Interpellatie-De Wit, gericht tot de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over schadeloosstelling voor ex-dwangarbeiders
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 3649-3654

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-02-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 50, pagina 3649-3654

16-02-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27013Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (woensdag 16 februari 2000)Pagina 3619-3621
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 9 februari 2000 over het asielbeleid (19637)Pagina 3621-3627
Interpellatie-De Wit, gericht tot de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over schadeloosstelling voor ex-dwangarbeidersPagina 3649-3654
Behandeling van het voorstel van rijkswet Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot de verkrijging, de verlening en het verlies van het Nederlanderschap (25891, R1609)Pagina 3627-3649
Noot bij pag. 3649 met interpellatievragen van het lid De Wit (SP) over schadeloosstelling voor Nederlandse ex-dwangarbeiders (27013)Pagina 3655-3655
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 16 februari 2000)Pagina 3654-3654
Presentie en opening (woensdag 16 februari 2000)Pagina 3619-3619
Benoeming van een plaatsvervangend griffier (27005, nr. 1)Pagina 3619-3619

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de interpellatie-De Wit, gericht tot
de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over schadeloosstelling
voor ex-dwangarbeiders.Tot het houden van deze interpellatie is verlof verleend in de vergadering
van heden.(De vragen zijn opgenomen aan het eind van deze weekeditie.)1De heer De Wit (SP):Ik dank de Kamer dat zij toestemming heeft gegeven voor het houden van
deze interpellatie. Het betreft een kwestie die in deze Kamer al geruime tijd
de aandacht heeft van de verschillende fracties. De belangrijkste reden daarvoor
is dat er naar de mening van de ex-dwangarbeiders nog steeds geen bevredigende
afsluiting is geweest van het verleden en van het leed dat hun tijdens de
Tweede Wereldoorlog als dwangarbeiders is aangedaan.Met name vanaf het moment dat vorig jaar een ontwikkeling in gang gezet
werd waarbij zowel de Duitse overheid als het Duitse bedrijfsleven streefde
te komen tot een fonds waaruit de ex-dwangarbeiders een schadeloosstelling
konden ontvangen, is er ook bij de Nederlandse ex-dwangarbeiders hoop ontstaan
op een mogelijke bijdrage uit dat fonds.De Kamer heeft zich daarvoor ingezet. Ik wijs met name op het verzoek
dat de Kamer in april 1999 aan de minister heeft gedaan, om Duitsland duidelijk
te maken dat de Nederlandse ex-dwangarbeiders aanspraak wensten te maken op
dat fonds.In de loop van november 1999 heeft de minister de Kamer een brief gestuurd
met de mededeling dat de criteria om voor een uitkering uit dat fonds in aanmerking
te komen dusdanig scherp geformuleerd zijn, dat gevreesd moest worden dat
een hele grote groep Nederlandse ex-dwangarbeiders daarop geen aanspraak zou
kunnen maken. De Kamer heeft daarover een reeks schriftelijke vragen gesteld.
De minister heeft die met haar brief van 11 februari 2000 beantwoord.De essentie van die brief is dat de minister verwacht dat de overgrote
meerderheid van de Nederlandse ex-dwangarbeiders geen aanspraak kan maken
op dat Duitse fonds.Wat gaat de Kamer nu doen? De stichting Burger-oorlogsgetroffenen deelt
mee dat het mogelijk is – ik formuleer het voorzichtig – dat op
17 en 18 februari a.s. de laatste onderhandelingen plaatsvinden over de voorwaarden
waaraan dwangarbeiders moeten voldoen, willen zij aanspraak kunnen maken op
het Duitse fonds. Naar mijn mening betekent dat een laatste mogelijkheid voor
de Nederlandse Tweede Kamer om te proberen toch nog een zodanige opening te
krijgen, dat de Nederlandse dwangarbeiders alsnog aanspraak kunnen maken op
een schadeloosstelling.De minister heeft de SBO aangewezen als waarnemer namens de regering bij
die onderhandelingen. Die probeert dus namens de regering de belangen van
de Nederlandse ex-dwangarbeiders te behartigen. De minister
heeft daarmee de verantwoordelijk genomen dat de SBO zich zou inzetten om
voor de Nederlandse ex-dwangarbeiders eruit te halen wat erin zit.Los van mijn schriftelijke vragen, stel ik de minister nu de hoofdvraag
wat de inzet is van de SBO tijdens de komende onderhandeling. Acht de minister
de mogelijkheid aanwezig dat de SBO duidelijk kan maken dat de criteria te
zwaar zijn voor de Nederlandse ex-dwangarbeiders en dat deze zodanig verruimd
dienen te worden dat de circa 113.000 dwangarbeiders alsnog kunnen vallen
onder een vergoeding van dat fonds? Is de minister bereid zich daarvoor via
de SBO in te zetten?Minister Borst-Eilers:Mevrouw de voorzitter! Ook de regering is van mening dat het uiterste
gedaan moet worden om voor de Nederlandse ex-dwangarbeiders nog enige compensatie
te verkrijgen voor de ellende die zij ervaren hebben. Die compensatie zal
dan nu in financiële zin gegeven moeten worden. Met geld kun je natuurlijk
niet alles goedmaken, maar een financiële compensatie is wel heel belangrijk
en het zou heel plezierig zijn als de betrokkenen een uitkering kunnen krijgen
uit het fonds van 10 mld. D-mark. Het geld van dat fonds is voor de helft
afkomstig van de overheid en voor de helft van het Duitse bedrijfsleven.Voor de helderheid wil ik kort weergeven wat de situatie is. De onderhandelingen
worden gevoerd door Duitse en Amerikaanse partijen. Namens de Amerikaanse
regering worden zij gevoerd door de heer Eizenstat, ondersecretaris financiën.
Namens de Duitse overheid neemt daaraan graaf Lambsdorff deel. Wij hebben
een- en andermaal geprobeerd zelf een plaats te krijgen aan de onderhandelingstafel.
Dat is ons steeds niet gelukt. Wij mogen wel waarnemen, maar niet echt meepraten.
Onder het motto wie niet sterk is moet slim zijn, heeft de Nederlandse regering
gemeend via de SBO, maar ook persoonlijk, te moeten proberen de Duitse en
Amerikaanse onderhandelaars apart te benaderen. Op de zogenaamde holocaustbijeenkomst
in Stockholm heeft onze minister-president de heer Eizenstat aangesproken
en in een indringend gesprek heeft hij gezegd dat naar zijn mening zoveel
mogelijk West-Europese ex-dwangarbeiders, waaronder weer zoveel mogelijk van
die 113.000 Nederlandse ex-dwangarbeiders, in aanmerking moeten komen voor
een uitkering. De heer Eizenstat vond het gesprek interessant. Hij heeft aantekeningen
gemaakt en gevraagd of Nederland het voortouw zou kunnen en willen nemen bij
het creëren van een gremium dat zich dan zou inzetten voor een uitkering
uit het fonds aan West-Europese dwangarbeiders. Hierover is op ambtelijk niveau
bilateraal contact geweest met de Engelsen en de Fransen, die op die conferentie
aanwezig waren. Zij vonden dit ook een goed idee. Zij wilden eveneens graag
dat hun ex-dwangarbeiders in aanmerking kwamen voor een uitkering. Zij waren
er niet op tegen dat Nederland het voortouw zou nemen. Dat is ook heel belangrijk.
Zelf wisten zij overigens niet goed hoe ze de zaak moesten aanpakken.De Nederlandse ambassadeur in Duitsland heeft vervolgens dit plan onder
de aandacht van de Duitse overheid gebracht. Hij had er ook wel oren naar.
De heer Bosman van de SBO die op 17 en 18 februari namens de Nederlandse overheid
bij de onderhandelingen aanwezig is, krijgt alle steun van de Nederlandse
ambassade. Hij heeft zelf niet alleen rechtstreeks contact gehad met de Duitse
partij, maar ook met de Amerikaanse advocaten gesproken.Wat is thans onze inzet? Wat hopen wij te bereiken? Bij het beantwoorden
van deze vragen neem ik de gestelde vragen als leidraad. Inmiddels is duidelijk
wat de SBO tot dusverre heeft gedaan. Onze inzet op 17 en 18 februari zal
zijn, te bereiken dat zoveel mogelijk Nederlandse ex-dwangarbeiders voor een
schadeloosstelling in aanmerking komen. Met vraag 4 wordt gevraagd of getracht
wordt alle ex-dwangarbeiders voor een schadeloosstelling in aanmerking te
doen komen. Ik meen dat het reëel is hierbij ons wettelijk stelsel als
uitgangspunt te nemen. Alle WUV- en WUBO-gerechtigden zouden dan in ieder
geval in aanmerking moeten komen. Zoals bekend, geldt voor de joodse dwangarbeiders
een apart traject. Dat geldt dan ook voor de Nederlands-joodse ex-dwangarbeider.
Hier gaat het echter met name om de niet-joodse groep. Daarop doelde ik toen
ik sprak over "de overgrote meerderheid". Daarover gaat vraag 3. Verder denk
ik in dit verband aan degenen die niet echt in een kamp gezeten hebben, dus
niet 24 uur bewaakt werden. Die vallen niet onder de criteria die nu in het
wetsvoorstel staan. Door de SBO zal daar zeker op gewezen worden, maar er
is sprake van een wetsvoorstel dat in de Duitse bondsdag ter behandeling voorligt.
Ik ga ervan uit dat de Nederlandse parlementariërs die zich voor deze
zaak willen inzetten, inmiddels met hun Duitse collega's contact hebben opgenomen
om ervoor te zorgen dat het wetsvoorstel zodanig geamendeerd wordt, dat de
criteria verruimd worden. Op dit moment zijn ze heel eng.Op die manier werken wij langs twee kanten, langs de kant van het wetsvoorstel
en via de onderhandelingstafel. Uiteindelijk maakt de wet natuurlijk uit wie
er wel en wie er niet onder valt. De heer Bosman zal, ook als hij namens de
Nederlandse overheid spreekt, aan de onderhandelingstafel weinig kunnen klaarmaken,
want wetten worden uiteindelijk in het parlement vastgesteld.Voorzitter! Samenvattend doen wij wat wij kunnen. Nu wij niet als onderhandelaar
meetellen, is het goed dat wij via de Duitse en de Amerikaanse onderhandelaar
onze inbreng leveren. Door ons op te werpen als voortrekkers van West-Europa
krijgen wij een steviger schoen tussen de deur. Wij hopen er natuurlijk het
beste van. Onze ambassadeur steunt de heer Bosman volop. Hij zal hem de wegen
wijzen om ook buiten de vergadertafel om, langs diplomatieke wegen, onze zaak
zoveel mogelijk te behartigen.De beraadslaging wordt geopend.De heer De Wit (SP):Voorzitter! In haar beantwoording heeft de minister een aantal punten
aangestipt die mij nog niet bekend waren uit haar brief van 11 februari. Ik
denk met name aan wat er concreet gebeurt op het terrein van contacten met
Amerika en Duitsland.De minister roept de Nederlandse parlementariërs op om contact op
te nemen met de Duitse wetgever. Dat zal ongetwijfeld gebeuren. Het belangrijkste
is dat wij op dit moment praten over de inzet van de Nederlandse
regering via de SBO. Aan de minister heb ik gevraagd wat zij vindt van de
criteria. Als ik haar goed beluister, dan vindt ook zij dat de criteria dermate
zwaar zijn, dat wij met een groot probleem komen te zitten. Is het de inzet
van de SBO en dus van de regering dat de criteria worden opgerekt? Wij zijn
nu bezig met de afwikkeling en de definitieve formulering van de voorwaarden
waaraan voldaan moet worden wil men aanspraak kunnen maken op het fonds. Als
wij ons tot de Duitse wetgever beperken, zijn wij vrij laat. In de fase van
het formuleren van de voorwaarden moet een opening worden gemaakt, zodat ook
de Nederlandse dwangarbeiders die buiten de thans geformuleerde voorwaarden
vallen, aanspraak kunnen maken op een vergoeding uit het fonds.Is de inzet op 17 en 18 februari erop gericht om duidelijk te maken dat
de criteria te zwaar zijn, dat de Nederlandse regering een groot probleem
heeft omdat zij met ruim 100.000 dwangarbeiders zit die buiten de boot dreigen
te vallen? Is de mogelijkheid aanwezig dat door de SBO en dus de regering
wordt aangegeven dat de criteria verruimd moeten worden?Gelet op het voorgaande dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat op 17 en 18 februari 2000 definitief de voorwaarden
zullen worden vastgesteld waaraan ex-dwangarbeiders uit de Tweede Wereldoorlog
moeten voldoen, willen zij in aanmerking komen voor een schadeloosstelling
uit het Duitse fonds "Erinnerung Verantwortung und Zukunft";overwegende, dat naar verwachting het overgrote deel van de Nederlandse
ex-dwangarbeiders niet in aanmerking zal komen voor een schadeloosstelling
uit dit fonds op basis van de nu gestelde voorwaarden;verzoekt de regering zich er tot het uiterste voor in te spannen dat de
voorgestelde voorwaarden dusdanig worden verruimd dat alsnog de plusminus
113.000 Nederlandse ex-dwangarbeiders voor een schadeloosstelling in aanmerking
komen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Wit. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 1 (27013).De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik heb de eer en het genoegen niet alleen te spreken namens
de PvdA-fractie, maar ook namens de fracties van D66, de VVD, het CDA, de
RPF, het GPV en de SGP. Ik heb vanmiddag tijdens het ordedebatje bij de regeling
al aangegeven waarom dit het geval is. Wij willen daarmee de eensgezindheid
en de eendrachtigheid van de Kamer tot uitdrukking brengen als het gaat om
dit soort onderwerpen. De bedoeling daarvan is om zelfs de schijn te vermijden
dat wij over de ruggen van oorlogsgetroffenen partijpolitiek bedrijven.De voorgeschiedenis is bekend: 600.000 jongens en mannen werden zo van
straat geplukt en gedwongen te werk gesteld in Duitsland. Van hen kwamen 30.000
niet terug. De rest, die wel terugkwam, werd vaak met de nek aangekeken en
als tweederangsburger behandeld. In de hiërarchie die er helaas is als
het gaat om oorlogsgetroffenen, stonden zij helemaal onderaan. In 1954 sloten
de toenmalige regeringen van Nederland en de Bondsrepubliek een verdrag, waarmee
de rechten in wezen werden afgekocht, zodat de voormalige dwangarbeiders na
dat jaar geen poot meer hadden om op te staan als het gaat om het verkrijgen
van rechten, althans collectieve rechten.De Kamer heeft een flink aantal jaren geprobeerd de problematiek van de
dwangarbeiders toch op de agenda te krijgen. Dat is ook gelukt. Daarbij is
vooral benadrukt dat het in heel veel gevallen niet alleen gaat om financiële
genoegdoening, maar ook om morele erkenning, in die zin dat de mensen die
dit hebben moeten meemaken, te horen krijgen vanuit samenleving en regering:
ook jullie zijn oorlogsgetroffenen, jullie verdienen in ieder geval die morele
erkenning! Later is het via wetgeving – ik denk aan de WUBO –
mogelijk gemaakt dat dwangarbeiders onder bepaalde voorwaarden binnen de criteria
van de WUBO kunnen vallen.Desondanks heeft de Kamer de regering er vorig jaar mei, ook weer eendrachtig,
van SP tot en met SGP, en alles wat daartussen zit, op gewezen dat zij in
het kader van de onderhandelingen die toen van start waren gegaan, wel een
beetje harder mocht lopen. Ik zeg het vriendelijk. De minister heeft dat ter
harte genomen. Zij is als het ware naar Bodo Hombach toegestuurd, maar ze
is gegaan. Daar werd het ons duidelijk dat Nederland formeel niet zo verschrikkelijk
veel poten had om op te staan bij de onderhandelingen die op dat moment aan
de gang waren. Een positief punt is wel dat Nederland het enige land uit West-Europa
bleek dat überhaupt de moeite nam om naar de onderhandelingen toe te
gaan. Formeel kon dat niet, maar via de SBO en met name haar directeur, is
toch een toegang gevonden. Er moet wel worden benadrukt, dit in de richting
van de SP, dat de heer Bosman als directeur van de SBO en indirect de vertegenwoordiger,
niet formeel, van de Nederlandse regering en de Nederlandse samenleving, niet
mocht en mag plaatsnemen aan de onderhandelingstafel. Hij loopt als het ware
in de wandelgangen rond. Hij probeert daar te lobbyen. Hij heeft daarbij veel
nut van zijn netwerken. Ik ben heel blij dat de minister heeft aangegeven
dat de Nederlandse ambassade in de Bondsrepubliek hem de nodige logistieke
steun verleent. Ik had tot nu toe de indruk, ook op grond van berichten daarover,
dat de successen van de heer Bosman bij het leggen van contacten met betrokkenen
meer te danken waren aan zijn eigen netwerken dan aan de steun van de diplomatieke
vestigingen van Nederland.De mogelijkheden zijn dus beperkt. Dat betekent dat de ingediende motie
gewoon niet kan. Als je niet aan de onderhandelingstafel zit, als je alleen
maar wordt toegelaten in het circuit eromheen, wat kun je dan eisen, wat kun
je dan verlangen? Met andere woorden, maak je de betrokkenen die zitten te
wachten op schadevergoeding op deze manier niet onbedoeld blij met een dooie
mus? De motie kan dus niet, hoe graag wij met zijn allen ook willen dat er iets op tafel komt voor de mensen die nu nog in leven zijn.
Naar schatting zijn dit er geen 113.000, maar 130.000. Als dit doorgaat op
basis van de criteria die op tafel liggen, zullen slechts weinigen van de
Nederlandse dwangarbeiders iets krijgen en dan niet meer dan een symbolisch
bedrag. Daarmee wordt uitdrukking gegeven aan een zekere hiërarchie in
leed, terwijl iedereen in de oorlog eigen ervaringen heeft gehad en eigen
trauma's daaraan heeft overgehouden. Men heeft dat op een eigen manier moeten
verwerken. Naarmate men ouder wordt, komt dat in sterkere mate terug. Als
dan ook nog eens wordt bevestigd dat de ene dwangarbeider het erger heeft
gehad dan de andere, terwijl in de individuele beleving geen rangorde aangebracht
kan worden, is dat buitengewoon jammer.Voorzitter! De heer De Wit heeft opgeroepen om met onze Genossen in de
Bondsrepubliek contact op te nemen om via die invalshoek iets te proberen.
Ik heb begrepen dat het wetsvoorstel dat dit jaar in het Duitse parlement
behandeld wordt, niet meer en niet minder is dan een formalisering van hetgeen
is opgenomen in het verdrag. Zelfs onze Genossen in de Bundestag kunnen daar
weinig aan doen. Wij hebben daarover contact gehad. Het gaat alleen om de
juridische vormgeving van een en ander. Het is dus niet mogelijk om hetgeen
na moeizame onderhandelingen over zo'n gevoelig punt is overeengekomen, door
welke fractie dan ook te amenderen. Die weg is er niet.Voorzitter! Afsluitend. Ik wil niet meer op de procedure ingaan, want
het gaat nu over de inhoud. Sinds een jaar of tien is de Kamer op de goede
weg door de problematiek van de dwangarbeiders – met de nadruk op "dwang" –
op de politieke agenda te plaatsen. De Kamer is daarin eensgezind. Ook deze
minister heeft laten zien deze kwestie serieus te nemen, niet alleen gezien
de gebeurtenissen van de afgelopen maanden, maar ook als het om morele genoegdoening
gaat. Ik denk daarbij aan het monument, de verbeteringen die zijn aangebracht
naar aanleiding van de uitkomst van de commissie-Van Gaalen, ook in de WUBO,
waardoor meer dwangarbeiders mogelijkheden hebben om binnen het wettelijk
kader ondersteuning te krijgen. Wij moeten – dit is eigenlijk een oproeping
aan onszelf en aan de regering – de problematiek van de voormalige dwangarbeiders
serieus blijven nemen. Wij moeten blijven benadrukken dat ook zij oorlogsgetroffenen
zijn en dat wij alles moeten doen wat binnen onze mogelijkheden ligt om hun
leven nog enigszins draaglijk te doen zijn. Wij mogen hen niet – ik
weet dat dit niet de bedoeling is van de heer De Wit – blij maken met
een dooie mus. Dat geeft onrust en veroorzaakt veel leed, waar uiteindelijk
niemand bij gebaat is.De heer De Wit (SP):Ik ben de laatste die betrokkenen met een dooie mus blij wil maken. De
inzet van mijn fractie was en is, te proberen om er voor de ex-dwangarbeiders
iets uit te slepen. Dat is ook de inzet van de regering en de Kamer geweest.
Als de heer Middel geen mogelijkheid ziet via het Duitse parlement, is dit
dan toch niet de laatste gelegenheid om als Nederland aan de onderhandelaars
duidelijk te maken dat dit te zware criteria zijn, dat zij verruimd moeten
worden en dat wij, als dat niet gebeurt, uiteindelijk moeten concluderen dat
er niets uitkomt?De heer Middel (PvdA):Voorzitter! De heer De Wit stipt de inzet voor de dwangarbeiders aan.
Uit de periode dat de SP nog niet het genoegen had in dit parlement vertegenwoordigd
te zijn en ik het genoegen had om woordvoerder oorlogsgetroffenen te zijn,
kan ik mij goed herinneren dat na veel moeite dit onderwerp op de politieke
agenda is geplaatst. Dat was in het begin heel moeilijk omdat de toenmalige
regering, Lubbers III, daarop reageerde in de trant van: dat is in 1954 allemaal
geregeld, dus daar kunnen wij niets meer aan doen, en individuele claims moeten
individueel langs juridische weg bij Duitsland worden neergelegd. Het ging
daarbij om Renten enzovoorts. Misschien kent men de verhalen van betrokkenen
zelf. Vanaf het moment dat de Kamer hier eensgezind werk van heeft gemaakt,
veranderden zaken ten gunste van de dwangarbeiders. Daar moeten wij zeker
mee doorgaan. Ik ben dan ook blij dat de SP zich daar vanaf het moment dat
zij in het parlement vertegenwoordigd is, bij aansluit.De bottleneck is een motie waarin wordt geëist dat criteria veranderd
worden, terwijl je weet dat je niet in de positie was, bent of zult komen
om dat over het voetlicht te brengen binnen het gremium waar dit besproken
wordt. Dat is een symbolisch gebaar, een gelegenheidshandeling. Het is namelijk
op geen enkele manier hard te maken. Plat gezegd komt het erop neer dat de
heer Bosman namens SBO en namens ons in de wandelgangen rondloopt en aan het
jasje trekt – dat doet hij heel effectief met zijn gelobby – van
de onderhandelaars, van mijnheer Hausmann en van de Duitsers, en zegt dat
zij rekening moeten houden met de West-Europese dwangarbeiders. Dat doet hij
voor alle West-Europese dwangarbeiders, omdat Nederland het enige land is
dat de moeite heeft genomen om ernaartoe te gaan. Benader het ook eens een
keer positief, zou ik zeggen en probeer er via dat circuit nog wat van te
maken, maar een motie helpt daar helemaal niet bij. Juist als er een motie
op tafel wordt gelegd waarin iets wordt gevraagd wat niet mogelijk is –
daarom vraag ik de heer De Wit ook om haar in te trekken – worden er
verwachtingen gewekt die niet waargemaakt kunnen worden. De motie wordt natuurlijk
verworpen en dan ontstaat bij de buitenwereld en de betrokkenen het beeld:
daar staan wij weer. Het is niet alleen jammer dat de SP dit debat heeft aangezwengeld,
maar ook dat er nu een motie wordt ingediend die vervolgens wordt verworpen
op de gronden die ik heb aangegeven. Ik vraag de heer De Wit dan ook vriendelijk
om zich aan te sluiten bij de eensgezindheid die wij steeds proberen uit te
dragen van links tot en met rechts, en om die motie in te trekken.De heer De Wit (SP):Als de heer Middel het geen begaanbare weg vindt om deze motie in te dienen
en om tijdens de onderhandelingen op te roepen tot een poging om te komen
tot een verruiming, welke mogelijkheden ziet hij dan? Hij zegt dat het probleem
van de ex-dwangarbeiders op de agenda moet blijven staan, maar wat zijn de
concrete mogelijkheden die hij ziet om tot een vergoeding te komen?De heer Middel (PvdA):Als dat moet gaan via de onderhandelingen tussen Duitsland en Amerika
die nu plaatsvinden, zie ik geen mogelijkheden. De heer De Wit heeft ongetwijfeld
contact gehad met de heer Bosman, zoals collega's en ik dat
ook hebben gehad. Deze meldde hoe de voortgang is, hoe moeizaam hij opereert,
dat hij toch iedere keer weer doorgaat en dat hij met dichte deuren wordt
geconfronteerd. Als het gaat om materiële genoegdoening, is deze weg
nauwelijks begaanbaar. Het enige voordeel van deze operatie is dat het onderwerp
weer in de belangstelling staat en dat de mensen om wie het gaat, weer weten
dat er toch nog aan hen wordt gedacht, al is het vijftig jaar te laat. Wat
wij kunnen en moeten doen en wat wij in de afgelopen periode hebben gedaan,
is er bij de minister op aandringen dat er een commissie wordt gevormd om
de uitvoering van de oorlogswetgeving te vereenvoudigen en versoepelen, zodat
ook mensen die als ex-dwangarbeiders getraumatiseerd zijn teruggekomen uit
nazi-Duitsland, makkelijker binnen de criteria van de WUBO vallen. Dat is
geregeld en daarvoor is vorig jaar ongeveer 40 mln. uitgetrokken, terwijl
dat oorspronkelijk helemaal niet de bedoeling was. Dit morele punt is buitengewoon
belangrijk. Mevrouw Meijer en ik hebben de SBO-dag in Apeldoorn bijgewoond
en daar zaten een paar honderd mensen in de zaal. Het geeft heel veel genoegdoening
als wordt benadrukt dat de huidige generatie, de huidige Nederlandse samenleving
en het huidige Nederlandse parlement door hebben dat deze mensen oorlogsgetroffenen
zijn en dat zij vaak disfunctioneren vanwege de ellende die zij hebben meegemaakt.
Er is ook een standbeeld, en dan kan worden gezegd: wat is nou een stuk steen,
maar het feit dat de erkenning er zoveel jaren na dato op deze manier is gekomen,
dat er geschiedschrijving heeft plaatsgevonden en dat wij dit met zijn allen
serieus nemen, is voor veel mensen veel belangrijker dan, laat ik het plat
zeggen, een paar lullige rotcenten.De heer De Wit (SP):Ik vroeg eigenlijk of de heer Middel nog mogelijkheden zag om, gelet op
de huidige stand van zaken, in zijn gedachtegang tot die paar centen te komen.De heer Middel (PvdA):De heer De Wit en ik kunnen het verdrag van 1954 niet ongedaan maken.
Helaas is dat onmogelijk. De weg die wij nu bespreken, leidt voor het overgrote
gedeelte van de betrokkenen materieel gezien tot niets. Individueel komt men
ook vaak voor blokkades te staan. Het enige wat mogelijk is – en dat
is inmiddels gerealiseerd – is de verruiming van de WUBO om te komen
tot een uitkering of een voorziening. Ik zie echter geen andere mogelijkheden.
Ik vind ook dat wij eerlijk moeten zijn tegen de betrokkenen en dat wij met
zijn allen de plicht hebben om te zeggen: mensen, er zit gewoon niet meer
in, wij hebben het geprobeerd, maar om bepaalde redenen zit het er gewoon
niet in. En dan houdt het op. Die eerlijkheid moeten wij opbrengen. Ik hoop
dat de heer De Wit daaraan meedoet en dat hij zich aansluit bij de rest van
de Kamer.Minister Borst-Eilers:Mevrouw de voorzitter! Ik begin met de vragen van de heer De Wit in tweede
termijn. Ook de Nederlandse regering vindt dat de criteria wel erg scherp
zijn, dus te scherp. Wij zijn namelijk van mening dat als er sprake is van
uitkeringen aan ex-dwangarbeiders van die 113.000 Nederlanders die nog in
leven zijn, een veel groter deel daarvoor in aanmerking zou moeten komen dan
nu het geval is volgens de criteria die op dit moment, weliswaar nog niet
definitief, gehanteerd worden. Alleen een kleine 7000 joodse vervolgden zouden
vermoedelijk in aanmerking komen. Zij zouden onder categorie A vallen. Een
klein deel van de anderen, de verzetsdeelnemers en de andere ex-dwangarbeiders
die nog in leven zijn, zouden onder categorie B vallen. Dat is een heel kleine
minderheid. Je krijgt dan, zoals de heer Middel zegt, een soort rangorde in
dwangarbeiders, wat ook weer niet goed is. Rangorde in leed is altijd een
heel verkeerde benadering van de problemen.Wij streven ernaar die criteria zodanig te verruimen – wij zouden
dat een heel reëel doel vinden – dat alle Nederlandse ex-dwangarbeiders
die WUV- en WUBO-erkend kunnen worden, gezien hetgeen zij doorstaan hebben,
voor een uitkering in aanmerking zouden komen. Daarop is het streven gericht.
Dat streven, de heer Middel heeft dat prachtig verwoord, gebeurt meer in de
wandelgangen dan aan de onderhandelingstafel. Wij hebben wel rechtstreekse
contacten met de onderhandelaars die aan tafel zitten. Zowel de Duitse als
de Amerikaanse onderhandelaar hebben wij, ik zou bijna zeggen "de kop gek
gezeurd" over het belang van de West-Europese ex-dwangarbeiders, waaronder
de Nederlandse en dat dit belang te weinig gediend wordt met de criteria die
nu gehanteerd worden.De afgelopen week heeft de ambassadeur in algemene dienst van het ministerie
van Buitenlandse Zaken toen hij in Washington was opnieuw belet gevraagd en
gekregen bij de heer Eizenstat en het hem nogmaals uitgelegd. Dat kan bekend
verondersteld worden. De uiteindelijke vraag is toch of deze onderhandelaars
bereid zijn, daarvoor wat ruimte te creëren in hun definitieve akkoord.
De heer Bosman zal daaraan op 17 en 18 februari via die secundaire route nog
het nodige doen. Wij moeten echter bepaald geen valse illusies wekken.De heer Middel heeft zeer behartigenswaardige woorden gezegd over de dwangarbeiders,
over het belang van de erkenning die eindelijk tot stand gekomen is. Ik ben
heel blij dat ik daaraan zelf in de vorige regeerperiode nog heb kunnen bijdragen.
Ik vond het een heel mooi moment toen het monument er kwam. De regelingen
zijn ook wat verbeterd. Wij doen er beter aan de verwachtingen heel laag te
stellen, zodat het mee kan vallen. Dat is beter dan nu via de motie die de
heer De Wit heeft ingediend, de indruk te wekken dat wij ervoor kunnen zorgen
dat alle plusminus 113.000 dwangarbeiders voor een uitkering in aanmerking
komen. Ik ben heel erg bang dat dit illusoir is. Dat komt niet door gebrek
aan inspanning onzerzijds en zeker niet door gebrek aan inspanning van de
heer Bosman, die zich de benen uit het lijf loopt daarvoor, maar omdat het
op een gegeven moment ophoudt in die hele onderhandelingssituatie.Ik zei dat ik verwachtte dat de heer De Wit al met zijn Duitse parlementaire
collega's in de slag was, maar ik ben het anderzijds met de heer Middel eens
dat de Duitse Bondsdag, als eindelijk die broze overeenstemming een feit is,
vermoedelijk zal zeggen die niet meer te willen wijzigen, omdat het al moeilijk
genoeg is geweest zover te komen. Veel illusies op dit punt heb ik niet. Wij zullen in Nederland verder werken aan de erkenning van deze groep
oorlogsslachtoffers. Wij zullen daaraan in Nederland doen wat wij kunnen.
Wij zullen ook voor hen vechten in Berlijn. Het is misschien de laatste slag,
hoewel anderen weer zeggen dat het misschien de een na laatste slag is. Wij
mogen hen niet blij maken met een resultaat waarvan ik betwijfel in hoeverre
het echt haalbaar is. Ik zou de motie om die reden willen ontraden, hoewel
ik begrijp dat de bedoeling erachter heel sympathiek is.De heer De Wit (SP):Voorzitter! Ik heb de minister gehoord en ik heb ook gehoord dat de heer
Middel bijna namens de grootst mogelijke meerderheid in deze Kamer het woord
heeft gevoerd. Dat maakt het voor mij moeilijk om mijn motie overeind te houden.
Ik wil niet koste wat kost een motie in stemming brengen nu vaststaat dat
de grootst mogelijke meerderheid in de Kamer haar zal verwerpen. Dat zou in
strijd zijn met de ernst van het onderwerp. Kort en goed, ik heb uit de woorden
van de minister enige hoop mogen putten over de inzet van de regering. Dat
is voor mij reden om de motie alsnog in te trekken.De voorzitter:Aangezien de motie-De Wit (27013, nr. 1) is ingetrokken, maakt zij geen
onderwerp van beraadslaging meer uit.De beraadslaging wordt gesloten.Sluiting 17.25 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-3649-3654.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl