Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 24 november 1999 over medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 2099-2104

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

08-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 28, pagina 2099-2104

30-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 22588Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Stellingwerf aan de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, over uitspraken van de minister aangaande de introductie van genetisch veranderd voedsel, gedaan in zijn toespraak voor de stichting Merkartikel op 25 november 1999Pagina 2079-2081
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Ziekenfondswet in verband met wijzigingen met betrekking tot de financiering van ziekenfondsen (maximering reserves ziekenfondsen) (26368)Pagina 2084-2085
Presentie en opening (dinsdag 30 november 1999)Pagina 2075-2076
Stemmingen over vijf moties, ingediend tijdens het debat over geweld op scholen, te weten: - de motie-Nicolaï/Ross-van Dorp over verwijderde leerlingen (26800 VIII, nr. 50); de motie-Ross-van Dorp c.s. over bezit en gebruik van wapens (26800 VIII, nr. 51); de motie-Kortram c.s. over een veiligheidsplan voor scholen (26800 VIII, nr. 52); - de motie-Lambrechts c.s. over een integraal veiligheidsbeleid (26800 VIII, nr. 53); en twee andere motiesPagina 2083-2084
Behandeling van het voorstel van wet van de leden Duivesteijn, Biesheuvel, Hofstra en Van 't Riet houdende nieuwe regels over het toekennen van bijdragen aan lagere-inkomensgroepen ten behoeve van het verkrijgen of kunnen blijven bewonen van een eigen woning (Wet bevordering eigenwoningbezit) (25309)Pagina 2104-2132
Stemmingen over vier moties, ingediend tijdens het debat over cultuur als confrontatie, te weten: - de motie-Dittrich c.s. over autonome artistieke ontwikkelingen (26591, nr. 6); - de motie-Visser-van Doorn/Atsma over financiële compensatie voor amateuristische muziekbeoefening (26591, nr. 7); - de motie-Halsema/Dittrich over de 15%-eis (26591, nr. 8); - de motie-Poppe over ruimte om werk aan publiek te tonen (26591, nr. 9)Pagina 2083-2083
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 24 november 1999 over medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensenPagina 2099-2104
Vragen mevrouw Kant (SP) aan minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrijksrelaties over sponsoring politieke partijen naar aanleiding uitspraken partijvoorzitter VVD; mondelinge vragenuurPagina 2076-2079
Vragen van het lid Van Oven aan de minister en de staatssecretaris van Justitie over het bericht dat honderden Afghanen (ex-officieren van de Afghaanse geheime dienst) zich zouden hebben schuldig gemaakt aan ernstige vormen van schending van de mensenrechten.Pagina 2081-2083
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 18 november 1999 over de WinkeltijdenwetPagina 2094-2099
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 30 november 1999)Pagina 2132-2134
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 18 november 1999 over gewasbeschermingsmiddelenPagina 2087-2094
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over het overleg van het kabinet met de Stichting van de Arbeid, te weten: de motie-Verburg c.s. over overleg met de sociale partners over de werknemersverzekeringen en de reïntegratie van werknemers (26800 XV, nr. 23)Pagina 2085-2085
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over de reikwijdte van taken en bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer, te weten: - motie-Vendrik c.s. over aanpassing van de Comptabiliteitswet inzake controlebevoegdheden (24479, nr. 7); - motie-Vendrik c.s. over controle op Europese geldstromen (24479, nr. 8)Pagina 2083-2083
Stemmingen over vier moties, ingediend bij de behandeling van de begroting van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, te weten: - de gewijzigde motie-Biesheuvel over een investeringsprogramma voor de sociale huursector (26800 XI, nr. 32); - de motie-Van Gent/Biesheuvel over permanente bewoning van recreatieverblijven (26800 XI, nr. 21); - de motie-Poppe over koppeling van het maximumpercentage voor de huurverhoging aan de inflatie (26800 XI, nr. 26); - de motie-Van 't Riet c.s. over toetsing van de redelijkheid van de voorgestelde huurverhoging (26800 XI, nr. 38)Pagina 2085-2086
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 30 november 1999)Pagina 2083-2083
Stemmingen over vijf moties, ingediend tijdens het debat over de baggerproblematiek, te weten: - de motie-Herrebrugh c.s. over verwerking van vervuilde baggerspecie (26401, nr. 16); de motie-Van der Steenhoven over 50% verwerking van niet verspreidbare specie (26401, nr. 17); - de motie-Klein Molekamp c.s. over het beleid inzake riolering buitengebied (26401, nr. 18); - de motie-Augusteijn-Esser/Herrebrugh over een heffing op oppervlaktedelfstoffen (26401, nr. 19); - de motie-Augusteijn-Esser/Swildens-Rozendaal over een slibdepot in het IJsselmeer (26800 XIV, nr. 25)Pagina 2083-2083

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg
op 24 november 1999 over medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA):Voorzitter! Het algemeen overleg over het medisch-wetenschappelijk onderzoek
met mensen heeft ondanks de goede en de uitvoerige discussie, voor mijn fractie
toch geen geheel bevredigend resultaat opgeleverd. Wij waren verrast door
het feit dat er reeds een onderzoeksprotocol voor xenotransplantatie aan de
centrale commissie bleek te zijn voorgelegd voordat wij daarover met de minister
hadden gesproken. Ik heb de indruk dat alleen omdat dit geval min of meer
toevallig ter sprake kwam, er nu een materieel moratorium op uitvoering van
onderzoek zal rusten. Mijn fractie heeft overwogen op dit punt een motie in
te dienen, maar neemt op dit moment genoegen met de toezeggingen van de minister.
Wij zullen de ontwikkelingen kritisch volgen.Mevrouw Terpstra (VVD):Voorzitter! Ik ben blij dat mevrouw Ross in ieder geval op dit punt overtuigd
is. Toch wil ik haar vragen of er geen sprake is van een misverstand. Zonder
enige twijfel zullen aan de Kerncommissie ethiek medisch onderzoek (KEMO)
ook wel eens protocollen met betrekking tot xenotransplantatie zijn voorgelegd
die vervolgens door de KEMO zijn afgewezen. Dat is natuurlijk niets anders
dan op dit ogenblik gebeurt. Het feit dat er nu een protocol is aangeboden,
wil dus nog niet zeggen dat – nu er nog geen wettelijke verankering
van xenotransplantatie is – daarvoor wel toestemming wordt gegeven.
Ik zou aan de minister willen vragen of dit het geval is.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA):In antwoord op de vraag die mevrouw Terpstra misschien ook aan mij stelt,
merk ik op dat ik meen dat ik de minister ooit heb horen zeggen dat er vooralsnog
geen onderzoeksprotocollen inzake xenotransplantatie voorlagen. Ik sluit mij
daarom bij de vraag van mevrouw Terpstra aan. Het verbaasde mij dat dit protocol
voorlag. Ik had de indruk dat de minister ons vroeg in overleg met haar vast
te stellen welke onderzoeksprotocollen zouden kunnen worden voorgelegd aan
de centrale commissie. Ik heb de uitnodiging voor het algemeen overleg in
die brief althans zo gelezen.Wij zullen de ontwikkelingen kritisch volgen. Op het punt van experimenten
met embryo's wil mijn fractie echter het zekere voor het onzekere nemen. Wij
kiezen in deze buitengewoon gevoelige materie voor een wettelijk moratorium.
Mede namens mijn collega's Rouvoet en Van der Staaij dien ik daarom de volgende
motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat menselijk leven vanaf het prilste begin beschermwaardig
is;overwegende, dat de regering heeft toegezegd in het voorjaar van 2000
een wetsvoorstel inzake "handelingen met geslachtscellen en embryo's" in te
dienen;constaterende, dat momenteel al experimenten met embryo's plaatsvinden;constaterende, dat de centrale commissie (CCMO) geen wettelijke bevoegdheid
heeft om protocollen inzake onderzoek met menselijke embryo's te beoordelen;verzoekt de regering – in afwachting van een wettelijke regeling –
met onmiddellijke ingang een moratorium inzake experimenten met embryo's af
te kondigen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ross-van Dorp, Rouvoet en Van
der Staaij. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 29 (22588).Mevrouw Terpstra (VVD):Voorzitter! Wij hebben vorige week grondig en zeer integer gedebatteerd
over de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen. De VVD-fractie
heeft toen drie elementen ingebracht.In de eerste plaats de gedragscode met betrekking tot het medisch-wetenschappelijk
onderzoek op wilsonbekwamen. De minister heeft ons met haar antwoorden overtuigd.Het tweede onderwerp dat wij aan de orde hebben gesteld, is het medisch-wetenschappelijk
onderzoek – preklinisch en klinisch – naar xenotransplantatie.
De VVD-fractie is zeer tevreden over de antwoorden van de minister die ertoe
hebben geleid dat er nu een feitelijk moratorium is. Wij hadden daarvoor gepleit.Het derde onderwerp was de zeer zorgvuldige en respectvolle regeling voor
handelingen met menselijke embryo's en geslachtscellen. De minister zei dat
het wetsvoorstel ten aanzien van dit onderdeel thans bij de Raad van State
ligt en dat betekent dat de langste tijd van wachten nu voorbij is. Maar net
als in 1995 is er nog een vacuüm ten aanzien van een wettelijk verankerde
regel. De Kamer stemde toen, na een debat op hoofdlijnen dat uitmondde in
een regelgeving inzake de handelingen met menselijke embryo's en geslachtscellen,
in met een vraag aan de KEMO tot het hanteren van de door de Kamer vastgelegde
regels en normen. Vanaf 1995 tot heden heeft dat gewerkt; sterker nog, naar
mijn weten hebben de CDA-fractie of anderen nooit de vinger gelegd op zaken
die door de KEMO onterecht waren goedgekeurd. Desalniettemin had de KEMO daartoe
geen wettelijk verankerde taak. Nu dreigt echter eenzelfde vacuüm. Aan
de centrale commissie is gevraagd om de toetsing van de KEMO over te nemen.
Ik ben de minister dankbaar voor haar brief van gisteren, waarin zij de normen
en regelgeving waarmee de Kamer destijds akkoord ging, herhaalt.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA):Vindt mevrouw Terpstra het niet bezwaarlijk dat de onderzoeksprotocollen
inzake embryo's binnen het wettelijke regime worden gebracht zonder dat de
Kamer hierover een discussie heeft gehad vergelijkbaar met de discussie die
is te verwachten bij de behandeling van het wetsvoorstel?Mevrouw Terpstra (VVD):Ik wil u een tegenvraag stellen. In 1995 spraken wij over het vacuüm
en het gebrek aan een wettelijke regelgeving. Toen besloten wij om de KEMO
vrijblijvend te vragen om de protocollen te toetsen aan de regelgeving die
de Kamer op hoofdlijnen na de behandeling van het wetsvoorstel zou gaan invoeren.
De Kamer is daarmee akkoord gegaan en vanaf 1995 was dit de praktijk. Tot
op dit moment is niet gebleken dat de KEMO zich niet aan de door de Kamer
vastgelegde toetsingsnormen hield. Het verschil met nu is dat wij thans niet
meer jaren hoeven te wachten, maar nog slechts enkele maanden. Bovendien zal
de KEMO nu niet meer toetsen, maar de centrale commissie, waarbij
precies dezelfde normen zullen gelden, namelijk de normen die de minister
in haar brief wederom heeft vastgelegd.De voorzitter:U doet nu het algemeen overleg over en stelt elkaar vragen, terwijl nu
moties zouden moeten worden ingediend. Mevrouw Terpstra, hoelang bent u al
niet lid van deze Kamer en in de politiek werkzaam?Mevrouw Ross-van Dorp (CDA):Misschien heeft mevrouw Terpstra mijn vraag niet goed begrepen. Het gaat
om het verschil tussen de KEMO en de centrale commissie; die laatste heeft
binnen het regime van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen
natuurlijk wel een wettelijke status gekregen. Een dergelijke status heeft
de KEMO nooit gehad. De onderzoeksprotocollen moeten nu binnen het regime
van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen worden gebracht.
Zoals de minister heeft aangegeven, gaat dit gepaard met een buitengewoon
onheldere juridische status. Ik vraag mij af of zij dat als bezwaarlijk ervaart.
Ik begrijp dat zij dat niet doet. De KEMO en de centrale commissie zijn natuurlijk
niet helemaal vergelijkbaar.Mevrouw Terpstra (VVD):Sterker nog: de centrale commissie heeft in de opvatting van de VVD-fractie
zelfs een grotere rol en een sterkere wettelijke verankering dan de KEMO ooit
heeft gehad. Ik wil de minister vragen of zij kan garanderen dat de centrale
commissie zich zal houden aan dezelfde uitgangspunten die de KEMO destijds
succesvol hanteerde, maar voor ons bestaat er geen enkele twijfel dat de centrale
commissie dat zal doen.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Voorzitter! Ook mijn fractie heeft geen enkele behoefte aan een moratorium
ten aanzien van onderzoek op embryo's en geslachtscellen. De beoordeling door
de centrale commissie biedt voldoende waarborg tegen ongewenste ontwikkelingen.
Nogmaals, de criteria waarop moet worden getoetst staan helder en duidelijk
in het stuk dat wij in 1995 hebben geaccordeerd. De minister schrijft bovendien
in haar brief aan de voorzitter van de centrale commissie dat de uitgangspunten
en de criteria die in de nota uit 1995 zijn vastgelegd, als toetsingskader
dienen te worden gehanteerd. Verder schrijft zij dat moet worden voldaan aan
de normale normen en voorwaarden voor medisch-wetenschappelijk onderzoek met
mensen. Bovendien geldt de extra beperkende voorwaarde voor onderzoek met
embryo's en geslachtscellen. In het overleg tussen de Kamer en de bewindslieden
in 1995 is uitdrukkelijk uitgesproken dat voor een aantal activiteiten een
absoluut verbod geldt. Ik noem klonen, hybriden, mens-diercombinaties, kiembouwmanipulaties,
embryokweek voor onderzoek, enzovoort.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA):Als alles al zo goed is geregeld, is het dan nog wel nodig om het wetsvoorstel
van de regering te behandelen?Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Gezien de ervaringen met de KEMO kun je je dat inderdaad afvragen. Wij
willen echter dat gevolg wordt gegeven aan de afspraak, te komen tot wettelijke
verankering. Wij zouden een en ander wellicht anders beoordelen, als ons niet
in het vooruitzicht was gesteld dat het wetsvoorstel begin volgend jaar de
Kamer zal bereiken. Het is immers niet te voorzien waartoe de ontwikkelingen
in de komende tientallen jaren zullen leiden. Wij hebben nu wel de mogelijkheid
om te sturen, aangezien er afspraken zijn gemaakt over het kader waarbinnen
het onderzoek moet plaatsvinden. Er is ook vastgelegd op welke manier er moet
worden getoetst. De minister heeft dit bevestigd in haar brief aan de centrale
commissie. Op grond van de Wet bijzondere medische verrichtingen heeft de
minister nu al de mogelijkheid om in te grijpen als er aanwijzingen zijn dat
het niet de goede kant opgaat. Ik begrijp waarom mevrouw Ross haar vraag stelt.
Ik kan inderdaad goed leven met de huidige rol van de centrale commissie,
omdat ik weet dat het binnenkort zo zal worden geregeld, als wij het willen
regelen.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA):Mevrouw Swildens heeft dus geen bezwaar tegen de ontwikkeling dat een
en ander in feite nu al wettelijk wordt verankerd door de toetsing van de
protocollen door de centrale commissie? Deze protocollen worden zo immers
binnen een wettelijk regime gebracht.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Dat is geen correcte voorstelling van zaken. De wettelijke verankering
zal worden gerealiseerd in het wetsvoorstel. De huidige werkwijze van de centrale
commissie komt echter overeen met hetgeen in het wetsvoorstel zal worden geregeld.
Wij missen alleen maar die wettelijke verankering. De afspraken die inmiddels
door de minister met de centrale commissie zijn gemaakt, geven ons het vertrouwen
dat de tijd tot aan de inwerkingtreding van de nieuwe wet goed kan worden
overbrugd.Voorzitter! Kan de minister bevestigen dat zij de centrale commissie nogmaals
op het hart zal binden dat de werkwijze van deze commissie overeen dient te
komen met de gemaakte afspraken? Geen enkel onderzoeksinstituut zal het advies
van de centrale commissie naast zich neerleggen. Daarover is in het algemeen
overleg uitvoerig gesproken.Er mag geen enkel misverstand over bestaan dat de PvdA-fractie zich uiterst
kritisch en terughoudend opstelt tegenover xenotransplantatie. Dit blijkt
wel uit de vragen die wij hebben gesteld naar aanleiding van het kabinetsstandpunt.
Ik kan in dit verband ook verwijzen naar de opmerkingen die tijdens het laatste
algemeen overleg hierover zijn gemaakt. Eerst zal er duidelijkheid moeten
zijn over de risico's voor degenen op wie xenotransplantatie, ook in het kader
van het onderzoek wordt toegepast en voor diens omgeving, de sociale omgeving
en het milieu. Ik verwijs naar de opstelling van de minister in het debat
in de Eerste Kamer, het debat in het algemeen overleg van 24 november jl.
Wij krijgen het maatschappelijk debat nog. Wij gaan er dus van uit –
ik hoop dat de minister dat kan bevestigen – dat er voor de centrale
commissie die vanaf morgen bevoegd is om te toetsen er geen enkel misverstand
kan zijn: geen onderzoek toestaan totdat wij hier het debat hebben afgerond
en wij met z'n allen het groene licht hebben gegeven. Alleen het afronden
van het debat is niet genoeg.Mevrouw Terpstra (VVD):Ik heb van het CDA begrepen dat het een verschil ziet tussen de wettelijke
situatie van de KEMO en de centrale commissie. Ik vind dat de centrale commissie
een zwaardere toetsingsrol heeft na de brief van de minister. Wat is uw opvatting
daarover?Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Ik ben het daarmee eens. Wat de KEMO betreft was sprake van een gentlemen's
agreement. Men hield er zich aan, er was sprake van sociale controle. Nederland
is klein. Men kan bij elkaar over het hek heen kijken. De goede naam van de
instellingen was voldoende waarborg. De centrale commissie heeft niet alleen
een wettelijke inkadering waar het gaat om onderzoek met mensen. Uit dien
hoofde heeft zij al een veel sterkere status. Waar het gaat om onderzoek met
embryo's heeft zij die rol formeel nog niet. Juist omdat in het kader van
de besprekingen die rol zo helder is gesteld, juist omdat de minister dat
nog eens nadrukkelijk heeft bevestigd en omdat de minister die centrale commissie
die brandbrief heeft gestuurd – zij bindt de commissie op het hart dat
het zo moet en niet anders – meen ik dat sprake is van een veel steviger
positie dan die van de KEMO.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Wij hebben vorige week zeer uitgebreid en zorgvuldig met elkaar
gedebatteerd over het onderhavige onderwerp. Wij vonden het van de kant van
de minister een verhelderend debat. Het doet ons dan ook genoegen, dat het
CDA bij nader inzien de antwoorden terzake van xenotransplantatie duidelijk
genoeg vindt. Ook voor D66 is terughoudendheid op dit punt een hoofdthema.
Ik denk dan aan de risico's voor de mens en zijn omgeving. Het is zaak dat
het parlement deze zaak zo snel mogelijk afrondt.Wat het medisch-wetenschappelijk onderzoek met geslachtscellen en embryo's
betreft, heeft D66 geen behoefte aan een motie. Het wetsvoorstel komt eraan.
De brief van 29 november maakt heel helder dat de taak van de KEMO overgenomen
gaat worden door de centrale commissie. Er zal grote zorgvuldigheid worden
betracht. De beleidsnotitie uit 1995 is het uitgangspunt. Er moet zo snel
mogelijk een wettelijke verankering komen. Ik ben dat met mevrouw Ross eens.
Gezien de zorgvuldige procedure en het werk van de KEMO in het verleden en
de zwaardere taak van de centrale commissie zien wij geen noodzaak tijdelijk
met een moratorium te komen. Wij gaan ervan uit, ook gezien de antwoorden
van de minister van vorige week, dat de centrale commissie haar oor goed te
luister legt, naar de beleidsnotitie kijkt en luistert naar de discussie in
de Kamer en in de maatschappij. Het is een goede zaak dat de minister zich
regelmatig op de hoogte laat stellen. Hoe wordt er verder mee omgegaan?Wij vinden het gewenst dat de minister nog eens aangeeft hoe zorgvuldig
er wordt gehandeld tot er sprake is van wettelijke verankering. Nogmaals,
wij hebben daar alle vertrouwen in, maar ik denk dat het ook tegenover het
publiek zinnig is om aan te geven dat het feit dat er nog geen wettelijke
verankering is, niet betekent dat daarmee alles los is. Integendeel, wat besproken
wordt, geldt ook in de tussenliggende tijd.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! De vorige week hadden wij een uitvoerig AO over
de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen, zulks naar aanleiding
van de instelling van de CCMO en haar taakopdracht en de vragen en antwoorden
die wij hadden gewisseld. Doordat een aantal thema's van medisch-ethische
aard tegelijk ter bespreking aan de orde komen, is men soms zoekend en vraagt
men zich af: waar hebben wij het nu per keer over? Euthanasie, late zwangerschapsafbreking,
handelingen met betrekking tot embryo's en geslachtscellen enz. Elke keer
weer moet je proberen duidelijk te krijgen waar het nu weer om gaat.Het voorstel van de fractie van het CDA om, gezien de overdracht van bevoegdheden
en taken naar de CCMO, nu een moratorium in te stellen voor zaken die wij
al vanaf 1995 in goed overleg op een bepaalde manier uitvoeren, is voor mijn
fractie een stap die niet nodig is. Wij hebben er alle vertrouwen in dat wij
het ook in de komende maanden zullen kunnen doen met datgene wat in 1995 uitgebreid
is besproken en sindsdien in onderling overleg is geregeld en als zodanig
wordt uitgevoerd. Natuurlijk zijn ook wij belangstellend naar het wetsvoorstel
zoals het straks in zijn nieuwe vorm luidt, maar wij kunnen die paar maanden
totdat dat wetsvoorstel er komt, in vertrouwen doorgaan op de weg die wij
de afgelopen jaren hebben gevolgd. Ik sluit mij aan bij de opmerkingen die
de dames Terpstra, Swildens en Van Vliet hierover hebben gemaakt.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Ook mijn fractie heeft er geen behoefte aan het AO van de
vorige week over te doen. Wél willen wij onze positie markeren ten
aanzien van het onderzoek met geslachtscellen en embryo's. Ten aanzien van
het handelen daarmee ontbreekt het tot nu toe aan een wettelijk kader. Er
is in dit verband al gesproken over een juridisch vacuüm. Er is geen
wettelijke verplichting om protocollen voor dit onderzoek te laten toetsen.
Wettelijke normen en procedures op dit terrein ontbreken. De fractie van de
SGP acht het niet wenselijk dat, vooruitlopend op het al jaren geleden aangekondigde
wetsvoorstel, nu een regeling wordt getroffen waardoor de centrale commissie
op grond van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen hierover
gaat adviseren.Zoals wij al eerder naar voren hebben gebracht, is naar onze overtuiging
een moratorium op dit gebied aangewezen. Ook in 1995 is dit standpunt door
mijn fractiegenoot Van der Vlies verwoord. Ik zie niet in waarom het nodig
zou zijn om, vooruitlopend op de behandeling van het wetsvoorstel, voor de
door het kabinet gekozen constructie te kiezen. Om die reden hebben wij de
motie-Ross-van Dorp medeondertekend.Minister Borst-Eilers:Mijnheer de voorzitter! Graag begin ik met het centrale punt in dit voortgezet
AO, de motie van mevrouw Ross en de opmerkingen die zijn gemaakt over het
onderzoek met embryo's. Daarna zal ik enkele vragen beantwoorden
die zijn gesteld op het terrein van de xenotransplantatie. Bij het scheiden
van de markt van de KEMO en het aantreden van een nieuwe commissie, de CCMO,
die haar basis vindt in de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen
is een nieuwe situatie ontstaan. In principe kan hierop op twee manieren worden
gereageerd. Men regelt niets, zodat er een gat valt in de centrale beoordeling
van dit soort onderzoeksvoorstellen, in de wetenschap dat een decentrale beoordeling
in de onderzoeksinstituten door een ethische toetsingscommissie plaatsvindt.
Ik vind het niet juist als zo'n gat ontstaat. Onderzoek met menselijke embryo's,
zelfs als dit zo strikt ingekaderd is, is zo belangrijk dat het op centraal
niveau moet gebeuren. Op deze wijze hebben minister en Kamer zicht op wat
zich daar afspeelt.Een andere keuze is een moratorium. Plannen voor onderzoek op dit gebied
zouden dan moeten wachten tot het wetsvoorstel behandeld is. Ik kies voor
een derde mogelijkheid. De taak van de KEMO wordt tijdelijk bij de CCMO neergelegd.
Ik ben er blij mee dat een meerderheid van de Kamer het hiermee eens is. Ik
heb voor deze oplossing gekozen omdat ik in het wetsvoorstel zal voorstellen –
en dat zal u niet verbazen – de CCMO definitief op te dragen de wettelijke
taak uit te breiden met de beoordeling van onderzoeksprotocollen op dit terrein.In het laatste deel van de considerans van de motie op stuk nr. 29 staat
dat de centrale commissie daar geen bevoegdheid voor heeft. Dat is correct.
Dat brengt met zich dat ik de CCMO dat niet binnen haar wettelijke taak kan
opdragen. Het is een kwestie van een verzoek aan de commissie om ook dit soort
protocollen te gaan beoordelen. Gezien de instelling van de leden van de CCMO,
met name natuurlijk van de voorzitter met wie ik het meeste contact heb, ben
ik ervan overtuigd dat zij dit verzoek positief zullen beantwoorden. De brief
is op dit moment misschien al binnen en anders komt die morgen wel. Men zal
deze taak consciëntieus uitvoeren. Ik zal ook voldoen aan het verzoek
om mondeling en met klem de wens van de Kamer aan de CCMO-voorzitter over
te brengen.Ik zal verder een circulaire laten uitgaan naar de academische ziekenhuizen,
de IVF-klinieken en de beroepsverenigingen. Daarin zal staan dat de KEMO is
opgeheven, maar dat men niet moet denken dat de protocollen niet centraal
beoordeeld moeten worden. Ik zal het verzoek doen deze voortaan aan de CCMO
voor te leggen. In dezelfde circulaire zal ik de criteria meesturen die niet
veranderd zijn. Deze zijn indertijd door een meerderheid van de Kamer gesteund.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA):Hoe is een onderzoeker die een protocol wil laten beoordelen door de CCMO,
er zeker van dat dit gebeurt op dezelfde basis als bij de KEMO? Kan zo'n onderzoeker
wel doorgaan? Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel kunnen wij tot andere
inzichten komen. Hoe is de gang van zaken dan?Minister Borst-Eilers:Wij zijn enigszins op de hoogte van wat men wil doen. Meestal onderzoekt
men zaken die in het buitenland al enig succes hebben opgeleverd. Men zou
kunnen proberen om stamcellen te kweken uit menselijke embryo's die bij IVF
zijn overgebleven met toestemming van de ouders van het embryo. Veel verder
zal het de komende jaren nog niet komen. De uiteindelijke bedoeling van dergelijk
onderzoek is dat uit die stamcellen bijvoorbeeld hartspiercellen of levercellen
ontstaan die bij de behandeling van ziekten kunnen worden gebruikt. Dat is
evenwel nog vrij verre toekomstmuziek. Gesteld dat men zo'n protocol indient
om stamcellen te kweken uit menselijke embryo's en te bekijken hoever men
die kan laten differentiëren. Als de CCMO daarover positief oordeelt,
zal men aan dat onderzoek beginnen. Overigens kan ik u uit mijn KEMO-ervaring
meedelen dat het beoordelen van zo'n protocol een kwestie van vele maanden
is, alleen al omdat zo'n centrale commissie heel goed kijkt naar de informatie
die de patiënten krijgen, in dit geval degenen die het embryo daarvoor
afstaan. De ervaring leert dat er nog heel wat water door de zee gaat voordat
het ook naar de mening van de commissie perfect is geregeld.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA):Als blijkt dat de Kamer in het traject van de wetsbehandeling deze ontwikkeling
helemaal niet wenselijk vindt, geldt ook dan "beter ten halve gekeerd dan
ten hele gedwaald"? Kunnen wij er dan van op aan dat onderzoeksprotocollen
die voor uitvoering zijn doorgeleid, zullen worden stopgezet?Minister Borst-Eilers:Als de wetgever zegt dat dergelijk onderzoek in Nederland niet is toegestaan –
de Kamer zou dan een andere koers kiezen, maar dat is natuurlijk mogelijk –
dan zal men daarmee moeten stoppen. Daar is geen twijfel over. Men mag het
onderzoek niet afmaken omdat men toch bezig is. Neen, dan is het afgelopen.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Voorzitter! Ik vraag mij af of het voorbeeld van de stamcellen op dit
moment past binnen de afspraken die de Kamer en de minister in 1995 hebben
gemaakt. De beperkende bepalingen en voorwaarden betreffende onderzoek met
embryo's en geslachtscellen golden voor nieuwe inzichten op het terrein van
onvruchtbaarheid, het terrein van kunstmatige bevruchtingstechnieken of het
terrein van erfelijke en aangeboren aandoeningen. Ik kan mij voorstellen dat
de commissie wordt gevraagd om deze strikte criteria te hanteren gedurende
de periode dat wij nog geen nieuw debat hebben gehad over eventuele uitbreidingen,
die ik helemaal niet uitsluit.Minister Borst-Eilers:Dat is ook uitdrukkelijk de bedoeling. De enige mogelijkheid die zich
voordoet is dat men het onderzoek wil richten op de behandeling van bijvoorbeeld
een erfelijke aandoening. Die criteria waren inderdaad zeer strikt. Ze waren
er vooral op gericht dat het onderzoek ten goede moest komen aan de doelgroep
die de embryo's had afgestaan, te weten mensen met vruchtbaarheidsproblemen.
Als het daarop was gericht, wilde men het indertijd wel accorderen. Indien
sprake was van andere doelen, wilde men er opnieuw naar kijken. Ik zal dat
in het mondelinge contact met prof. Visser nog eens onderstrepen. Als men
die stamcellen wil kweken voor eventueel toekomstig gebruik, heeft men natuurlijk
nog geen nader doel. In het protocol is in ieder geval altijd aan te geven
wat men er uiteindelijk mee wil doen, want anders is het helemaal niet voor beoordeling vatbaar. Je kunt zoiets niet in het wilde weg doen om
te kijken of het mogelijk is.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Erkent de minister dat "erfelijke of aangeboren aandoeningen" een ruim
begrip is?Minister Borst-Eilers:Stofwisselingsstoornissen leiden wel eens tot een zodanig slecht functioneren
van de lever dat het heel zinvol kan zijn om goed functionerende menselijke
levercellen in te brengen. Over dergelijke toepassingen wordt wel eens gesproken.
Het is allemaal nog toekomstmuziek. Het is ook nog niet zeker dat er protocollen
zullen worden ingediend in de tussenliggende periode. Maar goed, ik dacht
dat dit toch wel een verantwoorde keuze was. Wij moeten geen gat laten vallen
en voorkomen dat men hiermee alleen in de periferie blijft. De vraag is dan
of het ook gaat werken, omdat het niet echt een wettelijke basis heeft. Nederland
is een klein land en iedereen kent elkaar. Het kan natuurlijk ook alleen maar
daar waar menselijke embryo's ter beschikking komen. En dat is in die dertien
klinieken in Nederland waar men IVF doet. Het is dus een heel klein wereldje.
Het is eigenlijk uitgesloten dat men buiten alles om toch iets zou kunnen
doen. Hoewel het geen wettelijk basis heeft, ga ik er zonder meer van uit
dat iedereen hieraan meewerkt. Er is ook niemand in de Nederlandse onderzoekswereld
die er behoefte aan heeft om te kijk te staan als iemand die probeert door
de mazen van de wet, de regelingen of de afspraken te kruipen om maar dit
soort onderzoek te kunnen doen. Daar krijg je absoluut problemen mee. Daar
komt nog bij dat je, als je het publiceert, ook moet aangeven of je het voldoende
hebt laten toetsen. Het zit dus eigenlijk toch aan alle kanten behoorlijk
dichtgegrendeld. Ik wil de Kamer dan ook vragen om de motie terzake niet aan
te nemen. Nogmaals, ik zal contact opnemen met de CCMO. Ik denk dat het voldoende
is om mij daarbij te beperken tot de voorzitter. Ik zal ervoor zorgen dat
ik goed op de hoogte blijf van wat er gebeurt.Hierbij speelt trouwens ook nog een technisch punt een rol. Het is namelijk
niet mogelijk om wetenschappelijk onderzoek met embryo's te plaatsen onder
de Wet bijzondere medische verrichtingen. Ik heb dit even nagegaan, omdat
ik al wist dat deze motie zou worden ingediend. Dit betekent evenwel dat je
hiervoor of tot een vrijwillig moratorium moet komen of dat je hiervoor een
aparte wet moet maken. Het laatste is natuurlijk niet uitgesloten. In de motie
wordt echter verzocht om met onmiddellijke ingang een moratorium af te kondigen.
Ik wil dat niet, maar ik zou het wel kunnen. Dat zou evenwel geen kracht hebben.
Ik zal daar dus een wetje voor moeten slaan.Mevrouw Terpstra (VVD):Voorzitter! Is het in theorie denkbaar dat dit wetje dat de minister dan
speciaal zou moeten slaan, zelfs nog meer tijd vergt dan het wetsvoorstel
dat nu naar de Raad van State is gestuurd?Minister Borst-Eilers:Ik heb dat punt expres niet opgebracht, omdat ik het wat flauw zou vinden
als ik dat zou zeggen. Het is echter geen irreële vraag.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA):Ik heb van het Bureau wetgeving begrepen dat waar er een politieke wil
is, er ook een politieke weg is. Ik denk dus dat het kan lukken, als u het
zelf maar hard genoeg zou willen.Minister Borst-Eilers:Ik bespreek dit punt, omdat ik dit niet onbesproken wil laten. In de motie
staat "met onmiddellijke ingang". Dat kan echter pas nadat een wetsvoorstel
is voorgelegd en aangenomen. Natuurlijk zal dat niet zo'n heel ingewikkeld
wetsvoorstel zijn. Zulke dingen kunnen snel, maar het zal dus niet morgen
al gebeuren. Dat wilde ik toch nog even opmerken in het kader van het elkaar
wederzijds goed informeren.Wat de xenotransplantatie betreft, kan ik zeggen dat er bij de KEMO en
ook bij de CCMO – die commissie treedt echter pas morgen echt in functie –
geen protocollen zijn ingediend over onderzoek naar het inbrengen van dierlijke
organen in de mens. Wat bij de KEMO en bij de voorzitter van de CCMO echter
wel bekend is, is dat men in twee academische centra plannen heeft –
men heeft die ook al in het centrum zelf laten toetsen – om patiënten
met dodelijk leverfalen een perfusiebehandeling te geven, waarbij het bloed
van die patiënten langs levende cellen uit een varkenslever geleid wordt.
Dat is een methode waarmee in het buitenland enkele honderden patiënten
met zo'n goed resultaat zijn behandeld dat men dit in Nederland ook graag
wil proberen. Je kunt je natuurlijk afvragen of dit nu wel of niet xenotransplantatie
is. Het is in ieder geval geen transplantatie in de letterlijke zin van het
woord. Als je het een beetje ruim bekijkt, kun je echter zeggen dat het bloed
van die patiënt wel in contact komt met die cellen. Naar ik heb begrepen,
zijn die protocollen in beide centra uit veiligheidsoverwegingen positief
beoordeeld. Men zegt namelijk dat het hier gaat om mensen die geen immunosuppressie
krijgen en geen gestoord immuunsysteem hebben. Verder acht men het risico
dat er een of ander virus aanslaat bij die patiënten, zeer gering. Ik
vind toch dat beide plannen bij de CCMO moeten worden neergelegd. Ik weet
niet hoe ruim de Kamer de definitie neemt, maar als dat een beetje ruim gebeurt,
dan gaat het in elk geval om iets xenotransplantatieachtigs. Vorige week heb
ik de Kamer al meegedeeld dat ik de CCMO zal verzoeken een en ander niet af
te handelen, voordat de Kamer een oordeel over dit terrein heeft uitgesproken.
Ik denk dat de onderzoekers het buitengewoon zouden waarderen als dat niet
al te lang meer duurt. Uiteraard gaat de Kamer over haar eigen agenda, maar
zij zal begrijpen dat de druk op zoiets groter wordt als het maanden duurt,
voordat de Kamer laat weten of zij deze kwestie laat vallen onder xenotransplantatie
en, zo ja, hoe zij daarover denkt.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag over de motie te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-2099-2104.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl