Voortzetting van de behandeling van:  - het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de Koning (25444)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 6590-6612

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-09-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 102, pagina 6590-6612

14-09-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25444Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (donderdag 14 september 2000)Pagina 6571-6571
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 14 september 2000)Pagina 6634-6635
Herstemmingover de motie-Koenders/Hoekema over intelligente sancties en instelling van een investeringsfonds (26949, nr. 9)Pagina 6589-6589
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de Koning (25444)Pagina 6590-6612
Voortzetting van de behandeling van: - het rapport van de werkgroep Vijfde nota ruimtelijke ordening (27210)Pagina 6621-6634
Stemming over een motie, ingediend tijdens de behandeling van het verslag van een algemeen overleg over scholing met behoud van een ABW-uitkering, te weten: - de motie-Harrewijn c.s. over een opleiding die langer duurt dan twee jaar (26800 XV, nr. 86)Pagina 6589-6590
Regeling van werkzaamheden (donderdag 14 september 2000)Pagina 6588-6589
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de Koning (25444)Pagina 6571-6588
Stemmingen in verband met het voorstel van wet van het lid M. Vos tot wijziging van het Voorstel van wet van het lid M. Vos tot wijziging van de Wet milieubeheer (duurzaam geproduceerd hout) (26998)Pagina 6589-6589
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet luchtvaart (vervoer van gevaarlijke stoffen en van dieren) (26902)Pagina 6571-6571
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over het kabinetsstandpunt "Handhaven op niveau" te weten: - de motie-Van Heemst c.s. over periodiek rapporteren over de totstandkoming van handhavingsplannen (26800 VI, nr. 85); - de motie-Dittrich c.s. over het oormerken van additionele middelen (26800 VI, nr. 86)Pagina 6589-6589
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Paspoortwet, onder andere in verband met het daarin opnemen van enige bepalingen ter voorkoming van misbruik van reisdocumenten (26977, R1644)Pagina 6612-6621

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 130 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband
met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de
commissaris van de Koning (25444).De algemene beraadslaging wordt hervat.De voorzitter:Ik herinner de woordvoerders eraan dat de spreektijd in tweede termijn
altijd eenderde van de opgegeven spreektijd in eerste termijn is.De heer Schutte (RPF/GPV):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de minister, die er naar mijn gevoel redelijk
in geslaagd is deze materie op een tamelijk onderkoelde wijze van repliek
te dienen. Dat is op zichzelf al verdienstelijk bij dit onderwerp.Niettemin en misschien wel juist daardoor kon hij niet zoveel waardering
opbrengen voor de door gebruikte kwalificatie "een potje". Hij heeft mij een
handreiking geboden om daarvoor een ander begrip in te voeren. Toen ik constateerde
dat hoge instanties in Nederland de kwalificatie "vlees noch vis" hadden gebruikt –
wat mij inspireerde tot dat potje – zei de minister dat hij daarin een
vegetarisch menu miste. Ik heb hem nog aangeboden daar alsnog mee te komen,
dat heeft hij echter niet gedaan. Ik heb zelf een oplossing gevonden: hutspot!
Dat kan aardig vegetarisch worden uitgevoerd en dat is, dunkt mij, ook een
aardige kwalificatie voor dit wetsvoorstel. Als de minister het woord "potje"
wil vervangen door "hutspot", ben ik tevreden en misschien dat hij zich daarin
enigszins herkennen kan.Ik kom meteen bij het onderdeel van het wetsvoorstel dat voor mij het
moeilijkst is: de combinatie van een versterking van de rol van de gemeenteraad
en de introductie van een raadplegend referendum. Wij gaan nog discussiëren
over het raadgevend referendum als zodanig aan de hand van de wetsvoorstellen
die gereed zijn voor plenaire behandeling. Daarbij komt ook de verhouding
tussen een correctief referendum en een raadplegend referendum in allerlei
mobiliteiten aan de orde. Een van die mobiliteiten wordt nu in de wet geïntroduceerd
en krijgt daarmee dus een zekere status. Dat gebeurt dan in combinatie met
een voorstel dat beoogt de invloed van de gemeenteraad te versterken. Daaruit
kon noch de Raad van State noch de staatscommissie iets bakken en dat geldt
voor mij ook, anders dan de kwalificatie die ik zojuist eraan heb gegeven.
Zeker nu dit in de amendementen nog eens wordt versterkt, is dat voor mij
de doorslaggevende reden dit wetsvoorstel niet te steunen.De minister heeft niet veel meer gezegd over de commissie-Elzinga in relatie
tot de voorgeschiedenis met de eerste nota van wijziging die wij gekregen
hebben. Ik heb daarover vrij uitvoerig gesproken. Ik respecteer dat deze minister
niet veel behoefte voelt om terugkijkend naar het werk van zijn voorganger
daaraan kwalificaties te verbinden. Dat hoeft mij er echter niet van te weerhouden
daaraan mijn eigen kwalificatie te geven. Zeker met de kennis die wij nu hebben,
meen ik dat het een laakbare reactie van de toenmalige minister was om niet
op het herhaalde verzoek van de commissie in te gaan, met het argument wat
hij toen daarbij gebruikte. Natuurlijk was het voor discussie vatbaar of zelfs
met inachtneming van het regeerakkoord ook andere mobiliteiten denkbaar geweest
waren. Maar er waren kennelijk politieke redenen om niet op het verzoek van
de commissie in te gaan. Dat zij dan zo!Essentieel is dat ook in de nieuwe situatie een verantwoordelijkheid van
de minister blijft bestaan. Ik denk dat wij het daarover inhoudelijk wel met
elkaar eens zijn. De minister wil geen slapjanus zijn, maar inhoud geven aan
zijn verantwoordelijkheid. Dat vind ik terecht. Ik meen echter dat er een
wezenlijk verschil zal zijn met de huidige situatie en dat de minister méér
dan nu het geval is op achtervang komt te staan. Met de wetenschap die de
minister op dat moment heeft, zal hij uiteindelijk moeten beoordelen of de
aanbevolen kandidaat het ambt van burgemeester kan worden toevertrouwd. Op
het ogenblik oefent hij voor een deel preventief invloed uit in de zin van
rekening houden met voorkeursbeleid en met allerlei andere factoren die tevoren
kenbaar gemaakt worden. Als hij werkelijk recht wil doen aan de nieuwe verhoudingen,
zal hij naar mijn idee de gemeenteraad eerst voluit de ruimte moeten bieden
om tot die aanbeveling te komen op grond van de criteria die de gemeenteraad
dienstig acht. Daarna komt hij aan het woord om te toetsen of er bijzondere
argumenten zijn op grond waarvan hij meent te moeten afwijken van de aanbeveling.
In die zin is er toch wel sprake van een verandering in de positie van de
minister, zonder daarmee af te doen aan zijn eindverantwoordelijkheid. Wil
de minister daarop ingaan?In dat verband kom ik ook op de rol van de commissaris van de Koningin.
Van de drie amendementen die door de coalitie zijn ingediend, lijkt dat van
mevrouw Scheltema mij nog het meest logisch. Ik kan mij iets voorstellen bij
de stelling dat je de commissaris in een procedure niet twee keer een rol
moet laten spelen als maar vaststaat dat de commissaris in de eerste fase
voluit de gelegenheid krijgt en zijn verantwoordelijkheid voelt voor het doorsturen
van kandidaten naar de vertrouwenscommissie. Dan zal niet het risico optreden,
zoals wij in een interruptiedebat hebben gesignaleerd, dat
de minister op basis van redenen die hadden kunnen worden voorkomen, voor
het dilemma komt te staan of hij al dan niet moet afwijken van de voordracht.De minister is niet ingegaan op mijn vraag om de relatie aan te geven
tussen de taak van gemeenteraad en burgemeester op het terrein van openbare
orde en veiligheid en de keuze voor een procedure van aanstelling waarin de
minister wel een zekere verantwoordelijkheid heeft, maar het accent verschuift
naar de gemeenteraad. Brengt de keuze voor een bestel waarin op decentraal
niveau de openbare orde en veiligheid een belangrijke rol spelen, niet met
zich dat er altijd een verbinding moet zijn tussen de aanstelling van de burgemeester
en de minister? Als wij dat loslaten, komt meer ter discussie dan alleen de
wijze van aanstelling van de burgemeester.De heer De Cloe (PvdA):Voorzitter! Ik dank de minister, die naar mijn oordeel op een heldere
en buitengewoon goede manier aangaf wat de intentie van het wetsvoorstel is,
zeker ook in het licht van de voorgestelde amendementen waarvan mag worden
verwacht dat zij een meerderheid halen. Daarop heeft hij af en toe gereageerd
op een wijze die past in mijn stellingname. Ik kan zijn argumenten zeker ook
gebruiken bij de interne discussie in de PvdA, want daar staan de neuzen ook
wel eens verschillende kanten op. Daarvoor gaf hij mij dus wat munitie. Daarvoor
dank ik hem ook, maar dat is dus meer een eigen kwestie.Verder merk ik op dat de amendering soms in de publiciteit niet helder
overkomt. Zo las ik gisteravond in NRC Handelsblad dat een van de amendementen
zou inhouden dat wordt voorgesteld om ten minste twee kandidaten te noemen.
Dat staat echter al in het wetsvoorstel en wordt er juist uit geamendeerd.
De berichtgeving is dus dat precies het tegenovergestelde wordt bereikt. Maar
daarvoor zijn wij zelf niet altijd verantwoordelijk, ook deze minister niet.Na mijn dank voor zijn goede beantwoording moet ik toch opmerken dat de
minister op een aantal punten niet heeft geantwoord. Laat ik het goed formuleren:
ik heb het wellicht niet goed verstaan. Dat kan dus ook aan mij liggen. Ik
had hem ten eerste gevraagd naar zijn opvatting over de gedachte om maximaal
twee termijnen van zes jaar voor de burgemeester in te voeren. Die gedachte
heeft de heer Dijkstal wel eens geopperd om wat flexibiliteit in het burgemeestersbestand
te krijgen, zodat zij niet te lang op één stoel blijven zitten.
Hoe kijkt de minister daar tegenaan? Als wij dat weten, kunnen wij er wat
mee gaan doen. Ik heb ten tweede ook gepleit voor een eigen termijn voor de
vertrouwenscommissie en de gemeenteraad in het systeem waarin zij bezig zijn.
Nu kunnen zij in de verdrukking komen. Een vacature staat drie weken open
en de commissaris heeft ook een bepaalde termijn. Als die wordt opgerekt,
kan de vertrouwenscommissie en in de nieuwe situatie de gemeenteraad in een
tijdsklem komen. Ik vroeg om voor deze organen een vaste termijn te bepalen
die pas gaat lopen als zij aan bod zijn. Dan is bij hen de druk van de ketel.
Ten derde wees ik erop dat nu, als de minister zelfstandig besluit tot ontslag
van een burgemeester, niet is geregeld dat overleg plaatsvindt met de gemeenteraad.
Zou dat geen regel moeten zijn? Op deze drie punten wil ik graag helderheid
krijgen.Voorzitter! Er is voorafgaand aan en gisteren tijdens het debat lang gesproken
over de vraag of op enig moment strijdigheid met de Grondwet ontstaat door
een aanbeveling. Eerst ging de discussie over de vraag of er een verschil
is tussen een aanbeveling en een voordracht. De minister heeft helder aangegeven
hoe hij daar tegenaan kijkt. Gisteren was er onvoldoende gelegenheid om hierover
door te praten en daarom doe ik dat nu in mijn eigen termijn. De heer Te Veldhuis
zei dat er volgens Van Dale geen verschil is. Ik wijs evenwel op een brief
van de heer Dijkstal uit 1995 waarin hij uitdrukkelijk aangeeft dat er wel
een verschil is tussen een recht van aanbeveling en een recht van voordracht.
Een recht van voordracht zou in strijd komen met het thans in de Grondwet
verankerde benoemingsrecht van de Kroon, terwijl dat niet het geval is bij
het recht van aanbeveling. Ik sluit mij dus eerder aan bij de heer Dijkstal
dan bij de heer Van Dale, zo meld ik de heer Te Veldhuis. De minister heeft
ook helder aangegeven dat een enkelvoudige aanbeveling, als die op welke wijze
dan ook tot stand komt en als die ooit eenduidig in een wet zou worden opgenomen,
niet in strijd is met de Grondwet. De PvdA-fractie heeft dit standpunt steeds
ingenomen.Collega Van den Berg heeft meegedacht over de wijze waarop de niet
in zijn gedachtegoed passende amendering verbeterd zou kunnen worden. Ik meld
de heer Van den Berg dat ik hier met de collega's over gesproken heb. Wij
zijn echter in gezamenlijkheid niet tot de conclusie gekomen dat wij dat amendement
moeten veranderen. Wellicht is de heer Van den Berg een goed verstaander.
Ik spreek dan wel de waarheid – dat mag hij ook van mij verwachten –
en daaruit kan hij wellicht voor een deel de reden hiervoor afleiden. Daar
komt bij dat het hoofdpunt min of meer was dat het dan wat op en neer zou
kunnen gaan, zoals in een waterschap. De heer Van den Berg heeft er overigens
wel gelijk in dat in artikel 46, lid 5, staat hoe je dat kunt voorkomen. Ik
had trouwens niet van iemand anders dan de heer Van den Berg verwacht dat
hij met een suggestie uit de Waterschapswet zou komen.De PvdA-fractie voelt er, zoals ik in eerste termijn heb gezegd, niets
voor om te komen tot een evenwichtige verdeling van de politieke partijen
over de burgemeesters. De minister heeft helder aangegeven dat burgemeesters
van een gemeente zijn. Zij kunnen wel lid zijn van een landelijke politieke
partij, maar in de systematiek van benoemingen behoort dat niet mee te wegen.
Dan gaat het erom wie de man of de vrouw van de gemeente is en waar de voorkeur
naar uitgaat. Ik ben heel tevreden dat de minister heeft gezegd dat hij niet
zal afwijken van een unaniem advies, zeker niet op politieke gronden. Dat
spoort overigens ook met datgene wat collega Te Veldhuis heeft gezegd. Wij
zijn het er allemaal over eens dat de kwaliteit vooropstaat. Ik wil in dit
licht wel van de D66-fractie horen of zij de stelling dat de minister niet
van een unaniem advies zou moeten afwijken, deelt. Ik ben daar benieuwd naar,
want ik heb hier nog geen heldere uitspraak over gehoord van D66.De heer Te Veldhuis (VVD):Voor de helderheid wil ik weten of u wel de discretionaire bevoegdheid
van de Kroon in zijn algemeenheid blijft omschrijven zoals de minister dat
heeft gedaan, met alle interrupties daarbij.De heer De Cloe (PvdA):Ik heb daar gisteren al geen misverstand over laten bestaan en doe dat
nu ook niet. De benoeming van de burgemeester, zoals die is opgenomen in artikel
131 van de Grondwet, houdt in dat een burgemeester bij koninklijk besluit
wordt benoemd. En daar ligt de discretionaire bevoegdheid. Dat betekent dat
wij geen door de gemeenteraad gekozen burgemeester hebben. Dat had ik, zelfs
al had ik dat gewild, op geen enkel moment kunnen bereiken bij de behandeling
van dit wetsvoorstel, want de Grondwet staat het niet toe. Waar wij niet naartoe
moeten, is het in Nederland verdelen van vlaggetjes met politieke kleuren
of het hebben van een claimcultuur.De heer Rabbae (GroenLinks):Dat is op zichzelf helder, maar nu de huidige discussie over de burgemeester
in Amsterdam. Mij is bekend dat de PvdA claimt dat het een PvdA-burgemeester
zou moeten worden, reden waarom het zo zou zijn dat zij niet wil wachten totdat
dit wetsvoorstel wet wordt en een referendum daarover wordt gehouden. Wat
vindt uzelf als parlementariër? Vindt u het goed om rekening te houden
met deze wetswijziging door in het voorjaar van 2001 een referendum te houden
over de burgemeester van Amsterdam? Of vindt u dat alvast met de benoemingsprocedure
gestart moet kunnen worden?De heer De Cloe (PvdA):U zei zo-even dat de PvdA Amsterdam claimt.De heer Rabbae (GroenLinks):Dat las ik in de krant.De heer De Cloe (PvdA):Oh, maar dat is iets anders. Ik heb gisteren tegen de VVD juist gezegd
dat je niet in de media iets moet gaan claimen. Wat ik de laatste weken van
de VVD daarover vernam in de media, vond ik namelijk nogal verwerpelijk. De
PvdA heeft Amsterdam dus niet geclaimd. De PvdA heeft wel buitengewoon grote
belangstelling om daar een burgemeester te krijgen, maar dat is een geheel
andere zaak.Vervolgens ga ik in op uw vraag of met de benoeming gewacht moet worden
totdat dit wetsvoorstel is afgerond. Welnu, ik zou in dezen geen onderscheid
willen maken ten opzichte van tal van andere plaatsen waar burgemeestervacatures
zijn. De ene gemeente is op dat punt niet meer of minder dan de andere. Daarnaast
geldt dat dit wetsvoorstel hier nog in behandeling is en dat wij zodoende
de stemmingsuitslag nog niet kennen. Overigens waren er fracties die aankondigden
tegen te zullen stemmen nog voordat het debat begonnen was. Dat kan en mag
natuurlijk. Vervolgens moet behandeling in de Eerste Kamer volgen en moet
nog uitwerkingsoverleg gevoerd worden. Ik zie dus niet in waarom je daarop
zou moeten gaan wachten. Dat is absoluut niet gebruikelijk. Een gemeente heeft
recht op een burgemeester en als het kan moet een vacature zo snel mogelijk
worden vervuld.De heer Rabbae (GroenLinks):Formeel heeft de heer De Cloe gelijk, maar materieel weet hij dat dit
wetsvoorstel wordt aangenomen, want zijn fractie heeft alles gedaan om de
VVD mee te krijgen. Bovendien geldt het principe dat gelijke gevallen gelijk
behandeld moeten worden. In Amsterdam vertrekt de huidige burgemeester per
1 januari a.s. Wij zijn nu bezig met een wetsvoorstel over een andere burgemeesterbenoemingsprocedure.
Aangezien de huidige burgemeester eerder is vervangen door de loco-burgemeester
komt het mij voor dat het mogelijk moet zijn om een pas op de plaats te maken
en de bevolking van Amsterdam de mogelijkheid te geven om zich uit te spreken
over dit toch belangrijke onderwerp.De heer De Cloe (PvdA):Maar dat geldt voor elke vacature en elke gemeente. Amsterdam is geen
uitzondering en is dus niet meer of minder dan elke andere gemeente wanneer
er een vacature is voor een burgemeester. Daarbij komt dat wanneer er gebeurt
wat u aangeeft, vooruitgelopen zou worden op de afhandeling van het wetsvoorstel.
Het moet namelijk ook nog besproken worden in de Eerste Kamer. Wij zien daar
ook wel eens wetsvoorstellen sneuvelen. Dat hebben wij vorig jaar nog meegemaakt
toen een voorstel over het referendum het niet haalde door een bepaalde standvastigheid
van een lid van de Eerste Kamer.De heer Rabbae (GroenLinks):Dat lid is inmiddels weg uit de Eerste Kamer.De heer De Cloe (PvdA):Ik voel er in ieder geval niets voor om vooruit te lopen op de definitieve
afronding van het wetsvoorstel.De heer Rabbae (GroenLinks):Als dit wetsvoorstel om en nabij 1 januari a.s., de datum waarop de huidige
burgemeester van Amsterdam vertrekt, tot wet verheven wordt, vindt u het dan
materieel gezien nog wijs om de zaak wat dat betreft te forceren?De heer De Cloe (PvdA):De heer Rabbae draait het om. Hij forceert iets door vooruit te lopen
op wet- en regelgeving die daaruit voortvloeit. Het treedt in werking nadat
de wetgeving rond is. De heer Rabbae wil op die wetgeving vooruitlopen of
wellicht met overgangstermijnen werken. Waarnemers en loco-burgemeesters functioneren
zo vaak. Als er een vacature is, wordt heel vaak een waarnemer benoemd. Dat
is geen uitzonderlijke situatie.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Maakt het voor de heer De Cloe iets uit dat op dit moment een referendum
plaatsvindt? Burgers zijn druk bezig om de invloed die wellicht mogelijk wordt,
mogelijk te maken. Speelt dat voor de heer De Cloe een rol of heeft hij daar
geen boodschap aan?De heer De Cloe (PvdA):Op dit moment speelt dat in mijn overwegingen geen rol. Er vindt immers
geen referendum plaats; het gaat om een verzoek tot het houden van een referendum.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dat is voorgesteld door de raad en dat gebeurt ook volgens een aangenomen
procedure. Dat is een volledig democratische weg, volgens Amsterdams recht.
Zegt de heer De Cloe dan: jammer dan, stoppen maar?De heer De Cloe (PvdA):Het is nog niet zeker dat dit referendum gehouden wordt. En als het wordt
gehouden, is de uitslag nog niet zeker. Daarop kunnen wij toch niet wachten?
Wij maken hier toch wetgeving voor de 537 gemeenten die wij op dit moment
nog hebben?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Als de burgemeester benoemd is, is het referendum voor niks. Laten wij
heel reëel zijn. Als je het referendum een reële kans wilt geven,
moet je ook accepteren dat er geen sprake is van een benoeming op 1 januari.De heer De Cloe (PvdA):Mevrouw Scheltema weet heel goed dat men in Rotterdam direct na de start
van dit kabinet serieus heeft overwogen om een referendum te houden. Alle
mogelijkheden zijn daarbij onderzocht. Men kwam toen tot de conclusie dat
dit binnen de bestaande wetgeving niet kan. Toen heeft de fractievoorzitter
van D66 daar ook al op aangedrongen. Dat is onderzocht en daarna heeft men
geconcludeerd dat het niet kan. In Amsterdam neemt een groep burgers het initiatief
om te komen tot een referendum. Dat is een eigen initiatief en daarbij zal
ik hun niets in de weg leggen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het gebeurt volledig volgens de verordening die de Amsterdamse gemeenteraad
heeft vastgesteld. De burgers hebben het in gang gezet. Zij konden dat doen,
maar de heer De Cloe zegt nu: laat ze hun gang maar gaan; ik weet nu al dat
het tot niks kan leiden. Dat vindt hij acceptabel?De heer De Cloe (PvdA):Nee, dat zeg ik niet. De wetgeving en de uitwerking van de wetgeving zijn
nog niet zijn afgerond en het wetsvoorstel staat nog niet in het Staatsblad.
Dat is toch het cruciale moment. Mevrouw Scheltema heeft vorig jaar ervaring
opgedaan met een onderwerp dat haar zeer aan het hart ligt. Dat sneuvelde
aan de overkant. Het zal nog een hele kluif worden om dit wetsvoorstel in
de Eerste Kamer erdoorheen te krijgen. Dat kan ik haar verzekeren. Of denkt
zij van niet?De heer Te Veldhuis (VVD):Misschien zelfs hier nog, wie weet.De heer De Cloe heeft gisteren opgemerkt dat de heer Cornielje claims
had gelegd in de pers. Daarop heb ik de heer Cornielje aangesproken. Dat heeft
de heer De Cloe kennelijk niet gedaan. De heer Cornielje heeft mij gezegd –
dat deel ik hier voor de goede orde mee, want anders wordt zijn naam ten onrechte
gebruikt – dat hij deze mededeling niet aan de pers heeft gedaan, ondanks
het feit dat zij er wel in staat. De citaten van de heer De Cloe kunnen juist
zijn, maar de heer Cornielje heeft het niet gezegd. Dat wil ik gezegd hebben.De heer De Cloe (PvdA):Het waren zoveel citaten, dat ik het hem niet heb gevraagd. Daar heeft
de heer Te Veldhuis gelijk in. Het kwam zo veelvuldig voor, in verschillende
kranten, van verschillende redacties, dat ik het hem niet heb gevraagd. Het
is dan toch knap dat ze het telkens schrijven, maar ik neem er kennis van.Ik dank de heer Te Veldhuis voor die toelichting. Ik dank hem er ook voor
dat hij zich zorgen maakt over een verkeerde verdeling over de politieke partijen.
Ik hoorde hem zeggen dat de Partij van de Arbeid te veel is vertegenwoordigd
in de grote steden en dat het CDA te veel is vertegenwoordigd in het totale
pakket; de kleine partijen komen er niet aan te pas. Ik heb hem in dat kader
alleen niet horen spreken over zijn eigen partij. Ik dank hem voor zijn medeleven
in positieve en in negatieve zin, al naar gelang de fractie die het betreft,
maar ik heb hem geen opmerking horen maken over het aandeel van de VVD. Dat
zit wellicht goed. Misschien is dat de reden, maar dat weet ik niet. Ik vind
de verdeling over de landelijke politieke partijen niet zo'n belangrijk argument.
Dat weet hij.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! De heer De Cloe heeft mij nu weer uitgedaagd. Wellicht kan
hij nog even het verslag nalezen. Ik heb een aantal kleine partijen genoemd.
Ik heb D66 en de VVD genoemd als partijen die volgens de landelijke uitslag
tekort zouden zijn gedaan. Ik heb de PvdA en het CDA genoemd als partijen
die daar ver boven een eerlijke verdeling uit schieten. Dat zijn de feiten.De heer De Cloe (PvdA):In de gauwigheid van het nalezen van de Handelingen ben ik de naam VVD
niet tegengekomen. Ik geef ruiterlijk toe dat ik mij daarin kan vergissen,
maar ik heb wel heel goed verstaan dat de heer Te Veldhuis de PvdA en het
CDA op het oog had. Verder had de heer Te Veldhuis in positieve zin de kleine
partijen op het oog.De heer Te Veldhuis (VVD):En de VVD!De heer De Cloe (PvdA):Ik zei toch kleine partijen. Maar die interpretatie laat
ik aan de heer Te Veldhuis over.Ik wil nog een opmerking maken over het referendum. Mevrouw Scheltema
heeft het ooit eens een tussenstap genoemd. Een tussenstap op weg naar? Daar
moet toch wel helderheid over zijn. Op weg waar naartoe is dat referendum
een tussenstap? Ik zie dat niet zo helder. Immers, tijdens het hoofdlijnendebat
over het advies van de staatscommissie-Elzinga heeft praktisch geen enkele
politieke fractie in dit huis zich uitgesproken voor een extreem dualistisch
stelsel. En binnen zo'n stelsel past vooral een direct gekozen burgemeester,
met zijn eigen wethouders, ambtenaren, taken en bevoegdheden. Dat heb ik gisteren
ook gezegd. Maar gisteren heb ik ook geen enthousiasme kunnen ontdekken voor
dat extreem dualistisch stelsel, waar die directe verkiezingen zo goed in
passen. Kortom, op weg waar naartoe is dit referendum een tussenstap? Het
is geen tussenstap op weg naar de directe verkiezingen. Dan zul je immers
een ander soort burgemeester moeten hebben in een andere positie. Bij de debatten
over het advies van de staatscommissie-Elzinga in dit huis hebben weinig fracties
aangegeven, daar warm voor te lopen.Voor de fractie van de Partij van de Arbeid is dat referendum dus niet
meer en minder dan een eventueel te gebruiken instrument voor een gemeenteraad
die in een absoluut versterkte positie straks een hoofdrol gaat spelen bij
de burgemeestersaanstelling.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Wij hebben te maken met de huidige Grondwet. De heer De Cloe
en ik kunnen niet verder gaan dan wat binnen die Grondwet op dit moment mogelijk
is. Voor mij is het referendum een stap in de richting van rechtstreekse verkiezingen,
terwijl het voor de heer De Cloe een stap is op weg naar de verkiezing van
de burgemeester door de raad. Wij beiden weten dat er eerst nieuwe verkiezingen
nodig zijn, omdat de Grondwet moet worden gewijzigd voordat die verdere stap
gezet kan worden. Dan wil ik de politieke verhoudingen op dat moment zien.
Wellicht is er dan wel een meerderheid voor een rechtstreeks door de burgers
gekozen burgemeester als de ervaringen die worden opgedaan tijdens deze periode,
ook gunstig zijn. En dat hoop ik.De heer De Cloe (PvdA):Dat sluit ik ook niet uit. Nu praat mevrouw Scheltema over de nieuwe verhoudingen
na de verkiezingen. Maar tot nu toe is dat nog niet het geval. Ik kijk naar
de inhoud. Een direct gekozen burgemeester is een persoon binnen dat sterk
dualistische systeem, met sterk eigen bevoegdheden. Daar is mevrouw Scheltema
een voorstander van en dat mag zij rustig zijn. Er is in de Kamer alleen weinig
animo voor.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! De heer De Cloe heeft ook het advies van de commissie-Elzinga
gelezen. Deze zegt dat de vier grote steden een rechtstreeks gekozen burgemeester
zouden moeten krijgen. Deze commissie is uitermate breed samengesteld, met
de politieke kleur van alle partijen. Daar moet de heer De Cloe ook naar luisteren.
Het kan dus verkeren. Ook in zijn partij zijn mensen te vinden die een rechtstreeks
gekozen burgemeester willen hebben. Houd daar rekening mee! Deze periode kunnen
wij niet meer doen dan wij nu doen. Voor de heer De Cloe leidt de stap naar
iets anders dan voor mij, maar de volgende Kamer zal dat moeten uitmaken.De heer De Cloe (PvdA):Ik heb niet veel anders gezegd. Mevrouw Scheltema moet er natuurlijk geen
rommeltje van maken. Zij zegt nu dat de staatscommissie-Elzinga de aanbeveling
doet om in de vier grote steden rechtstreeks de burgemeester te kiezen. Ik
heb tijdens het debat over het advies van deze commissie echter nauwelijks
support voor dat idee gehoord. Dat mag ik dan toch wel constateren? Daar staat
mevrouw Scheltema echt alleen in.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Wij hebben daar helemaal niet over gesproken. Wij hebben die keuze uitgesteld
tot dit debat.De heer De Cloe (PvdA):En dan zeg ik dat ik er in die debatten niemand over heb horen spreken.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):En iedereen is zo redelijk om te zien dat het op dit moment niet kan.
Wij kunnen niet anders dan met tussenstappen werken. Dat geldt zowel voor
de heer De Cloe als voor mij.De heer De Cloe (PvdA):Mevrouw Scheltema noemt het zelf ook een tussenstap. Ik vraag: een tussenstap
waarheen? Dat is mijn formulering. Ik geef vervolgens aan in welke richting
het een tussenstap is. Wij mogen daarover best van mening verschillen. Ik
geef aan wat daarvoor het draagvlak is in de volksvertegenwoordiging op dit
moment. Na de verkiezingen kan dat anders liggen. D66 heeft in het verleden
een paar keer ook door ons gesteunde moties ingediend om te komen tot een
door de gemeenteraad gekozen burgemeester. In 1983 heeft Thom de Graaf een
geweldig essay geschreven, waaruit bleek dat D66 was voor een door de gemeenteraad
gekozen burgemeester omdat een rechtstreeks gekozen burgemeester nooit goed
is doordacht.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dit is selectief winkelen. In 1996 heb ik bij het debat over de burgemeestersbenoeming,
dat ten grondslag ligt aan de discussie van vandaag, aangegeven naar een rechtstreeks
gekozen burgemeester toe te willen. In de tussentijd, omdat het nog niet mogelijk
is omdat er niet genoeg draagvlak voor is, accepteer ik dat er een door een
raad gekozen burgemeester komt. Dan is er althans sprake van een iets meer
gedemocratiseerde aanstelling.De heer De Cloe (PvdA):Ik heb een opmerking aan het adres van mevrouw Van der Hoeven. Die zei
letterlijk dat ik er een rotzootje van zou maken. Ik dacht toen: dat kan zij
nooit over mij hebben gezegd. De opmerking was echter, als ik het nalees,
blijkbaar wel aan mij gericht.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik wil een misverstand wegwerken. Die opmerking was niet aan uw adres
gericht.De heer De Cloe (PvdA):Juist. De amendementen die de Partij van de Arbeid, gesteund door een
aantal andere partijen, heeft ingediend, komen immers in de richting van wat
het CDA sinds kort voorstelt. Voor een dergelijke opmerking zou in het betoog
van mevrouw Van der Hoeven bovendien geen enkele onderbouwing gevonden kunnen
worden. De heer Te Veldhuis heeft overigens opgemerkt dat sommige woordvoerders
draaien. Wie heeft er nog wel dezelfde standpunten als drie jaar geleden?
Ik kan collega's aanwijzen die dat hebben. Er zijn er echter velen die andere
standpunten innemen, vergeleken met drie jaar geleden. Wat dat betreft kan
men beter tot de conclusie komen dat aan het einde van dit debat wellicht
meerderheden ontstaan die een voorstel van het kabinet zullen steunen dat
door drie verschillende ministers is behandeld. Het voorstel is ingediend
door Dijkstal, in behandeling genomen door de heer Peper en nu is de heer
De Vries aan de beurt. Aan het einde van de rit komt er wellicht een voorstel
uit waarover wij redelijk tevreden kunnen zijn.De Partij van de Arbeid is van mening dat de versterkte rol van de gemeenteraad
prima tot stand komt in dit wetsvoorstel. Het had een slagje meer kunnen zijn
en het had een nog sterkere positie van de raad kunnen worden. Wat er nu ligt,
leidt echter tot een aanmerkelijke versterking van de positie van de gemeenteraad
bij de aanstelling van een burgemeester. Het voorliggende wetsvoorstel was
te mager. Het geeft te weinig ruimte aan de raad. Als de amendering doorgaat,
wordt het fors verbeterd. De Partij van de Arbeid denkt dat er, bij aanvaarding
van het wetsvoorstel, sprake is van een doorbraak in de aanstellingswijze
van de burgemeester. Dat is niet een door de raad gekozen burgemeester. Wij
zitten met de afspraak van artikel 131 van de Grondwet, die inhoudt dat de
burgemeester bij koninklijk besluit wordt benoemd. Laat het echter duidelijk
zijn: wat de voorbereidingsprocedure betreft komt het dicht bij een door de
raad gekozen burgemeester. Daar kan de Partij van de Arbeid prima mee uit
de voeten.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik ben het eens met een versterking van de positie van de raad. Deze amendementen
komen daar zeer in tegemoet. Dat ontken ik niet. Is de heer De Cloe het met
mij eens dat, werkendeweg, de raad zijn positie nog meer kan versterken door
bij enkelvoudige aanbevelingen expliciet aan te geven welke bijzondere voorwaarden
van toepassing zijn?De heer De Cloe (PvdA):Men kan niets uitsluiten. Wij hebben met dit amendement een formulering
afgesproken die is ontleend aan de bestaande ambtsinstructie voor de commissaris
der Koningin. Dat betekent een aanbeveling van twee kandidaten. Dat staat
ook in de tekst van het amendement, net als de volgende formulering. In bijzondere
omstandigheden, te motiveren door de gemeenteraad, kan men komen tot een aanbeveling
van één kandidaat. Er is dus uitdrukkelijk verwezen naar de
toelichting van de ambtsinstructie uit 1994 voor de commissaris der Koningin.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):...De voorzitter:Mevrouw Van der Hoeven, denkt u dat u een ander antwoord zult krijgen
dan u gisteren heeft gekregen? Ik hoor namelijk hetzelfde antwoord.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):De ambtsinstructie wordt echter door hetzelfde amendement weggevaagd.De voorzitter:Daar hebben wij het gisteren ook uitgebreid over gehad. U stelt steeds
maar dezelfde vraag. Ik wil u best de kans geven, maar volgens mij geeft de
heer De Cloe toch geen ander antwoord. Maar u mag het best nog een keer proberen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dit is natuurlijk wel het punt waar het om gaat in het hele verhaal.De voorzitter:Voor u dan.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ja, oké, maar ook voor de heer De Cloe en zeker voor de heer Te
Veldhuis, als ik zo zijn interrupties hoor.De voorzitter:Daar ga ik niet over.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):De heer De Cloe sluit dus niet uit dat de motieven op grond waarvan een
gemeenteraad een enkelvoudige aanbeveling kan doen gaandeweg, werkendeweg,
uitgebreid kunnen worden, onverlet wat er in het wetsvoorstel staat.De heer De Cloe (PvdA):Ik kan alleen het volgende zeggen. Als ik een tekst in een wetsvoorstel
maak, moet die tekst helder zijn en dat is ook zo. Bij het amendement en het
wetsvoorstel waar het over gaat, staat ook een toelichting, ontleend aan een
liggende tekst. Genoemd worden herindelingselementen als een voorbeeld waarom
je zou kunnen afwijken. Dat is één voorbeeld en ik heb gisteren
in het debat ook andere voorbeelden genoemd. Ik heb gezegd dat de situatie
kan ontstaan dat een kandidaat zich terugtrekt. Dan heb je dus een enkelvoudige
aanbeveling die op het bordje van de minister terechtkomt. Dat is een situatie
die niet voorzien kon zijn in de ambtsinstructie, omdat die nog niet uitging
van de situatie dat het een openbare aanbeveling wordt, waardoor mensen zich
makkelijker kunnen terugtrekken. Dat heeft de heer Dijkstal zelf geschreven
in zijn notitie.De heer Rabbae (GroenLinks):De heer De Cloe is voor de enkelvoudige, openbare aanbeveling. Gaat hij
ons amendement steunen?De heer De Cloe (PvdA):Dat is een goede vraag. Ik denk het niet. Ik heb gezegd dat wij bij voorkeur
vinden dat er een openbare enkelvoudige aanbeveling moet komen. De heer Rabbae
weet echter ook dat er in dit huis een fractie is die publiekelijk heeft aangekondigd
dan tegen het wetsvoorstel te zullen stemmen. Nu is dat niet iets waar je
per se voor opzij moet gaan, maar het kan ertoe leiden dat een meerderheid
van de Kamer tegen het gehele wetsvoorstel stemt, want ook de fractie van
het CDA heeft daartoe besloten. Dan hebben wij niets en dan zitten wij in
dezelfde onbevredigende situatie die wij nu ook hebben.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik ga uit van een openhartige gedachtewisseling op dit punt. De heer De
Cloe is dus eigenlijk banger voor de VVD dan het CDA als het gaat om de uiteindelijke
uitslag. De minister heeft luid en duidelijk gezegd dat dit punt niet in strijd
is met de Grondwet. Waarom gaat de heer De Cloe dan op de knieën voor
de VVD-fractie?De heer De Cloe (PvdA):De heer Rabbae mag het zo noemen. Ik zal hem één ding vertellen.
De strijd met de Grondwet is voor mij nooit een argument geweest. Ik heb vooraf
steeds gezegd dat een enkelvoudige aanbeveling in mijn gedachtegang niet in
strijd is met de Grondwet. Ik meen dat ik de heer Dijkstal van de week
hoorde zeggen dat het wel zo is, terwijl ik uit zijn stukken kan afleiden
dat een enkelvoudige aanbeveling in zijn periode als bewindspersoon voorkwam,
vanuit die ambtsinstructie en vanwege het feit dat hij in de notitie schrijft
dat kandidaten zich kunnen terugtrekken. Dan heeft hij dus zelf altijd in
strijd met de Grondwet geopereerd. Dat is voor mij geen argument geweest.
Alleen verklaart de vertegenwoordiger van de VVD-fractie publiekelijk dat
zijn fractie het wel in strijd met de Grondwet vindt. Als ik hem er niet van
kan overtuigen dat het fout is, dan ligt het daar.De heer Rabbae (GroenLinks):De heer De Cloe steunt dus eigenlijk de VVD-fractie, zelfs als zij komt
met een foute voorstelling van zaken.De heer De Cloe (PvdA):De VVD-fractie heeft het op dat punt niet juist.De heer Rabbae (GroenLinks):En toch steunt de heer De Cloe de VVD-fractie in dezen?De heer De Cloe (PvdA):Ik zou niet weten waar ik de VVD op dit punt steun.De heer Rabbae (GroenLinks):Onder druk van de VVD-fractie heeft de heer De Cloe de enkelvoudige aanbeveling
losgelaten.De heer De Cloe (PvdA):Zal ik de heer Rabbae vertellen hoe deze geschiedenis is gegaan? Toen
wij via de fracties van PvdA en D66 vroegen om een aanbeveling door de gemeenteraad,
heeft de VVD-fractie tegengestemd. De VVD-fractie was er op tegen dat het
een aanbeveling was van de gemeenteraad. Het moest er een blijven van de vertrouwenscommissie.
Toen is er een wetsvoorstel van de heer Dijkstal gekomen. Als dat in behandeling
was geweest, had de VVD-fractie tegen dat wetsvoorstel gestemd. Dat heeft
de fractie publiekelijk bekend gemaakt. Nu komt er een wetsvoorstel na het
regeerakkoord. Er komt in de ogen van de VVD-fractie zelfs nog iets bij, namelijk
een referendum. Dat accepteert de fractie en dan gaat de PvdA-fractie nog
een sterkere positie voor de gemeenteraad bedingen. Kom ik dan de VVD tegemoet?
Is dat de uitleg van de heer Rabbae?De heer Rabbae (GroenLinks):Nee, dat heeft de heer De Cloe niet gehandhaafd. Ik herhaal het, de heer
De Cloe is toch op de knieën gegaan.De heer De Cloe (PvdA):Ik meen dat ik het gisteren in procenten heb uitgedrukt. Als je op 100%
inzet, dan heb ik in mijn optie 95% binnengehaald. Dat mag iedereen anders
uitleggen.De voorzitter:Mijnheer Rabbae, ik zie dat u weer wilt interrumperen. Dit is echt een
herhaling van zetten uit de discussie die wij gisteren hier hebben gehad.
Ik geef u nog graag een laatste kans voor een nadere opmerking aan het adres
van de heer De Cloe, maar daar moet het dan echt bij blijven.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Wat mij frappeert is dat de heer De Cloe, die ik hoog acht,
gewoon is meegegaan met een kinderachtige en foutieve voorstelling van zaken
van de kant van de VVD als het gaat om het ongrondwettelijk karakter van dat
punt. Ik vind dat te veel geven voor niks.De heer De Cloe (PvdA):Ik ben niet met dat punt meegegaan, want ik vond en vind dat er geen sprake
is van strijdigheid met de Grondwet bij een enkelvoudige aanbeveling. Maar
als iemand dat anders ziet en ik niet slim genoeg ben om het anders te kunnen
uitleggen, dan blijft hij dat vinden. Dat vind ik dan jammer. De Kamervoorzitter
zegt altijd: hij zegt waarschijnlijk toch hetzelfde. Ik kan wellicht een ander
percentage van tevredenheid noemen, maar ik wil het toch maar bij hetzelfde
houden. Ik herinner mij dat ik gisteren heb gezegd dat ik voor 95% tevreden
was. De voorzitter herinnert zich dat vast ook wel.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Allereerst wil ik de minister danken voor zijn heldere, maar
ook zeer evenwichtige beantwoording. Duidelijk kwam daarin naar voren dat
binnen het kader van de huidige Grondwet een wijziging van de benoemingsprocedure
van burgemeesters en commissarissen van de Koningin wenselijk en mogelijk
is en dat ook een aanscherping, als voorzien in de amendementen die mijn collega's
van de coalitie en ik indienden, mogelijk is zonder in strijd te komen met
de Grondwet.De Kroon blijft bevoegd tot benoemen en heeft dus een discretionaire bevoegdheid.
Bij de benoeming van burgemeesters wordt de rol van de raad aangescherpt en
wordt de rol van de commissaris van de Koningin afgezwakt tot een adviesbevoegdheid
in de beginfase. De raad beveelt aan en doet dat in een tweevoudige aanbeveling,
tenzij... Het kan zijn dat de raad unaniem is over wie er op de eerste plaats
moet worden gezet. De unaniem gewenste kandidaat staat dan op nummer 1. De
minister die moet oordelen over deze aanbeveling en daarop zijn benoeming
moet baseren, zal heel erg goed naar die aanbeveling luisteren. Het is mogelijk
dat kandidaat nummer 2 zegt: Ik geloof het wel, de ander is zo duidelijk de
kandidaat met stip, dat ik het voor gezien houd en mijn handtekening terugtrek,
omdat ik niet wil dat in mijn gemeenteraad bekend wordt dat ik heb gesolliciteerd.
Dat kan voorkomen. Dan kan de raad geen twee kandidaten aanbevelen. Tot het
onmogelijke is niemand gehouden. Eenzelfde situatie kan zich voordoen als
er een referendum is gehouden. Een raad die na een referendum beslist, zal
toch heel duidelijk de uitslag daarvan meewegen. Ik denk dat ik nu in iets
andere woorden hetzelfde heb gezegd als de minister heeft gedaan.De heer De Cloe (PvdA):Ik blij dat zo te horen, mevrouw Scheltema, want daarover zijn wij het
volstrekt eens. Daarover mag geen misverstand bestaan. Ik vroeg het evenwel
in een ander kader. Als er sprake is van een unanieme aanbeveling en er geen
terugtrekking plaatsvindt, dan moeten er, als ik de minister vanmorgen goed
heb begrepen, bij wijze van spreken tien tanks tegenover hem worden gezet
om hem ertoe te brengen een andere keuze te maken. Vindt u ook dat als er
zo'n heldere unanieme aanbeveling is de minister of de ministerraad daarvan
niet moet afwijken?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dan ligt het natuurlijk uitermate zwaar. Ik vond dat de minister het bijzonder
genuanceerd zei vanmorgen. Ik kan mij volledig bij zijn woorden aansluiten.
De bevoegdheid tot afwijking is er, maar er moeten wel heel
rare situaties zijn, wil daarvan gebruik worden gemaakt, maar het zal niet
gebeuren.De heer De Cloe (PvdA):Rare situaties en het zal niet gebeuren. Oké.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! De nieuwe elementen in dit wijzigingsvoorstel zijn de Kroonbevoegdheid
en de aanscherping van de rol van de raad. Verder is er nog één
heel belangrijk nieuw element: voor het eerst zullen de burgers, als de raad
dat wil, bij de benoeming kunnen worden ingeschakeld. De minister zei overigens
terecht – ik ben ook blij dat hij dat zo duidelijk stelde – dat
een raad die besluit, zijn burgers in te schakelen bij de benoeming, natuurlijk
moet luisteren naar de uitkomst van dat referendum. Het spreekt haast vanzelf
dat die raad zich aan de uitslag zal houden en de kandidaat die door de burgers
op één wordt gezet, ook op één zet in de eigen
aanbeveling. Dit is een doorbraak, omdat burgers hierdoor een directe beïnvloedingsmogelijkheid
krijgen. Vanzelfsprekend zal de minister bij dit soort processen terdege met
de uitkomst rekening houden.Voorzitter! Men heeft opgemerkt dat dit voorstel vlees noch vis is. Zo
noemde de heer Schutte het een soort hutspot. Ik ben het daar niet mee eens.
Het is een uitgebalanceerd voorstel waarin rekening gehouden wordt met hetgeen
in de huidige situatie en onder de huidige Grondwet mogelijk is aan democratisering
van de burgemeestersbenoeming.Het stoort mij dan ook dat bijvoorbeeld burgemeester Pop, iemand die nauw
is gelieerd met het Nederlands genootschap van burgemeesters, vanmorgen breeduit
voor de radio beweerde dat de Kamer een fopspeen in het leven roept en dat
geen raad daartoe zou moeten besluiten. Ik ontzeg niemand het recht op een
dergelijke mening, maar D66 keert zich nu precies tegen de houding die hieruit
spreekt: minachting van de burger en wantrouwen jegens de raad. Een lid van
de bestuurlijke kaste die zich zo denigrerend uitlaat, nog voordat enige ervaring
met dit voorstel is opgedaan, roept de verdenking over zich af dat hij niet
bereid is, de burgers de invloed te geven die binnen de Grondwet mogelijk
is.In het regeerakkoord staat dat de minister zich actief zal inspannen om
het referendum onder de aandacht te brengen, als het wetsvoorstel tot wet
is geworden. Heeft hij al enig idee hoe hij dat gaat doen? Ik denk dat hij
zich dan ook heel nadrukkelijk tot de burgemeesters moet wenden, zeker als
mocht blijken dat de heer Pop voor alle burgemeesters sprak. Hij zal zich
verder ook tot de commissarissen van de Koningin moeten wenden, want ook bij
hen is het vertrouwen niet alom aanwezig.De heer De Cloe (PvdA):Voorzitter! Ik permitteer mij een technische opmerking en wel dat de minister
zich niet tot de commissarissen van de Koningin of de burgemeesters moet wenden,
maar tot de gemeenteraden, want die nemen de beslissing of er wel of niet
en referendum komt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De heer De Cloe heeft gelijk. De minister moet zich natuurlijk eerst tot
de gemeenteraden wenden. De storende, publieke mededelingen van burgemeesters
en commissarissen vragen echter om een reactie, want die hebben wel degelijk
een negatieve invloed. Als wij hiertoe besluiten, moeten wij ook bereid zijn
om het een reële kans te geven. Dat vraag ik ook van de heer De Cloe.De heer De Cloe (PvdA):Mevrouw Scheltema vraagt dat aan mij?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik vraag dat ook van hem, voorzitter, omdat wij niet buiten de Kamer mogen
zeggen dat hiertoe wel is besloten, maar dat de raden het eigenlijk niet moeten
doen. Ik verwacht overigens niet dat hij dat zal doen.De heer Schutte (RPF/GPV):Mevrouw Scheltema gaat er toch niet van uit dat burgemeesters of commissarissen
van de Koningin zullen rondbazuinen dat deze wet eigenlijk flauwekul is, als
de wetgever eenmaal heeft gesproken? Zij kunnen dat nu wel doen, want zij
mogen zich natuurlijk uitlaten over een wetsvoorstel waarover wij nog moeten
beslissen. Die uitlatingen mogen echter niet als een argument worden gebruikt
om van de minister te vragen dat hij de burgemeesters straks aanspreekt over
de bedoeling van de wet.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik hoop dat het zo ligt als de heer Schutte nu doet voorkomen. In dat
geval kan de inzet van de minister een andere zijn, maar ik ben daar nog niet
geheel gerust op.Voorzitter! Het voorliggende wetsvoorstel is grondwettig, ook als de amendementen
worden aangenomen. Het oordeel over de grondwettigheid is aan dit parlement
en daarom vraag ik mij af wat ik moet met de stelling in een officieel stuk
van de commissaris van de Koningin van Noord-Holland dat het nu voorliggende
wetsvoorstel ongrondwettig zou zijn. Natuurlijk, de heer Schutte heeft gelijk:
iedereen kan dat op persoonlijke titel zeggen. Maar in het officiële
verkeer tussen provinciale staten en de commissaris van de Koningin vind ik
dat op dat punt terughoudendheid past en dat een commissaris zou moeten zeggen:
ik vind dit, maar het is het oordeel van de Kamer wat grondwettig is en wat
niet. Die tweede regel ontbrak en ik vind dat niet goed in een formele stellingname.
Maar ik hoor graag wat de minister hiervan vindt.De heer Schutte (RPF/GPV):Voorzitter! Ik blijf toch grote moeite houden met deze opstelling van
mevrouw Scheltema. Wij hebben hier nog steeds niet beslist wat conform de
Grondwet in de wet zal komen te staan. Dat is pas het geval als de handtekeningen
van de minister en de Koningin eronder staan. Zover is het nog lang niet.
Tot dat moment heeft elke Nederlander, en zeker iedere instantie die daar
bijzondere ervaring en betrokkenheid bij heeft, het volste recht om dit soort
zaken onder ieders aandacht te brengen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik heb u gezegd dat ik het persoonlijk recht niet ontken, maar ik vind
het in het formele verkeer tussen provinciale staten en de commissaris een
lastig element. Ik vind dat daar in ieder geval de toevoeging ontbrak dat
het uiteindelijk het oordeel van het parlement is.De heer Schutte (RPF/GPV):Betekent dat dan dat wij als Kamercommissie in de toekomst geen rondetafelgesprekken
meer moeten houden met officiële instanties, waarbij
de vraag aan de orde komt of men het voorstel van de regering wel of niet
grondwettig vindt? Kan dat dan niet meer?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Natuurlijk wel. Ik heb het over een heel andere situatie. Het is een situatie
in het formele verkeer tussen provinciale staten en de commissaris van de
Koningin, waarin een officieel standpunt wordt ingenomen. Ik vind dat formuleringen
daar nauwer luisteren dan wanneer wij in een hoorzitting met deze en gene
praten. Dan kan iedereen zeggen wat hij persoonlijk vindt. Natuurlijk! Ik
ben voor vrijheid van meningsuiting. Vanzelfsprekend!De heer Schutte (RPF/GPV):Wij zijn het kennelijk niet eens.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):U denkt dat er geen vrijheid van meningsuiting is?De heer Schutte (RPF/GPV):Juist omdat er vrijheid van meningsuiting is, al dan niet in de uitoefening
van een bepaalde functie, wil ik, zolang de wetgever niet anders heeft gesproken,
ieder de volle ruimte geven om in eigen verantwoordelijkheid zijn oordelen
kenbaar te maken over de grondwettigheid of de niet-grondwettigheid van voorstellen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Ik kom nu tot een ander punt dat ook lastig ligt. Collega
Rabbae sprak daar in een interruptie al even over en ik heb er zelf ook iets
over gezegd. Het gaat om de situatie in Amsterdam. De wet laat te lang op
zich wachten; het wordt misschien pas halverwege volgend jaar; de minister
wil de benoemingsprocedure voor de nieuwe burgemeester van Amsterdam voor
1 januari afronden en de vervanging door de loco-burgemeester is niet im Frage.
Het kan natuurlijk allemaal, dat is absoluut waar. Maar daarbij speelt de
afweging dat er op dit moment, gewoon volgens de regels die in Amsterdam gelden,
een referendum wordt georganiseerd, kennelijk geen rol. De vraag is of daar
in een democratie niet wat meer rekening mee zou moeten worden gehouden. Ik
hoor in ieder geval graag van de minister hoe hij daar nu tegen aankijkt.
Als zo'n proces in gang is gezet – wat kon, omdat alle verwachtingen
waren dat het die richting in zou gaan – hoe kan het dan dat men daar
zomaar dwars doorheen fietst. Dan heeft men al die burgers dus eigenlijk voor
niets een handtekening laten zetten. Als er een proces in gang is gezet, zou
dat toch enige kans van slagen moeten hebben? Graag hoor ik op dit punt nog
eens de visie van de minister.De heer De Cloe (PvdA):U vindt wel dat de procedure eigenlijk gestopt zou moeten worden? U vraagt
het nu aan de minister en u vroeg het aan mij, maar wat vindt u nou eigenlijk?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Kijk, ik ben geen actor in het benoemingsproces. Het zijn natuurlijk de
raad van Amsterdam, de commissaris en de minister die daarin een rol spelen.
Maar als u mijn persoonlijke mening vraagt...De heer De Cloe (PvdA):Uw mening als volksvertegenwoordiger.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ja, mijn persoonlijke mening als volksvertegenwoordiger. Ik spreek hier
als volksvertegenwoordiger; niet als iemand anders. Er heeft wel eerder in
Amsterdam enige tijd een loco-burgemeester gefunctioneerd en dat is uitstekend
verlopen. Ik zie niet in waarom dat op dit moment niet wat langer zou kunnen
en waarom het referendum dat nu in gang is gezet, niet een redelijke kans
van slagen krijgt. Dat zou ik gewenst vinden, maar iets dwingen kan ik absoluut
niet.De heer De Cloe (PvdA):Dus het hangt ervan af of u vindt dat de loco-burgemeester het goed of
slecht gedaan heeft. Dat oordeel is een beetje subjectief.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Nee, ik zeg alleen dat het heel goed mogelijk is dat een loco-burgemeester
de stad goed runt, welke dan ook. Ik spreek absoluut geen oordeel uit over
wie dan ook die loco is. Het gaat erom dat er een verantwoorde loco kan worden
aangewezen.De heer De Cloe (PvdA):Stel dat er een slechte loco-burgemeester is.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Daar ga ik hier niet over. Dat is een zaak in het verkeer tussen de commissaris,
de minister en de gemeenteraad.Ik rond af. Als het voorstel zoals het nu luidt, wordt aangenomen, zijn
wij een belangrijke stap verder in de democratisering van de burgemeestersbenoeming.
Ik besef dat wij binnen de Grondwet niet verder kunnen gaan en dat dit een
tussenstap blijft. Laat ik het nog eens heel duidelijk zeggen, want de heer
De Cloe had het toch weer niet gehoord: voor ons is het eindplaatje een rechtstreeks
door de burgers gekozen burgemeester.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Wat wij voor ons hebben liggen, is een duidelijk politiek
compromis. Een eigenschap van veel compromissen is dat de bereidheid om elkaar
binnen de coalitie te vinden, een zwaardere rol speelt dan de helderheid en
de consistentie van de regelgeving die eruit voortvloeit. Ook de uitvoerbaarheid
lijdt er nogal eens onder. In mijn ogen is dat bij deze wetgeving zeker het
geval. Ik kom op enkele punten daarvan terug.Wat ik in de discussie gemist heb, is een duidelijke gedachtewisseling
over de positie van het ambt van burgemeester in het gemeentelijke bestel.
Ook de minister heb ik hierover eigenlijk niet gehoord. Van regeringszijde
is er in het debat over het rapport van de commissie-Elzinga nauwelijks over
gesproken omdat dit debat over enkele weken zou volgen. De minister heeft
daarom alle vragen over de burgemeester toen terzijde gesteld. Ook in dit
debat heb ik er echter geen fundamentele gedachtewisseling over gehoord hoe
wij aankijken tegen de positie van de burgemeester. Alleen de heer Te Veldhuis
heeft een aanzet gegeven. In mijn ogen moet de visie op de wijze van benoeming
van de burgemeester een afgeleide zijn van de keuze wat betreft die positie,
en niet omgekeerd.Onze fractie ziet het ambt van burgemeester als een functie die duidelijk
boven de partijen behoort te staan. Deze functie heeft ook ingrediënten
van een rijksorgaan, in verband met openbare orde en veiligheid. Dit zijn
voor ons bepalende factoren in onze keuze voor handhaving van de Kroonbenoeming.
Op grond van deze argumenten hebben wij groot bezwaar tegen
verdere politisering van het ambt van burgemeester. In de huidige voorstellen
zal de politisering zeer ver voortschrijden, door de verzwaring van de positie
van de raad en door het raadplegend referendum. Dit doet afbreuk aan de positie
van de burgemeester zoals wij die zien.Daarnaast is het de vraag hoe de aanbeveling door de raad zich verhoudt
tot de Grondwet. Hierover is al veel gezegd; dat hoef ik niet allemaal te
herhalen. In mijn ogen staat een enkelvoudige aanbeveling op gespannen voet
met de Grondwet. Deze stelling is overigens eerder ook door de regering ingenomen,
maar in dit debat kennelijk niet meer. Voor mij blijft die stelling echter
recht overeind staan. Er wordt gezegd dat er formeel niets verandert. Er is
een marge voor de minister bij zijn voordracht en dus voor Hare Majesteit
bij de formele benoeming, en deze marge blijft. Ik geef dit graag toe, maar
die marge wordt wel aanmerkelijk ingeperkt op het moment dat je overgaat naar
wettelijke vastlegging van een stelsel van aanbeveling en zelfs de mogelijkheid
schept voor een aanbeveling van één persoon, en vervolgens de
minister aan allerlei vormvoorschriften bindt voor mogelijkheden tot afwijking
van de aanbeveling. Dan is toch niet te bestrijden dat dit in ieder geval
een aanmerkelijke inperking betekent van de ruimte van de Kroon bij de benoeming?
Vandaar dat dit voorstel in mijn ogen op gespannen voet staat met de Grondwet,
zeker zoals het nu geamendeerd is. Dat geldt zeker waar dit voorstel de mogelijkheid
opent voor een enkelvoudige aanbeveling. Het blijft voor mij onbegrijpelijk
hoe je zo stellig kunt zeggen dat die enkelvoudige aanbeveling in strijd is
met de Grondwet en tegelijkertijd je handtekening zet onder een amendement
waarmee de deur vrij wijd opengaat. Ik heb daarover reeds met de heer Te Veldhuis
in een interruptiedebat van gedachten gewisseld. Ik wijs nog op de door mij
voorgelegde casus van een enkelvoudige voordracht nadat er een raadgevend
referendum is gehouden.Voorzitter! Ik blijf dus bij mijn conclusie en moet dit voorstel afwijzen.Ook betreur ik het dat de adviesrol van de CdK in belangrijke mate verdwijnt,
zeker de formele adviesrol richting minister. Ik vind dat de CdK altijd een
waardevolle rol heeft gespeeld in het totale stelsel van burgemeestersbenoemingen
en voordrachten daartoe. Het element van regionale spreiding van de politieke
kleuren speelde daarin terecht een rol. Dat element lijkt nu te gaan verdwijnen.
De marges voor de minister om de landelijke spreiding in het oog te houden
worden heel erg klein. Ik meen te mogen voorspellen dat dit stelsel met name
voor leden van kleinere politieke partijen een zeer negatieve uitwerking tot
gevolg zal hebben op hun pogingen tot het burgemeestersambt te komen.Voorzitter! Bij zijn amendement op stuk nr. 11 heeft de heer De Cloe willen
kijken naar de Waterschapswet. Daarvoor ben ik erkentelijk. Uiteraard ligt
het zeker niet op mijn weg om aanpassing in die richting te bepleiten. Ik
zou dat inhoudelijk in deze bepalingen niet juist vinden. Overigens vind ik
dat de indieners van dit amendement een kans hebben gemist om de positie van
de raad, die zij juist zo hoog in het vaandel hebben, verder te verstrekken.
De analogie met artikel 46 van de Waterschapswet had dat kunnen bevorderen.
Maar dat is uiteraard voor hun rekening.Ik meen dat de minister tweemaal zei, dat artikel 46 van de Waterschapswet
een mooi voorbeeld was van deconstitutionalisering. Dat is het dus niet. In
de Grondwet stond niet dat de benoeming van de waterschapsvoorzitter een Kroonbenoeming
was. Het is dus wel een mooie wettelijke vastlegging van deze bepaling maar
geen deconstitutionalisering. Over deconstitutionalisering spreek je als iets
eerst in de Grondwet stond en vervolgens in normale wetgeving. Dat was hier
niet het geval. Overigens kan het voor de analogie wel een goed discussiepunt
zijn.Ik miste in de inbreng van de heer De Cloe of dit amendement nog gewijzigd
zal worden naar aanleiding van de opmerkingen van de minister. Voor een goede
wetgeving leek mij dat wel van belang. Ik had ook graag gezien hoe dat eruit
zag, maar misschien komt dat nog.De heer De Cloe (PvdA):Het is een foutje van mijn kant dat ik daarop in mijn inbreng niet gereageerd
heb. Ik kan u mededelen dat de indieners besloten hebben om het te verbeteren
op de wijze zoals de minister heeft aangegeven. Een en ander is inmiddels
in werking gezet.De heer Van den Berg (SGP):Dank voor deze melding. Wij zullen daarvan graag kennisnemen. Van den
BergDat kan in ieder geval de consistentie van deze wetgeving iets bevorderen. Mijn bezwaren tegen het raadgevend referendum heb ik reeds uitvoerig uiteengezet.
Ik zou wél de kwalificatie "fopspeen" voor mijn rekening willen nemen.
Bovendien vrees ik dat het een chaos wordt. Iedere gemeente kan het toch op
zijn eigen manier doen, ook volgens de bepaling die de heer Te Veldhuis nu
wil invoegen. Mevrouw Scheltema sprak al over nieuw Amsterdams recht. Ik ken
wel Nieuw Amsterdams peil, van nieuw Amsterdams recht heb ik nog nooit gehoord.
Als wij die kant moeten uitgaan, vrees ik het ergste voor de doorzichtigheid
van onze wetgeving. Dat is zeker geen wenkend perspectief.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik ken de heer Van den Berg toch als een warm voorstander van decentrale
overheden en als een pleitbezorger van eigen verordenende bevoegdheid van
gemeenten. Dat gebeurt hier nu en daarmee is het Amsterdams recht en geen
Nederlands recht. Ik kan er ook niets aan doen. Ik denk dat de heer Van den
Berg, met zijn decentrale instelling, daarmee toch rekening moet houden.De heer Van den Berg (SGP):Inderdaad, daar mag u terecht aan appelleren. Maar wij leven altijd nog
in een decentrale eenheidsstaat. Ons recht wil ik toch graag in algemene zin
laten behoren tot datgene wat onder de nationale verantwoordelijkheid valt.
Ook de gemeentelijke verordenende bevoegdheid valt dus binnen de grenzen van
het nationale recht. Wij hebben bijvoorbeeld figuren van toezicht en dergelijke.
Als wij dat nu lokaal recht gaan noemen, dan gaan wij wel ver terug in de
tijd, toen wij nog plaatselijk recht kenden. Ik wil daar niet op alle plaatsen
of momenten verzet tegen bieden, maar ik weet niet of wij helemaal die kant
uit moeten. Het is waarschijnlijk alleen een discussie over de terminologie,
want inhoudelijk zijn wij het eens.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De verordening is niet vernietigd, dus zij is gewoon van kracht.De heer Van den Berg (SGP):Akkoord. Daarmee behoort zij tot het Nederlandse recht, zij het alleen
geldig voor het gebied van Amsterdam. Maar dat is een ander verhaal.Ik wil er nog wel op wijzen dat zich allerlei ongewenste situaties kunnen
voordoen, omdat er zo weinig geregeld is. Ik geef een voorbeeld van iets dat
voor onze fractie een zeer zwaar punt zou zijn. In deze bepalingen, ook met
die van de heer Te Veldhuis erbij, wordt niet voorkomen dat een raadplegend
referendum in dezen op zondag wordt gehouden. Een aantal inwoners van de desbetreffende
gemeente wordt dan feitelijk van deelname uitgesloten, omdat zij daartegen
principiële bezwaren hebben. In de wetgeving die wij nog krijgen over
het correctief wetgevingsreferendum, is, naast andere garanties, in bredere
zin een verwijzing opgenomen naar bepalingen uit de Kieswet. Wij komen nog
zeker te spreken over dit punt. Ik bedoelde hiermee aan te geven waartoe de
onbeperkte ruimte kan leiden. Dat lijkt mij toch een door de indieners en
de minister bepaald niet gewenst gevolg. Het is helaas een droevig symptoom
van wat er gebeurt als je de zaken niet tot in detail doordenkt. Ik hoop ook
dat niemand dit soort gevolgen voor zijn rekening wil nemen.Ik rond mijn betoog af. In mijn ogen doet het wetsvoorstel afbreuk aan
de positie van de burgemeester zoals wij die zien: een boven de partijen staand
orgaan dat de gemeente moet leiden, alsmede een rijksorgaan. Wij vinden dat
deze wetgeving daarin schade toebrengt aan het gemeentelijk bestel als zodanig.
Wij zullen het wetsvoorstel, inclusief de daarop ingediende amendementen,
dan ook niet steunen.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn repliek. Je hoeft het niet altijd
en overal met hem eens te zijn, maar hij hield in ieder geval een stevig verhaal.
Ik heb deze minister niet vaak meegemaakt, want ik zit in andere commissies
dan die van BZK. Ik was dus onder de indruk van de stevigheid van zijn verhaal,
hoewel ik een aantal elementen daaruit niet kan onderschrijven.Het verhaal van de minister was overtuigend als het gaat om de vraag of
hij ook van mening was, zoals de VVD betoogde, dat de enkelvoudige aanbeveling
in strijd zou zijn met de Grondwet. Dat heeft hij keurig geneutraliseerd:
zo'n aanbeveling is niet in strijd met de Grondwet. Dat maakt meteen duidelijk
waarom achterkamertjespolitiek funest kan zijn. De heer De Cloe heeft onder
de tamtam van de VVD ingebonden. Hij heeft zijn kardinale punt van de enkelvoudige
openbare aanbeveling losgelaten onder het dreigement van de VVD, want de VVD
vond dat in strijd met de Grondwet. Vervolgens heeft hij een soort compromis
gesloten. Maar als hij tot het openbare debat hier had gewacht, dan had hij
kunnen zien dat de heer Te Veldhuis op dit punt helemaal door de minister
onderuit werd gehaald. De heer De Cloe heeft zich dus te vroeg en tegen een
heel lage prijs verkocht. En dat is de prijs die hij heeft moeten betalen
voor het feit dat hij te snel in paniek is geraakt door de tamtam van de VVD
en niet de inhoudelijke discussie hier heeft willen afwachten. Het argument
van de VVD blijkt nu gebaseerd te zijn op de tekst van de minister, terwijl
de minister die tekst hier ter plekke iets anders heeft uitgelegd. De heer
De Cloe heeft zich dus te snel in de coulissen teruggetrokken in de hoop dat
de VVD mee zou doen. Op dit punt heeft de VVD heeft echter geen poot om op
te staan.De heer De Cloe (PvdA):Wij hebben hier net al over gesproken, toen ik op het spreekgestoelte
stond. Daarom ga ik hier slechts kort op in. Om te beginnen, wil ik zelf graag
uitmaken wat het kardinale punt van het amendement is. Ik vind openbaarheid
vele malen belangrijker dan een enkelvoudige aanbeveling, want daardoor komt
publiek naar buiten wat de gemeenteraad vindt en moet een en ander ook goed
gemotiveerd worden. Dit is evenwel een weging. Ten tweede merk ik op dat ik
niet van standpunt veranderd ben waar het gaat om de strijdigheid van een
enkelvoudige aanbeveling met de Grondwet. Ik had daar de minister niet voor
nodig, want ik vond dat al voordat hij dit vandaag uitsprak. Echter, ook als
wij hier allemaal vinden dat het niet in strijd is met de Grondwet en de heer
Te Veldhuis op zijn standpunt terzake terugkomt, dan nog blijft hij tegenstander
van een enkelvoudige aanbeveling en zal hij dus tegenstemmen. Verder had de
CDA-fractie tegengestemd vanwege het referendum. Wellicht had ook de fractie
van GroenLinks om die reden tegengestemd. En dan was het wetsvoorstel
verworpen, ook al hadden wij dat debat hier publiek gevoerd. Daar moet je
ook aan denken!De heer Rabbae (GroenLinks):Ik zal zo aangeven wat mijn fractie gaat doen. Ik blijf evenwel van mening
dat u hier in een open en openbaar debat had kunnen vaststellen wat de positie
van de VVD uiteindelijk zou zijn. In dat geval had u helemaal geen kritiek
gekregen van mij, als u de zaak had willen redden. Dat u echter meteen in
de richting van de VVD bent gerend, omdat u bang was dat u het anders niet
zou redden, getuigt er volgens mij niet van dat u in het openbare debat gelooft.Voorzitter! Mijn tweede punt is nog erger. Ik begrijp wel dat de minister
vanwege zijn politieke positie de VVD moet aaien en dus akkoord moet gaan
met het amendement van de VVD waardoor de gemeenteraad min of meer betutteld
wordt. In dat amendement wordt een aantal bijna pietluttige puntjes genoemd
waaraan de gemeenteraad zou moeten voldoen. Dat de wetgever aangeeft dat er
bij een referendum sprake moet zijn van een opkomst van 30% en dat de gemeenteraad
twee mensen moet aanbevelen, valt nog overheen te komen. Het gaat mij echter
te ver dat de vraagstelling ook nog gedicteerd wordt. Ik wil daar eigenlijk
geen verantwoordelijkheid voor dragen.Hoe beoordeelt de minister de situatie in Amsterdam en wat is zijn reactie
op de kritiek vanuit Amsterdam en de vragen die D66 en ik hierover hebben
gesteld? Formeel gezien zal hij gelijk krijgen, als hij zegt: wet is wet en
regels zijn regels. Is het echter maatschappelijk en politiek wijs om te stellen
dat, zelfs als dit wetsvoorstel per 1 januari wet wordt, de vacature voor
de burgemeester van Amsterdam op grond van de huidige regels vervuld moet
worden?Voorzitter! Ik rond af. Dit voorstel van het kabinet, aangevuld met een
paar amendementen van de kant van Paars, vind ik eigenlijk een paarse spagaat.
Dat is helemaal het geval als de enkelvoudige aanbeveling daar niet in opgenomen
wordt. En daar ziet het naar uit, want de vader van deze gedachte, de heer
De Cloe, heeft zijn kind min of meer ontkend. Voor de fractie van GroenLinks
is dit aanleiding om deze zaak te heroverwegen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn heldere antwoorden, hoewel ik
het niet met alle eens ben. Ik ben bovendien erkentelijk voor zijn toezeggingen,
met name die ten aanzien van de te bespreken conceptcirculaires en AMvB's.
Ik verzoek hem wel om heel snel te komen met de conceptcirculaire over de
procedureregels voor het referendum, teneinde te voorkomen dat men allemaal
z'n eigen weg gaat zoeken en er dingen gebeuren die wij niet willen.Naar ik heb begrepen, mag het informatie inwinnen en het natrekken van
referenties alleen door tussenkomst van de commissaris der Koningin geschieden.
De vraag is echter wie of wat een vertrouwenscommissie of de leden ervan weerhoudt
om zelf informatie in te winnen. Dat zou toch kunnen zonder de vertrouwelijkheid
te schenden? Volgens mij is er namelijk geen enkele regel die dat verbiedt.Minister De Vries:Bedoelt u het informeren om wat voor mevrouw of mijnheer het gaat?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Bijvoorbeeld, of het informeren via de eigen netwerken of partijcircuits.
Er is mijns inziens niets wat zich daartegen verzet.De heer Te Veldhuis (VVD):Volgens mij loop je daarmee het grote gevaar dat de privacy van mensen
wordt geschonden en de vertrouwelijkheid wordt opgeheven. Als een lid van
de vertrouwenscommissie bijvoorbeeld gaat informeren bij een collega uit de
gemeente waar de sollicitant vandaan komt, dan ligt op dat moment op straat
dat de desbetreffende persoon aan het solliciteren is, terwijl die wellicht
helemaal niet wil dat anderen dat weten. Die vertrouwelijkheid en privacy
worden dan dus wel degelijk geschonden. Ik vind het dus een heel moeilijk
voorstel.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Het was geen voorstel maar een vraag. Uw opmerking geeft wel aan dat het
goed is om er meer helderheid over te krijgen. Nogmaals, het was een vraag,
geen voorstel. Ik merk dat ik sommige dingen twee keer moet zeggen, dan dringt
het misschien door.Ik ben heel blij met de opmerkingen die de minister heeft gemaakt over
de enkelvoudige aanbeveling. Hij heeft helder aangegeven dat een enkelvoudige
aanbeveling mogelijk is en niet in strijd is met de Grondwet en dat ook dan
de ministeriële verantwoordelijkheid 100% overeind blijft. Hij heeft
ook aangegeven dat die enkelvoudige aanbeveling in de toekomst goed gemotiveerd
moet zijn en dat de invulling van het begrip "bijzonder" eigenlijk door de
raad plaatsvindt en de minister deze daarop beoordeelt. Verder heeft de minister
te kennen gegeven het beter te vinden als er sprake is van twee namen, maar
dat hij gelet op de tekst zoals die er nu ligt, dit niet altijd kan verplichten
en dat er van afgeweken kan worden. De heer De Cloe heeft zelf gezegd op dit
punt 95% te hebben binnengehaald. Het geeft tevens aan dat hij wat dat betreft
de afwijkingsmogelijkheid van de enkelvoudige aanbeveling een heel serieuze
vindt. Als er dan vervolgens verwezen wordt naar de ambtsinstructie van de
commissaris der Koningin, dan is dat toch wel wat zwak, want in de gehele
rol van de commissaris der Koningin verdwijnt het element waarop de ambtsinstructie
van toepassing is. Er ligt ook een amendement over voor, dat volledig in lijn
is met mijn visie terzake. Ik zal mijn fractie dan ook adviseren om dat amendement
te steunen.Als ik vervolgens naar de minister luister en ik hoor hoe hij tussen Scylla
en Charybdis laveert, tussen de VVD en de PvdA, waarbij als hij een beetje
te veel zegt, de heer Te Veldhuis opveert om hem snel bij de les te houden,
dan kan ik er nog wel een heleboel over zeggen en vragen, maar moet ik tevens
concluderen dat dit mij op dit moment niet vooruit helpt. Wat mij wel vooruit
zal helpen, is de ervaring die wordt opgedaan met de wijze waarop gemeenteraden
met dit instrument zullen omgaan. Die ervaring zal leiden tot een stukje jurisprudentie.
Daarin zal worden aangegeven op welke manier dit artikel en dit amendement
straks gebruikt zullen worden. En dat is bepalend, niet wat de heer Te Veldhuis
ervan vindt.Uiteindelijk zal datgene wat er gebeurt, in de openbaarheid komen. Dat
is goed. Wij zijn het daarmee eens. Als de minister van zo'n
enkelvoudige aanbeveling afwijkt, zal hij zich daarover verantwoorden. Ook
dat is goed, want dan wordt het beargumenteerd.De minister heeft heel goed aangegeven dat de enkelvoudige aanbeveling
niet in strijd is met de Grondwet. Ik heb gisteren heel goed geluisterd naar
de redenering van de heer Te Veldhuis. Ik vond zijn redenering goed opgebouwd.
De argumenten zijn niet de mijne, maar zij zijn bezien vanuit een bepaald
standpunt wel valide. Daar heb ik niks op aan te merken. Dat ik het daar niet
mee eens ben, doet in feite niet terzake. Maar ik snap echt niet waarom hij
uitkomt op de conclusie die er nu ligt, namelijk dat hij dat amendement zo
kan ondertekenen. Hoe hij het ook wendt of keert – de heren Schutte
en Van den Berg hebben dat expliciet aangegeven – de mogelijkheid voor
een enkelvoudige aanbeveling is er nu. Hij kan daar als indiener van het amendement
van vinden wat hij wil, maar het is de ervaring die zal uitwijzen op welke
manier hiermee wordt omgegaan.Ik kom nog even terug op de procedure. Ik ben het met de minister eens:
lekken is een bedreiging van de integriteit. Ik ben het ook met hem eens dat,
als dat gebeurt, onverantwoordelijk gehandeld wordt door personen in een bepaalde
functie. Het lijkt mij goed dat heel nadrukkelijk wordt aangegeven dat dit
niet kan en dat, zoals de minister heeft aangegeven, daarop bepaalde sancties
met een verschillende uitwerking kunnen volgen.Het blijft altijd de vraag wie het wordt. Ik ben het met de heer De Cloe
eens: geen claims vooraf, van welke partij dan ook. Dat hoort niet. Ook moeten
vooraf geen rare uitspraken worden gedaan. Ik herinner mij nog de uitspraak
van de heer Te Veldhuis in een van de laatste debatten met minister Peper.
Misschien herinnert hij zich die niet meer, maar dan zal ik hem daar wel aan
herinneren. De heer Te Veldhuis stelde op een gegeven ogenblik zelfs voor
om CDA-burgemeesters vervroegd te laten uitstromen. Zij moesten dan plaatsmaken
voor VVD-burgemeesters. Ik heb daar toen om moeten grinniken. En ik grinnik
er nog om. Als de gemeenteraad aan zet is om te bepalen wie burgemeester wordt,
laat die raad dat dan uitmaken. De heer Te Veldhuis zegt dat hij er zo weinig
heeft en dat hij er meer wil. Och, wij willen allemaal zoveel mogelijk burgemeesters,
maar daar gaat het niet om. Het gaat erom wat de gemeenteraad wil. Hij bepaalt
uiteindelijk wie de burgemeester wordt. Dat doen wij niet hier en daar moeten
wij ook niet aan beginnen.Ik maak een paar opmerkingen over de amendementen. Ik begin met het amendement
van de heer De Cloe. Ik heb een voorkeur voor onze eigen amendementen. Die
vind ik helderder. Daarin worden in de eerste plaats de openbaarheid en in
de tweede plaats de enkelvoudigheid aangegeven. Ik had mij er nog iets bij
kunnen voorstellen als in het amendement van de heer De Cloe had gestaan "ten
hoogste twee personen". Dan wordt immers helderder dan nu aangegeven dat enkelvoudig
mogelijk is. Ik ben het met hem eens: je moet op een gegeven moment je knopen
tellen. Mijn eerste knoop is dat de openbaarheid is geregeld en mijn tweede
knoop is dat de enkelvoudige aanbeveling in de toekomst tot de mogelijkheden
behoort. Hoe het uitpakt, zullen wij in de praktijk zien.Het tweede amendement van mevrouw Scheltema over de rol van de commissaris
van de Koningin past in onze visie. Dat betekent dat er geen wettelijke adviesbevoegdheid
meer behoort te zijn in de slotfase. De commissaris van de Koningin kan altijd
zijn mening geven, maar dat houdt nog niet in dat hij een wettelijke taak
moet krijgen. Wij zullen dat amendement steunen.Het amendement van de heer Schutte, waarmee het referendum uit dit wetsvoorstel
wordt gehaald, zullen wij ook steunen. Mijnheer Schutte, ik heb niet de illusie
dat wij het zullen halen, maar het geeft wel aan dat dit een onderdeel is
dat wij echt niet vinden passen in deze wetgeving. Het maakt het wetsvoorstel
onevenwichtig en onnodig gecompliceerd. Het is, met alle respect, een fopspeen.
Het is immers de raad die uiteindelijk bepaalt of het referendum er komt en
wat men met de uitslag van het referendum doet.Voorzitter! Dat brengt mij op het amendement van de heer Te Veldhuis.
Er is een element waar ik het 100% mee eens ben, namelijk de leeftijd en de
verwijzing naar de Kieswet in het eerste onderdeel. Bij punt 2 wordt voorgesteld
dat de gemeenteraad maar twee kandidaten mag voorleggen. Maar waarom? Er moet
niet de illusie worden gewekt dat het een verkiezing is, want dat is het niet.
Het is een raadplegend referendum en dan mogen het er wat mij betreft ook
drie of vier zijn, als men dat wil en als het dan toch moet.Voor de drempel van 30% geldt hetzelfde. Er is geen sprake van geldigheid
van het referendum, omdat de raad dit raadplegend referendum organiseert.
Zij moet zelf duidelijk maken wat zij met dat raadplegend referendum doet.
De feiten liggen op een gegeven moment op tafel, dus er is geen enkele reden
om dit vast te leggen in een amendement. Ik zal mijn fractie voorstellen om
het amendement niet te steunen.Dan kom ik op mijn eindoordeel. Zoals ik al zei, zijn wij niet enthousiast
over dit wetsvoorstel. Wij vinden het element van het raadplegend referendum
niet evenwichtig. Het is prima dat de openbare aanbeveling erin komt, evenals
de enkelvoudige aanbeveling, zij het dan geconditioneerd. Het is niet echt
helder, maar ik heb mijn knopen geteld, zoals ik al zei.Ik wil vragen om er bij de stemmingslijst rekening mee te houden dat de
stemmingen over openbaarheid en de enkelvoudige aanbeveling voor het amendement
van de heer De Cloe in stemming worden gebracht.De heer De Cloe (PvdA):Waarom vraagt u dat?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat is heel simpel. Wat in die twee losse amendementen staat, is precies
wat wij willen. Afhankelijk van hoe het uitkomt, wil mijn fractie daarover
een ander voorstel kunnen doen. Wat dat voorstel wordt, ga ik nu nog niet
zeggen.De heer De Cloe (PvdA):Ik zou het omgekeerde kunnen zeggen. Als mijn amendement wordt verworpen,
zou ik voor uw amendement kunnen stemmen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat zou kunnen, maar dat heb ik u niet horen vragen. Als dat een overweging
is om dat te doen, zou ik er geen enkel probleem mee hebben. Ik kan niet alleen
knopen tellen, maar ik kan ook namen en koppen tellen. Ik
kan mij niet voorstellen dat uw amendement wordt verworpen. Mocht het zo zijn
dat op een gegeven moment een van de coalitiepartners afhaakt, dan mag u terugkomen.De heer De Cloe (PvdA):Dan hebben wij al gestemd over uw amendement. Als u slim bent, laat u
de volgorde zoals zij is.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Wij gaan pas over veertien dagen stemmen en dan hoor ik graag hoe de vlag
er in de coalitie bij hangt. Dan komen wij er nog wel op terug.De voorzitter:Wij hebben nog veertien dagen om daarover na te denken.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn antwoorden. Ik wil op een aantal
punten terugkomen. Het eerste betreft de begrippen voordracht, aanbeveling
en advisering. Er is een zichtbaar, denkbaar en ook feitelijk bestaand verschil
in terminologie. Het meest interessante bij de begrippen aanbeveling en voordracht
is de mate van binding van een Kroon aan een aanbeveling, in dit geval van
de gemeenteraad. Wij kunnen hierover heel uitvoerige betogen houden, maar
volgens mij gaat het om de mate van binding van een orgaan dat moet benoemen,
aan een aanbeveling of een voordracht van een ander. Ik heb de neiging om
in te gaan op het verschil tussen een voordracht en een bindende voordracht,
maar ik moet oppassen dat wij niet te veel in semantiek terechtkomen.Voorzitter! Ik ben het van harte eens met de opmerking van de minister
dat de gemeenteraad ook na een referendum zijn eigen discretionaire bevoegdheid
houdt met betrekking tot de uitslag van het referendum. Ik ben het daar volstrekt
mee eens. Ik kan mij ook wel situaties voorstellen dat zoiets zich zou kunnen
voordoen. Er zijn bijvoorbeeld twee mensen geselecteerd om aan een referendum
mee te doen. Tijdens de verkiezingscampagne van die twee blijkt een van de
kandidaten allerlei dingen te zeggen die niet in het overleg met de vertrouwenscommissie
of met de gemeenteraad aan de orde zijn geweest. De dames en heren in de gemeenteraad
schrikken daarvan en denken: maar die persoon hadden wij toch niet geselecteerd.
Dat kan voorkomen, want wij hebben nog geen regels geformuleerd voor een verkiezingscampagne
die twee kandidaten kunnen gaan houden. Daar kunnen nog heel verrassende dingen
uit naar voren komen. En laten wij elkaar open in de ogen kijken: op dat moment
gaan ook de media zich ongetwijfeld met de kandidaten bemoeien. Dan komen
er wellicht een heleboel dingen op tafel waarvan de vertrouwenscommissie en
de gemeenteraad geen weet hadden. Hoe gaat zich dat dus ontwikkelen? In dat
licht heb ik voorgesteld om in overleg met de VNG te bezien of daarvoor geen
gedragscodes zouden kunnen worden ontwikkeld.Ik kom te spreken over de discretionaire bevoegdheid van de Kroon. Ik
geloof dat wij die met z'n allen uitvoerig en meermalen hebben erkend. Ik
denk dat dit goed is, want dat geeft aan wat de Grondwet ook bedoelt in artikel
131. De Kroon maakt uiteindelijk uit wat er gebeurt. Ongeacht alles wat eraan
voorafgaat, blijft zij de eindverantwoordelijkheid, de eindbevoegdheid houden.
En zo moet het ook zijn. Maar daar tussenin in die procedure gebeurt natuurlijk
van alles waar de Kroon dan wel uitdrukkelijk rekening mee moet houden.Ik ben het met iedereen hier eens dat de huidige lijn moet worden bestendigd,
dat kwaliteit altijd voorop moet staan. Daar moet niet aan getornd worden.
Maar ik ben ook tevreden met de nuanceringen die de minister naar aanleiding
van de vele interrupties naar voren heeft gebracht. Naarmate de unanimiteit
van de gemeenteraad groter is, zeker als er ook nog een referendum is gehouden
over de uitslag van het referendum, als dus is nagegaan wat de bevolking daarvan
vindt, en als aan de eisen is voldaan, wordt de ruimte om af te wijken natuurlijk
steeds kleiner. Daarover hoeft ook geen enkel misverstand te bestaan. Dat
gebeurt overigens nu al, dat is staand beleid.De heer De Cloe (PvdA):Wat bedoelt de heer Te Veldhuis met de woorden "naarmate de unanimiteit
groter is"?De heer Te Veldhuis (VVD):Als er een verdeeld advies...De heer De Cloe (PvdA):Dat is niet unaniem. De heer Te Veldhuis bedoelt wellicht: naarmate men
minder verdeeld is.De heer Te Veldhuis (VVD):Oké, dan moet ik mij nog genuanceerder uitdrukken. Unaniem betekent
dat er maar één uitslag is, dat er één gedachte
is. Zal ik dan de term "bijna unanimiteit" gebruiken? Dan begrijpt de heer
De Cloe het wellicht beter. Het kan zijn dat de meerderheid minus één
iets vindt, het kan ook gaan om een meerderheid minus twee of een meerderheid
minus drie. Naarmate daar een verschuiving optreedt en er meer ruimte in komt,
is er natuurlijk voor de Kroon ook een grotere afwegingsmogelijkheid. Naarmate
die ruimte minder is, naarmate dus de unanimiteit groter is – misschien
heb ik het nu goed toegelicht – zal het voor de Kroon moeilijker worden
om daarvan af te wijken. Dan heb je wel heel wat uit te leggen.Maar goed, de discretionaire bevoegdheid blijft. In dat verband heb ik
goed verstaan dat de minister zei: dan komt inderdaad ook het voorkeursbeleid
voor vrouwen aan de orde en dan komt ook de verdeling over politieke partijen
aan de orde. Dat geldt eveneens voor de vraag of allochtonen die aan dezelfde
kwalitatieve voorwaarden voldoen, niet wat meer en beter in beeld zouden moeten
komen, uitgaande van gelijke of bijna gelijke geschiktheid.Voorzitter! Wij kunnen instemmen met een dergelijke benadering. Volgens
mij gebeurt dit nu ook al en is het dus staand beleid. Ik zou de minister
ook willen aansporen om vooral hiermee door te gaan.De heer De Cloe (PvdA):Ik wil een concrete vraag op dit punt stellen. Ik heb uit de toelichting
van de minister niet begrepen dat het staand beleid was. Ik heb staand beleid
althans nooit zo geïnterpreteerd. Maar dat is natuurlijk wisselend, dat
kan wisselen per minister en per discussie. Ik heb verder van de minister
begrepen dat hij niet zal afwijken van een unaniem standpunt van een gemeenteraad.
Dan moet er toch wel echt iets heel aparts en heel bijzonders aan de hand
zijn, wil hij daarvan afwijken. Zo heb ik de minister verstaan.De heer Te Veldhuis (VVD):Ik ook. Ik heb een afwegingskader gemaakt voor het geval er geen volledige
unanimiteit is. Dat waren ook de woorden van de minister, als ik het goed
heb begrepen.Ik kom bij het lekken uit de vertrouwenscommissie of gemeenteraad. Wij
kunnen niet uitsluiten dat de kans daarop toeneemt als de vertrouwenscommissie
haar advies ook aan de gemeenteraad gaat voorleggen. Er is dan immers een
nog grotere groep van mensen die erbij betrokken raakt. Ik zeg niet dat het
zal gebeuren, maar wij mogen het niet uitsluiten.Op de door ons geamendeerde wijze staat in het wetsvoorstel "de raad zendt
de aanbeveling...". Dat is een opdracht, een plicht. Het is imperatief gesteld.
De raad moet dus een aanbeveling doen. Stel nu dat er door een vervelend geval
van lekken in het voorcircuit de namen van de kandidaten op straat liggen.
Is het dan nog wel een goede zaak om de procedure door te zetten? Of zouden
wij, zoals nu de commissaris der Koningin de gelegenheid heeft om in te grijpen
in het geval er in een procedure wordt gelekt, de Kroon de gelegenheid moeten
geven om in te grijpen? Ik vind immers dat er een fakesituatie ontstaat als
de minister zegt dat in het geval er gelekt wordt – een buitengewoon
kwalijke zaak natuurlijk – hij zijn eigen verantwoordelijkheid moet
nemen. Moet er niet wat extra druk op de ketel gezet worden om het lekken
de kop in te drukken, zeker nu het gaat om een grotere groep mensen? Moet
er niet een officiële sanctie komen die de Kroon kan gebruiken in het
bedoelde geval? Ik denk niet dat er in de wet momenteel de mogelijkheid ligt
voor de Kroon om in te grijpen als de namen van de kandidaten op straat komen
te liggen. Als zo'n voorziening er nog niet is, moeten wij die dan niet alsnog
maken? Of dat bij nota van wijziging moet of via amendering, is een andere
vraag. Ik denk niet dat het hier om een politieke kwestie gaat. Ik zie echter
een potentieel probleem. Als wij dat probleem zien, moeten wij daar gezamenlijk
een oplossing voor zien te vinden.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dit is inderdaad geen politieke kwestie. Wij hebben er allen baat bij
dat het lekken wordt voorkomen en dat het, als het gebeurt, wordt gestraft.
Wij zijn het daarover eens. Het is echter de vraag of het Wetboek van Strafrecht,
de minister duidde daarop, voldoende aanknopingspunten biedt. De heer Te Veldhuis
denkt van niet?De heer Te Veldhuis (VVD):Misschien wel. Ik weet uit ervaring, zoals wij allemaal, dat het buitengewoon
moeilijk is. Men moet immers bewijzen wie er heeft gelekt. Vaak wordt de rijksrecherche
erop gezet. Meestal ligt de dader op het kerkhof of is ieders naam haas. De
vraag is of er een bestuurlijk instrument of een bestuurlijke sanctie moet
komen, zodat de minister kan ingrijpen als men er een potje, zootje of rommeltje
van maakt. In het geval dat alle namen van de kandidaten op straat liggen,
kan hij zelf de verantwoordelijkheid nemen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):De heer Te Veldhuis onderschrijft dus mijn eerdere vraag, hoe het staat
met de bestuurlijke sancties. Wij moeten het niet bij woorden laten. Wij moeten
er handen en voeten aan geven.De heer Te Veldhuis (VVD):Mijn voorstel zou zijn om, als er nog geen bestuurlijke sanctie bestaat,
die alsnog te creëren. Wij kunnen praten over de manier waarop dat zou
moeten. Ik zie ook de heer De Cloe jaknikken. Ik denk dat daarover een redelijk
brede overeenstemming is. Misschien dat de minister daar in ieder geval straks
in zijn termijn op in wil gaan.De heer De Cloe (PvdA):U en ik zijn op dit terrein wel eens gehoord.De heer Te Veldhuis (VVD):Wij zijn allebei door de rechter-commissaris gehoord inzake een lekpartij
in Gelderland.Voorzitter! Ik kom bij het punt van de grondwettigheid van een enkelvoudige
aanbeveling. Dat is het hart van de discussie gebleven, naast alle andere
zaken die ook niet onbelangrijk waren. Het spijt mij dat ik het moet zeggen,
maar de minister heeft mij niet kunnen overtuigen van zijn benadering inzake
de grondwettigheid van een enkelvoudige aanbeveling. Ik heb in eerste termijn
uitvoerig belicht waarom wij vinden dat er in ieder geval spanning is met
de Grondwet. Ik heb dat gedaan met meerdere argumenten en niet door alleen
te reageren op de twee argumenten van de minister. Ik wil het nog wat open
houden. Ik durf voor mijzelf echter te zeggen dat er sprake is van strijdigheid
met de Grondwet. Zolang wij als wetgevers zelf daarover nog van mening verschillen
en wij nog geen constitutionele rechter hebben die dat voor ons uitmaakt,
moet ik erkennen dat er verschil van mening over kan blijven bestaan. Dat
hebben wij ook. Ik vind in ieder geval dat er een behoorlijke spanning bestaat
tussen de schriftelijke argumentatie die de minister in de nota naar aanleiding
van het nader verslag heeft gegeven en zijn toelichting vanochtend. In de
stukken staat dat een enkelvoudige aanbeveling niet past in de grondwettelijke
randvoorwaarde die uitgaat van de beleidsvrijheid van de Kroon en voorts dat
een enkelvoudige aanbeveling op gespannen voet staat met de Grondwet. Ik lees
daaruit dat het niet kan volgens de Grondwet. Dan zal ik niet de woorden "in
strijd met" gebruiken.Ik vind dat de minister helaas niet helder genoeg is geweest op dit punt.
Hij heeft mij althans niet overtuigd. Gelet op ons beider klassieke achtergrond
zou ik zeggen: in dubio abstine. Als er twijfel is – en die heeft de
minister zelf ook – onthoud je dan van een mogelijke strijd met de Grondwet.
De Grondwet is en blijft onze hoogste wet en wij als medewetgever hebben er
alle belang bij dat wij die in ere houden. Wij moeten op onze zaak letten
en zelfs potentiële strijd met de Grondwet niet op de koop toe nemen.
Ik weet dat er een verschil van mening over bestaat, maar dat betekent ook
dat wij onze mening op dat punt mogen houden en voorlopig ook blijven houden.
Ik sluit absoluut niet uit dat dit punt later nog eens terugkomt, want dit
onderwerp is nog niet klaar. Waar wij nu mee bezig zijn, is voor velen een
tussenstap. Het komt dus later ongetwijfeld terug.Het is op dit moment echter ook actueel als het gaat om de uitleg van
het amendement-De Cloe c.s. op stuk nr. 11 over de enkelvoudige aanbeveling.
Ik dank mevrouw Van der Hoeven voor haar niet aflatende ijver om de uitleg
zodanig te interpreteren dat die zou neerkomen op de mogelijkheid
om een enkelvoudige aanbeveling, die het CDA zo graag wil, toch als een soort
algemene regel te zien of zich te laten ontwikkelen. Dat is iets wat de VVD
per se niet wil. Ik dank ook de heer Van den Berg, die op dit punt een heel
verhelderende interruptie heeft geplaatst. Beiden hebben mij gescherpt om
het volgende naar voren te brengen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Kijk eens aan, ik krijg zelfs een bedankje van de heer Te Veldhuis. Dat
is wel heel veel meer dan waar ik op had durven rekenen na onze discussie
van gisteren.Maar nu mijn vraag. Eigenlijk gaat de heer Te Veldhuis dus akkoord met
het introduceren van een wettelijke mogelijkheid die hij in strijd acht met
de Grondwet en die hij in feite onaanvaardbaar vindt. Want dat doet hij met
dat amendement.De heer Te Veldhuis (VVD):Ik kom nu bij dit stuk. Ik wil dit in mijn eigen woorden zeggen. Ik vraag
mevrouw Van der Hoeven om daar even naar te luisteren en eventueel die vraag
straks te herhalen als ik die vraag niet beantwoord heb.Voorzitter! Over dit punt wil de VVD-fractie volstrekte helderheid. Wij
hebben het amendement met PvdA en D66 ingediend. Ik wil dus niet hebben dat
een ander met een interpretatie gaat weglopen die mij helemaal niet aanstaat.
Daarom wil ik een aantal punten op de i zetten. De drie indieners van het
amendement hebben gekozen voor een aanbeveling van twee. Dat is de regel.
In een uitzonderingsgeval kan er iets anders gebeuren. Daar is de passage
in de tweede zin voor bedoeld. Wij hebben voor die passage, dus: "om in bijzondere
gevallen onder nader te motiveren redenen door de gemeenteraad" letterlijk
aangesloten bij de tekst en de uitleg van de ambtsinstructie van de commissaris
der Koningin, omdat het staand beleid was. Wij vonden het vreemd – dat
was in ieder geval mijn insteek en die van mijn collega's die medeondertekend
hebben – om bestaand beleid dat al jarenlang wordt uitgevoerd opeens
onmogelijk te maken via een andere bepaling. Die uitleg van de ambtsinstructie
is leidraad en referentiekader, inclusief het voorbeeld dat wij in de toelichting
erbij hebben gegeven. Als het meer zou zijn geweest dan het geldende beleid,
zouden wij ook nooit het amendement hebben ondertekend. Dan zouden wij inderdaad
in de situatie van een enkelvoudige aanbeveling komen en dat willen wij niet.
Ik heb de redenen daarvoor in eerste termijn uitvoerig toegelicht.Ik heb op interrupties in eerste termijn wel gezegd dat ik mij naast de
tekst en de bedoeling van de ambtsinstructie ook nog wel een situatie kan
voorstellen waar zo'n enkelvoudige aanbeveling ook opgeld kan doen. De heer
De Cloe heeft er in een interruptie ook op gewezen. Ik denk dat die gevallen
volstrekt legitiem zijn. Die naderen als het ware een situatie van overmacht.
Ik noem als voorbeeld dat een kandidaat overlijdt of zodanig ernstig ziek
wordt dat hij niet meer kan. Of een kandidaat trekt zich terug, zodat er de
facto maar één kandidaat overblijft. Het zou toch een waanzinnige
situatie zijn om, als er een referendum is gehouden, dan een nieuw referendum
te moeten houden om er nog een kandidaat aan toe te voegen. Ook een mogelijkheid
is, dat een kandidaat op een andere plek wordt benoemd. Zeker bij gemeentelijke
herindelingen komt het nogal eens voor dat iemand tegelijk in twee gemeenten
op de eerste plaats staat.Voorzitter! Die gevallen grenzen als het ware aan overmacht. Ik kan er
niet mee leven als het amendement zo wordt uitgelegd, dat politieke, beleidsmatige
of bestuurlijke overwegingen een leidraad kunnen zijn voor de gemeenteraad
om af te wijken van de wettelijke eis dat er een aanbeveling van twee mensen
komt. Zo'n strikte uitleg was voor ons een voorwaarde om er in de coalitie
uit te komen, want we zijn – en dat was ook de grond voor het probleem
dat wij ervoor hebben gehad – tegen een enkelvoudige aanbeveling. Wij
willen dus ook geen sluipende oprekking van de interpretatie van dat amendement.
Wij willen zeker niet de interpretatie van mevrouw Van der Hoeven.Ik heb de minister in reactie op een interruptie van de heer Van den Berg
horen zeggen: kijk, als de uitslag van een referendum is dat één
persoon 100% van de stemmen krijgt en de ander 0%, dan heb je wel een bijzondere
situatie. Ik heb die uitspraak als volgt uitgelegd: in zo'n situatie zou men
met een enkelvoudige aanbeveling uit de voeten kunnen. Ik hoop dat de minister
straks zegt dat hij het niet zo bedoelde, want met zo'n situatie kan en wil
ik niet leven. Dat is ook niet de bedoeling van het amendement geweest. Er
zijn twee kandidaten en die zullen ook op de aanbeveling moeten. Als iemand
zich terugtrekt, is het een ander geval. Dan is er sprake van een situatie
van overmacht, maar ik ga er niet mee akkoord dat een gemeenteraad op grond
van zo'n uitslag van een referendum zegt: we komen maar met één
kandidaat. Dat is een beleidsmatige overweging die wij niet hebben afgesproken.
Daar kan ik dus niet mee leven. Er zijn twee kandidaten en volgens de afspraak
die wij hebben gemaakt, komen er ook twee kandidaten op de voordracht, tenzij
dat door overmacht niet kan. Want, voorzitter, als we hieraan beginnen, gaan
we schuiven. Nu is het 100% en 0%, morgen is het 99% en 1%, overmorgen 98%
en 2%, overovermorgen 90% en 10% en vervolgens 80% en 20% enz. Dat is een
oprekking van de afspraak en dan komen we in de situatie van een de facto
enkelvoudige aanbeveling. Die achten wij op z'n minst op gespannen voet, zo
niet in strijd met de Grondwet. Daar kunnen wij dus niet mee leven. Ik vraag
de minister uitdrukkelijk de indruk die bij ons in eerste termijn is ontstaan,
weg te nemen en te bevestigen dat het alleen mag, als er sprake is van min
of meer objectieve overmacht waardoor het niet anders kan. Dat is zo ongeveer
de lijn die ik zou willen inzetten.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik heb heel goed begrepen wat de heer Te Veldhuis wil. Ik
heb ook heel goed begrepen, dat hij een strikte uitleg van zijn amendement
wil hebben, maar hij kan niet ontkennen dat zich jurisprudentie zal ontwikkelen
en dat het zal leiden tot meer dan geldend beleid. Hij opent met dit amendement
die mogelijkheid. Hoe wil hij tegenhouden dat die jurisprudentie zich ontwikkelt
en dat de raad ook andere bijzondere motieven gaat aanvoeren?De heer Te Veldhuis (VVD):Door nu bij de uitleg van de wet en van de wetstekst niet de mogelijkheid
te bieden die u graag wilt, maar door vast te leggen wat volgens afspraak
de bedoeling was van dit amende ment. Dan weet de wetgever
waaraan hij toe is, want de toelichting en de behandeling van de wet hier
bepaalt de uitleg ervan. Daar is ook de rechter aan gebonden.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ja, maar daarnaast zal zich ook jurisprudentie ontwikkelen als het gaat
om de toepassing van een wet. Ik geef u op een briefje dat u niet tegenhoudt
dat dit amendement zal leiden tot een oprekking van wat u dan op dit moment
noemt geldend beleid. Al is het maar doordat er heel bijzondere motieven aangevoerd
zullen kunnen worden. U houdt dat op deze manier niet tegen. Ik vind dat ook
niet erg, overigens.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Ik zie de jurisprudentie nog niet zo snel in die richting
gaan, ik zie hooguit een beleidsmatige ontwikkeling. De helderheid die daarover
moet bestaan, heb ik ook gevraagd. Volstrekt helder moet in dit huis zijn
dat wij als VVD tegen een enkelvoudige aanbeveling zijn en dat wij akkoord
gegaan zijn met het compromis dat er ligt, onder de restricties die in de
toelichting zijn aangegeven. De huidige ambtsinstructie met de uitleg daarvan
in onze toelichting is maatgevend. Wij gaan niet in de richting die mevrouw
Van der Hoeven voorstaat.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Daar gaat het niet om. Ik weet wat de heer Te Veldhuis niet wil. Ik wijs
hem er echter op dat de praktijk zich anders zal ontwikkelen dan zijn amendement
beoogt. Hij verwijst namelijk naar een ambtsinstructie voor de commissarissen
van de Koningin die in de toekomst niet langer van kracht zal zijn. De ambtsinstructie
heeft namelijk betrekking op een fase waarin de commissaris van de Koningin
niet langer een rol zal spelen. De heer Te Veldhuis verwacht toch zeker niet
van de minister dat hij een ambtsinstructie voor gemeenteraden en vertrouwenscommissies
opstelt waarin dit wordt vastgelegd?De heer Te Veldhuis (VVD):Mevrouw Van der Hoeven weet toch zeker ook dat elke wetsbepaling haar
eigen wetsgeschiedenis heeft? Door haar vragen is die wetsgeschiedenis in
ieder geval helder. Zij dringt mij immers een interpretatie op die ik niet
wil. Door er langer over door te praten, wordt de bedoeling van dit amendement
helderder. Ik verwacht dat de ambtsinstructie niet zal worden opgeheven en
dat de commissaris van de Koningin in het voorcircuit zijn werk blijft doen,
maar als die al wordt opgeheven, dan wordt het beleid nog steeds van die instructie
afgeleid. Daarvoor hebben wij getekend. Mevrouw Van der Hoeven probeert de
interpretatie van het amendement op te rekken en dat biedt mij de gelegenheid
om nu in de wetsgeschiedenis vast te leggen dat dit zeker niet de bedoeling
is van de ondertekenaars van het amendement. Ik wil dit nadrukkelijk vast
hebben gelegd, want de uitvoerende macht is hieraan vervolgens gebonden.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat is helder. Dit element van de ambtsinstructie heeft echter betrekking
op de fase waarin de commissaris zijn aanbeveling doet. Die fase komt te vervallen
en de commissaris zal zich dan ook niet langer met een aanbeveling tot de
minister richten. Als hij zegt dat ik het amendement wil oprekken, moet ik
hem erop wijzen dat ik dat wel kan willen, maar dat ik dat niet kan realiseren.
Dat is afhankelijk van de ontwikkelingen in de praktijk en die houdt ook de
heer Te Veldhuis niet tegen.De voorzitter:Mevrouw Scheltema, ik zie dat u een vraag wilt stellen. U wilt toch niet
met de heer Te Veldhuis in discussie gaan over dit amendement? Ik hoop dat
u weet dat dit niet is toegestaan. Ik heb dat gisteren de heer De Cloe ook
al moeten uitleggen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik wil geen opmerking maken over de interpretatie van het amendement.
De heer Te Veldhuis zei echter zojuist dat er twee kandidaten moeten zijn,
ook als er een referendum is gehouden. Ik wil hem nu vragen of...De voorzitter:U kunt hem daarover geen vraag stellen, omdat u samen met de heer Te Veldhuis
dit amendement heeft ingediend. Als u helderheid wilt over de interpretatie,
moet u daarover met hem bilateraal overleg voeren.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Ik...De voorzitter:Mevrouw Scheltema, ik probeer heel voorzichtig tegen u te zeggen dat de
orde er zich tegen verzet dat u met de heer Te Veldhuis over uw eigen amendement
discussieert. U moet dat in een bilateraal overleg afstemmen. U kunt dan zo
nodig een gewijzigd amendement indienen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik wil dit amendement niet vervangen.De voorzitter:Dat weet ik wel, maar het is niet toegestaan dat u met de heer Te Veldhuis
over dit amendement in discussie gaat.De heer Van den Berg (SGP):Mag ik ervan uitgaan dat de interpretatie van de heer Te Veldhuis de interpretatie
van alledrie de ondertekenaars is?De heer Te Veldhuis (VVD):Daar mag de heer Van den Berg van uitgaan. Als een bepaalde kandidaat
heel erg goed scoort in een referendum, zal de gemeenteraad hem uiteraard
heel nadrukkelijk op nummer 1 zetten, zodat het duidelijk is wie de nummer
1 en wie de nummer 2 is.Minister De Vries:Voorzitter! Ik zeg nu alvast maar dat ik het hiermee eens ben. Dat bekort
wellicht de discussie die wij straks nog moeten houden. Ik zal hier misschien
nog een enkel woord aan wijden, maar het lijkt mij niet nodig dat wij hier
nog uren over praten.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Iedereen heeft inmiddels zijn oordeel gegeven over het voorliggende
voorstel. Ik zal dat nu ook doen. Iedereen moet zijn eigen zegeningen tellen.
Sommigen hebben aangegeven gelukkig te zijn en anderen zeggen 95% te hebben
binnengehaald. Van belang voor de VVD-fractie is dat de burgemeestersbenoeming
een Kroonbenoeming blijft. Er komt verder geen rechtstreeks door de bevolking
of de gemeenteraad gekozen burgemeester. Er komt ook geen door de gemeenteraad
benoemde burgemeester. De Kroon blijft haar eigen volledige discretionaire
bevoegdheid houden, haar eigen afwegingskader en verantwoordelijkheid, uiteraard
met dikke inachtneming van wat er in het voortraject is gedaan. Er komt nu een aantal wettelijke randvoorwaarden en spelregels voor het
facultatieve referendum, die de minister verder zal invullen in overleg met
de VNG. Gelet op de huidige politieke realiteit en constellatie, kunnen wij
ook leven met de uitkomsten die twee jaar geleden al in het regeerakkoord
zijn afgesproken.De vergadering wordt van 15.27 uur tot 15.42 uur geschorst.Minister De Vries:Mevrouw de voorzitter! Ik dank de Kamer voor de in tweede termijn gemaakte
opmerkingen. Aan het slot heeft de heer Te Veldhuis gezegd dat er nogal wat
mensen zijn die hun winstrekening opmaken. Ik ben er in ieder geval blij om
dat er nu na vele jaren van discussie een regeling op dit punt in zicht is
door een naar mijn mening buitengewoon constructieve inspanning van mensen
om tot elkaar te komen. Ik vind het echt een groot goed dat wij helderheid
kunnen creëren op dit punt. Ik doe een beroep op de partijen die zelfs
al voor de behandeling beslist hadden dat zij hiertegen zouden zijn, om nog
veertien dagen te nemen om erover na te denken. Het is heel vervelend als
wij met elkaar spreken in de wetenschap dat sommigen weliswaar meepraten en
hun parlementaire plicht willen doen, maar zich bij voorbaat distantiëren
van het eindresultaat. Dit kan men natuurlijk al zeker weten, maar ik heb
vroeger geleerd: anticipatie is zonde. Je moet niet vooruitgrijpen op toekomstige
gebeurtenissen, maar de dingen op hun tijd beslissen. Of dit nu waar is of
niet, het is mij wel bijgebleven en het is mij te stade gekomen. Beslis de
dingen op het moment dat zij aan de orde zijn. Ik vind het dus jammer dat
men voor het debat al weet dat men ertegen is. Dit is een algemene opmerking;
ik hoop niet dat zij als uitdaging gezien wordt, maar misschien wel als een
oproep om de komende week nog eens te gebruiken.De heer Schutte vroeg naar de rol van de burgemeester op het gebied van
openbare orde en veiligheid. Evenals hij vind ik dit een van de redenen waarom
de bevoegdheid van de Kroon belangrijk is. In ons stelsel moet daarop gelet
worden; dat kan niet anders.Ik had nog een vraag van de heer Schutte liggen uit de eerste termijn.
Deze ging over de wachtgelden na een herindeling. Op grond van het Rechtspositiebesluit
burgemeesters komen deze ten laste van het rijk.De heer Schutte (RPF/GPV):Mijn bedoeling was anders. In de huidige praktijk wordt bij de benoeming
van burgemeesters na een herindeling enige voorrang gegeven aan wachtgelders
die door een herindeling hun burgemeestersfunctie hebben verloren. Mijn vraag
is hoe dit kan worden gehandhaafd in de nieuwe situatie waarin er grotere
nadruk komt te liggen op de adviesrol van de gemeente. De gemeente hoeft immers
niet verplicht te zijn om rekening te houden met wachtgeldbelangen van burgemeesters
van elders dan wel met financiële belangen als gevolg van wachtgelden.Minister De Vries:Mij blijkt in de praktijk dat politieke partijen daar kien op zijn, overigens
niet om redenen van wachtgelden, want die betalen zij niet. Zij zouden die
ook niet kunnen opbrengen, vermoed ik als ik de discussie daarover goed volg.
Verder is de commissaris van de Koningin er gevoelig voor. Enerzijds worden
kandidaten geattendeerd op mogelijkheden en anderzijds zal de commissaris
in het gesprek met de vertrouwenscommissie zulke kandidaten onder de aandacht
brengen. Verder zullen de kandidaten zelf, wetend wat er aankomt, proberen
om elders aan de bak te komen. Dit zal niet altijd lukken, maar ik zie gevallen
waarin daarop heel goed geanticipeerd wordt. Als er een herindeling aankomt,
zie je dat er al een tijd van tevoren, eigenlijk al vanaf het begin van de
Arhi-procedure, geen vacatures meer worden opengesteld, maar waarnemers worden
benoemd teneinde de tijd goed te gebruiken en te voorkomen dat er mensen klemlopen.
Het is inderdaad wel een punt van zorg.De heer Schutte (RPF/GPV):Ik denk dat het punt van zorg groter wordt. Ik herinner mij verschillende
herindelingsoperaties van de laatste jaren waarbij achteraf geconstateerd
kon worden dat het mogelijk was geweest zo ongeveer alle burgemeester die
als gevolg van een herindeling hun functie kwijtraakten, weer onder te brengen,
vaak in het kader van die herindeling of een aangrenzende herindeling. Ik
denk dat de grotere rol van de gemeenteraad toch een extra barrière
gaat vormen om dat in de toekomst te kunnen doen. Van een individuele gemeenteraad
mag je immers niet verlangen dat die een belangrijke waarde zal toekennen
aan de omstandigheid dat er elders burgemeesters zonder werk komen.Minister De Vries:Het zou een effect kunnen hebben. Ik wijs er tegelijkertijd op dat bij
het gemeentelijk bestuur grote veranderingen zullen gaan plaatsvinden op het
gebied van mobiliteit. Wij hebben dat met elkaar besproken bij het rapport
over dualisme. Een opmerkelijk aantal burgemeesters laat af en toe de blik
slaan op andere functies. Mevrouw Berndsen bijvoorbeeld is bij de politie
gaan werken. En ik zag dat de heer d'Hondt de universiteiten opzoekt. Er zijn
mensen die het niet zien als een baan voor het leven maar als een functie
die zij graag een bepaalde periode vervullen en daarna willen zij iets anders.
Ook bij de rijksoverheid bevorderen wij mobiliteit bij hoge ambtenaren. Het
merkwaardige is dat op het moment dat je denkt het te moeten bevorderen, het
eigenlijk al gebeurt. Het ligt kennelijk in de aard van de maatschappelijke
ontwikkelingen dat mensen veel makkelijker nadenken over iets anders. Ik zie
in de Kamer af en toe ook wat mobiliteit van dien aard. Dus dat werkt wel.Nu vraagt de heer De Cloe of wij ook niet moeten gaan praten over maximaal
twee termijnen. Ik zal maar beginnen met te zeggen dat ik er niet over uitgedacht
ben, dan klinkt het niet zo ruw, maar ik zie daar dus niets in.De heer De Cloe (PvdA):Ik vroeg dat met name omdat de heer Dijkstal dat idee een keer geopperd
heeft. Toen hebben wij er in de Kamer over gesproken. Pakt de minister dat
nu op of laat hij dat diep in de la liggen?Minister De Vries:Ik vind het heel goed als er mobiliteit is bij burgemeesters. Misschien
kan men naar een andere post gaan en dan is er niets mis met twee termijnen.
Het kan zelfs zo zijn dat men al na één termijn zegt: ik heb
hier mijn tijd wel gelopen. Wij komen ook wel eens een burgemeester tegen
die misschien wat al te klein begonnen is, veel meer kan en
na verloop van tijd een grotere plaats neemt. Die mobiliteit is er wel. Ik
zie er echter niets in om twee termijnen voor te schrijven of om iedereen
na twee termijnen een briefje te schrijven met de mededeling dat het langzamerhand
begint af te lopen. Zo kun je ook niet met de burgemeesters omgaan. Er zijn
zoveel verschillende situaties waarover je in algemene zin eigenlijk geen
oordeel kunt vellen. Nogmaals, ik ben daar niet over uitgedacht. Maar ik zie
er niets in om dat voor te schrijven, ook bij Kamerleden niet. Het gaat erom,
of degene die het ambt bekleedt dat ook verder moet doen. Die afwegingsmomenten
zijn er. Het kan heel goed zijn dat een burgemeester ergens drie termijnen
heel goed functioneert. Waarom zou dat niet kunnen?Dan heeft de heer De Cloe nog gevraagd of de gemeenteraad moet worden
betrokken bij ontslag van rijkswege de gemeenteraad. Als er sprake is van
ontslag van rijkswege zal het in concrete gaan om ongevraagd ontslag. Dat
zal dan wel zijn op andere gronden dan op verzoek van de betrokkene. Ik denk
dat het mogelijk is dat onder omstandigheden de raad geïnformeerd kan
worden, maar als ik tot de overtuiging kom dat er een ontslag op andere gronden
nodig is, zou ik daarover niet een oordeel van de raad vragen. Het gaat hier
om gescheiden verantwoordelijkheden.De heer De Cloe (PvdA):Dat vind ik toch wel een punt. We regelen zowel bij de benoeming als de
herbenoeming als het ontslag heel zorgvuldig de betrokkenheid van de gemeenteraad.
Het is uiteraard de Kroon die benoemt, herbenoemt en ontslaat. In al die situaties
kan de minister gemotiveerd afwijken als het desbetreffende amendement wordt
aangenomen. Zou er dan niet een soort overlegsituatie gecreëerd moeten
worden als er sprake is van ontslag van rijkswege?Minister De Vries:Bij een ontslag op andere gronden moet naar mijn mening iets zeer ernstigs
aan de orde zijn. Er zullen uiteraard wel contacten zijn met die raad via
de commissaris. Maar als het ontslag moet worden verleend, geloof ik niet
dat ik de raad een advies c.q. een oordeel daarover zal gaan vragen. Maar
dat bedoelt de heer De Cloe ook niet?De heer De Cloe (PvdA):Waar het om gaat, is dat juist dat aspect geen regeling betreft. In alle
andere situaties van benoemen, herbenoemen en ontslag zijn er wel regelingen,
wie daartoe ook het initiatief neemt. Op dit punt, waarvoor de minister de
verantwoordelijkheid kan hebben en waarover hij zelfstandig kan beslissen,
is geen regeling in de richting van de betrokken gemeenteraad voorzien.Minister De Vries:Dat is juist. Ik geloof dat dit in het kader van de beperking van de juridisering
ook niet nodig is. Als ik de heer De Cloe daarmee verbijsterd kan achterlaten,
dan haast ik mij nu verder.De heer De Cloe (PvdA):Absoluut, dat is gelukt.Minister De Vries:Voorzitter! Mij is ook nog gevraagd naar de situatie in Amsterdam. Die
is in het algemeen, geloof ik, voortreffelijk. Meer in het bijzonder wil men
nu weten hoe het daar gaat met de opvolging van de heer Patijn. Daar ben ik
snel mee klaar. Ik heb al vaker publiekelijk gezegd dat het voor mij, voor
de commissaris, voor wethouders en alle anderen de opgave is om ons aan de
wet te houden. Ik heb net al gezegd dat anticipatie zonde is. Ik heb er dus
geen enkele behoefte aan om vooruit te grijpen op toekomstige onzekere gebeurtenissen.
Een van die toekomstige onzekere gebeurtenissen is hoe het wetsvoorstel zich
verder ontwikkelt. Er zal dus eerst een wet moeten zijn. Zolang die wet er
niet is, handelen de bevoegde en daartoe geroepen instanties volgens de huidige
wetgeving.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Formeel heeft u natuurlijk gelijk. Maar in materiële zin is men volgens
de Amsterdamse regels bezig met het tot stand brengen van een referendum hierover.
Is er de bereidheid om te wachten tot de uitkomst van dat referendum, voordat
met de benoemingsprocedure wordt gestart? Nu dreigt de benoemingsprocedure
te worden vervroegd, waardoor het opgestarte referendum niet tot ontwikkeling
kan komen. Mijn vraag is dus of er bij de minister de wil bestaat om de benoemingsprocedure
wat later te doen plaatsvinden.Minister De Vries:Het ligt niet op mijn pad om daar veel over te zeggen. Ik weet dat commissaris
van de Koningin Van Kemenade hierover met vertegenwoordigers uit de raad heeft
gesproken. Volgens de kranten heeft hij daarbij duidelijke taal gesproken,
namelijk dat hij van plan is om zich aan de wet en aan zijn ambtsinstructie
te houden. Er is niets waarvoor ik de commissaris meer kan prijzen dan dat.
Mevrouw Scheltema zegt dat een referendum is gestart, maar dat is geen goede
aanduiding van wat er aan de hand is. Ik geloof dat er op dit ogenblik handtekeningen
worden verzameld om tot een referendum te komen. Verder is het niet zo slecht
om naar het wetsvoorstel te kijken. Dat gaat over een facultatief referendum
dat alleen plaatsvindt als de raad dat wil en niet als een actiegroep dat
wil. Er zit dus ook nogal wat spanning tussen het een en het ander. Ik moet
niet alleen formeel maar ook materieel onzekerheid respecteren in mijn dialoog
met de Staten-Generaal. Voordat ik over dit punt anders ga denken, moet ik
eerst weten tot welk resultaat dit wetgevingstraject leidt. Ik kan toch niet
zeggen: ik wacht maar tot er een nieuwe wet is? Stel dat ik discussies krijg
die nog een hele tijd gaan duren. De stad Amsterdam heeft toch een goede burgemeester
nodig? De procedures die daarvoor tot nu toe gebruikt zijn, zijn zeer geschikt
gebleken om Amsterdam aan een goede burgemeester te helpen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Is er een wet die verplicht om nu direct de benoemingsprocedure te starten?Minister De Vries:Wij hebben het hier een paar keer over de ambtsinstructie gehad. In artikel
6 van die instructie, een algemene maatregel van bestuur, vindt u daarover
het een en ander. Verder staat er in de Gemeentewet ook nog iets over deze
procedures.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Noch de Gemeentewet, noch de ambtsinstructie zegt precies wanneer met
zo'n procedure moet worden gestart. Is het democratisch proces dat in Amsterdam
aan de gang is, geen reden om even met de start van die procedure
te wachten?Minister De Vries:Neen, Amsterdam heeft net als de andere gemeenten in dit land recht op
een burgemeester. Daar is een procedure voor. Die ligt vast en die zal dus
ook gevolgd worden. Wij gaan niet een onbeperkte tijd afwachten – wij
weten namelijk niet hoe lang het duurt – of de raad eventueel gaat beslissen
om ingevolge deze wetgeving een referendum te houden. Daar is ook helemaal
geen sprake van. De laatste uitspraak van de raad in Amsterdam die ik ken,
is dat men het niet wil. Die uitspraak is voor de zomer gedaan.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ja, maar daarna is de burgerij in actie gekomen om te proberen, dat besluit
om zeep te helpen. Dat is ook het democratische recht dat men in Amsterdam
wil.Minister De Vries:Maar wie wil dat dan? Er zijn mensen bezig met die handtekeningen. Ik
heb daar op de radio het een en ander over gehoord. De feitelijke situatie
is evenwel dat er volgens de huidige regels benoemingen zullen plaatsvinden,
totdat er een ander wettelijk regime is. Je kunt daar echter niet op gaan
wachten. Eerst moeten wij de stemmingen hier over veertien dagen nog afwachten.
Daarna ga ik met het voorstel naar de Eerste Kamer en het zou mij niet verbazen
als zij behoorlijk veel belangstelling heeft voor deze materie. Ik hoop dat
het wetsvoorstel daarna in het Staatsblad geplaatst kan worden. Ondertussen
zal ik natuurlijk werken aan circulaires en dergelijke. Er is echter geen
peil op te trekken, wanneer dit proces voltooid zal zijn. Verder is er ook
geen enkele aanleiding om Amsterdam in de tussentijd een hulpburgemeester
te sturen. Amsterdam heeft gewoon recht op een volwaardige burgemeester.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het zou kunnen, maar u wilt het niet. En dat is het dan!Minister De Vries:Neen, dat zeg ik helemaal niet. Ik heb gezegd dat er binnen het huidige
wettelijke stelsel een procedure is en dat dit stelsel, zolang het er is,
ook gehanteerd zal worden. Ik begrijp niet dat u zich daartegen verzet. Verder
lijkt het mij buitengewoon ongelukkig dat een stad in ons land een onbepaalde
tijd zou moeten wachten op een echte burgemeester.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik vraag alleen om het uit te stellen, totdat het referendum gehouden
is. Daarna houdt het op. Dat is dus een beperkte tijd. Ik wil het Amsterdam
zeker niet aandoen om tot sint-juttemis te moeten wachten.Minister De Vries:Maar ik weet niet of er een referendum komt, want de raad heeft tot nu
toe gezegd dat hij dat niet wil.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Er is een correctief raadplegend referendum opgestart. Men heeft handtekeningen
verzameld en de eerste fase is dus achter de rug. Nu is de tweede fase aan
de orde. Als ik dit zo hoor, heb ik evenwel het gevoel dat het niet meer kan
en dat het zinloos is. Men wil de besluitvorming over de burgemeestersbenoeming
namelijk niet opschorten totdat dit referendum zijn beslag heeft gekregen.Minister De Vries:Men wil zich aan de wet houden. Dat zou ook uw innigste verlangen moeten
zijn.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik zeg dat de wet niet tot precies dit moment verplicht. U moet mij toch
nog eens duidelijk maken in welke wet staat dat die procedure nu gestart moet
worden.Minister De Vries:Ik heb begrepen dat er een gesprek is geweest met een commissie uit die
raad. De raad gaat nu een profielschets opstellen, waarna de vacature opengesteld
wordt. De commissaris moet vervolgens vier maanden, nadat de gelegenheid tot
sollicitatie voor deze functie is opengesteld, een aanbeveling aan mij doen.
Zoals wij nu allemaal in extenso weten, kan in bijzondere, te motiveren gevallen
worden volstaan met een aanbeveling waarop een persoon vermeld staat. Daar
hebben wij evenwel voldoende over gezegd. Dat kan alleen maar in de heel extreme
situaties die door de heer Te Veldhuis zijn aangeduid. Dat is dus de procedure.
Als u dat nu leest, dan weet u dat toch ook.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De keuze van het moment waarop een en ander begint, is echter vrij. Daarna
wordt de profielschets opgesteld en gaan die vier maanden in. Dat ligt vast,
maar het moment waarop begonnen wordt met de discussie over de profielschets,
kan vrij gekozen worden. Ik begrijp dat u die discussie niet wilt vertragen.
Dat betekent echter wel dat het referendum maar moet ophouden.Minister De Vries:Ik zeg helemaal niets over het referendum. Ik zeg alleen maar dat ik mij
aan de wet houd en dat ik er, voorzover ik daar een rol in heb, voor zal zorgen
dat Amsterdam zo snel mogelijk weer een goede burgemeester heeft, nadat burgemeester
Patijn afscheid heeft genomen. Ik ga niet zitten wachten, totdat er iets onzekers
gebeurd is.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):U wilt dat gewoon niet. Wij kunnen hier dus kort over zijn: er is geen
wil om daaraan mee te werken.Minister De Vries:Het zou heel slecht zijn ten aanzien van elke gemeente als wij om dat
soort redenen nog een tijd wachten met de vervulling van een vacature. Het
geldt voor alle gemeenten dat wij het benoemingenbeleid in Nederland niet
stopzetten.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dat is waanzin. Het geldt niet voor alle gemeenten. In Amsterdam is er
nu juist die referendumprocedure en in allerlei andere gemeenten is dat niet
het geval. Het is dus werkelijk waanzin om te zeggen dat hier sprake is van
een situatie die zich overal zal gaan voordoen. Het is een unieke situatie.
Er zou eigenlijk sprake moeten zijn van de wil om dat te honoreren. Ik constateer
echter dat die wil er bij verschillende vertegenwoordigers van de grootste
partijen in Nederland er niet is.Minister De Vries:U gebruikt grote woorden zoals "waanzin", ik weet niet of dat uw argumentatie
veel kracht bij zet. In het huidige wetsvoorstel staat dat de raad moet beslissen
of men een referendum wil of niet. Het laatste dat ik van de Amsterdamse raad
heb gehoord, is dat men er zelf ook geen behoefte aan heeft. Ongeacht wat
daar allemaal beslist wordt, in dit wetsvoorstel staat dat de raad beslist
over het al dan niet houden van een consultatief referendum.
Welnu, dat zijn wij nu wettelijk aan het regelen en daarvoor worden zorgvuldige
procedures ontwikkeld. Daarover moet ook ik nog verder overleg met de Kamer
voeren. Zolang het nog niet tot wet verheven is, moeten wij ons gewoon houden
aan de bestaande procedures. Ik begrijp dat u de wereld wilt stilzetten in
afwachting van betere tijden, maar zo werkt het niet.De heer Van den Berg heeft gezegd een verdere politisering van het burgemeestersambt
te vrezen. Ik ben het met die verwachting absoluut niet eens. Ik zie zich
wel aftekenen dat de discussies in de raad zich veeleer onthechten van politieke
kleur dan dat ze sterker in die richting komen. Gemeenten weten heel goed
dat ze een burgemeester moeten hebben die in staat is om samen met het college
en de raad op een goede manier te werken. Ze kijken dan ook veel meer naar
de kwaliteiten van de persoon dan naar zijn of haar politieke kleur.Verder heeft de heer Van den Berg gezegd dat de marge van de minister
wordt ingeperkt. Ik voeg er aan toe dat dit wel gebeurt op grond van bewuste
keuzen. Wij vinden het van belang dat de stem van de raad sterker doorklinkt.
Dat krijgt een plaats in het geheel. Absolute vrijheid op dit punt heeft nog
nooit bestaan. Er is altijd een beleid geweest waarbij de beleidsruimte wordt
ingevuld.De heer Van den Berg heeft gelijk dat het raadplegend referendum op zondag
niet is geregeld in het amendement-Te Veldhuis. Ik zeg graag toe dat dit punt
aandacht zal krijgen in het gesprek met de VNG.Stelling wil ik nemen tegen de opmerking van de heer Van den Berg dat
wat de Kamer nu wordt voorgehouden een fopspeen is die tot chaos leidt. Ik
vind dat echt buiten alle proporties. Hiermee wordt grenzeloos het verantwoordelijkheidsgevoel
van de gemeenten onderschat. Ik constateer dagelijks dat gemeenten bij benoemingen
van burgemeesters buitengewoon zorgvuldig tewerk gaan. Ik vind ook dat de
heer Van den Berg op een grenzeloze wijze onderschat hoe burgers reageren
op bestuurlijke onzorgvuldigheid. Dat kwaad straft zich echt zelf. Als burgers
zouden zien dat er onzorgvuldig geopereerd wordt bij een burgemeestersbenoeming,
of dat nu in de fase is van een referendum of bij het functioneren van de
vertrouwenscommissie, dan zal dat ongenadig worden afgestraft.De heer Van den Berg (SGP):De discussie over de fopspeen kan worden voortgezet als wij komen te spreken
over het correctief raadplegend referendum, wat dat is echt vlees noch vis.
Ik heb het woord "chaos" gebruikt om aan te geven dat zelfs met het amendement
van de heer Te Veldhuis nauwelijks enige ordening in de referenda is aan te
brengen. Er is nog van alles mogelijk. Hoe je ook over het wetsvoorstel inzake
het correctief raadplegend referendum denkt, je zult moeten toegeven dat daarin
wel allerlei regels zijn gesteld voor de voorbereiding en uitvoering van referenda.
In dit wetsvoorstel is ten aanzien daarvan niets geregeld.Minister De Vries:Voorzitter! Mevrouw Kant en de heer Rabbae hebben zich verontschuldigd
omdat zij bij een andere vergadering aanwezig moeten zijn. Zij hebben meerdere
malen over achterkamertjespolitiek gesproken. Ik wijs erop dat wij er na tien
jaar nu wellicht in zullen slagen om meer helderheid en eenduidigheid in de
procedure te krijgen. Gezien de verschillende invalshoeken moest daar uitvoerig
over gesproken worden. Dat is niet erg, maar juist zeer constructief. Als
dergelijke ingewikkelde vraagstukken ook in de technische voorbereiding plenair
uitgediscussieerd zouden worden, zou de vergadertijd van de Kamer met de factor
100 toenemen. Het is juist zeer goed dat hierover wordt nagedacht door partijen
die zich er verantwoordelijk voor voelen om in coalitieverband nuttige zaken
tot stand te brengen en lastige vragen van een antwoord te voorzien. Daarop
gelet, acht ik de opmerkingen van mevrouw Kant en de heer Rabbae volkomen
misplaatst.Daarnaast ben ik van mening dat de gemeenteraad in het geheel niet betutteld
wordt. Als de amendementen terzake worden aangenomen, krijgt de gemeenteraad
een beperkt aantal wettelijke uitgangspunten voorgelegd waar het referendum
aan moet voldoen. Verder kan een en ander door de raad zelf, eventueel met
behulp van de VNG, worden ingevuld. Er is geen sprake van betutteling. Het
gaat om zaken die zeker regeling behoeven.Mevrouw Van der Hoeven heeft gevraagd naar de mogelijkheden voor de vertrouwenscommissie
om informatie in te winnen. In de circulaire van 1991 staat dat dit niet mag.
Dit heeft te maken met de door de heer Te Veldhuis genoemde redenen. Het komt
regelmatig voor dat betrokkenen niet willen dat hun sollicitatie bekend wordt.
Het inwinnen van informatie kan ongewild de privacy en de ambities van sollicitanten
in discussie brengen. Kandidaten kunnen wel zelf aangeven er geen bezwaar
tegen te hebben dat referenties worden gevraagd.Dit staat overigens los van de discussie over de justitiële antecedenten,
want daarover zal de vertrouwenscommissie nooit zo maar kunnen beschikken.
Ik denk dat hiervoor altijd de commissaris van de Koningin ingeschakeld moet
worden. Ingevolge de wettelijke bepalingen kunnen de politieregisters nooit
voor vertrouwenscommissies worden opengesteld.Voorzitter! De heer Te Veldhuis heeft een aantal opmerkingen gemaakt over
advisering, aanbeveling en voordracht. Hij heeft erop gewezen dat we niet
in een semantische discussie terecht moeten komen. Ik zal mijnerzijds bevorderen
dat we de onderscheiden die we vandaag helder hebben gemaakt maar die eerder
in wetgeving zijn neergeslagen, op deze manier proberen in te vullen. De verwarring
wordt anders groot. Ik hecht eraan om dat onderscheid scherp te handhaven.
Ik heb dat in eerste termijn al op een rij gezet.De gemeenteraad houdt na een referendum zijn eigen discretionaire bevoegdheid
en kan dus afwijken van de uitslag van een referendum. Je kunt je allerlei
redenen voorstellen waarom dat wel of niet zou gebeuren. De heer Te Veldhuis
heeft dat ook aangegeven. Dat het kan staat echter als een paal boven water.
Het zou goed zijn om daar geen illusies over te laten bestaan. Ik heb vandaag
geprobeerd om vooral niet te zeggen: het gaat zoals u denkt. De raad maakt
de aanbeveling op en is daar verantwoordelijk voor. Dat is een recht waar
de raad zelf invulling aan moet geven en niemand anders op kan aanspreken.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Ik breng de minister in herinnering dat hij
een kwartier geleden zei dat de burgers ontzettend beducht zijn voor onzorgvuldigheid.
Wanneer er een zeer duidelijke uitspraak van de burgerij zou liggen waar de
raad om heeft gevraagd, dan zou de burgerij bij een volgende verkiezing ongetwijfeld
zeer negatief oordelen wanneer hiermee geen rekening werd gehouden.Minister De Vries:Dat hangt ervan af op welke gronden de gemeenteraad zijn eigen aanbeveling
motiveert. Er kan tijdens het referendum het een of ander gebeuren waardoor
de raad wellicht tot de overtuiging komt dat hij met dit referendum op een
andere manier moet omgaan. Er kunnen bepaalde feiten aan het daglicht komen.
Er zou kunnen blijken dat de persoon die aan het referendum meedoet zeer capabel
is, terwijl de raad vindt dat hij nooit een goede voorzitter van de raad zou
kunnen zijn.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik vind dat een zeer fictief geval.Minister De Vries:Alles wat we hier bespreken is fictief.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dat is waar, maar aan het referendum is een uitgebreide procedure en vertrouwenscommissie
voorafgegaan. Uiteindelijk rollen er twee kandidaten uit die de raad benoembaar
acht. Men vraagt over deze twee personen het oordeel van de bevolking. Er
moet dan, als de bevolking zich helder uitspreekt, wel iets heel bijzonders
gebeuren als de raad toch anders beslist. Er zou tussentijds kunnen blijken
dat de ene figuur niet integer is. Als dat echter niet het geval is en de
raad geoordeeld heeft dat beiden benoembaar zijn en de bevolking vervolgens
vraagt zich uit te spreken, moet je van goeden huize komen om daarvan af te
wijken.Minister De Vries:Laten we dat dan met een gerust hart afwachten. Ik heb alle vertrouwen
in het verantwoordelijkheidsgevoel van de gemeenteraad. Dat is niet mijn taak
maar die van de gemeenteraad. Deze heeft overigens eerst beslist en niet zomaar –
u heeft daar volledig gelijk in – om een referendum te gaan houden.
Ik heb in eerste termijn al gezegd dat men, als men niet bereid is om het
serieus te nemen, geen referendum moet houden. Ik zou dat naar de burgers
toe het allerergste vinden. Ik neem dus aan dat een raad die besluit om dat
te gaan doen, daar serieus op inzet, zodat men de uitslag serieus kan nemen.
Desondanks ligt de verantwoordelijkheid voor de aanbeveling niet bij de kiezers
in het referendum maar bij de raad. We moeten daar geen misverstand over laten
bestaan.De heer Te Veldhuis heeft ook aandacht gevraagd voor het "lekken". Ik
heb tussendoor nog even in het Wetboek van Strafvordering proberen te kijken.
Over dit onderwerp is veel geregeld, maar de heer Te Veldhuis geeft zelf ook
al aan dat het buitengewoon lastig is om in het gegeven geval erachter te
komen wat er precies gebeurd is. De rijksrecherche heeft zich daar vele malen
onledig mee gehouden, maar dat leidt zelden tot iets. Iedereen die een tijdlang
in Den Haag heeft gewerkt, zoals de heer Te Veldhuis, weet hoe frustrerend
het kan zijn dat er wel wordt gelekt maar je er nooit achter komt hoe het
zit. Ik heb daar als fractiesecretaris van de PvdA menig uur mee doorgebracht.
Het levert nooit iets op en dat is buitengewoon frustrerend. Je moet dus voorzichtig
zijn om naar je sanctiemateriaal te kijken. Het kan wel eens zo zijn dat iemand
die iets laat uitlekken, daarmee beoogt dat bepaalde dingen niet gebeuren.
Dan zou het eerder een beloning zijn dan een sanctie. De persoon zelf vind
je bijna nooit.Als dat wordt geconstateerd, vind ik het wel belangrijk dat de instantie
aan wie de aanbeveling wordt gedaan – dat is dus de Kroon; de minister
is daar verantwoordelijk voor – scherp beoordeelt wat er aan de hand
is. Daarop hoeft niet alles aan de kant gegooid te worden, want het is best
mogelijk dat er heel goede kandidaten bij zijn. Door indiscretie zijn de namen
echter in een ontijdig stadium naar buiten gekomen. Dan zal dus maatwerk in
de beoordeling moeten worden geleverd. Dat wij het niet kunnen aannemen of
laten lopen, daar ben ik het volstrekt mee eens. In ieder geval blijft overeind
dat de Kroon zijn verantwoordelijkheid dubbel en dwars moet nemen als dit
soort ongerief of ongeregeldheid heeft plaatsgevonden. Daar pleit ik trouwens
onder alle omstandigheden voor.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Ik kom nog even terug op het lekken.Ik meen dat wij het over de materie wel eens zijn. Mijn centrale vraag
was of de minister een bestuurlijk instrumentarium heeft om de benoeming zo
nodig – nu kan de commissaris van de Koningin dat doen – bij de
gemeenteraad weg te halen om onder eigen verantwoordelijkheid vanuit de Kroon
een benoeming te forceren. Er bestaat immers ook nog zoiets als een premie
om, als het echt misgaat op lokaal niveau, toch maar door te gaan, terwijl
de Kroon pas aan het eind van de rit aan de beurt is. Ik kan mij de theoretische
situatie voorstellen dat de minister het zo erg vindt, dat hij niet meer uitgaat
van de aanbeveling, maar het zelf uitmaakt. Mij lijkt dat de Gemeentewet geen
bestuurlijke sanctie kent die hij kan gebruiken om dat te doen. Als wij het
gewenst vinden om toch zoiets te hebben, waarom zouden wij ons een dergelijk
sanctie-instrumentarium dan op voorhand ontzeggen en wel de wettelijke plicht
voor de gemeenteraad in stand houden om alsnog een aanbeveling te doen?Minister De Vries:Ik weet niet of dit de weg is die wij moeten gaan. Daar moet ik nog eens
heel zorgvuldig over nadenken. Duidelijk is dat, zo gauw er in zo'n procedure
iets onregelmatigs gebeurt, daar meteen op zal worden gereageerd. Die reactie
kan ook bestaan uit de klip en klare mededeling dat op de aanbeveling die
verstoord is door ongerechtigheid, geen acht zal worden geslagen. Het recht
van de Kroon om te benoemen staat voor mij als een paal boven water. Ik meen
dat ik daarvoor geen speciale verdere bevoegdheden nodig heb.Dan kom ik op de grondwettige enkelvoudige aanbeveling. "In dubio abstine",
zei de heer Te Veldhuis, "onthoud je bij twijfel". Die twijfel zit tussen
ons. Hij twijfelt niet zozeer en ik twijfel niet zozeer, maar ergens tussen
ons bestaat twijfel. Gelukkig ben ik het over de onthouding met hem eens,
want ik vind ook dat twee mensen op een voordracht moeten staan. Dat vind
ik goed. Ik heb net al bij interruptie gezegd dat ik het eens ben met de uitleg
die hij gegeven heeft aan "in bijzondere gevallen". Dan kun
je dus niet zeggen dat je er geen zin in hebt, dat je het niet wilt of dat
er andere bestuurlijke of politieke overwegingen zijn. Dat moet echt een geval
zijn zoals bijvoorbeeld in de ambtsinstructie is genoemd, of zoals de gevallen
die hij zelf heeft genoemd. Een kandidaat trekt zich bijvoorbeeld terug omdat
hij op het laatste moment ernstig ziek wordt of erger. Daar moet het om gaan.
De gemeenteraad kan dus niet zeggen dat het zo wel goed is en dat hij geen
zin heeft om twee namen te geven.Ik ben daar trouwens niet pessimistisch over. Mevrouw Van der Hoeven is
een beetje dubbel op dit punt. Zij vindt wel dat het de kant van enkelvoudig
uit gaat, maar zij dient toch maar een amendement in omdat zij er niet helemaal
zeker van is. Ik denk dat zij dat amendement terecht heeft ingediend, want
ik geloof dat het niet die kant uitgaat. Zij zegt dat hierover wel jurisprudentie
zal komen, maar jurisprudentie is een groot woord, zoals de heer Te Veldhuis
al zei. Dat zal blijken uit het beleid van de minister. Een voordracht die
niet aan de wettelijke vereisten voldoet, met een motivering die de toets
van de kritiek niet kan doorstaan, zal door de minister niet als een goede
aanbeveling worden beschouwd, zodat hij zijn vrijheid volledig kan hernemen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat zal blijken uit hetgeen de gemeenten doen en wat de kandidaten doen
die op zo'n aanbeveling zouden moeten prijken. Ik ben een voorstander van
helderheid. Dat betekent dat mijn amendement, waarin staat dat het gaat om
een enkelvoudige aanbeveling, helderder is dan het amendement van de coalitie,
dus ik houd dit gewoon staande.Minister De Vries:Het lijkt mij het ergste voor u, als uw amendement wordt aangenomen en
u tegen het wetsvoorstel moet stemmen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat zou interessant zijn.De heer De Cloe (PvdA):Ik heb in eerste termijn en in tweede termijn dezelfde vraag gesteld.
Ik pleit voor een vaste eigen termijn voor de gemeenteraad binnen de procedure.
Nu start de procedure vier maanden na de vacature. Ik wil graag dat de gemeenteraad
een vast eigen blok heeft.Minister De Vries:Dit is een belangrijk punt om op te nemen bij het opstellen van de AMvB.
Ik heb al eerder gezegd dat het van het grootste belang is om te proberen
dit wetsvoorstel af te handelen. Dat zal heilzaam zijn. Ik ben het volstrekt
oneens met degenen die zeggen dat dit een hutspot of een fopspeen of iets
dergelijks is. Dat is mij allemaal veel te makkelijk. Wij hebben een heel
goede discussie gehad over hoe met burgemeestersbenoemingen moet worden omgegaan.
Er is veel eenstemmigheid in de Kamer over de wens om de gemeenteraden een
belangrijke rol te geven en de democratisering van die benoemingen te bevorderen.
Ik geloof dat de vormgeving door de amendering bepaald beter is geworden en
dat wij daar goed mee vooruit kunnen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, op een nader te bepalen tijdstip te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-6590-6612.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl