Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand in verband met openstellen van het recht op een langdurigheidstoeslag in de situatie waarin enige inkomsten zijn ontvangen (30484)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 5050-5070

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-06-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 82, pagina 5050-5070

24-05-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30484Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet op de beroepen in het onderwijs onder meer in verband met het aanbrengen van enkele verbeteringen in de regels over de bekwaamheid van onderwijspersoneel zoals deze komen te luiden door de Wet op de beroepen in het onderwijs (aanpassing regels bekwaamheidseisen onderwijspersoneel) (30478)Pagina 5070-5079
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg met de minister van Verkeer en Waterstaat over gebruiksvergoeding op het spoor (29984, nr. 50)Pagina 5047-5050
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand in verband met openstellen van het recht op een langdurigheidstoeslag in de situatie waarin enige inkomsten zijn ontvangen (30484)Pagina 5050-5070
Regeling van werkzaamheden (woensdag 24 mei 2006)Pagina 5079-5080
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de jeugdzorg alsmede wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (30344)Pagina 5081-5081
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 24 mei 2006)Pagina 5082-5083
Presentie en opening (woensdag 24 mei 2006)Pagina 5047-5047
Stemmingen in verband met het voorstel van wet van de leden Duivesteijn, Hofstra en Van Bochove tot wijziging van de Wet bevordering eigenwoningbezit (verruiming en vereenvoudiging van de werking van de Wet bevordering eigenwoningbezit) (29917), en over de motie-Gerkens over verhoging van de inkomensgrenzen in de Wet op de huurtoeslag (29917, nr. 20)Pagina 5081-5082
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet op de beroepen in het onderwijs onder meer in verband met het aanbrengen van enkele verbeteringen in de regels over de bekwaamheid van onderwijspersoneel zoals deze komen te luiden door de Wet op de beroepen in het onderwijs (aanpassing regels bekwaamheidseisen onderwijspersoneel) (30478), en over de motie Hamer/Lambrechts over leraren die onbevoegd zijn voor het vak lichamelijke oefening (30478, nr. 12)Pagina 5080-5081
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet studiefinanciering 2000 in verband met de masteropleiding geneeskunde, klinisch onderzoeker (30487); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand, van de Wet studiefinanciering 2000, van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten en van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met de totstandkoming van richtlijn 2004/38/EG betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden, alsmede goedkeuring van een daarmee samenhangend voorbehoud bij het Europees verdrag inzake sociale en medische bijstand (30493); - het wetsvoorstel Verhoging van de kinderkorting in de Wet inkomstenbelasting 2001 (30434)Pagina 5047-5047

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 127 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand in verband met openstellen
van het recht op een langdurigheidstoeslag in de situatie waarin enige inkomsten
zijn ontvangen (30484).(Zie vergadering van 23 mei 2006.)De algemene beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Van Hoof:Voorzitter. Gisteren is onder anderen door mevrouw Noorman-den Uyl gememoreerd
dat de langdurigheidstoeslag een lange en ingewikkelde voorgeschiedenis kent
en aanleiding is geweest voor veel discussie. Die voorgeschiedenis maakt één
ding duidelijk en wel dat de criteria voor deze toeslag zowel betrekking hebben
op een langdurig inkomen op minimum niveau, bijvoorbeeld op bijstandsniveau,
als op het arbeidsmarktperspectief. Die twee aspecten zijn onlosmakelijk met
elkaar verbonden. Het inkomensniveau is dan ook niet leidend bij de langdurigheidstoeslag,
maar het inkomen in combinatie met het arbeidsmarktperspectief. Ik zeg dat
met nadruk, omdat ik gisteren tijdens de inbreng in eerste termijn het gevoel
kreeg dat bij sommige sprekers alleen het inkomensniveau het vertrekpunt van
de discussie is.Het arbeidsmarktperspectief is een zeer relevant criterium, omdat van
mensen in de bijstand verwacht wordt dat zij beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt.
De heer Van der Sande zei dan ook terecht dat hij de indruk had dat men aan
de uitgangspunten van de wet en in het bijzonder de langdurigheidstoeslag
morrelde. Ik mag hopen dat dat niet de bedoeling is.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het inkomen is leidend. Als je niet aan de inkomenstoets voldoet, kom
je immers sowieso niet in aanmerking voor de langdurigheidstoeslag. Het doel
van de wet is om mensen die niet op eigen kracht hun inkomen
kunnen verbeteren, tegemoet te komen. Het arbeidsmarktperspectief is daarbij
een voorwaardelijke factor, want als dat perspectief er wel is, word je in
staat geacht om wel op eigen kracht je inkomen te verbeteren. Ik ben het dus
eens met de staatssecretaris dat het een wezenlijk onderdeel is, maar het
is echt het doel van de regeling om een inkomensvoorziening te realiseren
voor mensen op het sociaal minimum.Staatssecretaris Van Hoof:Ik denk toch iets anders over het doel van de langdurigheidstoeslag. Ik
kom hier echter later nog op terug. Desgewenst kunnen wij hierover dan nogmaals
van gedachten wisselen.Voorzitter. De langdurigheidstoeslag is in niet onbelangrijke mate ingegeven
door de praktijk van het verleden, aangezien de voormalige Bijstandswet de
basis is voor deze regeling. In de tijd dat de Bijstandswet van kracht was,
was er minder aandacht dan nu voor het activeren van mensen en het begeleiden
van mensen naar werk. Het is dan ook begrijpelijk dat de heer Varela vroeg
hoe de langdurigheidstoeslag zich verhoudt tot het initiatief van het kabinet
om te komen tot terugkeerbanen. Ik denk dat die twee in elkaars verlengde
liggen, maar dat laat onverlet dat wij met de terugkeerbanen proberen om mensen
eerder en sneller te activeren en te begeleiden naar werk. Het resultaat van
deze "nieuwe activering" is wel dat de langdurigheidstoeslag een
ander karakter krijgt. Zij is namelijk gericht op mensen die ondanks het nieuwe
beleid nog niet uit de uitkering gekomen zijn.Overigens hecht ik eraan om een misverstand bij de heer Varela weg te
nemen. Hij zei namelijk dat dit wetsvoorstel iets toevoegt aan de huidige
situatie. Dat is niet zo, want het wetsvoorstel heeft alleen maar betrekking
op de wijze waarop de toeslag wordt toegekend. De achtergrond van de langdurigheidstoeslag
is de gedachte dat er een voorziening moet zijn voor mensen die langdurig
in een uitkeringssituatie zitten. Het is een bedrag voor het vervangen van
bijvoorbeeld een koelkast. Dat is het specifieke karakter van de langdurigheidstoeslag;
niet wat mevrouw Noorman-den Uyl zegt. Dat was en is overigens ook de reden
dat ik de suggestie heb gedaan om de langdurigheidstoeslag te laten vervallen
en onder te brengen in de bijzondere bijstand, toen wij een oplossing voor
dit probleem in de praktijk zochten. Dat was een van de vier suggesties die
zijn gedaan. Dit wetsvoorstel is een uitwerking van het algemeen overleg dat
wij daarover hebben gevoerd. Er wordt mee beoogd, dat probleem op te lossen.
Dit laat onverlet dat daar gisteren een groot aantal nieuwe invalshoeken bij
gekomen zijn. Het wetsvoorstel is in ieder geval de uitkomst van de gedachtewisseling
die wij hebben gehad naar aanleiding van mijn brief. Toen heb ik vastgesteld
dat deze oplossing Kamerbreed gedragen werd. Laat ik hier voor de volledigheid
aan toevoegen dat er voor de overheveling van de langdurigheidstoeslag naar
de bijzondere bijstand op dat moment overigens ook al een Kamermeerderheid
was, zij het dat die wat kleiner was. Die bestond namelijk uit de fracties
van het CDA, de VVD en D66. Die variant is dus na voortzetting van de standpunten
nog steeds een optie, mochten wij vinden dat dit toch niet de ideale weg is.De geschiedenis zal ik niet herhalen. Ik wil alleen wijzen op het feit
dat er al zeer veel discussiemomenten zijn geweest. Dat is al gezegd. Ik geloof
dat er ooit dertien knelpunten zijn geïnventariseerd. Voor elf daarvan
is eerder een oplossing gevonden. Een van de twee resterende knelpunten betrof
de gedeeltelijk arbeidsongeschikte die na verloop van tijd volledig arbeidsongeschikt
wordt en niet herkeurd kan worden, omdat het percentage van diens arbeidsongeschiktheid
te laag is. Dat is volgens de letter van artikel 36 een situatie waarin er
volgens de WWB geen aanspraak op de langdurigheidstoeslag kan worden gemaakt.
Daar hebben wij in het schriftelijk verslag van vastgesteld dat het wel de
bedoeling van de wetgever is om personen die, medisch gezien, volledig arbeidsongeschikt
zijn en geen duurzaam benutbare mogelijkheden op de arbeidsmarkt meer hebben,
toch in aanmerking te laten komen van een dergelijke toeslag. Ik kom zo uitgebreid
terug op die gedeeltelijk arbeidsongeschikten. Ik wil alleen maar zeggen dat
er van de dertien knelpunten nog maar een over is. De oplossing daarvoor is
het wetsvoorstel dat wij nu bespreken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De staatssecretaris meent dat er een Kamermeerderheid bestaat voor het
voorstel om de langdurigheidstoeslag over te hevelen naar de bijzondere bijstand,
zodat het geen wettelijk recht meer is, maar de gemeenten al naar gelang van
hun humeur beslissen over de toekenning daarvan. De staatssecretaris weet
dat iedere gemeente keuzes kan maken op het vlak van de bijzondere bijstand.
In mijn beleving vond de VVD-fractie dat inderdaad een optie, maar de CDA-fractie
niet. De Kamer heeft gezegd dat zij erover wilde praten, maar had nog niet
echt een standpunt ingenomen.Staatssecretaris Van Hoof:Het gebeurt zelden dat mevrouw Noorman zich vergist, maar nu gebeurt dat
toch echt. Er zou op dat moment wel degelijk de mogelijkheid zijn geweest
om die weg te gaan. Ik zal straks iets meer zeggen over de bijzondere bijstand
en over de relatie tot het recht, ook als men de weg van de bijzondere bijstand
zou kiezen. Ik meen dat die weg niet onbegaanbaar hoeft te zijn, maar ik ga
daarop nu niet verder in omdat ik eerst wil stilstaan bij de amendementen
voordat wij aan eventuele conclusies toekomen.Er was nog één knooppunt, waarin het arbeidsmarktperspectief
een belangrijk element was. Dat moet ook niet uit de langdurigheidstoeslag
verdwijnen omdat deze toeslag anders een ongewenste bonus zou zijn op het
langdurig in een uitkering blijven zitten, hetgeen wij niet willen. Tegelijkertijd
klemde het dat mensen die in het kader van de reïntegratie een paar euro's
hadden verdiend daarmee ook het recht op langdurigheidstoeslag zouden verliezen.
Daarover hebben wij uitgebreid gesproken en aan de hand daarvan is dit wetsvoorstel
tot stand gekomen. Ik meen dat daarmee de laatste kramp uit de toepassing
van de langdurigheidstoeslag is gehaald en dat wij die daarmee uitvoerbaar
en redelijk hebben gemaakt. Naar aanleiding van de formulering die wij daarbij
hebben gekozen, heeft mevrouw Noorman-den Uyl amendement nr. 11 ingediend.
Daarin wil zij eenduidig regelen dat iedereen die 60 maanden geen inkomsten
uit of in verband met arbeid heeft genoten, recht heeft op een langdurigheidstoeslag.
In de nota naar aanleiding van het verslag heb ik al uitgelegd waarom ik de
oplossing heb gekozen die ik heb gekozen. Ik zie niet dat de formulering daarvan
de indruk wekt als zou de discretionaire bevoegdheid van de gemeente zich uitstrekken over het geheel van de toeslag. Mevrouw Noorman was
er bang voor dat door de huidige formulering de vraag of iemand in aanmerking
komt voor langdurigheidstoeslag in zijn geheel discretionair is geworden.
De gemeente kan, ook na de wetswijziging, niet anders dan een oordeel vellen
over het toekennen van de langdurigheidstoeslag als geheel. De kenmerken zijn
of er inkomsten uit of in verband met arbeid zijn geweest in de laatste 60
maanden, én er geen in aanmerking te nemen vermogen is én of
de belanghebbende goed heeft meegewerkt aan zijn reïntegratie. Zodra
aan alle kenmerken is voldaan, ontstaat recht op langdurigheidstoeslag. Ik
zie zelfs in het amendement het gevaar dat bij aanneming daarvan alleen degenen
die zeer geringe inkomsten uit of in verband met arbeid hebben ontvangen recht
zouden hebben op langdurigheidstoeslag. Dat is precies wat zij niet bedoelt,
maar dit heeft zij bereikt door het amendement zo te formuleren dat het hebben
van geringe inkomsten wordt toegevoegd aan al bestaande cumulatieve reeks
van voorwaarden waaraan moet worden voldaan. Dat kan nooit haar bedoeling
zijn. Zij zegt eigenlijk dat aan de voorwaarden wordt toegevoegd dat er sprake
moet zijn van geringe inkomsten. Dat is niet wat er nodig is. Het gaat om
de opsomming van voorwaarden. Daarnaast geven wij gemeenten de ruimte om ervoor
te zorgen dat de ongeveer 130.000 mensen die nu in aanmerking komen voor een
langdurigheidstoeslag die niet kwijtraken maar om te bezien of die wel of
niet van toepassing is. Dat heeft alles te maken met de beantwoording van
de vraag of mensen zich hebben ingespannen en of die beperkte inkomsten misschien
worden veroorzaakt door het feit dat men wel degelijk een poging heeft gedaan,
maar dat dit desalniettemin is mislukt. Ik adviseer mevrouw Noorman haar amendement
op dat punt niet in stemming te brengen. Mocht het wel zover komen, dan ontraad
ik de aanneming ervan ten zeerste, omdat het absoluut contraproductief is
in het licht van wat mevrouw Noorman bedoelt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De staatssecretaris heeft er in de wetswijziging voor gekozen de bestaande
regel te handhaven, al wordt het wel een ofbepaling. Artikel 36, eerste lid,
onderdeel, luidt als volgt: "b. gedurende de in onderdeel a bedoelde
periode geen inkomsten uit of in verband met arbeid heeft ontvangen;"
Dat is de bestaande wet, maar daar wordt aan toegevoegd: "...of ten aanzien
van wie het college van oordeel is dat, gelet op de zeer geringe hoogte van
de inkomsten uit of in verband met arbeid in die periode en de zeer geringe
duur van de arbeid..., kan in redelijkheid niet gesproken worden van..."
Dat is in wezen een kanbepaling. Oftewel, het college komt eigenstandig tot
een oordeel over de vraag of er, na afweging van alle factoren, sprake is
van die zeer geringe inkomsten. Daarover zijn wij het eens. Als je voldoet
aan de in de wet genoemde voorwaarden is sprake van een wettelijk recht. Wat
dat betreft velt de gemeente geen eigenstandig oordeel. Daar zijn wij het
ook over eens. Die ofbepaling is geen wettelijk recht. De gemeente maakt een
dergelijke afweging, rekening houdend met alle feiten en omstandigheden, en
komt dan tot een eigenstandig oordeel. Dat is een discretionaire bevoegdheid.
Daar zijn wij het ook over eens. In dezelfde zin wordt echter gesproken over
het wettelijke recht en de discretionaire bevoegdheid. Die worden als het
ware op elkaar geplakt, maar daardoor krijgen in ieder geval de VNG en veel
gemeenten de indruk dat de discretionaire bevoegdheid zich ook uitstrekt tot
het eerste deel van de zin. Dat is echter niet het geval. Daar zijn wij het
over eens.In het amendement op stuk nr. 11 heb ik de eerste zin gehandhaafd. Dat
is punt b van het eerste lid, onderdeel b. Dat is de huidige wet. Mijn toevoeging
is een sub op punt b. Dat wordt punt ba. Ik heb geen woorden toegevoegd. Ik
heb gewoon de letterlijke tekst genomen. Daarmee breng ik tot uitdrukking
dat er verschil is tussen het wettelijke recht dat ontstaat door middel van
het eerste deel van de zin tot het woordje "of" en de discretionaire
bevoegdheid die de staatssecretaris daarna wil toevoegen. Ik ben het daarmee
eens, maar de staatssecretaris neemt beide zaken in dezelfde zin op. Ik maak
er echter een aparte zin van. Daardoor wordt het onderscheid helderder. Het
gaat om punt b, maar als je daar niet helemaal aan voldoet, heeft het college
de bevoegdheid een en ander eigenstandig te wegen, binnen de formulering die
de staatssecretaris zelf heeft gekozen.Wij zijn het eens over wat wij met de wet willen en wat de bedoeling ervan.
Naar mijn oordeel verzet niets zich ertegen om het gestelde over een en ander
helderder te maken door mijn amendement. Door van de ofbepaling een discretionaire
bevoegdheid te maken, suggereert de staatssecretaris dat in het eerste deel
van de zin van het wettelijke recht een discretionair recht wordt gemaakt,
hetgeen niet het geval is. Daarover zijn wij het overigens eens.Staatssecretaris Van Hoof:Voorzitter. Wij hebben over de bedoeling geen verschil van mening. De
vraag is hoe wij deze kwestie in de wet formuleren. Mijn stelling is dat in
het wetsvoorstel precies staat wat mevrouw Noorman, de Kamer en ik willen.
Ik stel voorts dat de formulering in het amendement van mevrouw Noorman een
cumulatieve voorwaarde creëert, waarvan de uitleg, anders dan de VNG
kennelijk doet, moet zijn dat door die cumulatieve voorwaarde het risico bestaat
dat de uitkomst is dat mensen hoe dan ook geringe inkomsten moeten hebben,
willen zij überhaupt in aanmerking komen voor de langdurigheidstoeslag.
Dat is niet onze bedoeling. Wij kunnen nu bezig blijven met welles-nietes,
maar ik zou mevrouw Noorman willen vragen, haar amendement in heroverweging
te nemen. Als zij het toch wil handhaven, dan moet ik de Kamer echt ontraden
om het aan te nemen, want dan zou er iets kunnen gebeuren wat ik niet wil,
maar wat ook zij niet wil. Ik zeg de Kamer toe dat ik nog een keer zal nagaan
of de toelichting die mevrouw Noorman heeft gegeven, een oplossing kan bieden.
Ik vermoed dat mijn standpunt hetzelfde zal blijven, maar mocht het toch nog
veranderen, dan zal ik het de Kamer nog voor de stemming laten weten. Vooralsnog
ga ik ervan uit dat de bedoeling van mevrouw Noorman goed is, maar dat het
effect van het amendement verkeerd is. Ik vraag haar, het amendement nog eens
goed te bekijken en zich daarbij desnoods door mijn ambtenaren te laten adviseren.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter, ik waardeer deze woorden van de staatssecretaris en ik begrijp
dat het echt een "ofbepaling" moet zijn omdat ik anders een grotere
la zou opentrekken dan ik zou willen. Ik ben ervan overtuigd dat wij hetzelfde
willen en dat het alleen gaat om een juridisch juiste oplossing.
Als de staatssecretaris helderheid kan verschaffen met een nota van wijziging,
dan is mij dat even lief. Het gaat mij er niet om, de Kamer mijn amendement
te laten aannemen, maar om heel duidelijk te maken wat een wettelijk recht
en wat een discretionaire bevoegdheid is.Staatssecretaris Van Hoof:Voorzitter, ik heb de stellige overtuiging dat de onduidelijkheid die
mevrouw Noorman vermoedt, niet bestaat, dus ik handhaaf gewoon het wetsvoorstel.
Ik heb haar gevraagd om haar amendement nog eens te bekijken en ik zeg haar
toe dat ik dat ook zal doen. Mocht ik bij nader inzien tot de slotsom komen
dat er aanleiding is om de wet te veranderen, dan zal ik dat de Kamer laten
weten. En ik herhaal mijn aanbod aan mevrouw Noorman om mijn ambtenaren haar
te laten ondersteunen bij het nog eens goed bekijken van het amendement, want
over de inhoud en de bedoeling hebben wij geen verschil van mening.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Daar zal ik in ieder geval gebruik van maken.Staatssecretaris Van Hoof:Voorzitter. Een verschil van mening heb ik wel met de VNG over haar aanvullende
wensen voor de langdurigheidstoeslag. Ik heb in de nota naar aanleiding van
het verslag al beargumenteerd waarom ik het voorstel van de VNG ongewenst
en op sommige onderdelen onnodig vind. De VNG stelt voor, het perspectief
op de arbeidsmarkt niet meer te toetsen, maar een langdurigheidstoeslag toe
te kennen aan iedereen die gedurende vijf jaar een inkomen op bijstandsniveau
heeft ontvangen. Dit voorstel staat echt haaks op het uitgangspunt dat het
ontbreken van een perspectief op de arbeidsmarkt een rechtvaardiging vormt
voor de uitzondering die met de langdurigheidstoeslag wordt gemaakt op het
uitgangspunt dat het sociaal minimum toereikend is. Ik heb bij mijn algemene
inleiding al aangegeven dat dit perspectief hierbij essentieel is.Het verstrekken van een langdurigheidstoeslag aan werkenden, ook een onderdeel
van het voorstel van de VNG, impliceert dat het loon in de lagere cao-schalen
structureel ontoereikend zou zijn en dat het door de overheid zou moeten worden
aangevuld. Daardoor zou de koppeling van het wettelijk minimumloon en het
sociaal minimum worden bedreigd, terwijl de verschillen tussen de lagere loonschalen
en de net iets hogere loonschalen zouden verdwijnen en er ook nog andere effecten
in het loongebouw zouden optreden. Kortom, er zou sprake zijn van een ongewenste
inmenging in de cao-lonen. Bovendien is de langdurigheidstoeslag gerelateerd
aan de uitkering die men krijgt, met name de uitkering ingevolge de Wet werk
en bijstand, en niet aan het inkomen. Ik heb al in mijn inleiding aangegeven
dat niet het inkomen leidend is, maar de combinatie met het arbeidsmarktperspectief.
Het voorstel van de VNG zal naar mijn stellige overtuiging leiden tot gedragseffecten.
Bij iedere euro die men ontvangt bovenop het minimuminkomen, verliest men
immers in een klap het recht op de langdurigheidstoeslag voor een periode
van vijf jaar. Dat knelpunt is precies de reden waarom dit wetsvoorstel aan
de orde is. En last but not least, het voorstel van de VNG leidt voorts tot
forse extra uitgaven. De directe kosten van het voorstel van de VNG raam ik
op 50 mln. à 60 mln. De kosten van de gedragseffecten en een eventuele
doorwerking in de rest van het loongebouw zitten daar niet in. Dat betekent
dat wij praten over een enorme kostenpost. Ten slotte denk ik dat de Wet werk
en bijstand niet de geëigende wet is voor een dergelijke generieke inkomensondersteuning.
Bovendien zijn gemeenten hiervoor niet de meest aangewezen uitvoerende instantie,
want inkomensbeleid is voorbehouden aan de centrale overheid. Dit zijn voldoende
argumenten om het VNG-voorstel af te wijzen en niet alleen maar af te wijzen,
maar krachtig af te wijzen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik volg niet helemaal de redenering van de staatssecretaris, maar hij
legt wel de vinger op een aspect in het VNG-voorstel dat ik niet zo handig
vind. Dat is dat voor mensen die werken, werken moeten lonen, maar dat de
langdurigheidstoeslag...De voorzitter:En uw vraag?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik hoef bij wetgeving niet altijd een vraag te stellen. Ik wil helderheid.De voorzitter:Nee, maar u gebruikt nu het antwoord van de minister om een stukje eigen
tekst in te brengen. Dat is ook niet de bedoeling van wetgeving.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat ben ik niet helemaal met u eens. Er ligt namelijk een amendement en
mijn opmerking gaat over de werking en de strekking van het amendement.De voorzitter:Dan moet u "to the point" komen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Is de staatssecretaris het met mij eens dat de fiscale arbeidskorting
het instrument moet zijn waarmee de overheid meer arbeid lonend maakt in plaats
van de langdurigheidstoeslag, die veel meer is gericht op mensen die niet
kunnen werken en dat perspectief ook niet hebben?Staatssecretaris Van Hoof:De langdurigheidstoeslag is niet bedoeld om arbeid te laten lonen. De
langdurigheidstoeslag is bedoeld om een extraatje te geven aan mensen voor
wie helaas nog geen sprake is van arbeid, die langdurig in de bijstand zitten
en die verondersteld mogen worden straks kosten te krijgen vanwege bijvoorbeeld
het kapotgegaan van een koelkast. Het heeft niets te maken met het belonen
van werk. Integendeel, als je de langdurigheidstoeslag hoger maakt of eerder
geeft, ben je contraproductief bezig ten opzichte van het activeren en in
de richting van werk geleiden. Dat is een van de problemen. Probleem is ook
dat de VNG het koppelt aan werk. Daarvoor is de langdurigheidstoeslag absoluut
niet bedoeld.Voorzitter. Ik wil thans een paar amendementen bespreken. Ik heb zojuist
al gezegd dat er grote bezwaren kleven aan het morrelen aan de voorwaarden
voor de langdurigheidstoeslag die wij nu kennen, bijvoorbeeld het verkorten
van de termijn tot 36 maanden, zoals gevraagd in het amendement-De Wit op
stuk nr. 7. Het amendement roept op tot het verkorten van de referteperiode
voor de langdurigheidstoeslag van zestig maanden naar 36 maanden. Toen wij
over de Wet werk en bijstand spraken, hebben wij heel bewust
gekozen voor een referteperiode van zestig maanden omdat uit cijfers bleek,
dat ook in het vierde en vijfde jaar nog mensen uitstromen uit de bijstand
en dat ergens bij het vijfde jaar een omslagpunt zit. De heer Bakker heeft
daar ook naar verwezen. Ik heb al aangegeven dat ten opzichte van de situatie
van toen er naar mijn stellige overtuiging nu nog meer verandering is gekomen
door het meer activerende karakter van de Wet werk en bijstand en door straks
de terugkeerbaan. Er moet dan ook van worden uitgegaan dat er ook in het vierde
en het vijfde jaar nog steeds uitstroom zal zijn.De langdurigheidstoeslag verkleint de financiële prikkel om werk
te aanvaarden en kan uitstroom uit de bijstand ontmoedigen. De heer Bakker
en de heer Varela hebben dat nog eens vastgesteld en ik ben het daarmee eens.
Naarmate je de langdurigheidstoeslag eerder geeft, is dat contraproductief
ten opzichte van de inzet die wij met zijn allen hebben om mensen aan de slag
te krijgen. Misschien mag ik dit larderen met het volgende voorbeeld, dat
wij allemaal kennen. Bij de evaluatie van bijvoorbeeld de seizoensarbeid in
de tuinbouw hebben wij gezien dat één van de argumenten die
werden aangedragen, luidde: ik doe niet mee, want dan ben ik misschien straks
mijn langdurigheidstoeslag kwijt. Dit, ondanks het feit dat wij hadden gegarandeerd
dat dit niet zo zou zijn. Welnu, dat is één van de redenen om
de langdurigheidstoeslag strikt vorm te geven en om te voorkomen dat het een
beloning wordt voor langdurig verblijf in de bijstand. Het verschuiven naar
36 maanden zou de groep die nog wel uitstroomt – deze zal naar mijn
overtuiging straks groter worden – ontmoedigen. Daarom vind ik dat wij
toen de periode van 60 maanden terecht hebben vastgesteld en dat wij daaraan
moeten vasthouden.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik volg de redenering van de staatssecretaris niet en daarmee beginnen
wij de dag helaas meteen alweer met onenigheid! Ik zou denken dat ook na drie
of vijf jaar er nog altijd, in de redenering van de staatssecretaris, een
toets plaatsvindt op de vraag of de persoon in kwestie nog kans maakt op de
arbeidsmarkt. Is dat het geval, dan volgt er geen recht op een langdurigheidstoeslag.
Kortom, wat is nu eigenlijk het probleem? De gemeenten stellen nog steeds
vast – de staatssecretaris zegt dat dit steeds beter gaat – of
mensen nog een kans hebben op de arbeidsmarkt. Is dat het geval, na drie of
na vijf jaar, dan is er geen sprake van een recht op langdurigheidstoeslag.
Wat heeft het een dan met het ander te maken?Staatssecretaris Van Hoof:Van de langdurigheidstoeslag hebben wij zo-even vastgesteld hoe deze tot
stand is gekomen. Wij hebben vastgesteld wat de specifieke criteria waren
en wij hebben ook gezegd wat de achtergronden waren. De heer Vendrik was toen
helaas nog niet in de zaal aanwezig, maar hij zou een en ander kunnen vermoeden –
alhoewel ik dit betwijfel, want dan zou hij de vraag niet hebben gesteld.
Het gaat erom dat de langdurigheidstoeslag te maken heeft met aan de ene kant
het inkomen en aan de andere kant het arbeidsmarktperspectief. Dat zijn twee
essentiële onderdelen. Naarmate je de langdurigheidstoeslag dichter bij
brengt, ruimer maakt, oprekt en gemakkelijker te bereiken maakt, zal dit betekenen
dat het gedragseffecten heeft ten opzichte van de intentie die wij allemaal
hebben. Ook de heer Vendrik heeft deze intentie, zo weet ik: de intentie om
mensen uit de uitkering te halen en aan de slag te brengen. Naarmate je dit
soort toeslagen dichter bij brengt, zal dit een gedragseffect hebben dat ontmoediging
heet en in de weg zal staan aan de reïntegratie. Het betekent dat wat
mij betreft de stringente eis van vijf jaar overeind blijft en dat wij ondertussen
proberen te voorkomen dat mensen een langdurigheidstoeslag krijgen. Immers,
daar zou het ons om moeten gaan: mensen zouden niet eens in aanmerking moeten
komen voor de langdurigheidstoeslag.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik leg u de stelling voor dat dit na drie jaar nog steeds niet is gelukt,
namelijk de kans op een baan of het hebben van een baan, ondanks alle veranderingen
die hebben plaatsgevonden zoals gemeenten die er meer werk van maken en een
arbeidsmarkt die binnenkort gaat aantrekken – dat hopen wij althans.
Als dat allemaal niet lukt na drie jaar en wij met elkaar vaststellen dat
na drie jaar de reserves wel op zijn en de eerste schulden zich aandienen
enzovoorts, dan is er toch nog steeds sprake van een sluitend systeem?Staatssecretaris Van Hoof:Dat is de redenering waarvan ik eerder heb gezegd dat deze behoort bij
de oude bijstandswet. Toen was dat zo en misschien had u toen wel gelijk.
Wij waren toen nog bezig met een bijstandswet op grond waarvan wij mensen
een uitkering gaven en waarbij het element van reïntegratie niet of nauwelijks
aan de orde was. Maar sinds een paar jaar is het een en ander veranderd, een
proces dat nog steeds doorgaat. Ik noem de terugkeerbaan die eraan komt, waardoor
mensen een tijdje met behoud van uitkering aan de slag gaan en langzaam maar
zeker op de ladder naar de arbeidsmarkt zullen stijgen. Dat zal best langer
dan drie jaar kunnen duren. De heer Bakker verwees naar de heer Melkert, die
daarvan al eerder heeft gezegd dat ook in het vierde en het vijfde jaar nog
steeds sprake is van uitstroom, welke uitstroom moet worden bevorderd en niet
moet worden ontmoedigd door een langdurigheidstoeslag in de lucht te laten
hangen, waardoor er ongewenste gedragseffecten komen.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Het doel dat wij onderschrijven is om mensen zonder arbeidsperspectief
te steunen. Naarmate de discussie vordert, begin ik mij steeds meer af te
vragen of de weg die wij bewandelen, de juiste weg is. Tijdens het overleg
hierover heb ik het een en ander voorgelezen: van wethouder tot werkvloer
is veel kritiek op de langdurigheidstoeslag, waarmee – zo is veelal
de gedachte – klanten worden gestraft voor hun inzet. Ik heb gevraagd
waarom wij die toeslag niet afschaffen, en de opbrengst daarvan niet inzetten
voor maatwerk bij inkomenssteun. Ik heb daarbij aangegeven dat de individuele
toets erg belangrijk is. Wil de staatssecretaris daar nog eens naar kijken?
Wat vindt hij van mijn opmerkingen?Staatssecretaris Van Hoof:Aan het begin van mijn betoog heb ik aangegeven dat wij een verleden hebben
als het gaat om discussies rond de langdurigheidstoeslag. Ik heb de Kamer
een brief geschreven, waarover wij op 30 juni van het vorig jaar hebben
gesproken. Daarbij heb ik vastgesteld dat er Kamerbrede steun is voor de variant die nu op tafel ligt. Maar ik heb ook vastgesteld dat er
een Kamermeerderheid van CDA, VVD en D66 voor afschaffing is van de langdurigheidstoeslag
en onderbrenging daarvan in de bijzondere bijstand. Die twee varianten zijn
nog steeds open, maar vanwege het draagvlak in de Kamer en de afspraak die
wij toen hadden, heb ik voor iets anders gekozen. U hebt gelijk als u zegt
dat wij inmiddels een discussie voeren die veel verder gaat dan toen. Als
u mij vraagt of ik voor deze oplossing had gekozen met de kennis van nu, moet
ik zeggen dat ik gisteren behoorlijk verrast was door de inbreng van de Kamer.
Ja, de andere variant is dus nog steeds een optie, maar ik wil graag eerst
dit wetsvoorstel zelf afhandelen en de amendementen daarop bespreken. Van
mij mag u namelijk enig consequent gedrag verwachten.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Mijn gedrag was ook heel consequent.Staatssecretaris Van Hoof:Ik had het niet tegen u.De heer Vendrik (GroenLinks):Tegen wie dan wel?Staatssecretaris Van Hoof:Wie de schoen past, mag hem aantrekken!De voorzitter:Ik stel voor dat wij de toelichting op de amendementen en de nota van
wijziging afwachten, waarna wij onze mind kunnen opmaken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dit is de eerste termijn van de kant van de regering, waarin het dus over
meer gaat dan over amendementen alleen. De staatssecretaris heeft gelijk dat
er veel meer over tafel is gegaan dan in eerste instantie in de rede lag,
zodat ik het heel redelijk vind dat hij de ruimte neemt om daarop te reageren.De voorzitter:Dat is precies wat ik de staatssecretaris vraag. Hij heeft het woord.Staatssecretaris Van Hoof:Ik kom toe aan het amendement op stuk nr. 9, van de heer De Wit, over
de ambtshalve toekenning. Ik ben het met hem eens dat iedereen die recht heeft
op de langdurigheidstoeslag die ook moet ontvangen. De vraag is echter of
de ambtshalve verstrekking op dit moment de meest effectieve manier is om
die doelstelling te verwezenlijken. De eerste voorwaarde bij ambtshalve verstrekking
is dat de gemeente de juiste gegevens heeft om vast te stellen welke groep
daarvoor in aanmerking zou komen. De tweede is dat die bestanden efficiënt
te gebruiken zijn. Daarbij moet aangetekend worden dat de gemeente contact
zal moeten zoeken met betrokkenen, waardoor er geen tijd- en efficiencywinst
zal ontstaan ten opzichte van de situatie waarin de langdurigheidstoeslag
op aanvraag wordt verstrekt, omdat die gegevens er niet zijn, onvoldoende
duidelijk zijn of onvoldoende zeker zijn. Alleen al om die praktische reden
is de ambtshalve verstrekking op dit moment geen optie.Naast die praktische bezwaren is er nog een ander bezwaar. In de memorie
van toelichting bij de Wet werk en bijstand is aangegeven dat het ontbreken
van het arbeidsmarktperspectief ten principale moet worden gezien als een
tijdelijke, zij het soms langdurige, eindige situatie die wij van jaar tot
jaar moeten beoordelen. Daarom is het nodig dat er persoonlijk contact is.
De heer De Wit vreesde ervoor dat mensen een nummer worden. Daar gaat het
echter niet om. Eén van de hoofddoelstellingen in de Wet werk en bijstand
is reïntegratie, terugkeer naar de arbeidsmarkt. Dat betekent dat de
gemeente, die daarvoor verantwoordelijk is, die mensen regelmatig zal moeten
zien. Ik heb altijd gezegd dat het kabinet van mening is dat wij mensen in
een bijstandsuitkering niet moeten afschrijven door te stellen: alstublieft,
hier hebt u een uitkering en na vijf jaar krijgt u ook nog een langdurigheidstoeslag.
De gemeente moet inzetten op reïntegratie. Dat betekent dat de gemeente
maatwerk moet leveren en dat zij niet ambtshalve mensen moet afschrijven en
met een uitkering het bos in moet sturen. Tegen die achtergrond moet ik aanvaarding
van het amendement op stuk nr. 9 ontraden.Met betrekking tot het beslag en de langdurigheidstoeslag, waarover mevrouw
Noorman-den Uyl op stuk nr. 13 een amendement heeft ingediend, is het goed
dat men zich realiseert dat in principe alle inkomsten vatbaar zijn voor beslag.
Daar zijn een paar uitzonderingen op. Een uitzondering is de situatie waarin
een tegemoetkoming gekoppeld is aan bepaalde noodzakelijke kosten. De bijzondere
bijstand is daarvan een heel goed voorbeeld. De bijzondere bijstand wordt
uitgezonderd als het om beslag gaat. Dat zou overigens een extra argument
zijn om de langdurigheidstoeslag te stoppen en naar de bijzondere bijstand
over te gaan. Dat is een bijkomend positief voordeel. Mevrouw Noorman heeft
gisteren gevraagd waarom het wel mogelijk is de huurtoeslag, de zorgtoeslag
en de kinderopvangtoeslag uit te zonderen van dat beslag en de langdurigheidstoeslag
niet. Dat komt doordat die toeslagen gekoppeld zijn aan bepaalde noodzakelijke
kosten, zoals kosten van zorg, van huur en van kinderopvang. Bij de langdurigheidstoeslag
ligt dat anders. Die is in tegenstelling tot de voorbeelden die ik net noemde
niet gekoppeld aan noodzakelijke kosten. Het is een vrij besteedbaar inkomensbestanddeel
en dus vatbaar voor beslag. Ik zie geen aanleiding om voor de langdurigheidstoeslag
af te wijken van het algemeen geldende uitgangspunt. Dat betekent dat ik ook
aanvaarding van het amendement op stuk nr. 13 moet ontraden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De categoriale bijstand die voorafging aan de langdurigheidstoeslag was
niet vatbaar voor beslag, ook al had deze vorm van bijstand geen doelbestemming.
Ik herinner de staatssecretaris eraan dat de verhoging van de AOW met € 9
per maand, die onlangs is vastgesteld, ook gevrijwaard is voor beslag. Daar
was de minister van SZW erg trots op. Ook deze uitgave is niet geoormerkt.
De redenering waarop de staatssecretaris het beslagvrij maken van de langdurigheidstoeslag
baseert, is dus staande te houden, maar die gaat niet in alle gevallen op.
Het is nooit de bedoeling geweest om op de langdurigheidstoeslag beslag te
leggen. Daarom vraag ik de staatssecretaris, zijn standpunt te heroverwegen.Staatssecretaris Van Hoof:Mevrouw Noorman noemt twee voorbeelden om aan te geven dat de langdurigheidstoeslag
uitgezonderd zou moeten worden van het beslag. Zij zegt in de eerste plaats
dat de bijzondere bijstand uitgezonderd is. Dat ben ik met haar eens; ik heb zojuist al aangegeven dat het een mooi bijkomend effect zou zijn
als wij de langdurigheidstoeslag ophieven en die in de bijzondere bijstand
onderbrachten. Wat dat betreft komt mevrouw Noorman zelf met de argumenten.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mijn argument is de categoriale bijstand.Staatssecretaris Van Hoof:In de tweede plaats noemt mevrouw Noorman het voorbeeld met betrekking
tot de AOW. Dit voorbeeld bewijst nog eens dat je vanwege de precedentwerking
niet al te veel moet uitzonderen. Dat kan namelijk betekenen dat wij volgende
week weer over een andere uitzondering spreken. Ook daarom houd ik vast aan
mijn oordeel over het amendement van mevrouw Noorman op stuk nr. 13.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De categoriale bijstand – deze is bestemd voor chronisch zieken
en gehandicapten en voor ouderen – hebben wij overeind gehouden. Deze
bijstand is ook niet vatbaar voor beslag.Staatssecretaris Van Hoof:Dat is juist.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dit betekent dat het in de rede ligt om dit laatste voor de langdurigheidstoeslag
ook te laten gelden. Het feit dat de verhoging van de AOW zeer recentelijk
ook op deze manier geoormerkt is, is daarvoor een extra reden. Ik begrijp
daarom werkelijk niet waarom de staatssecretaris zo vastbesloten zegt dat
hij de langdurigheidstoeslag gewoon niet wil uitzonderen van beslag; de argumentatie
ontbreekt.Staatssecretaris Van Hoof:Wij moeten kiezen voor het een of het ander. Als u kiest voor de langdurigheidstoeslag,
dan is het vrij besteedbare inkomen dat in aanmerking komt voor beslag. Als
u ervoor kiest dat de langdurigheidstoeslag het karakter heeft van bijzondere
bijstand en ook als zodanig behandeld moet worden, dan vind ik dat prima,
maar dan maken wij er nu bijzondere bijstand van. Dan bereikt u wat u wilt.
Kiezen voor zowel het een als het ander is echter onmogelijk.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Niet ik, maar de heer De Wit gebruikte in de eerste termijn deze opsomming.Staatssecretaris Van Hoof:Dat had ik al gecorrigeerd.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Goed. Ik heb in mijn eerste termijn wel gesproken over het feit dat wij
door de introductie van de langdurigheidstoeslag het niveau van het minimuminkomen
voor mensen die dat niet zelf kunnen veranderen, gelijktrekken met dat van
de AOW. Bij de AOW geldt een beslagruimte van 10%. Als de staatssecretaris
nu zegt dat hij een beslagruimte op de langdurigheidstoeslag van 10%
reëel vindt, dan kan ik mij daar nog wel in vinden. Ik vind het echter
niet reëel als de hele inkomensaanvulling, die bedoeld is om het inkomen
op het niveau van de AOW te brengen, openstaat voor beslag. Dan ga je voorbij
aan het doel van de oorspronkelijke operatie.Staatssecretaris Van Hoof:Ik heb al aangegeven waarom ik vind dat het wel kan. Bovendien is de relatie
die mevrouw Noorman legt met de AOW mijns inziens niet als zodanig vastgelegd
en geformaliseerd; integendeel, die band bestaat op dit punt naar mijn mening
helemaal niet. Laten wij daarvoor ook de feitelijkheid van vandaag bezien.
Laten wij het karakter van de langdurigheidstoeslag vooral niet uit het oog
verliezen en laten wij de toeslag niet gaan uitbreiden of het karakter ervan
gaan oprekken, zoals dat gisteren gebeurde en vandaag weer dreigt te gebeuren.
Ik heb aangegeven wat de essentiële onderdelen zijn. Aan de ene kant
is dat het minimuminkomen gedurende een langere periode. Aan de andere kant
is dat de beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt. Aan die elementen toets ik.
Wij hebben indertijd afgesproken dat het gaat om een algemene inkomensondersteuning.
Het uitgangspunt is dat een algemene inkomensondersteuning in aanmerking komt
voor beslag. Als wij dat anders willen, dan moeten wij daarmee naar de bijzondere
bijstand. Daar valt met mij over te praten. Dat is duidelijk, maar mevrouw
Noorman kan niet van twee walletjes eten.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik vind eerlijk gezegd dat de staatssecretaris mevrouw Noorman een betere
argumentatie schuldig is. Er worden kennelijk verhogingen en toeslagen verstrekt
die geen concrete bestemming hebben, maar die wel ten dele vrij zijn van beslag.
Waarom zou dat dan hier opeens niet kunnen? Er is een kans dat mensen die
recht hebben op een langdurigheidstoeslag een schuld hebben en dat zij in
een schuldsaneringstraject zitten, waarbij een deel van hun uitkering voorwerp
is van beslag. Ik denk dat wij het er snel over eens zijn dat die kans relatief
groot is.Staatssecretaris Van Hoof:Als dat zo zou zijn, dan heeft de gemeente gefaald. Dan heeft zij haar
taak niet goed uitgevoerd. Dan zou de gemeente pas na vijf jaar tot de ontdekking
komen dat mensen een schuld hebben. Dat kan niet waar zijn. Wij praten uitgebreid
over de vraag wat er valt te doen aan de schuldenproblematiek. De Kamer weet
dat ik daar druk mee bezig ben. Ik ben het absoluut niet met u eens dat mensen
die schulden hebben dus een langdurigheidstoeslag moeten krijgen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat bedoelde ik niet. De kans is groot dat iemand die zijn schulden heeft
laten oplopen in een schuldsaneringstraject is terechtgekomen. Volgens de
huidige beslagregels moet een deel van de uitkering besteed worden aan schuldsanering.
Ik zeg niet dat gemeenten te laat zijn. Ik zeg alleen dat de kans relatief
groot is dat deze groep die na vijf jaar nog in de bijstand zit en geen perspectief
op de arbeidsmarkt heeft in een schuldsaneringstraject zit. In die situatie
heeft betrokkene nog maar 90% van het relevante sociaal minimum te
besteden, want dat is vrij van beslag. Daar is de armoedeproblematiek dus
nog knellender. Wat is erop tegen om in een problematische situatie slechts
10% van de langdurigheidstoeslag, die toch een tegemoetkoming is, voorwerp
van beslag te laten zijn en de rest vrij te laten? Ik redeneer vanuit de situatie
van deze mensen. Waarom houdt u daar zo aan vast?Staatssecretaris Van Hoof:Het is niet nuttig en ook niet behulpzaam! Stel dat er inderdaad sprake
is van een schuldsaneringstraject. In dat traject worden mensen aangesproken
om maandelijks uit hun uitkering een bijdrage te doen. Als dan een eventuele
langdurigheidstoeslag buiten de aflossing zou worden gehouden, zou dat
geen probleem hoeven te zijn, maar als die bij de aflossing wordt betrokken,
wordt de schuld alleen maar sneller afgelost en zijn mensen dus eerder van
hun schuld af en komen zij dus weer eerder in een betere situatie terecht.
Als er geen beslag zou plaatsvinden, zou dat contraproductief zijn en zouden
wij mensen alleen maar langer en nadrukkelijker in die schuldsituatie duwen.
Ik heb daar bezwaar tegen, want ik wil mensen daar uithalen. Als die langdurigheidstoeslag
alleen maar op basis van het kenmerk dat het een algemeen inkomensdeel is
onder de beslagmogelijkheid blijft, zal dat volgens mij alleen maar behulpzaam
kunnen zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Maar, de langdurigheidstoeslag verstrekken wij toch vooral aan mensen
zonder perspectief op werk en die waarschijnlijk langdurig op het sociaal
minimum zullen blijven zitten? Hiermee krijgen zij toch een eenmalig extraatje
om iets aan die armoede te doen waaronder zij zo lijden? Dat is toch de raison
d'être van de langdurigheidstoeslag? Het is dan toch vreemd dat, omdat
iemand ook voorwerp is van een schuldsaneringstraject, die € 400
meteen weer worden ingepikt, terwijl de armoede bij die groep juist knellender
is, omdat een deel van de uitkering immers al weggeven moet worden aan die
schuldsanering? Dat is toch raar, wij doen het toch om die mensen even een
beetje lucht te geven? Waarom moeten wij mensen dan ook nog eens tot die laatste
euro bestraffen voor het feit dat ze de mist zijn ingegaan bij het aangaan
van schulden?Staatssecretaris Van Hoof:Het heeft niets te maken met bestraffen. Schulden zijn gemaakt, laten
wij dat vaststellen. Bovendien is er een traject met betrokkene afgesproken
om die schuld in te lossen. Als in dat traject de langdurigheidstoeslag onderwerp
van het beslag van die regeling is – en dat zou kunnen, maar dat hoeft
niet per se – dan is dat zo en dan heeft dat alles te maken met het
karakter van die langdurigheidstoeslag; een algemeen inkomenselement waardoor
het in het algemeen onder het beslag valt. Bovendien is het effect ervan dat
men eerder uit de situatie is die u zo terecht als vervelend beschrijft, want
de schuld wordt minder en men is eerder uit die schuldsituatie omdat men meer
kan aflossen. Nogmaals, ik vind het onnuttig en ook niet behulpzaam om de
langdurigheidstoeslag wel uit te zonderen van de beslagmogelijkheid en ik
blijf derhalve bij mijn standpunt dat het amendement van mevrouw Noorman op
stuk nr. 13 moet worden ontraden.Voorzitter. Hoe zit het weer precies als het gaat om de langdurigheidstoeslag
en arbeidsgehandicapten? Iemand met een arbeidsongeschiktheidsuitkering komt
in principe niet in aanmerking voor de langdurigheidstoeslag, omdat er immers
sprake is van inkomsten in verband met arbeid. Dat is een uitgangspunt, maar
daar is wel een uitzondering op gemaakt, namelijk voor de groep duurzaam en
volledig arbeidsongeschikten. Als aan nog wat meer voorwaarden wordt voldaan,
heeft die groep wel recht op een langdurigheidstoeslag. De rechtvaardiging
voor die uitzondering zit hem erin dat bij die groep het arbeidsmarktperspectief
ontbreekt, omdat zij beperkingen hebben als het gaat om die benutbare mogelijkheden.
Daar zijn wij het met elkaar ook over eens geworden. Iemand die gedeeltelijk
arbeidsongeschikt is, heeft geen recht op de langdurigheidstoeslag, omdat
daar die grote beperkingen met betrekking tot die benutbare mogelijkheden
niet aanwezig zijn. Dit is één uitgangspunt. Hier is een uitzondering
op gemaakt, namelijk voor de groep duurzame en volledig arbeidsongeschikten.
Deze groep heeft wel recht op een langdurigheidstoeslag als aan een aantal
voorwaarden wordt voldaan. De rechtvaardiging voor deze uitzondering is dat
volledig arbeidsongeschikten geen arbeidsmarktperspectief hebben, omdat hun
benutbare mogelijkheden beperkt zijn. Dit is duidelijk en wij zijn het hier
ook over eens.Iemand die gedeeltelijk arbeidsongeschikt is, heeft geen recht op de langdurigheidstoeslag,
omdat voor hem die grote beperkingen van de benutbare mogelijkheden niet gelden.
Hij heeft in beginsel een arbeidsmarktperspectief.Het al dan niet hebben van grote beperkingen van de benutbare mogelijkheden
is dan ook een objectieve en redelijke rechtvaardiging om onderscheid te maken
tussen gedeeltelijk en volledig arbeidsgehandicapten. Ik blijf dan ook bij
mijn uitgangspunt dat het gerechtvaardigd is om gedeeltelijk arbeidsgehandicapten
uit te sluiten van het recht op de langdurigheidstoeslag. Als wij de maatstaf
van grote beperkingen van de benutbare mogelijkheden zouden loslaten, zal
het bestaansrecht van de langdurigheidstoeslag in de Wet werk en bijstand
vervallen, waarin het arbeidsmarktperspectief nu juist een centraal element
is.Hier is nog wel meer over te zeggen. Ik denk dat wij het eens zijn op
de belangrijke punten zoals ik die nu heb geschetst. In de Wet werk en bijstand
is dus ondubbelzinnig geregeld dat mensen die volledig arbeidsongeschikt zijn,
die duurzaam geen benutbare mogelijkheden meer hebben, recht hebben op de
langdurigheidstoeslag.Wij zijn het er ook over eens dat er recht bestaat op een langdurigheidstoeslag
in de situatie dat iemand duurzaam geen benutbare mogelijkheden meer heeft
en dus volledig arbeidsongeschikt is, maar die niet voor een volledige arbeidsongeschiktheidsuitkering
in aanmerking komt omdat hij of zij voor minder dan een bepaald percentage
arbeidsongeschikt was. In die zin is het amendement op stuk nr. 12 van mevrouw
Noorman eigenlijk overbodig.Wij zijn het er verder over eens dat mensen voor wie een arbeidsdeskundig
onderzoek is gevraagd zonder dat hun gezondheidstoestand daartoe aanleiding
gaf, eveneens recht hebben op de langdurigheidstoeslag.In beide laatste gevallen kan de langdurigheidstoeslag worden toegekend.
Ik heb de gemeenten hierover in een verzamelbrief geïnformeerd. Uit de
inbreng die de Kamer gisteren heeft geleverd, heb ik echter opgemaakt dat
zij signalen heeft ontvangen dat in sommige gemeenten deze arbeidsongeschikten
geen langdurigheidstoeslag krijgen. Ik zal in een volgende verzamelbrief naar
aanleiding van dit debat in algemene zin het nodige opnemen over de langdurigheidstoeslag.
In die brief zal ik deze elementen nadrukkelijk vermelden en de gemeenten
erop wijzen dat deze groepen wel recht hebben op de langdurigheidstoeslag.Mevrouw Koşer Kaya (D66):De staatssecretaris zegt nu dat mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt
zijn en een gedeeltelijke uitkering hebben, worden uitgesloten van de langdurigheidstoeslag.
Als wij voor deze variant kiezen, moeten wij daar ook de consequenties van
dragen. Wij moeten dan consequent kiezen voor rechtvaardigheid tussen de verschillende
groepen.Ik kan het ook omdraaien: als iemand een gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering
heeft, is het des te moeilijker om aan werk te komen. Als hij dan na vijf
jaar nog steeds op hetzelfde niveau verkeert, dient hij ook gebruik te kunnen
maken van de langdurigheidstoeslag. Of je haalt de langdurigheidstoeslag helemaal
weg en kiest voor bijzondere bijstand en maatwerk, of je doet dit niet, maar
dan moet er wel een rechtvaardiging komen. Ik volg dit niet helemaal.Staatssecretaris Van Hoof:Ik kom hier nog op terug, omdat de heer Bakker hier gisteren in het kader
van de bijzondere bijstand het nodige over heeft gezegd. Ik heb nog niet alles
over de groep gedeeltelijk arbeidsongeschikten op een rijtje gezet en wil
eerst nog met u spreken over een volgende categorie, namelijk de mensen die
gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn en die werken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wij zijn het inhoudelijk met elkaar eens dat 80% tot 100%
de wettelijk voorgeschreven regel is. De gemeente heeft hier dan ook geen
discretionaire bevoegdheid. Er zijn echter ook mensen die de facto geheel
arbeidsongeschikt zijn, maar toch een uitkering hebben omdat eerder was geoordeeld
dat ze gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn. Deze mensen hebben dus geen enkel
arbeidsmarktperspectief, zoals dat op pagina 3 van de nota naar aanleiding
van het verslag is omschreven. Daar staat echter ook dat mensen zonder dat
perspectief recht hebben op de toeslag. Een en ander roept de vraag op of
de voorgestelde regeling de discretionaire bevoegdheid van gemeenten om af
te wijken van de wet afdoende regelt. Gemeenten zeggen dat dat niet het geval
is, want zij stellen dat u wel in een verzamelbrief kunt neerleggen dat zij
zo moeten handelen, maar dat de wet de daarvoor benodigde discretionaire bevoegdheid
niet toekent.Dat is de reden dat ik in mijn amendement op stuk nr. 12 regel dat gemeenten
voor deze bijzondere groep discretionaire bevoegdheid krijgen. Als ik het
niet goed heb geformuleerd in mijn amendement, hoor ik graag suggesties om
het zo te omschrijven dat deze discretionaire bevoegdheid echt alleen is bedoeld
voor mensen met een gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering die in de
loop der tijd feitelijk geheel arbeidsongeschikt zijn geworden, niet meer
herkeurd zullen worden en geen enkel redelijk arbeidsmarktperspectief meer
hebben.Staatssecretaris Van Hoof:Gemeenten zeggen volgens u dat wat wij willen, niet zou kunnen. Dat is
de wereld op zijn kop. Als Kamer en regering vaststellen dat gemeenten mensen
uit deze categorie een langdurigheidstoeslag kunnen toekennen, dan maakt dat
deel uit van de wet. Alles wat hier gewisseld wordt, maakt immers onderdeel
uit van de wet. Gemeenten die straks tegen mij zeggen dat het niet mag, verkopen
flauwekul. Dat is flauwekul, omdat de wet het mogelijk maakt en het in het
debat tussen regering en Kamer is bevestigd. Ik zal de gemeenten hierover
bovendien nog een keer informeren in een verzamelbrief. Het is met andere
woorden mijn stellige overtuiging dat geen enkele gemeente in gemoede kan
beweren dat het niet kan. Uw amendement heb ik dan ook niet nodig.Overigens is uw amendement op stuk nr. 12 te algemeen geformuleerd. Het
regelt namelijk een recht op een langdurigheidstoeslag voor degenen die meer
dan 80% arbeidsongeschikt zijn en geen duurzaam benutbare mogelijkheden
hebben. Dat zijn bijna onverenigbare grootheden en bovendien heeft het amendement
betrekking op veel meer mensen dan alleen de groep die u wilt bereiken. Het
is veel beter om de koninklijke weg van de wetgeving te volgen en alle betrokkenen
nog een keer te informeren. Ik denk dat wij het probleem daarmee echt oplossen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het is nodig om de discretionaire bevoegdheid scherper te omschrijven,
omdat de wet een gelimiteerd recht geeft: je moet aan alle voorwaarden voldoen
om van dit recht gebruik te kunnen maken. In de wet is immers geen algemene
bepaling opgenomen die burgemeester en wethouders een discretionaire bevoegdheid
geeft om af te wijken van de hoogte en de duur van kleine bijverdiensten.
U wilt dat gemeenten mensen die 100% arbeidsongeschikt zijn en mensen
die volgens de regels 80% maar de facto volledig arbeidsongeschikt
zijn en geen arbeidsmarktperspectief hebben, gelijk behandelen. Gemeenten
hebben volgens u daartoe de discretionaire bevoegdheid, omdat dit debat onderdeel
is van de wetsgeschiedenis. Dat is volgens mij niet juist: als de wet die
discretionaire bevoegdheid niet toelaat, mogen de gemeenten dat echt niet
doen.Staatssecretaris Van Hoof:Daar hebben wij het helemaal niet over. Volgens mij ging het om de vraag
of de groep gedeeltelijk arbeidsongeschikten waar wij nu over spreken, in
aanmerking kwam voor de langdurigheidstoeslag. Daar ging het misverstand over,
in het algemeen, dus over de wetgeving en de voorwaarden waaraan moet worden
voldaan. De mensen waarover wij het net hadden, komen voor de langdurigheidstoeslag
in aanmerking. Nu hebben wij het over de discretionaire bevoegdheid waar gemeenten
gebruik van kunnen maken ten aanzien van mensen die geringe inkomsten hebben.
Als wij de discretionaire bevoegdheid van toepassing verklaren op iemand die
in de bijstand zit of iemand die volledig arbeidsongeschikt is, is die ook
van toepassing op die categorie mensen. Wij verschillen dus niet van mening
met elkaar, maar zijn het met elkaar eens. Zoals ik heb gezegd, moet de discretionaire
bevoegdheid los gezien worden van de andere voorwaarden. Daar gaat het amendement
op stuk nr. 11 over. Ik herhaal dat ook die groep in aanmerking komt voor
de langdurigheidstoeslag. Dat heb ik in het verleden al gezegd. Ik zal het
nog eens in een verzamelbrief zetten. Het lijkt mij dat er dan geen gemeente
meer kan zijn die de wet anders uitlegt dan wij hebben bedoeld.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In de nota naar aanleiding van het verslag staat dat volgens de letter
van artikel 36 van de WWB er in deze gevallen – die hebben wij samen
omschreven – geen recht op langdurigheidstoeslag is, maar ook dat het
wel de bedoeling van de wetgever is geweest om personen, die, medisch gezien,
volledig arbeidsongeschikt zijn en geen duurzaam benutbare mogelijkheden op
de arbeidsmarkt hebben, in aanmerking te laten komen voor de langdurigheidstoeslag.
U schrijft daarna: dit zullen wij de gemeenten vertellen. Als u eerst echter
stelt dat er volgens de letter van de wet geen recht is, kunt u dat niet veranderen
zonder bij wet te regelen dat gemeenten die anders mogen toepassen.
Een verzamelbrief is niet het juiste juridische instrument om gemeenten een
dergelijke bevoegdheid te geven. Wat mij betreft, schrijft u het zelf op een
andere manier op of komt u met een kleine nota van wijziging. Dat maakt mij
niet uit. Ik vind dat allemaal best. Het gaat erom dat u zelf zegt dat de
wet het niet toestaat. Daartegen helpt een verzamelbrief niet.Staatssecretaris Van Hoof:Mevrouw Noorman citeert dat naar de letter van de wet kan worden gezegd
dat het niet mag. Naar de geest van de wet mag het wel. Zo hebben wij er in
het verleden over gesproken en spreken wij er nu weer over. Ik zie tegen de
achtergrond van de behandeling geen aanleiding tot een wijziging. Dat heb
ik al een aantal keer gezegd. Laat ik tegen mevrouw Noorman zeggen dat ik
de wet liever aanpas indien wij later vaststellen dat er onduidelijkheid bestaat.
Als ik mij niet vergis, komt dit wetsvoorstel vandaag in stemming, omdat het
naar de Eerste Kamer toe moet in verband met de snelheid. Ik kies hier dus
om praktische redenen voor. Ik houd het op de lijn die ik heb geschetst. Mocht
blijken dat gemeenten ondanks alle communicatie en ondanks de landelijke bijeenkomsten
die nog worden georganiseerd om hun informatie te geven, hier moeite mee hebben,
lijkt mij dat er een moment kan zijn waarop wij er opnieuw naar moeten kijken.
Ik herhaal dat wij geen verschil van mening hebben, maar dat het gaat om de
wijze van aanpak.De heer Mosterd (CDA):Voorzitter. Doorredenerend over de rechterlijke uitspraak heb ik nog een
vraag. Misschien komt de staatssecretaris daar nog op terug. Ik maak uit die
uitspraak op dat het enkele feit dat er inkomsten zijn in verband met arbeid
niet kan leiden tot het helemaal niet toekennen van de langdurigheidstoeslag.
De staatssecretaris gaat er op in door mensen in categorieën onder te
brengen en aan de hand daarvan antwoord te geven. Is hij ervan overtuigd dat
dit houdbaar is, mede gelet op het feit dat ik begrepen heb dat overal de
mogelijkheid bestaat om in hoger beroep te gaan? Dus de kans zit er dik in
dat wij straks in de situatie verkeren dat dit wel moet worden gevolgd. Hoe
kijkt u daar tegenaan?Staatssecretaris Van Hoof:Ik wil niet uitgebreid ingaan op de rechtszaak. In de nota naar aanleiding
van het verslag hebben wij ook geschreven dat wij van mening zijn dat wij
het wel bij het juiste eind hebben. Dat moet dan ook maar duidelijk worden.
Een tweede reden is dat er naar mijn stellige overtuiging wel een andere weg
zou kunnen zijn om deze problematiek te benaderen. Ik noem de groep mensen
die gedeeltelijk arbeidsongeschikt is en die werkt. Voor deze groep zijn er
andere instrumenten beschikbaar dan de langdurigheidstoeslag om die arbeidsinspanning
te waarderen. Ik wijs op het recht op een inkomensvrijlating tot 15%
van het wettelijk minimumloon bij de Toeslagenwet.Daarnaast kunnen gemeenten aan deze groep een premie toekennen in het
kader van de mogelijkheden die zij daartoe binnen de Wet werk en bijstand
hebben van maximaal € 2054 per jaar. Dat is veel meer dan de langdurigheidstoeslag.
Juist voor de mensen die ondanks hun beperking deelnemen aan het arbeidsproces
is de premie een beter instrument dan de langdurigheidstoeslag, niet alleen
omdat de premie hoger kan zijn dan de toeslag maar ook omdat wij met de premie
waarderen dat mensen hun mogelijkheden benutten in plaats van hun een financiële
incentive te geven om te berusten in de onmogelijkheden. Ik meen dan ook dat
dit een betere werking heeft. Ik ben van mening dat de gemeenten het premie-instrument
nog onvoldoende op waarde hebben geschat. Ook dit onderwerp zal in de verzamelbrief
terugkomen.Langdurigheidstoeslag, premie en bijzondere bijstand vormen samen het
drieluik waarbinnen de gemeenten recht kunnen doen aan de positie van mensen
met afstand tot de arbeidsmarkt. Dat is ook het drieluik waarbinnen de gemeenten
recht kunnen doen aan de door de heer Bakker bepleite individuele benadering.
Ik wil er eigenlijk een vierluik van maken, want de Wet werk en bijstand voorziet
al in de door de heer Varela voorgestane maatregelen van het onthouden van
de langdurigheidstoeslag wanneer de betrokkene niet meewerkt aan de arbeidsinschakeling.
Dat maakt de cirkel rond.Wanneer iemand echt niet kan deelnemen aan het arbeidsproces doordat hij
duurzaam geen benutbare mogelijkheden heeft, heeft hij recht op langdurigheidstoeslag.
Wanneer iemand feitelijk niet, maar formeel wel kan deelnemen aan het arbeidsproces,
zoals in de situatie waarin amendement nr. 12 voorziet, is er recht op langdurigheidstoeslag.
Neemt men ondanks zijn beperkingen wel deel aan het arbeidsproces, dan heeft
men recht op vrijlating of premie. Wanneer men ondanks het feit dat men geen
beperkingen heeft niet deelneemt aan het arbeidsproces, heeft men ook geen
recht op langdurigheidstoeslag. Wanneer men door gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid
beperkingen heeft die niet van dien aard zijn dat men echt niet kan deelnemen
aan het arbeidsproces, maar die onder de gegeven omstandigheden wel een belemmering
vormen, heeft men recht op bijzondere bijstand. Daarmee heb ik alle mogelijke
situaties genoemd die in dit verband bestaan.De heren Bakker en Mosterd hebben gevraagd of een oplossing kan worden
gevonden via de bijzondere bijstand voor de resterende knelpunten die wij
nu bespreken. Het antwoord daarop is ja. Daarvoor zou men een oplossing kunnen
vinden. Dat is ook vorig jaar aan de orde geweest. Het grote voordeel van
die oplossing was dat de gemeenten dan maatwerk zouden kunnen bieden en mensen
zouden kunnen geven wat zij nodig hebben. Mevrouw Noorman stelde gisteren
overigens terecht dat de bijzondere bijstand kostengerelateerd is. In dat
kader noemde zij de bonnetjes. Dat klopt, maar daar zitten wel de mogelijkheden.
We kunnen bekijken of binnen dat kader voor mensen die vijf jaar of langer
een inkomen op bijstandsniveau hebben de scherpe randjes van de bijzondere
bijstand kunnen worden bijgevijld. Wellicht kan de aanschaf van het duurzame
gebruiksgoed, de koelkast, waar de langdurigheidstoeslag eigenlijk ook op
ziet, er op de een of andere manier ook onder vallen. Er moet worden bekeken
of dit kan worden geregeld via het bonnetje of langs een drempelbedrag. Ook
is de vraag aan de orde of een inkomen op bijstandsniveau gedurende vijf jaar
een bijzondere omstandigheid te noemen is.Tegen de achtergrond van de vragen van de Kamer over de langdurigheidstoeslag
en de gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid ben ik op dit moment nog niet bereid
met andere regelingen te gaan werken dan met die welke er nu zijn. Ik ben
er geen voorstander van de langdurigheidstoeslag op te rekken. Ik heb aangegeven welke groepen hiervoor in aanmerking komen. Ik ben wel bereid na
te gaan of de genoemde aanknopingspunten wellicht bruikbaar zijn om, met behoud
van de langdurigheidstoeslag, binnen de bijzondere bijstand mogelijkheden
te vinden om tegemoet te komen aan het knelpunt dat de heer Mosterd noemde.
Dat kwam erop neer dat persoon A vijf jaar in de bijstand zit er wel gebruik
van kan maken, terwijl persoon B die vijf jaar in de gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid
zit dat niet kan. Ik blijf volhouden dat het arbeidsmarktperspectief relevant
is, ook voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten, ook als hij of zij vijf in
de uitkering zit, maar desondanks ben ik bereid om te bezien of daadwerkelijk
sprake is van de genoemde aanknopingspunten.De algemene oplossing is natuurlijk het alsnog heroverwegen van de langdurigheidstoeslag,
die af te schaffen en vervolgens de weg van de bijzondere bijstand in het
algemeen te gaan volgen, maar dat is een stap verder. Mijn toezegging heeft
dus betrekking op het handhaven van de langdurigheidstoeslag, met de wijziging
die in het wetsvoorstel is opgenomen, en het zoeken naar mogelijkheden om
het door de heer Mosterd gesignaleerde knelpunt op te ruimen.De heer Mosterd (CDA):Ik ben de staatssecretaris zeer erkentelijkheid voor zijn toezeggingen,
ook wat betreft het onderzoek, maar hoe lang denkt hij daarvoor nodig te hebben?
Het lijkt mij heel mooi als er in september volledige duidelijkheid is.Staatssecretaris Van Hoof:Dat lijkt mij een redelijke termijn. Het moet mogelijk zijn om in september
meer duidelijkheid te geven over de eventuele mogelijkheden.De heer Vendrik (GroenLinks):De staatssecretaris spreekt licht aarzelend, omdat hij nog het een en
ander aan het bedenken en onderzoeken is. Begrijp ik het goed als ik stel
dat voor de categorieën die de heer Mosterd noemde feitelijk een vorm
van langdurigheidstoeslag wordt overwogen, zij het via de route van de bijzondere
bijstand, maar dan wellicht zonder bonnetje? Het wordt dan een soort speciale
bijzondere bijstand.Staatssecretaris Van Hoof:De vraag van de heer Vendrik is heel begrijpelijk en terecht, maar ik
waak ervoor nu al in de vormdiscussie te duiken, want er zitten nogal wat
juridische vragen aan vast, ook qua precedentwerking. Voor de groep arbeidsongeschikten
en gedeeltelijk arbeidsongeschikten blijft de langdurigheidstoeslag gewoon
van toepassing. Wij gaan wel uitleggen dat zij er recht op hebben. Daarnaast
begrijp ik wat de Kamer vraagt voor de groep die de heer Mosterd heeft genoemd.
Ik zou dat bij voorkeur niet in de vorm van een langdurigheidstoeslag willen
gieten, ik wil bekijken of ik aanknopingspunten kan vinden om er in de bijzondere
bijstand een ander traject voor te vinden. Dit is ingewikkeld, want voor je
het weet, kom je terecht bij de bonnetjes die mevrouw Noorman noemde, maar
ik stel vast dat er in de bijzondere bijstand wel degelijk mogelijkheden zijn
om zonder bonnetjes iets voor bepaalde groepen te doen. Ik zal dus heel zorgvuldig
nagaan of en, zo ja, hoe ik tegemoet kan komen aan de wensen van de heer Mosterd.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het is mij toch nog niet helemaal duidelijk. De heer Mosterd heeft twee
categorieën genoemd. De eerste is de groep mensen met een deel WAO-uitkering
en een deel bijstand, zonder mogelijkheden op de arbeidsmarkt. Ik heb met
het amendement op stuk nr. 12 geprobeerd om daarvoor een regeling te treffen,
maar daarover hebben wij al voldoende gediscussieerd. Er is in ieder geval
een mogelijkheid om voor die groep de langdurigheidstoeslag toe te passen.
De tweede categorie die de heer Mosterd noemde, is de groep met een WAO-uitkering
en een kleine baan op het niveau van het sociaal minimum. Voor deze groep
zijn er geen mogelijkheden om de langdurigheidstoeslag toe te passen, dat
is duidelijk. Nu zegt u dat u bereid bent om hierover eens na te denken en
de Kamer in september zo mogelijk een regeling in de sfeer van de bijzondere
bijstand voor te leggen. Maar als iemand werkt, aanvullende bijstand heeft
en ook nog voor een deel een WAO-uitkering, dan heeft de gemeente waarin hij
woont, toch de mogelijkheid om jaarlijks via de premie uit het W-deel een
toeslag van maximaal € 1900 te geven?Staatssecretaris Van Hoof:Daarover heb ik al gesproken, ik heb zojuist al aangegeven dat de gemeente
dit instrument kan hanteren en ik heb uit de inbreng van de Kamer kunnen afleiden
dat kennelijk niet alle gemeenten dit in de gaten hebben. Ik zal hier dan
ook nog hun aandacht hiervoor vragen, via de verzamelbrief die al een aantal
keren genoemd is. Deze toezegging had ik dus al gedaan.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dan snap ik niet waarover u tot september gaat nadenken.Staatssecretaris Van Hoof:Over de categorie die wij hiermee nog niet "gevangen" hebben
en waarvoor wij ook niets via de premie kunnen doen. Laat ik het voor alle
duidelijkheid nog anders formuleren. Wij hebben geïnventariseerd hoe
het zit met arbeidsongeschiktheid, gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid en
langdurigheidstoeslag. Nu is het de vraag of er mensen met een gedeeltelijke
arbeidsongeschiktheidsuitkering zijn die wij hiermee nog niet bereiken. En
als die er zijn, gaat het erom of er aanknopingspunten zijn om iets voor hen
te doen langs een andere weg dan die van de langdurigheidstoeslag. Meer zeg
ik niet, dus u moet zich niet rijk rekenen, dit is het maximale wat ik kan
doen. Ik zal dit in brede zin bekijken en het lijkt mij niet zo verstandig
om nu nog te zoeken naar weer een ander groepje dat buiten de boot zou vallen.
Ik zeg de Kamer toe dat wij al die groepjes zullen opsporen.De heer De Wit wil met het amendement op stuk nr. 8 onderdeel b van het
vierde lid van artikel 36 laten vervallen, om te voorkomen dat mensen die
volledig zijn afgekeurd en die geen perspectief op de arbeidsmarkt hebben,
vanwege de uitslag van een arbeidskundig onderzoek dat zij hebben ondergaan,
niet in aanmerking komen voor de langdurigheidstoeslag. Ik denk dat de conclusie
dat er geen duurzaam bruikbare mogelijkheden voor het verrichten van arbeid
zijn, ook kan worden getrokken als het UWV ondanks de uitslag van een arbeidskundig
onderzoek tot de conclusie komt dat er geen resterende verdiencapaciteit is
en dat de belanghebbende duurzaam en volledig arbeidsongeschikt is. In een
dergelijk geval heeft de betrokkene wel degelijk recht op een langdurigheidstoeslag.
Het knelpunt dat de heer De Wit signaleert, is dus al weggenomen. Daarom is
dit amendement overbodig. Ik heb al aangegeven dat wij dit
meenemen in een nadere beschrijving.Mevrouw Noorman heeft een aantal inkomsten opgesomd, zoals Wajong-uitkering
en zorgtoeslag, die niet in aanmerking komen bij het bepalen van het recht
op een langdurigheidstoeslag. Haar rijtje was correct op één
uitzondering na, namelijk de inkomsten in verband met de kopjesregeling. Die
kunnen alleen worden ontvangen in combinatie met een WW- of arbeidsongeschiktheidsuitkering.
Niet de kopjesregeling zelf, maar het feit dat die uitkering inkomsten in
verband met arbeid vormen staat de toekenning van de langdurigheidstoeslag
in de weg.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat is de vraag. Ik heb het niet over de Toeslagenwet, maar echt over
de kopjesregeling. De kopjesregeling zorgt ervoor dat een uitkering aanvult
tot het sociaal minimum. Het inkomen wordt getoetst aan de vraag of het een
sociaal minimum is. De inkomsten op grond van de kopjesregeling als zodanig
zouden niet als inkomsten in verband met arbeid worden beschouwd anders dan
de uitkering waarop zij het kopje zijn.Staatssecretaris Van Hoof:Ook hier is de nuance in de bewoording relevant. Ik heb gezegd dat niet
de kopjesregeling zelf maar het feit dat de uitkering, de WW- of arbeidsongeschiktheidsuitkering,
inkomsten in verband met arbeid vormen, de toekenning van de langdurigheidstoeslag
in de weg staat. Dat betekent dat iemand door het ontvangen van die uitkering
in combinatie met de kopjesregeling niet in aanmerking komt voor de langdurigheidstoeslag.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Behalve als iemand valt in de categorie van 80% tot 100%.
Dan is iemand voor de Wajong of WAZ 80% tot 100% arbeidsongeschikt
en valt hij wel onder de langdurigheidstoeslag als het een uitkering op het
sociaal minimum is, inclusief de kopjesregeling. Een Wajonger die 80%
tot 100% arbeidsongeschikt is, komt in aanmerking voor de kopjesregeling.
Ik heb een casus van een Wajonger die vanwege het feit dat hij een aanvulling
tot het sociaal minimum krijgt, inkomsten heeft in verband met arbeid vanwege
de kopjesregeling en daarom als Wajonger geen langdurigheidstoeslag krijgt.
Als u zegt dat de kopjesregeling in dat verband geen verstorende factor is
in het recht op de langdurigheidstoeslag, zit de gemeente in zo'n geval gewoon
fout.Staatssecretaris Van Hoof:Wij hebben beiden gelijk. De algemene formulering van mevrouw Noorman
is niet juist. Vervolgens heeft zij die zelf gespecificeerd tot categorie
80% tot 100%. En daarmee heeft zij wel gelijk. De kopjesregeling
wordt dan niet in aanmerking genomen bij de inkomsten, maar alleen in die
situatie.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Maar dan hebben wij nu wel een probleem. Stel dat iemand een WAO-uitkering
voor de categorie 65% tot 80% heeft en onder de kopjesregeling
of de Toeslagenwet valt. Hij zit al jaren, misschien al wel acht jaar, op
het sociaal minimum en kan, terwijl hij een uitkering heeft, niet opnieuw
gedefinieerd worden voor een verdergaande arbeidsongeschiktheid. In zo'n geval
is toch de regeling van toepassing waarvoor ik ook het amendement heb gemaakt?Staatssecretaris Van Hoof:Als betrokkene in die situatie een WW- of arbeidsongeschiktheidsuitkering
heeft in combinatie met de kopjesregeling, staat dat een toekenning van de
langdurigheidstoeslag in de weg in verband met de duiding dat het gaat om
inkomsten uit verband met arbeid. Dan is überhaupt geen sprake van een
langdurigheidstoeslag. Wij hebben zojuist gesproken over alle groepen die
wel in aanmerking komen voor een langdurigheidstoeslag. Ik heb aangegeven
dat de kopjesregeling buiten beschouwing moet worden gelaten. U hebt vervolgens
de ene groep eruit gelicht waarvoor het wel van toepassing is, waarmee ik
nog meer respect krijg voor uw deskundigheid. Daarin had u gelijk en dat is
het.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee. Het spijt mij voorzitter...De voorzitter:U hebt nog een tweede termijn.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja, maar dan doen wij de discussie over terwijl er nog één
aspect aan de definiëring van de problematiek zit waarvan ik niet overtuigd
ben dat het goed zit. Ik hoop dat u het mij veroorlooft.Iemand is 80-100 arbeidsongeschikt voor de WAO, maar is gehuwd: hij heeft
een partner. Daardoor krijgt hij een stukje uitkering op grond van de Toeslagenwet,
maar dan is de Toeslagenwet geen belemmering voor een langdurigheidstoeslag.
Iemand is 60-80 arbeidsongeschikt voor de WAO en krijgt daar een kopjesregeling
op, maar verder is hij eigenlijk, gezien de duur, volledig arbeidsongeschikt.
Gegeven dat de Toeslagenwet en ook de kopjesregeling een vervanging zijn van
de bijstand, dan is de laatste persoon toch vergelijkbaar met iemand die gedeeltelijk
in de bijstand zit, die door de termijn geheel arbeidsongeschikt is geworden
en daardoor wel de langdurigheidstoeslag zou moeten krijgen?Staatssecretaris Van Hoof:Ik heb dit zo-even al aangegeven, naar aanleiding van dezelfde vraag.
Ik kan het antwoord herhalen, maar dat blijft zo staan. Ik heb aangegeven
waarom ik denk dat er geen sprake is van een langdurigheidstoeslag, laat staan
van een discussie over het vrij laten van de kopjesregeling, want dat is het
hele verhaal. Ik zal in tweede termijn, als dit nodig zou zijn, terugkomen
op wat ik nu zeg, wanneer ik bij nader inzien zou vinden dat ik mevrouw Noorman
misschien niet goed begrepen heb of wanneer ik andere informatie erover krijg,
ook van het ambtelijke apparaat.Voorzitter. Over de gegevensuitwisseling tussen gemeenten en het UWV is
het nodige gezegd. Het verbaast ons een klein beetje, omdat in overleg met
VNG, gemeenten en UWV een standaardprocedure is afgesproken rond de langdurigheidstoeslag,
die het gegevensverkeer tussen gemeenten en UWV uniform en zo efficiënt
mogelijk maakt. Tot nu toe heb ik die signalen dan ook niet gekregen. Het
neemt niet weg dat een inbreng vanuit de Kamer voor mij altijd aanleiding
is om daar nog eens naar te kijken. Overigens denk ik dat het digitale klantendossier
hierin zeer behulpzaam zal kunnen worden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Naar aanleiding van het voorgaande wil ik, via
u, graag de brief aan de staatssecretaris overhandigen die op 11 april
bij ons binnenkwam en ik verzoek u, deze brief toe te voegen aan de Handelingen.
In de brief wordt nauwkeurig beschreven hoe het gaat, als een echtpaar de
langdurigheidstoeslag aanvraagt bij de gemeente en bij de gemeente niet bekend
is. Beschreven wordt hoe ingewikkeld het dan is en hoe belastend het ook voor
de mensen zelf is. Ik zou de staatssecretaris willen vragen om dit als voorbeeld
te gebruiken en bij het UWV opnieuw aan te dringen op een andere procedure.
Ik heb in mijn eerste termijn gesuggereerd dat je ook een verklaring van het
UWV kunt nemen in plaats van 27 kopietjes. Graag verkrijg ik later een reactie
van de staatssecretaris op deze brief.De voorzitter:Wij zullen nagaan op welke wijze wij het beste tegemoet kunnen komen aan
het verzoek van mevrouw Noorman-den Uyl.(De brief is ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij
het Centraal Informatiepunt van de TweedeKamer de Staten-Generaal.)Staatssecretaris Van Hoof:Voorzitter. Ik zal de brief meenemen, maar ik zou ervoor willen waken
dat deze brief, die het eerste signaal is dat ik hierover krijg, gegeneraliseerd
wordt als het gaat om de algemene procedure.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb nog wel een pakketje!Staatssecretaris Van Hoof:Ik weet dat men dienaangaande procedures en afspraken heeft gemaakt, al
kan het altijd zo zijn dat er iets doorslipt. Ik wil de brief graag meenemen
en daar met het UWV over spreken.De heer Van de Sande heeft gevraagd hoe het zit met de centjes die gerelateerd
zijn aan dit wetsvoorstel. Hij wees erop dat de regering aan de ene kant zegt
niet te weten wat het kost, maar aan de andere kant stelt dat er geen geld
bij hoeft. Hij vroeg zich af of dit op elkaar past. Ja, dit past, als de volgende
toelichting in acht wordt genomen. In de nota naar aanleiding van het verslag
heb ik al aangegeven dat toen bij de Wet werk en bijstand het inkomensdeel
moest worden vastgesteld, er is uitgegaan van een bedrag van 55 mln. met betrekking
tot de uitvoering van de langdurigheidstoeslag. Dit bedrag van 55 mln. betrof
op dat moment een ruime aanname. Inmiddels hebben ons nadere gegevens bereikt.
Er is weliswaar sprake van een beperkte uitvraag, maar via de kanalen die
wij hebben, horen wij en krijgen wij deze informatie wel. Daaruit is gebleken
dat de feitelijke uitgaven in 2004 zo'n 33 mln. zijn geweest. Ik ga er even
van uit dat datgene wat wij nu doen, een beperkte discretionaire bevoegdheid
betreft. Ik kan inderdaad niet exact aangeven hoeveel dat zal zijn, maar ik
maak mij sterk dat het meer dan anderhalf keer het huidige bedrag is. Ik ga
ervan uit dat wij hiermee uit de voeten kunnen.De heer Van de Sande heeft gevraagd of het model niet moet worden geduid
in de richting van de gemeenten. Ik verwijs hem naar de memorie van toelichting,
daar nog één ding aan toevoegend. Bij de langdurigheidstoeslag
en de toekenning daarvan binnen deze discretionaire bevoegdheid móét
het gaan om beperkte inkomens in het kader van de reïntegratie, waarbij
die reïntegratie uiteindelijk niet is gelukt. De vraag of dat is beperkt
tot twee dagen wil ik niet beantwoorden, want dan wordt er gelijk gevraagd
waarom er niet wordt beperkt tot drie dagen. Dat laat ik graag aan de gemeenten.
Het gaat mij om de elementen die erin staan, in het kader van de reïntegratie
die mislukt is.De heer Van der Sande (VVD):Het is duidelijk wat u aangeeft. Mijn vraag was echter of het niet verstandig
zou zijn om bijvoorbeeld in een verzamelbrief aan te geven aan welke richting
u denkt, zodat gemeenten een handvat hebben. Het huidige handvat in de memorie
van toelichting is namelijk voor velerlei interpretatie vatbaar.Staatssecretaris Van Hoof:Decentralisatie en discretionaire bevoegdheid betekenen dat de instantie
aan wie dat wordt toebedeeld de ruimte krijgt om daarmee om te gaan. Ik begrijp
best dat u vraagt of dat niet uit de hand kan lopen. Ik wijs u erop dat de
langdurigheidstoeslag wel in het I-deel zit. Naarmate men van daaruit wat
vrijgeviger wordt met de langdurigheidstoeslag, komt men zichzelf tegen in
het kader van de budgetten binnen de WWB. Ik verwijs nogmaals naar de memorie
van toelichting, in het kader van de reïntegratie. In de verzamelbrief
hierover wil ik best nog eens opnemen dat het niet ontmoedigend mag zijn in
het kader van die reïntegratie, daarbij beziend of er elementen kunnen
worden toegevoegd.De heer Mosterd heeft gevraagd of de toeleiding van de WWB-budgetten naar
de gemeenten niet ten koste gaat van de samenwerking van gemeenten. Wat mij
betreft gebeurt dat niet: gemeenten mogen blijven samenwerken, maar de geldstroom
gaat naar de gemeenten. Ik heb in de brief aangegeven dat dit alles te maken
heeft met de verantwoordelijkheid van diezelfde gemeenten, die daar moet liggen
en die moet kunnen worden getoetst door de raad, in het kader van het duale
stelsel en niet door de uitvoerder. Er komt hierover nog een wetsvoorstel
naar de Kamer, waarover nog kan worden gesproken. Ik ben geruime tijd geleden
al begonnen gemeenten te waarschuwen voor deze wijziging. Iedereen die de
laatste tijd een samenwerkingsverband is aangegaan, wist dat dit risico in
de lucht zat.De heer Mosterd (CDA):Er zijn dus volgens u geen gemeenten die daarmee zijn gestart zonder dat
zij wisten dat dit in de lucht hangt. Als dat zo is, dan is er niets aan de
hand. Maar als dat niet zo is, kunnen gemeenten in het geval van kennelijke
onbillijkheid zich tot u wenden.Staatssecretaris Van Hoof:Er zijn gemeenten die samenwerkingsverbanden en vaak ook nog gemeenschappelijke
regelingen hebben. Daaraan gaan wij nu tornen. Zij konden dat op dat moment
niet weten. De vraag is of daarop moet worden ingespeeld, maar dat bespreek
ik liever als het betreffende wetsvoorstel hier aan de orde is.De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn uitvoerige uiteenzetting met betrekking tot het wetsvoorstel. Ik zal mij concentreren
op een aantal punten.Er lag een voorstel van de VNG om voor een andere invalshoek te kiezen.
Hoewel ik veel sympathie heb voor de gekozen invalshoek, die sterk overeenkomt
met het oorspronkelijk door mij ingediende wetsvoorstel, zie ik dat aan het
VNG-voorstel nadelen kleven. Het belangrijkste nadeel is dat de langdurigheidstoeslag
wordt benut voor mensen die gedeeltelijk of geheel op het sociaal minimum
werken. Daarvoor zijn andere instrumenten zoals de fiscale arbeidskorting.
Daar valt veel aan te verbeteren, maar wij moeten die problematiek niet vermengen
met het systeem van de langdurigheidstoeslag. Ik vind dat de staatssecretaris
mij niet mag verwijten dat ik nog steeds gecharmeerd ben van mijn eigen voorstel
om een periode van drie jaar te hanteren in plaats van vijf jaar. Daarmee
zet hij mij als Kamerlid in een spagaat en ik vind dat niet juist. Ik ben
toch al niet zo handig in gymnastiek.Het voorstel van de staatssecretaris krijgt vrij breed steun van de Kamer.
Dat heeft de staatssecretaris vorig jaar juli terecht geconstateerd in het
overleg op dit punt. Ik heb hem in eerste termijn gezegd dat het voorstel
zoals het er ligt, zij het met enige verbeteringen, door mijn fractie wordt
onderschreven. Laat daar geen misverstand over bestaan. Ik wijs erop dat zich
bij de nadere uitwerking knelpunten voor kunnen doen. Voor mij gaat het met
name om twee knelpunten.Het eerste knelpunt heeft betrekking op de bepaling die in het wetsvoorstel
wordt toegevoegd dat het college een discretionaire bevoegdheid krijgt om
bij zeer geringe hoogte van inkomsten uit of in verband met arbeid en een
zeer geringe duur van de periode van deze arbeid toch de toeslag toe te kennen.
Wij onderschrijven die bepaling maar vinden het niet juist dat deze gekoppeld
is aan de rechthebbendenbepaling. Dan lijkt het alsof die bepaling, die iemand
een recht geeft, tot de discretionaire bevoegdheid van het college gaat behoren.
Dat is overigens niet het geval. De staatssecretaris heeft dat onderkend.
Wij zijn het dus eens over wat de bedoeling van de wet is en over de bedoeling
van beide onderscheiden bepalingen, maar niet over het feit dat het aan elkaar
koppelen van die twee bepalingen tot misverstanden kan leiden, die wij beiden
willen voorkomen. De staatssecretaris was zo vriendelijk om mij ambtelijke
ondersteuning te verstrekken als het gaat om die interpretatie. Daar wil ik
graag gebruik van maken.Voorzitter. Ik heb naar aanleiding hiervan een punt van orde.De voorzitter:Ga uw gang.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Een stemming over dit onderwerp vanmiddag om twee uur komt mij uiterst
onhandig voor. Wij spreken over een wetsvoorstel van enige betekenis. Ook
het tweede amendement dat ik heb ingediend, maakt stemming hedenmiddag onhandig.
Ik ben bereid dit amendement wat aan te passen, maar dat kan niet goed en
zorgvuldig gebeuren vóór een stemming om twee uur hedenmiddag.
Ik verzoek u daarom, te bezien of het mogelijk is de stemming op dinsdag te
laten plaatsvinden. Dan kunnen wij wellicht op een goede manier een oplossing
vinden voor iets wat in ieder geval door mijn fractie nog steeds als een probleem
wordt gezien.De voorzitter:Wij zijn op dit moment druk aan het overleggen of wij de stemming kunnen
uitstellen zonder andere problemen te veroorzaken. Ik kan op dit moment nog
niet zeggen of dat lukt, maar ik hoop dat aan het einde van de tweede termijn
wel te kunnen doen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat betekent dat ik de uitgestoken hand van de staatssecretaris aanpak
en ga bezien of een iets betere oplossing te vinden is die recht doet aan
zowel de bedoeling van de staatssecretaris als aan die van mij; wij hebben
immers geconstateerd dat wij het over die bedoeling eens zijn. Het kan overigens
zijn dat de staatssecretaris uiteindelijk zegt dat hij het toch niet wil;
dat is zijn goed recht.Bij het door mij ingediende amendement op stuk nr. 12 doet zich hetzelfde
probleem voor; wij zijn het erover eens dat mensen alleen recht hebben op
een langdurigheidstoeslag bij een arbeidsongeschiktheid van 80% tot
100%. Wij zijn het er ook over eens dat zich een knelpunt kan voordoen
als mensen gedeeltelijk arbeidsongeschikt waren, maar in de loop van de tijd
geheel arbeidsongeschikt zijn geworden. Als mensen in deze situatie raken
en aan de andere voorwaarden voldoen, is er volgens de staatssecretaris op
grond van de letter van artikel 36 van de Wet werk en bijstand geen recht
op langdurigheidstoeslag. Het is volgens de staatssecretaris echter wel de
bedoeling van de wetgever geweest om personen die medisch gezien volledig
arbeidsongeschikt zijn en geen duurzame benutbare mogelijkheden hebben op
de arbeidsmarkt, in aanmerking te laten komen voor de langdurigheidstoeslag.
De gemeenten kunnen daarom volgens de staatssecretaris dienovereenkomstig
handelen.Ik ben het helemaal eens met deze constatering, maar als de wet niet de
bevoegdheid aan B en W toekent om discretionair een beslissing te nemen, dan
heeft B en W die bevoegdheid niet, ook al schrijft de regering in de nota
naar aanleiding van het verslag dat gemeenten in deze gevallen anders mogen
handelen dan de wet voorschrijft. In zo'n geval moet je in de wet vastleggen
dat gemeenten in die gevallen een zelfstandig oordeel mogen vellen. Als wij
dat niet doen, hebben gemeenten te doen wat hierover in de wet staat.Hier komen wij niet goed uit. Ook op dit punt zegt de staatssecretaris:
laten wij het op de voorgestelde manier doen. Als een en ander toch problemen
blijkt te geven, kunnen wij het volgens hem bij de veegwet aan het einde van
het jaar alsnog veranderen. Het gaat mij op dit punt echter om de wetgevingstechniek.
Een wet is zo'n beetje het heilige der heiligen. Als daarin wordt bepaald
dat iets niet mag, kun je niet zeggen dat je de gemeenten een brief gaat schrijven
met de mededeling dat zij het in bepaalde gevallen toch mogen doen. In zo'n
situatie moeten wij in de wet opnemen dat gemeenten in bepaalde gevallen de
bevoegdheid hebben zelf iets te doen.Mijn eerste amendement was naar het oordeel van de staatssecretaris te
ruim geformuleerd. Ik heb goed naar hem geluisterd. Ik heb daarom een variant
gemaakt en inmiddels weer een nieuwe, waarin de gemeente de discretionaire
bevoegdheid krijgt om een toeslag toe te kennen aan gedeeltelijk arbeidsongeschikten.
Dat kan alleen als er sprake is van volledige arbeidsongeschiktheid en als
er geen duurzame benutbare mogelijkheden op de arbeidsmarkt zijn. Ik zal mijn
amendement dus in die zin herzien. Ik denk dat het dan sluitend is. Ik hoop dat het gaatje dan zo klein is dat de staatssecretaris het oorbaar
vindt. Ik zal het gewijzigde amendement straks nog even laten uitreiken. Ik
hoop dat wij er dan uitkomen.Ik ben erg nieuwsgierig naar de verschillende groepen waar de staatssecretaris
een nader onderzoek naar doet. Het gaat om mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt
zijn, die werken, een beetje werken of niet kunnen werken. Zij moeten niet
vallen in de categorie volledig arbeidsongeschikt. De staatssecretaris gaat
kijken of deze mensen toch tegemoetkomingen kunnen krijgen. De heer Mosterd
heeft daarom gevraagd. De staatssecretaris heeft een behoorlijk imposante
rij mogelijkheden opgesomd. Als wij dat nu eens op papier zouden kunnen krijgen
graag, maar ik vraag mij af welke casussen de heer Mosterd voor ogen staan
waar hij op enigerlei wijze nog enige voorziening voor zou willen. Hij komt
straks nog aan het woord en ik neem aan dat hij dat nog eens precies wil zeggen,
want op een gegeven moment wist ik niet meer waarover wij het nu hadden. Bij
dit wetsvoorstel hebben wij een heel klein gaatje gemaakt, zoals staat op
blz. 3 van de nota naar aanleiding van het verslag. Ik denk dat dit wetstechnisch
gezien ook zo vertaald moet worden, niet meer en ook niet minder, maar voor
het overige is mij niet duidelijk waarvoor wij nu voorzieningen gaan treffen.
Dus, ik hoor het graag.In mijn eerste termijn heb ik gezegd dat het mij niet helemaal duidelijk
was hoe de financiering in de nota naar aanleiding van het verslag was geregeld.
Ik weet dat 52 of 54 mln. is genomen uit de bijzondere bijstand en is overgeheveld
naar het I-deel, waarin ondergebracht is de betaling van de langdurigheidstoeslag.
De staatssecretaris heeft geconstateerd dat van dat bedrag het eerste jaar
maar 34 mln. voor die langdurigheidstoeslag is benut en het dus de vraag is
of dat niet-gebruik wel voldoende is meegenomen. Vervolgens heeft hij daaraan
de conclusie verbonden dat het niet nodig is om voor die kleine verruiming
extra geld beschikbaar te stellen. In het voorstel van de regering –
de Raad van State heeft daar overigens kritiek op uitgeoefend – gaat
het om een overeenkomst tussen gemeenten en het Rijk met eigenlijk als criterium
wie bepaalt betaalt. Als het Rijk komt met nieuwe regels die meer taken voor
de gemeenten genereren, dan is de financiering van die taken in eerste instantie
voor rekening van het Rijk en daarna wordt het in de reguliere uitkering meegenomen.
Nu heeft de staatssecretaris gezegd dat het macrobudget, het I-deel van de
WWB, jaarlijks wordt herijkt op het totale aantal uitkeringen. Dat is terecht,
maar mijn vraag was toen of het ook wordt herijkt op de uitgaven aan de langdurigheidstoeslag.
Dat was mij niet duidelijk en ik heb daar nog geen antwoord op gekregen. Dan
zou alleen maar geconstateerd kunnen worden dat voor het jaar 2006 het inkomensdeel
van het macrobudget WWB niet is aangepast op de met terugwerkende kracht tot
1 januari beperkte uitbreiding van de langdurigheidstoeslag. Nogmaals,
ik heb daar niet het antwoord op gekregen dat mij kan geruststellen. Omdat
het nu de tweede termijn is, heb ik er toch maar een motie over opgesteld,
maar wellicht blijkt straks dat die niet echt nodig is.De Kamer, gehoord de beraadslaging,constaterende dat de afspraken tussen Rijk en gemeenten voorschrijven
dat de financiële gevolgen voor gemeenten van nieuw rijksbeleid gecompenseerd
dienen te worden door het Rijk aan de gemeenten,constaterende dat voor het jaar 2006 de uitgaven van de voorgenomen uitbreiding
van de doelgroep van de langdurigheidstoeslag niet zijn meegenomen in de ramingen
voor het macrobudget WWB;overwegende dat aan het overeengekomen principe "wie bepaalt betaalt"
geen afbreuk mag worden gedaan;verzoekt de regering, voor het jaar 2006 het inkomensdeel van het macrobudget
WWB te verhogen met de kosten die voortvloeien uit de uitbreiding van de doelgroep
voor de langdurigheidstoeslag,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Noorman-den Uyl. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 14(30484).Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter. In eerste termijn heb ik gevraagd naar de voorlichting over
de voorziening. Ik heb niet voor niets de staatssecretaris een brief overhandigd
over iemand die geprobeerd heeft om een langdurigheidstoeslag te krijgen om
aan te geven hoe lang dat duurde en hoe complex dat was, hoe veel daarvoor
nodig was. Mijn vraag was of dat niet eenvoudiger en simpeler kon. Het lijkt
mij echt noodzakelijk om actief met gemeenten en UWV te gaan praten, desnoods
in het ketenoverleg, om ervoor te zorgen dat de administratieve poespas minder
wordt. Echt waar, 27 A4'tjes in tweevoud alleen al om te bewijzen dat je gedurende
de afgelopen vijf jaar dat sociaal minimuminkomen hebt gehad plus nog vier
maanden lang informatie over en weer, soms op dagelijkse basis, om zoiets
te krijgen! Dit leidt ertoe dat mensen niet krijgen waar zij recht op hebben.
Het moet eenvoudiger kunnen, bijvoorbeeld met verklaringen van UWV. Daarom
vraag ik nadrukkelijk om een eenvoudiger en transparantere werkwijze en om
een bredere voorlichting over de voorziening. Wil de staatssecretaris de Kamer
hierover informeren? Een mogelijkheid zou kunnen zijn dat UWV alle mensen
inlicht die een volledige arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben of een
volledige Wajong- of WAZ-uitkering.Ik ben benieuwd naar de reactie van de regering in tweede termijn. Ik
hoop dat na de stemmingen op dinsdag aanstaande, mensen die langdurig een
laag inkomen hebben of volledig arbeidsongeschikt zijn, binnen afzienbare
tijd gemakkelijker een langdurigheidstoeslag krijgen als zij daar recht op
hebben en dat de voorziening een structurele ondersteuning zal bieden aan
mensen die geen andere toekomst hebben dan met een uitkering op het sociaal
minimum te leven. Dit was immers het oogmerk van deze regeling.De voorzitter:Ik geef op zijn verzoek nu eerst het woord aan de heer Vendrik. Mevrouw
Huizinga-Heringa laat zich verontschuldigen, evenals de heer De Wit.De heer Vendrik (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Ik trek een paar korte conclusies na dit debat.
Wij hadden gehoopt en verlangen eigenlijk nog steeds dat de langdurigheidstoeslag
een breed instrument zal zijn als aanval op de armoede in Nederland. Wij weten
allemaal dat die armoede niet alleen de mensen treft die langdurig in de bijstand
zitten, maar ook mensen die op een andere manier met een uitkering op het
sociaal minimum moeten rondkomen als ook de mensen die langdurig in de marge
van de arbeidsmarkt actief zijn en kleine baantjes hebben met een slecht inkomen,
al dan niet via de bijstand aangevuld tot het sociaal minimum.Ik heb hier in de eerste termijn ook over gesproken, maar de staatssecretaris
toont zich weinig toeschietelijk op dit punt. Hij houdt vast aan de oorspronkelijke
politieke keuze voor wie de langdurigheidstoeslag is bedoeld, namelijk mensen
in de bijstand en enkele groepen in de WAO. Wij vinden dat de staatssecretaris
hier een kans laat liggen en wij verschillen hierover met hem van mening.Dit geldt ook voor het criterium drie tot vijf jaar zoals neergelegd in
het amendement van de heer De Wit. Ik begrijp de redenering van de staatssecretaris
niet zo goed. Ik herhaal het nog eens. Als het kabinet een succes claimt doordat
de Wet werk en bijstand ertoe leidt dat grote groepen veel sneller naar de
arbeidsmarkt worden toegeleid, dan mag je er toch van uitgaan dat zij die
na drie jaar nog in de bijstand zitten en geen andere inkomsten hebben, zeer
waarschijnlijk niet meer op de arbeidsmarkt terecht kunnen. Juist dan, als
het kabinet dit succes claimt, zou het logisch zijn om al na drie jaar onder
de bestaande condities en binnen het raamwerk van de staatssecretaris, de
langdurigheidstoeslag te geven. Ik vind het spijtig dat de staatssecretaris
deze kans niet grijpt.Dit geldt eigenlijk ook een beetje voor de discussie over beslag. De staatssecretaris
houdt vol dat de langdurigheidstoeslag voorwerp mag zijn van beslag indien
sprake is van een problematische schuldsituatie en er een middelingtraject
loopt dan wel als de persoon in kwestie die recht heeft op de langdurigheidstoeslag,
voorwerp is van een wettelijke schuldsaneringprocedure. In een interruptiedebat
zegt hij dat het prettiger voor betrokkenen is als de schulden zo snel mogelijk
zijn afgelost en het traject zo snel mogelijk wordt afgelegd. Dit is waar,
maar tegelijkertijd hebben wij vastgesteld dat mensen die langdurig op het
sociaal minimum zitten,juist wat meer lucht moeten krijgen. Daarvoor is de
langdurigheidstoeslag bedoeld. Wat zou dan logisch zijn? Het heeft de voorkeur
van mijn fractie om juist ook het armoedeprobleem aan te pakken van mensen
die te maken hebben met schuldsanering en daarvoor een deel van hun inkomen
moeten reserveren voor schuldaflossing. De langdurigheidstoeslag kan deze
mensen enige lucht geven in hun dagelijkse bestaan. Ik blijf de staatssecretaris
lastig vallen met de vraag waarom hij hieraan niet de voorkeur geeft. De langdurigheidstoeslag
is bedoeld om iets te doen aan armoede en waarom zou die toeslag dan meteen
op moeten gaan aan schuldsanering?Ik begrijp op zichzelf de redenering van de staatssecretaris, maar ik
vind het belang van armoedebestrijding en het geven van enige lucht belangrijker
dan het versnellen van een lopend schuldsaneringstraject. Waarom is dat niet
mogelijk? Waarom laten wij de keuze verder niet aan de betrokkene? Indien
bijvoorbeeld maximaal 10% van de langdurigheidstoeslag vatbaar is voor
beslag, kan immers alsnog door betrokkene worden gekozen om het resterende
deel in te zetten voor versnelde aflossing. Laat het dan wel aan de betrokkene
over. Waarom kan dat niet? Waarom is het zo lastig om die keuze te maken?De staatssecretaris heeft aangekondigd dat hij in september zal komen
met een brief over groepen die tussen wal en schip dreigen te vallen. Het
zou mij deugd doen als dat uiterlijk september is. Verder hoop ik dat de staatssecretaris
open staat voor alle mogelijke oplossingen. De bijzondere bijstand zou hiervoor
wel eens benut kunnen gaan worden door de staatssecretaris en ik zie in de
verte het beeld dan ook al weer opdoemen van een enigszins categorale bijzondere
bijstand. Ik ben benieuwd hoe de staatssecretaris zich uit deze situatie zal
redden. Wij gaan hem daar uiteraard bij helpen! De staatssecretaris lijkt
echter ook over de ruimte te beschikken om de langdurigheidstoeslag rechtsreeks
voor deze groepen in te zetten. Alle opties staan open en in september horen
wij wat het gaat worden. Die "open mind" van de staatssecretaris
bevalt mij wel. Dat is een stap voorwaarts in vergelijking met het begin van
dit debat.Mijn fractie heeft zich uitgesproken voor het VNG-model, omdat in de plannen
van de staatssecretaris één groep in het bijzonder tussen wal
en schip dreigt te vallen. Dat zijn chronisch zieken en gehandicapten met
een klein baantje en een aanvullende bijstandsuitkering, de door mij genoemde "working
poor". Naar mijn beste weten wordt deze groep niet bediend met premies
van de sociale diensten voor mensen die de arbeidsmarkt op gaan. Zij zijn
immers al actief op de arbeidsmarkt. Dat neemt niet weg dat zij vaak op het
sociaal minimum zitten.De staatssecretaris van Belastingen is natuurlijk als eerste verantwoordelijk
voor mensen die actief zijn op de arbeidsmarkt, maar die daarmee ter nauwer
nood een levensvatbaar inkomen verdienen. Met hem hebben wij echt al heel
vaak gedebatteerd over mogelijkheden om deze groep te helpen. Met hem hebben
wij echter geen succes gehad en dan is deze staatssecretaris de eerstvolgende
goede mogelijkheid. Hij kan deze groep namelijk via de langdurigheidstoeslag
helpen. Het inkomensniveau is namelijk niet het probleem. Of mensen een beetje
werken en aanvullende bijstand hebben of helemaal in de bijstand zitten: in
beide gevallen is het inkomen even hoog en de armoede na vijf jaar even nijpend.
Misschien is de armoede voor mensen met een klein baantje nog wel nijpender,
omdat zij ook nog eens verborgen kosten hebben.De sociale diensten helpen deze mensen op dit moment niet. Ik smeek de
staatssecretaris daarom in zijn brief van september over knelgroepen nog eens
specifiek in te gaan op de problemen van deze groep. Naar mijn mening wordt
deze groep mensen die al actief is op de arbeidsmarkt, niet voldoende gesteund.
Wij moeten namelijk honoreren dat deze groep al actief is op de arbeidsmarkt.
Ik herhaal nog maar eens dat het de mening van mijn fractie is dat deze mensen
de langdurigheidstoeslag moeten krijgen.Net als mevrouw Noorman hechten wij aan een snelle en eenvoudige toekenning
van de langdurigheidstoeslag. Het maakt ons eerlijk gezegd geen bal uit hoe
het geregeld wordt. De staatssecretaris moet zelf maar bepalen of de procedure
via het UWV, de Belastingdienst of de sociale diensten loopt, mits de procedure
maar gemakkelijk en snel is. Dit kabinet slaat zich op de borst
omdat het zijn doelstelling is om de administratieve lastendruk te verlagen.
Hier heeft de staatssecretaris nog een mooi project om die doelstelling waar
te maken. Hij krijgt dus onze volle steun als hij in de brief van september
kan melden dat het een snelle en soepele procedure is geworden en geen drempel
voor mensen om een langdurigheidstoeslag te krijgen. Vijf jaar op het sociaal
minimum! Deze mensen wachten al lang genoeg.De heer Mosterd (CDA):Voorzitter. Ik wil de staatssecretaris bedanken voor de uitvoerige beantwoording
van alle vragen en voor zijn uiteenzetting van de problematiek. Het was van
tevoren al duidelijk dat de CDA-fractie dit voorstel positief wil benaderen.
Het is terecht dat je, ook als er geen arbeidsmarktperspectief is, op een
bepaald moment de langdurigheidstoeslag weer ter discussie stelt. Mijn fractie
zal het voorstel dus positief benaderen. Het trof mij dat de staatssecretaris
in reactie op het VNG-voorstel zei dat sociale diensten hun cliënten
horen te kennen. Door de cliënten af en toe te ontmoeten, kan nadrukkelijk
voor een individuele benadering worden gekozen. Dan kan worden gekeken of
de situatie zich inderdaad voordoet voor deze cliënten dat zij voor de
toeslag in aanmerking komen. Op dat punt ben ik het geheel met de staatssecretaris
eens. De CDA-fractie heeft altijd gepleit voor die individuele benadering
en zij zal dat blijven doen.Ik heb een voorbeeld gegeven van een groep die de langdurigheidstoeslag
wel krijgt terwijl zij geen arbeidsperspectief heeft. Een andere groep, die
deels een WAO-uitkering krijgt en al jarenlang in dezelfde situatie zit, kan
de toeslag niet krijgen. Dat is vaak niet aan die mensen uit te leggen, terwijl
je dat wel wilt uitleggen. Je wilt laten zien dat het beleid redelijk is.
Daarom heb ik ook gevraagd om een oplossing te vinden voor deze categorieën,
om die knelpunten ook op te lossen. Het voorstel lost bepaalde knelpunten
op, maar er blijft een aantal knelpunten staan. Een voorbeeld is een persoon
die gedeeltelijk in de WAO zit, aanvullende bijstand heeft en al vijf jaar
in die situatie verkeert. Je moet in redelijkheid zeggen dat het niet mogelijk
is om hier iets aan te doen met scholing of iets dergelijks. Je kunt niet
spreken van een reëel arbeidsmarktperspectief. Toch zal de formele benadering
moeten zijn dat er geen langdurigheidstoeslag wordt toegekend. Als ik de staatssecretaris
goed heb begrepen, heeft hij gezegd dat hij in zijn brief op dit knelpunt
terugkomt en dat hij wil kijken of er mogelijkheden zijn in het kader van
de bijzondere bijstand. Ik ga er dan vanuit dat hij ook andere mogelijke knelpunten
daarbij betrekt. Voor mensen die werken is er het premie-instrument, dat nog
ruimer is. De staatssecretaris heeft gezegd dat wij ons daar niet te veel
zorgen over moeten maken. Ik vraag hem dan wel of dat in alle gevallen opgaat.
Zo ja, dan is er inderdaad niets aan de hand. Ik houd mij vast aan de brief
die de staatssecretaris heeft toegezegd, waarin hij nog een keer precies uiteen
zal zetten hoe hij de resterende knelpunten zou kunnen oplossen, mogelijk
via de bijzondere bijstand.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De heer Mosterd gooit een paar groepen op een hoop. Dat maakt het voor
mij niet zo helder. Naast datgene wat in de wet wordt geregeld op het gebied
van 80/100, is er een groep die een gedeeltelijke WAO-uitkering heeft en gedeeltelijk
bijstand krijgt. Deze groep zit heel lang in de bijstand, is feitelijk arbeidsongeschikt
en heeft geen toekomstperspectief. De gemeenten mogen van de staatssecretaris
in zulke gevallen een langdurigheidstoeslag geven. Dat staat op pagina 3 en
4 van de nota naar aanleiding van het verslag. Ik heb daar een amendement
over ingediend, omdat ik vind dat wij de gemeenten die bevoegdheid dan ook
moeten geven. Wij gaan nog uitzoeken hoe dat zit. Daar komt dus een regeling
voor, omdat wij hebben geconstateerd dat wij het eens zijn met de bedoeling.Vervolgens heeft de heer Mosterd het over een groep gedeeltelijk arbeidsongeschikten
met weinig arbeidsmarktperspectief. Deze groep is dus niet helemaal arbeidsongeschikt,
want dan is het al geregeld. De staatssecretaris zou hebben toegezegd dat
er voor deze groep iets met de bijzondere bijstand kan worden geregeld. Dat
heb ik hem echter niet horen zeggen. Hij heeft juist heel nadrukkelijk gezegd
dat de bijzondere bijstand alleen met bonnetjes kan; er moeten dus kosten
tegenover staan. Daarom vraag ik u welke toezegging de staatssecretaris volgens
u heeft gedaan op basis van uw analyse van het probleem.De heer Mosterd (CDA):De staatssecretaris is ingegaan op het bonnetjesverhaal en heeft zelfs
gezegd dat wij ons in bepaalde situaties moeten afvragen hoe wij moeten meewegen
dat iemand al vijf jaar in de bijstand zit. Moet daarvoor niet een oplossing
worden gezocht? Dat is juist het bezwaar dat u ook steeds aanvoert, waardoor
er volgens u geen mogelijkheden zijn met de bijzondere bijstand. De staatssecretaris
zal dit verder gaan onderzoeken. Voor een aantal mensen, met een gedeeltelijke
WAO-uitkering, zou de langdurigheidstoeslag niet mogelijk zijn. Ik heb de
staatssecretaris zo begrepen dat hij zal bezien welke mogelijkheden er voor
deze mensen zijn via de bijzondere bijstand en dat hij daar in september op
zal terugkomen. Daar wacht ik op, maar ik haal niet verschillende groepen
door elkaar. Ik begrijp van u dat u denkt dat ik de groep volledig arbeidsongeschikten
en de groep gedeeltelijk arbeidsongeschikten, beide zonder arbeidsmarktperspectief,
door elkaar haal. Het is mij echter duidelijk dat voor de volledig arbeidsongeschikten
de bijzondere bijstand open staat. De staatssecretaris heeft dat ook in de
nota naar aanleiding van het verslag geschreven. Hij heeft ook gezegd dat
hij de gemeenten wil informeren dat men hiervan gebruik kan maken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik moet twee dingen even duidelijk maken. Iemand met een gedeeltelijke
uitkering, die voor het restant de facto geheel arbeidsongeschikt is en geen
uitzicht heeft, mag volgens de staatssecretaris wel de bewuste uitkering hebben;
het is alleen niet wettelijk geregeld. Daarover zijn wij het met elkaar eens.Daarnaast hebt u het over mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn
en bijstand genieten, maar nog wel mogelijkheden hebben; voor hen zou er iets
via de bijzondere bijstand kunnen worden geregeld. Dat heb ik de staatssecretaris
echter niet horen zeggen.De heer Mosterd (CDA):De staatssecretaris heeft er wel iets bij gezegd, namelijk dat dit niet
kan als het reële arbeidsmarktperspectief er is. Ik kan mij echter ook voorstellen dat je in bepaalde situaties moet zeggen dat de mogelijkheid
er niet is. De staatssecretaris heeft gezegd dat hij zal bezien welke mogelijkheden
de gemeenten zouden moeten hebben via de bijzondere bijstand. Zo heb ik het
begrepen, maar als dit niet het geval is, kom ik daar straks wel op terug.De CDA-fractie steunt het voorstel, maar wil de resterende knelpunten
die genoemd zijn graag aan de orde gesteld zien. De staatssecretaris heeft
op dat punt een belofte gedaan omtrent een aanvullende brief. Wij willen samen
naar oplossingen zoeken, maar wachten nu eerst af. In september zullen wij
daarover verder praten.De heer Van der Sande (VVD):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording. Die was
uitvoerig, terwijl voorstel eigenlijk relatief eenvoudig is. Ik dank hem ook
voor de toezeggingen aan de VVD-fractie. In mijn eerste termijn heb ik al
aangegeven dat onze fractie van mening is dat er zeer langdurig over deze
langdurigheidstoeslag wordt gesproken. Wij moeten goed nadenken over de vraag
of dit het juiste middel is voor generieke inkomensondersteuning. Dat is eigenlijk
een ander debat, zoals ik in mijn eerste termijn heb gezegd, maar ik heb moeten
constateren dat wij niet alleen hebben gesproken over het wetsvoorstel dat
voorligt, maar dat er ook een aantal andere aspecten bij gehaald is, met name
de vraag hoe wij met de langdurigheidstoeslag omgaan. Dit heeft ertoe geleid
dat ik in tweede termijn daarover nog iets meer wens te zeggen. In onze ogen
past de langdurigheidstoeslag niet echt in de huidige tijdgeest. De geest
van de langdurigheidstoeslag dateert van voor de huidige Wet werk en bijstand.
Uit het debat van gisteren en vandaag blijkt eigenlijk dat die niet de meest
heldere is, om het maar eens positief uit te drukken, of, om het wat negatiever
neer te zetten, dat die een soort wangedrocht is. Als je kijkt naar welke
uitzondering op uitzondering op uitzondering moeten worden gezet, rijst de
vraag of het doel wordt bereikt dat ermee werd beoogd. Zoals ik al zei, is
de langdurigheidstoeslag niet in de geest van de Wet werk en bijstand. Zij
past ook niet in de huidige tijdsgeest, waarin wij proberen, maatwerk te leveren
en mensen individueel te benaderen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Deze regeling bestaat anders pas sinds twee jaar. De heer Rutte, een VVD-staatssecretaris,
heeft die voorgesteld in ruil voor het schrappen van de categoriale bijzondere
bijstand, juist omdat hij dit een veel betere oplossing vond. Zij past volledig
in de geest van de vereenvoudiging van regelgeving ten opzichte van het voorgaande
traject waarin gigantisch veel andere regelingen zaten. Ook dat heeft staatssecretaris
Rutte opgesteld. Ik vraag mij dus af hoe de heer Van der Sande kan zeggen
dat iets wat een partijgenoot van hem nog geen twee jaar geleden heeft voorgesteld,
gedateerd is. De langdurigheidstoeslag past in de visie van de WWB. Daarin
is die voor het eerst geïntroduceerd.De heer Van der Sande (VVD):Eigenlijk geeft mevrouw Noorman-den Uyl al antwoord op de vraag die zij
zelf stelt, want de langdurigheidstoeslag is in plaats gekomen van de categoriale
bijstand. Zij weet wat de VVD-fractie daarvan vindt. In de ogen van deze fractie
is de toekenning van een langdurigheidstoeslag aan een grote groep mensen
niet de beste manier. Zij voelt veel meer voor een individuele ondersteuning.
Wij hebben in dit leven met de politieke realiteit en de tijdsgeest te maken.
Tweeëneenhalf jaar geleden was het anders dan nu. Ik kan mij herinneren
dat sommige fracties in deze Kamer fervent tegenstander waren van de Wet werk
en bijstand. Diezelfde fracties zijn wij daar nu voor klappen. En doen zij
dat niet in dit huis, dan doen zij dat wel op gemeentelijk niveau. Zo zie
je maar weer dat er bij meerdere fracties voortschrijdend inzicht kan ontstaan.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Laat mij de heer van der Sande eraan herinneren dat geen enkele gemeente
voor de financieringsstructuur van de Wet werk en bijstand klapt. Over dit
drama praten wij al twee jaar, maar het is nog steeds niet opgelost. Waarvan
akte.De heer Van der Sande (VVD):Laat ik het iets voorzichtiger formuleren om ook de fractie van de PvdA
aan boord te houden. Ik probeer duidelijk te maken dat de VVD-fractie zich
afvraagt of de langdurigheidstoeslag wel het beste of juiste middel is om
de ondersteuning te bieden die noodzakelijk is. Ik moet u zeggen dat ik in
deze discussie merk dat deze vraag bij meer fracties en zelfs bij de staatssecretaris
leeft. Ik doel bijvoorbeeld op de kwestie of er al dan niet beslag moet worden
gelegd en op de administratieve rompslomp die gepaard gaat met het verkrijgen
van een langdurigheidstoeslag. Er zijn duidelijk meer fracties die zich afvragen
hoe effectief deze regelgeving is. Ik vind het van kracht getuigen als iemand
vraagt om dit nader te bestuderen. De staatssecretaris heeft aangekondigd,
een brief te sturen over de manier waarop er met bepaalde gevallen wordt omgegaan.
Gezien het verloop van dit debat, de toezegging van de staatssecretaris en
onze eigen mening – die staat misschien wel voorop – dien ik namens
de VVD-fractie de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de langdurigheidstoeslag in de WWB bedoeld is voor mensen
die vijf jaar in de bijstand zitten en geen arbeidsmarktperspectief hebben;overwegende dat op deze wijze slechts in beperkte mate tegemoetgekomen
wordt aan de problemen van mensen die zonder arbeidsmarktperspectief langdurig
moeten rondkomen van een inkomen op bijstandsniveau;overwegende dat er ook andere groepen zijn met inkomsten in verband met
arbeid die zonder werkelijk arbeidsmarktperspectief vijf jaar of langer moeten
rondkomen van een inkomen op bijstandsniveau;Van der Sandevan mening dat de in de overweging genoemde groepen mensen, beter bediend
kunnen worden door individuele ondersteuning;verzoekt de regering, een onderzoek in te stellen naar de gevolgen van
afschaffing van de langdurigheidstoeslag en hierin te betrekken
hoe de vrijkomende middelen ter beschikking kunnen worden gesteld voor bijzondere
bijstand en de Tweede Kamer voor 1 september 2006 te rapporteren over
de resultaten hiervan;verzoekt tevens, voor 1 september 2006 met voorstellen te komen hoe
eerder genoemde groepen gebruik kunnen maken van deze extra middelen in de
bijzondere bijstand,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Sande en Koşer
Kaya. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15(30484).De heer Van der Sande (VVD):Het doel van deze motie is niet om te komen tot een categorale bijstand,
maar om die mensen de hulp te bieden die zij daadwerkelijk nodig hebben, dus
individueel maatwerk te bieden.De heer Mosterd (CDA):U vraagt om een onderzoek. U wilt dat daarbij ook de mate van rechtszekerheid
wordt betrokken, die op dit moment bestaat bij de langdurigheidstoeslag en
die zal ontstaan bij de bijzondere bijstand.De heer Van der Sande (VVD):Ja.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Hoe kijkt u aan tegen het aspect van de rechtsgelijkheid? Ik herinner
mij heel goed dat de VVD bij de behandeling van de WMO juist zo nadrukkelijk
heeft gewezen op het belang dat mensen in gelijke situaties gelijk worden
behandeld door gemeenten bij toepassing van die wet. U komt nu met een verzoek
om een onderzoek naar iets wat men twee jaar geleden is ingesteld, juist met
het oog op transparantie, opdat mensen vooraf weten waaraan zij toe zijn en
niet afhankelijk zijn van de gemeente. Vindt u dat niet ingaan tegen andere
beleidslijnen van uw fractie, bijvoorbeeld in het kader van de WMO?De heer Van der Sande (VVD):Nee.De heer Varela (LPF):Voorzitter. Gisteren heeft mijn fractie zich redelijk kritisch uitgelaten
over de wijzigingen in verband met de langdurigheidstoeslag. Bij ons bestond
en bestaat nog steeds de vrees dat de druk om een baan te vinden er door deze
wijziging niet groter op wordt. Mijn fractie heeft erop gewezen dat er nog
steeds voldoende banen zijn, zoals het steken van asperges of het plukken
van aardbeien of tomaten, die wij nog steeds overlaten aan mensen uit het
voormalige Oostblok, terwijl onze bijstandstrekkers nog steeds aan de kant
staan. Onze fractie wil echter niet haar ogen sluiten voor die moeilijke gevallen
die er kortdurende baantjes op nahouden met heel lage inkomens. Er blijft
natuurlijk altijd een groep over die er alles aan doet om aan een baan te
komen maar die daar domweg niet in slaagt. Wij vinden ook dat de gemeente
voor deze groep de mogelijkheid moet hebben om een kleine aanvulling te geven.
Dit betekent dat mijn fractie deze wijziging eventueel zal willen steunen,
met de kanttekening dat de afhankelijkheid van deze uitkering niet te groot
moet worden doordat de gemeente er alles aan doet om deze mensen achter hun
broek te blijven zitten. Een ander punt is dat het budget voor het inkomensdeel
gelijk blijft om gemeenten scherp te houden.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Voorzitter. Ik heb in dit debat steeds de vraag gesteld of er recht wordt
gedaan aan het rechtvaardigheidsbeginsel. Ik vind dat wij regels moeten maken
die simpel en duidelijk zijn, zodat ook recht wordt gedaan aan dat beginsel.
Het voorstel dat wij vandaag hebben besproken om mensen die vijf jaar in de
bijstand zitten en geen arbeidsperspectief hebben financieel te steunen, is
naar mijn idee niet simpel en ook niet duidelijk. Voortdurend komt de vraag
aan de orde of het rechtvaardigheidsbeginsel steeds goed is toegepast of zal
worden toegepast. Er zijn namelijk ook andere groepen die geen arbeidsperspectief
hebben en die op bijstandsniveau moeten rondkomen. Voorbeelden daarvan zijn
genoemd: mensen die een baantje hebben met een inkomen op bijstandsniveau,
mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn en die gedeeltelijk bijstand
ontvangen. Daarom moet in de visie van D66 de langdurigheidstoeslag worden
afgeschaft. De vrijkomende bedragen moeten worden ingezet voor maatwerk bij
inkomenssteun. Ik zeg dit ook in het licht van het onderzoek en de evaluatie
en wat Regioplan hierover heeft geconstateerd. Van wethouder tot werkvloer
is er veel kritiek op de langdurigheidstoeslag. Klanten worden gestraft voor
een goede inzet. Dit geeft aan dat de mensen door alle bomen het bos inmiddels
niet meer zien. Omdat ik besef dat de gevolgen van de afschaffing van de langdurigheidstoeslag
niet geheel helder zijn, heb ik samen met de heer Van de Sande de reeds door
hem voorgedragen motie ingediend, ook om helder te maken hoe de andere groepen
op bijstandsniveau gebruik kunnen maken van extra middelen via de bijzondere
bijstand. Kiezen voor een voorstel is prima, maar het rechtvaardigheidsbeginsel
moet dan wel op alle groepen in gelijke mate van toepassing zijn. Als dat
niet lukt, gelet op alle haken en ogen, moet je kiezen voor maatwerk op individueel
niveau.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Staatssecretaris Van Hoof:Voorzitter. Ik dank de leden voor hun bijdrage in tweede termijn. Ik trek
in ieder geval de algemene conclusie dat er overeenstemming bestaat over het
wetsvoorstel, zoals het er ligt. Alle aanwezigen hebben hun steun uitgesproken,
zij het dat sommigen er nog wel iets aan toe hadden willen toevoegen. Een
enkeling, mevrouw Noorman, vraagt zich af of datgene wat wij allemaal willen
er wel goed in staat.Ik heb begrepen dat er nog ruimte is tot dinsdagmiddag, zij het dat de
deadline in de Eerste Kamer op 15.30 uur is gesteld. Ik verzoek u, voorzitter,
ervoor te zorgen dat het wetsvoorstel op dat tijdstip daadwerkelijk in de
Eerste Kamer ligt, omdat wij met een tijdslimiet zitten. Ervan uitgaande dat
wij dus nog even de tijd hebben, lijkt het mij dat wij met zijn allen, samen
met de ambtelijke ondersteuning, nog eens naar de amendementen
op de stukken nrs. 11 en 12 van mevrouw Noorman moeten kijken. Zij vermoedt
nog steeds dat een en ander met behulp daarvan helderder kan worden.In eerste en in tweede termijn zijn er pogingen gedaan om met een fileermesje
te bepalen om welke groepen het zou moeten gaan in het onderzoek waarvan wij
gesproken hebben. Ik denk dat dit niet praktisch en niet zinvol is. Ik heb
aangegeven dat een al eerder benoemde groep van mensen die arbeidsongeschikt
of gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn, wel degelijk aanspraak kan maken op
een langdurigheidstoeslag. Dit zullen wij opschrijven in de brief die de Kamer
in september zal bereiken, ten overvloede en voor de volledigheid. Naar aanleiding
van vragen van de heer Mosterd heb ik aangegeven dat ik zal nagaan of er groepen
van gedeeltelijk arbeidsongeschikten zijn waarvoor geen oplossing in de sfeer
van de langdurigheidstoeslag of in de sfeer van de door mij genoemde toeslagen
te vinden is. En als zulke groepen er zijn, dan zal ik nagaan of er mogelijkheden
zijn die wij wel willen en, zo ja, hoe die gebruikt zouden kunnen worden.
En als er argumenten zijn om geen gebruik te maken van die mogelijkheden,
dan zal ik dat ook in de brief schrijven. Daarover zal de Kamer dan ongetwijfeld
met mij in gesprek willen gaan. Al met al lijkt het mij dan ook niet praktisch
om nu te proberen, allerlei nadere aanduidingen vast te leggen. Ik zeg de
Kamer toe, dit breed te zullen aanpakken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Maar ziet u überhaupt ruimte om gebruik te maken van het instrument
bijzondere bijstand voor het treffen van voorzieningen voor mensen in de categorie
die de heer Mosterd formuleerde? Of denkt u dat de bijzondere bijstand niet
het aangewezen instrument is voor mensen die gebruik kunnen maken van een
soortgelijke voorziening als die van de langdurigheidstoeslag?Staatssecretaris Van Hoof:Ik heb aangegeven wat het doel van de langdurigheidstoeslag is en ik wens
dit doel niet verder op te rekken, dat moge duidelijk zijn. Maar als er voor
een nader te specificeren groep aanleiding is om tegen de achtergrond van
deze discussie een instrument als de bijzondere bijstand te hanteren, dan
zal ik aan de Kamer laten weten of ik dat passend vind. Ik wacht de reacties
van de Kamer daarop dan wel af.Voorzitter. Mevrouw Noorman heeft een motie ingediend waarin zij stelt:
wie bepaalt, betaalt. Daarover ga ik liever niet in discussie. Ik stel vast
dat het I-deel een voorziening van 55 mln. omvat en dat er 33 mln. à
34 mln. van gebruikt is. Wij bekijken wat hierbij de stand van zaken is; ik
wijs ook op het onderzoek dat het SCP in dit verband nog verricht. En zoals
mevrouw Noorman al aangaf, zal het bij de bepaling van het macrobudget betrokken
worden als er een tekort bij het I-deel zou ontstaan, bijvoorbeeld door meer
uitgaven voor de langdurigheidstoeslag dan verwacht was. Ik moet de Kamer
dan ook ontraden, deze motie aan te nemen. Er is nu al ruimte, er is geen
extra ruimte nodig en mocht er straks toch wél extra ruimte nodig zijn,
dan garandeert het systeem dat dit betrokken wordt bij de bepaling van het
macrobudget.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Is de oorspronkelijke toekenning aan het macrobudget I-deel van 55 mln.
sinds de komst van de WWB nog een keer gecorrigeerd of staat het er nog steeds
voor dat bedrag en gecorrigeerd op aantallen?Staatssecretaris Van Hoof:Op basis van de cijfers die ik noem, zou mevrouw Noorman mij kunnen aanspreken
op het feit dat ik het niet heb verlaagd. Ik heb het dus niet gedaan. De ruimte
was er al en is er nog steeds. Dat betekent dat er in de toekomst in elk geval
nog extra ruimte is.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat was mij niet duidelijk geworden. Ik had het gevraagd, maar ik heb
er niet eerder zo duidelijk antwoord op gekregen. Dat is voor mij aanleiding
om mijn motie in te trekken.De voorzitter:Aangezien de motie-Noorman-den Uyl (30484, nr. 14) is ingetrokken, maakt
zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Staatssecretaris Van Hoof:Voorzitter. De voorlichting betreft het niet-gebruik. Ik heb al gezegd
dat wij komen met een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau. In
algemene zin komen wij erop terug. Ik verwijs ook naar de bijeenkomst met
de gemeenten enzovoorts. Dit onderwerp zal in een ander kader nog heel veel
aandacht krijgen.Ik ben het met mevrouw Noorman en de heer Vendrik eens dat de informatie-uitwisseling
een punt van aandacht is. Ik heb al aangegeven dat er procedures voor bestaan.
Het verbaast mij dus een beetje zoals het nu gaat. Verder wijs ik op de mogelijkheden
die er op dit moment zijn via de geautomatiseerde bestandenuitwisseling in
het IB-traject, waarmee ik niet bedoel de inkomstenbelasting maar het inlichtingenbureau.
Ik wijs erop dat wij druk bezig zijn met het digitale klantendossier dat straks
daadwerkelijk behulpzaam zou kunnen zijn. Ten slotte wijs ik erop dat het
nog steeds in mijn voornemen ligt, te verbieden dat aan mensen meer dan één
keer dezelfde gegevens worden gevraagd. Ik deel dus de zorgen en ben het ermee
eens dat het anders zou moeten. Ik ben het met de heer Vendrik eens dat het
in het kader van de administratievelastenverlichting een relevant punt is.
Laat duidelijk zijn dat het mijn volle aandacht heeft.De heer Vendrik heeft eigenlijk niets meer gedaan dan vragen herhaald
die hij in eerste termijn ook heeft gesteld, waarop ik in eerste termijn heb
geantwoord. Kortheidshalve verwijs ik naar die antwoorden, zodat ik er op
dit moment ook niet meer op in hoef te gaan.De heer Mosterd heeft nog eens onderstreept hoe belangrijk hij de individuele
benadering vindt. Daarover zijn wij het eens. Ik heb zojuist voldoende duidelijk
gemaakt hoe wij moeten aankijken tegen hetgeen ik nog eens tegen het licht
heb gehouden en waarover ik de Kamer in september een brief zal sturen. Daar
hoef ik niets meer aan toe te voegen.De heer Van der Sande en mevrouw Koşer Kaya hebben een motie ingediend.
Daarin verzoeken zij mij om voor 1 september met voorstellen te komen
hoe bepaalde groepen gebruik kunnen maken van extra middelen in de bijzondere
bijstand; dit naar aanleiding van het feit dat wij in de richting van de bijzondere
bijstand gaan. De heer Van der Sande vraagt althans een onderzoek dienaangaande
te doen. Ik wijs de heer Van der Sande erop dat wij het wetsvoorstel hebben
gemaakt naar aanleiding van een eerder debat met de Kamer waarin
de bijzondere bijstand een optie was. Wij hebben toen gezien de brede steun
in de Kamer voor dit wetsvoorstel gekozen. Ik realiseer mij tegelijkertijd
dat er ook een meerderheid zou zijn geweest via de fracties van CDA, VVD en
D66 voor het afschaffen van de langdurigheidstoeslag en het onderbrengen in
de bijzondere bijstand. Daar komt bij dat in de bijzondere bijstand wel wat
gesleuteld zou moeten worden om het mogelijk te maken. De heer Van der Sande
en mevrouw Koşer Kaya vragen mij nu om daar nog een keer naar te kijken.
Het is raar als ik zou zeggen dat ik de motie niet wil uitvoeren als zij wordt
aangenomen, want het is al eerder een optie geweest. Ik laat aan de Kamer
over hoe zij met de motie omgaat. Als de motie wordt aangenomen, zal ik inderdaad
in de brief van september mijn mening geven over de mogelijkheid van de bijzondere
bijstand.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Als je niet via de langdurigheidstoeslag maar via de bijzondere bijstand
extra inkomen wil geven aan mensen, kan dat alleen met bonnetjes. Daarover
waren wij het eens. Het alternatief is terug naar categoriale bijstand of,
zoals het officieel heet, een forfaitair bedrag. Nu hebben de staatssecretaris
en zijn voorganger, al aan het begin van deze regeringsperiode, zeer sterk
betoogd tegen het verschijnsel van de categoriale bijstand, omdat dit een
te diffuus instrument zou zijn. Is de staatssecretaris nu in beginsel bereid
te overwegen dit terug te draaien en weer terug te gaan naar een systeem van
forfaitaire uitkeringen die per gemeente kunnen verschillen? Dat is toch dat
algemene inkomensbeleid waar dit kabinet zo tegen is?Staatssecretaris Van Hoof:Ja, dat is zo en dat blijft ook zo. De vooronderstelling van mevrouw Noorman
dat er alleen de alternatieven zijn die zij heeft genoemd, deel ik niet. De
vraag die voorligt, is of je binnen de bijzondere bijstand met de daarbij
behorende creativiteit vormen kunt vinden die niet gaan in de richting van
categoriale bijstand, want daar is het kabinet apert op tegen en daar blijft
het kabinet apert op tegen. Die kant gaat het dus niet uit. Ik heb toegezegd
te kijken wat de mogelijkheid is binnen de regels, waarbij ik zo-even heb
gezegd dat je dan misschien een beetje moet sleutelen aan de bijzondere bijstand.
Nu, dan is het de vraag of je dat wilt en dat gaan wij op een rijtje zetten.Als de motie zou worden aangenomen, zal ik deze vervolgens ook uitvoeren.
Hiermee heb ik tevens antwoord gegeven op de laatste inbreng van mevrouw Koşer
Kaya, die in dezelfde richting gaat.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Wij hebben een dringend verzoek gekregen, de stemmingen te laten plaatsvinden
vóór dinsdagmiddag half vier. Dit verzoek is hier goed ontvangen
en wij zullen ons daarvoor inspannen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-5050-5070.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl