardiger kan worden gewerkt aan het oplossen van de maatschappelijke
urgenties van deze tijd. In de derde plaats een versobering van het adviesstelsel.
In de vierde plaats het daadwerkelijk inzichtelijk maken van de volumeontwikkeling.
In de vijfde plaats het terugdringen van de uitgaven aan externen.Naar aanleiding van een opmerking van de heer Herben geef ik aan dat in
het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken om in totaal 205 mln euro minder aan
de inhuur van externen te willen uitgeven. Dat is ongeveer de helft van de
400 mln euro die nu aan externen wordt besteed. Dat is een ambitieuze doelstelling.
Natuurlijk kan een dergelijke taakstelling niet gerealiseerd worden zonder
naast financiële maatregelen inhoudelijke maatregelen te treffen. Het
kabinet zal enerzijds het inhuurproces verbeteren en anderzijds alternatieven
ontwikkelen voor de externeninhuur. Ook de relaties tussen de medeoverheden
kunnen soms eenvoudiger worden vormgegeven. Budgetten kunnen onder minder
voorwaarden worden verstrekt indien achteraf een goede verantwoording wordt
gegeven over hetgeen met het geld is gebeurd. Binnen het grotestedenbeleid
geschiedt dit door het bundelen van geldstromen en de maximaal vier brede
doeluitkeringen. Een ander voorbeeld is het schonen van specifieke uitkeringen.
Die laatste zijn uitkeringen aan gemeenten buiten het Gemeentefonds om voor
een bepaald doel. Het kabinet zal dit najaar zowel de visie als het actieprogramma
modernisering overheid aan de Kamer voorleggen.De heer Marijnissen (SP):Ik heb in mijn termijn gesproken over een alternatief voor de marktwerking
als instrument om publieke zaken efficiënt te regelen. Ik maak van de
gelegenheid gebruik om de minister-president uit te nodigen om in retrospectief
zijn visie te geven op de marktwerking die in de afgelopen jaren is geïntroduceerd.
Ik heb de taxiwet genoemd. Ik kan ook nog de elektriciteitswet noemen. Is
de minister-president van zins om door te gaan met introductie van marktwerking?
Wil hij die misschien op sommige terreinen terugdraaien?Minister Balkenende:Ik neem die uitnodiging aan. Ik heb voor hem dan ook een verhaal. Ik begin.
De heer Marijnissen heeft in zijn betoog stilgestaan bij de verschillende
liberaliseringsoperaties van de afgelopen jaren.De heer Marijnissen (SP):Hij heeft het briefje klaarliggen!Minister Balkenende:Wij bereiden ons voor op dit soort debatten. Maakt u zich geen zorgen!Marktwerking is voor het kabinet geen dogma. Dat lijkt wel het geval te
zijn bij de heer Marijnissen. Die lijkt per definitie tegen, ook als marktwerking
voordelen heeft. Het is niet meer van deze tijd dat de consument gedwongen
wordt altijd hetzelfde vervoersbedrijf, dezelfde notaris of dezelfde arts
te gebruiken. Geen gedwongen winkelnering meer, maar vrijheid om te kiezen
voor de prijs/kwaliteitcombinatie die eenieder voor zichzelf gewenst acht.
Door de concurrentie om de klant ontstaat voor bedrijven bovendien een prikkel
om efficiënter te werken. Zo zijn de energieprijzen voor de middenverbruikers
na de liberalisering met zo'n 20% gedaald. Nogmaals, geen dogma's. Het kabinet
is bereid om in het verleden gemaakte keuzes opnieuw tegen het licht te houden.
Als resultaten niet voldoen aan de verwachtingen, kan en moet er worden ingegrepen.
De heer Marijnissen noemde de taximarkt. Op die markt zijn door de minister
van Verkeer en Waterstaat tal van maatregelen aangekondigd. Ik noem de verbetering
van de zichtbaarheid van de tariefkaart, de omgang met een maximumtarief,
de kwaliteit van de chauffeur door stratenkennis en beheersing van de Nederlandse
taal en de oprichting door de branche van een keurmerk voor taxivervoer. De
discussie hierover met de Kamer loopt volop en wordt op korte termijn voortgezet.
Dat geldt ook voor belangrijke voorzieningen als gas en elektriciteit. De
ruimte die ontstaat door liberalisering kan in deze sectoren natuurlijk nooit
ongelimiteerd zijn. De overheid zal altijd belangrijke verantwoordelijkheden
houden en die moet zij ook nakomen. Dat betekent overigens niet dat er nooit
meer ergens een stroomstoring zal zijn. Die garantie kan de overheid natuurlijk
niet geven, maar wel dat er wordt ingegrepen als het nodig is. Zo zullen de
plannen voor noodsituaties – daar was de afgelopen zomer ook sprake
van – grondig worden bekeken en zonodig worden aangepast. Dan zal ook
de gewenste regievoering door de overheid in dergelijke situaties aan de orde
worden gesteld. Ook de betrouwbaarheid van de gas- en elektriciteitsnetten
is een zorg van de overheid en die moet hoog blijven. Om dit te waarborgen
zijn wettelijke maatregelen nodig, onder meer om de onafhankelijke positie
van de netbeheerders te versterken, de toezichthouder hoge boetes te kunnen
laten opleggen en de mogelijkheden tot ingrijpen door de minister te vergroten.De bescherming van de consument is een derde belangrijke verantwoordelijkheid
van de overheid. Recentelijk is een van de nieuwe handelsbedrijven in energie
failliet gegaan. Vanwege de bijzondere verantwoordelijkheid voor kleinverbruikers
wordt door de overheid een vangnet gecreëerd. Hierdoor zullen consumenten
in het geval dat hun failliete energiebedrijf niet langer stroom of gas kan
leveren aan nieuwe leveranciers worden toegewezen. Zo kan niemand zonder stroom
komen te zitten bij een faillissement. Ook zal het kabinet ervoor zorgen dat
de klant, dus ook de particuliere consument, niet de dupe kan worden van de
afwikkeling van een faillissement. Het gaat dan bijvoorbeeld om het tweemaal
in rekening brengen van transportkosten. De productiecapaciteit van energie moet te allen tijde groot genoeg zijn.
Voor de korte termijn is deze nog voldoende, voor de lange termijn echter
niet. Investeringen in piekcapaciteit zijn duur en onvoldoende renderend.
Het kabinet wil deze investeringen stimuleren. Op welke wijze dit precies
wordt vormgegeven, is op dit moment nog niet duidelijk, maar wij hebben nog
tijd om daar eens goed naar te kijken. De Kamer zal hier voor de zomer van
volgend jaar een voorstel van het kabinet voor ontvangen. Kortom, van Amerikaanse
toestanden is in onze visie absoluut geen sprake.De heer Marijnissen (SP):Nu krijg je een leuk inkijkje in het proces van de algemene beschouwingen.
Deze verhandeling lag er dus al. U had dit waarschijnlijk gewoon overgeslagen
als ik niet naar voren was gekomen.Ik ben u erg erkentelijk voor het antwoord. Het maakt in ieder geval duidelijk
dat het kabinet oog heeft voor de nadelen van marktwerking. Ik zal niet zo
ver gaan dat ik u uitnodig om uit te leggen wat de voordelen zijn van de verzelfstandiging
van de NS. Daarmee zou ik u waarschijnlijk erg in verlegenheid brengen.Misschien is het goed als u aangeeft hoe de publieke sector efficiënter
zou kunnen werken, zodat het argument voor de introductie van marktwerking
vervalt. Ik heb daarvoor een paar suggesties gedaan. Een daarvan was wat ik
"institutionele moraal" heb genoemd. Ik vind dat er in de publieke sector
over het algemeen te weinig oog bestaat voor de mensen die er werken. De mensen
aan de top neem ik het nog het meest kwalijk dat zij te weinig oog hebben
voor de bijzondere verantwoordelijkheid die zij dragen voor die publieke voorzieningen.
Dat zie je onder andere bij de semi-publieke instellingen, waar de salarissen
onmiddellijk fors verhoogd worden. Ik heb de cijfers genoemd. Je ziet het
ook aan het "job hoppen", terwijl ik denk dat enige hechting aan een baan
in de publieke sector nodig is om goed te kunnen functioneren. Ik nodig u
uit om daar eens een enkel woord aan te wijden.Minister Balkenende:U begon met een opmerking over marktwerking en u vroeg of de overheid
zelf niet bepaalde taken onder zich moet houden. Dat is natuurlijk een discussie
die al lange tijd speelt. In de afgelopen jaren hebben wij de operatie Marktwerking,
deregulering en wetgevingskwaliteit gehad. Wij weten allemaal dat er in het
begin van de jaren negentig wereldwijd werd gedebatteerd over liberalisering
en privatisering. De redenering was toen dat dit de methode van werken moest
worden, maar wij hebben inmiddels de schaduwzijden daarvan gezien. Er is een
prijsvoordeel voor de consument als er sprake is van verschillende aanbieders.
Wordt daar niet aan voldaan, dan heb je een probleem. Dan moet je corrigeren.
Daarom is toezicht nodig, zoals de NMa. Er is een marktmeester nodig die op
een gegeven moment zegt dat het zo niet langer kan. Nu vind ik dat in de discussie
over marktwerking niet zomaar kan worden gezegd dat de overheid daarvoor kan
zorgen. De overheid moet je op een andere manier duiden. Je moet kijken wat
de taken zijn die op het bord van de overheid behoren te liggen. Dat is eigenlijk
een politieke afweging. Daar heb ik vandaag het nodige over gezegd, maar ook
in het stuk van het kabinet is daar veel over te vinden. Het debat waar u
nu op doelt, komt terug bij het project Modernisering overheid. Dan kunnen
wij er uitgebreider op ingaan.U noemde de institutionele moraal. Ik vind dat u daarover een belangrijke
opmerking hebt gemaakt. Als die institutionele moraal ontbreekt, gaat het
van kwaad tot erger. Wij zien op dit moment al de uitwassen daarvan. Er zijn
genoeg schandalen in Amerika geweest, wij zien scheefgroei in salarisverhoudingen
en zo zijn er nog tal van voorbeelden te noemen. Als wij een samenleving willen
waarin mensen verantwoordelijkheid kunnen nemen, dan moet die verantwoordelijkheid
van binnen uit worden gedragen en gepaard moeten gaan met zoals u het noemt
een institutionele moraal, integriteit, respectvol en zorgvuldig omgaan met
wat je hebt te doen. Soms kun je dat ondersteunen met regelgeving, je kunt
afspraken maken, je kunt werken aan transparantie – wat wordt afgesproken
moet niet heimelijk zijn – maar het moet ook van binnen uit komen. Dat
is vaak een stuk lastiger en daar zit volgens mij ook een verband met het
vraagstuk van waarden en normen. Als u een pleidooi voert voor meer aandacht
voor de institutionele moraal, dan doet u daarmee een belangrijke uitspraak
die door velen verstaan zou moeten worden, los van verschillen in denken over
de rol van de overheid en over marktwerking. Dit is eigenlijk iets wat overstijgend
is. Ik vind dat u daar een goed pleidooi voor hebt gevoerd.De heer Marijnissen (SP):Dat is een pleidooi van ook maar een Kamerlid of ook maar een minister-president,
de vraag is wat wij eraan kunnen doen om ervoor te zorgen dat het weer terugkomt.
Misschien is dat – om de woorden van de heer Van der Vlies te gebruiken –
wel ten diepste mijn kritiek op dit kabinetsbeleid. Ik denk dat heel veel
mensen die in die sectoren werkzaam zijn uw kabinet en uw beleid niet als
bondgenoten zien. Zij hebben niet het gevoel dat de problemen waar zij dagelijks
mee geconfronteerd worden in de zorg, het onderwijs, enz. – ik heb daar
voorbeelden van te over – werkelijk worden opgelost. Daardoor is op
de werkvloer de laatste 20 jaar een soort cynisme ontstaan, zoiets van "ik
kan het ook niet allemaal meer oplossen". Daar is dan nog bijgekomen het idee
dat in de publieke sector hoge salarissen aan de top moeten worden betaald.
Dat heeft een soort nieuwe chemie, dat toegenomen cynisme opgeleverd dat een
groot structureel productieverlies oplevert. Overigens excuus voor het woord
"productie" in dit verband maar ik kan er zo gauw geen ander woord voor bedenken.Minister Balkenende:U spreekt over cynisme en het lijkt mij goed om daarover ook iets te zeggen,
want een samenleving waarin cynisme bestaat, is gewoon killing. Daardoor gaan
zaken niet goed. U schetste hoe instellingen tegen dit kabinet aan kijken.
De afgelopen jaren heb ik in het land de nodige werkbezoeken afgelegd. Dan
hoor je verhalen van onderwijzers die voor de klas staan, van de directeur
van de basisschool die zegt dat er veel te veel regelingen zijn, dat hij in
korte tijd zes nota's moet produceren wat ten koste gaat van zijn creativiteit.
Ik kom in ziekenhuizen en hoor verzorgers die zeggen dat zij veel meer zouden
kunnen doen, maar dat de regelingen zodanig zijn dat ze te weinig van hun
creativiteit kwijt kunnen. Met al dat soort signalen heb je
rekening gehouden en daar willen wij ook op inspelen. Als dit kabinet zich
wil inzetten voor minder regels, minder bureaucratie, minder regelzucht, dan
is dat een oprechte poging om dit soort geluiden op te pakken, omdat er veel
meer creativiteit in de samenleving bestaat. Daarmee kunnen wij het natuurlijk
niet iedereen naar de zin maken. Ik ga geen gouden bergen beloven, maar als
wij ruimte kunnen bieden voor die eigen verantwoordelijkheid ook om dat cynisme
te doorbreken, dan moeten wij daar alles aan doen.De heer Marijnissen (SP):Ik hoop u in de toekomst nog heel veel voorbeelden te kunnen voorhouden
die volgens ons demotiverend werken en geld kunnen opleveren als het wordt
afgeschaft. U kunt geen gouden bergen beloven, maar dat vragen wij natuurlijk
ook niet. U gaat echter wel voorbij aan het feit dat eigenlijk al vanaf het
begin van de jaren tachtig in de publieke sector het idee is ontstaan dat
men in Den Haag dat gevoel van urgentie niet heeft rond de kwaliteit van het
werk. Dat maakt het werk buitengewoon moeilijk. Het is buitengewoon frustrerend
om een te grote klas te hebben, het is zeer frustrerend om ouderen in hun
laatste dagen niet de zorg te kunnen geven die zij verdienen. Wij gaan op
dit punt echt de verkeerde weg op en uw kabinet met dit beleid biedt daar
geen oplossing voor.Minister Balkenende:Ik ben het niet eens met uw laatste opmerking. Wij hebben een en andermaal
gezegd dat de stem van de kiezer op 15 mei vorig jaar en op 22 januari dit
jaar serieus moet worden genomen; ook die stem kwam namelijk voort uit gevoelens
van onbegrepen zijn en van afstand tussen de politiek en de bevolking. Die
stem moet serieus worden genomen. Daarom moeten wij het ons aantrekken. Dat
geldt voor ons allemaal, dus ik doe het ook vanuit mijn verantwoordelijkheid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vind deze abstracte discussie wel belangrijk, maar zal haar niet voortzetten.
Ik heb een uitermate praktische vraag naar aanleiding van het debat over de
privatiseringen. Klopt het bericht dat dit kabinet de privatisering van Schiphol
opnieuw op de agenda gaat zetten?Minister Balkenende:Voorzitter. Mag ik mevrouw Halsema kortheidshalve verwijzen naar de in
de afgelopen tijd gemaakte afspraken? Er wordt rekening gehouden met de mogelijkheid
van beursgang; de vraag is wanneer dat opportuun is. Wij allen kennen deze
discussie. Waarom moeten wij die opnieuw voeren?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Omdat de beweging de afgelopen tijd tegengesteld was en er eigenlijk steeds
minder steun was voor de privatisering van Schiphol. En terecht! U bent nog
steeds politiek leider van het CDA en weet dus als geen ander dat de grootste
regeringspartij altijd grote bezwaren heeft gehad tegen de privatisering van
Schiphol. Het verbaast mij dus ten zeerste als dit kabinet Schiphol alsnog
wil privatiseren.Minister Balkenende:Ik denk dat de ten aanzien van Schiphol gemaakte afspraken bekend zijn.
Die staan in de beleidsstukken, zoals wij allen weten. Wel moet ik u zeggen
dat ik iets meer heb genoten van de vragen van de heer Marijnissen dan van
die van u, mevrouw Halsema.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zal maar geen kwalificatie geven van uw antwoorden en vragen... Maar
ik wil wel een antwoord: gaat u de privatisering van Schiphol opnieuw overwegen?
Ik snap dat het lastig is voor u, omdat uw eigen partij daar altijd tegen
is geweest, maar ik wil wel gewoon een antwoord.Minister Balkenende:Volgens de gemaakte afspraken ten aanzien van Schiphol kan er sprake zijn
van privatisering en van het op de aandelenmarkt brengen van het geheel. De
stukken bieden daarvoor ruimte. Het moet alleen op een verstandige manier
gebeuren, dus er moet worden gekeken naar het moment waarop dat opportuun
is. Dat zullen wij weloverwogen doen. Meer dan dat valt er niet over te zeggen,
dus u vraagt toch enigszins naar de bekende weg.Ik vervolg mijn betoog en ga verder met de gezondheidszorg. Gezondheid
heeft een grote invloed op de kwaliteit van leven van mensen. Daarom willen
wij dat iedereen in Nederland toegang heeft tot adequate gezondheidszorg ongeacht
leeftijd, inkomen of gezondheid. De manier waarop de gezondheidszorg nu echter
is georganiseerd, voldoet niet aan de eisen van deze tijd. Niet de vraag van
de patiënt, maar het aanbod van de instellingen bepaalt de zorg. Ondoelmatigheid,
hoge werkdruk en ontevreden patiënten hebben een negatieve invloed op
het werk van artsen en verpleegkundigen. Het aantal wachtlijsten is wel verminderd,
maar nog niet opgelost. Ten slotte dreigt, niet onbelangrijk, de zorg onbetaalbaar
te worden. Onlangs nog kenschetste president Wellink van De Nederlandsche
Bank de zorg als een tikkende financiële tijdbom.Kijkend naar de recente jaren, constateren wij dat de zorguitgaven veel
en veel harder zijn gestegen dan het nationaal inkomen. Daar was ook reden
toe, want de situatie rond de wachtlijsten was maatschappelijk niet meer aanvaardbaar.
Deze inhaalslag kost de burger ook veel geld. Hij betaalt tenslotte alles,
eerst en vooral via de premies en verder via de belastingen waarmee een deel
van de zorg wordt gefinancierd. De premies zijn de afgelopen jaren extreem
gestegen: in 1997 betaalde de modale werknemer € 200 per maand aan
wettelijke zorgpremies; in 2003 was dat al € 467. Dat kan zo niet
doorgaan. Daarom bestaat de noodzaak tot ingrijpen. Is er reden om aan te
nemen dat de zorguitgaven vanzelf terugkeren naar een acceptabel lager niveau?
Wie naar de overheersende trends kijkt, ziet dat het tegendeel helaas waar
is.In vergelijking met de ons omringende landen staat Nederland nog maar
aan het begin van de grote vergrijzingsgolf. De medische wetenschap kan steeds
meer, maar de kosten van de nieuwe behandelingen zijn hoog. In de AWBZ-sector
zijn er tekenen dat in toenemende mate een beroep wordt gedaan op het collectieve
systeem, terwijl voorheen de eigen verantwoordelijkheid en hulp aan elkaar
voorop stonden. Er zijn in het systeem van de gezondheidszorg ook onvoldoende
prikkels om de doelmatigheid te vergroten. Dat brengt ons bij de vraag hoe
wij tot een houdbaar stelsel kunnen komen. De centrale opdracht op het terrein
van de zorg van dit kabinet is in de komende jaren het veiligstellen van een
houdbaar stelsel dat niet alleen toegankelijk en solidair blijft,
maar ook doelmatig en betaalbaar is. Zoals ook op andere terreinen van het
kabinetsbeleid is een nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling het kernbegrip.Om te beginnen wil het kabinet een grotere verantwoordelijkheid leggen
bij de zorgverleners en de verzekeraars. Hun taak is het om zo efficiënt
mogelijk te werken, de kwaliteit zo hoog mogelijk te houden en goed na te
denken over de vraag hoe het beter kan. Dit betekent dus innovatie. Er valt
nog een wereld te winnen. Ook moeten de prestaties van ziekenhuizen transparanter
worden en meer dan nu met elkaar worden vergeleken. Zij moeten zich veel meer
verantwoordelijk gaan voelen voor een goed functionerende gezondheidszorg,
opdat de patiënt de zorg krijgt waarom hij of zij vraagt. Ik ben het
dan ook met de heer Verhagen eens dat overbodige regelgeving en bureaucratie
in de zorg moeten worden aangepakt. Dit pleidooi klonk overigens al in eerdere
debatten. De minister van VWS zal het thema "minder lasten, minder regels
en meer rendement" in de komende periode stevig aanpakken. Daarbij zal hij
zich niet alleen richten op vermindering van de bureaucratie die wet- en regelgeving
veroorzaakt, maar ook op de bureaucratie die door de zorgaanbieder zelf wordt
veroorzaakt. In de begroting van VWS is reeds een aantal aanzetten hiertoe
weergegeven. Concrete resultaten van de uitvoering van de voorstellen van
het rapport Minder regels, meer zorg van de commissie-De Beer zijn of komen
inmiddels in zicht.De heer Bos (PvdA):De minister-president maakt zich terecht zorgen over de bureaucratie in
de zorg, maar staat wel op het punt om weer nieuwe bureaucratie in te voeren,
namelijk de medicijnknaak. In het verleden hebben wij geleerd tot hoeveel
bureaucratie dit leidt. De heer Verhagen heeft hier gisteren een vurig pleidooi
gehouden om dat niet te doen, en de kosten die daarmee samenhangen met elkaar
te dragen door middel van premies. Wat vindt de heer Balkenende van dat voorstel?Minister Balkenende:Over al deze zaken kom ik later nog te spreken. Alle punten die gisteren
aan de orde zijn gesteld, ga ik nog na. In het kader van deze begroting heeft het kabinet allereerst gekeken naar
prijs- en tariefmaatregelen die zijn gericht op zorgaanbieders. Waar mogelijkheden
zijn voor afroming van inkomens en kostenreductie, hebben wij dat vertaald
in maatregelen: efficiencykorting, beperking van kortingen en bonussen van
apothekers en het tarief voor de thuiszorg. Daarnaast is het belangrijk dat
de burgers zich bewuster wordt van de kosten van de zorg. Deze zomer konden
wij in de krant lezen dat patiënten soms domweg niet komen opdagen bij
afspraken in het ziekenhuis omdat zij met mooi weer liever naar het strand
gaan. Dit laat pijnlijk zien hoe onverschillig mensen kunnen omgaan met volledig
collectief gefinancierde diensten. Daarom willen wij de burger meer laten
zien dat gezondheidszorg een kostbare zaak is, waarmee je zorgvuldig moet
omgaan. Het vragen van eigen bijdragen is daartoe een middel. Verder weten
wij allen dat het heel wat eenvoudiger is om aanspraken toe te voegen aan
het verzekerde pakket dan om er iets uit te halen. Ook daardoor stijgen de
kosten van de zorg steeds verder. In dat licht hebben wij het pakket op onderdelen
beperkt, daar waar het verantwoordelijk is dat burgers meer eigen verantwoordelijkheid
krijgen en niet het risico ontstaat dat medisch echt noodzakelijke zorg niet
meer bereikbaar is voor mensen met lage of modale inkomens. Naar aanleiding
van de gestelde vragen ga ik zo dadelijk nog dieper op de maatregelen in.De maatregelen die het kabinet in voorbereiding heeft, zijn stevig; dat
realiseer ik mij terdege. Diverse afgevaardigden hebben zich daarover in de
eerste termijn zeer kritisch uitgelaten, waarop ik uiteraard wil reageren.
Ik zal daarbij ook ingaan op de koopkrachtgevolgen voor de zwakke groepen.
Natuurlijk zijn de maatregelen pijnlijk voor mensen die daardoor voor hogere
kosten komen te staan; daar sluit ik mijn ogen niet voor. Kabinet en Kamer
moeten echter verder kijken dan dat. Wij hebben in ons land een zeer toegankelijk
en solidair systeem van gezondheidszorg. Iedereen krijgt, ongeacht inkomen
of gezondheid, toegang tot dezelfde kwaliteit zorg. Van dat prachtige uitgangspunt
blijft echter niets over als wij de kosten steeds verder uit de hand laten
lopen. In die situatie zijn er twee mogelijkheden. De ene mogelijkheid is
het rantsoeneren van het aanbod; waartoe dat leidt weten wij uit het verleden.
De andere mogelijkheid is, ervoor te zorgen dat iedereen in de zorg, burgers,
zorgaanbieders en verzekeraars, zich medeverantwoordelijk gaat voelen voor
het beheersen van de kosten. Daar hoort bij dat wij niet meer in het collectief
verzekerde pakket opnemen dan noodzakelijk is. Wie hier bepleit om onder het
mom van sociaal gevoel door te gaan met pappen en nathouden, houdt de burgers
van dit land een onjuist beeld voor. Als de wal eenmaal het schip keert, dan
zal onvermijdelijk juist die tweedeling in de zorg ontstaan waar de partijen
die ons nu het hardst bekritiseren, altijd zo bang voor zijn.Ik kom bij de opmerkingen van mevrouw Halsema, de heren Bos, Rouvoet en
Marijnissen. Zij hebben hun zorgen geuit over de inkomenseffecten van de maatregelen
in de zorg, en die zorgen begrijp ik. Wat zij over deze inkomenseffecten hebben
gezegd, geeft echter een verkeerd beeld van de gevolgen van de maatregelen
van het kabinet. Dit doet onrecht aan de compensatiemaatregelen die het kabinet
heeft genomen. Zonder de maatregelen van het kabinet zou de ziektekostenpremie
fors hoger uitvallen. Alles wat wordt bezuinigd, vertaalt zich in premiedaling
of minder premiestijging. Kortom, niets blijft in de schatkist hangen, alles
komt terug via de premies. Dit voordeel geven wij dus aan de burgers. Verder
leiden de maatregelen ter grootte van 2,3 mld euro slechts voor ongeveer de
helft tot kosten voor de burger, omdat de andere helft door de zorginstellingen
wordt opgebracht. Gemiddeld genomen is de premiedaling als gevolg van de maatregelen
groter dan de extra last voor de burgers. Het is natuurlijk zo dat dit gemiddelde
niet voor iedereen geldt. In het Hoofdlijnenakkoord stond daarom dat het kabinet
rekening zou houden met de gevolgen voor zwakke groepen. Daarom zijn bij twee
pakketmaatregelen, fysiotherapie en zelfzorggeneesmiddelen, de chronisch zieke
gebruikers uitgezonderd. Daarnaast heeft de regering compensatiemaatregelen
genomen. Er is 70 mln euro voor het zittend ziekenvervoer beschikbaar. Verder
is er gerekend met een hoger gebruik van de fiscale tegemoetkomings regeling.
Daarnaast is er een extra fiscale regeling voor degenen met weinig of geen
fiscaal inkomen. Hierop kom ik nog terug. Met de nieuwe tegemoetkomingsregeling,
die vanaf 2004 gaat gelden, zullen vooral ouderen met een laag inkomen via
de Belastingdienst een tegemoetkoming kunnen krijgen die behoorlijk kan oplopen.
Voor een groep van ongeveer 275.000 AOW'ers zal dit voordeel minimaal € 330
per jaar bedragen. Al met al heb ik de overtuiging dat het kabinet het pakket
en de flankerende maatregelen zo heeft vormgegeven, dat de koopkrachteffecten
voor kwetsbare groepen binnen aanvaardbare grenzen worden gehouden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik laat het punt van het zittend ziekenvervoer even liggen, omdat daarover
is al apart gesproken. In de schriftelijke antwoorden wordt verwezen naar
bijlage 15 van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ik doel
op de cumulatie van specifieke inkomenseffecten voor bepaalde groepen, zoals
minima en ouderen. Ouderen staan op vier punten in de min, zo staat in dat
stuk. Alleen de tegemoetkoming buitengewone uitgaven levert voor hen een plus
op. Ik schat in dat die plus niet voldoende zal zijn om de minnen bij de huursubsidie,
de AWBZ en de bijzondere bijstand en de dubbele min bij de eigen bijdrage
voor geneesmiddelen te compenseren. Wil de minister-president garanderen dat
de tegemoetkomingsregeling niet zal bestaan uit een vast bedrag, maar dat
zij gewoon toereikend zal zijn, zelfs als de totale uitgaven over het nu begrote
bedrag heen gaan? Op die manier wordt voorkomen dat ouderen onder de grens
zakken.Minister Balkenende:Ik schets eerst het algemene beeld, de bekende inkomensstaatjes. U weet
wat er met de AOW is gebeurd, want dat staat allemaal in de tabel. De inkomensontwikkeling
voor AOW'ers ligt tussen de 0 en -1. U spreekt terecht over de maatregelen
die daarnaast staan. Over de huursubsidie zeg ik dat van elke huurder een
extra bedrag wordt gevraagd. Dat is € 12 à € 13
per maand. Die afspraak is gemaakt in het kader van het nieuwe kabinet; wij
spreken de huurders aan op hun verantwoordelijkheid. Dat bedrag kan niet worden
gecompenseerd, want het is een extra bedrag. Wat betreft de maatregelen in
de zorg zijn er twee belangrijke lijnen. Ten eerste hebben wij ons afgevraagd
voor wie de zorg extra belangrijk is, zoals voor mensen met een chronische
aandoening. Deze groep heeft vrijstellingen voor bijvoorbeeld fysiotherapie.
Dat is een voorziening. Ten tweede hebben aan de inkomenskant gezorgd voor
een tegemoetkomingsregeling die tot nu toe niet bestond. Dat hebben wij gedaan
omdat degenen die gebruik maken van het belastingstelsel en kosten kunnen
opvoeren, er een voordeel uit kunnen halen. Degenen die een laag inkomen hebben,
kunnen dat niet. Dat is precies waarnaar de heer Verhagen heeft gevraagd in
het debat over de regeringsverklaring. Wij hebben daarop willen inspelen.
Daarom komen wij met de compensatie. Daarmee wordt geen garantie gegeven.
Wel hebben wij gedaan wat nodig was om te komen tot tegemoetkoming en om het
beeld aanvaardbaar te houden, vooral voor de meest kwetsbaren, degenen die
op het minimumniveau zitten. Ik houd staande dat wij met de maatregelen het
maximale hebben gedaan om voor deze groep een aanvaardbare uitkomst te verkrijgen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik vraag precies of dat het maximale is; daarover gaat het debat. Ik baseer
mij niet op wat bij de behandeling van de regeringsverklaring is besproken.
Wij hebben nu de feiten voor ons. Ik baseer mij daarom op tabel 15.3 op pagina
351 van de begroting Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De ouderen staan hierin
twee keer in de min. Het enige waar een plus bij staat, is de tegemoetkomingsregeling.
Ik vraag de regering het maximale te doen, namelijk door via de tegemoetkomingsregeling
te voorkomen dat ouderen door de cumulatie van effecten onder de grens zakken.
Dat bedoelde ik vanmorgen met sociale kwaliteit. Zelfs als er om dat te voorkomen
meer moet worden uitgegeven dan in de begroting staat, moet de minister ermee
instemmen.Minister Balkenende:Ik heb aangegeven langs welke lijnen wij hebben gezocht naar financiële
maatregelen. Er is gesproken over de ouderenaftrek, het algemene beeld en
specifieke compensaties. Van de nieuwe regeling zullen onder meer 275.000
ouderen profiteren. Dat gebeurt niet voor niets. Met dit soort maatregelen
werken wij aan een perspectief dat houdbaar is.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik moet de volgende conclusie trekken. Op mijn heel duidelijke vraag of
de minister-president ervoor wil staan dat de minnen niet overheersen ten
opzichte van de ene plus, kan hij geen bevestigend antwoord geven.Minister Balkenende:Wij hebben goed op ons laten inwerken hoe de inkomenseffecten neerslaan
en wij hebben nagegaan hoe je kunt zorgen dat de marges zo gering mogelijk
zijn en dat er geen uitschieters bij zijn. Ik heb nu week in week uit gezegd
dat u in deze tijd van mij niet zult horen dat er sprake zal zijn van een
koopkrachtgarantie. Ik heb wel gezegd dat het beeld evenwichtig zal moeten
zijn. Dat hebben wij geprobeerd te bewerkstelligen en u heeft daar de maatregelen
voor gezien. Soms kom je ook inkomensplaatjes tegen waar nog niet alles in
is begrepen. Zo kom je bijvoorbeeld de premieverlaging ziekenfonds niet overal
tegen. Ook de compensatieregeling wat betreft de kosten voor de zorg kom je
niet overal tegen; ook dat is een realiteit.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik maak hier bezwaar tegen, want wij hadden het zo-even over de algemene
inkomensplaatjes en daarvan wordt in een voetnoot gezegd dat sommige maatregelen
er niet bij zitten. U verwijst mij naar bijlage 15 van de begroting van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid en als ik die erbij pak, zegt u dat daar niet alles
in staat. Dit zijn echter uw plaatjes en uw boodschap bij dit plaatje richting
ouderen is: u staat vier keer in de min en er staat op één punt
een plus, maar ik kan niet beloven dat het voor alle ouderen voldoende zal
zijn. Welnu, dat is een heldere boodschap, maar ik vraag u om die extra stap
te zetten en de waarborgen wel te geven met het oog op de sociale kwaliteit.Minister Balkenende:Het punt van de waarborgen vind ik buitengewoon lastig. Ik zeg u toe dat
ik voor de tweede termijn nog even precies de cijfers zal bekijken, maar ik
ga hier niet praten in termen van waarbor gen. Dat heb ik de
afgelopen week ook niet kunnen doen. Ik heb alleen gezegd dat het erom gaat
of het beeld evenwichtig is. Dat laatste houd ik staande.De heer Marijnissen (SP):Het is onvermijdelijk dat de principiële vraag gesteld wordt wat
deze minister-president nu eigenlijk wil met én de verkleining van
het pakket én de invoering van een eigen risico én de invoering
van een eigen bijdrage. U zegt dat u daardoor minder aanspraken van mensen
op de zorg wilt bevorderen. Maar is dat uit medisch oogpunt verantwoord? Is
dat als het om de financiën gaat – de heer Rouvoet heeft dit goed
uitgelegd – rechtvaardig te noemen? Ik denk dat u op beide punten ook
hier een min scoort. Wij hebben een systeem opgebouwd met een ziekenfondspakket
waar wij de tandzorg, het behandelen van de tanden, uit gehaald hebben, maar
nu gaat u er ook nog de controle uit halen. U bent zelfs zo bitter rond bijvoorbeeld
de IVF dat u niet de zesde behandeling eruit haalt maar de eerste: u treft
meteen maar iedereen. Er zijn maatregelen bij waarvan ik werkelijk denk hoe
u dat nu in verband brengt – even los van al die grote verhalen, maar
kijkende naar de mens – met uw eigen opvattingen over solidariteit en
gerechtigheid. Wat is te dien aanzien de vooruitgang?Ik wijs er in dit verband nog op dat wij gisteren een brief hebben gekregen
van de minister van Volksgezondheid, waarin bevestigd wordt dat er geen acceptatieplicht
is bij verzekeraars, als mensen zich particulier moeten gaan verzekeren.Minister Balkenende:Wat betreft dit laatste punt merk ik op dat dit een ongeautoriseerde conceptbrief
van de minister was die abusievelijk aan de Kamer is verzonden. Die brief
had niet verstuurd moeten worden. Het is een brief zonder officiële status.De heer Marijnissen (SP):Geldt dat misschien ook voor de miljoenennota?!De voorzitter:Laat ik van mijn kant zeggen dat ik weet over welke brief het hier gaat
en dat er een bericht is binnengekomen bij de griffie van de Tweede Kamer
conform hetgeen de minister-president nu zegt. Uiteraard betekent dit voor
de Kamer dat de brief niet op officiële wijze door de griffie aan de
leden is doorgezonden.Minister Balkenende:Ik wil er aan het eind van mijn verhaal nog even op ingaan, omdat wij
hier praten over verwachtingen van verzekeraars. Ik stel voor dat ik daar
straks nog even op terugkom.Voorzitter. Ik wil stilstaan bij een paar onderwerpen, het eerste betreft
het zittend ziekenvervoer...De heer Marijnissen (SP):Gaat de minister-president nog in op mijn andere punten?Minister Balkenende:Pardon. U sneed twee belangrijke punten aan. Het ene was: waarom al deze
maatregelen? Daarnaast ging het om de specifieke maatregelen wat betreft het
pakket. Ik dacht dat ik al iets had aangegeven van de problemen die op het
ogenblik in de zorg bestaan. Wij hebben te maken met een kostenexplosie en
wij weten dat wij op grond van de demografische ontwikkeling en de kosten
van nieuwe technologie toe moeten naar meer kostenbewustzijn om de zaak in
de hand te houden. Ik heb u gewezen op een premieontwikkeling van € 200
naar € 467. Dat is een enorm bedrag en wij staan voor de vraag:
hoe kunnen wij het toegankelijk en beheersbaar houden? Dat betekent dat je
een samenstel van maatregelen moet hebben. Je moet praten in termen van eigen
risico, eigen bijdrage en eigen betaling; je moet praten over het pakket en
over een nieuw verzekeringsstelsel. Dat samenstel is nodig, met prikkels voor
alle actoren. Dat is ook de weg die wij moeten gaan om de zaak niet uit de
rails te laten lopen, want dat is het risico wanneer je niets zou doen.Vervolgens kom ik op uw tweede punt, wat betreft het pakket. Het kabinet
heeft goed op zich laten inwerken hoe de effecten neerslaan. De fysio- en
oefentherapie gaat vanaf tien behandelingen uit het pakket voor mensen boven
de 18 jaar, behalve voor de chronisch zieken. Daarmee hebben wij een eerste
waarborg gecreëerd.De psychotherapie wordt beperkt tot 30 handelingen. Bij IVF wordt voor
de eerste behandeling een appèl gedaan op de eigen verantwoordelijkheid
van mensen. Volgende behandelingen worden bekostigd. Voor jongeren tot 18
jaar blijft de tandarts in het pakket, daarna geldt de eigen verantwoordelijkheid.
Nu heeft men recht op een vergoeding voor de halfjaarlijkse controle plus
nog enkele andere zaken. Wanneer er werkelijk handelingen moeten worden verricht,
moet men die nu ook zelf bepalen. Het is goed om dat in de gaten te houden.De heer Marijnissen (SP):U hoeft niet alle maatregelen langs te lopen.Minister Balkenende:Er is gevraagd, of wij nagedacht hebben over de wijze waarop de verschillende
maatregelen neerslaan. Ik probeer dat nu aan te geven.Bij de anticonceptiemiddelen was het idee om de gratis verstrekking te
stoppen bij 18 jaar en dat wordt nu 21 jaar. Het zittend ziekenvervoer gaat
eruit, maar daarvoor is een compensatie van 70 mln euro opgenomen. Ik geef
aan dat wij wel degelijk hebben nagedacht over de uitwerking van de verschillende
maatregelen. Met name is getoetst wat dit betekent voor degenen die aangewezen
zijn op zorg, omdat zij bijvoorbeeld een chronische aandoening hebben. Wij
presenteren een evenwichtig pakket en doen dat ook om de zaak beheersbaar
te houden. Wij zouden niet kunnen verdedigen om niets aan het pakket te doen.
Dat zou niet verstandig geweest zijn. Het is wat mij betreft op een evenwichtige
verantwoorde manier gedaan.De heer Marijnissen (SP):U bagatelliseert de omvang van de ingrepen in het pakket. Het is van tweeën
één. Óf u zegt: het is zo urgent, wij moeten ingrijpen
in het pakket en dan grijpt u ook in, óf u zegt: er zitten allerlei
sociale kanten aan en dat moeten wij eigenlijk niet doen. Dat is nu precies
de essentie van mijn kritiek. Waarom komt u eraan? U zegt dat de zorg te duur
wordt in ons land. Laten wij wel wezen, de mensen die straks niet meer via
het pakket die zorg krijgen, moeten die privaat gaan verzekeren. Wij weten
uit ervaring dat private verzekeringen macro-economisch voor de mensen altijd
duurder zijn dan collectief in het hele land. Mij ontgaat de ratio. Het zit
niet meer in de collectieve lasten. Dat is handig in de grafieken maar in
de werkelijkheid van mensen maakt het totaal geen verschil. Voor ons land
kunnen wij rustig stellen dat wij op deze manier duurder uit
zijn in plaats van goedkoper.Minister Balkenende:Ik bagatelliseer niets. Wij zijn ervan overtuigd dat de pakketdiscussie
moet worden aangegaan. Ik heb zowel in mijn algemene beschouwing vooraf als
zojuist de motieven daarvoor aangeven. Mensen moeten aangesproken worden op
de eigen verantwoordelijkheid met betrekking tot gezondheidszorg. Wij spreken
mensen daarop aan en wij denken goed na over de gevolgen voor de gezondheidssituatie
van de meest kwetsbare mensen. Ik denk dat wij daarmee de vloer leggen voor
een stelsel dat in de toekomst betaalbaar en toegankelijk is en dat is nodig.Men zou het standpunt kunnen innemen dat er niets in het pakket moet gebeuren
maar dat de premies omhoog moeten. Ik vind echter dat er ook een keer een
rem moet zitten op het steeds maar laten oplopen van de premie. Daarvoor moeten
bepaalde beheersingsinstrumenten geïntroduceerd worden en dat doen wij
met overtuiging. Als dat niet gebeurt, moet gevreesd worden dat de zaak onbeheersbaar
wordt en dat leek de laatste jaren te gebeuren met de kostenexplosie.De heer Marijnissen (SP):De essentie van de verzekeringsgedachte is dat geprobeerd wordt samen
de financiële problemen te verdelen die mensen kunnen ondervinden als
het lot, dat iedereen kan treffen, hun treft. Wij hebben daarvoor een systeem
bedacht waarvoor mensen premie betalen. Vroeger is bedacht om mensen die wat
meer verdienen, wat meer te laten betalen en mensen die minder verdienen,
wat minder. Ik heb de nominale premies niet bedacht. Dat is toch een geweldig
uitgangspunt in een beschaafd land? Waarom moet daaraan worden getornd? Dat
ontgaat mij werkelijk! Wij hebben het hier over een van de mooiste elementen
van de Nederlandse samenleving: de solidariteit tussen gezonden en zieken.
Ik geloof namelijk niet dat mensen voor hun plezier in het ziekenhuis gaan
liggen of voor hun plezier naar de huisarts gaan. Ik geloof ook niet in solidariteit
tussen de rijken en de armen. Ik merk dat dit kabinet op dit punt weer een
stapje de verkeerde kant uitgaat.Minister Balkenende:Wij hebben gisteren een discussie gehad over de verzorgingsstaat. U weet
dat er grenzen zijn aan een verzorgingsstaat. Als wij alles laten zoals het
is en de premies laten oplopen, kan dat op een gegeven moment helemaal doorschieten.
Natuurlijk heb je inkomensafhankelijke elementen met bijvoorbeeld de AWBZ-premie.
Natuurlijk zitten er elementen van solidariteit in, bijvoorbeeld als er een
compensatieregeling komt voor degenen die zijn aangewezen op onderdelen van
het pakket die niet meer regulier zijn. Dat brengen wij met elkaar op. Al
die zaken zijn nodig om het stelsel gecombineerd solidair, toegankelijk en
houdbaar voor de toekomst te laten zijn. Dat is de mix die je nodig hebt.
De lijn die in alle voorstellen zit heeft dat evenwicht bereikt. Dat is iets
anders dan niet praten over het eigen risico, de eigen bijdrage of het pakket,
maar dat laten weglopen voor een inkomensafhankelijke premie. Dan maak je
het systeem op termijn heel kwetsbaar.De heer Bos (PvdA):De minister-president doet heel badinerend over degenen die beweren dat
het pakket moet blijven zoals het is en dat de premies omhoog kunnen, terwijl
het CDA onder zijn leiding precies dat standpunt voor de verkiezingen innam.U spreekt er in enorm algemene bewoordingen over hoe u bescherming wilt
bieden aan de kwetsbaren: mensen met een lager inkomen, met name ouderen,
gehandicapten en chronisch zieken. Ik waardeer het oprecht dat u dat wilt;
ik geloof ook dat u dat wilt. Maar de rekensom klopt echt niet. U haalt bij
de AWBZ en de ouderen- en gehandicaptenzorg 800 mln euro weg. Wij weten dat
de helft van de mensen die van die regelingen gebruikmaken mensen met de laagste
inkomens zijn. Dat betekent dat 400 mln euro op die groep drukt, terwijl u
een compensatie van 80 mln euro aanbiedt. Dan kunt u mij toch niet wijsmaken
dat u een reële compensatie biedt voor de groepen die de klappen hiervan
zullen ondervinden?Minister Balkenende:Het lijkt mij goed dat ik de rekensom die u nu presenteert nog even bekijk
en dat ik er straks op terugkom.De heer Bos (PvdA):Als die klopt, neemt u dan een ander standpunt in?Minister Balkenende:U heeft gisteren naar voren gebracht dat het kabinet 2,3 mld euro ombuigt
en dat er 100 mln euro aan compensatie wordt gegeven. Ik heb net aangegeven
dat je fair moet zijn in de berekeningen. Van die 2,3 mld euro gaat een kleine
1 mld op aan efficiencykorting, loonmatiging en de apothekersmaatregel. Dat
bedrag gaat niet ten koste van de cliënt, maar heeft een andere achtergrond.
Dan heb je het pakket van 944 mln euro, dat de hele periode op hetzelfde niveau
blijft. Je hebt ook de eigen bijdrage. De ombuiging van 2,3 mld euro moet
je sowieso in een beter perspectief plaatsen. Vervolgens proberen wij met
name de meest kwetsbaren te ontzien met een fiscale tegemoetkoming en een
extra maatregel. Ik stel voor dat wij nog terugkomen op de 800 mln euro van
de AWBZ.Ik kom daarmee op de eigen bijdrage bij de AWBZ. Er is kritiek geuit dat
het bedrag dat mensen betalen omhoog gaat van 4,6 naar ruim 11. Ik merk op
dat dit bedrag jarenlang laag is gebleven. Je mag jezelf afvragen of dat op
lange termijn houdbaar is. Het is allemaal nodig om de zaak beheersbaar te
houden.De heer Bos (PvdA):Ik heb net mijn rekensom gemaakt. Die blijft staan ondanks alles wat u
daarover heeft gezegd. Als het anders is, hoor ik het graag. Alle mooie woorden
over compensatie en bescherming zijn alleen echt wat waard als de bescherming
die u biedt in verhouding staat tot de schade die u aanricht. Daarvan heeft
u mij niet overtuigd.Minister Balkenende:U moet oppassen met termen zoals "de schade die u aanricht", als je bezig
bent om een stelsel op een andere leest te schoeien om het toekomstbestendig,
solidair, toegankelijk en financieel deugdelijk te houden. Dat staat ons voor
ogen. Wij hebben bijzondere aandacht voor de meest kwetsbaren. Hun lot gaat
ons ter harte en wij hebben het nodige gedaan, ook in aansluiting op de suggestie
van de heer Verhagen bij het debat over de regeringsverklaring.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Zo langzamerhand begint er een patstelling te ontstaan tussen de regering en de oppositie en maatschappelijke instellingen over de
vraag wat de koopkrachteffecten en de maatschappelijke effecten zullen zijn
van uw maatregelen in de zorg. Naar aanleiding van de vragen van de heer Rouvoet
stel ik voor dat u heel precies laat doorrekenen wat de koopkrachteffecten
zijn van bijvoorbeeld de pakketverkleining voor een aantal bijzondere groepen.
Ik denk aan chronisch zieken, gehandicapten, vrouwen en ouderen. Dan weten
wij namelijk allemaal waarover wij het hebben en kunnen wij precies nagaan
of u inderdaad in staat bent de kwetsbaren te ontzien. Ik heb er grote twijfels
bij.Minister Balkenende:Voorzitter. De koopkrachteffecten komen aan de orde in een bijlage bij
de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, waarop door de heer Rouvoet
is gewezen. Binnenkort beginnen de algemene en financiële beschouwingen
en de begrotingsbehandeling van VWS. Ik stel voor dan nader in te gaan op
de inkomenspolitieke kant van het geheel.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat was mijn vraag niet. Ik heb gevraagd of het CPB de koopkrachteffecten
door kan rekenen voor een aantal bijzondere groepen. Natuurlijk mag u erop
doorgaan. U mag er eindeloos op doorgaan, maar het zou goed zijn als de mist
hier eens optrekt en duidelijk wordt wat de maatschappelijke effecten en de
koopkrachteffecten zijn van de maatregelen die u voorstelt, met name voor
een aantal bijzondere groepen.Minister Balkenende:Ik heb aangegeven wat de algemene lijnen zijn van het kabinet. Ik zal
uw suggestie nog eens met mijn collega's bespreken en ik zal u daar nader
over berichten.Voorzitter. Ik kom nu toe aan het zittend ziekenvervoer, waarover door
verschillende sprekers is gesproken. Onder anderen de heer Verhagen heeft
hier nadrukkelijk aandacht voor gevraagd. In dit deel van het ziekenvervoer,
zo blijkt uit onderzoek van het College voor zorgverzekeringen, is er sprake
van een geringe doelmatigheid. De schattingen van ondoelmatig gebruik lopen
op tot 40%. Veelvuldig wordt gebruik gemaakt van vervoer naar een zorgverlener
dat wordt betaald door de verzekeraar, terwijl de patiënt in kwestie
wel degelijk zelf of door een naaste kan worden gebracht. Daarnaast behoort
de aanspraak niet direct tot de noodzakelijke zorg. Dat vormt een reden voor
het kabinet om het overig ziekenvervoer uit het verplicht verzekerd pakket
te schrappen. Vanzelfsprekend laat het kabinet chronische patiënten,
die vanwege hun aandoening of therapie aangewezen zijn op vervoer door derden,
niet in de kou staan. Voor deze patiënten wordt geld vrijgemaakt om hen
niet in financiële problemen te brengen. Daarvoor is een bedrag van 70
mln euro gevoteerd.De heer Verhagen heeft hierop in eerste termijn gereageerd met een alternatief
voorstel. Hij stelt voor om het overig ziekenvervoer niet uit het pakket te
schrappen, maar om via verscherpte indicatiestelling de benodigde bezuiniging
te realiseren. Het kabinet staat sympathiek tegenover dit voorstel en wil
het overwegen. Het kabinet zal bezien hoe bij handhaving in het pakket de
aanspraken meer toegesneden kunnen worden op degenen die het echt nodig hebben,
zoals nierdialysepatiënten of kankerpatiënten die voor bestraling
naar het ziekenhuis moeten en anderen die niet op eigen gelegenheid of met
het openbaar vervoer naar de plek van behandeling kunnen komen.Dan kom ik bij de eigen bijdrage van € 1,50 per geneesmiddel.
De heren Verhagen, Marijnissen en Dittrich hebben voorstellen gedaan over
de eigen bijdrage voor de medicijnen. Ik wil in reactie op deze voorstellen
het volgende opmerken. In de eerste plaats praten wij over een zeer beperkte
eigen bijdrage die wel van belang is om het kostenbewustzijn van burgers die
medicijnen gebruiken te vergroten. In tegenstelling tot het verleden is de
maatregel goed uitvoerbaar, want de medicijnknaak moet gewoon bij de apotheek
worden afgerekend. Het kabinet acht het ook verantwoord, gezien de zeer beperkte
hoogte van de eigen bijdrage. In de tweede plaats is deze maatregel ook van
belang voor het verminderen van de druk op de stijging van de premies.Het kabinet is van mening dat het voorstel van de heer Verhagen niet de
voorkeur kan hebben om de volgende redenen die betrekking hebben op de dekking.
Zijn voorstel leidt tot een verhoging van de premies, terwijl het kabinet
de stijging van de ZFW- en AWBZ-premies wil matigen. Het voorstel houdt in
dat de uitgavenbeperking wordt vervangen door lastenverhoging. Dit acht het
kabinet in strijd met begrotingsregels.Het kabinet heeft gezocht naar maatregelen in de gezondheidszorg die de
eigen verantwoordelijkheid van de burger vergroten maar die de toegang tot
de zorg niet belemmeren. Het niet langer vergoeden van de anticonceptiepil
voor mensen van 21 jaar en ouder is een maatregel die hierin past. Met betrekking
tot de bijbetaling van € 1,50 per receptregel geldt hetzelfde. De
maatregel met betrekking tot de maagzuurremmers lijkt sympathiek, maar kan
nooit een vervanging zijn van de voorgestelde maatregelen. Er is geen harde
opbrengst. De artsen hebben een voorschrijfvrijheid en kunnen niet gedwongen
worden hun gedrag aan te passen. Wel wordt er al gewerkt aan beïnvloeding
van het voorschrijfgedrag, maar dat is iets wat pas op langere termijn effect
kan sorteren. Het voorstel van de heer Dittrich verdient dus niet de voorkeur,
omdat het niet in een adequate dekking voorziet. Het voorstel van de heren
Dittrich en Rouvoet om de eigen bijdrage voor medicijnen aan een maximum te
binden, zal, afhankelijk van de vormgeving, in meer of mindere mate tot administratieve
lasten leiden. Daarom heeft het kabinet daar niet voor gekozen.De heer Verhagen (CDA):Begrijp ik goed dat het voornaamste bezwaar van het kabinet tegen mijn
voorstel zich richt op de dekking?Minister Balkenende:Het zijn twee dingen. Het ene is het kostenbewustzijn. Het andere punt
is de financiële dekking van het geheel. Ik heb de argumenten daarvoor
aangedragen.De heer Verhagen (CDA):Overigens pleit ik niet voor verhoging van de premies. Ik pleit voor een
minder sterke verlaging van de premies. Ik vraag mij zelfs af of het in strijd
is met de begrotingsregels dat het niet mag leiden tot lastenverzwaring, want
ik zorg voor een iets mindere lastenverlichting. Graag een reactie van de
minister-president.Minister Balkenende:Ik heb zojuist aangegeven in de richting van de heer Verhagen dat zijn
voorstel een uitgavenbeperking is die vervangen wordt door een
lastenverhoging. Wij achten het in strijd met de begrotingsregels dat de uitgavenkaders
worden overschreden. Dat is de achtergrond van mijn opmerking.De heer Verhagen (CDA):Dus als ik een andere dekking zoek, bent u bereid daarnaar te kijken?Minister Balkenende:Dat is nog wat vroeg. Het argument van het kostenbewustzijn blijft staan.
Er zijn meerdere suggesties gedaan. U hebt de suggestie gedaan om de 1,50
niet te rekenen. De heer Dittrich heeft een voorstel gedaan tot maximering.
Ik moet uiteraard kijken hoe het in de Kamer verder verloopt.De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Ik wil een paar korte vragen stellen. Ik heb het toch goed
gehoord dat het voorstel € 1,50 per receptregel is? Daar was gisteren
verwarring over. Een aantal andere collega's meende dat het € 1,50
per recept was.Minister Balkenende:U hebt gelijk. Het is € 1,50 per receptregel.De heer Bos (PvdA):U hebt zojuist uitgelegd waarom het kabinet niet gekozen heeft voor het
voorstel dat de heer Verhagen gisteren gedaan heeft. Wij wisten al dat het
kabinet daarvoor gekozen had. Mijn vraag is of u het voorstel afwijst of dat
erover te praten valt.Minister Balkenende:Als wij naar de gemaakte financiële afspraken kijken, kan het niet.
Het past niet in de gemaakte afspraken. Maar het andere punt is ook belangrijk.
Ik wil daar graag de visie van de heer Verhagen op horen in tweede termijn.
Wat is het antwoord van de CDA-fractie op het argument van het kostenbewustzijn?
Wanneer wij het medicijngebruik in de gaten willen houden en daarbij de apothekers
aanspreken, dan is het logisch dat wij vervolgens kijken wat de mensen zelf
kunnen bijdragen aan een verantwoord gebruik. Dat heeft dan niet alleen een
financiële betekenis. Het gaat er ook om hoe dat uitwerkt op het gebruik.
Dat zal voor het kabinet een reden zijn om in kritische zin te reageren op
het plan van de heer Verhagen.De heer Bos (PvdA):Dat betekent volgens mij dat u het plan van de heer Verhagen afwijst.Mijn laatste vraag is of u het niet bizar vindt dat u begrotingsregels
heeft waarin u de medicijnknaak omschrijft als een zaak die met uitgaven te
maken heeft, terwijl het hele land dit voelt als een last die wordt opgelegd,
als iets wat men zelf moet betalen, zoals men de premies voor het ziekenfonds
zelf moet betalen? Het voorstel van de heer Verhagen komt erop neer dat de
rekening die door u alleen wordt neergelegd bij mensen die medicijnen nodig
hebben, vervangen wordt door een rekening die bij ons allen komt te liggen.
Zo voelen mensen het. Zij denken niet in begrotingsregels. Zij vragen zich
af of de rekening aan een kleine groep wordt gepresenteerd of dat wij de kosten
met zijn allen gaan dragen. Wat vindt u reëel, de begrotingsregels of
de wijze waarop de mensen het zelf zullen ervaren?Minister Balkenende:Er zijn twee verschillende elementen. Het ene is de solidariteit in het
systeem. Het andere is hoe je ervoor kunt zorgen dat mensen zelf op een verantwoorde
manier omgaan met medicijngebruik. Daarom spreken wij over de eigen bijdrage
van € 1,50. U kunt praten in termen van financiering en de plek
waar wij de lasten neerleggen, maar de redenering is er een van kostenbewustzijn.
Dat past bij de algemene lijn die ook in andere begrotingshoofdstukken naar
voren komt van versterking van eigen verantwoordelijkheid.De heer Bos (PvdA):Als iemand u bekritiseert op het punt van de begrotingsregels, begint
u over kostenbewustzijn. Als iemand u bekritiseert over kostenbewustzijn,
begint u over de begrotingsregels. De begrotingsregels worden alleen hier
begrepen en niet buiten de vergaderzaal. Iedereen ervaart het als een last.
U dient principieel de keuze te maken of u het een last vindt die alleen gedragen
moet worden door de mensen die medicijnen nodig hebben of door ons allen.
Daar gaat het om.Minister Balkenende:Wanneer mensen veel medicijnen nodig hebben, is er altijd de bekende compensatieregeling.
Ik heb die zojuist toegelicht. We betalen die regeling met zijn allen. Die
compensatieregeling wordt algemeen gedragen. Dat is een belangrijk punt. Dat
neemt niet weg dat het kabinet ook naar de eigen betaling heeft willen kijken
vanwege de eigen verantwoordelijkheid. Dat is de achtergrond. De een zegt
dat hij deze maatregel niet wil. De heer Dittrich heeft een andere conclusie.
Hij wil werken aan een maximeringsregeling. Je kunt daarover nadenken. Een
dergelijke regeling heeft als consequentie weer administratieve lasten.De heer Dittrich (D66):In welke zin administratieve lasten? Het is de patiënt die naar de
apotheek gaat, daar zijn recept inwisselt voor medicijnen en het kassabonnetje
dat hij € 1,50 heeft betaald, mee naar huis neemt en opspaart. Op
een gegeven moment presenteert hij dat aan zijn verzekeringsmaatschappij.Minister Balkenende:Ja, maar linksom of rechtsom gaat het om administratieve lasten voor burgers
of bedrijven. Een verzekeraar krijgt dan ook weer te maken met administratieve
lasten. Die lasten slaan ergens neer.De heer Dittrich (D66):Dat is bij het eigen risico ook. Op een gegeven moment vul je het eigen
risico op. Dan moet je ook met bonnetjes naar de verzekeraar om te zeggen
dat je zoveel euro hebt besteed en dat het boven de grens van het eigen risico
is.Minister Balkenende:Wij moeten onder ogen zien wat de consequenties zijn van een systeem waarin
deze zaken worden verzameld. Het effect van die maximering is dat er een verplichting
is om de zaak bij te houden. Je kunt zeggen dat dit niet helemaal past bij
de lijn van het kabinet. Dat is voor ons een reden om niet te kiezen voor
maximering.De heer Dittrich (D66):Een ander systeem dat denkbaar is, is dat een patiënt een kaart koopt
voor een bepaald bedrag die hij kan laten opvullen. Dat levert helemaal geen
administratieve lasten op. Dat is een andere invulling, waarbij je toch de
prikkel houdt dat mensen kostenbewust zijn.Minister Balkenende:Er zijn meer suggesties gekomen, zoals van de heer Verhagen. Ik denk dat
het goed is om met mijn collega's te bekijken hoe wij hier in
tweede termijn op reageren. Ik ben ook benieuwd hoe er in de Kamer over dit
onderwerp wordt gedacht, omdat er verschillende geluiden worden geventileerd.
Ik zeg toe dat ik contact opneem over die suggestie en dat ik er in tweede
termijn op terugkom, maar ik wil ook graag weten hoe er in de Kamer wordt
gedacht over dit idee van maximering.De heer Dittrich (D66):Ik had ook nog voorgesteld om de pil in het ziekenfonds te houden voor
vrouwen boven 21 jaar. U bent daar heel snel overheen gegaan.Minister Balkenende:Zo had u dat niet moeten zeggen.De heer Dittrich (D66):Hoe reageert u op serieuze geluiden uit de samenleving dat dit kan leiden
tot ongewenste zwangerschappen? Dat kunt u niet onbesproken laten. Er zijn
vrouwen die bijvoorbeeld niet aan hun partner vertellen dat zij de pil gebruiken.
Als de pil uit het ziekenfonds wordt gehaald, kan dat leiden tot ongewenste
zwangerschappen.Minister Balkenende:Wij spreken over volwassen mensen boven 21 jaar, met een eigen wil en
kennis. Wij maken onderscheid voor de jonge categorie, omdat daar extra risico's
zijn, maar wij stoppen bij 21 jaar. Dan komt er een moment waarop wij anderen
aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Natuurlijk kan men dan wijzen op risico's
en gevaren, maar bij elke maatregel zijn er wel bedenkingen naar voren te
brengen. Wij denken dat het verantwoord is om bij 21 jaar te stoppen.De heer Dittrich (D66):Dan neemt u doelbewust het risico van ongewenste zwangerschappen bij bepaalde
categorieën vrouwen. Ik wil er een noemen naar aanleiding van een mailtje
dat ik heb gekregen over de zwakzinnigenzorg. Daar zijn een heleboel vrouwen
die ook de pil gebruiken.Minister Balkenende:Dat soort situaties, zoals van mensen in instellingen voor zwakzinnigen,
zullen wij zorgvuldig monitoren en die houden wij in de gaten. Dat vind ik
een andere discussie. Ik ben graag bereid om daarover te praten.De heer Dittrich (D66):Daar wilt u dus een uitzondering voor maken?Minister Balkenende:U noemt een voorbeeld van mensen die zich in de meest kwetsbare situatie
vinden. Daar willen wij de ogen niet voor sluiten. Ik kom er graag op terug.
Dat is iets anders dan de generieke discussie over deze maatregel. Dat ben
ik niet met u eens.De heer Dittrich (D66):De derde maatregel die ik aan de orde had gesteld, was het zittend ziekenvervoer.
Ik hoorde u reageren op het voorstel van collega Verhagen dat ik in iets andere
woorden ook heb gedaan. Ik begrijp dat u serieus wilt proberen om een oplossing
te vinden in de zin van een scherpere indicatiestelling.Minister Balkenende:Dit is de eerste termijn van de kant van het kabinet. Ik geef de redenen
waarom wij hebben gekozen voor de voorgestelde beleidslijn. Ik luister heel
graag naar de suggesties van de heer Verhagen en naar de opmerkingen over
maximering. Ik ben benieuwd hoe de Kamer in tweede termijn over dit onderwerp
denkt. Wij bekijken hoe wij daar verder mee zullen omgaan. Ik houd staande
dat wij met elkaar financiële afspraken hebben gemaakt, ook over de bevordering
van de eigen verantwoordelijkheid. Dat breng ik hier naar voren. Tegelijkertijd
neem ik goede nota van uw opmerkingen, kritische kanttekeningen en suggesties.
Wij zullen daar later vandaag verder over spreken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik merk in alle vriendelijkheid op dat de minister-president mij vanochtend
lichtelijk geïrriteerd toevoegde dat ik eens goed moest luisteren. Ik
wil hem voorhouden dat hij mij gisteren niet heeft horen pleiten voor een
plafond bij de medicijnknaak. Integendeel, ik heb gisteren in mijn bijdrage
gezegd dat wij dat maar niet moesten doen, mede gelet op eerdere ervaringen.Toen het voorstel van de heer Dittrich ter tafel kwam, heb ik gezegd dat
ik het voorstel van de heer Verhagen voluit steun, omdat ik dat veel socialer
vind. Ik kan u verzekeren dat mij dat niet snel uit de mond komt.Minister Balkenende:De opmerking van de heer Rouvoet is juist. Ik heb zijn naam genoemd op
een moment dat ik dat niet had moeten doen.De heer Van Aartsen (VVD):Dit punt is niet alleen inhoudelijk belangrijk, maar ook procedureel.
Hoe gaan wij verder tussen kabinet en Kamer? Mijn fractie kan zich bij het
zittend ziekenvervoer vinden in de benadering van de minister-president van
het voorstel van de CDA-fractie. Mij lijkt dat een betere methodiek dan die
wij in de stukken aantroffen.Op het punt van de medicijnknaak kan ik de minister-president niet helemaal
volgen. Zijn principiële benadering is dat hij de medicijnknaak nodig
heeft uit een oogpunt van kostenbewustwording. Om die reden heeft de VVD-fractie
deze maatregel verdedigd, mede in het kader van een stelselverandering. Dat
is begrijpelijk. Wij kunnen dat volgen. Vervolgens zegt de minister-president
heel royaal het oordeel daarover min of meer aan de Kamer over te laten. Dat
kunnen wij niet volgen.Minister Balkenende:Ik heb niet gezegd het oordeel aan de Kamer over te laten. Ik heb gezegd
verschillende suggesties van de Kamer te horen. Ik heb aangegeven om welke
redenen het kabinet heeft gekozen voor de voorgestelde maatregel.De heer Van Aartsen (VVD):Mag ik dan aannemen dat u bij die principiële stellingname blijft?Minister Balkenende:Ik ben hier om het kabinetsstandpunt te verdedigen, maar ik hoor ook de
verschillende visies van de Kamer. Daarvoor kan ik mij niet afsluiten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Naar aanleiding van de opmerkingen van de heer Van Aartsen
wil ik iets over de orde zeggen en de heren Van Aartsen en Verhagen een vraag
stellen.De discussie over de medicijnknaak is van groot belang. Wij hebben eerder
aangegeven dat wij het voorstel van de CDA-fractie een vooruitgang vinden
na het voorstel van de regering en dat wij het CDA-voorstel
zullen steunen. Wij hebben vanmorgen in de krant gelezen dat de VVD-fractie
de CDA-fractie onder druk heeft gezet. Het dualisme kent dus duidelijke grenzen
bij de VVD-fractie die beweert dat dit voorstel ongepast is. Verder hebben
wij gelezen dat er in de lunchpauze een compromis gemaakt zal worden. Kunnen
beide heren mij zeggen of ik naar een spel kijk en er inmiddels een compromis
is gesloten in de achterkamers of dat het nog open is?De voorzitter:Deze vraag behoort mijns inziens in de tweede termijn gesteld te worden
aan de verschillende fractievoorzitters en niet midden in het antwoord van
de minister-president. Ik begrijp dat het voor u op dit moment relevant is.
Als er uitgebreid over gesproken wordt, hoort het in de tweede termijn thuis.
Als de heren Van Aartsen en Verhagen heel kort op uw vraag reageren, is dat
goed.De heer Van Aartsen (VVD):Mevrouw Halsema heeft recht op een antwoord. Wat zij ziet, is de werkelijkheid.De heer Verhagen (CDA):Ik kan mij daar volmondig bij aansluiten. De kop die mevrouw Halsema in
de krant las, berust niet op waarheid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan concludeer ik hieruit dat de CDA-fractie bereid zal zijn met de oppositie
een motie in te dienen over de medicijnknaak.De heer Verhagen (CDA):Ik heb in eerste termijn mijn opvattingen verwoord. Ik heb het antwoord
van de minister-president gehoord en hem een aanvullende vraag gesteld. Namens
de CDA-fractie kom ik met voorstellen in mijn tweede termijn.Minister Balkenende:Ik kom te spreken over de acceptatieplicht, waarover de heren Bos, Verhagen
en Marijnissen hebben gesproken. Zij hebben gevraagd om een acceptatieplicht
bij de verzekeraars voor de zorgvormen die uit het ziekenfonds verdwijnen.
Het kabinet heeft een zorgvuldige afweging gemaakt voor welke onderdelen de
zorgverzekerde verantwoordelijkheid kan dragen. De pakketsamenstelling is
daarmee uitkomst van een politieke weging waarin ook de betaalbaarheid van
het stelsel op lange termijn is betrokken. In de aanvullende verzekering zitten
alleen die voorzieningen waarover het kabinet van oordeel is dat die voor
rekening en verantwoording van de betreffende verzekerde kunnen komen. Aanvullende
verzekeringen zijn dus particuliere verzekeringen. Pakketsamenstelling, polisvoorwaarden,
acceptatiebeleid en premiestelling behoren geheel tot de eigen bevoegdheden
van de verzekeraars. De overheid mag hierin niet ingrijpen. Het Europees recht
staat dat niet toe. Ik kan geen acceptatieplicht opleggen. Inmiddels hebben
wij van Zorgverzekeraars Nederland begrepen dat de beperkingen op het terrein
van de fysiotherapie en de tandheelkunde naar verwachting worden opvangen
door aanpassingen van de bestaande modules en de aanvullende verzekering.
Ik ga ervan uit dat verzekeraars geen risicoselectie zullen toepassen voor
hun eigen verzekerden die reeds aanvullend verzekerd zijn en die binnen een
vastgestelde termijn deze uitgebreide aanvullende verzekering afsluiten. Een
dergelijke gedragslijn hebben verzekeraars in het verleden ook gevolgd bij
aanpassingen in de aanvullende verzekeringen. Uitzonderingen op deze acceptatie
op non-selectiebasis kunnen gelden voor degenen die zich voor het eerst voor
een aanvullende verzekering aanmelden en voor hen die van aanvullende verzekeraar
wensen te veranderen.De heer Bos (PvdA):Dit roept veel vragen op. Beschouwt de minister-president alles wat uit
het pakket wordt gekieperd als medisch niet noodzakelijke zorg?Minister Balkenende:Er is een weging gemaakt van wat in het pakket wordt gelaten en wat uit
het pakket kan en onder welke voorwaarden dat moet gebeuren. De vraag is bij
welk pakket men mensen op de eigen verantwoordelijkheid kan aanspreken. Dat
is ook de reden voor het onderscheid tussen wat in het pakket zit en wat eventueel
naar een aanvullende verzekering kan.De heer Bos (PvdA):Mijn vraag is of de minister-president de zaken die uit het pakket worden
gehaald medisch noodzakelijke zorg vindt.Minister Balkenende:Op een gegeven moment is alles medisch noodzakelijk. Iemand die een tandarts
nodig heeft, vindt een tandarts noodzakelijke zorg. Daarmee is het echter
nog niet verzekerbaar. De vraag is of het in het pakket behoort of dat het
tot de verantwoordelijkheid van de cliënt/patiënt behoort.De heer Bos (PvdA):Het gaat ook om de vraag of het de verantwoordelijkheid van de heer Balkenende
is. Als partijleider van het CDA en als premier heeft hij gezegd het tot zijn
verantwoordelijkheid te nemen dat medisch noodzakelijke zorg toegankelijk
en betaalbaar blijft voor iedereen. De heer Balkenende noemt zo-even tandheelkundige
hulp als voorbeeld van medisch noodzakelijke zorg, bijvoorbeeld voor ouderen.
Dat wordt echter uit het pakket gehaald. Vervolgens kan hij ook niets garanderen
bij de vraag of de verzekeraar het zal oppakken, het zal verzekeren en het
voor een redelijke prijs zal aanbieden. Wat maakt de heer Balkende waar van
zijn verantwoordelijkheid?Minister Balkenende:Ik heb het voorbeeld genoemd van de tandheelkunde. Het halfjaarlijkse
bezoek zit in het pakket. Bepaalde ingrepen, zoals kronen en bruggen, komen
voor eigen rekening. Daarbij bestaat de kans dat men wel of niet verzekerd
is. Voor betrokkene zelf is het noodzakelijke zorg. Is het daarmee automatisch
een gegeven dat een verzekeraar een acceptatieplicht heeft? Nee. Voor het
pakket geldt een volledige regeling. Voor wat buiten het pakket valt, geldt
de verzekeringsmarkt. Ik heb aangegeven hoe Zorgverzekeraars Nederland omgaat
met cliënten. Als de heer Bos zegt dat er een acceptatieplicht moet komen,
past dat niet bij het element van verzekerbaarheid. Ik heb gewezen op het
Europees recht en het wezen van het karakter van een verzekering.De heer Bos (PvdA):De minister-president heeft alleen te maken met de verzekeringsmarkt als
hij het aan die markt overlaat. Dat is de principiële keuze. De heer
Balkenende heeft net een boeiend debat gevoerd met de heer Marijnissen over
overheid, markt en privatisering en de vraag waarvoor de politiek en de overheid
nog verantwoordelijk is. De minister-president heeft vele malen,
met mijn instemming, gezegd dat wij moeten garanderen aan mensen die het niet
kunnen waarmaken dat medisch noodzakelijke zorg voor iedereen in het land
toegankelijk en betaalbaar blijft. Hij heeft toegegeven dat bepaalde zaken
uit het pakket verdwijnen die weldegelijk medisch noodzakelijk kunnen zijn.
Vervolgens geeft hij het aan de markt en kan hij geen garanties bieden over
de voorwaarden waaronder de markt dit voor de mensen betaalbaar maakt.Minister Balkenende:Ik heb het voorbeeld gegeven van de tandheelkundige zorg die nu in het
ziekenfondspakket zit. Niet alles wordt vergoed. Je moet zelf betalen. Uw
redenering is feitelijk dat bijna alles medisch noodzakelijk wordt verklaard.
Dan hoort dat in een soort pakket te zitten. Als het niet in het pakket zorgactiviteiten
zit, dan vindt u dat er een verzekering moet komen. Dan is een acceptatieplicht
nodig, maar dat kan niet.De heer Bos (PvdA):Mijn redenering was voor tweederde uw redenering, namelijk dat je medisch
noodzakelijke zorg voor iedereen betaalbaar en toegankelijk moet houden. U
hebt zelf gezegd dat er dingen uit het pakket gaan, die voor sommige mensen
medisch noodzakelijk zorg zijn. Over de brief die de heer Marijnissen aanhaalde,
hebt u gezegd dat wij die als niet verzonden moeten beschouwen. Dat is prima;
dat zullen wij doen. Enkele dagen geleden hebben wij een brief van de heer
Wiegel namens de zorgverzekeraars ontvangen, waarin staat wat zij kunnen garanderen.
In de laatste regel van die brief staat dat het aan elke zorgverzekeraar blijft
om op basis van de definitieve maatregelen te beoordelen of en hoe hij de
aanvullende verzekering aanpast. Bent u bereid om die macht aan de zorgverzekeraar
weg te geven of neemt u daar een eigen verantwoordelijkheid voor?Minister Balkenende:Ik heb aangegeven hoe in het verleden werd gekeken naar de verzekeraars
en naar de verzekerbaarheid van bepaalde risico's. Ik heb op basis van contacten
van de minister van VWS met het veld een inschatting gedaan. Natuurlijk zullen
de verzekeraars hun ogen niet sluiten voor de nieuwe ontwikkelingen en de
veranderingen van het pakket. U vraagt mij om de brug over te gaan en een
acceptatieplicht voor te schrijven, maar dat doe ik niet. De reden daarvoor
heb ik al aangegeven.De heer Bos (PvdA):U gooit uw eigen verantwoordelijkheid dus op de markt en de mensen moeten
maar afwachten wat er voor hen gebeurt.Minister Balkenende:Ik vind dat u een karikatuur maakt van onze visie.De heer Marijnissen (SP):Ik vind niet dat u kunt spreken van een karikatuur. Ik denk dat het wel
klopt wat de heer Bos zei.Kent u iemand die graag naar de tandarts gaat?Minister Balkenende:Ik ken mensen die, als ze eenmaal bij de tandarts zijn, het helemaal niet
nodig vinden om naar de tandarts te gaan. Dat herken ik wel.De heer Marijnissen (SP):U bedoelt dus eigenlijk dat u niemand kent die graag naar de tandarts
gaat.U zegt steeds dat mensen kostenbewust gemaakt moeten worden en dat ze
onnodig gebruik van dingen maken. Als er één instelling is waarvoor
dat niet geldt, dan is het volgens mij de tandarts. Zorgverzekeraars Nederland
zijn niet bereid om tegen de leden te zeggen dat het een kwestie van fatsoen
is om iedereen te aanvaarden, omdat het de essentie van de verzekeringsgedachte
is. Waarom laat u dat dan gewoon niet in het pakket? Over een aantal dingen
valt te spreken en ik wil over een paar graag een boompje opzetten, maar juist
de controle van tanden en kiezen, ook van volwassen, zou gestimuleerd moeten
worden.Minister Balkenende:Ik heb aangegeven waarom wij vinden dat veranderingen in het pakket noodzakelijk
zijn. De zorgverzekeraars hebben de verwachting uitgesproken dat de beperkingen
op het terrein van fysiotherapie en tandheelkunde kunnen worden opgevangen
door aanpassing van bestaande modules. Met andere woorden, ook verzekeraars
zullen niet blind zijn voor de veranderingen in het pakket. Ook nu kennen
wij geen acceptatieplicht voor de tandheelkundige zorg. Ik heb aangegeven
dat er Europeesrechtelijke regels zijn. Het is en blijft een verzekering.
Sommigen vragen mij om de brug over te gaan en een acceptatieplicht voor te
schrijven, maar dat kan niet. Ik heb ook uitgelegd waarom dat niet kan.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb het gevoel dat u zich hier op een vrij cruciaal punt in de nesten
werkt, namelijk de medisch noodzakelijke zorg. U wekt voortdurend de indruk
dat medisch noodzakelijke zorg aan de persoon gebonden is. Wij kennen echter
ook het begrip medisch noodzakelijke zorg in algemene zin. Ik verzoek u dringend
om in tweede termijn op dit punt terug te komen. Wij moeten uitkijken dat
wij door begripsverwarring dingen gaan zeggen die wij niet waar kunnen maken.
Ik nodig u uit om in tweede termijn terug te komen op de volgende vraag. Kunt
u de Kamer op zijn minst toezeggen dat u met verzekeraars in overleg zult
treden om te voorkomen dat mensen voor medisch noodzakelijke zorg, zo staat
het in de stukken van VWS, niet voor een aanvullende verzekering in aanmerking
kunnen komen? U moet dat begrip niet koppelen aan een individu dat toevallig
een keer naar de tandarts moet, want dan maakt u een vergissing.Minister Balkenende:Voorzitter. Het is goed dat de heer Rouvoet aandacht besteedt aan definities.
Ik heb al aangegeven dat voor een individu iets noodzakelijk kan zijn en dat
wij hebben bezien wat bijvoorbeeld voor chronisch zieken wel of niet in het
pakket hoort. Natuurlijk kunnen wij hier in tweede termijn nog op terugkomen.De heer Herben (LPF):Voorzitter. De minister-president spreekt vaak over vroeger. Ik kan mij
voorstellen dat hij versoberingen in het pakket wil aanbrengen, want inmiddels
zijn er wat verfraaiingen in gekomen, zoals vullingen, kronen, enz. Als ik
terugdenk aan vroeger, aan de Haagse volkswijk waar ik geboren ben, dan gaf
het ziekenfondspakket recht op een kunstgebit, een volledig boven- of ondergebit.
Ik weet wel dat de buurman dan ineens weer met een gebbetje liep, zoals dat
toen werd genoemd. Is dat niet meer mogelijk of blijven mensen, bijvoorbeeld
gepensioneerden, net als vroeger recht houden op eens in de
vijf jaar een gratis kunstgebit?Minister Balkenende:U weet net zo goed als ik dat de kunstgebitten nog in het pakket zitten!Voorzitter. Ik denk hiermee het onderdeel zorg te hebben gehad en kom
ik op het onderwerp veiligheid.De voorzitter:Mede op verzoek van enkele woordvoerders wil ik de vergadering even schorsen.
Ik denk dat de minister-president dat ook wel prettig zal vinden.De vergadering wordt van 16.45 uur tot 16.50 uur geschorst.Minister Balkenende:Alvorens het over het onderwerp veiligheid te hebben, maak ik nog een
enkele opmerking tegen de heer Bos over de AWBZ en over het getal van 800
mln euro. Het betreft maatregelen met een totaal van 350 mln euro, waarvan
70 mln wordt uitgetrokken voor zorgvernieuwing, 100 mln voor thuiszorgmiddelen
en 180 mln voor eigen bijdragen. Van die 350 mln euro raakt de 180 mln de
burgers direct.Voorwaarde voor vruchtbaar samenleven, voor doeltreffend overheidsbeleid
en voor ruimte voor eenieder van ons om te realiseren wat wij echt belangrijk
vinden, is een goed functionerende rechtsorde. Het functioneren van de rechtsorde
is in belangrijke mate afhankelijk van de inzet van de overheid op het terrein
van de rechtspleging, de handhaving en de bestrijding van criminaliteit. Ook
dit zal niet gaan zonder dat iedere burger bij de rechtstaat betrokken is
en zich ervoor verantwoordelijk voelt, evenals voor de normen en waarden waarop
die rust. De inzet van het kabinet voor het verbeteren van de rechtsorde is
breder dan alleen de veiligheid en de rechtshandhaving. Een onderdeel van
het kabinetsbeleid is in het bijzonder het wegsnijden van overbodige regelgeving
of aanpassing en vernieuwing ervan om burgers meer ruimte voor verantwoordelijkheid
en mogelijkheden te bieden.Dat laat onverlet dat veiligheid ook in de komende periode een centraal
punt van aandacht is. Veiligheid houdt in de verbetering van rechtshandhaving,
een effectievere bestrijding van criminaliteit, het aanpakken van geweld en
van overlast in de publieke ruimte en bewapening tegen de dreiging van terrorisme.
Op het terrein van veiligheid is al veel gebeurd. Uitvoering van het veiligheidsplan
vormt de inzet van het kabinet. De Kamer wordt nauwkeurig geïnformeerd
over de realisatie ervan. De heer Van Aartsen betwijfelt of de doelstellingen
zullen worden gerealiseerd. Ik herinner hem eraan dat ook zijn fractie heeft
ingestemd met het veiligheidsplan, met de vastgestelde middelen, de doelstellingen
en de wijze van aanpak. Laten wij dus eerst maar eens beginnen met het uitvoeren
van het plan. In de uitvoering hebben wij aangegeven wanneer wij de plannen
gerealiseerd willen hebben. In antwoord op de vraag van de heer Bos, merk
ik op dat daarbij ook het overleg met het bedrijfsleven hoort over de gemeenschappelijke
aanpak. De korpsbeheerders hebben zich nu ook achter de realisatie van het
plan geschaard door de convenanten te tekenen en door deze te gaan uitvoeren.
Zodoende zal de pakkans van veelplegers van geweldsdelicten zeker stijgen,
zoals de heer Herben gisteren heeft bepleit. Bestrijding van huiselijk geweld
vormt daarvan een onderdeel, zo beantwoord ik de vraag van de heer Van Aartsen.
Binnenkort ontvangt de Kamer de tweede voortgangsrapportage over de uitvoering
van het veiligheidsplan. Op 29 september spreekt de Kamer daarover opnieuw
met de betrokken ministers. Dan kan het debat over dit onderdeel van het kabinetsbeleid
dus verder worden gevoerd.Ten aanzien van de politiesterkte hebben enkelen van u, onder wie de heren
Bos, Verhagen en Van Aartsen, gevraagd of het juist is dat de politiesterkte
in 2004 zal dalen. De Kamer kent de brief van de minister van BZK van 16 september
jl. waarin antwoord is gegeven op haar schriftelijke vragen. Bij de beantwoording
van vraag 22 zien de Kamerleden de vermelding van een vermoedelijke daling
van de feitelijke sterkte met 100 fte's op een totaal, overigens, van meer
dan 50.000 fte's. Dit heeft geen effect op de stijging van de sterktedoelstelling
voor 2010. Ik wil hier niet al te diep ingaan op deze kwestie, nu in deze
brief uitvoerig is aangegeven hoe de sterktecijfers zijn en zich zullen ontwikkelen.
De Kamerleden hebben in die brief ook kunnen lezen dat minister Remkes de
aan BalkenendeBZK toegekende extra middelen uit de envelop wil gebruiken om
de sterkte in 2004 niet te laten dalen. Hiertoe voert hij overleg met de korpsbeheerders.
Zij bepalen uiteindelijk of extra mensen in opleiding worden genomen. Wel
zal de minister van BZK voorwaarden verbinden aan de extra middelen die ter
beschikking zullen worden gesteld vanuit de veiligheidsenvelop
en die erop zijn gericht om het aantal agenten te laten stijgen, ook in 2004.
De inzet daarbij is om met ieder korps vooraf afspraken te maken over het
aantal aspiranten dat in opleiding wordt genomen. Zo is hij ook in overleg
met het korps Limburg-Zuid. Het is dus onjuist dat er de komende jaren minder
mensen op straat zouden komen, integendeel. De suggestie van de heer Van Aartsen
militair personeel eventueel te vragen om te solliciteren bij de politie is
het onderzoeken waard. De ministers van Defensie en van BZK zullen hierover
overleg voeren en de Kamer in het najaar nader informeren.De heer Van Aartsen (VVD):Mijn fractie kan zich zeer vinden in de beantwoording van de minister-president,
maar dit antwoord is onbevredigend. Het Belgische idee om militair personeel
in te zetten bij de politie wil hij slechts "onderzoeken". Ik had hem, en
met hem het hele kabinet, juist gevraagd om een stap verder te zetten. Wees
nou eens creatief, doe wat! De minister-president kan zo aan de Belgische
ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie vragen hoe het daar is geregeld.
Doe dat nou gewoon! Ik krijg een heel afwachtend antwoord, waarmee ik niet
echt gelukkig kan zijn. Het antwoord over de dip in de politiesterkte stond
ook al in de stukken en in de miljoenennota. Dat was juist de reden om op
dit punt te interveniëren. Als de minister-president niet helderder wordt,
kom ik daar straks op terug.Minister Balkenende:Ik heb aangegeven hoe het zit met die 100 fte. De heer Van Aartsen wijst
op stukken van het kabinet. Het overleg over zijn suggestie kan overigens
op 29 september met de ministers worden voortgezet. Ik dacht dat ik in mijn
beantwoording juist een positieve reactie gaf op die suggestie. Het is voor
mij niet mogelijk om, nadat de heer Van Aartsen dit gisteren naar voren bracht,
nu te zeggen: dat doen wij wel even. Daarvoor is overleg nodig. De ministers
van Defensie en van BZK zullen, zoals ik al heb gezegd, hierover overleggen
en de Kamer nader informeren. Zo ben ik toch maximaal ingegaan op zijn suggestie.De heer Herben (LPF):Dit punt raakt mij in een open wonde, de samenwerking tussen krijgsmacht
en politie. In mei vorig jaar heeft de commissie-Ter Beek zich al gebogen
over deze samenwerking. De minister-president hoeft dus niet eens naar België
te kijken. Het vervelende tijdens de vorige formatie was dat de voorzitter
van de korpsbeheerders, de heer Opstelten, en de heer De Wijkerslooth het
bestaan van dit rapport ontkenden. Informatie hierover is ongetwijfeld nog
te vinden in de stukken van de heer Donner over de vorige informatie. Er is
dus wel degelijk informatie beschikbaar over inzet van de krijgsmacht. Een
veel belangrijker punt is echter dat wij aan de vooravond staan van het ontslag
van 12.000 militairen. De omscholing van die militairen naar politieagent
is belangrijk en mogelijk. Verder heb ik ervoor gepleit om in dit verband
ook te kijken naar douanefuncties. De heer Zalm rekende zich rijk –
destijds dacht ik dat dit terecht was – met het Verdrag van Schengen,
waardoor de belastingdienst 1100 douanemensen kon ontslaan. Tegenwoordig ontstaan
er steeds meer problemen die door de douane kunnen worden bestreden, zoals
smokkel van drugs en personen. In dat licht doe ik een klemmend beroep om
ook te kijken naar de mogelijkheid om defensiepersoneel om te scholen voor
de douane.Minister Balkenende:Het lijkt mij goed als de desbetreffende bewindslieden de suggestie van
de heer Herben nader bezien, zodat dit kan terugkomen bij de verschillende
begrotingsbehandelingen. Daarmee doe ik volgens mij het meest recht aan hetgeen
de heer Herben naar voren heeft gebracht.De heer Van Aartsen (VVD):Ik ben de minister-president nog een antwoord schuldig op hetgeen hij
zojuist zei. Ik heb goed geluisterd naar wat hij heeft gezegd over de Belgische
variant. Uit zijn woorden spreekt echter geen gevoel van urgentie. Vanavond
kom ik hier nog nader op terug, maar ik vind dat echt heel jammer.Minister Balkenende:Volgens mij is er een eenheid van gevoelen, maar het is mij niet mogelijk
om vandaag te regelen wat mij gisteren werd gesuggereerd. Zo gaan de zaken
niet. De heer Verhagen heeft gesproken over de spoorwegpolitie. Conform het
aanvalsplan openbaar vervoer zijn 51 fte spoorwegpolitie in drie teams aan
het werk. Meer is ook niet toegezegd. Er zal daarom wel sprake zijn van een
misverstand.De heer Verhagen (CDA):Ik meen mij te herinneren dat met name bij het debat over de regeringsverklaring
is gesproken over 200 mensen in die drie teams. Vandaar dat ik op een gat
van 150 kwam. Ik zoek het nog even op, maar wij hebben er absoluut over gesproken
bij de regeringsverklaring.Minister Balkenende:Laten wij het allebei nog even bekijken en daar dan zonodig in tweede
termijn op terugkomen.Wat betreft de begrotingsgerichte onderwerpen, zoals strafrechtelijke
opvang verslaafden en het benodigde aantal inlichtingenofficieren Zuid-Amerika,
lijkt mij bespreking tijdens de behandeling van de betrokken begrotingen meer
op zijn plaats.Ik wil tegen de heren Rouvoet en Dittrich en mevrouw Halsema nog zeggen
dat met betrekking tot de reclassering de organisatie te maken heeft met een
bijstelling van taken, met aandacht voor een verbeterde uitvoering van taakstraffen,
uitvoering van de afspraken van het veiligheidsplan en begeleiding van de
gestraften die wel bereid zijn hun gedrag te veranderen. Dit heeft ook een
financiële vertaling. Er is voor 2004 een taakstellende efficiencykorting
opgenomen. Daarnaast zal in de komende jaren extra geld worden toegevoegd
in verband met extra werk. Door deze intensiveringen zal het uitvoerend reclasseringswerk
per saldo niet afnemen. Wel zal er dus een taakverschuiving plaatsvinden.De heer Dittrich (D66):Kan de regering stimuleren dat de drie naast elkaar bestaande reclasseringsorganisaties
gaan samenwerken in een efficiënte organisatie?Minister Balkenende:Ik zal hierover nader overleggen met de betrokken bewindspersoon en u
daar in tweede termijn nader antwoord op geven.Ik keer terug naar de hoofdlijnen van het veiligheidsbeleid. Twee onderwerpen
vragen bijzondere aandacht. Dit betreft allereerst de omvangrijke veranderingen
die aangebracht zullen worden in de met handhaving belaste organisaties,
waardoor een effectieve aanpak van criminaliteit verzekerd zal zijn. Dit zal
gelden voor de politie, waarbij de rol van de minister van Binnenlandse Zaken
en de minister van Justitie zal worden versterkt en verantwoordingslijnen
worden verhelderd. Daarmee zal de aansturing van de politie worden verbeterd,
hetgeen de effectiviteit van het politieoptreden zal verhogen. Tevens wordt
gekeken naar vermindering van de administratieve werkdruk. Resultaten van
een onderzoek worden de Kamer binnenkort gepresenteerd. Ik kan de heer Verhagen
nu al toezeggen dat het vragenformulier met betrekking tot het gebruik van
pepperspray zal worden afgeschaft – dit is een van de voorbeelden van
aanpassing– zodat meer agenten op straat dienst kunnen doen.In de afdoening van strafzaken zal eveneens het nodige worden veranderd.
Het instrument van bestuurlijke boete zal meer worden ingezet. Dat die al
voor 1 juli 2004 zal zijn gerealiseerd, lijkt mij niet waarschijnlijk. Dit
zal immers voor specifieke onderwerpen wettelijk moeten worden geregeld. Het
OM zal voorts meer bevoegdheden krijgen om zelf straf op te leggen. Komt de
burger daartegen niet in verzet, dan kan deze ten uitvoer gelegd worden door
het OM. Stil zitten door de burger loont niet meer. De gerechten zelf werken
efficiencyverbetervoorstellen uit, waardoor procedures sneller en effectiever
kunnen verlopen.Binnenkort zal het kabinet spreken over de voorstellen om de justitiële
keten op orde te brengen, zodat niet langer vanwege tekorten van een van de
ketenorganisaties de criminaliteitsbestrijding en slagvaardigheid worden belemmerd.
Knelpunten komen dan in zicht. Dan zal blijken waar het beste de middelen
van de veiligheidsenveloppe door justitie ingezet kunnen worden. Om die reden
zijn deze voor de periode van 2004 nog niet verdeeld. In 2004 zal de Kamer
de voorstellen hieromtrent tegemoet kunnen zien. Wij willen dit goed onderbouwd
doen.De heer Herben klaagt over een onvoldoende aanpak van criminaliteit en
wijst op het cellentekort. De prognoses laten een stijgende vraag naar cellen
zien in de komende jaren, hetgeen aparte investeringen vraagt. De Kamer is
hierover apart geïnformeerd. Daarbij merk ik op dat het een misverstand
is aan te nemen dat er een tekort is in 2004 van 1500 cellen. De extra middelen
van 41 mln euro, zoals opgenomen in de begroting van Justitie, zijn hier niet
in verwerkt. Niet is zeker of er in 2007 nog sprake zal zijn van een tekort.
Dit hangt mede af van de omvang van de knelpunten waarover ik zojuist sprak.
Daarnaast is deze afhankelijk van de aanspraak van de drugssmokkel op Schiphol.
Dat vraagt om een nadere toelichting.Ik merk op dat de bestrijding van drugs binnen het koninkrijk veel energie
en middelen vraagt van de totale capaciteit. Dit vraagt om een aparte aanpak
om de blijvende toevoer van drugs te beëindigen. Tot op heden lag het
accent op de bestrijding ervan. In de toekomst zal het accent meer op controle
bij binnenkomst in Nederland komen te liggen. Binnenkort zal de regering de
Kamer voorstellen op dit terrein toezenden. De effectiviteit van deze aanpak
zal mede de omvang van de vraag naar cellen bepalen. De regering vertrouwt
erop dat de aanpak met zich brengt dat in 2007 niet langer sprake zal zijn
van een tekort.De heer Herben (LPF):Deze toelichting geeft mij het idee dat wij de goede kant opgaan. Wij
hadden overigens nog wel voldoende vertrouwen in de minister van Justitie
om te hopen dat wij in elk geval ergens komen in deze kabinetsperiode. Alles
hangt met alles samen. De minister-president heeft gesproken over de drugsproblematiek.
Ik sprak over het feit dat de douane in de West 40 tot 50 mensen te kort komt.
Als dat tekort wordt weggenomen, zijn veel problemen hier te voorkomen. In
verband met het cellentekort heb ik opgeroepen om naar creatieve oplossingen
kijken, zoals een taakstraf op de Antillen, zodat voor de betrokkenen hier
geen cellen gebruikt hoeven worden.Minister Balkenende:Wij nemen kennis van uw suggestie. Zij zal betrokken worden bij tal van
zaken die wij nog met elkaar moeten bespreken.De heren Van der Vlies en Van Aartsen hebben over terroristische dreiging
gesproken. De laatste heeft om nieuwe inzichten gevraagd. Ik wijs op de notitie
inzake terrorisme die door de minister van Justitie onlangs naar de Kamer
is gezonden. Hierin zijn vergaande voorstellen opgenomen om terrorisme effectief
te bestrijden. Terrorisme raakt zowel de interne als de externe veiligheid.
Bescherming van burgers en vitale objecten en bestrijding van terrorisme langs
strafrechtelijke weg dienen in de toekomst meer onderdeel te zijn van een
civiel en militair geïntegreerde aanpak. De regering zal aangeven langs
welke lijnen dit het best uitgewerkt kan worden. De regering is van oordeel
dat hiermee in de komende periode de juiste balans gevonden moet worden tussen
enerzijds een goede bescherming van de burger tegen de Staat en anderzijds
een goede bescherming door de Staat van de burger tegen wangedrag en dreiging.Ik kom nu op het laatste onderdeel, het buitenland, defensie en koninkrijksrelaties.
Ik sta eerst stil bij buitenland en defensie. Daarna kom ik achtereenvolgens
te spreken over het terrorisme, het Midden-Oosten, Europa, het referendum,
de Orions en de koninkrijksrelaties.Voor de regering berust het Nederlands buitenlands beleid op twee fundamenten:
een krachtige Europese Unie en een sterke transatlantische band, dus een nadrukkelijke
keuze voor beide. Beide fundamenten staan ook in functie van een derde, namelijk
de noodzaak tot versterking van het multilaterale stelsel opdat het oplossingen
voortbrengt voor de problemen waar de internationale gemeenschap voor staat.
De VN blijven in de ogen van de regering de beste plaats om regels te stellen
en draagvlak op te bouwen voor gezamenlijke, wereldwijde actie. De regering
ziet dus een duidelijke samenhang en wederzijdse afhankelijkheid tussen die
drie fundamenten. Ze kunnen elkaar maken of breken. Het gaat er wel degelijk
om, bruggen te bouwen of ankers uit te gooien als deze fundamenten te ver
uit elkaar drijven.De heer Bos heeft met nadruk gesteld dat Nederland zich vooral op Europa
moet richten. Ook mevrouw Halsema heeft hierover gesproken. Ik ben het met
de heer Bos eens dat Nederland Europa is, maar Europa is niet de natuurlijke
tegenhanger van de VS. Het is geen counter vailing power, maar een supermacht
die tot dezelfde waardengemeenschap behoort. Dit sluit tegenstelling
van belangen op deelterreinen – handelsbelangen of politieke belangen –
overigens niet uit. Daar komen de EU en ook Nederland dan ook duidelijk voor
op. Een stevige transatlantische band kan dergelijke tegenstellingen ook gerust
verdragen. Een sterk multilateraal stelsel is nodig om landen die de internationale
regels stelselmatig aan hun laars lappen aan te pakken. Tegelijkertijd kan
dit bescherming bieden aan landen met zwakke structuren en armoede. Dat moeten
wij met z'n allen doen. Juist op dit punt is het zaak dat de EU en de VS samenwerken.Mevrouw Halsema en de heer Bos hebben ook vragen gesteld over de voorstellen
van Kofi Annan tot hervorming van de VN. De regering steunt de plannen van
Kofi Annan van harte. Die hervorming is nodig om de VN geloofwaardigheid te
geven en om de VN hun plaats in het centrum van het multilaterale systeem
te laten innemen. Zijn pleidooi valt nauw samen met de Nederlandse inzet op
het gebied van de VN-hervormingen om het multilaterale systeem meer tanden
te geven. Nederland heeft recent voorstellen gepresenteerd om de intergouvernementele
machinerie van de Algemene Vergadering van de VN te verbeteren, het zogenaamde
Green Treerapport. Over de hervormingen van de VN zal ik aanstaande maandag
met Kofi Annan zelf spreken, wanneer ik in New York ben voor de Algemene Vergadering
van de VN en een tweetal conferenties, een over terrorisme en een over aids.Sprekend over het terrorisme moeten wij zeggen dat het internationaal
terrorisme krachtig moet worden aangepakt.De heer Marijnissen (SP):Dat laatste ben ik geheel met u eens. U zegt eigenlijk dat wij drie poten
onder onze beleidsmatige tafel hebben, te weten Europa, de Verenigde Staten –
de Atlantische band – en de Verenigde Naties. Er verschijnen steeds
vaker artikelen in kranten van mensen die er verstand van hebben die stellen
dat er in de internationale politiek zo langzamerhand moet worden gekozen
tussen de VS en de VN. Niet in de laatste plaats denkt men dan aan Irak en
wat er recent is gebeurd rondom resolutie 1441; de interpretatie ervan, de
Alleingang van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk enz. Ziet u
die spanning ook? Ziet u ook dat onder druk van de neoconservatieven in de
Verenigde Staten juist de rol van de multilaterale samenwerking in het kader
van de VN eerder wordt uitgehold dan bevorderd?Minister Balkenende:Ik heb het belang van de Verenigde Naties en van de multilaterale aanpak
aangegeven. Ik hoef dat niet te herhalen.De heer Marijnissen (SP):Ik nodig u niet uit om iets te herhalen, maar ik vraag of u die spanning
ziet.Minister Balkenende:Ik wijs op het belang van Nederland en Europa, op goede transatlantische
betrekkingen tussen de EU en de Verenigde Staten en op het karakter van multilaterale
samenwerking in het kader van de VN. Ik zie de spanning in die discussie ook
wel. Deze discussie wordt overal gevoerd. Om die reden heb ik in het gesprek
met president Bush juist over Irak gezegd dat ervoor gezorgd moet worden dat
de VN een grotere rol krijgen. Ik was ook blij te horen dat dit het geval
is. Omgekeerd heb ik ook gevraagd om oog te hebben voor de ontwikkelingen
in Europa. Er is sprake van een steeds verder integrerend Europa. Het is van
belang dat de Verenigde Staten daar op een goede manier mee omgaan. Ik zie
de spanning wel. Goede contacten met de Verenigde Staten zijn van belang,
want als er moeilijkheden in de wereld zijn, zoals in Afghanistan of voormalig
Joegoslavië, dan spelen zij daarin een rol. Tegelijkertijd kun je ook
niet zonder de Verenigde Naties. Ik wil echter niet dat er sprake is van of-of.De heer Marijnissen (SP):U bent het toch hopelijk met mij eens dat de recente ontwikkelingen in
de Verenigde Staten, waarbij er ten aanzien van Irak welbewust voor is gekozen
om niet de Veiligheidsraad te volgen in de interpretatie van resolutie 1441,
maar om met het Verenigd Koninkrijk te kiezen voor een Alleingang, iets anders
aangeven dan het erkennen van de Verenigde Naties als het gremium waar op
wereldschaal over vraagstukken van oorlog en vrede gesproken en besloten wordt?De heer Balkenende:Het lijkt mij niet goed om de gehele discussie over Irak op dit moment
over te doen. Toen wij vorig jaar spraken over de situatie in Irak heeft de
Nederlandse regering steeds gezegd dat het spoor van de VN moet worden gevolgd,
de UN-track, en dat dit tot het laatst moet worden afgelopen. Vervolgens kwam
resolutie 1441. Wij kunnen over van alles van mening verschillen, maar uiteindelijk
is die resolutie er gekomen en is het spoor van de VN bewandeld. In reactie
op de vraag hoe ik aankijk tegen de discussie over enerzijds de Verenigde
Staten en anderzijds de VN, onderlijn ik het belang van de VN ten aanzien
van alle belangrijke internationale onderwerpen. Wij kunnen niet zonder de
VN. Tegelijkertijd ga ik ook niet voorbij aan de rol die de Verenigde Staten
in de wereld spelen. Zo ligt de situatie.De heer Marijnissen (SP):Ik zou het met u eens willen zijn dat het er niet om gaat om counter vailing
powers te creëren tussen Europa en de Verenigde Staten. Ik zie daar ook
wel wat in, want wij moeten geen nieuwe koude oorlog hebben met de Atlantische
oceaan als de nieuwe muur. Tegelijkertijd zijn er in de Verenigde Staten onder
invloed van de neoconservatieve ideologie ontwikkelingen gaande, waarin Bush
een belangrijke rol speelt, die de suprematie van de ideeën van Amerika
onderlijnen. Men vindt dat de VS militair overal in de wereld mogen optreden.
Dit vormt naar mijn idee een bedreiging en geen bemoediging van de VN. Ik
zou willen dat u daar meer oog voor had, zodat u begrijpt dat het zaak is
om daar een counter vailing power tegenover te stellen.Minister Balkenende:Wij moeten nu niet discussiëren over de interne politieke ontwikkelingen
in de Verenigde Staten en de politieke duiding die u aan ontwikkelingen geeft.
Ik heb aangegeven dat ik bij het bezoek aan Bush heb gewezen op het belang
van het spoor van de VN en op de rol van de Europese Unie. Het lijkt mij vruchtbaarder
om er op die manier over te spreken en om er bij de Amerikanen op aan te dringen
om de VN een rol te laten spelen. Dat heb ik gedaan.De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Wij moeten inderdaad het debat over Irak hier
niet overdoen, maar het zou toch wel vreemd zijn als bij de algemene politieke
beschouwingen niet gediscussieerd zou worden over de vraag of de regering
iets heeft geleerd van wat er in het afgelopen jaar is gebeurd. Deze regering
heeft de Amerikanen en de Britten gesteund bij een militaire interventie in
Irak zonder steun van de Verenigde Naties. Nu zien wij hoe diezelfde Verenigde
Staten niet zonder de Verenigde Naties blijken te kunnen. Wij moeten constateren
dat het moeilijk is om in Irak de zaak weer op te bouwen en om iets van democratie
en behoorlijk bestuur tot stand te brengen, juist omdat het draagvlak internationaal
onvoldoende was. Daar leer je toch iets van! Als je terugkijkt, als je constateert
hoe moeilijk het nu in Irak gaat, als je ziet dat iedereen die zo cynisch
was over de Verenigde Naties, nu zegt dat wij die VN eigenlijk toch nodig
hebben, moet je dan niet gewoon met elkaar zeggen: dat hadden wij ons misschien
een paar maanden eerder ook moeten realiseren? Die vraag hebben wij al verscheidene
malen aan dit kabinet gesteld.Minister Balkenende:Ik denk niet dat het nodig is om het hele debat over Irak hier over te
doen. Wij hebben dat debat heel veel keren met elkaar gevoerd.De heer Bos (PvdA):Maar u geeft geen antwoord op deze vraag. Die is wel belangrijk.Minister Balkenende:De vraag heeft betrekking op de Verenigde Staten aan de ene kant en de
Verenigde Naties aan de andere kant. Het is en-en. Wat zullen de VN kunnen
zijn zonder de Verenigde Staten? Die vraag kun je ook wel eens stellen.De heer Bos (PvdA):Ik heb in mijn verhaal letterlijk gezegd dat de Verenigde Naties niet
zonder de Verenigde Staten kunnen. Maar wat wij de afgelopen maanden geleerd
hebben, is dat de Verenigde Staten ook niet zonder de Verenigde Naties kunnen.
Dat is het punt. Wij hoeven hier niet het hele Irakdebat over te doen. Ik
wil u alleen de volgende vraag stellen: wat heeft u nu eigenlijk geleerd van
wat er gebeurd is?Minister Balkenende:Vorig jaar was het kiezen van het spoor van de VN aan de orde. Dat heeft
geleid tot resolutie 1441. Er was op dat moment geen sprake van een Alleingang
van de VS. Saddam Hoessein hield zich niet aan uitspraken en resoluties van
de Verenigde Naties. Dat was aan de orde. Er wordt nu gesproken over het juridische
kader. Ik heb het debat al eerder gevoerd. De minister van Buitenlandse Zaken
heeft dat ook gedaan. Resolutie 1441 is steeds gevolgd. Er wordt gesproken
over het trekken van lessen. De les die naar mijn mening getrokken moet worden
uit het hele dossier "Saddam Hoessein", is de volgende. Wanneer je jaar in
jaar uit een agressor de ruimte geeft om resoluties van de VN aan zijn laars
te lappen, dan gaat het van kwaad tot erger. Dan worden er op een gegeven
moment mensen om het leven gebracht, dan is er een dictatoriaal regime en
dan krijg je ongerijmdheden. Als wij het dan toch hebben over lessen trekken:
dat is ook de les als resoluties van de VN niet serieus genomen worden.De heer Bos (PvdA):Maar is het niet ook een les dat het een buitengewoon hachelijke, zo niet
onmogelijke onderneming is gebleken om in een land hier ver vandaan door middel
van een militaire interventie en met onvoldoende ondersteuning van dezelfde
Verenigde Naties democratie en goed bestuur op te leggen?Minister Balkenende:Het spoor van de VN is altijd van belang. Wij hebben met elkaar geconcludeerd
dat de militaire interventie succesvol was. Wij zien daarna dat er aanslagen
en terroristische activiteiten plaatsvinden. Ik heb niet voor niets tijdens
het contact met president Bush gesproken over het feit dat er om verschillende
redenen meer landen bij betrokken zouden moeten worden. Ik heb toen gezegd:
het gaat om de opbouw van de democratische structuur in Irak, het gaat om
de economische mogelijkheden en om meer betrokkenheid van landen. Daarom is
gezegd dat meer naar het spoor van de VN moet worden gekeken. En dat doen
de Amerikanen dan ook. In die zin hebben zij dus ook hun les getrokken.De heer Bos (PvdA):Prima! En ik hoop u met hen.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik was gebleven bij het internationale terrorisme. Dat moet
krachtig worden aangepakt. De afgelopen periode waarin nieuwe afschuwelijke
aanslagen zijn gepleegd, heeft aangetoond dat extra inspanningen en een lange
adem nodig zijn. Ik zal hierover aanstaande maandag in New York met een aantal
collega's van gedachten wisselen tijdens een conferentie over de oorzaken
van terrorisme. Daarbij zal gesproken worden over de structurele oorzaken
en gevolgen van terrorisme. De heer Van Aartsen heeft terecht aandacht gevraagd
voor het punt van de financiering van terrorisme vanuit het buitenland aan
groeperingen in Nederland. In de contacten met dergelijke landen, waaronder
die in de Golfregio, wordt het punt op Nederlands aandringen ook in EU-verband
inmiddels altijd aan de orde gesteld. Nederland is actief betrokken bij de
samenstelling van de internationale signaleringslijsten van de Europese Unie
op grond waarvan bevriezing van financiële tegoeden moet plaatsvinden.
De regering onderzoekt hoe de eigen wetgeving moet worden aangescherpt. Onze
inlichtingen- en opsporingsdiensten zijn waakzaam en actief, in het bijzonder
ten aanzien van fundamentalistische groeperingen.Zeer veel sprekers hebben terecht aandacht gevraagd voor de situatie in
het Midden-Oosten. De roadmap kan alleen maar tot uitvoering worden gebracht
door de partijen zelf. Het probleem is dat het op dit moment ontbreekt aan
committering, daadkracht en leiderschap aan beide zijden. Beide zijden blijven
ernstig in gebreke. Daarom zijn selectieve sancties tegen alleen Israël
niet aan de orde. De internationale gemeenschap moet juist beide zijden onder
druk houden. De VS en de EU lopen hier met het kwartet samen op.De heer Dittrich heeft gevraagd naar de speerpunten van het Nederlands
voorzitterschap van de Europese Unie. Een aantal zaken staat sowieso op de
agenda in de tweede helft van 2004 en behoeft vanwege het politieke belang
grote aandacht van het Nederlands voorzitterschap. De Europese Raad van december
2004 zal op basis van een rapport van de Commissie een beslissing moeten nemen
over de opening van de toetredingsonderhandelingen met Turkije. Er is sprake van de onderhandeling over de financiële perspectieven
2007-2013. Er is voorts sprake van de voorbereiding van de tenuitvoerlegging
van een nieuw verdrag. De regering legt binnen het strategisch meerjarenprogramma
2004-2006 van de zes opeenvolgende voorzitterschappen en het gezamenlijke
operationele meerjarenprogram 2004 van het Ierse en het Nederlandse voorzitterschap
de nadruk op de volgende drie thema's. In de eerste plaats, duurzame groei.
Dat betreft de nadruk op de uitvoering van de Lissabonstrategie. In de tweede
plaats, een verdere uitbouw van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid,
het formuleren van de follow-up van het zogenaamde Tampereprogramma. In de
derde plaats, een actief betrokken en slagvaardig extern beleid. Wij denken
dan aan de transatlantische relatie, de uitvoering van crisisbeheersings-
en vredesoperaties en aandacht voor het Midden-Oosten en Afrika. De voorbereidingen
liggen goed op koers,. De Kamer zal in de komende maanden nader worden geïnformeerd,
bijvoorbeeld naar aanleiding van de totstandkoming van het door mij genoemde
meerjarenprogramma 2004-2006.Mevrouw Halsema heeft gevraagd naar het standpunt van de regering inzake
het referendum over de Europese grondwet. Het gaat hier om een initiatiefvoorstel
van enkele leden van deze Kamer waarover de Kamer nu verslag moet uitbrengen.
De Tweede Kamer is dus nu aan zet en daarna is het de beurt aan de Eerste
Kamer. Het is een goed en democratisch gebruik dat de regering in beginsel
positief staat tegenover bekrachtiging van een initiatiefvoorstel dat mag
rekenen op brede steun van beide Kamers van de Staten-Generaal. Natuurlijk
blijven de deugdelijkheid en de systematiek van zo'n voorstel daarbij altijd
van belang. Uiteraard wachten wij eerst het verslag af, en hoe de initiatiefnemers
daarop gaan reageren. Opmerkelijk is dat in het initiatiefvoorstel niet precies
wordt aangegeven of de opkomst enige betekenis heeft voor de gevolgen die
aan de uitslag moeten worden verbonden. Dat is een zaak die in het verslag
aan de orde moet komen. Gedacht zou bijvoorbeeld kunnen worden aan de Tijdelijke
referendumwet waarin een bepaalde uitspraak wordt gedaan. Eerlijk gezegd is
het nu een zaak van de Kamer. Wij wachten af hoe de Kamer aankijkt tegen de
criteria die aan het referendum zullen moeten worden gesteld. Wij zullen daarna
als kabinet ons standpunt nader bepalen. De regering heeft daarom grote belangstelling
voor de nadere vormgeving door de Tweede Kamer van het voorgestelde referendum.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb er begrip voor dat de regering dat even wil afwachten. Mijn tweede
vraag was of de regering zich zou willen neerleggen bij de uitslag van het
referendum. Er is geen opkomstgrens in opgenomen, omdat het geen correctief
referendum is, maar een raadgevend referendum. Dat betekent dat wij wat ons
betreft alle verschillende partijen er hun eigen oordeel over kunnen vellen.
Daarom is ook interessant wat de regering doet. Om die reden herhaal ik de
vraag of de regering bereid is de uitkomst van een referendum te accepteren.Minister Balkenende:U zegt het heel duidelijk. De Kamer is aan zet. Er komt een verslag van
de Kamer. De initiatiefnemers zullen dan hun nader standpunt bepalen. Dat
is één deel van de discussie. Ik heb er alleen in vraagstellende
zin over gesproken: zijn er bepaalde eisen die in de sfeer van de opkomst
worden gesteld aan het referendum? Ik weet dat niet en wacht dat af. Wanneer
het oordeel van de Kamer duidelijk is, is het kabinet aan zet. Ik vind eerlijk
gezegd dat wij het ook in die volgorde moeten doen: nu eerst spreken over
het referendum en het oordeel van uw Kamer daarover. De vraag wat je met een
uitkomst doet, is van veel later orde.Ik maak er nog een andere opmerking bij. Wanneer er een referendum komt,
zal het kabinet zich natuurlijk inzetten voor het eigen standpunt over de
IGC. Dat zullen wij ook verdedigen. Dat is logisch. Na de procedure in de
Kamer gaan wij als het zover komt het traject in en daarna komt de conclusie.
Eerlijk gezegd wil ik nu volstaan met de opmerking: wij wachten nu uw stappen
af.De heer Verhagen (CDA):Gelet op het feit dat het kabinet in het Hoofdlijnenakkoord heeft geaccepteerd
dat de Tijdelijke referendumwet niet van tafel gaat, maar gedurende deze kabinetsperiode
van kracht blijft, zou je op z'n minst ten aanzien van opkomsteisen datgene
moeten hebben wat in de Tijdelijke referendumwet staat. Als dat zelfs niet
wordt gehaald, nog los van een theoretische discussie over correctief of raadgevend...
Ik vind dat het kabinet moet aangeven dat op z'n minst mag worden verwacht
dat een bepaald deel van de bevolking eraan deelneemt voordat een referendumuitslag
serieus kan worden genomen.Minister Balkenende:Wij moeten de zaak scherp houden. Uw Kamer is nu aan zet. Ú praat
over het initiatiefvoorstel. Zolang de Kamer bezig is met een initiatiefvoorstel
is het niet de taak van een kabinet om in die discussie te interveniëren.
Dat zult u met mij eens zijn. Ik heb alleen in vraagstellende zin de opmerking
gemaakt over welke eisen een Kamer zou kunnen verbinden aan een referendum.
U wijst op het verband met de Tijdelijke referendumwet. Die kent inderdaad
bepaalde criteria ook wat de ervaren geldigheid betreft in de zin van de vraag
wanneer er consequenties moeten worden verbonden aan een bepaalde uitslag.
Ik heb gezegd dat wij eerst afwachten wat de Kamer doet. U hebt in algemene
zin gewezen op het belang van criteria die worden gesteld. Ik wacht gewoon
af wat er hier in de Kamer gebeurt. Daarna is het kabinet aan zet.De heer Van der Vlies (SGP):Als de plenaire afronding van een initiatiefwetsvoorstel in de Kamer aan
de orde is, is het niet ongebruikelijk dat de regering zich bij dat debat
laat vertegenwoordigen door iemand uit haar midden die desgevraagd een advies
aan de Kamer geeft. Begrijp ik het goed dat dit advies wordt voorbereid?Minister Balkenende:Dat klopt. Ik heb precies aangegeven hoe het gaat. Er is een voorstel,
de Raad van State is aan het woord geweest en het woord is nu aan de Kamer.
Wanneer hier een debat plaatsvindt, zal ook iemand van het kabinet aanwezig
zijn om desgevraagd opmerkingen te maken.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is dus iets meer dan "het resultaat van de Kamer afwachten". Dat vond
ik iets te passief. Een beetje activiteit uit Vak K kan op dit punt geen kwaad!Minister Balkenende:Wij trekken ons niet terug in de Trêveszaal om maar af te wachten.
Zo is het ook weer niet. Als er een debat plaatsvindt en wij worden daarvoor
uitgenodigd, zoals dat gebeurt bij initiatiefwetsvoorstellen, zullen wij uiteraard
aanwezig zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als ik de regering goed begrijp, is het voor haar een vrije kwestie van
de Kamer. De Kamer besluit; het is initiatiefwetgeving. Geldt dat ook voor
de heer Verhagen? Hij vond het namelijk nodig om gisterenavond in NRC/Handelsblad
de VVD-fractie tot de orde te roepen door te zeggen dat zij zich niet aan
het Hoofdlijnenakkoord houdt indien zij voor het referendum zou zijn. Ik heb
dus dezelfde vraag aan de heer Verhagen. Kan wat hem betreft hierover een
openlijk debat plaatsvinden?De voorzitter:Wil de heer Van Aartsen eerst aangeven of het om werkelijkheid of onwerkelijkheid
gaat? Dat bespoedigt de gang van zaken.Ik zie aan de heer Van Aartsen dat het om werkelijkheid gaat.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het was een vraag aan de heer Verhagen, niet aan de heer Van Aartsen.De voorzitter:Dat weet ik. Ik aarzel om deze discussie nu te voeren, maar goed. Laten
wij luisteren naar de werkelijkheid van de heer Verhagen.De heer Verhagen (CDA):Als er bij de onderhandelingen geen uitspraken zijn gedaan over voortzetting
of uitbreiding van het referendum, ga ik ervan uit dat op zijn minst de eisen
van de Tijdelijke referendumwet worden verbonden aan een eventuele stem voor
een referendum.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Met andere woorden: wat de CDA-fractie betreft, is de VVD-fractie op dit
punt gebonden aan het Hoofdlijnenakkoord.De heer Verhagen (CDA):Niet alleen op dit punt, maar op alle punten.De heer Van Aartsen (VVD):Natuurlijk zijn wij gebonden aan het Hoofdlijnenakkoord. Dat is duidelijk.
Vanavond zullen wij daarover nader moeten spreken, zou ik tegen de heer Verhagen
willen zeggen. Volgens mij is het raadplegend referendum evenwel niet opgenomen
in het Hoofdlijnenakkoord.Minister Balkenende:Voorzitter. Een aantal leden heeft vragen gesteld over de bezuinigingen
op het defensieapparaat. Ik heb de meer algemene vragen over dit thema schriftelijk
beantwoord, maar ik wil specifiek ingaan op de voorgenomen opheffing van de
groep maritieme patrouillevliegtuigen, de P3C Orion. De onderzeebootdreiging
is volgens de NAVO zodanig afgenomen dat daaraan gevolgen kunnen worden verbonden,
zoals het kabinet nu doet. Verkenning en waarneming, andere belangrijke taken
van de Orion, kunnen met goedkopere middelen worden uitgevoerd. Enkele Orions
voeren op dit ogenblik luchtverkenningstaken boven zee uit ten behoeve van
de Nederlandse kustwacht en de kustwacht van de Nederlandse Antillen en Aruba.
Zij leveren in dat verband onder meer een bijdrage aan "search and rescueoperaties"
en aan de bestrijding van de drugshandel. De uitvoering van luchtverkenningstaken
boven zee blijft voor beide kustwachten onverminderd van belang. In interdepartementaal
verband wordt gezocht naar een gelijkwaardig alternatief, dat tijdig beschikbaar
zal zijn. De regering zal de Kamer daarover zo spoedig mogelijk inlichten.Ik kom te spreken over de koninkrijksrelaties. Bijna alle sprekers hebben
aandacht gevraagd voor de koninkrijksrelaties, met name voor de situatie op
de Nederlandse Antillen, die zij onlangs uit eigen waarneming hebben leren
kennen. De Nederlandse regering wil recht doen aan de wens van de eilandgebieden
om zo veel mogelijk hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. De rol van het
koninkrijk zal daarnaast helder worden ingevuld naar het volgende patroon:
maximale bevoegdheden voor de eilandgebieden, minimale bevoegdheden voor het
land Nederlandse Antillen en cruciale bevoegdheden voor het Rijk. Tegen de
heer Dittrich, die vroeg naar terugdringing van de bestuurlijke tussenlaag
van het landsbestuur, zeg ik dat het kabinet ernaar streeft om samen met de
Antilliaanse regering te werken aan verbeteringen in de bestuurlijke en financiële
structuur. Nederland wil uitdrukkelijk ook de eilandgebieden betrekken in
de nog in te stellen werkgroep die hierover zal adviseren. De heer Bos wees
er terecht op dat er verder gesaneerd moet worden op de Antillen. Hij tekent
daarbij aan dat er naast pijnlijke maatregelen sprake moet zijn van investeringen
en armoedebestrijding. Zoals de heer Bos al met een enkel woord in de richting
van de heer De Graaf aangaf, bestaan er op dit punt geen belangrijke verschillen
in benadering. Het is hoog tijd dat de Antilliaanse regering bezuinigingsmaatregelen
en structurele hervormingen doorvoert. Pas als zij hieraan concreet uitvoering
geeft, kan met Nederland worden gesproken over voorwaarden voor extra steun.
Dan kan ook worden bezien welke zinvolle tussenstappen eventueel beloond kunnen
worden. Het kabinet heeft met de heer Bos ook oog voor het belang van een
effectieve armoedebestrijding op de Nederlandse Antillen. In dit kader is
9,5 mln euro beschikbaar voor een onafhankelijke financieringsorganisatie
voor niet-gouvernementele organisaties. De start hiervan wacht nog op enkele
voorbereidingen van de zijde van de Antilliaanse regering.Daarmee kom ik aan het slot van mijn inbreng in eerste termijn.De heer Rouvoet (ChristenUnie):In verband met de bezuinigingen op defensie heb ik een vraag gesteld over
het risico dat er bijvoorbeeld via het stabiliteitsfonds bij Buitenlandse
Zaken steeds vaker gelden van ontwikkelingssamenwerking naar defensietaken
gaan. Kunt u mij op dat punt geruststellen?Minister Balkenende:Volgens de minister van Buitenlandse Zaken gebeurt dit niet en er lijkt
dus geen sprake te zijn van een probleem waarop u in uw vraagstelling doelt.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Als u zegt dat dit niet zal gebeuren, ben ik daarmee heel tevreden. Dan
blijft wel de vraag over wat de bedoeling is van het stabiliteitsfond waarover
wij door de minister voor Ontwikkelingssamenwerking in juni zijn geïnformeerd.
Dit zou ook bedoeld zijn voor vredesmissies en andere defensietaken.Minister Balkenende:Ik zal in tweede termijn hierop dieper ingaan.De heer Dittrich (D66):Ik heb het antwoord gemist op mijn vraag over de drugsbestrijding richting
Colombia. Ik heb daarbij twee zaken genoemd, te weten de uitbreiding van het
aantal inlichtingenofficieren ter plekke, zodat drugstransporten vaker kunnen
worden onderschept, alsmede een pleidooi voor Ontwikkelingssamenwerking met
Colombia, zodat de boeren aldaar andere gewassen kunnen verbouwen dan de cocaplant.Minister Balkenende:Ook op deze punten zal ik in tweede termijn terugkomen.De voorzitter:De minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft het vast ook gehoord.De heer Herben (LPF):Ik heb bij de schriftelijke beantwoording geen volledig antwoord gekregen
op mijn vraag of de vermindering van het aantal banen bij defensie met 12.000
de grote verdwijntruc is waardoor het aantal ambtenaren bij de overheid in
het algemeen wordt gereduceerd. Zoals u weet, zijn de Sector Rijk en de Sector
Defensie gescheiden entiteiten. Ik ben er benieuwd naar of de reductie bij
Defensie wordt meegeteld bij het voornemen het totale aantal ambtenaren bij
de overheid te reduceren.Minister Balkenende:Ik zou niet willen spreken in termen van een "truc". Defensie heeft te
maken met ombuigingen en financiële taakstellingen uit het verleden.
Wij hebben ons in deze periode op dat punt juist gematigd opgesteld. De bewindslieden
van Defensie zullen voor de gehele organisatie nog eens goed nagaan waar de
prioriteiten moeten worden gelegd: wat is nodig en hoe kan de organisatie
anders functioneren? Dat heeft ook personele consequenties, maar het is geen
"truc".De heer Herben (LPF):U begrijpt mij verkeerd en daarom zal ik mijn vraag preciseren. Met de
minister van Defensie zal ik tijdens de begrotingsbehandeling ongetwijfeld
nog de degens kruisen over Defensie als zodanig. Mijn vraag is of u de 12.000
functies die bij Defensie bij het militair personeel en het burgerpersoneel
verdwijnen, meerekent met de algehele reductie bij de overheid. In dat geval
bent u heel snel klaar en hoeven er niet veel beleidsambtenaren weg bij de
andere ministeries.Minister Balkenende:Elk ministerie krijgt te maken met een taakstelling. Elk ministerie loopt
op tegen efficiencykortingen. Elk ministerie moet ervoor zorgen dat er efficiënter
wordt gewerkt. In zijn totaliteit zal de personeelsomvang bij de overheid
afnemen. Het is echter niet zo dat de specifieke doelstelling bij Defensie
om te komen tot een vernieuwing van de organisatie als een truc wordt gebruikt
om een mooi plaatje te maken. Dat is niet aan de orde. Voor alle ministeries
geldt dat er sprake is van afname van het personeelsbestand op grond van de
afspraken die zijn gemaakt.Voorzitter. Hiermee ben ik gekomen aan het einde van mijn inbreng in eerste
termijn in dit debat. Bij het debat over de regeringsverklaring, en ook in
dit debat, is er veel gezegd over vertrouwen, dat draagvlak moet bieden en
dat de samenhang in de samenleving moet versterken. Kortom, dit vertrouwen
moet worden verdiend en is niet op afroep beschikbaar. Dat geldt niet alleen
voor het kabinet, maar voor de politiek in haar totaliteit. In de visie van
het kabinet is vertrouwen geen synoniem voor: iedereen tevreden stellen. Politiek
is het afwegen van belangen. Politiek is keuzes maken, ook moeilijke keuzes
en pijnlijke keuzes. Dat je over de juistheid van keuzes van mening kunt verschillen,
is geen probleem. Daar mag en moet het debat over gaan. Dat is inherent aan
de democratie. Waar het veel meer om gaat, is eerlijkheid. U kunt het verhaal
van het kabinet somber noemen. Sommigen van u hangen er misschien kwalificaties
aan als onfatsoenlijk en asociaal. Naar onze stellige overtuiging is het echter
wel het eerlijke verhaal dat op dit moment verteld moet worden. Maakt dat
het tot een gemakkelijk verhaal? Ontkennen wij dat er pijn wordt geleden?
Zit dit kabinet te wachten op stakingen en acties? Nee, natuurlijk niet. Politici
worden liever toegejuicht dan uitgejouwd. Dan moet er dus wel sprake zijn
van een stellige overtuiging dat dit echt nodig is, dat deze keuzes de beste
garanties bieden voor de ouderenzorg voor de zestiger van nu, het pensioen
voor de veertiger van nu, de baan voor de twintiger van nu en het onderwijs
voor de peuter van nu. Dat is een perspectief dat verder weg ligt dan 2007,
een visie die niet gebaseerd is op prachtige theorieën, maar op harde
lessen uit het verleden. Dit kabinet steekt zijn nek uit, zonder de garantie
daar zelf de vruchten van te kunnen plukken. Wij doen dit dan ook niet voor
onszelf. Het is Nederland dat ons aan het hart gaat.De voorzitter:Hiermee zij wij gekomen aan het einde van de eerste termijn. Dit is tevens
een goed moment om te schorsen. Ik stel voor, de schorsing voor de dinerpauze
te combineren met de door de fracties gevraagde tijd voor fractieberaad voorafgaand
aan de tweede termijn. Ik meen dat een schorsing tot 19.45 uur de combinatie
van deze twee dingen mogelijk maakt.De heer Van der Ham (D66):Ik verzoek om een schorsing tot 20.00 uur.De voorzitter:Akkoord.De vergadering wordt van 17.40 uur tot 20.00 uur geschorst.De voorzitter:Wij gaan door met de algemene politieke beschouwingen. Wij beginnen met
de tweede termijn van de Kamer. De spreektijden in tweede termijn bedragen
eenderde van de officiële spreektijd in eerste termijn.De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Ik dank de regering en de minister-president voor de uitgebreide
wijze waarop zij vandaag schriftelijk en mondeling dit debat met ons zijn
aangegaan. Ik dank de minister-president voor de toezeggingen die zijn gedaan
op een aantal punten, over zaken waarop nog zal worden teruggekomen en over
wetgeving die wij kunnen verwachten ten aanzien van de topinkomens. Ik dank
hem ook voor de duidelijkheid die hij in elk geval op een aantal terreinen
heeft geschapen. Er komt rekeningrijden, de privatisering van Schiphol staat
weer op de agenda en de WW komt gewoon volgend jaar terug voor bezuinigen.Ik dank de minister-president voor het feit dat hij in zijn bijdrage is
ingegaan op onderwerpen waar een aantal van mijn collega's –
ik denk met name aan de heren Van Aartsen en Verhagen – hun mond over
hebben gehouden. Het was opvallend dat het buitenland soms helemaal afwezig
leek in het debat van de afgelopen dagen. De minister-president heeft daar
terecht wel aandacht aan besteed. Wij hebben er van de CDA-fractie en de VVD-fractie
helemaal niets over gehoord. Ik vind dat jammer omdat wij wel leven in een
tijd waarin de wereldhandelstop in Mexico is mislukt, waarin het Midden-Oosten
in brand staat, waarin Nederlandse mannen en vrouwen in Irak aan het werk
zijn en waarin wij terecht onze mond vol hebben over het bestrijden van terrorisme.
Er is de afgelopen dagen echter veel te weinig gezegd over de bestrijding
van de oorzaken van dat terrorisme en dat zou wel op zijn plaats zijn geweest.De heer Van Aartsen (VVD):Wat beoogt de heer Bos met deze opmerking?De heer Bos (PvdA):Ik constateer dat ik noch van u noch van de heer Verhagen iets heb gehoord
over het buitenland. Wij voeren hier een aantal discussies, zoals die over
het terrorisme, waarvoor zaken die in het buitenland plaatsvinden enorm relevant
zijn. Armoede in de wereld heeft ook iets te maken met terrorisme, al is dat
langs enorm ingewikkelde relaties. Dat weet u misschien wel beter dan ik.
Wat er in het Midden-Oosten en in en rond Irak is gebeurd, heeft daar ook
allemaal mee te maken. Ik vind dat dit onderwerp een plaats hoort te hebben
in de algemene politieke beschouwingen. Ik complimenteer de minister-president
omdat hij hierop is ingegaan.De heer Van Aartsen (VVD):Ieder gaat hier uiteraard over zijn eigen bijdrage, zoals de heer Bos
heel goed weet. Ik heb een aantal opmerkingen gemaakt over Saoedi-Arabië
en islamitische terreur. Ik zal daar straks ook nog een paar opmerkingen over
maken. U maakt uw opmerking overigens tegen een oud-minister van Buitenlandse
Zaken die op dit punt het nodige heeft gedaan. Ik vind dit niet zo'n sterke
opmerking.De heer Bos (PvdA):Dat mag. Het was misschien juist – ik wil dit niet persoonlijker
maken dan nodig is – omdat u oud-minister van Buitenlandse Zaken bent
en omdat ik weet hoe begaan u bent met een aantal zaken dat het mij zo trof
dat u er niet over begon. Ik vind het prachtig dat u dit alsnog gaat doen.De heer Van Aartsen (VVD):In die truc trap ik niet, zeker niet na wat wij gisteren hebben beleefd.
Ik zal vanavond iets zeggen over het thema islam, over problemen die wij hebben
met een aantal islamitische landen en over een motie die tot op heden niet
is uitgevoerd. Ik wil dolgraag in de Kamer of elders met de heer Bos over
buitenlands beleid discussiëren.De heer Bos (PvdA):Prima. Dat is dan het tweede debat dat wij te goed hebben.Voorzitter. Ik waardeer het zeer dat de minister-president erover heeft
gesproken, maar het stelt mij teleur dat hij nog steeds niet kan toegeven
wat de hele wereld wel constateert, namelijk dat het niet verstandig was om
de militaire interventie in Irak aan te gaan zonder de steun van de Verenigde
Naties. Nu zien wij dat wij terug moeten naar de Verenigde Naties om alsnog
te slagen in Irak. Willen wij wat leren van wat er is gebeurd en willen wij
een volgende keer niet zo onvoorbereid weer in zo'n situatie staan, dan doet
het goed om dat ook tegen elkaar te zeggen en te proberen, met elkaar het
debat aan te gaan wat wij een volgende keer anders kunnen doen, als wij weer
in zo'n situatie zijn. Ik vind het jammer dat zelfs maar het begin van die
reflectie ontbroken heeft in de bijdrage van de minister-president.Er liep een rode draad door het debat, niet alleen door dit debat, maar
eigenlijk ook al door het debat over de regeringsverklaring en door het debat
over het regeerakkoord. In de weken en dagen voorafgaand aan het debat worden
allerlei verwachtingen gewekt wat voor moois er allemaal niet kan komen: beter
gezegd, een aantal maatregelen dat eraan kwam was wel heel erg, maar zou worden
verzacht. Het patroon dat wij zien in al die debatten, over het regeerakkoord,
over de regeringsverklaring en het debat van deze dagen, is steeds weer dat
die luchtballonnen langzaam leeglopen op het moment dat de daad bij het woord
moet worden gevoegd. VUT, prepensioen, verontwaardiging alom. Een sociaal
overleg, dat wij nodig hebben voor het bereiken van loonmatiging en voor het
weer op de rails krijgen van de economie, iedereen heeft er zijn mond vol
van. De stekker moet er weer in, hoor ik Maxime Verhagen zeggen. Maar het
mag niets kosten, tenzij de werknemers het zelf opbrengen.Iedereen heeft de afgelopen weken de mond vol gehad over de problemen
van de grote stad. Wijken mochten niet worden afgeschreven, hoor ik de heer
Hofstra nog zeggen. Wij weten precies wat er nodig is om dat te bereiken,
maar het mag niets kosten. Wij hebben nu twee keer een groot debat gehad over
de WAO. Ik dacht dat tamelijk breed gevoeld werd dat er toch wel een heel
scherpe onrechtvaardigheid kleeft aan het idee dat je mensen die geen kant
op kunnen herkeurt op basis van nieuwe criteria. Als die herkeuring verkeerd
uitvalt, komen zij in de bijstand terecht. Dat willen wij niet laten gebeuren.
Keer op keer werd, ook door de heer Verhagen, gesteld dat wij daar wat aan
moeten doen. Vandaag hebben wij te horen gekregen dat de regeling nog strenger
wordt en dat de groep die zal terugvallen naar het bijstandsniveau nog groter
is.Extra compensatie voor gehandicapten, chronisch zieken en ouderen is ook
zo'n luchtballon, die wij de afgelopen dagen en weken hebben zien groeien.
Dezer dagen liep hij leeg. Wij hebben het Centraal Planbureau echt niet nodig
om te zien dat de effecten van alle maatregelen voor die groepen bij elkaar
opgeteld echt veel omvangrijker zijn dan wat voor compensatie wordt uitgetrokken.Er is nog een ballon die in de lucht hangt en waar wij vanavond klaarheid
over moeten krijgen, de ballon van de medicijnknaak. Ook daar is de afgelopen
dagen, met name door de fractie van het CDA, scherp positie gekozen. Dat hebben
wij omarmd. Wij hebben ook steeds gezegd dat als men doet wat men heeft voorgesteld,
namelijk de kosten van de medicijnen niet afwentelen op de groep die de medicijnen
nodig heeft en niet anders kan, maar die kosten met zijn allen dragen, wij
willen meedoen. Het CDA mag dan de eerste ondertekenaar zijn. Het zal mij
allemaal worst wezen, als het maar gebeurt. Wij wachten met spanning het betoog
van de heer Verhagen op dit punt af. Ik zeg nu wel dat als hij
de verwachtingen die hij de afgelopen dagen heeft gewekt niet waarmaakt, wij
zullen zien of wij aan het eind van de tweede termijn of desnoods in een derde
termijn alsnog het voorstel van de heer Verhagen concreet aan iedereen kunnen
voorleggen.De heer Verhagen (CDA):Ik constateer alleen maar dat u tot op heden nog buitengewoon weinig waargemaakt
hebt van met name uw tegenvoorstellen.De heer Bos (PvdA):U hebt, zonder dat u het zelf wist – ik heb het niet in de trein
laten liggen – een voorstel geformuleerd dat in onze tegenvoorstellen
was opgenomen. Wij doen de medicijnknaak gewoon niet. Zo simpel kan het soms
zijn! Het enige dat ik u nu vraag is om nu die verwachtingen waar te maken
en de daad bij het woord te voegen.Voorzitter. Ik heb al gezegd dat er af en toe sprake lijkt te zijn van
een visie, maar dat het niets mag kosten. Dat werpt je dan meteen terug op
een discussie over de noodzaak van bezuinigen en de mate waarin, over geld,
over economie. Wij leven niet meer in de jaren tachtig. De serie Charlie's
Angels is weer op de televisie, maar het is niet meer zoals in de jaren tachtig,
het is echt anders. De effecten op de economie die op de lange termijn zouden
optreden, zijn niet waar te maken. En dat hebben wij niet verzonnen, het berust
op materiaal dat de regering ons zelf toegezonden heeft. De minister-president
zegt dan: "Oké, maar het gaat ook niet alleen om bezuinigen, het gaat
echt om een visie, om de verantwoordelijkheid van de mensen zelf en om de
toekomst van Nederland." Ik heb echt waardering voor de poging die vandaag
ondernomen is om ons te overtuigen van de juistheid van dit toekomstbeeld.
Maar het is niet gelukt om ons te overtuigen, omdat er zo'n schrijnend verschil
is tussen de woorden en de daden; de vlag dekt de lading niet. Het kabinet
heeft een visie, maar het mag niets kosten. Maar ook fatsoen heeft een prijs,
net als rechtvaardigheid.De Israëlische filosoof Avishai Margalit heeft geprobeerd, het moeilijke
begrip fatsoen op een herkenbare manier uit te diepen. Hij heeft gezegd dat
in een fatsoenlijke samenleving de overheid haar eigen burgers niet vernedert.
Iedereen over één kam scheren, iedereen die een uitkering geniet,
behandelen alsof hij of zij wel kan werken, maar niet wil werken, dat is mensen
vernederen. De goeden onder de kwaden laten lijden, dat is mensen vernederen.
Een discussie beginnen over echte gehandicapten en niet echte gehandicapten
is vernederen. Rigoureus een einde maken aan opgebouwde verwachtingen, zonder
besef van wat het voor de betrokkenen betekent, werkt vernederend. Als een
overheid niet betrouwbaar is als het gaat om gewekte verwachtingen, dan werkt
dat vernederend. Grote woorden over keuzevrijheid, ruimte voor initiatief,
eigen verantwoordelijkheid, maar het zal voor heel veel mensen een realiteit
zijn dat zij minder keuzemogelijkheden hebben omdat zij geen kant op kunnen.
Dat is vernederend en dat is dus onfatsoenlijk.De geloofwaardigheid van dit kabinet als een kabinet dat ook zelf verantwoordelijkheid
neemt en niet alleen maar verantwoordelijkheid afschuift, een kabinet dat
ook zelf verantwoordelijkheid neemt voor fatsoen en rechtvaardigheid, is niet
groter geworden. Zolang CDA, VVD en D66 steeds weer verwachtingen wekken die
zij niet waar kunnen maken, blijft dat zo. Ik zal drie moties indienen die
met deze geloofwaardigheid te maken hebben. Bijna alle partijen hebben gezegd –
en het is zelfs door de Koningin gezegd – dat wij moeten proberen om
alle geledingen van de samenleving in te schakelen om ervoor te zorgen dat
het beter zal gaan met Nederland. Dit betekent wat mij betreft dat ook de
vakbonden en de werkgevers erbij betrokken moeten worden. Juist in de tijden
waarin het het slechtst ging met Nederland, hebben wij gezien wat zo'n samenwerking
kan veranderen, ten goede.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het voorgenomen kabinetsbeleid over de WAO het overleg
met sociale partners bemoeilijkt en dat invoering van deze maatregelen ten
koste gaat van arbeidsparticipatie en inkomen van WAO'ers; verzoekt de regering, nieuwe WAO-voorstellen te doen die aansluiten bij
het akkoord tussen werkgevers en werknemers,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Bos. Naar mij blijkt, wordt zij
voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5(29200).De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Geloofwaardigheid heeft ook te maken met de vraag of je mooie
woorden gepaard laat gaan met daden; ik zei het al. Er is in de afgelopen
dagen terecht heel veel gezegd over de kenniseconomie en over het belang van
scholing, innovatie en onderwijs voor de toekomst van Nederland, van iedereen
die hier woont en van iedereen die nog geboren zal worden. De realiteit is
dat er sprake is van een netto-ombuiging bij de gelden die daarmee te maken
hebben. Dit is ook toegegeven.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat het kabinet terecht prioriteit geeft aan onderwijs, scholing
en innovatie;constaterende dat deze doelstelling niet strookt met een netto-ombuiging
op deze gebieden;verzoekt de regering, de voorgestelde ombuigingen ongedaan te maken en
daartoe bij de algemene financiële beschouwingen voorstellen te doen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Bos, Halsema, Rouvoet en Marijnissen.
Naar mij blijkt wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 6(29200).De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Voordat iemand vraagt naar de dekking, merk ik op dat wij
die vindenBos met hogere milieuheffingen bij het bedrijfsleven. De lasten
gaan voor gezinnen met miljarden omhoog, maar nauwelijks voor
bedrijven. Het mooie van milieuheffingen is dat zij ook een bijdrage leveren
aan de kenniseconomie. Die heffingen dwingen bedrijven namelijk tot creativiteit,
duurzaamheid en innovatie.Voorzitter. Mijn laatste motie betreft de zorg. Ik zal haar eerst voorlezen
en er daarna iets over zeggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat de toegang tot noodzakelijke medische zorg gegarandeerd
moet zijn;constaterende dat onderdelen uit het tot nu toe via Ziekenfondswet en
AWBZ verzekerde pakket worden weggehaald;overwegende dat iedereen de mogelijkheid moet hebben zich hiervoor aanvullend
te verzekeren;verzoekt de regering, ervoor te zorgen dat iedereen kan kiezen voor een
betaalbare aanvullende verzekering,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Bos, Rouvoet, Herben, Halsema
en Marijnissen.Zij krijgt nr. 7(29200).De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Ter afsluiting wil ik nog iets over de laatste motie zeggen.
Zij lijkt te gaan over een onderwerp, maar eigenlijk gaat zij over dit kabinet
en over de manier waarop dit kabinet in de samenleving staat. Er is enorm
veel gesproken over de verantwoordelijkheid die mensen moeten nemen, maar
het blijft oorverdovend stil als het zou moeten gaan over de verantwoordelijkheid
die de politiek moet nemen, ook als dat moeilijk is en geld kost. Tussen de
heer Marijnissen en de minister-president is een debat gevoerd over institutionele
moraal en over overheid en markt. We weten allemaal dat we de afgelopen tien,
vijftien jaar op dat gebied een aantal dingen hebben gedaan waarmee wij achteraf
niet blij waren, omdat we het gevoel kregen dat de politiek iets had weggegeven
wat we nooit meer zouden terugkrijgen en dat we de mensen iets hadden willen
garanderen wat we niet konden garanderen, omdat we daarvoor de instrumenten
hadden weggegeven. We dreigen nu precies dezelfde fout te maken. De politiek
is verantwoordelijk voor publieke voorzieningen en je moet niet datgene weggeven
wat je nodig hebt om die verantwoordelijkheid waar te maken. Als hier wordt
gesproken over het schild voor de zwakken dan dient dat schild echt wat voor
te stellen. Mensen die bepaalde zorg medisch gezien nodig hebben, dienen niet
overgeleverd te zijn aan de markt, waardoor ze zouden moeten afwachten wat
ze terugkrijgen. De motie over de zorg gaat dus ook over de vraag hoe de politiek
zich wil opstellen in deze samenleving, over datgene wat we geleerd hebben
over overheid en markt, over wat dat schild voor de zwakken echt betekent
en over de vraag of dit kabinet niet alleen maar in zijn eigen wereld leeft,
maar echt begrip heeft voor het feit dat sommige mensen geen enkele kant op
kunnen. Tegen deze regering zeg ik: als u al uw mooie woorden bij dit onderwerp
niet kunt vertalen naar zo'n simpele daad van rechtvaardigheid, blijkt uw
sociale gezicht niet meer dan een wassen neus.De heer Verhagen (CDA):Mijnheer de voorzitter. Ik wil de minister-president buitengewoon dankzeggen
voor zijn zeer heldere beantwoording. Die was concreet en to the point. Zijn
bijdrage toonde aan dat dit kabinet niet alleen een duidelijke visie heeft
op de economie en de samenleving, maar dat het ook een beleid wil voeren dat
perspectief biedt. Het biedt niet alleen perspectief, maar biedt mensen ook
de kans om mee te doen en om in de toekomst deel uit te maken van een samenleving
die de welvaart heeft behouden en waarin het welzijn is verbeterd. Duidelijk
werd dat het beleid dat dit kabinet voorstaat de aanzet geeft tot structurele
veranderingen in de collectieve sector. Naar mijn mening heeft het debat bijgedragen
aan het creëren van draagvlak voor die noodzakelijke maatregelen. Ik
zei in mijn eerste termijn dat naar mijn mening de mensen bereid zijn om een
pas op de plaats te maken als zij ervan overtuigd zijn dat het beleid niet
alleen kansen biedt voor herstel en perspectief voor behoud van werkgelegenheid
in de toekomst, maar juist ook die problemen aanpakt waar dit kabinet zich
voor in gaat zetten: een veiliger samenleving, goed onderwijs, betere gezondheidszorg
en een betere integratie. Ik denk dat, als wij over tien jaar een samenleving
willen hebben met een sociaal stelsel, gezondheidszorg die solidair en houdbaar
is en een veiliger samenleving waarin generaties allochtonen en autochtonen
met respect naast elkaar leven, wij dit beleid moeten steunen. Duidelijk is
ook geworden dat het niet alleen om geld gaat, maar ook om de wijze waarop
je met elkaar omgaat.Dat betekent dat wij door moeten gaan, niet alleen met het debat over
herstel van waarden en normen, maar ook met de overdracht van die waarden
en normen. Ik denk dat de heer Van der Vlies terecht heeft verwezen naar de
kerkvader Augustinus, die zei dat de wolken voorbij gaan, maar dat de hemel
blijft.Wat betreft de voorstellen onderschrijft de CDA-fractie het grote belang
van het vergroten van de arbeidsparticipatie van ouderen. Het is goed om te
constateren dat de regering het voornemen heeft een billijke overgangstermijn
te hanteren ten aanzien van de VUT en prepensioen, waarbij de bestaande rechten
worden gerespecteerd. Over de uitwerking van een aantal mogelijk specifieke
fricties zullen wij bij de behandeling van het belastingplan nog spreken.
Ik denk dat met name van belang is – de minister-president heeft dat
ook onderstreept – dat de levensloopregeling inderdaad als een modern
alternatief kan dienen om in de levensloop tijd, geld, werk en zorg te spreiden.
De CDA-fractie vindt dat de burger daarbij een keuze moet hebben, ook als
dat betekent dat deze rechten gebruikt worden voorafgaand aan het ouderdomspensioen.De minister-president had ook een goede toonzetting voor het komende overleg
met de sociale partners. De onderhandelingen, zei hij terecht, vinden aan
tafel plaats en niet hier. Tegelijkertijd onderstreept ook de minister-president
de noodzaak van een akkoord en zei dat het geen gesloten boek
was. Ik heb dat opgevat in de zin zoals ik in eerste termijn naar voren heb
gebracht.De CDA-fractie is blij met de toezegging van dit kabinet ten aanzien van
de wijze waarop het zittend ziekenvervoer en de ambulance voor de nierdialysepatiënt
en kankerpatiënt die voor bestraling naar het ziekenhuis moet, zullen
worden ingezet.De heer Marijnissen (SP):Ik wil nog even terugkomen op de VUT en het prepensioen. Ik weet nog dat
u gisteren hier zei, dat zegt u niet zo vaak: dat kun je niet maken! Weet
u dat nog?De heer Verhagen (CDA):Ja.De heer Marijnissen (SP):Hoe staat het er nu voor?De heer Verhagen (CDA):De minister-president heeft heel duidelijk aangegeven dat de bestaande
rechten worden gerespecteerd en dat de zaak op een nette wijze zal worden
afgehandeld.De heer Marijnissen (SP):Het moest er nog eens bij komen dat hij aan bestaande rechten zou komen.
Dat is helemaal niet in Frage geweest. U had het met name over de betaling
van vijf jaar belasting ineens. U zei toen: dan maakt u het de facto voor
iedereen onmogelijk om vervroegd uit te treden. Daarna zei u: dat kun je niet
maken! Dat vond ik een stellige en goede uitspraak. U bent nu gerustgesteld
omdat de minister-president heeft gezegd dat hij het netjes op zal lossen.
Dat is toch geen uitkomst van een debat?De heer Verhagen (CDA):Ik ga ervan uit dat de minister-president met hetgeen hij hier naar voren
heeft gebracht als beantwoording op mijn vragen ter zake, bedoelt dat er geen
sprake zal zijn van het in een keer belasten van een uitkering vooraf.De heer Marijnissen (SP):Dat kunnen wij hem dan straks vragen.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Ik was blij met de toezegging ten aanzien van het zittend
ziekenvervoer. Het kabinet staat sympathiek tegenover onze voorstellen, waardoor
de taxi voor die patiënten die dat echt nodig hebben, behouden blijft.
Graag horen wij voor de begrotingsbehandeling van Volksgezondheid hoe de plannen
precies zullen worden aangepast.Ik denk dat het ook te waarderen is dat de minister van Volksgezondheid
zich in zal zetten richting verzekeraars als het gaat om het aanvullend pakket.
Uiteraard horen wij graag zo spoedig mogelijk wat het resultaat daarvan is.
Ik denk echter dat de minister-president helder heeft aangegeven wat de inzet
is en hoe de minister van Volksgezondheid hier tegenover staat. Dat komt overeen
met onze ideeën ter zake.Voorzitter. Ik heb bij het debat over de regeringsverklaring en ook in
eerste termijn stilgestaan bij de noodzaak om het ziektekostenstelsel te moderniseren.
Het verzekeringskarakter moet worden hersteld om de betaalbaarheid van de
zorg op termijn te kunnen garanderen. Daarvoor is een stelselwijziging nodig,
inclusief een pakketverkleining. De premies moeten de kosten dekken, maar
mogen tegelijkertijd niet de pan uit rijzen. Ik heb op dit punt een ruime
toezegging gezien in de voorstellen ter compensatie voor chronisch zieken
en gehandicapten die hun zorgvraag niet kunnen remmen. Naast de fiscale aftrek
is voorzien in een extra compensatie voor degenen met een laag inkomen die
geen mogelijkheden hebben voor belastingaftrek. Dit is belangrijk voor ons
omdat mensen die hun zorgvraag niet kunnen remmen, niet geconfronteerd mogen
worden met onnodige kosten.Er is gekozen voor de systematiek van een pakketverkleining, aanpassing
van de premie en een eigen risico. Daarop gelet, verbaasde het ons dat werd
voorgesteld om een medicijnknaak in te voeren. Dat heeft forse consequenties
voor de chronische patiënten, zeker bij een openeinderegeling. De Stichting
farmaceutische kengetallen heeft becijferd dat met name ouderen – 54%
van degenen die op deze wijze een hoge bijdrage moeten betalen, is ouder dan
75 jaar – € 220 à € 300 per jaar aan de eigen
bijdrage kwijt zijn, terwijl zij hun medicijngebruik niet kunnen beïnvloeden.
Dat betekent dat de compensatie waarmee de meest kwetsbare groepen moesten
worden ontzien, in één klap verdwijnt. Het eigen risico heeft
een plafond. Over aanpassing daarvan valt met ons te praten, maar tevoren
is duidelijk hoeveel mensen maximaal zelf moeten bijdragen. Bij de medicijnknaak
is dit niet het geval. Je kunt wel een plafond aanbrengen, maar dan krijgen
wij te maken met forse administratiekosten en dergelijke.Derhalve hecht mijn fractie eraan dat de medicijnknaak niet ingevoerd
wordt. Wij zijn wel gevoelig voor de redenering van het kabinet inzake de
dekking die ik in eerste termijn heb voorgesteld. Er is terecht op gewezen
dat een en ander leidt tot een lastenverzwaring en dat past niet in de systematiek
die in het kader van het Hoofdlijnenakkoord is overeengekomen. Ik ben zeer
gevoelig voor dit argument, aangezien ik eraan hecht, mij te houden aan hetgeen
wij hebben afgesproken. In het Hoofdlijnenakkoord staat dat wordt gekeken
naar een eigen risico en naar pakketverkleining, maar de premies zouden gehandhaafd
worden.Voorzitter. Dit alles brengt mij tot de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het invoeren van een eigen bijdrage van € 1,50
op iedere medicijnregel leidt tot een ongewenste lastenverzwaring voor die
mensen die veel medicijnen moeten gebruiken zoals chronisch zieken;overwegende dat vanaf 2005 een eigen risico als "remgeld" wordt ingevoerd;verzoekt de regering, de eigen bijdrage per medicijnregel achterwege te
laten en deze vanaf 2005 in het eigen risico op te nemen en de gemiste opbrengsten
over 2004 in het eigen risico voor de daarop volgende jaren te verdisconteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Verhagen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8(29200).De heer Van Aartsen (VVD):Hoe lost u Verhagenhet probleem in het jaar 2004 op? Ik begrijp dat in
uw voorstel het vervallen van de eigen bijdrage wordt verrekend
met het eigen risico vanaf 2005. Is het dan niet een soort fopspeen?De heer Verhagen (CDA):Nee, want het is gemaximeerd. Wij hebben naar aanleiding van de regeringsverklaring
gezegd dat wij de invoering van het eigen risico terecht vonden, maar dat
voor degenen die hun zorgvraag niet kunnen beïnvloeden extra compensatie
nodig is. Daarvoor was een fiscale compensatie voorzien. Het kabinet is ons
tegemoetgekomen in onze wensen ten aanzien van degenen die geen belasting
betalen, door nu met een extra compensatie te komen voor mensen met een laag
inkomen of alleen AOW. Een chronisch zieke met een laag inkomen wordt daardoor
ontzien. Het gaat om mensen die hun medicijngebruik niet kunnen beïnvloeden.
Het eigen risico wordt hoger, maar dat kan niet vertaald worden in de systematiek
van de ziekenfondspremie. Voor de portemonnee van betrokkenen maakt het echter
in totaal niet uit. Enerzijds is er sprake van maximering, terwijl het anderzijds
past in de afgesproken systematiek.De heer Dittrich (D66):Ik heb nog niet begrepen hoe u dit in 2004 wilt financieren. Het eigen
risico wordt pas in 2005 ingevoerd.De heer Verhagen (CDA):Het is mij ook een lief ding waard als wij het eigen risico een jaar eerder
kunnen invoeren. De gemiste opbrengst van het niet invoeren van de medicijnknaak
in 2004 moet verdisconteerd worden in het eigen risico in 2005 en volgende
jaren. In feite pas je een kasschuif toe, waardoor het voor de gehele periode
rondloopt. De gemiste opbrengsten van het niet invoeren van de medicijnknaak
worden verdisconteerd zodra het eigen risico is ingevoerd.De heer Marijnissen (SP):Met hoeveel gaat het eigen risico dan omhoog?De heer Verhagen (CDA):Dat zal rond de € 50 zijn.De heer Marijnissen (SP):Dus dan hebben wij het al over € 300 per gezin?De heer Verhagen (CDA):€ 200 was voorzien, dus dan wordt het € 250. Ik stelde
dit overigens gisteren in eerste termijn ook al voor. Ik heb er toen voor
gepleit om de verlaging van de ziekenfondspremie achterwege te laten in 2004
en om in 2005 een en ander via het eigen risico te laten lopen. Het eigen
risico wordt inderdaad ietsje hoger. Naarmate dit meer gespreid wordt over
een aantal jaren zal dit geringer zijn. Het wordt nu iets hoger omdat de gemiste
opbrengsten van 2004 erin verdisconteerd moeten worden. Daar staat echter
tegenover dat de verlaging van de ziektekostenpremie zoals voorzien door het
kabinet voor het komende jaar, wordt gehandhaafd. Men betaalt dus minder ziekenfondspremie,
maar vanaf volgend jaar is het eigen risico iets hoger.De heer Marijnissen (SP):Het eigen risico heeft niet zo'n belangrijke rol in dit debat gespeeld,
omdat het pas later wordt ingevoerd. Ik vermoed dat een deel van de oppositie
zich nog steeds koestert in de illusie dat dit misschien later nog kan worden
tegengehouden. U realiseert zich toch wel dat dezelfde fundamentele bezwaren
gelden ten aanzien van het eigen risico als aangaande de eigen bijdrage? Mensen
met een kleine beurs maken mogelijk de verkeerde afweging op het moment dat
zij afzien van een medicijn. Dat geldt echter ook in de eerste maanden van
het jaar waarin zij hun eerste kosten moeten maken in het kader van het eigen
risico. Als het eigen risico een vergaarbak wordt voor allerlei andere problemen
in de zorg, weet ik wel wat daarmee de komende jaren zal gebeuren. Dat zal
dan verder omhoog gaan. Hoe betrouwbaar is dit allemaal nog? Echt waar, uw
argumentatie over de eigen bijdrage is geweldig, ik ben het er helemaal mee
eens. Ik vond het idee over het niet zo snel verlagen van de ziekenfondspremie
in 2004 een prima plan. U hebt inderdaad gezegd dat u dit in 2005 wilt verdisconteren
in het eigen risico. Maar dat betekent concreet dat het eigen risico nog verder
omhoog gaat. Uw bezwaren aangaande de eigen bijdrage, namelijk dat het oneerlijk
uitwerkt voor mensen die onvrijwillig een beroep moeten doen op de zorg, gelden
natuurlijk in dezelfde mate voor het eigen risico.De heer Verhagen (CDA):Wij hebben niet voor niets bij dit debat over de regeringsverklaring,
waarin wij akkoord gingen met een eigen risico, naast een pakketverkleining
en een voorstel inzake de ziekenfondspremie, gezegd: juist omdat er mensen
zijn die hun zorgvraag in principe niet kunnen remmen, willen wij een compensatie.
Daarvoor is 1 mld euro vrijgemaakt door middel van een verhoging van de vaste
aftrek en een verlaging van het tarief in de eerste en tweede schijf, teneinde
juist dat te kunnen compenseren. Toen heb ik gezegd: maar dan kunnen de mensen
met het laagste inkomen niet gecompenseerd worden, omdat zij geen belasting
betalen. Daarom is het kabinet mij tegemoetgekomen bij de voorstellen voor
deze begroting om juist voor die groep mensen met alleen AOW, AOW en een klein
pensioen of de laagste inkomens een extra compensatie te creëren. Zoals
de minister-president vanmiddag heeft aangegeven, kan die compensatie voor
de gestegen zorgkosten oplopen tot rond de € 330. Daarmee worden
de gestegen kosten gecompenseerd. Ik pak dus niet de mensen die hun zorgvraag
niet kunnen remmen. Dan is het wel van belang dat je niet iedere keer weer
die eigen bijdrage, die knaak, moet betalen. Vandaar dat ik dit voorstel doe.
Ik vind dit een verdedigbaar voorstel, omdat je enerzijds een compensatie
hebt voor de gestegen zorgkosten en anderzijds niet de mensen pakt die hun
zorgvraag niet kunnen remmen en juist voor de chronisch zieken en de mensen
met de laagste inkomens, een compensatie hebt.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Ik geloof toch dat de heer Verhagen een denkfout maakt. Je
kunt natuurlijk niet zeggen dat de mensen die hun zorgvraag niet kunnen remmen,
synoniem zijn met chronisch zieken enz. Dat geldt vrijwel voor iedereen. Laat
ik het voorbeeld van de tandarts maar noemen. Iedereen moet naar de tandarts.
Kortom, ik denk echt dat wij toch een beetje van de regen in de drup komen.
Ik ben nu een beetje in tweestrijd. Ik wil geen eigen bijdrage. Daarover zijn
wij het analytisch totaal met elkaar eens. Maar de heer Verhagen wil het vervolgens
dekken met een verhoging van het eigen risico. Ik vrees met grote vreze dat
dit scenario in de toekomst nog wel eens door meer mensen bedacht zal worden als er tegenvallers zijn in de zorg of als er iets moet worden
hersteld. Ik ben erg bevreesd dat dit de uitwerking zal zijn. Het is dus niet
het scenario waar ik voor kies.De heer Verhagen (CDA):Dat vind ik buitengewoon jammer. Ik probeer op deze wijze enerzijds te
voorkomen dat mensen die hun zorgvraag niet kunnen remmen, die dagelijks medicijnen
nodig hebben, € 300 of € 400 per jaar moeten betalen.
Ik probeer anderzijds een betaalbare gezondheidszorg overeind te houden. Die
combinatie zit erin. Het past binnen de systematiek zoals ik die gisteren
heb voorgesteld. U was gisteren zo enthousiast en u ziet het nu niet meer
zitten. Ik vind dat buitengewoon jammer.De heer Marijnissen (SP):Ik ben eerlijk geweest. U bent nu ook eerlijk. Ik heb u gecomplimenteerd
voor de dekking voor 2004. U viel terug op de afspraken die wij ooit in dit
land hebben gemaakt: wij verdelen dat en wij doen dat door middel van premies
die naar draagkracht worden geheven. Nogmaals, ik ben het helemaal een met
uw inhoudelijke kritiek op de eigen bijdrage. Ik hoor graag de reactie van
de minister-president daarop. Maar u kiest als dekking niet voor het niet
verder verlagen van de premie, maar voor het verhogen van het eigen risico.
Daar gaan onze wegen uit elkaar.De heer Verhagen (CDA):Dat komt omdat het kabinet ook heel helder heeft aangegeven dat binnen
de systematiek zoals wij die hebben afgesproken, wij niet kunnen afzien van
een verlaging van de ziektekostenpremie. De ziekenfondspremie gaat dus omlaag,
er komt een compensatie, en wat mij betreft dus geen knaak maar wel een eigen
risico. Dan heb je meteen dat plafond erop zitten. Daar hebben ook anderen
over gesproken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zal niet het debat van Jan Marijnissen overdoen, maar laat ik wel gezegd
hebben dat ik het uitermate teleurstellend vind dat dit de oplossing is waar
u mee komt. Daar komt nog eens bij dat de CDA-fractie welbewust het financieringstekort
in 2004 laat oplopen. Ik kan mij niet voorstellen dat de heer Zalm daar zo
blij mee is. Mijn vraag is echter een andere. Als u nu werkelijk meent wat u in eerste
termijn zei, namelijk dat u die medicijnknaak niet aanvaardbaar vindt, hoe
kunt u dan nu met een motie komen waarvan u weet dat zij nooit een Kamermeerderheid
zal vinden, dat zij niet op steun bij rechts, bij de VVD, zal kunnen rekenen,
en niet op steun bij links? Dat weet u namelijk op het moment dat u de motie
indient. En dat betekent ook dat u eigenlijk de medicijnknaak gewoon aanvaardt
en een wat elegante uitweg zoekt.De heer Verhagen (CDA):Dat is uw verantwoordelijkheid! En dat is de verantwoordelijkheid van
de Partij van de Arbeid en de SP. Dat is uw verantwoordelijkheid. Die kunt
u mij niet in de schoenen schuiven. Gisteren hebt u geen enkel bezwaar gemaakt
tegen de dekking die ik voorstelde. Die dekking hield vanaf 2005 een verhoging
van het eigen risico in. U lijkt steeds meer op meneer Bos die selectief gaat
winkelen. U kunt mij niet in de schoenen schuiven dat als deze motie niet
wordt aanvaard de medicijnenknaak wordt doorgevoerd. Ik dien een motie in
om zeker te stellen dat er geen medicijnenknaak wordt ingevoerd. Wij leveren,
nu u.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als u gisteren al zo achter deze dekking stond, zou u daarnet niet uw
betoog hebben behoeven beginnen met te zeggen hoe gelijk u de regering geeft
in haar reactie op de dekking waarmee u gisteren kwam, want u hebt zich net
uitgebreid staan excuseren voor de verkeerde dekking waarmee u kwam. Wij zijn
tegen, omdat het – en ik haat dit taalgebruik – een sigaar uit
eigen doos is, zoals de heer Marijnissen al heeft uitgelegd. Immers, uiteindelijk
komt het neer op dezelfde schouders. Het zijn dezelfde mensen die te maken
krijgen met een lastenverzwaring. Daar gaat het om, en u biedt hen niks.De heer Verhagen (CDA):Als u dit spelletje wilt spelen, moet u dat vooral doen. Gisteren heb
ik gezegd dat om het niet invoeren van de medicijnenknaak te financieren,
deze vanaf 2005 moet worden verdisconteerd in het eigen risico.De heer Bos (PvdA):Wat?De heer Verhagen (CDA):Lees het gewoon eens na, mijnheer Bos. Ik heb voorts voorgesteld om aangezien
er in 2004 geen eigen risico wordt ingevoerd de voorziene verlaging van de
ziekenfondspremie in 2004 gedeeltelijk niet te laten doorgaan ter dekking
van het niet invoeren van de medicijnenknaak. Die combinatie heb ik voorgesteld,
juist omdat het dan vanaf 2005 in het eigen risico gaat. Daar heb ik u niet
over gehoord. Ga alstublieft niet de vermoorde onschuld spelen!De heer Bos (PvdA):Ik speel niet de vermoorde onschuld. Ik lees kranten en heb u bijdrage
goed gehoord. U hebt dagenlang rond getetterd dat u vindt dat die knaak niet
mag en dat wij die met z'n allen met premies moeten gaan betalen. Dat hebt
u in de kranten gezegd en dat heb u gisteren gezegd. Volgens mij bent u een
van de weinigen die zich iets anders menen te herinneren. Het enige wat wij
van u vragen, is te doen wat u al die mensen de afgelopen dagen hebt voorgehouden.De heer Verhagen (CDA):Dat doe ik. Ik lever. Als u wilt leveren, zien wij dat wel bij de stemmingen.Wat de problemen betreft die moeten worden opgelost, gaat het niet alleen
om de volksgezondheid, het betaalbaar en toegankelijk en voor de toekomst
gezond houden van de zorg, maar ook om een veiliger samenleving, nationaal
en internationaal. Hoewel de heer Bos dat ook niet had gehoord, heb ik gisteren
ten aanzien van het internationaal veiliger maken vragen gesteld over de inzet
van ontwikkelingssamenwerking. Ik heb gevraagd die niet alleen te concentreren
op die landen waar goed bestuur plaatsvindt, juist om te voorkomen dat internationaal
terrorisme een voedingsbodem krijgt. Graag krijg ik hierop nog een reactie
van het kabinet, aangezien in de miljoenennota een omineuze zin staat, namelijk
dat er een verdere concentratie plaatsvindt. De suggestie wordt gewekt dat
deze met name zal plaatsvinden op die landen waar reeds een goed bestuur is.
Mede gelet op de opmerkingen van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
in het verleden, kan ik mij niet voorstellen dat dit het beleid zal zijn.
Óf ik lees het niet goed, óf er is iets fout gegaan
in de miljoenennota.Nationale veiligheid staat of valt natuurlijk met handhaven in plaats
van gedogen. Ik ben op dat punt blij dat het kabinet aan de bestuurlijke boetes
blijft werken. Wij willen daar natuurlijk resultaat zien. Ik wil dan ook graag
voor de behandeling van de begroting van Justitie een notitie ontvangen over
de boetes waarmee per 1 juli 2004 een aanvang zou kunnen worden gemaakt, over
het vervolgtraject en over het moment waarop de ontwerpwet op de identificatie
zal zijn ingediend, want die is nodig om bestuurlijke boetes überhaupt
te kunnen opleggen. Dat vraagt snelheid op dat terrein.Ik ben buitengewoon blij met de toezegging van de minister-president dat
overbodige bureaucratie in het werk van de politieagent wordt afgeschaft.
Ik denk aan de vragenlijst voor de pepperspray. Hulde. Wat is de volgende?Ik ben blij met de toezegging over de nota Modernisering overheid waarin
met name zal worden gekeken naar de mogelijkheid tot omkering van de regel
dat als wij niets horen van de overheid de vergunning wordt geacht niet te
zijn verleend. Dat zal in de nota worden uitgewerkt. Het gaat om de automatische
vergunningverlening na zes maanden. Ik wil bij die nota dus ook concreet aangegeven
zien om welke vergunningen dit naar de mening van het kabinet kan gaan.Met de fractie van de VVD maken wij ons zorgen over de dip in de politiesterkte.
De heer Van Aartsen heeft bij zijn interrupties op minister Balkenende al
aangekondigd dat hij daarop zal terugkomen. Wij wachten de tweede termijn
op dat punt met een zeer positieve grondhouding af.De minister-president heeft duidelijk gemaakt dat dit kabinet een concreet
beleid zal voeren en doelstellingen zal hebben, maar juist op het punt van
minder regels, meer werk en meedoen een beleid op gang zal brengen waardoor
wij onze concurrentiepositie kunnen verbeteren. Ook de problemen op het vlak
van de gezondheidszorg, het onderwijs, de integratie en de veiligheid zullen
dankzij dit beleid beter worden aangepakt. Ik wens dit kabinet namens de CDA-fractie
buitengewoon veel succes met het uitvoeren van die doelstellingen. Wij zullen
dit in de komende jaren op dezelfde dualistische wijze als tijdens deze algemene
beschouwingen blijven volgen en zonodig van alternatieven blijven voorzien.De heer Bos (PvdA):De heer Verhagen heeft in zijn eerste termijn gezegd dat hij vindt dat
de verzekeraars een acceptatieplicht moeten krijgen voor aanvullende verzekeringen.
Daar is nu een motie over ingediend. Wat gaat hij stemmen?De heer Verhagen (CDA):Ik heb in mijn tweede termijn gezegd dat ik het door de minister van VWS
geschetste pad steun ten aanzien van zijn overleg met de verzekeraars om te
komen tot een aanvullende verzekering en het opnemen van patiënten die
nu een verzekering hebben. Tegelijkertijd heb ik gezegd dat ik accepteer dat
er op basis van Europese regelgeving geen sprake kan zijn van een eenmalige
acceptatieplicht. Dat vind ik bijzonder spijtig, maar wij moeten het aanvaarden,
juist omdat het om Europese regelgeving gaat. Ik heb wel aan het kabinet gevraagd
om ervoor te zorgen dat degenen die nu verzekerd zijn, zo soepel mogelijk
een aanvullende verzekering kunnen krijgen. Ik kan dus wel iets steunen of
vragen, maar waar niets is, verliest de kiezer zijn recht.De heer Bos (PvdA):Als ten gevolge van de Europese reguleringen geen acceptatieplicht kan
worden afgedwongen voor aanvullende verzekeringen, moet je de betreffende
hulp niet in het aanvullende pakket stoppen. De heer Verhagen heeft de keuze
dus wel degelijk. Met zijn standpunt maakt hij voor de tweede keer vanavond
zijn belofte niet waar.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De CDA-fractie heeft de afgelopen jaren een zeer duidelijk standpunt ingenomen
over de privatisering van Schiphol, namelijk geen privatisering van Schiphol.
De premier zette vanmiddag echter de deur open. Ik hoor graag het oordeel
van de CDA-fractie hierover.De heer Verhagen (CDA):Wij hebben in het Hoofdlijnenakkoord een aantal voorwaarden voor een eventuele
privatisering opgenomen. Die voorwaarden zijn dusdanig, dat ik niet verwacht
dat dit kabinet snel met voorstellen tot privatisering zal komen. Het gaat
voornamelijk om een enigszins profijtelijk resultaat bij de beurs, maar u
weet ook hoe de situatie op de beurs op dit moment is.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan gaat de CDA-fractie dus akkoord.De heer Verhagen (CDA):Nee. In het Hoofdlijnenakkoord staan daarvoor de voorwaarden vermeld.
Geen enkele voorwaarde is vervuld, dus op dit moment gaan wij niet akkoord
met het openzetten van deuren voor privatisering. Er is geen voorstel voor
gedaan. In het Hoofdlijnenakkoord is een compromis gesloten waarbij de privatisering
onder tal van voorwaarden aan de orde kan worden gesteld. Op dit moment wordt
echter aan geen van die voorwaarden voldaan, dus wat ons betreft is er niets
aan de hand. Wij houden het kabinet ook op dit punt aan het Hoofdlijnenakkoord.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De enige voorwaarde die ik hoor, is dat de beurs aantrekt. Dan gaat de
CDA-fractie akkoord.De heer Verhagen (CDA):Ik heb het Hoofdlijnenakkoord niet bij de hand en ik ken het ook niet
uit mijn hoofd, maar er staat een aantal voorwaarden in, waaronder een goed
beursklimaat.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De CDA-fractie heeft de privatisering van Schiphol nog nooit aan voorwaarden
verbonden. Zij was gewoon tegen. Ik begrijp dat de CDA-fractie dat standpunt
heeft losgelaten. Bovendien is hier op dit moment volgens mij maar één
partij met een acceptatieplicht.De heer Verhagen (CDA):Ik ga ervan uit dat de partijen die nu zo hard roepen dat de medicijnknaak
van tafel moet, steun zullen geven aan de motie van de CDA-fractie.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Het was vandaag een bijzondere dag en dat was het! Deze minister-president
heeft keer op keer gezegd dat hij niet het braafste jongetje van de klas is.
Dat wil ik wel geloven als het gaat over de onderhandelingen die hij namens
ons land voert in het buitenland, maar die opmerking sloeg natuurlijk op het
wel erg braaf naleven van de 3%-norm in het Stabiliteitspact.Ik wil het kort hebben over de waarden- en normendiscussie die ooit door
deze minister-president is geëntameerd, eerst als lijsttrekker en later
als minister-president van het vorige kabinet. Ik moet toch vaststellen dat
ik nog steeds moeite heb met de enge interpretatie die de minister-president
aan deze twee begrippen geeft. Als een overheid iets wil betekenen op het
gebied van waarden en normen in de samenleving, kan dat niet alleen worden
gezocht in de repressieve sfeer of in investeringen in onderwijs. Een overheid
heeft daarin ook zelf verantwoordelijkheid. Zeker sprekende over christelijk-sociale
politiek, zeg ik uit de grond van mijn hart dat dit kabinet geen plus maar
een min scoort als het gaat om betrouwbaarheid, rechtvaardigheid en barmhartigheid.Een van de voorbeelden waarbij dat op de meest prangende manier naar voren
komt, is de zorg. In de discussie met de heer Verhagen van zojuist ging het
daar ook weer over. Dit land heeft een systeem opgebouwd met solidariteit
als uitgangspunt, Solidariteit tussen diegenen die het in hun leven hebben
getroffen en diegenen die het niet hebben getroffen, of dat nu met hun lichaam,
hun geest of hun portemonnee is. De laatste tien, twintig jaar is gaandeweg
inbreuk op inbreuk op inbreuk gestapeld. Dat is dus ook de reden, mijnheer
Verhagen, dat de dekking die u aanvoert voor het terugdraaien van het idee
van € 1,50 per medicijn, voor mijn fractie niet aanvaardbaar is.
Het hoge eigen risico van twee keer € 250 per jaar wordt een hobbel
die mensen moeten nemen. Wij weten nog niet eens hoe het kabinet de systematiek
van dat eigen risico wil gaan uitwerken. Ik heb bijvoorbeeld gevraagd of dat
bedrag in de maand januari moet worden opgehoest. Dat is allemaal nog onduidelijk.
De heer Verhagen kan dan wel zeggen dat het eigen risico verder moet worden
verhoogd, maar ik ben het daar mee oneens, omdat ik het bedrag veel en veel
te hoog vind. Daarnaast ben ik bang dat als wij hier nu niet tegen protesteren,
het voor wie dan ook in de politiek altijd een mogelijkheid zal blijven om
bij een probleem het eigen risico maar weer te verhogen.De heer Verhagen (CDA):Ik vind toch dat deze redenering niet helemaal loopt. Het eigen risico
is al breder, omdat de kosten van die knaak over iedereen worden gespreid,
terwijl de mensen een eigen bijdrage elke keer zelf moeten betalen. Het bedrag
van het eigen risico is aanmerkelijk geringer dan het bedrag van de eigen
bijdrage. Als de heer Marijnissen het werkelijk goed voor heeft met de mensen
over wie hij spreekt, dan steunt hij mij, omdat de individuele chronisch zieke
of oudere met een laag inkomen dan beter uit is.De heer Marijnissen (SP):De heer Verhagen gaat te gemakkelijk aan mijn kritiek voorbij. Voor een
gesprek is de bereidheid nodig om met elkaar te praten. Mijn stelling is dat
met het eigen risico een drempel wordt opgeworpen die voor heel veel mensen
hoog zal zijn. Nogmaals, het is nog niet bekend wat de systematiek zal zijn.
De heer Verhagen heeft gelijk met zijn interruptie, dat geef ik toe. Hij gaat
evenwel niet in op mijn bezwaar. Mijn bezwaar tegen het eigen risico is heel
consistent. Ook bij eerdere ideeën van andere kabinetten om het eigen
risico in te voeren heb ik dit bezwaar altijd geuit. Wat consistentie betreft,
is er bij mij geen enkel probleem.De heer Verhagen (CDA):U hebt gelijk dat u altijd problemen hebt gehad met een eigen risico.
Wat dat betreft bent u consequent. Wij hebben voor mensen die het eigen risico
niet kunnen betalen of voor wie dit een enorme financiële aanslag zou
betekenen, aangedrongen op extra compensatiemaatregelen. Dat is de achtergrond,
niet alleen van de fiscale aftrek, maar ook van de regeling die nu wordt voorgesteld
en waarin het kabinet ons naar aanleiding van de regeringsverklaring al tegemoet
is gekomen. Verder is er de speciale regeling voor mensen die alleen een AOW-uitkering
hebben. Deze regelingen voorzien in compensatie via een tegemoetkoming.De heer Marijnissen (SP):Dat geldt slechts voor een deel van de bevolking. De mensen die het betreft,
krijgen compensatie en daarmee geeft u aan dat de eigen bijdrage voor de anderen
niet wordt gecompenseerd. De achtergrond van het eigen risico is dat u daarmee
probeert extra geld voor de zorg binnen te krijgen en wel door aan het begin
van het jaar een financiële drempel op te werpen om naar de huisarts
te gaan. Dat vind ik gevaarlijk, want als mensen om financiële redenen
de afweging gaan maken tussen wel of niet naar de huisarts gaan, nemen wij
daarmee uit medisch oogpunt een groot maatschappelijk risico. Ik wil dat niet
voor mijn rekening nemen, want ik ben er niet van overtuigd dat mensen maar
naar de huisarts lopen om daar te "consumeren".De heer Verhagen (CDA):Juist voor de mensen met de lagere inkomens is er voorzien in een compensatie.
Deze geldt echter niet voor mensen met een hoger inkomen, die het kunnen betalen.
Zij komen niet in aanmerking voor de extra compensatie of voor de fiscale
aftrek. Met de fiscale aftrek is 1 mld euro gemoeid, met de niet-fiscale compensatie
een bedrag van 100 mln euro. In totaal is er dus 1,1 mld euro beschikbaar
voor compensatie.De heer Marijnissen (SP):Die fiscale regelingen ken ik allemaal en van de minister-president weet
ik dat iedereen het komende jaar "in de min" gaat. De compensatie van 100
mln euro is voor mijn fractie veel en veel te weinig.De heer Dittrich (D66):Volgens u nemen wij met de invoering van de eigen bijdrage een heel groot
risico met het oog op de volksgezondheid. In allerlei landen in Europa gelden
vrij forse eigen bijdragen. Is het u bekend of er in die landen grote risico's
worden genomen met de gezondheid van mensen?De heer Marijnissen (SP):Ik heb mij met name verdiept in de situatie in België. U moest eens
weten hoe laag de eigen bijdragen daar zijn; deze zijn te verwaarlozen. Daar
speelt nu ook de discussie of het niet verstandiger is de eigen bijdragen
af te schaffen, omdat de bureaucratie van de inning de opbrengst overstijgt.De heer Dittrich (D66):U geeft geen antwoord op mijn vraag. Het gaat mij om de gezondheidsrisico's
en niet om remgelden en dergelijke.De heer Marijnissen (SP):Ik zal het u uitleggen. Het is van tweeën één. De maatregel
werkt, maar dan bestaat het risico dat deze werkt op de plaatsen
waar je dat niet wilt, omdat mensen van een zorgvraag afzien wegens een financieel
argument. Het kan ook zijn dat de maatregel niet werkt, maar dan hoef je hem
ook niet in te voeren. Dat is nu juist het dilemma. Wie de kwaliteit en de
toegankelijkheid van de zorg in Nederland ter harte gaan, moet niet experimenteren
met eigen risico's en eigen bijdragen. Dit idee is ooit bedacht om de vraag
van mensen te remmen en wellicht de kosten in de zorg te verlagen, maar het
is allemaal gebaseerd op drijfzand. De argumentatie is niet zuiver, want ik
herhaal dat de invoering van remgeld het risico inhoudt dat mensen die eigenlijk
naar de dokter moeten, dat niet doen wegens financiële problemen. Uiteindelijk
zal dit veel duurder zijn voor de gezondheidszorg, omdat deze mensen dan bij
een EHBO-post in het ziekenhuis terechtkomen, of nog erger.Wij moeten niet uit het oog verliezen dat de discussie over de zorg en
de financiën niet zozeer gaat over het wegnemen van kosten in macro-economisch
opzicht, maar over het verschuiven van het dragen van de kosten. Het is echt
niet zo dat, als wij vanavond uit elkaar gaan en het kabinet zijn zin heeft,
in dit land minder mensen ziek worden en dat er minder aanspraak op zorg zal
worden gemaakt. Ik hoop althans dat dit niet het neveneffect zal zijn. De
kosten moeten hoe dan ook worden gemaakt. Waarom kunnen wij het dan niet op
de traditionele manier oplossen – men mag mij op dit punt conservatief
noemen – waarbij gezond solidair is met ziek en rijk met arm? Met betrekking
tot de eigen bijdrage dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de invoering van een eigen bijdrage voor geneesmiddelen
ongewenst is, omdat het leidt tot hogere kosten voor chronisch zieken, meer
bureaucratie, het risico dat mensen afzien van het nemen van medisch noodzakelijke
medicijnen en de solidariteit van gezond met ziek en rijk met arm uitholt; verzoekt de regering, de eigen bijdrage voor geneesmiddelen niet in te
voeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Marijnissen, Bos en Halsema. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9(29200).De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Ik dien nog een paar moties in. De volgende betreft een zaak
die mij zeer ter harte gaat, namelijk de ouderenzorg in dit land. Sprekende
over morele verplichtingen en normen en waarden vind ik het ongehoord hoe
de efficiencykorting afgelopen zomer met rampzalige gevolgen is doorgevoerd
en dat er nu ook nog een andere korting aankomt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat door het schrappen van zorgvernieuwing in 2004 170 mln
euro wordt bezuinigd op de ouderenzorg en 100 mln euro op de thuiszorg;constaterende dat de werkdruk binnen de ouderenzorg zal toenemen na de
efficiencykorting;overwegende dat verder bezuinigen op de ouderenzorg onverantwoord is;verzoekt de regering, af te zien van bezuinigingen op de ouderenzorg,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Marijnissen, Halsema en Bos. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10(29200).De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Ik heb in mijn eerste termijn een paar voorbeelden genoemd
van ontwikkelingen waartoe de kaasschaafmethode kan leiden. Wellicht zijn
er mensen die zich afvragen of je bij de algemene politieke beschouwingen
een motie moet indienen over een bedrag van 20 mln euro. Ik meen van ja. Als
het de sport betreft, moet dat wel. Ik had er ook nog eentje voor cultuur
kunnen indienen en eentje voor de reclassering, maar de bezuinigingen op sport
vind ik echt een evident voorbeeld van onverstandig bezuinigen. De minister-president
spreekt terecht over meedoen en maatschappelijk actief zijn. Als er een sector
in de samenleving is waar veel vrijwilligers actief zijn, is het de sport
wel. Ik vind dan ook dat de sportbonden niet het vel over de oren getrokken
moet worden. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat sport een belangrijke gezondheidsbevorderende en maatschappelijke
functie heeft;constaterende dat in 2004 12 mln euro op sport wordt bezuinigd;verzoekt de regering, de plannen voor het bezuinigen van 12 mln euro op
sport ongedaan te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Marijnissen, Halsema en Bos. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11(29200).De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Mijn volgende motie betreft een evidente onrechtvaardigheid,
namelijk de situatie rondom lease-auto's de subsidies daaraan en de korting
op hen die voor het woon-werkverkeer hun auto nodig hebben.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de voorgestelde verlaging Marijnissenvan de maximale kilometervergoeding
van werkgevers aan werknemers van 28 eurocent ingrijpende gevolgen heeft voor werknemers in de thuis- en kraamzorg en in de ambulante GGZ;overwegende dat de opbrengst van de genoemde maatregel ten goede komt
aan de gebruikers van lease-auto's, terwijl het kabinet van bijna iedereen
inkomensoffers vraagt;verzoekt de regering, de maximale kilometervergoeding zoveel mogelijk
in stand te houden en de vereenvoudiging van de regelgeving voor het gebruik
van de lease-auto op een minder budgettair belastende wijze vorm te geven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Marijnissen, Halsema en Bos. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12(29200).De heer Marijnissen (SP):Ik heb nog tijd voor een kort slotwoord en ik wil nog een motie indienen.
Zij heeft te maken met geloofwaardigheid en met waarden en normen. Als je
aan iedereen een sollicitatieplicht oplegt, kun je moeilijk volhouden dat
dit niet geldt voor ex-Kamerleden en ex-bewindslieden. Dat is niet te pruimen
voor een normaal denkend mens. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,spreekt als haar mening uit dat er voor Kamerleden die wachtgeld gaan
genieten een sollicitatieplicht moet komen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Marijnissen, Dittrich, Herben,
Bos en Halsema.Zij krijgt nr. 13(29200).De heer Marijnissen (SP):Ik vond het slotwoord van de minister-president buitengewoon boeiend.
Hij zegt: wij voeren ons beleid niet om geprezen te worden, wij doen het voor
het land. Wij bouwen op voor alle generaties, zei de minister-president. Hoe
je verder ook over zijn beleid mag denken, het is wel moeilijk om hier te
gaan staan om het te verdedigen met deze argumentatie. Toch wil ik tegen de
minister-president zeggen: als het over alle generaties gaat, over de jongeren
en het onderwijs, over de nu werkende generatie, over onze ouderen, geloof
ik niet dat dit kabinet een plus scoort. Het spijt mij dat ik het moet zeggen.Ik heb niet het idee dat dit kabinet nu meer mensen aan het werk helpt.
Natuurlijk is een ministelsel ook een vangnet en de publieke sector wordt
niet geheel ontmanteld. Wij zijn echter op de verkeerde weg. Dat was niet
alleen mijn stelling onder dit kabinet, maar ook onder de vorige kabinetten.
Ik heb de afgelopen lange debatten die wij hebben gevoerd – wij hebben
nu weer zes sessies achter elkaar gehad – gewezen op het gebrek aan
vertrouwen. Dat hebben gelukkig meer sprekers gezegd. Het vertrouwen en de
hoop sijpelen weg. Ik heb niet het gevoel dat het nu gepresenteerde kabinetsbeleid
daar een kentering in zal brengen.De minister-president zegt dat hij twee dingen wil. Hij wil het negativisme
doorbreken en hij staat een constructieve aanpak voor. Hij zegt ook dat het
paternalisme weg moet en dat mensen keuzevrijheid moeten hebben. Ik zou zo
achter dit spandoek aanlopen. Waarom niet? Het gaat echter natuurlijk toch
over het beleid dat daar vervolgens onder ligt. Ik noem de keuzevrijheid;
de heer Bos wees daar ook al op. Ik denk dat er heel veel mensen in dit land
zijn die geen reële keuze hebben. Zij wonen bijvoorbeeld in een achterstandswijk
en hebben niet de keuze om te vertrekken. En iemand in een verpleeghuis, wat
voor keuze heeft die? En wat voor keuze heeft iemand die op een school zit
en toch niet kan leveren wat eigenlijk nodig is? Wat voor keuze hebben die
ouders en die kinderen? Is het een keuze om wel of niet te wachten op de trein?
Het is allemaal waar en het klinkt allemaal mooi, maar het gaat natuurlijk
om de kerntaak van de overheid, namelijk ervoor zorgen dat de publieke sector
op maat is.Ik vind de maatregelen van dit kabinet – ik loop niet voor mijn
eigen woorden weg – asociaal. Ik kan het niet anders zien. Ik vind het
beleid onverantwoord waar het gaat om de middellange en de lange termijn en
de toewijding voor de publieke sector, die van ons allemaal is. Ik vind de
houding van de minister-president onbegrijpelijk in het perspectief van wat
hij eerder als hoogleraar en als schrijver van boeken heeft gedebiteerd. Ik
zie niet hoe dit beleid als christelijk-sociaal kan worden gedefinieerd.Er is werk aan de winkel voor dit kabinet, er is werk aan de winkel voor
de oppositie en dat werk zullen wij verrichten.De heer Van Aartsen (VVD):Voorzitter. Ik constateer dat dit de algemene beschouwingen zijn of waren
van Balkenende en van Bos, die weliswaar geen alternatief had, maar wel Charlie's
Angels. Ik had overigens het idee dat de Wrekers dezer dagen weer werden herhaald.
Daar had de heer Bos wellicht mooi gebruik van kunnen maken. Dankzij de heer
Van der Vlies waren het de algemene beschouwingen van Augustinus. Mijn collega-fractievoorzitter
Verhagen heeft daar ook al aan herinnerd. Door de heer Dittrich van D66 waren
het de beschouwingen van Thorbecke en Marchant. De collega van D66 is zeer
diep in de liberale geschiedenis gedoken in zijn betoog in eerste termijn.
Ik hoop echter dat hij met zijn club niet eindigt waar Marchant eindigde.
Die eindigde namelijk bij de Katholieke Volkspartij nadat hij lid was geweest
van de Rooms-Katholieke Staatspartij. Ik wil de heer Dittrich oproepen om
gewoon in de liberale gelederen te blijven.De heer Dittrich (D66):Mijnheer Van Aartsen, soms is het heel goed om een boek niet helemaal
uit te lezen.De heer Van Aartsen (VVD):Ik kan u vertellen dat het meestal verstandig is om dat wel te doen.Het waren ook de algemene politieke beschouwingen van de minister-president.
Ik constateer namens mijn fractie dat hij het beleid van zijn kabinet uitstekend
heeft verdedigd. Hij heeft ook een belangrijke poging gedaan om het beleid
van een grondslag te voorzien. Die poging heeft ons aangesproken. Ik denk
dat dit ook van belang is in deze af en toe wat schrale tijd. De politiek
mag van mij best weer ideologisch worden gegrond. Ik denk dat
wij daaraan toe zijn. Politieke partijen moeten meer zijn dan werkgeefsters
van afgevaardigden in gemeenten, provincies of Staten-Generaal. De lijn die
het kabinet heeft uiteengezet en die de minister-president vandaag heeft verdedigd,
spreekt ons aan omdat die aansluit op de ideeën die ik in eerste termijn
heb uiteengezet, over de route van de verzorgingsstaat naar de participatiestaat.
In wezen trof ik in de verdediging van de minister-president dezelfde lijnen
aan. Dat heeft ons aangesproken.Ik prijs de minister-president ook om de houding die hij vanochtend aannam
ten aanzien van het overleg dat noodzakelijk zal zijn, en ook hoort, met de
sociale partners. Het sprak mij aan dat hij het kabinetsbeleid in dat gesprek
tot inzet zal maken. Ik ben blij dat de heer Verhagen zich in tweede termijn
vanavond achter die gedachte schaarde. Onze positie is dat, als het tijdens
dat overleg mogelijk zou kunnen zijn om tot een meerjarige nullijn te komen,
en de prijs daarvoor zou zijn een zekere temporisering een vertraagd invoeren
of een soort overgangsregeling voor prepensioen- en VUT-maatregelen –
vooral de VUT-maatregel hakt er nogal in; dat ziet mijn fractie ook –
te komen, wij de eersten zouden zijn om in deze zaal op de banken te roffelen.Juist omdat de minister-president hier zo helder was, hebben wij ons afgevraagd
waarom hij ten aanzien van de medicijnknaak niet vasthield aan de ingezette
lijn. De minister-president heeft, zoals ik vanmiddag bij interruptie trachtte
te betogen, een principiële lijn gekozen, die ons aansprak: het stimuleren
van het kostenbewustzijn. Mijn fractie staat achter die gedachte. Ik zou de
regering willen vragen haar rug recht te houden. Maak hier een thema van het
leiderschap van de regering van!Ik constateer – verder wil ik eigenlijk op dit moment niet gaan –
dat de fractie van het CDA er een andere gedachte over heeft. Zij distantieert
zich of neemt althans enige afstand van de heldere lijn die de minister-president
heeft willen inzetten en met hem uiteraard het hele kabinet. Het was enigszins
vreemd en bizar, maar wij blijven staan achter de principiële lijn die
de minister-president in de stukken en hier bij de verdediging van zijn beleid
heeft uiteengezet.De heer Verhagen (CDA):De heer Van Aartsen verbaast mij nu toch enigszins. Wie hield hier nu
een pleidooi over het herstel van het dualisme? Dat was hij toch? Kom op,
een beetje dualistischer! Een beetje meer eigen initiatief en creativiteit!De heer Van Aartsen (VVD):Ik had natuurlijk wat op een papiertje gekrabbeld. Er staat dan ook: zoals
wij een zekere ruimte als fractie – dat was dualisme – voor onszelf
hebben gevraagd bij de regeringsverklaring, zo kan ik mij voorstellen dat
wij dat ook gunnen aan de coalitiegenoten. Dat doen wij ook. Het heeft mij
echter wel verbaasd dat de heer Verhagen in de voorstellen waarmee hij is
gekomen in wezen het probleem in 2004 niet oplost. Ik heb daar ook een vraag
over gesteld. Als je het wat rauw zegt, laat hij dan eigenlijk het financieringstekort
oplopen. Vervolgens loopt dat in zijn systeem weg in een ophoging van het
eigen risico. Dan is het toch beter om bij het oorspronkelijke idee van het
kabinet, de minister-president en de minister van Volksgezondheid te blijven.Sprekend over de zorg vraag ik het kabinet, zoals ik al aan het eind van
mijn eerste termijn heb gedaan, de motie-Wilders van het vorig najaar, waarin
werd gevraagd om streefcijfers wat betreft de wachtlijsten in ziekenhuizen,
in concreto uit te voeren. Als ik het kabinet op dit punt mocht adviseren,
zou het van de inspanningsverplichting een resultaatsverplichting moeten maken,
en niet alleen voor 2004, maar ook voor de jaren daarna. En hetzelfde vragen
wij voor de wachtlijsten in de AWBZ, zoals ik in eerste termijn al gezegd
heb. Ik reken op een reactie van het kabinet hierop.Mijn fractie heeft ook een reactie gekregen op mijn beschouwingen over
de integratie. Dat waren goede antwoorden, maar naar mijn oordeel mag er wel
iets meer gedrevenheid doorklinken in de aanpak die het kabinet zou moeten
nastreven. Ook hierover hebben wij, zoals ik al in eerste termijn aangaf,
tien jaar gediscussieerd, en het wordt nu tijd om te handelen, om te doen.
Doen is het parool voor de komende periode, denk ik. Onze fractie zal in ieder
geval een voorzet geven door vóór de behandeling van de begroting
van Justitie, die in de loop van oktober zal plaatsvinden, een concreet plan
bekend te maken. Daarin zullen ideeën en gedachten kunnen worden aangetroffen
die ik in eerste termijn naar voren hebben gebracht. Er is op dit vlak zeer
veel te doen, onder het motto "beperk immigratie, bevorder integratie en bestrijdt
discriminatie".Op dit punt is het ons opgevallen dat een motie van mijn fractiegenote
Hirsi Ali over huiselijk geweld, een vorm van terreur, in april door de Kamer
aangenomen, nog niet is uitgevoerd. Ze bevat een aantal concrete verzoeken
waaraan het kabinet vóór 1 september zou hebben moeten voldaan.
Ik hoop dat het kabinet deze motie alsnog uitvoert en dat ik een concreet
antwoord op dit punt kan krijgen.Wij hebben gisteren ook gediscussieerd over de rol van de radicaliserende
islam en over de mate waarin die een bedreiging vormt voor de Westerse samenleving,
de internationale samenleving, maar uiteraard ook voor een land als Nederland.
Gelukkig geldt het voor velen niet, maar tallozen zien een oplossing in de
radicale islam, wat tot uitdrukking komt in een rabiate anti-Israëlhouding
en helaas van tijd tot tijd ook in beestachtig terrorisme. Er zal in de komende
jaren echt iets aan moeten worden gedaan, wij zullen iets moeten doen om degenen
die beïnvloed worden door deze extreme vorm van de islam een concurrerende
boodschap over te brengen. Ik vraag het kabinet, hierover binnenkort ideeën
te ontvouwen. Ik heb gisteren ook concreet gevraagd, een land als Saoedi-Arabië
aan te pakken, om werk te maken van wat er op dat front in deze Kamer is gevraagd.
Wij zijn geschokt door wat wij gisteren hebben gelezen in de New York Times;
het heeft ook Nederlandse kranten gehaald.De voorzitter:Ik onderbreek u even omdat ik nu voor de vierde keer een minister zie
weglopen. De ene stoel na de andere raakt leeg. Ik zie de staatssecretaris
van Financiën tijdens het hele betoog van de heer Van Aartsen in een
groepje staan praten. Ik schors de vergadering tot alle bewindslieden weer
aanwezig zijn, met excuses aan de heer Van Aartsen.De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.De voorzitter:Ik heropen de vergadering met mijn oprechte excuses aan de heer Van Aartsen, wiens betoog ik heb moeten onderbreken. Dat spijt mij oprecht.De heer Van Aartsen (VVD):Dank u wel, mijnheer de voorzitter. U heeft de klok laten doorlopen. Ik
hoop eigenlijk dat ik nu eindeloos spreektijd heb.Ik meen dat mijn betoog werd onderbroken toen ik opmerkingen over Saoedi-Arabië
maakte. Mijn vraag aan het kabinet, zeker aan de minister van Buitenlandse
Zaken, is om nu werk te maken van het aanpakken van de financiering door Saoedi-Arabië
van extremistische organisaties zoals Hamas. Eenzelfde vraag betreft de tot
op heden niet uitgevoerde motie van enige tijd geleden, ik meen van december
vorig jaar, waarin mijn fractie vraagt iets te doen aan de financiering van
gebedshuizen, ook van de kant van een land als Saoedi-Arabië en een aantal
andere Arabische staten, omdat via deze financiering onderwijs wordt gegeven
dat haaks staat op de klassieke verworvenheden – ik zeg ook: liberale
verworvenheden – van onze samenleving. We kunnen dit soort dingen niet
meer op hun beloop laten. Ik vind dat op dit punt het kabinet wat actiever
zou mogen zijn en zijn lakse houding zou moeten verlaten.Voorts wil ik iets zeggen over het thema veiligheid. Ik ben zeer blij
met de toezegging van de kant van de regering dat projecten zoals Justitie
in de buurt kunnen worden gehandhaafd, althans dat Justitie, de Rijksoverheid
de succesvolle projecten – dat zijn er een aantal in Nederland –
niet alleen het volgend jaar, maar ook de jaren daarna financieel zal steunen.
Natuurlijk moet er dan sprake zijn van projecten met resultaat, van projecten
met succes, zeker als het gaat om de veelplegers, die echt een ramp zijn voor
onze samenleving en een ramp voor vele buurten in de Nederlandse maatschappij.
Ik vind het jammer dat de minister-president niet zicht heeft kunnen bieden
op de financiering van de justitiële keten na het komende begrotingsjaar.
Daarachter gaat een bepaalde filosofie van de minister van Justitie schuil.
Ik meen dat het verstandig is om niet vanavond, maar in ieder geval bij de
behandeling van de Justitiebegroting, die naar ik meen in oktober zal plaatsvinden,
hierop terug te komen. Mijn fractie zal dat in elk geval doen. Ten slotte wil ik iets zeggen over de beroemde dip ofte wel de afname
van de politiesterkte in 2004. Wij zijn niet gelukkig met het antwoord van
de zijde van het kabinet. Het is echt noodzakelijk om de tijdelijke teruggang
van de politiesterkte in 2004 te repareren. Wij moeten ervoor zorgen dat de
Nederlandse politie op sterkte blijft. Wij willen echt dat overtollig defensiepersoneel
kan worden ingezet voor de Nederlandse politie. De heer Herben heeft in dit
verband een suggestie gedaan. De minister-president zegt de mogelijkheden
te onderzoeken. Er zal een studie worden uitgevoerd. Eventueel kúnnen
mensen van defensie – dat zijn dan vooral mensen van de Koninklijke
Landmacht en de Marine – solliciteren, maar zoals gezegd is die toezegging
ons veel te mager en onvoldoende. Uit het antwoord blijkt niet dat men de
kwestie met urgentie en daadkracht wil aanpakken. Daarom wil ik mede namens
de collega's Verhagen, Dittrich en Herben op dit punt een motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat investeren in politie en justitie een topprioriteit van
dit kabinet is;voorts overwegende dat de sterkteontwikkeling van de politie in het jaar
2004 een "dip" kent;van oordeel dat ter bevordering van de veiligheid het gewenst is dat ook
in het jaar 2004 de politiesterkte op peil blijft;voorts van oordeel dat het gewenst is om afvloeiend defensiepersoneel
in een stroomcursus om te scholen tot politieagenten;verzoekt de regering, de tijdelijke afname van de politiesterkte in het
jaar 2004 ongedaan te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Aartsen, Dittrich, Herben
en Verhagen. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 14(29200).De heer Van Aartsen (VVD):Ten slotte wil ik de minister-president, aansluitend op hetgeen hij bij
zijn verdediging vandaag heeft gezegd, wijzen op het motto van Thorbecke uit
de Narede in 1969: Ons doen kan den weg voor nieuwe krachten banen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Kunt u aangeven waar de dekking van uw motie zit?De heer Van Aartsen (VVD):Daar heb ik wel een gedachte over, maar ik ben ook zeer geïnteresseerd
in hetgeen het kabinet er zelf aan zal doen. Er zijn mogelijkheden binnen
de veiligheidsbegroting van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Er zou
gedacht kunnen worden aan de eindejaarsmarge. Bovendien zou gedacht kunnen
worden aan een soort "stroppenpot" in het veiligheidsbudget van Binnenlandse
Zaken. Ik reken er echter op dat het kabinet hiervoor een oplossing vindt.
Het is niet de eerste keer dat ik hierover heb gesproken. Ik heb bij de regeringsverklaring
hier ook een punt van gemaakt, maar ik heb toen geen bevredigend antwoord
van de kant van het kabinet gekregen. Ik ga ervan uit dat het kabinet dit
probleem gewoon oplost.De heer Herben (LPF):Voorzitter. Ik dank de minister-president voor de uitvoerige beantwoording
van de vragen. In deze twee dagen zijn veel woorden gebruikt voor het omschrijven
van de grotestedenproblematiek. Ik volsta met een zin uit de Haagse HP/De
Tijd van vandaag. Zuidplein Rotterdam, een Surinaamse vrouw bevestigt dat
autochtonen wegtrekken en somt op wie haar buren zijn: een Surinamer, een
Antilliaan, een Pakistaan, nog een Surinamer en op de hoek een Nederlander,
maar die ken ik niet zo goed, want hij gaat elke dag naar zijn werk. Hoeveel
kansarme mensen zonder perspectief op werk kan een stad opnemen zonder onleefbaar
te worden? Het gaat ons om het beperken van de toestroom. Ik ben derhalve
blij met het schriftelijke antwoord dat de richtlijn gezinsvorming en hereniging
zal worden aangepast met een leeftijdsgrens van 21 jaar en een inkomensgrens
van 120% van het minimumloon. U weet dat wij voorstander zijn
van de Deense aanpak, waar een leeftijdsgrens geldt van 24 jaar voor beide
partners. Wij kennen de realiteit van het Hoofdlijnenakkoord, maar misschien
kan de minister voor Vreemdelingenzaken haar licht eens opsteken in Denemarken
en daarbij vooral kijken naar de mogelijkheid om de leeftijdsgrens voor de
partner op 21 jaar te zetten. Dan voorkom je het uithuwelijken van jonge meisjes.Voorts vinden wij dat de Nederlandse nationaliteit pas na tien jaar verblijf
kan worden verkregen. Daartoe hebben wij de volgende motie voorbereid.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat ingevolge artikel 8, eerste lid, onder c, van de Rijkswet
op het Nederlanderschap een vreemdeling het Nederlanderschap kan verkrijgen
na een periode van vijf jaar van toelating of hoofdverblijf in Nederland,
de Nederlandse Antillen of Aruba;constaterende dat met de Vreemdelingenwet 2000 de termijn voor het verkrijgen
van een permanente verblijfsvergunning is verlengd van drie naar vijf jaar;van mening dat het verkrijgen van een permanente verblijfsvergunning niet
zou moeten kunnen samenvallen met het moment van naturalisatie tot Nederlander;van mening ook dat het Nederlanderschap alleen zou moeten kunnen worden
verkregen door die vreemdeling die bewezen heeft geïntegreerd te zijn
in de Nederlandse samenleving;verzoekt de regering, artikel 8, eerste lid, onder c, van de Rijkswet
op het Nederlanderschap zodanig aan te passen dat het Nederlanderschap kan
worden verkregen door die verzoeker die voorafgaand aan het verzoek tot naturalisatie
ten minste tien jaar in Nederland, de Nederlandse Antillen of Aruba toelating
of hoofdverblijf heeft gehad,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Herben. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15(29200).De heer Herben (LPF):Voorzitter. Bijna in één adem dien ik een motie over de
Tweede Maasvlakte in. De aanleg daarvan wordt steeds weer opgeschoven. De
minister-president heeft gezegd dat hij wil kijken naar de huisvesting van
de middeninkomens in de stad. Dit is zijn kans.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de Rotterdamse haven ondanks de economische tegenwind
nog steeds groeit en vorig jaar een groei van 2% kende en dit jaar weer op
een recordjaar afstevent;constaterende dat de Rotterdamse haven een grote bijdrage levert aan de
werkgelegenheid;overwegende dat nog geen besluit is genomen over de aanleg van de Tweede
Maasvlakte;overwegende dat bij de aanleg hiervan vrijkomende oude haventerreinen
kunnen worden gebruikt voor de bouw van duizenden woningen, waardoor de middenklasse
kan terugkeren in het hart van de stad;verzoekt de regering, snel een besluit te nemen om voldoende fondsen beschikbaar
te stellen om de aanleg van de Tweede Maasvlakte mogelijk te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Herben. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16(29200).De heer Herben (LPF):Het is bekend dat wij voor de dekking hebben gewezen op de mogelijkheid
om het financieringstekort tijdelijk met 0,03% te laten oplopen. Overigens
heb ik nog geen antwoord gekregen op mijn vraag of het mogelijk is om eerder
te beginnen met gaswinning uit de Waddenzee, waardoor honderden miljoenen
aan de schatkist kunnen worden toegevoegd.Het schriftelijk antwoord inzake de door de LPF gewenste inzet van gemengde
teams van politie, marechaussee en douane bij grootschalige acties bevredigt
mij niet. Ik weet ook wel dat een politieambtenaar volledige opsporingsbevoegdheid
heeft, maar het gaat er juist om dat er eerst een redelijk vermoeden moet
zijn voordat hij de kofferbak van een auto mag openen. De douane mag altijd
controleren. Vandaar de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat grensoverschrijdende criminaliteit een ernstig probleem
vormt in zowel Nederland als op de Nederlandse Antillen;overwegende dat het tegengaan van de smokkel van drugs, wapens en personen
bij uitstek de taak vormt van de douane;overwegende dat enkele duizenden overtollige militairen gedurende deze
kabinetsperiode dienen te worden herplaatst;verzoekt de sterkte van de douane ten behoeve van het Mobiel Toezicht
Vreemdelingen in Nederland én op de Nederlandse Antillen uit te breiden
met ten minste 200 herplaatsers,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Herben. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17(29200).De heer Herben (LPF):De minister-president hecht niet zoveel waarde aan het onderzoek van de
ING inzake de beperking van de hypotheekrenteaftrek. Maar wat vindt hij van
het gisteren Herbenverschenen kwartaalbericht van de Nederlandsche Bank? De
bestedingen uit overwaarde bedroegen in 2000 10 mld. Dit jaar
zullen zij 5 mld bedragen. Het strakkere overheidsbeleid heeft volgens de
Nederlandsche Bank wel degelijk effect op de consumptieve bestedingen. Wij
pleiten voor een andere timing van de maatregelen en herhalen daarom ons verzoek
om een schriftelijke analyse van de economische en fiscale gevolgen voor de
algemene financiële beschouwingen.Een andere timing willen wij ook ten aanzien van het uittrekken van maar
liefst 700 mln euro voor de ecologische hoofdstructuur. Waarom kan deze grondaankoop
niet wachten tot de economie weer aantrekt? In de tussentijd hoeft de uitbreiding
niet stil te liggen, want de Dienst landelijke gebieden beschikt over een
reserve van 40.000 hectare ter waarde van 1,5 mld euro. Spreek eerst die reserve
aan, zou ik zeggen.Hervorming van de zorg is noodzakelijk. Wij vinden eigen bijdragen om
mensen bewust te maken van de kosten van de gezondheidszorg goed, maar alleen
als mensen een echte keuze hebben. De eerstelijnsgezondheidszorg moet beter
georganiseerd worden.De discussie die zojuist door de heer Verhagen werd aangezwengeld over € 1,50
receptvergoeding heeft mij een beetje in verwarring gebracht, want de oplossing
om het op te vangen door een hoger eigen risico vind ik niet echt bevredigend.
Wij moeten onze gedachten er nog over laten gaan. Ik kaats graag de bal terug
richting CDA en de regering. Willen zij bijvoorbeeld kijken naar de IZA-regeling,
het Instituut ziektekosten ambtenaren, waarin een hardheidsclausule is opgenomen?
Er wordt een nominaal bedrag betaald, maar als de kosten toenemen, is de grens
1% van het onzuivere inkomen een toetssteen. Op die manier worden de minima
ontzien. Daarmee omzeil je allerlei ingewikkelde constructies via de fiscus
of een andere vorm van compensatie.Chronisch zieken, gehandicapten en AOW'ers met een minimaal inkomen moeten
zoveel mogelijk worden ontzien. Collega Rouvoet zal aanstonds namens ons beiden
een motie hierover indienen.Op het zo vitale gebied van de veiligheid volsta ik omwille van de tijd
met het voorlezen van drie moties, die mogen worden gezien als een aansporing
om de gewekte verwachtingen in daden om te zetten. Zij betreffen geweldsmisdrijven,
het cellentekort en de politiesterkte.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering in de Miljoenennota 2004 aangeeft dat zij
zich ten doel stelt de criminaliteit in het algemeen in Nederland in 2006
met 25% te hebben teruggedrongen;constaterende dat in Nederland in 2002 1 miljoen geweldsdelicten werden
gepleegd;van mening dat geweldsdelicten een directe inbreuk maken op de fysieke
integriteit van het slachtoffer en daarmee de belangrijkste bedreiging vormen
van de veiligheid en het veiligheidsgevoel van de Nederlandse burger;verzoekt de regering, als onderdeel van de voornoemde bredere doelstelling,
concreet het terugdringen van de geweldscriminaliteit met 25% in 2006 als
doelstelling te benoemen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Herben. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 18(29200).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering het bestaan van een tekort aan sanctiecapaciteit
signaleert als een belangrijk knelpunt in de veiligheidsketen;overwegende dat cellentekort volgens prognoses van het Wetenschappelijk
onderzoeks- en documentatiecentrum in 2003 533 cellen zal bedragen, in 2004
1500 en dat er in 2007 bijna 1700 celplaatsen te weinig zullen zijn;constaterende dat het tekort aan sanctiecapaciteit door de voorgestelde
maatregelen van de regering niet afdoende wordt verholpen;van mening dat het voor het bevorderen van de veiligheid in Nederland
noodzakelijk is dat alle veroordeelde criminelen ook daadwerkelijk kunnen
worden opgesloten;verzoekt de regering, maatregelen te nemen opdat er de komende vier jaar
geen tekort aan celplaatsen zal zijn,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Herben. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19(29200).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de politiesterkte volgend jaar met 100 agenten daalt
en dat er in 2006 ten opzichte van 2003 slechts 1000 agenten zullen bijkomen;constaterende dat in een aantal politiekorpsen en met name in Limburg-Zuid
sprake is van een forse belasting;van mening dat het voor een goede bestrijding van de criminaliteit en
voor een zichtbare inzet van politie in de buurt noodzakelijk is, de politiesterkte
substantieel uit te breiden;verzoekt de regering, ervoor zorg te dragen dat in 2006 de politiesterkte
ten opzichte van 2002 met ten minste 3500 agenten zal zijn toegenomen en dat
al in 2004 een extra financiële bijdrage wordt gegeven aan het politiekorps
Limburg-Zuid,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Herben en Bos. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20(29200).De heer Verhagen (CDA):De Herbenheer Herben vroeg mij om na te denken over een
IZA-achtige constructie. Als men daarbij boven de 1% kwam, konden de meerkosten
bij de werkgever worden geclaimd. U hebt gisteren een pleidooi gehouden voor
de verbetering van het investeringsklimaat en voor het niet harder aanpakken
van de werkgevers. Hoe verhoudt uw voorstel zich tot het verminderen van arbeidskosten?De heer Herben (LPF):Ik zou het niet aan het bedrijfsleven willen laten toerekenen. Als u het
ook fiscaal gaat compenseren, zou u toch ook kunnen kijken naar de mogelijkheid
om het via de schatkist te compenseren voor die gevallen die ernstig geraakt
worden in hun minimumbestaan. Het is u om het even, dat begrijp ik. Daarom
worstel ik ook met die vraag. Ik blijf er echter mee zitten dat ik een eigen
risico van € 250 erg hoog vind. Vandaar dat ik hardop nadenk over
een mogelijkheid om het anders vorm te geven.De heer Verhagen (CDA):Ik vind hardop nadenken, ook in dit soort debatten, best wel nuttig. U
verhoogt met uw voorstel de werkgeverslasten. Het hele beleid is er eigenlijk
juist op gericht om die niet verder te verhogen. Ik heb inmiddels uit de Financiële
bouwstenen zorg opgemaakt dat met een eigen risico van € 50 een
opbrengst van 350 mln à 400 mln euro kan worden gerealiseerd. Je hebt
dat bedrag dus zelfs niet nodig. Het zal dus geringer zijn.De heer Herben (LPF):Ik zal dat straks in de schorsing zorgvuldig bestuderen. U heeft mij echt
in een duivels dilemma gebracht. Ik zal erover nadenken.De heer Van Aartsen (VVD):Voorzitter. De heer Herben heeft een motie over de politiesterkte ingediend.
Daarin wordt gesproken over 3500 agenten. Mevrouw Halsema heeft mij terecht
gevraagd naar de dekking van mijn motie. Hoe zit het dan met de dekking van
deze motie?De heer Herben (LPF):Ik zou kunnen zeggen dat u op het plan van de Partij van de Arbeid moet
wachten, omdat ik de motie samen met de Partij van de Arbeid heb ingediend.
Dat is echter een zwaktebod. Ik heb mijn dekking aangegeven. Wij hebben de
motie samen ondertekend, maar mijn dekking zou ik zien in de gaswinning uit
de Waddenzee.De heer Van Aartsen (VVD):Voorzitter. Ik steun 'm!De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Wij zitten en hangen al ruim elf uur in deze zaal. Wat is
nu het beeld dat bij mij blijft hangen van dit debat met de premier? Premier
Balkenende begon het debat vanmorgen vroeg met een betoog over waarden en
normen. Daarbij verwees hij veel naar beleid dat allerlei kabinetten hiervoor
hebben ingezet. Ik heb hem bijvoorbeeld horen zeggen dat normen en waarden
te maken hebben met onderwijs en met integratie. Dat is natuurlijk zo, maar
ik vind het, eerlijk gezegd, nogal een gemeenplaats. Ik kan nog steeds niet
echt helder grip krijgen op die discussie. De vraag die er voor mijn fractie
toe doet in het kader van het debat over normen en waarden, luidt: hoe gaan
wij om met de botsing van grondrechten in een multiculturele samenleving?
Dat thema is hier aan de orde geweest nadat allerlei spanningen waren ontstaan.
Ik noem imam El Moumi en andere affaires. De minister-president heeft dit
thema schriftelijk afgedaan, terwijl dat in het kader van het debat over normen
en waarden nu juist iets is wat echt absoluut zinvol is, waar iemand zich
ook een voorstelling bij kan maken. Wij lezen in de schriftelijke beantwoording
dat daarover een notitie zal komen. Het is overigens plezierig dat de motie
wordt uitgevoerd. Ik heb begrepen dat dit begin 2004 zal gebeuren. Daar zullen
wij op wachten.Toen ik luisterde naar de woorden van de premier, naar het eerste blok
over de normen en waarden, had ik eigenlijk meer het gevoel dat hier de politiek
leider van het CDA stond, en niet zozeer de premier van de coalitie, een coalitie
waar ook D66 deel van uitmaakt. Ik vond dat de premier daarna gaandeweg beter
in vorm kwam. Het is natuurlijk ook ontzettend moeilijk om allerlei maatregelen
te verdedigen die op zichzelf beschouwd onsympathiek zijn, maar die hard en
noodzakelijk zijn. Ik vond dat de premier de noodzaak daarvan goed uiteen
heeft gezet. Hier stond de premier van de coalitie. Het kabinet voert immers
uit wat de drie partijen in het Hoofdlijnenakkoord hebben vastgelegd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Ik laat de woorden van de heer Dittrich even op mij inwerken.De heer Dittrich (D66):Dat is altijd goed.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het is soms ook echt nodig. U heeft gezegd dat het begin van het betoog
van de minister-president over normen en waarden ging. Zoals ik het heb begrepen,
was het begin van de beantwoording van de premier een ideologische verantwoording
van het kabinetsbeleid. Nu zegt u eigenlijk dat D66, een van de drie regeringspartners,
zich niet herkent in het betoog van de minister-president. Het lijkt mij dat
u dan toch een vrij groot probleem heeft.De heer Dittrich (D66):Ik zei dat ik moeilijk grip kan krijgen op die normen- en waardendiscussie.
Wat mijn fractie betreft, is het juist interessant om te praten over die botsing
van grondrechten in de multiculturele samenleving. Dat was nu juist het aspect
dat niet mondeling naar voren kwam.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zei dat u wat moeite had met de normen- en waardendiscussie en de invulling
daarvan, maar u zei vooral dat hier de politiek leider van het CDA stond en
dat u zich daarin niet herkende. Mijn vraag aan u is: heb ik gelijk dat de
ideologische rechtvaardiging die deze minister-president geeft niet door de
fractie van D66 wordt onderschreven?De heer Dittrich (D66):Ik heb gezegd dat hij mij heel sterk deed denken aan de politiek leider
van het CDA zoals wij die in campagnes hebben gezien. Ik heb daarna gezegd
dat de premier het goed heeft gedaan waar het ging over het beleid, hoe onsympathiek
de maatregelen soms ook zijn. Echter, er is nog wel een slag te maken, want
de premier moet niet alleen de premier van de coalitie willen zijn, maar ook
de premier van alle Nederlanders. Dat is iets wat gemakkelijker is in een
tijd waarin het economisch goed gaat. Ik zie dat de heer Zalm ineens opstaat
en wegloopt. Ik weet niet of dat te maken heeft met de inhoud
van mijn verhaal. Ik neem maar aan van niet en ga dus door. Wij zitten nu
in een tijd waarin het slecht gaat. Ik wil hiermee zeggen dat de minister-president
en alle andere ministers veel uitleg moeten geven over alles wat vandaag is
besproken. Ik spoor hen aan om veel te vertellen over de maatregelen die worden
genomen en om dat niet alleen hier in de Tweede Kamer te doen, maar ook daarbuiten.
Misschien komt het kabinet dan de heer Bos tegen die ook veel op straat bezig
is om zijn verhaal uit te leggen. Wie weet, ontstaat er bij een ontmoeting
op straat nog wel iets moois.Het hete hangijzer in dit debat werd gevormd door prepensioen en VUT.
Ik vind het goed dat de regering heeft geluisterd naar de bezwaren tegen de
uitwerking van die op zich noodzakelijke maatregel om de fiscale faciliteiten
af te schaffen. Ik vind het goed dat het kabinet een opening heeft geboden
en met de vakbeweging om de tafel gaat zitten. Ik hoop dat de vakbeweging
serieus wil praten over twee jaar loonmatiging. Ik hoop dan ook dat men op
die basis tot een goed akkoord kan komen. In elk geval is nauw aan die discussie
verbonden het thema van de arbeidsparticipatie door ouderen. Ik denk dat het
heel belangrijk is dat er in gesprekken met werkgevers en met name werkgeversorganisaties
echt wordt gekeken naar hoe ondernemingen hun personeelsbeleid kunnen omvormen
om het voor ouderen makkelijker te maken om weer in te stromen. Dat betekent
dat er ook echt binnen ondernemingen nog een omslag moet komen. Ik hoop dat
de debatten die de regering met werkgevers gaat voeren tot resultaten leiden.Mijn fractie is blij met de toezegging van de regering dat de Orions blijven
dan wel worden vervangen door een gelijkwaardig systeem. Wij komen daarover
ongetwijfeld nog te spreken.Inzake de culturele infrastructuur had ik twee punten aan de orde gesteld.
Wij komen er niet in dit debat op terug, maar wel later. Bij de algemene financiële
beschouwingen komen wij terug op de Film CV. Over het Stedelijk Museum komen
wij naar aanleiding van de antwoorden die schriftelijk zijn gegeven nog te
spreken bij de behandeling van de najaarsnota. Voordat ik over de volksgezondheid in Nederland ga praten, wil ik stilstaan
bij een thema inzake volksgezondheid in het buitenland. Terwijl wij hier spreken
over al die maatregelen die ontzettend veel stof tot discussie hebben opgeleverd,
sterven er in Afrika elke dag 8000 mensen aan aids. De samenleving daar is
ernstig ontwricht; een hele generatie is weggevaagd. Nederlandse aidsexperts
van Pharm Access hebben van de Clinton Foundation opdracht gekregen om in
vier Afrikaanse landen, waaronder Zuid-Afrika, de verstrekking van aidsmedicijnen
te organiseren en controleren. Daarmee is meer dan 0,5 mld euro gemoeid. Honderdduizenden
mensenleven zullen wellicht kunnen worden gered. De Clinton Foundation wordt
medegefinancierd door allerlei Europese landen. Toen de organisatie echter
in Nederland op bezoek kwam en om een bijdrage vroeg, ving zij bot. Waarom
weigerde de Nederlandse regering die bijdrage te leveren? In de begrotingsstukken
over ontwikkelingssamenwerking staat immers dat samenwerking met donoren wordt
geïntensiveerd. Ik hoop dat de premier hier nog op wil ingaan.Ik kom nu te spreken over de verschillende voorstellen van de regering.
Allereerst het voorstel over de pil. De reactie van de minister-president
hierop was duidelijk te kort door de bocht. Voor mijn fractie is het echt
van belang dat de pil in het ziekenfondspakket blijft. Daarom dien ik de volgende
motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het schrappen van de pil uit het ziekenfondspakket kan
leiden tot ongewenste zwangerschappen;van mening dat het gewenst is dat vrouwen drempelloos toegang houden tot
anticonceptie;verzoekt de regering, de anticonceptiepil te handhaven in het ziekenfondspakket,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dittrich. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 21(29200).De heer Dittrich (D66):Voorzitter. De dekking vinden wij in de bevriezing van de ziekenfondsgrens.Nu de veelbesproken eigen bijdrage van € 1,50 per receptregel.
Wij vinden het bestaan van een prikkel belangrijk, maar willen ook rekening
houden met mensen die veel van medicijnen gebruik maken. Vandaar dat ik in
mijn eerste termijn sprak van een plafond. Ik heb goed geluisterd naar de
heer Verhagen. In zijn eerste termijn had hij het over een dekking door premieverhoging.
Die spreekt de fractie van D66 absoluut niet aan. In zijn tweede termijn haalde
de heer Verhagen de dekking uit een kasschuif en bovendien uit een verhoging
van het eigen risico tot ongeveer € 250.De heer Verhagen (CDA):Nee, u moet wel reëel blijven. Er was een eigen risico voorzien van € 200.
Volgens de berekeningen van VWS zou de schuif een verhoging met € 50
betekenen. Inmiddels is mij duidelijk geworden dat een eigen risico van € 100
zo'n 700 mln euro oplevert. Met andere woorden, je hebt maar € 25
tot € 30 nodig om te beginnen. Voorts stelde ik gisteren voor om
vanaf 2005 de dekking te vinden in de verhoging van het eigen risico.De heer Dittrich (D66):Die verhoging spreekt ons gewoon niet aan!De heer Verhagen (CDA):U wilt dus een drempelloze toegang tot de pil, maar niet tot medicijnen
voor chronisch zieken en mensen die het echt nodig hebben?De heer Dittrich (D66):Die verhoging van het eigen risico spreekt ons, nogmaals, niet aan. In
lijn met mijn betoog in eerste termijn dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende Dittrichdat de invoering van een eigen bijdrage per receptregel een maatregel is die met name chronisch zieken en gehandicapten voor
hoge kosten kan stellen;van mening dat daarom een jaarlijkse maximering van deze eigen bijdrage
gewenst is;verzoekt de regering: 1. aan de in enig jaar te betalen eigen
bijdrage voor medicijnen een maximum te stellen van € 50 per hoofdverzekerde;2. ter dekking hiervan maatregelen te nemen die leiden tot een efficiënter
voorschrijfgedrag van geneesmiddelen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dittrich. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 22(29200).De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Over de acceptatieplicht wil ik het volgende zeggen. De fractie
van D66 vindt het belangrijk dat mensen zich kunnen blijven verzekeren voor
zaken die uit het pakket vallen. Ik roep het kabinet dan ook op om met verzekeraars
om de tafel te gaan zitten en zich er echt voor in te spannen dat verzekeraars
onomwonden zeggen dat die acceptatieplicht er komt. Ik heb ook begrepen dat
er geen wettelijk instrumentarium mogelijk is; daarom is de overtuigingskracht
van het kabinet in die besprekingen van groot belang. Ik hoor graag van het
kabinet hoe die verlopen.De heer Van der Vlies (SGP):Ik wil een vraag stellen over de dekking van de motie inzake de bevordering
van een efficiënter voorschrijfgedrag. Wij hebben daarover al heel vaak
gesproken, maar er is heel erg weinig mee bereikt. Wat er te bereiken was,
is al binnengehaald. Is genoemde dekking deugdelijk?De heer Dittrich (D66):Ik vind van wel. Het gaat hier met name om de maagzuurremmers. Er kunnen
goedkopere medicijnen worden voorgeschreven die dezelfde werking hebben. Volgens
de berekeningen van deskundigen kan daarmee minimaal 125 mln euro worden bespaard.Voorzitter. Ik heb de premier horen zeggen dat de kilometerheffing in
2010 moet worden ingevoerd voor personenauto's. In deze kabinetsperiode wordt
er geen werk van gemaakt, zoals is afgesproken in het Hoofdlijnenakkoord.
Het is natuurlijk wel belangrijk dat er al huiswerk wordt gedaan, zodat zo
snel mogelijk na 2007, en wat mijn fractie betreft voor 2010, de kilometerheffing
voor personenauto's er komt.De motie over de sollicitatieplicht van de heer Marijnissen is door veel
collega's ondertekend, onder wie mijzelf. Deze motie is volkomen logisch in
dit tijdsgewricht, waarin wij van mensen in de samenleving vragen om weer
te solliciteren. Mijnheer de voorzitter. Als u om u heen kijkt in de Kamer,
ziet u dat er ontzettend veel talent in de bankjes zit. Dat moeten wij niet
teloor laten gaan. Als deze collega's onverhoopt niet meer in de Kamer zouden
zitten, is het van groot belang dat zij niet voor de arbeidsmarkt verloren
zijn. Daarom heeft mijn fractie deze motie mede ondertekend.Mijn fractie gaat ervan uit dat er met dit kabinet een omslag komt, dat
er vernieuwing komt en dat door de maatregelen van dit kabinet de economie
weer gaat draaien. Wij gaan ervan uit dat de aandacht voor kennis en onderwijs
zich vertaalt in extra banen. Dat is toch het kloppend hart van de economie.
Wij hebben grote verwachtingen van de voorstellen inzake bestuurlijke vernieuwing;
wat dat betreft zullen wij het kabinetsbeleid nauwgezet volgen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Laat ik beginnen met de minister-president te bedanken voor
zijn beantwoording in eerste termijn. Ik wil van de gelegenheid gebruik maken
om hem te complimenteren. Complimenten heeft hij de afgelopen debatten niet
van mij ontvangen, dus nu ik het doe, wil ik het ook met nadruk doen. Ik vond
het een optreden van een premier die snel groeit in zelfverzekerdheid en daarmee
overtuigender wordt. Dit komt ook de openheid van het debat met de Kamer ten
goede. Dat stel ik zeer op prijs.Soms kun je ontzettend tevreden zijn met je eigen gelijk. Soms kun je
daar ook wat minder tevreden mee zijn. Ik ben graag erg tevreden met mijn
eigen gelijk, maar ik moet vaststellen dat ik vandaag ontevreden ben. Op enkele
punten moet ik het eigen gelijk van mijn fractie vaststellen. Het kabinet
forceert inderdaad een historische breuk met het verleden van de Nederlandse
verzorgingsstaat. Ik vind dat je voorzichtig moet zijn met dit soort kwalificaties.
Je moet niet te snel iets historisch noemen, maar ik vind wel dat daar op
dit moment sprake van is. De minister-president zegt dat men zich niet moet
blindstaren op de verzorgingsstaat. Hij neemt daarmee afstand van die verzorgingsstaat
en maakt er een persiflage op, door te suggereren dat het nog steeds zou gaan
om de verzorging van wieg tot graf, waarbij niemand wordt geactiveerd of geprikkeld.
Het is natuurlijk al jaren lang zo, meer dan een decennium, dat men in Nederland
bij het nadenken en spreken over de verzorgingsstaat vooral spreekt en nadenkt
over het zo veel mogelijk betrekken van mensen bij de arbeidsmarkt en bij
de werkzame samenleving. Dit kabinet neemt afstand van de verzorgingsstaat
zoals die de afgelopen jaren is gemoderniseerd. Het alternatief blijft vaag
en wordt niet expliciet verwoord, maar wat ons betreft is het onmiskenbaar:
het kabinet verruilt de verzorgingsstaat voor de neoconservatieve nachtwakersstaat.
Aan de ene kant bestaat deze uit een ministelsel, aan de andere kant moet
die het hebben van de retoriek van de eigen verantwoordelijkheid. In eerste
termijn noemde ik dat een fatale combinatie van liberale en conservatieve
opvattingen. Laat ik het simpel samenvatten. Voor gewone mensen houdt eigen
verantwoordelijkheid volgens dit kabinet in: geen steun, wel sancties. Voor
bedrijven en organisaties houdt dit begrip in: geen sancties, wel steun.De verschuiving naar de neoconservatieve nachtwakersstaat is niet ingegeven
door economische noodzaak, zoals het kabinet eerder suggereerde en zoals het
ook van de bladzijden van de miljoenennota afspringt. Eigenlijk gaf staatssecretaris
Wijn dit gisteren op het journaal het meest ruiterlijk toe. De heer Wijn zei:
laten wij eerlijk zijn, ook zonder de noodzaak van bezuinigingen hadden wij
precies dezelfde maatregelen genomen. Die indruk had mijn fractie al. Wij
denken dat het benadrukken van de economische noodzaak voornamelijk electoraal
is gemotiveerd.Minister Zalm:De peilingen wijzen daar niet echt op!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik had het over "electoraal gemotiveerd", maar ik zal zo nog zeggen dat
u een verkeerde electorale keuze maakt; daarin geven de peilingen mij op het
moment inderdaad het grootste gelijk.De premier zei gisteren dat het kabinet zijn nek uitsteekt zonder de vruchten
daarvan te kunnen plukken. Dat is natuurlijk niet waar. Het kabinet denkt,
door alsmaar de economische noodzaak te benadrukken van al die vreselijke
maatregelen, wel de vruchten te kunnen plukken. Wij weten namelijk allemaal
dat de economie vanzelf, vanaf 2006, weer zal aantrekken. Berekeningen van
CPB en IMF wijzen dit uit. Door zich te profileren op de harde economie, kiest
de premier ervoor heel gecalculeerd na te gaan waar de meeste kansen op succes
liggen. Dan blijft inderdaad de vraag over, of dit ook de juiste electorale
keuze is. Ik denk dat dit uiteindelijk niet het geval is. Een zo radicale
verschuiving in neoconservatieve richting is volgens mij door de bevolking
niet gewenst. Volgens mij is dit ook af te leiden uit de verkiezingsuitslag
en uit de duidelijke wens die de bevolking heeft uitgesproken voor een regering
van PvdA en CDA. Ik denk dan ook dat dit het verkeerde antwoord is op de politieke
crisis van het afgelopen jaar.De keuze voor de harde economie en het verschuiven van de ideologische
opvattingen in de richting van het neoconservatisme leiden bij de premier
tot selectief leiderschap. Op een aantal momenten komt dit tot uitdrukking.
Allereerst is er onvoldoende aandacht voor werkgelegenheid. Alle arbeidsmarktmaatregelen
van dit kabinet zijn synoniem met de verzwakking van de inkomenszekerheid
en de inkomenspositie van de meest kwetsbare groepen in deze samenleving.
De premier is in het kort ingegaan op de tegenbegroting van GroenLinks. Hij
ging echter, volgens mij redelijk bewust, voorbij aan de kern daarvan. Dat
is de welbewuste keuze om het financieringstekort op te laten lopen tot 2,9%
in 2004, maar daardoor wel in staat te zijn om in het volgende jaar naar een
voorzichtige schatting 50.000 banen te creëren. Het CPB heeft voor ons
in de begrotingsbehandeling van vorig jaar voor dit jaar een groei van de
werkgelegenheid met 50.000 banen berekend. Onze politieke keuze om het financieringstekort
iets meer te laten oplopen, levert ons dus heel veel werkgelegenheid op, waar
het kabinet werkgelegenheid kwijtraakt. Daar zou ik van het kabinet graag
nog een reactie op horen.Voorzitter. Ik heb met de minister-president gediscussieerd over de vraag
hoe er moet worden omgegaan met de jeugdwerkloosheid. Het was vooral duidelijk
dat de minister-president heel veel niet wilde. Wij vinden dat dit alle voorrang
moet hebben. In heb in eerste termijn een concreet voorstel gedaan over de
besteding van de OZB. Daarop heeft de minister-president niet gereageerd en
ik wil er een motie over indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering een doelstelling heeft voor de vermindering
van de jeugdwerkloosheid van 10% à 15% in 2007;van mening dat deze doelstelling niet verhindert dat er op deze manier
een verloren generatie van langdurig werkloze jongeren dreigt te ontstaan;overwegende dat een substantiële financiële bijdrage ter bestrijding
van de jeugdwerkloosheid het overleg met de sociale partners zal vergemakkelijken;verzoekt de regering, in overleg met de sociale partners een plan van
aanpak jeugdwerkloosheid op te stellen en de uitvoering hiervan te financieren
uit het afzien van de generieke lastenverlichting via een verlaging van de
OZB,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Halsema, Bos en Marijnissen. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 23(29200).Mevrouw Halsema (GroenLinks):Tegen de heer Van Aartsen zou ik willen zeggen: zo kom je tot dekking
van een voorstel. Voorzitter. Het selectieve leiderschap komt tot uitdrukking in een gebrek
aan aandacht voor de werkgelegenheid. Het komt eveneens tot uitdrukking in
een volstrekt onvoldoende gevoel voor de urgentie van de dreigende scheefgroei
in de inkomensverhoudingen. De minister-president blijft betogen dat de negatieve
inkomenseffecten van zijn beleid meevallen, met name voor de kwetsbare groepen.
Er dreigt zo langzamerhand een patstelling te ontstaan tussen aan de ene kant
het kabinet en aan de andere kant maatschappelijke organisaties en een deel
van de Kamer. De beste manier om dat op te lossen, is het CPB te vragen om
na te rekenen wat de inkomenseffecten zijn van de maatregelen op een aantal
bijzondere groepen. Daarover dien ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat maatschappelijke organisaties alarmerende gegevens hebben
gepubliceerd over de inkomensgevolgen van het kabinetsbeleid voor mensen op
of rond het minimum;van mening dat zo snel mogelijk volledige helderheid dient te ontstaan
over de inkomensgevolgen van alle maatregelen van het kabinet, in het bijzonder
de gevolgen voor huurders, vrouwen, ouderen, chronisch zieken en gehandicapten;verzoekt het kabinet om het Centraal Planbureau te vragen op de kortst
mogelijke termijn inzicht te verschaffen in de effecten van alle maatregelen
voor mensen met een inkomen op of rond het minimum, in het bijzonder de genoemde
groepen, en daarbij de gegevens van de maatschappelijke organisaties te betrekken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Halsema, Bos en Marijnissen. Naar
mij blijkt, wordt zij Halsemavoldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 24(29200).Mevrouw Halsema (GroenLinks):Selectief leiderschap blijkt ook uit het feit dat het betoog
van de minister-president over de internationale verhoudingen een minuut of
zeven in beslag heeft genomen, wat in strijd is met de urenlange debatten
die daaraan voorafgingen over bijvoorbeeld het binnenlandse financieel-economische
beleid. Ik zei aan het begin van mijn eerste termijn dat de algemene politieke
beschouwingen ook het moment zijn waarop Nederland kleiner wordt. Het is akelig
om te zeggen, maar het debat heeft dat natuurlijk ook wel gedemonstreerd.
De net mislukte WTO-top, die wereldwijd grote gevolgen heeft, die vele landen
en vele mensen diep teleurstelt en die de tegenstelling tussen arm en rijk
ook voor de komende jaren niet verkleint, wordt door dit kabinet schriftelijk
afgedaan. Dat vind ik zeer teleurstellend. Evenzeer teleurstellend is dat
de minister-president niet de moeite neemt daar in zijn eerste termijn eens
goed bij stil te staan. Ik zou hem willen verzoeken om dat alsnog te doen.Ik heb aandacht gevraagd voor het conflict tussen Palestina en Israël.
Het is een van de gruwelijkste conflicten van dit moment en het wordt elke
dag uitzichtlozer. Wij hebben geen van allen een oplossing voor dat conflict.
Ik heb echter gevraagd om een zelfbewuste Europese opstelling met daarin de
bereidheid om sancties op te leggen aan Israël. Ik heb de regering gevraagd
om de bereidheid te tonen om daarvoor in Europa een voortrekkersrol te spelen.
Ik vraag aan de minister-president om dat alsnog te doen.In mijn eerste termijn haalde ik het WRR-rapport aan waarin stond dat
er vooral behoefte is aan politiek leiderschap op het terrein van milieu.
Het betoog van de minister-president was eerlijk gezegd een illustratie van
de stelling dat er geen politiek leiderschap is op dat terrein. Ik kom terug
op de cijfers rond verkeer en vervoer. Er ontstond grote consternatie in vak
K bij de dames Peijs en Schulz nadat wij de cijfers hadden gepresenteerd over
de achterblijvende investeringen in het openbaar vervoer. Wij hebben deze
cijfers onder elkaar gezet en ik vraag de voorzitter of dit overzicht kan
worden gekopieerd en rondgedeeld aan het kabinet en aan mijn collega's, in
het bijzonder aan de heer Dittrich.De voorzitter:Ik zou het graag persoonlijk voor u kopiëren, maar ik mag niet uit
deze stoel. Het wordt gekopieerd en rondgedeeld.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zit krap in mijn tijd. Wij hebben een voorstel gedaan voor de oprichting
van een "Willem-Alexander Waterfonds". Ik hoor daar graag een reactie op van
het kabinet.Ik wil als afsluiting nog een kwalificatie geven van het debat. Er verschenen
al koppen in de krant waarin stond dat de polarisatie terug is. Wij hebben
ons daar geen van allen aan kunnen onttrekken. Het is inmiddels waarschijnlijk
een waarheid als een koe. Ik kan daar niet verheugd over zijn. De Partij van
de Arbeid wenste in de jaren zeventig nog wel eens polarisatie, maar het lijkt
mij geen doel op zich. Ik vind het niet wenselijk, al is het maar omdat wij
dan ook treurig moeten vaststellen dat wij het CDA en D66 bij rechts moeten
indelen. Ik heb en houd de hoop dat met name het sociaal christelijke deel
van de CDA-fractie af en toe is aan te spreken op andere voorstellen dan die
van het kabinet. Ik moet vaststellen dat polarisatie het effect is van het
regeringsprogramma van dit kabinet. Het is een rechtstreekse provocatie van
een groot deel van de Kamer en het lijkt er ook op alsof dit kabinet polarisatie
wel degelijk als een doel op zich ervaart.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ik wil mijn waardering uitspreken voor de wijze waarop de
minister-president vandaag het beleid en de plannen van dit kabinet heeft
verdedigd. Hij heeft met beslistheid en open vizier gesproken over de achterliggende
visie en hij heeft zich ook eerlijk rekenschap gegeven van de schaduwzijde
van het beleid zoals dat is uiteengezet. Daarbij heeft hij ook aangegeven
dat hij de confrontatie met de samenleving niet zoekt, maar ook niet schuwt.
Die lijn vind ik een betere dan de provocerende bravoure die wij van andere
ministers hebben gezien in de afgelopen weken.Dit wil echter niet zeggen dat de fractie van de ChristenUnie die visie
in alle opzichten kan delen, laat staan de uitwerking van de plannen. Ik doel
in het bijzonder op de concrete keuzes die worden gemaakt en op de vraag of
men de effecten van het beleid wel of niet voor zijn rekening durft te nemen.
Als het aankomt op een keuze tussen onnodig strikte toepassing van Europese
afspraken en het waarborgen van de sociale kwaliteit van onze samenleving,
dan kiest de fractie van de ChristenUnie met overtuiging en uit overtuiging
voor het laatste. De minister-president zei terecht dat de overheid te allen
tijde een schild voor de zwakkeren is. Dat verplicht, zeg ik erbij, bijvoorbeeld
ten aanzien van chronisch zieken, gehandicapten en ouderen. Ik heb de minister-president
geconfronteerd met de specifieke inkomenseffecten van allerlei maatregelen:
premieverhogingen, pakketbeperkingen, de medicijnknaak, zoals aangegeven in
de stukken bij de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hij heeft
mij beloofd om daar in tweede termijn op terug te komen. Ik wacht dat vanzelfsprekend
af. Hij heeft al wel aangegeven dat hij niet wilde of kon beloven dat hoe
dan ook voorkomen zal worden, dat deze kwetsbare groepen als gevolg van een
opeenstapeling van maatregelen door de bodem zakken. Dat kan in onze ogen
eenvoudig worden voorkomen, door de tegemoetkomingsregeling zo nodig uit te
breiden. Ik heb de eer daarover de volgende motie aan de Kamer voor te leggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat uit de begrotingsstukken blijkt dat het onzeker is of
de negatieve inkomenseffecten voor gehandicapten en chronisch zieken, waaronder
veel ouderen, als gevolg van niet-generieke maatregelen, zoals de verhoging
eigen bijdrage AWBZ, de invoering van de eigen bijdrage geneesmiddelen en
de bezuiniging op de huursubsidie en de bijzondere bijstand, adequaat worden
gecompenseerd;overwegende dat het tot de kerntaken van de overheid behoort om te voorkomen
dat deze kwetsbare Rouvoetgroepen onder het sociaal minimum terechtkomen;verzoekt de regering, te garanderen dat, wanneer de tegemoetkomingsregeling
voor buitengewone uitgaven onvoldoende soelaas blijkt te bieden, deze zal
worden uitgebreid,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rouvoet, Herben, Marijnissen,
Bos, Halsema en Van der Vlies.Zij krijgt nr. 28(29200).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik maak een enkele opmerking over de medicijnknaak. Ik heb in eerste termijn
duidelijk aangegeven dat de ChristenUnie die medicijnknaak niet wil. Daarom
zal zij de motie van de Socialistische Partij steunen. De motie-Verhagen is
en blijft in onze ogen beter of minder erg dan het voorstel van de heer Dittrich.
Liever een eigen risico dan een eigen bijdrage, zeg ik in die afweging. Een
verhoging van het eigen risico spreekt mij weer veel minder aan dan het minder
verlagen van de ziekenfondspremie, de dekking die collega Verhagen gisteren
voor 2004 met zoveel woorden heeft aangegeven, met een argument dat ook bij
mij is blijven hangen, namelijk dat de kosten dan door een grotere groep worden
gedragen, in plaats van afgewenteld op een kleine groep.Daar staat tegenover dat het voorstel van het CDA wel weer aantrekkelijker
is dan het voorstel van het kabinet, een medicijnknaak, zelfs zonder plafond.
Dat kan heel snel in de papieren, in de honderden euro's, lopen. Ik wil nog
in mijn fractie overleggen welke van de moties die zijn ingediend wij eventueel
kunnen steunen. Onze lijn zal, waar het om het principe gaat, heel duidelijk
zijn.In eerste termijn ben ik ook ingegaan op een andere onbillijkheid in de
koopkrachtontwikkeling, namelijk die van grotere huishoudens van eenverdieners.
Het is goed dat het kabinet het programma van de ChristenUnie tegemoetkomt
met de verhoging van de kinderkorting met € 68. Dat was ons ook
niet ontgaan. Het gaat ons om twee dingen, namelijk de ongelijke ontwikkeling
in koopkracht tussen alleenverdieners en tweeverdieners en de manier waarop
de arbeidsparticipatie wordt bevorderd.Wat het eerste betreft, hebben wij de stellige indruk dat het verschil
in koopkrachtontwikkeling tussen twee- en alleenverdieners, dat evident blijkt
uit de tabellen in de MEV, wordt veroorzaakt door de verhoging van de combinatiekorting
met het forse bedrag van € 290. Dat is vier à vijf keer zoveel
als de verhoging van de kinderkorting. Dat willen wij ongedaan maken door
het bedrag van 250 mln euro om te zetten in een verhoging van de kinderkorting.
Het argument van de minister-president dat tweeverdieners ook extra kosten
hebben vond ik niet zijn sterkste opmerking in dit debat.Wat het argument van de arbeidsparticipatie betreft, stellen wij dat er
veel ontslagen vallen, zodat het aantal alleenverdieners toeneemt. Ook wij
vinden het belangrijk om de arbeidsparticipatie te verhogen, maar dan vooral
door mensen uit huishoudens die helemaal geen inkomen uit werk hebben aan
het werk te helpen. Wij vinden dat dit voorrang verdient boven een prikkel
om partners aan het werk te helpen in een huishouden waar nog wel een inkomen
uit werk is. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat gezinnen met één kostwinner ondanks de
verhoging van de kinderkorting met € 68 in 2004 er in koopkracht
op achteruitgaan, terwijl tweeverdieners er als enige inkomensgroep op vooruitgaan;overwegende dat het verschil in koopkrachtontwikkeling tussen twee- en
alleenverdieners met name wordt veroorzaakt door de verhoging van de combinatiekorting
met € 290;verzoekt de regering om het bedrag van 250 mln euro dat is gereserveerd
voor de verhoging van de combinatiekorting over te hevelen naar een algemene
verhoging van de kinderkorting,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Rouvoet. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 27(29200).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Bij een sociaal gezinsbeleid, een van onze speerpunten, zoals
ik in eerste termijn uiteengezet heb, behoort wat onze fractie betreft dus
ook afschaffing van het lesgeld – dit is overigens niet alleen van onze
fractie een oude wens – en het eindelijk eens goed regelen van bedrijfsovernames
in de landbouw. Wij komen op beide thema's binnenkort zeker terug.De boodschap van de minister-president op het punt van de mobiliteit en
met name de kilometerheffing was: wij willen na vele jaren van discussie en
talloze rapporten gaan nadenken over het beprijzen van de mobiliteit; daar
voelen wij zelf niet voor, maar na 2010 zal een kabinet er misschien iets
mee willen doen. Ik vond dit geen sterke boodschap. Net als de heer Dittrich
willen wij nu eindelijk concreet zicht op invoering van een kilometerheffing
bij de bespreking van de Mobiliteitsnota, die deze maatregel liefst al zou
moeten bevatten.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat: - het Hoofdlijnenakkoord de mogelijkheid van
beprijzen van de transportsector expliciet openhoudt;- verschillende
Europese landen reeds ver gevorderd zijn bij het ontwikkelen en invoeren van
een kilometerheffing;- uit ervaringen in andere landen tot op heden
blijkt dat er veel tijd gemoeid is met het bedenken van, het nemen van besluiten
over en het daadwerkelijk introduceren van een kilometerheffing;verzoekt de regering, voorbereidingen te treffen voor het invoeren van
een kilometerheffing,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rouvoet en Van der Vlies. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 26(29200).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. RouvoetDan het thema defensie, internationale gerechtigheid
en buitenlands beleid. Ik heb nog een antwoord tegoed van de
minister-president over de bijdrage van Ontwikkelingssamenwerking aan Defensie
en aan taken van Defensie als er tekorten zouden ontstaan, met name via het
Stabiliteitsfonds. Een andere vraag betrof de omvang van de bezuinigingsoperatie
in relatie tot de uitdagingen van de internationale situatie op het gebied
van vrede en veiligheid. Eén punt wil ik er nog uit lichten. De indruk
bestaat dat er bij de sluiting van vliegbasis Twente te weinig rekening wordt
gehouden met andere relevante belangen, zoals de impact op de regionale economie
en werkgelegenheid. Wil de regering een nader onderzoek instellen naar mogelijkheden
om deze vliegbasis open te houden?Mijn laatste onderwerp, het debat over waarden en normen. De minister-president
zei, sprekend over het kabinet zelf, dat dit thema onder andere "doen wat
je belooft" inhoudt. Ik heb in dit verband gevraagd naar een concrete invulling
van de paragraaf in het Hoofdlijnenakkoord over immateriële thema's.
De heer Balkenende verwees indertijd als woordvoerder naar de behandeling
van deze miljoenennota en deze begrotingen. Hij zei toen dat de uitwerking
van de extra aandacht die in die paragraaf is beloofd, bij deze algemene beschouwingen
en bij deze begrotingsbehandeling aan de orde zou kunnen komen. Een bescheiden
impuls aan hulpverlening, voorlichting en begeleiding bij de in die paragraaf
genoemde onderwerpen, zoals abortus provocatus en euthanasie, maar ook thema's
als vrouwen die het slachtoffer zijn van vrouwenhandel en prostitutie, is
toch niet te veel gevraagd? Daarvoor stel je toch je eigen geloofwaardigheid
bij het spreken over waarden en normen niet in de waagschaal? Heus, met het
bedrag waarom wij daarvoor vragen – 20 mln euro – zal het kabinet
geen problemen met Brussel krijgen. Ik dien hierover een motie in en ik doe
een klemmend beroep op de CDA-fractie om de woorden hierover uit het Hoofdlijnenakkoord
een concrete inhoud te geven.De Kamer,gehoord de beraadslaging, constaterende dat het Hoofdlijnenakkoord voornemens bevat over enkele
aspecten van immateriële aard, namelijk meer aandacht voor alternatieven
voor zwangerschapsafbreking, voor palliatieve zorg en de opleiding daarvoor,
en voorts intensivering van de bestrijding van mensenhandel, gedwongen prostitutie
en jeugdprostitutie;spreekt uit dat het gewenst is, extra middelen ten bedrage van 20 mln
euro te reserveren voor noodopvang en begeleiding van ongewenst zwangere vrouwen,
voor pijnbestrijding en verlichting van het lijden bij mensen in de eindfase
van hun leven, voor hulp aan slachtoffers van vrouwenhandel en seksuele uitbuiting
en voor bestrijding van prostitutie door minderjarigen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rouvoet en Van der Vlies. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 25(29200).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ten slotte wil ik een opmerking maken over het waarden- en
normendebat. De heer Dittrich zei: ik kan op dat debat maar geen greep krijgen.
Die indruk had ik al een poosje. Ik wil hem graag helpen en daartoe een boekje
aanbieden dat daarover gaat. Het heet: Politiek met een hart. Ik bied het
evenwel aan op één voorwaarde, namelijk dat de heer Dittrich
het boekje helemaal uitleest.De heer Dittrich (D66):Bij de verschijning van Politiek met een hart was ik aanwezig. Ik heb
zelfs een exemplaar meegekregen en dat gelezen. Het was heel boeiend, ook
het slot.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik ben een genereus mens. U krijgt toch het boekje. Geeft u het maar aan
een fractiegenoot die het nog niet heeft gelezen.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter. Ik wil de minister-president hartelijk dankzeggen
voor zijn beantwoording. Hij was duidelijk. Er moest een moeilijke boodschap
voor het voetlicht worden gebracht. De minister-president heeft die boodschap
niet verhuld, maar wel naar vermogen perspectief geboden. Ik heb in eerste
termijn laten merken dat ook de SGP-fractie niet voornemens is om daar zonder
meer voor weg te lopen. Zij zal een constructieve bijdrage leveren. Uiteraard
zullen wij elk voorstel op zijn eigen merites beoordelen. Iets anders zal
niet worden verwacht.Voorzitter. In mijn eerste termijn heb ik drie hoofdpunten aan de orde
gesteld en wat meer praktische aangelegenheden besproken. Ik noem mijn verwijzing
naar en oproep om te gehoorzamen aan de decaloog, de wet van de tien geboden.
Ik heb ook gevraagd om daadkracht als het gaat om het waarden- en normendebat.
Verder heb ik een poging gedaan om aan te geven dat er eigenlijk een morele
fijngevoeligheid nodig is voor de consequenties, vooral op het individuele
niveau, van de, overigens noodzakelijke, ombuigingen. Kortom, die fijngevoeligheid
is nodig als het gaat om de menselijke maat in het geheel.De minister-president is ingegaan op mijn opmerkingen over het waarden-
en normendebat, waarvoor dank. Natuurlijk, er is een verscheidenheid aan oriëntaties
en uitgangspunten. Allereerst en allermeest wordt uiteraard een beroep gedaan
op de eigen verantwoordelijkheid van mensen en instituties, zeker, maar dan
is er in die opsomming toch ook de normerende overheid. Zij kan geen toeschouwer
zijn. Ik suggereer niet dat dat door de minister-president is aangegeven.
De overheid is een verantwoordelijk betrokkene. Daarom moet daadkracht worden
getoond, dient er sturing te zijn en correctie waar nodig, verder overreding,
opvoeding en vorming en desnoods de harde hand om te corrigeren bij bepaalde
gebeurtenissen die velen in de bevolking verbouwereerd achterlaten. Hoe vaak
hoor je niet: kan dit allemaal in ons land en waarom laat de overheid dat
toe? Heel vaak wordt te gemakkelijk iets toegelaten, misschien zelfs ten onrechte.
Er is daarom de oproep aan de overheid om haar verantwoordelijkheid wel degelijk
te nemen. Dit is ook een kwestie van doorzetten, zoals ik in mijn eerste termijn
zei. Op dit punt heb ik gistermiddag enkele aanbevelingen geformuleerd. Wat de immateriële punten betreft heeft collega Rouvoet mede namens
mij een motie ingediend. Daar ga ik niet meer op in. De heer Rouvoet heeft
daarover al het nodige gezegd.Een tweede hoofdmoment in het debat tot nu toe betrof het bezuinigingspakket.
De effecten van de straffe maatregelen zijn niet gering. Zij moeten overigens
hier en daar nog wel worden uitgeschreven en de vraag is natuurlijk: wat gebeurt
er echt? Er is ook de vrees dat zich hier en daar effecten zullen ophopen.
Waar en bij wie zal zich dat voordoen en om hoeveel gaat het dan echt? Wij
hadden de neiging om de concrete voorstellen af te wachten en daarom heb ik
in dit debat een afwachtende houding aangenomen, maar ik wil nogmaals herinneren
aan mijn eis, namens de SGP-fractie geformuleerd, dat bij het resultaat sprake
moet zijn van wat ik heb genoemd: morele fijngevoeligheid. Ik refereer toch
even aan de belofte – zo heb ik het gelezen – in het voorwoord
van de minister-president op het beleidsprogramma 2004-2007 waar staat: ons
uitgangspunt is dat de gevraagde offers de draagkracht van mensen niet te
boven mogen gaan. Dat uitgangspunt zou idealiter ook het eindresultaat moeten
zijn. Nu is niet alles met een schaartje te knippen, maar daar moet je toch
wel heel dicht bij terecht proberen te komen. Zo heb ik het opgevat. Daar
wens ik dit kabinet ook aan te houden. Als dat dan niet lukt, ligt er de morele
verplichting om, na toepassing van de al voorziene compensatieregelingen,
tot reparatie over te gaan. Daarop is de motie-Rouvoet gericht, die ik mede
heb ondertekend.Een belangrijk punt dat er nog ligt in deze Kamer, naast allerlei wensen
die op zichzelf heel begrijpelijk en zeer te honoreren zijn en hier en daar
wat geld kosten – straks als er gestemd wordt, zal blijken of wij dat
er voor over hebben of niet – en dat de Kamer ernstig verdeelt, betreft
de medicijnknaak. Een meerderheid in de Kamer wil daar eigenlijk vanaf. Er
liggen echter drie moties die, als ik het goed zie, conflicteren. Sommigen
hebben al gezegd een bepaalde motie absoluut nooit te zullen steunen. Als
dat zo doorgaat, is er straks wel een groot probleem. Als een meerderheid
in deze Kamer een probleem ziet in de effecten voor chronisch zieken, ouderen
enz., zouden wij toch uit moeten stijgen boven de politiek met een kleine
p. Dan zouden wij in beweging moeten komen. Dat kan op twee manieren. Dat
kan zich in de Kamer voltrekken, maar ook vak K zou in beweging kunnen komen,
vaststellende dat er een meerderheid in deze Kamer is die die medicijnknaak
niet wil. Ik constateer dat en wacht af hoe het verder zal gaan. Het kan echter
niet zo zijn dat wij straks de voorzitter de hamer op zijn tafelblad laten
vallen en dat de betrokkenen dan het nakijken hebben. Dat is namelijk de consequentie.Ik wil nog enkele thema's langslopen. Op het rapport van het Bouwcollege
kom ik bij de behandeling van de begroting van VWS terug. Over de bedrijfsovernames
in de landbouw komt volgens de schriftelijke antwoorden binnenkort een beleidsconclusie.
Dat wacht ik af. Over de nuloptie voor gemeenten in het kader van de opheffing
van het bordeelverbod heb ik geen antwoord gekregen. Zo zijn er nog enkele
punten die de belangstelling hebben van de SGP-fractie, zoals de politiesterkte,
geweld, criminaliteit enz.Ik was oprecht verheugd van enkelen uit de Kamer reacties te hebben gekregen
op hetgeen ik heb geciteerd van Augustinus. Dat deed mij goed, want het is
een wijze man, waar wij veel van kunnen leren. Zo is er natuurlijk nog heel
veel meer te citeren uit de christelijke traditie. Daar liggen mijn ankers
namelijk, collega Van Aartsen.Er was iemand uit vak K die mij erop wees dat ik ook een ander citaat
had kunnen gebruiken. Dat had ik inderdaad kunnen doen, ware het niet dat
ik die woorden al een keertje of dertien, veertien terug bij de algemene beschouwingen
al ten overstaan van minister-president Lubbers heb gebezigd. De heer Lubbers
was toen overigens ook blij verrast. In deze zaal heeft dat citaat echter
nog niet geklonken. Daarom neem ik de vrijheid – ik heb daarvoor geen
toestemming gevraagd van degene die mij het citaat aanreikte – om het
toch te geven: "Neem de gerechtigheid weg, wat zijn overheden dan anders dan
roverij in het groot." Die gerechtigheid moeten wij dus maar niet wegnemen,
anders loopt het hier minnetjes af. Als het om gerechtigheid gaat, denk ik
aan mijn eerste speerpunt, namelijk het waarden- en normendebat, maar dat
heeft ook te maken met de wijze waarop wij kansen, mogelijkheden etc. verdelen
over de mensen.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Ik bid, smeek de heer Van der Vlies om de naam van dat lid
van vak K toch bekend te maken.De heer Van der Vlies (SGP):Is dat nu nodig? Laten wij het citaat ter harte nemen. Dat is veel beter.
Maar goed, ik moet even vragen of ik die naam kan noemen.De voorzitter:Wellicht kunt u hiervoor een derde termijn vragen.Hiermee zijn wij gekomen aan het eind van de tweede termijn van de Kamer.
Alvorens ik de minister-president het woord geef voor de beantwoording schors
ik de vergadering.De vergadering wordt van 22.40 uur tot 23.25 uur geschorst.De voorzitter:Niet geheel ten onrechte is mij door een aantal ministers verzocht, ook
de Kamerleden te verzoeken in de zaal aanwezig te zijn tijdens de algemene
politieke beschouwingen. Ik doe dat verzoek bij dezen.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik dank de fractievoorzitters voor hun inbreng in tweede termijn.
Op dit vergevorderde uur lijkt het mij goed om eerst afzonderlijk stil te
staan bij de sprekers, vervolgens in te gaan op de ingediende moties en daarna
nog een enkele afrondende opmerking te maken.De heer Bos heeft gewezen op het belang van het spreken over buitenlandse
vraagstukken. Hij heeft gezegd dat wij moeten blijven werken aan het wegnemen
van de bedreigingen van het internationaal terrorisme. Hij weet dat ik dat
doe. Zoals ik al in eerste termijn heb aangekondigd, zal ik maandag in New
York met een flink aantal regeringsleiders discussiëren over de structurele
oorzaken van terrorisme. Daarbij zijn collega's uit alle continenten, de secretaris-generaal
van de VN, de secretaris-generaal van de Arabische Liga, met Chirac, secretary
of state Powell, president Obasanja, president Mussaraf en enkele tientallen
anderen. Wij moeten de structurele oorzaken van terrorisme in gezamenlijkheid ondervangen, mondiaal en met inzet van alle middelen: politiek, economisch,
financieel, diplomatiek en, indien nodig, ook militair. Wij dienen daarbij
aandacht te hebben voor alle sectoren, zeker ook voor armoedebestrijding.
Ik zeg tegen de heer Bos dat deze regering daarmee onvermoeibaar door zal
gaan, zoals zij dat de afgelopen maanden heeft gedaan in VN-kader, via de
EU en multilateraal, bijvoorbeeld via het proleferation security initiative.De heer Bos heeft ook over de medisch noodzakelijke zorg gesproken. In
eerste termijn ben ik ingegaan op de vraag wanneer iets nu wel en wanneer
niet uit ziekenfondspakket kan. Die discussies zijn in het verleden vaak gevoerd.
Men herinnert zich de trechter van Dunning. Wij moeten twee zaken goed onderscheiden:
medisch noodzakelijke zorg – zorg waar iedereen een beroep op moet kunnen
doen – en de al dan niet aanwezige noodzaak tot collectieve financiering.
Het is een politieke afweging of je iets collectief wilt financieren of dat
een bepaalde zorg ook voor rekening van het individu kan komen. Ik wijs erop
dat wij bijvoorbeeld voor de tandartszorg kennelijk in het verleden al de
afweging hebben gemaakt dat deze zorg, met uitzondering van de periodieke
controle en extracties, uit het pakket kon. Dat was overigens in een tijd
dat de PvdA regeringsverantwoordelijkheid droeg. Het gaat mij echt te ver
om het voorstel van het kabinet om de resterende tandartszorg ook voor rekening
van het individu te brengen, nu te bestempelen als een onaanvaardbare ontwikkeling.De heer Verhagen heeft met instemming gereageerd op de bereidheid van
het kabinet om een andere vormgeving te kiezen voor de maatregel ten aanzien
van het zittend ziekenvervoer. Hij vroeg om een nader voorstel voor de begrotingsbehandeling
VWS en dat zeg ik hem graag toe.In eerste termijn heb ik aangegeven dat het kabinet goed naar de Kamer
heeft geluisterd toen het ging over de eenmalige belastingheffing in het kader
van de VUT. Daarna zullen wij het gesprek met sociale partners voeren. Vervolgens
zullen wij nader contact met de Kamer hebben. Ik heb al eerder aangegeven
dat ik op dit moment geen concrete toezegging kan doen. Men weet langs welke
route wij opereren.De heer Verhagen heeft een vraag gesteld over ontwikkelingssamenwerking
en goed bestuur. Het beleid voor ontwikkelingssamenwerking staat in het teken
van continuïteit en vernieuwing. Duurzame armoedebestrijding blijft de
hoofddoelstelling. Goed bestuur is daarvan een essentieel onderdeel en een
belangrijk thema in de bilaterale relatie. Dat is en blijft zo. Partnerschap
is in dat kader de overkoepelende attitude. Hierbij gelden wederzijdse verantwoordelijkheden.
Dat betekent dat in de bilaterale dialoog met partnerlanden ook zo nodig kritische
noten zullen worden gekraakt, bijvoorbeeld over mensenrechten. Bilaterale
ontwikkelingssamenwerking zal zich toespitsen op één, meer beperkte
lijst van partnerlanden. Uw Kamer ontvangt daarover eerdaags een notitie,
waarover tijdens de begrotingsbehandeling met collega Van Ardenne nader van
gedachten kan worden gewisseld.De heer Marijnissen heeft het onder andere gehad over de discussie inzake
de waarden en normen. Ik bestrijd dat het kabinet een enge interpretatie van
waarden en normen hanteert. Kijk maar eens naar de uiteenlopende beleidsterreinen,
zoals onderwijs, jeugdbeleid, integratie en veiligheid. Dat is juist een brede
aanpak. De overheid neemt hiermee haar verantwoordelijkheid in aanvulling
op de eigen verantwoordelijkheid van de burgers in dit land om normen na te
leven, hun kinderen goed gedrag bij te brengen en naar elkaar om te zien.De heer Van Aartsen heeft verschillende vragen gesteld. Zijn eerste vraag
had betrekking op de sterkte bij de politie en de instroom van militairen
bij de politie. Hij stelt terecht dat met grote zorg gekeken moet worden naar
de mogelijkheid om militairen onder te brengen bij de politie. Ook de heer
Herben vroeg in dit verband aandacht voor de douane. Ik wil enkele zaken even
op een rij zetten. De minister van Defensie spant zich in om het extra personeel
bij andere sectoren onder te brengen, waaronder de politie. De minister van
BZK ondersteunt dit vanuit zijn verantwoordelijkheid voor het overheidspersoneelsbeleid
in het algemeen en verder vanuit zijn verantwoordelijkheid voor de sector
politie. Laat dit duidelijk zijn! BalkenendeIk gaf reeds aan dat het kabinet
positief staat tegenover het voorstel van de heer Van Aartsen. Ik herinner
mij hoe hij in het debat met betrekking tot de regeringsverklaring al nadrukkelijk
aandacht heeft gevraagd voor een absolute stijging van de politiesterkte.
En dat is terecht. De extra 4000 fte zullen er ook moeten komen. Ik sprak over het feit dat enkele zaken worden uitgezocht. Zo zullen de
korpsen hierbij worden betrokken. Daarna moet dit personeel via een zo kort
mogelijk specifiek scholingstraject, waarbij zoveel mogelijk maatwerk wordt
toegepast, geschikt worden gemaakt om een functie bij de politie te kunnen
vervullen. Ik zeg hem toe dat de minister van Defensie en de minister van
BZK via een projectmatige aanpak zullen bezien hoe de overgang van extra defensiepersoneel
naar de politie kan plaatsvinden. Beide bewindslieden zetten zich in om volgend
jaar personeel bij de politie te doen instromen, hetgeen een positief effect
zal hebben op de sterkteontwikkeling in 2004 en verder. Beide ministers zullen
de Kamer dit najaar over deze aanpak informeren. De financiële consequenties
zullen bij de najaarsnota worden betrokken.De heer Van Aartsen heeft voorts gevraagd naar de uitvoering van de motie-Wilders
en de inspanningen op het gebied van de wachtlijsten en de AWBZ. Vanwege het
belang van het onderwerp en hetgeen daarover is gewisseld in het debat over
de regeringsverklaring, is in de beleidsagenda van de begroting VWS veel aandacht
besteed aan het terugdringen van wachttijden en een toename van de zorgproductie.
Zo zijn er streefcijfers opgenomen voor wachttijden bij ziekten met levensbedreigende
risico's. Voor de AWBZ zijn er productieprognoses gepresenteerd. Ik verzoek
de heer Van Aartsen daarvan kennis te nemen en, indien gewenst, daarop terug
te komen bij de behandeling van de VWS-begroting.Ook heeft de heer Van Aartsen een vraag gesteld over terroristische organisaties
en de financiering ervan. Een eerste vraag betrof de financiering van internationale
terroristische organisaties als zodanig. Ik heb in eerste termijn al gezegd
dat Nederland in de EU vooroploopt in de strijd tegen de financiering van
deze organisaties. Ik zeg de heer Van Aartsen graag toe dat de regering onverminderd
actief blijft, zowel in nationaal als in internationaal kader. Een tweede
vraag van de heer Van Aartsen betrof de buitenlandse financiering van scholen
en gebedshuizen in Nederland. Hij verwees daarbij naar een motie van de heren
Wilders en Eurlings. De minister van Justitie heeft als antwoord op deze motie
op 24 juni jl. een notitie naar de Kamer gestuurd met de titel Terrorisme
en de bescherming van de samenleving. Hierin wordt ondermeer ingegaan op de
strafbaarstelling van rekrutering, het verbieden van terroristische organisaties
en de buitenlandse financiering van scholen en gebedshuizen. Zoals bekend,
vindt op 30 september a.s. een belangrijk algemeen overleg plaats in aanwezigheid
van de meest betrokken bewindslieden. Ik zeg de heer Van Aartsen nu al toe
dat wij ook op deze punten zeer actief blijven.De heer Van Aartsen heeft verder nog een vraag gesteld over de toegezegde
voortgangsrapportage huiselijk geweld. Wordt de motie van zijn fractiegenote
Hirsi Ali inzake een plan van aanpak huiselijk geweld en geweld tegen vrouwen
binnenkort uitgevoerd? De regering zal de Kamer in de tweede helft van oktober
de voortgangsrapportage huiselijk geweld toesturen. Dan zal de Kamer tevens
nader worden geïnformeerd over de motie van het lid Hirsi Ali voor zover
deze nog niet aan de orde is geweest in de voortgangsrapportage en het plan
van aanpak Privé-geweld, publieke zaak.De heer Herben heeft een vraag gesteld over het verhogen van de leeftijdsgrens
voor gezinsvorming naar 24 jaar in plaats van de grens van 21 jaar die wij
nu kennen. Het kabinet heeft gekozen voor een grens van 21 jaar en een inkomenseis
van 120% van het wettelijk minimumloon voor gezinsvorming. Dat wordt nu in
regelgeving omgezet. Zoals men zal begrijpen, geeft het kabinet er de voorkeur
aan om eerst de effecten van deze nieuwe regelgeving af te wachten.De heer Herben suggereert voorts om in plaats van de tegemoetkoming voor
chronisch zieken en gehandicapten de mogelijkheid te bezien van de IZA-regeling.
Ik moet erop wijzen dat de IZA-regeling een inkomensafhankelijke regeling
is als onderdeel van de arbeidsvoorwaarden voor gemeenteambtenaren. De werkgever,
de gemeente, kent het inkomen van alle IZA-deelnemers en kan gemakkelijk eigen
bijdragen compenseren die uitgaan boven een bepaald percentage van het inkomen.
Bij IZA is dat 1%. Het ziekenfonds kent het inkomen van de verzekerde niet
en is ook niet toegerust op inkomensafhankelijk compenseren. Daarom wordt
een IZA-achtige regeling binnen het ziekenfonds vanzelf veel ingewikkelder
dan de tegemoetkomingsregeling via de fiscaliteit zoals die nu door het kabinet
wordt beoogd.Een volgende vraag van de heer Herben was wat het kabinet vindt van het
voorstel tot instelling van een onafhankelijke commissie die het euro-effect
op de inflatie onderzoekt. Het kabinet acht instelling van een dergelijke
commissie niet nodig. Er is al veel onderzoek gedaan naar het euro-effect
op de inflatie en er is geen reden om nog meer onderzoek op dit gebied te
doen. Voor zover sommige sectoren de invoering van de euro hebben misbruikt
om de prijzen extra te verhogen, lijkt het er overigens op dat het marktmechanisme
voor een correctie heeft gezorgd. Dit geldt bijvoorbeeld voor de horeca; zie
het desbetreffende onderzoek van het CPB. Overigens, de inflatie is in Nederland
sterk afgenomen en zal naar verwachting volgend jaar niet hoger zijn dan de
gemiddelde inflatie in het eurogebied. De inflatie zakt in Europa onder andere
af dankzij de harde euro. Tot slot merk ik wat dit betreft op, dat het kabinet
de inhuur van externen wil beperken en dat het personeelsvolume moet inkrimpen.
Een dergelijk onderzoek heeft dan geen prioriteit. Wij zijn uiteraard bereid
de heer Herben het bestaande onderzoeksmateriaal te doen toekomen als hij
daar prijs op stelt.De heer Herben (LPF):Altijd.Minister Balkenende:Nu kom ik bij de heer Dittrich. Hij triggerde mij een beetje, omdat hij
een opmerking maakte over de hoedanigheid waarin ik sprak toen ik het had
over waarden en normen. Ik wil er geen misverstand over laten bestaan dat
ik wanneer ik hier spreek als minister-president, de premier van alle Nederlanders
ben. Ik heb ook om die reden gesproken over gedeelde waarden, maar wanneer
de heren Van der Vlies en Rouvoet indringende opmerkingen maken, dan acht
ik het wel op mijn weg liggen om daarop op een goede manier in te gaan. Dat
is iets anders dan het spreken in een bepaalde hoedanigheid. Ik heb nadrukkelijk
gewezen op het feit dat de waarden gedeeld moeten worden. In die zin zal ik
vaker het debat aangaan.De heer Dittrich beluisterde in mijn betoog over waarden en normen vooral gemeenplaatsen en oud beleid. Daarover ben ik een beetje verbaasd.
Ik heb gemeld dat waarden en normen een herkenbare plaats krijgen in het onderwijs.
Ik heb de maatschappelijke stage genoemd, de schakelklassen, het voornemen
om ouders te laten betalen voor hun ontspoorde spruit, een term van minister
Donner. Is dit oud beleid? Zijn dit gemeenplaatsen? Uit de belevingsmonitor
blijkt dat de burgers het thema waarden en normen van belang achten Het kabinetsbeleid
sluit daar goed bij aan.De heer Dittrich stelde een vraag over de reclassering. Op dit moment
worden in het kader van de reclassering taken vervuld door de stichting Reclassering
Nederland, het Leger des Heils en de stichting Verslavingsreclassering, een
onderdeel van GGZ Nederland. Het betreft private organisaties die niet door
de regering kunnen worden samengevoegd. Gelet op het heterogene karakter van
de betrokken organisaties ligt dat ook niet voor de hand. In het kader van
de reorganisatie van de reclassering zal de samenwerking, met name de verbetering
daarvan, een belangrijk onderdeel zijn, maar dat vergt niet dat de reclassering
wordt gemonopoliseerd.De heer Dittrich stelde voorts een vraag over Colombia. Uit de eerste
termijn was ik hem nog een antwoord schuldig op zijn vraag naar de wenselijkheid
van uitbreiding van het aantal liaison officers in Colombia en de alternatieven
voor Colombiaanse boeren voor de cocateelt. Op dit moment zijn er drie Nederlandse
liaison officers geplaatst in Bogotá hetgeen volgens de Nederlandse
regering een voldoende aantal is. De regering is wel bereid, te bezien of
versterking in de regio wenselijk is. Daarbij zal ook aandacht worden gegeven
aan mogelijke versterking van de Nederlandse liaison op Curaçao. Met
de heer Dittrich is de regering van mening dat projecten waarbij Colombiaanse
boeren een alternatief voor de cocateelt krijgen aangeleverd ondersteuning
behoeven. Binnen de randvoorwaarden die daarvoor zijn afgesproken, is de regering
bereid om via multilaterale organisaties als UNDCP, waarvan Nederland een
van de belangrijkste donateurs is, crop substitution programs te ondersteunen
en te stimuleren dat programma's worden ontwikkeld die daadwerkelijk leiden
tot een afname van de cocateelt.De heer Dittrich heeft voorts een vraag gesteld over aidsbestrijding en
de Clinton Foundation. De Clinton Foundation is bij de regering goed bekend.
In Tanzania en Mozambique werkt Nederland samen met de lokale overheid, andere
donoren en organisaties als de Foundation in de strijd tegen hiv en aids.
Met de Foundation is besproken dat deze financieringsvorm op landenniveau
in de ogen van de regering het meest effectief is. De regering heeft dus voor
haar eigen kanalen gekozen, waarvan er, zoals bekend, zeer vele zijn. Waar
het om gaat, is het resultaat. Nederland doet als vierde donor op het gebied
van aidsbestrijding in Afrika zijn uiterste best. Ik weet dat ook dat de waardering
heeft van de heer Dittrich.Verder vroeg de heer Dittrich of de kilometerheffing in 2010 zal worden
ingevoerd. Ik zeg niet toe dat het kabinet de kilometerheffing vóór
2010 zal invoeren. Die toezegging lijkt mij nu niet verstandig, maar het denken
staat natuurlijk niet stil. Ik verzoek hem nogmaals om de nota over mobiliteit
af te wachten; daarin staan de eerste resultaten.Mevrouw Halsema maakte een aardige opmerking in mijn richting, waarvoor
dank. Het debat was vaak scherp, maar dat hoort nu eenmaal bij een volwassen
democratie. Ik heb haar inbreng zeer op prijs gesteld. Zij vroeg hoeveel het
kabinet aan openbaar vervoer en aan wegen besteedt en diende een overzicht
in van in- en extensiveringen. Het klopt dat van de mutaties als gevolg van
het Hoofdlijnenakkoord het merendeel naar wegen gaat, maar dat was vanwege
het kwartje van Kok ook de bedoeling. Omdat dit in het Hoofdlijnenakkoord
staat, kan dat voor niemand een verrassing zijn geweest. Nogmaals, er is zeker
sprake van een evenwichtige verhouding tussen beheer en onderhoud. De totaalbedragen
die ik in eerste termijn noemde, spreken voor zich. Het lijkt me niet vruchtbaar
om nu uitgebreid in te gaan op de verschillende staatjes. Ik stel voor dat
de Kamer hierop terugkomt bij de behandeling van de begroting van Verkeer
en Waterstaat.Verder vroeg mevrouw Halsema naar een mondelinge reactie van de regering
op het mislukken van de WTO-top in Cancún. Laat ik vooropstellen dat
uit het feit dat haar vraag schriftelijk is beantwoord, niet mag worden afgeleid
dat de regering de WTO-ronde niet belangrijk zou vinden. Integendeel, deze
was voor ons zeer belangrijk en ik betreur de jongste ontwikkelingen dan ook.
Het mislukken van de top is vooral schrijnend voor de mensen in de minst ontwikkelde
landen. Ik heb geschreven dat de regering, en met name de ministers Brinkhorst
en Van Ardenne en staatssecretaris Van Gennip zich de komende maanden extra
zullen inspannen om het onderhandelingsproces weer op gang te brengen. Natuurlijk
geldt dit ook voor de overige leden van het kabinet.Mevrouw Halsema stelde verder een vraag over sancties tegen Israël.
In mijn eerste termijn ben ik daar al op ingegaan. Ik zei toen dat de Nederlandse
regering een evenwichtige benadering voorstaat. Beide zijden blijven in gebreke
en daarom zijn selectieve sancties tegen alleen Israël niet aan de orde.
Druk op beide partijen is van groot belang. Nederland zal zowel bilateraal
als in EU-kader werken aan de zo bitter noodzakelijke vrede in het Midden-Oosten.Nu de vraag van mevrouw Halsema over het Prins Willem-Alexander Waterfonds.
De achterliggende vraag daarbij was of water hoog genoeg op de politieke agenda
staat. Het antwoord is volmondig: "ja". Zie wat wij in het verleden hebben
gedaan en wat wij nu nog doen: een Nationaal bestuursakkoord water, 100 mln
euro, ruimte voor de rivier, de inzet van het kwartje van Kok voor waterkeringen,
discussie over noodoverloopgebieden. Kortom, er is voldoende politieke aandacht
en wij denken dan ook dat een extra fonds niet nodig is.Vandaag hebben wij uitgebreid gesproken over de tegenbegroting van GroenLinks
en de effecten ervan op de werkgelegenheid. Het lijkt mij goed dat de verdere
discussie hierover tijdens de financiële beschouwingen wordt voortgezet.In eerste termijn vroeg de heer Rouvoet of de beloofde extra aandacht
voor immateriële kwesties een financiële vertaling krijgt. Bij het
debat over de regeringsverklaring verwees ik naar de begroting voor 2004.
Zoals bekend zijn extra inspanningen op het gebied van immateriële kwesties
niet altijd te vertalen in extra geld. Dit betekent niet dat
er geen geld beschikbaar is. Het kabinet hecht veel waarde aan medisch-ethische
vraagstukken. In eerste termijn verwees ik reeds naar de Agenda ethiek en
gezondheid. De ethische agenda is gekoppeld aan het NWO-programma Ethiek,
onderzoek en bestuur. Dit programma bevat een thema Ethiek van zorg en gezondheid.
VWS is medefinancier van dit onderzoeksthema en zal voor de jaren 2005-2009
in totaal € 700.000 bijdragen. Wellicht ten overvloede merk ik op
dat voor de in de agenda genoemde onderwerpen gelden ter beschikking zijn;
denk hierbij bijvoorbeeld aan de evaluatie van wetgeving. Op het terrein van
VWS komt geleidelijk meer geld beschikbaar voor enkele zaken die met normen
en waarden en immateriële kwesties te maken hebben. Zo is er een bedrag
van 1,2 mln euro in 2004, oplopend tot 4 mln euro in 2007 voor vrouwenopvang
en het tegengaan van huiselijk geweld. Voor palliatieve zorg komt binnen de
AWBZ-uitgaven steeds meer ruimte doordat zelfstandige hospices en bijna-thuishuizen
sinds 1 april jl. voor financiering van functies in aanmerking kunnen komen.
Het is wellicht het beste om bij verdere vragen stil te staan tijdens de behandeling
van de begroting van het ministerie van VWS.De heer Rouvoet heeft gesproken over het belang van arbeidsparticipatie
van ouderen. Zijn vraag was of de ouderenparticipatie niet kon worden gestimuleerd
door middel van een ouderenkorting. De arbeidsparticipatie van ouderen wordt
al fiscaal wordt gestimuleerd door middel van een getrapte verhoging van de
arbeidskorting voor werknemers vanaf 58 jaar. Volgens die staffel is dat voor
mensen tussen de 58 en 60 een bedrag van € 235, oplopend tot een
bedrag van € 705 voor mensen ouder dan 62. Daarnaast ontvangen werkgevers
voor werknemers vanaf 58 jaar een korting op de WAO-basispremie van 2 procentpunt.
Ook deze premiekorting is in 2002 ingevoerd.De fractie van de ChristenUnie heeft tijdens een interruptie gevraagd
om een andere verdeling tussen de verschillende kinderkortingen. In de fiscale
sfeer kennen wij verschillende kortingen voor gezinnen met kinderen: de kinderkorting,
de aanvullende kinderkorting, de combinatiekorting en vanaf 2004 de gerichte
combinatiekorting. Elke korting dient een ander doel en kent zijn eigen bestaansrecht.
Met de voorgestelde mix van maatregelen is het kabinet van mening een goed
evenwicht te hebben gevonden tussen inkomensondersteuning en bevordering van
de arbeidsparticipatie. De kinderkorting en de aanvullende kinderkorting geven
een inkomensondersteuning aan gezinnen met kinderen en een laag inkomen. Het
kabinet vindt bevordering van de arbeidsparticipatie een belangrijke doelstelling.
Mede in het licht van de vergrijzing is het niet wenselijk dat ouders zich
volledig uit de arbeidsmarkt terugtrekken. Daarom is ook de combinatiekorting
ingevoerd voor werkende ouders. Voor de minst verdienende partner van tweeverdieners
en voor alleenstaande ouders bestaat dan nog een aanvullende combinatiekorting,
omdat het voor hen juist moeilijk is om zorg en arbeid te combineren.De heer Rouvoet heeft ook een opmerking gemaakt over de financiering van
vredesoperaties uit een nieuw te vormen stabiliteitsfonds. Vredesoperaties
worden niet gefinancierd uit zo'n fonds, maar separaat uit de HGIS-fondsen.
In de brief die binnenkort naar de Kamer wordt gestuurd, zullen de minister
van Buitenlandse Zaken en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking de oprichting
en de criteria van een stabiliteitsfonds nader toelichten. Uit dat fonds zullen
bijvoorbeeld ontmijningsactiviteiten en demobilisatieprojecten worden gefinancierd.
Met dit fonds zal het mogelijk zijn, de verschillende instrumenten en middelen
van Nederlands buitenlands beleid coherenter en meer geïntegreerd in
te zetten.Een andere vraag van de heer Rouvoet had betrekking op de bezuinigingen
op de defensiebegroting en de vliegbasis Twente. Ik heb al gezegd dat het
niet alleen gaat om bezuinigingen, maar ook om omvangrijke interne herschikkingen
die moeten leiden tot handhaving van de geloofwaardigheid van onze militaire
capaciteiten. De krijgsmacht zal veel meer expeditionair worden. Wij zullen
blijven voldoen aan onze internationale verplichtingen. Een keuze dus voor
kwaliteit boven kwantiteit. De specifieke keuzes die zijn gemaakt, vallen
niet uit de lucht. Voor Twente geldt bijvoorbeeld dat deze basis ligt ingeklemd
tussen stedelijke agglomeraties en industriële complexen en er vergeleken
met de andere bases minder uitbreidingsmogelijkheden zijn. Er spelen natuurlijk
ook andere factoren een rol; het gaat te ver om daar nu uitgebreid op in te
gaan. De minister van Defensie zal hierop uitgebreid ingaan tijdens de behandeling
van de begroting van zijn departement.Ten slotte geef ik een reactie op het betoog van de heer Van der Vlies.
Ik waardeer het dat hij aangaf zich te herkennen in een aantal van mijn opmerkingen
over waarden en normen, met name over de verscheidenheid van de bevolking
en over de eigen verantwoordelijkheid van burgers. Ik op mijn beurt kan mij
goed herkennen in zijn stelling dat ook de overheid een eigen verantwoordelijkheid
heeft. Ik meen dat wij die op het gebied van waarden en normen ook goed oppakken.Vervolgens kom ik toe aan het bespreken van de ingediende moties. Ik zal
ze behandelen in de volgorde waarin zij zijn ingediend. De eerste motie, van
de heer Bos, heeft betrekking op het doen van andere WAO-voorstellen. Het
kabinet ontraadt deze motie. De regering behoeft geen nieuwe voorstellen te
doen; haar voorstellen sluiten reeds aan bij het SER-akkoord. Uiteraard zijn
er verschilpunten, maar op hoofdlijnen is een en ander conform het SER-akkoord.
Ik noem de verlenging van de loondoorbetaling, de regeling voor volledig en
duurzaam arbeidsongeschikten en de loonaanvulling voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten.
Het gehele stelsel is, evenals in het SER-akkoord, gericht op het activeren
en aan het werk helpen van mensen. Werk is altijd meer lonend in onze voorstellen.In de motie op stuk nr. 6 wordt de regering verzocht de voorgestelde ombuigingen
op onderwijs ongedaan te maken en daarvoor bij de algemene financiële
beschouwingen voorstellen te doen. Wij ontraden het aannemen van deze motie,
omdat een aantal elementen daaruit niet past in het beleid dat ons voor ogen
staat. In de eerste plaats betreft dit het ongedaan maken van bezuinigingen.
In eerste termijn ben ik uitgebreid ingegaan op het feit dat er wel degelijk
veel extra geld beschikbaar komt voor nieuwe speerpunten. Wij
moeten dit niet salderen met een bijdrage voor de onderwijssector, een generieke
efficiencymaatregel die voor de gehele collectieve sector geldt en een bijdrage
van werkenden in het onderwijs aan de inkomensmatiging die voor alle werknemers
in de collectieve sector geldt. In de tweede plaats wijzen wij dekking door
verhoging van de milieuheffingen van bedrijven af. Juist met het oog op het
Europese level playing field moeten wij ervoor zorgen dat milieumaatregelen
in Europees verband worden genomen. Wij zijn tegen een "Alleingang" op dit
gebied, omdat wij zorg willen dragen voor een sterke internationale concurrentiepositie
van het bedrijfsleven.In de motie op stuk nr. 7 wordt de regering ertoe opgeroepen om ervoor
te zorgen dat iedereen kan kiezen voor een betaalbare aanvullende verzekering.
Het gaat daarbij om de acceptatieplicht waarover wij vandaag lang met elkaar
hebben gesproken. Het kabinet ontraadt het aannemen van deze motie. De toegang
tot noodzakelijke medische zorg moet gegarandeerd zijn en iedereen moet kunnen
kiezen voor een betaalbare aanvullende verzekering. Het kabinet neemt op dat
punt de volgende positie in. Het kabinet heeft zorgvuldig afgewogen welke
onderdelen van het ziekenfondspakket, gelet op hun aard en de bijbehorende
kosten, voor rekening en verantwoording van de verzekerden zelf kunnen komen.
Of iemand daarvoor een aanvullende verzekering wil nemen, is een persoonlijke
afweging. Wij hebben redenen om te verwachten dat zorgverzekeraars hun eigen
verzekerden die reeds aanvullend verzekerd zijn, een uitgebreidere aanvullende
verzekering zullen aanbieden, zonder in het begin aan risicoselectie te doen.
Laat hierover geen misverstand bestaan: wij kunnen dit niet afspreken of zelfs
afdwingen; aanvullende verzekeringen zijn nu eenmaal particuliere verzekeringen,
waarin de overheid niet mag ingrijpen. Ziekenfondsen zijn maatschappelijke
ondernemingen. Ik ga ervan uit dat zij vandaag goed hebben geluisterd naar
de discussie in de Kamer. Het kabinet kan de motie dus niet uitvoeren en ik
heb zojuist een verwachting uitgesproken. Ik ontraad derhalve het aannemen
van de motie. De heer Dittrich kan ervan verzekerd zijn dat de regering de
opvatting van de Kamer nadrukkelijk onder de aandacht zal brengen van de verzekeraars.De motie-Verhagen op stuk nr. 8, de motie-Marijnissen op stuk nr. 9 en
de motie-Dittrich op stuk nr. 22 hebben betrekking op de eigen bijdrage voor
geneesmiddelen, hier vaak aangeduid als de "medicijnknaak". Wij hebben goed
geluisterd naar de mening van de Kamer over dit onderwerp. Een belangrijk
aanknopingspunt voor de discussie was de overweging die is neergelegd in de
motie-Verhagen, waarin wordt gesproken in termen van de ongewenste lastenverzwaring
voor mensen die veel medicijnen moeten gebruiken, zoals chronisch zieken.
Het voorstel van de CDA-fractie levert problemen op in 2004, waarin wij al
grote problemen hebben. De dekking van de motie van de fractie van D66 is
ondeugdelijk, want nu al wordt gewerkt aan het doelmatiger voorschrijven van
medicijnen. Veel extra geld levert de uitvoering van de motie dus niet op.
Bovendien brengt een bovengrens van € 50 grote administratieve lasten
met zich. Het voorstel van de heer Marijnissen kent geheel geen dekking. Het
kabinet wil bezien of het op budgettair neutrale wijze kan komen tot een maximering,
zonder dat er sprake is van te zware administratieve lasten. Dit zou kunnen
betekenen een maximering van rond de € 100, een lichte verhoging
van het bedrag per medicijn en een soepele administratieve oplossing. Op die
manier kan de chronisch zieke extra worden ontzien. Wij stellen voor dat wij
het debat op ons laten inwerken en dan zo snel mogelijk concrete voorstellen
aanreiken. Met de maximering wordt in elk geval een rem gezet op de te grote
druk die zou kunnen komen te liggen bij mensen die zijn aangewezen op medicijnen,
zoals chronisch zieken. Wij laten het oordeel over de moties op de stukken
nrs. 8, 9 en 22 aan de Kamer, wij doen een poging om te komen tot oplossingen.De heer Dittrich (D66):Ik begrijp dat het kabinet denkt langs de door mij aangegeven lijnen van
maximering. U had het daarbij over € 100 per hoofdverzekerde. Ik
zie dit als een handreiking aan de Kamer en dat betekent dat ik mijn motie
op dit punt aanhoud.De voorzitter:Op verzoek van de heer Dittrich stel ik voor, zijn motie (29200, nr. 22)
van de agenda af te voeren.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Één motie is ingetrokken, dan liggen er nu drie
voorstellen.De voorzitter:De motie is aangehouden.De heer Marijnissen (SP):Ja, dat weet ik. Er liggen twee voorstellen uit de Kamer en er ligt een
voorstel van het kabinet. Dat zijn er drie. Er ligt een voorstel-Verhagen,
een voorstel-Marijnissen en het voorstel van het kabinet. Ik denk dat het
voor de overzichtelijkheid en ook voor het publiek dat dit allemaal volgt,
beter is om de voorliggende moties in te trekken en de nieuwe voorstellen
van het kabinet af te wachten. Daar kunnen wij dan bij de financiële
beschouwingen of bij de behandeling van de VWS-begroting nader op ingaan.
Het belangrijkste politieke gegeven van vandaag is toch – en dat onderkent
de minister-president – dat een meerderheid in de Kamer grote problemen
hiermee heeft. Ik vind het onzinnig om die meerderheid te verspelen omdat
de tegenstand verdeeld is over een aantal moties en een aantal standpunten
van het kabinet. Daarom wil ik mijn motie graag aanhouden.De voorzitter:Op verzoek van de heer Marijnissen stel ik voor, zijn motie (29200, nr.
9) van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Het gaat hier om een toezegging aan mensen die hun zorgvraag
niet kunnen remmen, namelijk chronisch zieken en mensen die medicijnen moeten
gebruiken. Het belangrijkste is daarom dat wij eruit komen. Daar wij hier
geen politieke spelletjes spelen, houd ik mijn motie eveneens aan.De voorzitter:Op verzoek van de heer Verhagen stel ik voor, zijn motie (29200, nr. 8)
van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.Minister Balkenende:Dan ben ik bij de motie op stuk nr. 10 van de heer Marijnissen,
waarin de regering wordt verzocht af te zien van bezuinigingen op de ouderenzorg.
Wij moeten aanneming van deze motie ontraden, omdat er ook geen dekking voor
is aangegeven.In de motie op stuk nr. 11 van de heer Marijnissen wordt de regering verzocht
om de plannen voor de bezuinigingen van 12 mln euro op sport ongedaan te maken.
Ook aanneming van deze motie moeten wij ontraden op grond van het ontbreken
van financiële dekking.De motie op stuk nr. 12 van de heer Marijnissen heeft betrekking op de
maximale kilometervergoeding en dat in relatie tot het gebruik van de lease-auto.
Wij ontraden het aannemen van deze motie en ik zal ook aangeven waarom. Het
zogenaamde autodossier verloopt budgettair neutraal. Zoals in de schriftelijke
antwoorden al is aangegeven zijn de inkomenseffecten divers. Dat geldt voor
de aandachtsgroepen die de heer Marijnissen noemt evenals voor de leaserijders.
Vrijwilligers worden door dit voorstel niet getroffen. Met het kabinetsvoorstel
wordt op een evenwichtige wijze budgettair neutraal een grote vereenvoudiging
bereikt en wordt er een hoop ergernis bij de burgers en bedrijven weggenomen.
Wijzigingen in het voorstel zouden afbreuk doen aan de vereenvoudiging of
budgettaire gevolgen hebben.Voorzitter. De motie op stuk nr. 13 van de heer Marijnissen betreft het
wachtgeld van Kamerleden. Het lijkt mij goed dat dit aan de Kamer zelf wordt
overgelaten.De motie op stuk nr. 14 is ingediend door de heer Van Aartsen. Zij betreft
de tijdelijke afname van de politiesterkte in het jaar 2004. Ik heb daar zojuist
opmerkingen over gemaakt. Wij zouden kunnen zeggen dat het kabinet deze motie
overbodig acht vanwege de toezegging die ik in eerste termijn heb gedaan:
er behoeft geen dip te zijn in 2004 en met de instroom van militairen bij
de politie gaan wij aan de slag zoals ik zojuist uiteengezet heb.De motie op stuk nr. 15 is ingediend door de heer Herben en heeft betrekking
op het verkrijgen van het Nederlanderschap. Het kabinet ontraadt aanvaarding
van deze motie. Nederland is gebonden aan het Europees nationaliteitsverdrag.
Dit verdrag bepaalt dat naturalisatie mogelijk moet zijn na een redelijke
verblijfstermijn. Het verdrag verbiedt het hanteren van een termijn die langer
is dan tien jaar. Ik zie geen aanleiding om de uiterste termijn te hanteren
die het verdrag toelaat. In de Nederlandse nationaliteitswetgeving is nimmer
een termijn van langer dan vijf jaar gehanteerd. Ook de huidige Rijkswet op
het Nederlanderschap, die zeer recent, per 1 april 2003 in werking is getreden,
gaat daarom als hoofdregel uit van deze termijn. Bovendien steekt Nederland
met een termijn van vijf jaar niet scherp af bij de ons omringende landen.
Ook Frankrijk en Engeland hanteren deze termijn.De motie op stuk nr. 16 van de heer Herben betreft de Tweede Maasvlakte.
Het kabinet ontraadt aanneming van deze motie. Het kabinet neemt hierover
nu geen besluit. De dekking die de heer Herben aangeeft, is niet solide en
extra gasbaten uit de Waddenzee zijn geen optie, gezien het streven van het
kabinet naar een moratorium.De heer Herben (LPF):In verband met de dekking wil ik deze motie aanhouden tot de behandeling
van de begroting van Verkeer en Waterstaat.De voorzitter:Op verzoek van de heer Herben stel ik voor, zijn motie (29200, nr. 16)
van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.Minister Balkenende:De motie op stuk nr. 17 heeft betrekking op de uitbreiding van het Mobiel
Toezicht Vreemdelingen in Nederland en op de Nederlandse Antillen. Ik ontraad
het aannemen van deze motie omdat een dekking ontbreekt.De motie op stuk nr. 18 van de heer Herben betreft het terugdringen van
de geweldscriminaliteit met 25% in 2006 als doelstelling. Wij ontraden het
aannemen van deze motie. Wij begrijpen dat de heer Herben in het bijzonder
aandacht wil voor het terugdringen van geweldsdelicten en inbraken. Wij hebben
daar ook aandacht voor. In de motie wordt echter alleen gesproken over geweldsdelicten
en bovendien wordt de doelstelling van 20 tot 25% vanaf 2006 verscherpt naar
voren gehaald. Dat is niet uitvoerbaar.De motie op stuk nr. 19 van de heer Herben heeft betrekking op het tekort
aan celplaatsen. Misschien is het verstandig om deze motie aan te houden tot
de bespreking van de brief over dit onderwerp. In deze brief is een voorspelling
aangegeven die is gemaakt op basis van trends in het verleden en een schatting
van de effecten van het beleid. Die brief moet nog worden besproken met de
Kamer. Daarom wil ik de heer Herben in overweging geven om deze motie tot
de bespreking van die brief aan te houden.De heer Herben (LPF):Ik zie dat als een inspanningsverplichting en daarom wil ik de motie graag
aanhouden.De voorzitter:Op verzoek van de heer Herben stel ik voor, zijn motie (29200, nr. 19)
van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.Minister Balkenende:De motie op stuk nr. 20 heeft betrekking op de toename van de politiesterkte
in 2006 ten opzichte van 2002 met ten minste 3500 agenten. Wij ontraden het
aannemen van deze motie omdat een dekking ontbreekt.De motie op stuk nr. 21 van de heer Dittrich betreft het handhaven van
de anticonceptiepil in het ziekenfondspakket. Wij ontraden het aannemen van
deze motie. De heer Dittrich verzoekt de regering om af te zien van het uit
het pakket halen van de pil. Het kabinet ontraadt het aannemen van de motie
omdat de maatregel past in het geheel van aanpassingen die erop zijn gericht
om de verantwoordelijkheid van de burger te vergroten. De kosten van de pil
zijn beperkt en de voorgestelde financiële dekking is onvoldoende.De motie op stuk nr. 23 van mevrouw Halsema betreft het opstellen van
een plan van aanpak voor jeugdwerkloosheid. Wij ontraden het aannemen van
deze motie. Er wordt volop gesproken met de sociale partners over dit onderwerp
ter uitvoering van het plan van aanpak. Het kabinet wil de onderhandelingspositie
met de sociale partners niet bediscussiëren. De voorgestelde dekking
past niet binnen het financiële beleid van het kabinet en derhalve ontraden
wij het aannemen van deze motie.De motie op stuk nr. 24 heeft betrekking op het inschakelen van het Centraal
Planbureau om inkomenseffecten te berekenen zoals is aangegeven
in de motie. Wij ontraden het aannemen van deze motie. In het kader van de
begrotingsvoorbereiding kunnen alle vragen op dit terrein aan het kabinet
worden gesteld. Die zullen zo goed mogelijk worden beantwoord.De motie op stuk nr. 25 van de heren Rouvoet en Van der Vlies heeft betrekking
op extra middelen ten behoeve van noodopvang en begeleiding van ongewenst
zwangere vrouwen en voor pijnbestrijding en lijdensverlichting van mensen
in de eindfase van hun leven. Wij ontraden het aannemen van deze motie omdat
de dekking niet solide is. Het kabinet neemt op dit terrein een aantal maatregelen
die reeds in de begroting zijn verwerkt. Ik stel voor om over dit onderwerp
verder te spreken bij de behandeling van de begrotingen van Justitie en VWS.De motie op stuk nr. 26 van de heer Rouvoet roept op om te komen tot voorbereidingen
voor het invoeren van de kilometerheffing. Wij ontraden het aannemen van deze
motie. Ik denk dat ik in mijn reactie op het betoog van de heer Dittrich duidelijk
ben geweest. Ik doe nu geen toezeggingen. U moet eerst de nota Mobiliteit
afwachten.In de motie op stuk nr. 27 van de heer Rouvoet wordt voorgesteld om een
bedrag van 25 mln euro dat is gereserveerd voor het verhogen van de combinatiekorting,
over te hevelen naar de algemene kinderkorting. Het argument van de heer Rouvoet
betreft het inkomensbeeld van alleenverdieners ten opzichte van tweeverdieners.
Ik heb al verschillende malen aangegeven dat wij het inkomensbeeld evenwichtig
achten. De combinatiekorting heeft in het hele lastenbeeld een belangrijke
functie om arbeidsparticipatie te bevorderen. Alleen werkenden met kinderen
krijgen immers deze korting. Wij ontraden derhalve het aannemen van deze motie.De motie op stuk nr. 28 van de heer Rouvoet heeft betrekking op de tegemoetkomingsregeling
voor buitengewone uitgaven. Het betreft hier een bijzondere tegemoetkoming
voor buitengewone lasten. Het kabinet kan nooit garanties geven voor de koopkracht
van mensen in individuele gevallen. Het kabinet heeft wel aangegeven dat men
het inkomensbeeld voor 2004 evenwichtig vindt. De regeling biedt voldoende
mogelijkheden voor de buitengewone lasten. Dat betreft zowel de bestaande
buitengewone lasten als de nieuwe. De regeling wordt naar analogie van de
belastingwetgeving uitgevoerd. Daarmee is de regeling een openeinderegeling.
Voor mensen die daadwerkelijk in de problemen komen, is er bijzondere bijstand.
Die wordt uitgevoerd door de gemeenten. Op grond van deze argumenten ontraden
wij het aannemen van deze motie.Voorzitter. Hiermee ben ik gekomen aan het eind van mijn inbreng in tweede
termijn, wellicht ook de laatste termijn van dit debat. Vandaar dat ik graag
enkele woorden ter afsluiting spreek. De heer Marijnissen heeft dit een derde
debat van dezelfde orde genoemd, na het debat over de formatie en het debat
over de regeringsverklaring. Toch mogen wij constateren, denk ik, dat dit
debat van een andere orde was. Nee, de visie van het kabinet is in al deze
debatten niet veranderd. Wel zijn er concrete maatregelen bij gekomen, en
bovenal de doelen die wij ons voor deze kabinetsperiode stellen. Wij kunnen
constateren dat het stellen van deze concrete doelen op brede steun in de
Kamer kan rekenen. Wij stellen doelen om de samenleving te veranderen en te
verbeteren, maar ze kunnen daarnaast een bijdrage leveren aan duidelijkheid
in de politiek. Ook op dat punt wil dit kabinet zijn nek uit steken.Duidelijkheid in de politiek was er ook in dit debat. Het was bij vlagen
fel, maar het ging ook ergens over. De inhoud, het vormgeven aan de toekomst
van de samenleving, heeft nadrukkelijk centraal gestaan. Het kabinet hoopt
dat dit een goede opmaat is voor de debatten over de afzonderlijke begrotingen.
De discussie over visies heeft een groot deel van het debat bepaald, visies
die uiteen lopen, verschillen die niet zijn overbrugd. Wat ons echter bindt,
is de inzet in tijd en energie voor een in alle opzichten gezond Nederland,
voor de samenhang in onze samenleving. Wij streven allemaal naar een stabiel
en verdraagzaam Nederland; als politici hebben wij daarbij een voorbeeldfunctie.
Integriteit en eerlijkheid zijn doeleinden uit een kamerbreed beleidsprogramma.
Het kabinet spreekt de wens uit dat het komende politieke jaar een gezamenlijke
inspanning te zien zal geven om het vertrouwen in de politiek te vergroten.
De politiek, dat zijn wij.De beraadslaging wordt gesloten.De vergadering wordt van 0.11 uur tot 0.27 uur geschorst.De voorzitter:Ik geef gelegenheid tot het houden van een derde termijn.De beraadslaging wordt hervat.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Gehoord de minister-president wil ik, met enige tegenzin,
de motie op stuk nr. 25 over extra financiën voor immateriële thema's
aanhouden. Op die motie komen wij zeker bij de financiële beschouwingen
terug en, zo nodig, bij de behandeling van de begrotingen. Hetzelfde geldt
voor de motie op stuk nr. 26 over de invoering van de kilometerheffing. Die
willen wij dus ook aanhouden. Deze motie kunnen wij betrekken bij de discussie
over de mobiliteitsnota en eventueel bij de behandeling van de begroting van
Verkeer en Waterstaat.De voorzitter:Op verzoek van de heer Rouvoet stel ik voor, zijn moties (29200, nrs.
25 en 26) van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.De beraadslaging wordt gesloten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-98-155.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl