Noten bevattende het rapport van de commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven inzake de heer A. Slob en een samenvatting van de notitie "Software, open u!"
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 1513-1518

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-11-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 22, pagina 1513-1518

19-11-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Het debat over uitspraken van de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie over een mogelijke herinvoering van de doodstraf (28682)Pagina 1455-1481
Noten bevattende het rapport van de commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven inzake de heer A. Slob en een samenvatting van de notitie "Software, open u!"Pagina 1513-1518
Het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 14 november 2002 over de NAVO-top in PraagPagina 1481-1484
Presentie en opening (dinsdag 19 november 2002)Pagina 1443-1444
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 19 november 2002)Pagina 1453-1455
Vragen van het lid De Wit aan de minister van Justitie en de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat 500 kinderen ten onrechte in een jeugdgevangenis zittenPagina 1451-1453
Vragen van het lid Lambrechts aan de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over de koppelingswet en de korting op de studiefinanciering per 1 december a.s.Pagina 1447-1451
Vragen van het lid Bussemaker aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de staatssecretaris van Financiën over het opschorten van de Farboregeling per direct tot 1 januariPagina 1444-1447
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2003 (28600 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2003 (28600 D)Pagina 1484-1510
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 19 november 2002)Pagina 1510-1512

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Noot 1 (zie blz. 1443)De commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven heeft de eer het
volgende te rapporteren.In handen van de commissie is gesteld, behalve de geloofsbrief van de
heer A. Slob te Zwolle, de volgende missive van de voorzitter van het Centraal
Stembureau voor de verkiezing van de leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal:een afschrift van zijn besluit van 13 november 2002, waarbij in de vacature
ontstaan door het ontslag van de heer K. Veling te Delft, wordt benoemd verklaard
tot lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal de heer A. Slob te Zwolle.Uit de bij de geloofsbrief gevoegde stukken blijkt, dat hij de vereiste
leeftijd heeft bereikt. Voorts blijkt uit een verklaring van de benoemde,
dat hij geen betrekkingen bekleedt welke onverenigbaar zijn met het lidmaatschap
der Kamer, terwijl aan de commissie ten aanzien van hem niet is gebleken van
enige omstandigheid welke zijn Nederlanderschap in twijfel zou moeten doen
trekken, noch van enige omstandigheid, ten gevolge waarvan hij op grond van
artikel 54 der Grondwet van het kiesrecht ontzet zou zijn.De commissie stelt derhalve voor als lid der Kamer toe te laten, nadat
hij de bij de wet van 27 februari 1992, Stb. 120, voorgeschreven verklaringen
en beloften zal hebben afgelegd, de heer A. Slob te Zwolle.Noot 2 (zie blz. 1494)Software open u!Plan van aanpak ter stimulering van open softwareSoftware, open u !– samenvatting –GroenLinks wil dat de minister van economische zaken het voortouw neemt
bij het doorbreken van de machtspositie van softwareleveranciers. Door het
gebrek aan concurrentie blijven kansen van ICT voor de samenleving ongebruikt.
De almacht van een handjevol commerciële aanbieders is bovendien onverenigbaar
met democratische waarden als toegankelijkheid en transparantie. De publieke
sector kan zich aan de wurggreep van de leveranciers ontworstelen door software
te gebruiken die voldoet aan open standaarden. De overheid moet daarnaast
actief de ontwikkeling van open source software ondersteunen. Onderschatting van strategisch belang van software...Te lang is gedacht dat de keuze van software een strikt technische invuloefening
is. Dat is een misvatting. Software is geen beleidsneutraal instrument. Ondoordachte
keuzes hebben een zware wissel getrokken op het werk van de overheid en publieke
sector. Dit probleem wordt helaas nauwelijks door beleidsmakers onderkend....heeft de overheid overgeleverd aan een handjevol leveranciers...De publieke sector leunt op dit moment zwaar op de programmatuur van enkele
leveranciers. Deze verkopen alleen het gebruik van de programma's. Het zelf
aanbrengen van verbeteringen is slechts zeer beperkt toegestaan. Vaak is dit
niet eens mogelijk omdat niet bekend is hoe de software in elkaar zit. De
zogenaamde broncode is geheim....met nadelige gevolgen voor kwaliteit, innovatie, toegankelijkheid en
kosten.Deze situatie belemmert de kwaliteit (veiligheid, stabiliteit en betrouwbaarheid)
en innovatie.Het beperkt tevens de toegankelijkheid van de overheid voor haar burgers;
sommige overheidsdiensten zijn alleen bereikbaar met software van één
bepaalde leverancier.Bovendien rijzen de kosten van ICT de pan uit doordat leveranciers de
prijs dicteren. Zo kan het nieuwe licentiesysteem van Microsoft leiden tot
prijsverhogingen van wel 100%1. Zo gaan dit jaar voor sommige scholen
de prijzen enkele malen over de kop2 en slaagt de leverancier Microsoft
er in dit slechte economische jaar in haar winst te verdubbelen3.Vandaar ook dat de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) deze zomer de
hulp van het kabinet inriep om zich te ontworstelen aan de «wurggreep
van de software-leveranciers»4.Een oplossing is voor handen...De maatschappij betaalt dus een hoge prijs voor de bestaande situatie.
Gelukkig is er een oplossing voor handen: het «openbreken» van
de software. Dat betekent allereerst het verplicht stellen van open standaarden.
Een open standaard is een openbare lijst van voorwaarden (technische specificaties)
waar software aan moet voldoen. Hierdoor kunnen programma's van verschillende
leveranciers elkaar «verstaan», met elkaar samenwerken. Een bekend
voorbeeld zijn de internet protocollen. Doordat iedereen zich daaraan hield,
kon razendsnel een wereldwijd netwerk ontstaan. Het internet is toegankelijk
voor iedereen en gebruikers zijn niet afhankelijk van één leverancier.Een volgende stap is het openbaar maken van de programmeerregels (de broncode)
van de software. Deze zogenaamde «open source» software maakt
de werkwijze van de overheid transparant, controleerbaar en daardoor ook stabieler
en veiliger. Het gebruik van open licentievoorwaarden («copy-left»)
vergroot bovendien de mogelijkheden om de software te verbeteren. Zeker op
de langere termijn bespaart dat veel geld....als we willen.Om deze voordelen te grijpen, moet de overheid actie ondernemen. Snelheid
is geboden. Er is veel te winnen. Hoe langer we wachten met ingrijpen, des
te kostbaarder dit zal zijn. De afhankelijkheid van bestaande leveranciers
neemt steeds verder toe.De publieke sector als kritische klant,...Ten eerste moet de publieke sector zich als een kritisch consument opstellen.
De publieke sector is goed voor 12,5% van de software markt en kan daardoor
veel invloed uitoefenen als «launching-customer» van open software.
Hiervoor is een duidelijke en ambitieuze doelstelling nodig waar alle leveranciers
zich op kunnen richten. Vanaf 2006 moet de overheid alleen nog maar software
gebruiken die voldoet aan open standaarden. Dit geeft de sector de mogelijkheid
zich aan te passen. Maar wie zich niet aanpast en aan deze wensen tegemoet
komt, verliest de overheid als klant. Per direct maakt de overheid duidelijk
aan welke criteria open standaarden moeten voldoen. Deze criteria worden gebruikt
als een belangrijk selectiecriterium bij het inkoopbeleid. Software met een
openbare broncode (open source software) heeft daarbij de voorkeur. Voor
software waarvan transparantie noodzakelijk is (stemmachines, belastingaangifte),
is dit verplicht.... ontwikkelaar...De publieke sector moet ook zelf werken aan het ontwikkelen van open source
software. Een stimuleringsfonds voor de publieke sector (zorg, onderwijs,
overheden) moet dat mogelijk maken. In 2003 maakt GroenLinks hiervoor 1 miljoen
euro vrij. Op termijn kan dit fonds worden gevoed uit de besparingen die het
gebruik van open software oplevert. De eindproducten daarvan worden met open
broncode en onder open licentievoorwaarden in het publieke domein geplaatst....en raadgever.Tot slot komt er een kenniscentrum dat de toepassing van open software
stimuleert. Dit kenniscentrum zal in eerste instantie onderzoek doen naar
de bestaande mogelijkheden en daar voorlichting over geven. Een keurmerk is
hierbij behulpzaam. Samen met de beheerders van het stimuleringsfonds speurt
het kenniscentrum naar hiaten in het aanbod van open software.1. Software: de olie van de kenniseconomieICT onmisbaar voor de publieke sectorComputers zijn niet meer weg te denken uit onze informatiesamenleving.
Ook de publieke sector maakt in toenemende mate gebruik van informatie- en
communicatietechnologie (ICT). Bijna alle scholen zijn aangesloten op het
Kennisnet. In de zorg loopt men zich warm om de achterstand in te halen. De
overheid zelf is een kenniswerker «pur sang»; altijd druk met
het uitwisselen en verwerken van gegevens. Het gaat inmiddels dan ook om een
hoop geld. De Europese overheidsmarkt voor ICT had in 2000 een omvang van
62 miljard dollar, de kosten van software bedroegen bijna 8 miljard dollar5. Naar verwachting omvat de Nederlandse softwaremarkt in 2002 bijna
3 miljard euro6. De uitgaven aan software en IT-consultancy bedroegen
in 1999 voor overheidsbestuur en sociale verzekering gezamenlijk 996 miljoen
euro, voor de gezondheids- en welzijnszorg 177 miljoen euro en voor het gesubsidieerde
onderwijs 87 miljoen euro7. De publieke sector is daarmee goed
voor 12,5% van de Nederlandse markt.Software: brein van de kenniseconomieSoftware vormt een onmisbare schakel tussen mens en machine in de toepassing
van ICT.Het is daarmee meer dan zomaar een middel als het potlood en de gum. Software
vervult een belangrijke denkfunctie: het structureert en verwerkt gegevens.
Het is een formalisering van de werkwijze. Het bepaalt zo mede de mogelijkheden
en daarmee het beleid van de organisatie. Software is onderdeel van het «brein
van de organisatie». Zonder software zou de kenniseconomie dan ook volledig
vast lopen. Wat olie was voor de industriële samenleving, is software
voor de kenniseconomie. Professor internetrecht Lessig (Stanford) stelt zelfs
dat software in de kenniseconomie deels de rol van wetgeving overneemt: «Life
on the Net is regulated; its regulation, however, is not primarily through
law. Its primary regulation is the code of cyberspace itself – the software
and hardware that together set the terms, or the rules, or the law, of how
behavior will be».2. In de wurggreep van een handjevol leveranciersEen handjevol leveranciers beheerst de marktOp dit moment beheerst een klein aantal leveranciers de software markt.
Zij hebben hun klanten in een wurggreep. Dit is de zogenaamde «vendor
lock..in», het wisselen van leverancier brengt hoge kosten met zich
mee. Dit komt doordat de software van verschillende leveranciers elkaar vaak
niet goed verstaan....en houdt zijn recept geheimOntwikkelaars weten vaak niet hoe de software van de concurrent in elkaar
zit. Dat belemmert het op elkaar afstemmen van software van verschillende
leveranciers. De code van het programma, de programmeerregels waar de software
uit is opgebouwd, is onleesbaar. De zogenaamde broncode is geheim. Alleen
de onleesbare naar machinetaal omgezette (gecompileerde) broncode wordt verkocht.
Het is te vergelijken met een autobezitter die wel in zijn auto mag rijden,
maar niet onder de motorkap mag kijken. De softwareleveranciers verkopen alleen
de gebruiksrechten van hun programma's. Klanten mogen de software gebruiken
maar over het algemeen niet aanpassen of uitbouwen. Deze geheimzinnigheid
heeft gevolgen voor de concurrentieverhoudingen in de sector. Elke wijziging
van een programma dwingt de concurrerende en samenwerkende programma's tot
aanpassing. Zonder kennis van de feitelijke veranderingen is dat een heidens
karwei. De concurrent staat zo op grote achterstand.Geheim recept biedt ondernemer strategische voorsprongIn softwareland houden ondernemingen hun broncode vaak angstvallig geheim.
Naast de vrees voor «jatwerk» zit hier een meer strategische reden
achter. Kennis van de broncode geeft namelijk een belangrijke voorsprong op
de concurrentie. Zo heeft Microsoft een zeer dominante positie op de markt
voor besturingssystemen (Windows). Vanuit die positie heeft Microsoft aanpalende
markten veroverd, zoals die voor tekstverwerking (Word) en internet browsers
(Internet Explorer). Tegelijkertijd eiste Microsoft van America Online (toen
de dominante aanbieder) dat zij de code van haar «instant messaging»-dienst
vrij zou geven.Microsoft kon zo haar eigen service daarop aan laten sluiten. Eén
van de uitkomsten van de rechtszaak in de VS tegen Microsoft is dat het bedrijf
inzage moet geven in die delen van haar software die de communicatie regelt
tussen verschillende pakketten.De klant is de dupeDe beperkte bewegingsvrijheid van de klant belemmert de concurrentie.
Daardoor worden de voordelen van software voor de samenleving slechts ten
dele worden benut. Innovatie, kwaliteit, transparantie, toegankelijkheid en
prijs; het kan allemaal beter. Maar daarover meer in paragraaf 4.Het kan nog ergerEen aantal ontwikkelingen versterkt de greep van de gevestigde partijen
in de ICT wereld nog verder. Met name de ontwikkelingen rond Trusted Computing
en Palladium8 baren zorgen. Het gaat hierbij om de ontwikkeling
van computers die voorkomen dat de gebruiker «rommelt»
met de software die erop draait. Bovendien laten deze computers de software
communiceren met de makers ervan. Dit vergroot de greep van gevestigde ICT-ondernemingen
op de computer. Dat vormt een serieuze bedreiging voor de onafhankelijkheid
en privacy van de gebruiker en voor het gebruik- en de ontwikkeling van open
software. Op de computer draaien immers enkel nog «goedgekeurde»
programma's.3. Open software maakt de markt weer vrijGelukkig kan de publieke sector ontkomen aan de wurggreep van haar leveranciers.Daarvoor moet ze wel eerst de software «openbreken». Open
software betekent twee dingen.Open standaarden als eerste stap...De eerste stap is de eis stellen aan de leveranciers dat ze voldoen aan
«open standaarden».Dat is een voor iedereen toegankelijke lijst van eisen. Hierdoor kunnen
programma's van verschillende ontwikkelaars/ leveranciers elkaar verstaan
en (daardoor) op elkaar voortbouwen. Voorbeelden van open standaarden zijn
de internetprotocollen en webstandaarden. Open standaarden verschillen fundamenteel
van gesloten standaarden.Gesloten of commerciële standaarden zijn eigendom van het bedrijf
dat er in geslaagd is de standaard te zetten. Zo'n bedrijf heeft hierdoor
een enorm sterke machtspositie....en een open broncode...Een verdergaande stap is het als ook de programmeerregels van de software
zelf openbaar zijn. Met een open broncode, de zogenaamde «open source»
software, kan iedereen precies zien hoe het programma in elkaar zit. Om de
vruchten van openheid volledig te kunnen plukken, is het van belang dat de
software onder een licentievoorwaarde valt die maximale innovatie en verspreiding
mogelijk maakt....met bijpassende licentie als ideaal.Er bestaat een groot aantal verschillende licentievoorwaarden waaronder
software kan vallen9. De gekozen licentievorm heeft gevolgen voor
de prijs van de software (al dan niet gratis), voor eventuele restricties
voor gebruik en distributie, en voor de openheid en aanpasbaarheid van de
broncode. De licentievorm bepaalt wat er met eventuele aanpassingen moet gebeuren
en of de code verwerkt mag worden in software met een gesloten broncode. Dat
bepaalt mede de prikkels voor ontwikkelaars om te innoveren en de snelheid
waarmee de software zich verspreidt.De werkwijze van de open software gemeenschap is zo dat iedereen bijdraagt
en iedereen de producten kan gebruiken. Deze werkwijze heeft licentievoorwaarden
doen ontstaan waarbij maximale verspreiding en innovatie voorop staan. Er
bestaan verschillende van deze «copy-left» licentievormen. De
eerste en meest vergaande is de zogenaamde GNU Public Licensing (GPL). Snel
aan populariteit winnen echter «mildere» vormen (zoals de LGPI-
en MPL). Hierbij zijn aanpassingen van de software toegestaan, evenals het
leggen van verbindingen met gesloten software. Deze vormen hebben wel net
als de GPL de verplichting om het afgeleide werk weer vrij beschikbaar te
maken.Het succesverhaal van LinuxHet bekendste open source software project is het besturingssysteem Linux.
Aan de ontwikkeling van Linux hebben tienduizend vrijwilligers vele jaren
eendrachtig samengewerkt.Via het internet stuurden zij hun bijdragen naar de Finse student Linus
Thorvald. Linus en zijn team selecteerden de bijdragen en smeedden deze tezamen
tot een besturingssysteem dat zich kan meten met de marktleider, Windows van
Microsoft. Het is bovendien voor een ieder gratis te downloaden, of inclusief
handboek te koop voor 25 euro in de boekwinkel.Open software is vaak gratis, maar hoeft dat niet te zijn Open software (open source software) is in de praktijk vaak gratis. Dat
heeft te maken met de ontstaansgeschiedenis ervan. Er is echter geen directe
relatie tussen de openbaarheid van de broncode en de vraag of het programma
al dan niet kosteloos te verkrijgen is. Of zoals de open software pionier
Richard Stallman het uitdrukt: «The essence of Free Software is in Free
as in Free Speech, not as in Free Beer». Zo bestaat er software die
gesloten is en waarvoor betaald moet worden (MS Office, Windows); software
die gesloten is maar gratis (MS Internet Explorer, Netscape Navigator); open
software waarvoor betaald moet worden (RedHat, SuSE, GNU/Linux distributies);
en open software die gratis is (Apache, Openoffice, Mozilla). Feit is wel
dat veel ondernemingen die zich met open software bezighouden een relatief
groot deel van hun inkomsten halen uit dienstverlening. Bijvoorbeeld een gedrukt
handboek of telefonische ondersteuning.4. de voordelen van open softwareOpen is stabiel en veiligDe huidige softwaremarkt kun je een verkopersmarkt noemen. Niet de klanten
maar de verkopers bepalen de voorwaarden. De machtige leveranciers hoeven
niet op hun tenen te lopen om de klant te behagen. Het gevolg hiervan is dat
de kwaliteit regelmatig te wensen overlaat. Veel commerciële software
is relatief instabiel met veel beveiligingslekken. Het duurt vaak lang voordat
deze worden gedicht. Dit brengt risico,s met zich mee in de omgang met privacy
gevoelige gegevens. In een grootschalig onderzoek10 gaven gebruikers
van open source software aan dat de belangrijkste redenen om hiervoor te kiezen
de stabiliteit en de veiligheid zijn. Deze zijn het resultaat van de constante
toetsing van open systemen.Eventuele fouten («bugs») kunnen snel opgespoord en verholpen
worden. Openheid is de beste garantie voor veiligheid. Daarnaast maakt de
monocultuur die ontstaat als er maar één leverancier is een
systeem kwetsbaar.In de praktijk treden er bij open software veel minder problemen op dan
bij de gesloten software. Op een gegeven moment waren de beveiligingsproblemen
met Microsoft servers zelfs zo groot dat onderzoeksbureau Gartner haar klanten
adviseerde om deze technologie zo snel mogelijk uit te faseren11.
De open software van Apache heeft inmiddels meer dan de helft van de markt
in handen.Amerikaanse defensie kiest voor open softwareVorige maand verscheen een onderzoek12 in opdracht van het
ministerie van defensie van de VS. In dat onderzoek werd bekeken
wat er zou gebeuren als het ministerie af zou zien van het gebruik van vrije
en open source software (FOSS). Een niet geheel denkbeeldige vraag omdat de
licentievormen van commerciële leveranciers soms dicht bij een verbod
op de meeste vormen van FOSS komen. De conclusie was dat dit voorkomen moet
worden en dat het gebruik van open software juist moet worden gepromoot: «...banning
FOSS would have immediate, broad, and strongly negative impacts on the ability
of many sensitive and security-focused Department of Defence groups to defend
against cyberattacs.» Naast veiligheid en kwaliteit wijst het onderzoek
ook op de lagere kosten, en het belang van FOSS voor onderzoek en de infrastructuur.Open is controleerbaarDoor de gesloten broncode is het bovendien onduidelijk wat een programma
eigenlijk met de gegevens doet. Zeker in de publieke sector kan dit onacceptabel
zijn, bijvoorbeeld bij stemmachines of bij de belastingdienst. Bij een open
broncode kan iedereen met verstand van zaken controleren hoe het programma
in elkaar zit en wat het precies doet. Het is niet langer een black box waar
aan de ene kant gegevens ingaan en aan de andere kant weer gegevens uitkomen.
Deze transparantie is voor de publieke sector en de openbaarheid van het bestuur
van groot belang.Open is toegankelijkWanneer de publieke sector zich uitlevert aan monopolisten heeft dat gevolgen
voor haar toegankelijkheid. De website's van de NS, Gemeente Utrecht of VNG
zijn bijvoorbeeld alleen maar goed toegankelijk met de Internet Explorer van
het bedrijf Microsoft. Om de belastingdiskette in te vullen, moetje computer
draaien op het besturingssysteem Windows.Een Nederlandse burger die digitaal wil communiceren met zijn overheid
moet dus voor vele honderden euro's inkopen doen bij een commercieel bedrijf.
Microsoft is een digitale hofleverancier geworden, waar alle burgers hun inkopen
moeten doen.Het niet voldoen aan de open standaarden heeft ook nadelige gevolgen voor
bijvoorbeeld visueel gehandicapten. Er bestaat software die de letters vergroot
of omzet in spraak. Deze software moet dan natuurlijk wel kunnen lezen wat
er op de website staat. Omdat websites, ook van de overheid, vaak niet voldoen
aan open standaarden lukt dit niet.Open standaarden en een open broncode maken de samenwerking van verschillende
programma's veel eenvoudiger. Hierdoor zijn websites toegankelijk voor alle
browsers. Zo kan ook de gebruiker van het gratis besturingssysteem linux zijn
belastingformulier in de toekomst elektronisch invullen. Alle websites die
aan open standaarden voldoen, zijn bovendien toegankelijk voor visueel gehandicapten.Open is flexibel en innovatiefGesloten standaarden beperken de innovatie en de flexibiliteit van de
organisatie. Voor aanpassingen kan de klant maar bij één leverancier
terecht: die kan vervolgens zijn prijs vragen en het tempo bepalen. Nee, als
voorbeeld de omschakeling van de gulden naar de euro. Voor scholen die rekenprogramma's
gebruikten, zou het bij open software hebben volstaan als één
leraar één kleine ingreep maakte en die het op het net zette.
Nu was men afhankelijk van de goede wil van de leverancier. Een leverancier
die heel goed weet dat het voor scholen lastig en duur is om over te schakelen
op een concurrent, als er al een alternatief voor handen is.De gevestigde partijen bepalen ook welke ontwikkelaars wanneer inzicht
krijgen in de voor samenwerking onmisbare onderdelen van hun broncode. Dit
geeft de leveranciers een groot concurrentievoordeel als zij andere (aanpalende)
markten willen betreden. Openheid maakt het veel eenvoudiger om software aan
te passen en te vernieuwen. Juist software moet nauw aansluiten bij de wensen
en werkwijze van een organisatie. Daarom zijn dergelijke gebruikersinnovaties
van groot belang. Het mogelijk maken en toestaan daarvan maakt een snellere
verspreiding en innovatie van software mogelijk. Het is opvallend dat innovaties
de afgelopen jaren niet ontstonden op plekken waar grote machtsconcentraties
zijn (besturingssystemen, webbrowsers, tekstverwerkers). Innovatie ontstond
juist waar geen machtsconcentraties waren (mobiele telefonie, internet en
palmtops)13. Open is toekomstvastDe gesloten broncode is ook een gevaar voor de continuïteit van de
bedrijfsvoering en de toekomstvastheid van de gegevens. Denk hierbij aan «bit-rot»,
documenten die er in latere versies van hetzelfde programma niet meer uitzien
en zo de gebruiker «verleiden» tot het kopen van een nieuwe versie.
Een open standaard voorkomt dit. Een nieuwe versie waarin oude documenten
onleesbaar worden, voldoet per definitie niet aan de standaard. Open standaarden
garanderen dat programma's met elkaar kunnen blijven praten. Open source software
voorkomt bovendien dat bij een faillissement van de leverancier de broncode
onvindbaar blijkt.Open is goedkoopVerkopers weten dat overstappen heel wat inspanningen van een organisatie
vraagt.Daardoor hebben zij een ruime mate van vrijheid om prijzen en voorwaarden
te stellen. Waar dit toe kan leiden, toont de invoering van haar nieuwe licentiebeleid
door Microsoft. Hierbij worden afnemers verplicht nieuwe updates te kopen
(een abonnementsysteem). Dit is een verkapte manier om de prijzen flink op
te schroeven. Begin dit jaar luidden scholen hierover al de noodklok. Volgens
sommigen leidt het nieuwe licentiebeleid tot prijsstijgingen van wel 100%14. Ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) beklaagde15 zich de afgelopen zomer over softwareleveranciers die hun marktmacht
gebruiken om «substantieel hogere licentie-inkomsten te genereren.»
Er zijn veel aanwijzingen dat open ook goedkoper is. Een recente studie concludeert
dat de kosten over een periode van drie jaar voor Linux gebruikers 40% bedragen
van Windows en slechts 14% van Sun Microsystem's Solaris16. Het
technologisch onderzoeksbureau Forrester schat dat ondernemingen in de VS
in 2004 door de toepassing van open software 20% zullen besparen17.
De internetboekhandel Amazon.com bespaarde 25% op de ICT-kosten toen het overstapte
op Linux. De website voor federale statistieken van het Census Bureau in de
VS viel zelfs zevenmaal goedkoper uit door het gebruik van open software18.Vermoedelijk blijven de koster van open software aanzienlijk lager, zeker
 op de middellange termijn. Veel is reeds gratis beschikbaar.
En dit is een structureel voordeel; éénmaal ontwikkelde software
wordt gedeeld en hergebruikt. Niet elke ontwikkelaar hoeft zelf het wiel uit
te vinden. Bovendien zal van de open concurrentie verhoudingen19
een prijsverlagend effect uitgaan.Ook hier gaan echter bepaalde kosten voor de baat uit; omschakelen naar
andere software (migratie) kost geld. Dit is echter zeker geen reden om maar
niets te doen. Als we nu niks doen, nemen de nadelen en de omschakelkosten
alleen maar verder toe. Zeker gezien de grote voordeler die te behalen zijn,
is het onverstandig nog langer te dralen.Open is leerzaam en lokaalEen bijkomend voordeel van open source software is dat het de nationale
ICT-markt versterkt. Bij open software speelt de gebruiker een belangrijke
rol in de ontwikkeling.Hierdoor blijft veel kennis (en geld) voor de eigen economie behouden.
Het biedt ook een goede mogelijkheid voor ontwikkelaars om ervaring op te
doen en zich te profileren. De openheid en laagdrempeligheid biedt volop kansen
voor plaatselijk talent.En dat alles niet alleen voor de overheidUiteindelijk heeft een omslag naar open software ook voordeel voor de
private sector. De publieke sector kan zorgen voor voldoende kritische massa
om de ontwikkeling en noodzakelijke ondersteuning van open software commercieel
interessant te maken. De betere en goedkopere software stimuleert vervolgens
direct de economische ontwikkeling in het land.5. Open is dan ook in opkomstBedrijven ontdekken open software...Een aantal ontwikkelingen heeft er voor gezorgd dat open software wereldwijd
behoorlijk in de lift zit. De afgelopen jaren zijn tal van open softwareproducten
(Linux, Openoffice, Apache) volwassen geworden. Daarnaast hebben gefrustreerde
gebruikers en concurrerende leveranciers open software ontdekt als een breekijzer
om een einde te maken aan bestaande machtsposities.Voorheen fervente tegenstanders als SUN behoren nu tot de grootste supporters.
IBM geldt inmiddels als de grootste investeerder. Ook steeds meer ondernemingen
gaan over op open software. Recentelijk is bijvoorbeeld de zakenbank Credit
Suisse First Boston (CSFB) deels overgestapt op Linux. Het betreft bedrijfskritische
programmatuur waarvan het falen het einde van de bank kan betekenen. De technologische
topman van de bank zei hierover: «Het belangrijkste is dat we nog geen
seconde storing hebben gehad. Daarbij verwerkt de computer de aandelentransacties
tweemaal zo snel. De overstap kostte slechts een kwart van een reguliere opknapbeurt.»20...en buitenlandse overhedenSteeds meer overheden zien het belang van open software en erkennen de
rol die ze moeten spelen in de verspreiding daarvan. Bijvoorbeeld Frankrijk,
het Verenigd Koninkrijk en de Europese Commissie hebben initiatieven op dit
gebied genomen. Onze Oosterburen zijn zelfs koploper. De Duitse federale overheid
financiert de ontwikkeling van open software en onlangs sloot zij een groot
contract met IBM voor de inzet van Linux. De Duitse minister van Binnenlandse
Zaken zei daarover: «We verhogen computer veiligheid door een monocultuur
te vermijden en we verlagen onze afhankelijkheid van een enkele leverancier».
Bij de laatste Bondsdagverkiezingen draaiden de stemmachines op open software.
In ontwikkelingslanden is open software al langer gangbaar, simpelweg omdat
het geld voor iets anders ontbreekt.Al met al zijn er op dit moment meer dan 20 landen die de overheid stimuleren
of verplichten om open software te gebruiken.Linux in Extremadura: LinexDe landelijke zuid Spaanse regio Extremadura heeft een positie in de Europese
top ingenomen wat betreft open software. De regionale overheid heeft de Spaanse
ontwikkelaar Andago de opdracht gegeven voor 180 duizend euro een CD vol open
software samen te stellen. Op de CD staat naast een besturingssysteem ook
toepassingen als tekstverwerking en een spreadsheet-programma. De overheid
investeerde ook in een ontwikkelingscentrum dat maatwerk software ontwikkelde
voor boekhouden, de zorgsector en landbouw. De CD is voor alle inwonders gratis
verkrijgbaar. Tot op heden zijn er 150 duizend verspreid via scholen, electronicazaken
en kranten. Linex wordt door de grote computerdistributeurs nu ook standaard
geïnstalleerd op nieuwe computers. Van de website www. linex.org is het
programma al meer dan 50 duizend keer gedownload.De late landenVerschillende partijen hebben de afgelopen jaren gewezen op de zorgelijke
situatie op de markt voor software en het belang van open software21. Recentelijk heeft GroenLinks gevraagd waar de beloofde kabinetsnotitie
op dit gebied bleef22. De antwoorden op deze vraag zijn weinig
vertrouwenwekkend. Er is weliswaar «brede steun,» voor open standaarden
en open software, maar het onderwerp is nog in studie23. Een rapport
van de aangestelde kwartiermaker wordt eind dit jaar verwacht. Het gevoel
van urgentie lijkt te ontbreken, ambitieuze concrete maatregelen zijn nog
niet in zicht. Nederland raakt achterop, de lage landen worden op het gebied
van open software de «late landen».6. Actieplan «Software, open u!»GroenLinks wil dat de minister van EZ het voortouw neemt bij het doorbreken
van de machtspositie die de softwareleveranciers nu innemen. Hij moet dat
doen als verantwoordelijk minister voor marktwerking, technologie, innovatie
en overheidsaanbestedingen. De publieke sector kan zich aan de wurggreep van
de leveranciers ontworstelen door over te schakelen op het gebruik van open
software.De overstap naar een situatie van gesloten naar open software gaat niet
van vandaag op morgen. Wel is het zaak niet nodeloos tijd te verspillen. Daarom
moet het kabinet per direct de volgende maatregelen in gang zetten.Koop open• Vanaf 2006 gebruikt de publieke sector alleen nog maar software
die aan open standaarden voldoet.• Waar mogelijk hebben alternatieven die voldoen aan open standaarden
en met een open broncode nu al de voorkeur. • Waar maximale transparantie noodzakelijk is, moet ook de broncode
open zijn.Ten eerste moet de publieke sector zich opstellen als een kritisch consument,
de overheid als launching-customer van open software. Hiervoor is een duidelijke
en ambitieuze doelstelling nodig waar alle leveranciers zich op kunnen richten.
Vervolgens is het aan de markt om hierop in te spelen. Wie niet meedoet, niet
aan de wensen van de klant tegemoet komt, verliest de overheid als klant.
Om de industrie de mogelijkheid te geven zich aan te passen en de ondersteuning
uit te breiden, geldt 2006 als uiterste datum. Vanaf dan maakt de overheid
alleen nog maar gebruik van software die voldoet aan open standaarden. Deze
standaarden mogen uitdrukkelijk niet het eigendom van een bedrijf zijn. Ook
moet de overheid ten allen tijde de volledige zeggenschap hebben over de controle-
en veiligheidsmaatregelen voor haar eigen datastromen. Per direct stelt de
overheid open standaarden vast. Deze standaarden worden gebruikt als een belangrijk
selectiecriterium bij het inkoopbeleid. Daarnaast heeft software met een openbare
broncode, open source software, de voorkeur. Voor software waarvan transparantie
vanuit democratisch oogpunt noodzakelijk is (stemmachines, belastingaangifte)
is dit verplicht.Maak open• Er komt een stimuleringsfonds open source software voor de publieke
sector van 1 miljoen euro.• Eindproducten worden met open broncode onder «copy-left»
licentievoorwaarden in het publieke domein geplaatst.De publieke sector moet ook zelf actief de ontwikkeling van «open
source» software stimuleren. GroenLinks wil dat er een stimuleringsfonds
komt voor de publieke sector (zorg, onderwijs, overheid). Deze fondsen kunnen
(op termijn) budgetneutraal gevoed worden door ze in mindering te brengen
op de ICT-budgetten van instellingen. Omdat de kosten voor de baat uitgaan,
wil GroenLinks hiervoor in 2003 een bedrag van 1 miljoen euro vrijmaken. Uit
deze fondsen kunnen softwareprojecten gefinancierd worden. Voor projecten
met een hoge urgentie wordt met ontwikkelaars het eindproduct en tijdspad
afgesproken tegen een afgesproken prijs. Het eindproduct komt als open source
onder «copy-left» licentievoorwaarden in het publieke domein terecht.Daarnaast moet de bestaande open source software verder worden ontwikkeld.
Bijdragen hieraan komen onregelmatig en onvoorspelbaar binnen. Dit neemt niet
weg dat ook hier een financiële stimulans de ontwikkelingen kan versnellen.
De verschillende fondsbeheerders bepalen of een bijdrage wordt opgenomen in
de software en of daar een vergoeding tegenover staat. De Nederlandse open
source gemeenschap moet actief betrokken worden bij deze fondsen. Zij moeten
ook vertegenwoordigd zijn bij de fondsbeheerders.Stimuleer open• Een kenniscentrum Open Software verzamelt en verspreidt kennis
over het gebruik van open software in de publieke sector.• Indien nodig verleent dit Kenniscentrum ook ondersteuning bij de
aankoop en het gebruik van open software.• Het kenniscentrum ontwikkelt een keurmerk voor open software om
het vertrouwen te vergroten.Om door de negatieve spiraal van «onbekend maakt onbemind»
heen te breken, gaat de rijksoverheid actief kennis verzamelen en uitdragen
over het gebruik van open software in de publieke sector. Een kenniscentrum
annex helpdesk Open Software vervult deze rol totdat de private sector onderdelen
hiervan, zoals de ondersteuning, over kan nemen. Het kenniscentrum zal in
eerste instantie in kaart brengen wat er allemaal al bestaat. Bovendien zal
het kenniscentrum experimenten stimuleren en ondersteuning bieden bij de toepassing
hiervan. Samen met de beheerders van de «ontwikkelingspotten»
kunnen hiaten in het open softwareaanbod worden opgespoord. Bovendien ontwikkelt
het kenniscentrum een, mogelijk in samenwerking met andere Europese landen.
Een keurmerk kan helpen om het vertrouwen in open software te versterken.
Dat kan weer bijdragen aan een verdere verspreiding daarvan. Europees waar het Europees kanBij al deze maatregelen moet telkens goed gekeken worden wat er al in
Europees verband gebeurt24 en/of kan gebeuren. Europa mag echter
geen excuus zijn om de zaken maar weer op hun beloop te laten. Een Europese
aanpak is handig, maar niet noodzakelijk.1 Voorzitter Everts van de Netwerk Gebruikersgroep Nederland,
in: persbericht «Nieuw Microsoftlicentie programma: 75% van de NGN leden
doet niet mee», 13 augustus 2002.2 NRC Handelsblad, «Software scholen duurder»,
18 januari 2000.3 Volkskrant, «Microsoft ziet zijn winst ruimschoots
verdubbelen», 18 oktober 2002.4 Binnenlands Bestuur, «Gemeenten willen zich ontworstelen
aan wurggreep software-leveranciers», 2 augustus 2002.5 CNET News.com, «Governments push open-source software»,
29 augustus 2001.6 Nederland-ICT, ICT Marktmonitor 2001–2002.7 «De digitale economie 2002» van het CBS.8 voor een kritische beschouwing zie: http://home.wanadoo.nl/squell/tcpa-faq.html9 zie voor een overzicht www.infonomics.nl/FLOSS/report Part
III: Basics of open Source Software Markets and Business Models.10 Zie: www.infonomics.nl/FLOSS/report: Part I: Use of Open
Source Software in Firms and Public Institutions.11 zie: www3.gartner.com/DisplayDocument?doc_cd=101034.12 The MITRE Corporation Use of Free and Open Source Software
(FOSS) in the U>S> Department of Defense, October 28 2002.13 «Giving the invisible hand a helping hand»,
in: the Economist, 9 november 2002.14 persbericht NGN «Nieuw Microsoft licentie programma:
75% van de NGN-leden doet niet mee», 13 augustus 2002.15 Persbericht VNG «Leveranciers software jagen gemeenten
op kosten», 29 juli 2002.16 http://linuxtoday.com/news_ story.php3?ltsn=2002-10-08-019-26-NW-BZ-MR17 in: «Out in the open», Economist Software Survey,
12 april 2001.18 «Open source fight flares at Pentagon», Washington
Post, 23 mei 2002.19 OCFEB, Marktwerking en nieuwe ICT-markten, november 2000.20 «Linux laat obscuur imago achter zich», Financieel
Dagblad, 20 augustus 2002.21 Kamervragen van de leden Lambrechts en Bakker (D66), 4 september
2001, Pitstra (GroenLinks), 25 september 2001, Voûte-Droste (VVD ) en
Bakker (D66), 3 oktober 2001, van Bommel (SP), 23 januari 2002.22 Kamervraag Vendrik (GroenLinks) 25 juni 2002.23 antwoord op de schriftelijke vraag van Vendrik (GroenLinks)
25 juni 2002.24 http://www.cordis.lu/ist/ka4/tesss/impl_free. htm 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-1513-1518.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl