Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met nieuwe regels omtrent de financiering van de publieke omroep (afschaffing omroepbijdrage) (26707)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 418-429

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-01-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 11, pagina 418-429

20-12-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26707Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet voorzieningen gehandicapten in verband met de tweede evaluatie van die wet (26435)Pagina 434-436
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met nieuwe regels omtrent de financiering van de publieke omroep (afschaffing omroepbijdrage) (26707)Pagina 418-429
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (maandag 20 december 1999)Pagina 436-438
Presentie en opening (maandag 20 december 1999)Pagina 417-417
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Hoge Colleges van Staat en Kabinet der Koningin (II) voor het jaar 1998 (slotwet) (26649); - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1998 (slotwet) (26650); - en 19 andere wetsvoorstellenPagina 417-418
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet assurantiebemiddelingsbedrijf teneinde het begunstigingsverbod te doen vervallen (25507); - Wijziging van de Wet assurantiebemiddelingsbedrijf naar aanleiding van het project Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit, alsmede naar aanleiding van een evaluatie van de doelmatigheid van de wet (26531)Pagina 429-434

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Mediawet in verband met nieuwe regels omtrent de financiering van de
publieke omroep (afschaffing omroepbijdrage) (26707).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik geef het woord aan de heer Woldring, die zijn maidenspeech houdt.De heer Woldring (CDA):Mijnheer de voorzitter! Bij de schriftelijke voorbereiding heeft onze
fractie al kenbaar gemaakt, met gemengde gevoelens kennis te hebben genomen
van dit wetsvoorstel, maar wij hebben toch ook met erkentelijkheid kennis
genomen van de memorie van antwoord. Wij hebben nog wel enkele vragen, omdat
sommige antwoorden niet geheel bevredigend waren, terwijl wij andere antwoorden
zelfs uitgesproken onbevredigend vonden.Om positief te beginnen, de CDA-fractie heeft met waardering kennis genomen
van de maatregelen die de staatssecretaris wenst te nemen om televisieprogramma's
beter toegankelijk te maken voor mensen met een beperkt gezichtsvermogen en
een beperkt gehoor. Deze vinden wij positief, maar voor zulke maatregelen
is het niet nodig, de Dienst omroepbijdragen op te heffen; die maatregelen
kun je ook op een andere manier nemen.Terzake. Het heeft onze fractie verbaasd dat de bewindslieden nog steeds
vasthouden aan een efficiencywinst van 60 mln. door de opheffing van de Dienst
omroepbijdragen. Onze lachende minister van Financiën ziet natuurlijk
de miljoenen als gebraden kuikens op zich afkomen, maar mijn fractie voorspelt
hem dat ze als zwarte lijkjes voor zijn voeten zullen liggen, als niet te
ontkennen miscalculaties en bewijzen van grote verliezen. Als wij alleen over
2000 praten, zal de minister die 60 mln. wel binnenhalen, maar daar staan
dan tegenover de reorganisatiekosten, de te veel geïnde omroepgelden
die moeten worden terugbetaald, de vrij forse verliezen in verband met de
niet-geïncasseerde gelden die alsnog geïncasseerd moeten worden
en 10 mln. voor het Gemeentefonds. Met het Provinciefonds is de minister nog
in overleg; als ik het IPO mag geloven, komt de bijdrage daaraan uit op ten
minste 40 mln. Daarbij komt dan nog de vrij schrikbarende brief die wij verleden
week ontvingen van de raad van bestuur van de NOS, waarin vermeld wordt dat
de december-incasso van de Dienst omroepbijdragen verleden week niet heeft
plaatsgevonden, waarmee een bedrag van 100 mln. ongeïnd is gebleven.
Welnu, dan zal zelfs een lachende minister van Financiën begrijpen dat
wij heel benieuwd zijn naar een antwoord. Zelfs al haalt hij 60 mln. binnen,
dan is er toch wel het een en ander te dekken, als er in 2000 een kostenpost
van pak weg 110 mln. tegenover staat. Maar ook in 2001, als het nog maar gaat
om 15 mln. reorganisatiekosten, maar nog steeds wel de compensatiekosten voor
het Gemeentefonds en het Provinciefonds betaald moeten worden, komt de minister
nog niet uit. Er blijft nog steeds een verlies; althans, er staan kosten tegenover
die 60 mln. En het is nog zeer te betwijfelen of het geheel in 2002 wel op
een geringe efficiencywinst zal uitkomen.Mijnheer de voorzitter! Waar hebben wij het nu eigenlijk over? Over een
Dienst omroepbijdragen met exploitatiekosten van 60 mln. Doorgaans tovert
de minister met miljarden, maar nu wil hij een dienst opheffen terwijl dat
een zo gering effect oplevert, dat onze fractie zich in gemoede afvraagt,
of het nu nodig was om zoveel politiek tumult en zoveel maatschappelijke onrust
bij de Dienst omroepbijdragen en bij de lokale en regionale televisie te veroorzaken.
En wat halen wij netto binnen? Niets of een uiterst gering bedrag. Het bedrag
van 60 mln. voor de jeugdzorg was al ingeboekt, dat geld wordt wel uitgegeven.Voorzitter! Over die efficiencywinst maak ik nog een aparte opmerking.
Efficiency is een argument dat hier gebruikt wordt, zowel in de memorie van
toelichting, alsook later, en het roept vragen op. De CDA-fractie maakt onderscheid
in dit verband tussen doeltreffendheid en doelmatigheid. Je kunt op een gegeven ogenblik bepaalde fiscale en andere maatregelen nemen om het innen
van financiën zo effectief mogelijk te maken. Die doeltreffendheid is
prima. Alleen, het innen van geld is geen doel op zichzelf. Het dient een
ander doel, namelijk een onafhankelijke en pluriforme publieke omroep. En
gemeten naar de maat van dat doel – dat is doelmatigheid – moet
je bepalen of het wetsontwerp aan de maat is of niet, en welke andere maatregel
dan ook: of gemeten naar de maat van dat doel, een onafhankelijke publieke
omroep, sprake is van een adequaat wetsontwerp en adequate maatregelen. Daar
hebben wij ernstige vraagtekens bij.Als dan de bewindslieden in de memorie van antwoord, maar ook al eerder
in de Tweede Kamer, spreken over: het gaat hier om een collectieve last en
die wordt betaald uit collectieve middelen, dan zijn wij van mening dat hier
een oneigenlijk argument wordt gebruikt. Het gaat namelijk niet zomaar om
een collectieve last en collectieve middelen. Zo kun je elk geprofileerd probleem
afvlakken en verplatvloersen. Het gaat hier bij het publieke bestel om maatschappelijke
stromingen, maatschappelijke organisaties: organisaties met honderdduizenden
leden, die worden gefaciliteerd door de overheid. En dan heb je een Dienst
omroepbijdragen die een directe relatie legt tussen burger en de omroepen.
Er zijn terdege veel burgers die nog steeds een directe relatie kennen tussen
hun Dienst omroepbijdragen en het publieke bestel.De Dienst omroepbijdragen ziet mijn fractie als een soort buffer tussen
overheid en publieke omroep. Als je die buffer eruit haalt, dan kort je de
relatie tussen de overheid, de politiek en het publieke omroepbestel in. Dan
verandert er iets aan de transparantie van het inningssysteem; de afstand
met de politiek en omroep wordt ingekort. Nu doet mijn fractie daar niet paniekerig
over, want wij hebben heel goed kennis genomen van de garanties die in de
Mediawet genoemd worden: artikel 110 en artikel 111. Alleen, het gaat ons
om de mogelijkheid die in dit wetsvoorstel wordt geschapen van een iets dichter
op elkaar kruipen van publiek bestel en overheid. Als dan de bewindslieden
in hun nota van antwoord aan de Tweede Kamer zeggen dat in de huidige kabinetsperiode
geen voorstel zal worden gedaan tot aanpassing van het ingediende wetsvoorstel,
dan impliceert dat per consequentie de mogelijkheid dat het in de toekomst
wel gebeurt. Nu, precies om dat punt gaat het. Niet dat het nu zal gebeuren –
de goede bedoelingen van de bewindslieden staan volstrekt buiten twijfel –
maar de mogelijkheid dat er in een nieuwe situatie nieuwe voorstellen worden
gedaan, is hiermee gecreëerd. Dan is er op termijn een aantasting van
de onafhankelijkheid en van de pluriformiteit van de omroepen in geding. Niet
direct, nadrukkelijk niet direct. De bewindslieden hebben hun goede bedoelingen
op papier gezet. Maar er moet ons in een democratische rechtsstaat alles aan
gelegen zijn om een onafhankelijk en pluriform omroepbestel in stand te houden
en liever te versterken dan te verzwakken.Mijnheer de voorzitter! De bewindslieden hebben ter adstructie van hun
argument voor die onafhankelijkheid van het omroepbestel een vergelijking
gemaakt met de rechterlijke macht. Daar heeft mijn fractie met interesse kennis
van genomen. Dat is een heel interessante vergelijking en die roept bij ons
nogal wat bedenkingen op. Het lijkt op het eerste gezicht vrij sterk, maar
het is naar de mening van de CDA-fractie pure apekool.In de eerste plaats: de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht is
gebaseerd op het beginsel van de trias politica, dat in de Grondwet is gefundeerd
en in nog een aantal andere wetten uitdrukkelijk is omschreven. Kun je in
gemoede daar nu de Mediawet mee vergelijken? Een simpele formele wet kan worden
ingediend en daarmee kan veel gemakkelijker een wijziging tot stand gebracht
worden betreffende de afhankelijkheid van de publieke omroep dan het geval
is bij de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Daar is een vergelijking
gewoon buitensporig. Ik wil heel graag daarop het antwoord van de bewindslieden
horen.Maar er is een tweede punt. We weten allemaal van het gebrek aan financiën
bij de rechterlijke macht en weten dat dit de kwaliteit en ook de werkdruk
daar nogal verhoogt. Als u die parallel wilt doortrekken, weet u dat een simpele
aantasting of wetswijziging betreffende de omroep daar ook de druk geweldig
kan verhogen. Die vergelijking kan opgaan.Als in de derde plaats de bewindslieden het argument van de vergelijking
met de rechterlijke macht serieus nemen, waarom komt er dan niet binnenkort
een wetsvoorstel tot fiscalisering van de griffierechten? Elke burger die
naar de rechter stapt, moet voor een civiele procedure ruim fl. 100 griffierechten
betalen. Nu, dat is een mooie vergelijking met de Dienst omroepbijdragen.
Fiscaliseer het dan! Het maakt de toegang van de burger tot de rechtbank wel
eenvoudiger. Ik ben benieuwd of dat wetsvoorstel binnenkort zal worden ingediend.
Overigens, mijnheer de voorzitter, heeft in de vierde plaats het argument
van vergelijking met de rechterlijke macht iets riskants. Uit publieke middelen
wordt een instantie betaald. Als dat argument inderdaad zou worden gebruikt,
ben je dichtbij een goed argument voor een staatsomroep.Kortom, de vergelijking met de rechterlijke macht is ondeugdelijk en ondoordacht.
De bewindslieden geven natuurlijk best toe, dat betaling van publieke diensten
uit publieke middelen geen dogma is. Maar waarom is het geen dogma? Welnu,
om de simpele reden dat je je altijd de vraag moet stellen wat de aard van
het doel is waarom het gaat. Met welke financiering, gemeten aan de aard van
dat doel, ben je op een adequate manier bezig? Als die vraag niet kan worden
beantwoord kom je tot een hutspotargumentatie, waarbij rechterlijke macht
en onafhankelijke omroep door elkaar heenlopen. De vragen betreffende de financiering
van de rechterlijke macht en die van het publieke bestel zijn principieel
zeer verschillend.Mijnheer de voorzitter! Wat ik heb gezegd over de onafhankelijkheid van
de pluriforme publieke omroep heeft nog sterker betrekking op de lokale en
de regionale omroepen. De opslagen vervallen, er komen compensaties in het
Gemeentefonds en het Provinciefonds en al met al kan gezegd worden, dat de
lokale en de regionale omroepen, ook naar aanleiding van de berichten die
deze Kamer uit die instanties heeft ontvangen, met handhaving van de Dienst
omroepbijdragen beter zijn gediend dan met dit nieuwe wetsvoorstel. De Tweede
Kamer heeft gekozen voor groei van de lokale en de regionale
omroepen, juist om die in hun vitaliteit te bevorderen op lokaal en provinciaal
niveau maar straks moet op provinciaal en lokaal niveau, dat wil zeggen in
provinciale staten en in gemeenteraden, het debat over de verdeling van de
gelden worden gevoerd. Als de staatssecretaris in de Tweede Kamer heeft gezegd
dat het lokale subsidiebeleid de lokale media op de huid kan zitten, vraag
ik mij in gemoede af waarom hij dan met een dergelijk wetsvoorstel het risico
loopt om de mogelijkheden van discussies op dat gebied te vergroten. Ik kan
mij voorstellen, dat hij eerder een wetsvoorstel indient om die regionale
en lokale omroepen te versterken en de mogelijkheden voor een onafhankelijke
en pluriforme omroep zo te versterken dat de mogelijkheden om discussies te
krijgen in gemeenteraden en provinciale staten ter aantasting daarvan niet
nodig zullen zijn. Ik weet dat een vergelijking met andere Europese lidstaten
riskant is en zeker niet afdoende is als argument. Elk land heeft zijn eigen
regels. Maar één ding staat vast: bijna alle Europese lidstaten
hebben een onafhankelijk inningsbureau voor de omroepbijdragen, juist bedoeld
om de politiek op afstand te houden.Mijnheer de voorzitter! Ik wil nog twee opmerkingen maken over de gewetensbezwaarden
en over het personeel van de Dienst omroepbijdragen. In de memorie van antwoord
zeggen de bewindslieden, dat de plaatsingsmogelijkheden bij de Belastingdienst
zijn vergroot. De CDA-fractie heeft geen argumenten om dat te bestrijden.
Integendeel, als die vergroting metterdaad zo wordt ervaren binnen de Dienst
omroepbijdragen, heeft zij daar ten volle vrede mee. Maar zij heeft wel kritiek
en zij wil die openlijk uiten, ook al is het maar achteraf. Het moet gezegd
worden in verband met toekomstige processen. Het overleg met de Ondernemingsraad
van de Dienst omroepbijdragen loopt parallel met het wetgevingsproces en dat
is laakbaar. Dat overleg had eerder moeten plaatsvinden. Dat het convenant
nog niet is afgesloten – voorzover ik weet sinds vanmiddag – vind
ik laakbaar. Daarover hadden eerder garanties gegeven moeten worden. Het gaat
ons dan niet alleen om het personeel van de DOB, maar in veel gevallen ook
om hun partners en gezinnen. Die leven in onzekerheid en dat was niet nodig
geweest!Bij de gewetensbezwaarden schijnt het om slechts 3% van de huishoudens
te gaan, een kleine minderheid. De CDA-fractie zal de meeste argumenten van
deze mensen om geen radio of televisie in huis te hebben, niet delen. Maar
wij komen in een democratie wel op voor minderheden en behoren daarmee met
grote zorgvuldigheid om te gaan. Handhaving van de DOB had deze mensen een
betere dienst bewezen dan het nieuwe systeem dat voor hen nadrukkelijk nadelig
is.De fractie van het CDA komt tot de voorlopige conclusie dat het kabinet
de Staten-Generaal heeft opgezadeld met een overbodig wetsvoorstel. De efficiencywinst
zal zeker de eerste twee jaar niet gehaald worden en ook daarna valt dat nog
zeer te betwijfelen. De lokale en regionale omroepen zijn slecht af met dit
wetsvoorstel en de gewetensbezwaarden en het personeel van de DOB worden erdoor
benadeeld en dat was niet nodig geweest.Mijnheer de voorzitter! Wij zien de antwoorden van de bewindslieden met
belangstelling tegemoet. Onze vragen zijn bedoeld om een bijdrage te leveren
aan de kwaliteit van de mediapolitiek die onderdeel uitmaakt van de cultuurpolitiek.
Omdat het woord "cultuur" etymologisch betrekking heeft op "met respect bejegenen"
en "met zorg onderhouden", wil mijn fractie het gesprek met de bewindslieden
met respect voeren. Wij doen dat echter ook met zorg; zorg om de kwaliteit
van het publieke bestel ten behoeve van het hele volk. Met een variatie op
de bekende woorden van de staatssecretaris: mijn fractie is heel graag bereid
om het beste van het beleid van de bewindslieden populair te maken, maar zij
wil er alles aan doen om het populaire van het beleid beter te maken!De voorzitter:Ik wens de heer Woldring graag geluk met het houden van zijn maidenspeech.
Met de heer Woldring heeft een politiek filosoof zijn intrede gedaan in deze
Kamer en ook een strijdbaar christen-democraat. Als zodanig had de heer Woldring
zich al in geschrift laten kennen, maar voor wie het nog niet wist, sprak
deze maidenspeech vanavond duidelijke taal.Ik wens de heer Woldring met die duidelijke taal graag van harte geluk.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter! Een scherp debat bevordert de waarheidsvinding. In het verslag
heeft mijn fractie geprobeerd duidelijk te maken dat dit wetsvoorstel enige
aanscherpingen nodig heeft om tot die waarheidsvinding te komen. Ik hoop dat
de bewindslieden het ook zo hebben ervaren, al was het antwoord in de memorie
van antwoord niet van dien aard dat het mijn fractie heeft kunnen bevredigen.
Dat kan na dit plenaire debat wel het geval zijn. Je weet nooit.Blijft de vraag in goed Amsterdams gezegd: waar heb dit nou voor nodig?
In 1996 is door de Kamer en door een kabinet in eenzelfde samenstelling beslist
dat de Dienst omroepbijdragen een zelfstandig bestuursorgaan wordt. Dat heeft
ons 26 mln. gekost. Drie jaar later komt er een voorstel om het toch anders
te doen, terwijl in dat wetsvoorstel stond dat het systeem van de inning van
de gelden ten behoeve van de publieke omroep voldeed. De bewijslast van de
noodzaak om met een wetsvoorstel te komen ligt dan toch heel sterk bij de
regering. De reden zou kunnen zijn dat er sindsdien iets is gebeurd, maar
onze fractie heeft er nog geen kennis van genomen wat dit kan zijn geweest.
De Dienst omroepbijdragen als zelfstandig bestuursorgaan functioneert goed,
ook naar de mening van de regering. Er is een concessiewet op komst met niet
onbelangrijke veranderingen in het omroepbestel. Het is denkbaar dat je in
het kader daarvan ook de financiering van de omroep betrekt. Dat zou dan ook
een nieuw punt kunnen zijn, maar dat wetsvoorstel is nog niet bij ons. De
regering stelt in de memorie van antwoord dat het een urgent wetsvoorstel
is en dat het voortvloeit uit het regeerakkoord. Dat is een van de punten
waarbij de scherpte van het debat op zijn plaats is. In het verslag had mijn
fractie gevraagd om een nadere uitleg, omdat het antwoord van de staatssecretaris
in de Tweede Kamer dat het was gebaseerd op voortschrijdend inzicht als redengeving
door ons van te laag niveau werd geacht. Dan zal men toch willen weten om
welk inzicht het gaat. In het regeerakkoord staat uitsluitend dat ter mogelijke voorziening van
een post van 60 mln. ten behoeve van de jeugdhulpverlening, een buitengewoon
lovenswaardige doelstelling, een onderzoek zal worden gedaan naar de mogelijkheid
van fiscalisering van de omroepbijdrage. Het enige waar regeringsfracties
en leden van de regering aan gehouden zijn, is het houden van dat onderzoek.
Juist op dat punt is de regering tekort geschoten. Zij heeft haar taak om
uitvoering te geven aan het regeerakkoord niet uitgevoerd. Wel ligt er een
wetsvoorstel. Enige consistentie in dat gedrag is toch te zoeken. Er is mogelijk
een intern onderzoek gehouden dat misschien niet heeft geleid tot een eensluidend
standpunt, maar in ieder geval is er geen onderzoek gehouden waarop je je
kunt beroepen. Dat zal bij een paar van de punten die ik ga noemen een aantal
pijnlijke gevolgen opleveren.Het tweede punt is de kwaliteit van de opgegeven motieven om toch met
dit wetsvoorstel te komen. In de memorie van antwoord, na veel gepraat in
de Tweede Kamer, houdt de regering het op twee motieven: er is doelmatigheidswinst –
ik hoop dat de staatssecretaris van Cultuur mij zal beloven dat de term "efficiencywinst"
niet meer zal worden gebruikt – en er is een voorkeur voor financiering
als collectieve last in plaats van als retributie. Dat zijn de enige argumenten
die voor dit wetsvoorstel zijn aangevoerd. Als die argumenten om welke reden
dan ook falen, is daarmee de grondslag aan het wetsvoorstel ontvallen, tenzij
men alsnog een motief bedenkt.Ik ga thans in op die motieven, want ik ben nog bezig in het scherpe debat
dat ik aankondigde. Puur met het opheffen van de Dienst omroepbijdragen is
op langere termijn natuurlijk een doelmatigheidswinst te behalen, want er
is een overheidsorgaan minder en je int de gelden op een andere wijze. Het
opheffen van de omroepbijdrage als zodanig heeft echter wel negatieve gevolgen
voor de schatkist. De inkomsten die men nu uit het bedrijfsleven en instellingen
haalt, die nu 45 mln. bedragen en die tot 80 mln. zouden oplopen, vallen geheel
weg. Bovendien zegt de regering de kosten van de opheffing van de dienst te
kunnen betalen met een bedrag van 20 mln. in 2000 en nog eens 15 mln. in 2001.
Onderzoekingen op dat terrein van meer openbare aard, waarvan de regering
kennis heeft kunnen nemen, suggereren op zijn minst dat dit bedrag aanzienlijk
hoger moet zijn. De regering geeft dat zelf ook enigszins toe door op blz.
16 van de memorie van antwoord te spreken van bovenformatieve plaatsen binnen
de Belastingdienst om dit mogelijk te maken. Beredeneerde schattingen die
ik heb ontvangen, komen eerder uit op een bedrag van 70 mln. dan op een bedrag
van 45 mln.Dan is er nog de beroemde rentekwestie. Voorzover in het regeerakkoord
iets afgesproken was, was dit dat de 60 mln. voor de jeugdhulpverlening uit
de schatkist kon komen, omdat er op andere wijze geld in de schatkist zou
komen. Nu is er al enige twijfel over de omvang van de opbrengst als gevolg
van het opheffen van de omroepbijdrage. Maar door niet te heffen in de loop
van het komende jaar is een aanzienlijk gat in de kapitaaldekking van de omroepreserve
gevallen van 600 à 700 mln. Dat zal structureel een tekort van 35 mln.
opleveren. De heer Zalm schudt nu met zijn hoofd. Maar als hij mij kan aantonen
dat hij die 35 mln. wel in de schatkist krijgt, dan is hij een goede. Met
een verhaal over kas- en transactiebasis overtuigt hij een eenvoudige burger
niet. Ik moet op mijn afdelingsvergadering kunnen uitleggen dat je geen 35
mln. kwijt bent als je niet meer kunt beschikken over het bedrag dat eerst
35 mln. opbracht. Er zijn in de memorie van antwoord en in het debat met de
Tweede Kamer wel pogingen gedaan om dit uit te leggen, maar die waren geenszins
overtuigend. Naar mijn oprechte overtuiging is sprake van een structureel
tekort van 35 mln. Als je dat allemaal bij elkaar optelt, blijft er van die
mooie winst ten behoeve van de jeugdhulpverlening weinig over. Gelukkig is
in de ministerraad in het kader van het belastingplan al beslist, dat de jeugdhulpverlening
dat bedrag toch krijgt. Dat is ook terecht. Daarover behoeven wij ons dus
niet zoveel zorgen te maken. Het is ook een vergelijking van appels en peren,
want er wordt bezuinigd op de omroepbijdrage ten behoeve van de jeugdhulpverlening,
zonder dat is gediscussieerd over de vraag of dat wel een goed idee is.Het tweede argument van de regering is de financiering als collectieve
last. Er is best een goede discussie te voeren over de vraag of je de kosten
van een publieke dienst via retributies dan wel via de inkomstenbelasting
moet binnenhalen. Die discussie is nu echter niet gevoerd. Aan de hand van
dit wetsvoorstel is alleen de deeldiscussie gevoerd en niet de algemene discussie
over de baten die uit de retributies moeten komen en de baten die uit de algemene
middelen worden opgebracht. De regering heeft in dit geval met argumenten
aangevoerd waarom financiering uit de algemene middelen nu wel op zijn plaats
is. Maar er is ook een andere kant van het verhaal, zoals de heer Woldring
aangaf, namelijk of het niet van belang is om een directe relatie te leggen
met het product dat de burger krijgt. Waarom zijn dan niet andere algemene
heffingen die de communicatie van de burger raken tevens onder de collectieve
lasten gebracht? Vrijwel elke burger heeft een telefoonabonnement en kabelabonnement.
Volgens de redenering van de regering zouden ook die abonnementen in de collectieve
sfeer gebracht moeten worden. De regering zal ongetwijfeld hiertegen aanvoeren
dat beide sectoren sinds kort zijn geprivatiseerd. Mijn reactie daarop is
dat dit wel een toevallig argument is. Privatisering is op zichzelf niet van
belang voor de beantwoording van de vraag of het collectieve lasten zijn of
niet. Ik pleit voor een goede discussie, zodat duidelijk wordt wat hieronder
verstaan kan worden en in welke gevallen hiervan gebruikgemaakt kan worden.
Er zijn valide argumenten door de regering naar voren gebracht, maar de discussie
is nog lang niet uitgekristalliseerd. Het plompverloren toepassen van dit
uitgangspunt op dit wetsvoorstel vergt meer argumentatie dan de regering tot
nu toe ten beste heeft gegeven.Voorzitter! Wij hebben pijnlijke ervaringen met Europese regelgeving.
De voorganger van de staatssecretaris, de heer Nuis, heeft gedaan gekregen
dat er in het Verdrag van Amsterdam een protocol is opgenomen waardoor de
financiering van de publiek omroep zekerder wordt gesteld. Voorwaarde daarbij
is wel dat de marktverhoudingen niet verstoord worden. Dat is prima. Het is
echter van belang dat wij niet het risico lopen dat door wijziging van de
financie ring van het stelsel, de ruimte die wij van Europa
hebben gekregen, wordt beperkt. Een rechtstreekse overheidsoverheidssubsidie
heeft veel meer een marktverstorend karakter dan een omroepbijdrage die door
de burger wordt betaald. De regering heeft dit argument te gemakkelijk van
tafel geveegd. Mijn fractie heeft in dit verband verwezen naar de Securitel-affaire.
Het zou buitengewoon pijnlijk zijn als de Nederlandse regering door onachtzaamheid
een wetsvoorstel doorzet dat vervolgens door de Europese Commissie wordt afgekeurd.
De regering zou hierover de mening van de Europese Commissie vragen, maar
ik heb daarvan geen verslag in de stukken aangetroffen.De meeste noord-Europese landen die vergelijkbaar zijn met Nederland kennen
wel een omroepbijdrage. Recent is die bijdrage in een aantal landen ook ter
discussie geweest, maar niet afgeschaft. De regering vraagt zich in reactie
hierop af waarom Nederland niet voorop mag lopen in Europa. Dat mag natuurlijk
best, maar het is mij niet opgevallen dat de regering dit regelmatig doet,
bijvoorbeeld op het gebied van democratisering. Trouwens, als je voorop loopt,
moet je heel goed weten waarom je dat doet. Ik vraag mij sterk af of de regering
daar wel goede redenen voor heeft. In Duitsland heeft men mede op basis van
het Grundversorgungsprinzip, zoals gehanteerd door het Bundesverfassungsgericht
in Karlsruhe, besloten tot handhaving van de omroepbijdrage. Dit is een goed
punt voor een debat met de regering, want in de beantwoording van moeilijke
vragen scherpt zich de geest, zelfs die van bewindslieden.Voorzitter! Mijn fractie vindt de inkomenseffecten van groot belang. Wij
hadden verwacht dat de regering voor het indienen van het wetsvoorstel onderzoek
zou hebben gedaan naar de gevolgen van deze maatregel voor de verschillende
inkomenscategorieën. In het verslag hebben wij hiernaar gevraagd, maar
in de memorie van antwoord hebben wij hier geen afdoende reactie op gekregen.
Ik begrijp nu dat die gegevens nauwelijks voorhanden zijn. Wij vroegen naar
de omvang van groepen van mensen die tot nu toe wel omroepbijdrage betaald
hebben, maar dat straks niet meer doen, en naar de omvang van groepen die
tot nu toe eenmaal omroepbijdrage betaalden omdat zij samen een huisgezin
vormden, maar straks meermalen de omroepbijdrage betalen omdat er binnen een
gezin meer inkomens zijn. Dat soort zaken zijn voor ons van grote betekenis.
Dat bedrijven en instellingen niet meer hoeven te betalen, is al erg genoeg.
Als tweeverdieners nu meer moeten gaan betalen dan alleenverdieners, zelfs
als deze tweeverdieners een zeer laag inkomen hebben, vraag ik mij af of wij
nog op de goede weg zijn. Kortom, het gaat om de onzekerheid over de inkomenseffecten.
Het antwoord van de regering is: ons voorstel is inkomensneutraal. Maar dat
is een fiscaal-comptabele wijze van denken. Als ik de stukken goed begrijp –
ik ben slechts een eenvoudig jurist – wordt de inkomstenbelasting verlaagd
vanwege de "vergroening"; de ecotaks wordt elders geheven en daarom gaat de
inkomstenbelasting 1,2% omlaag. Daarom kunnen wij inkomensneutraal 1,1% belastingverhoging
invoeren om het inkomen van de omroepen te verzekeren. Dat is inkomensneutraal
voor de begroting van 2000, maar wat dat in de loop der tijd voor de verschillende
groepen zal betekenen als de inkomensbelasting wordt verhoogd, leid je niet
af uit het begrip inkomensneutraal.Het is best mogelijk dat het nieuwe systeem voordelig is voor allerlei
groepen die wij bijzonder graag willen helpen, maar wij hebben daar geen gegevens
over. Het verbaast ons dat een onderzoek daarnaar niet vooraf is gegaan aan
het indienen van het wetsvoorstel.Ik heb overigens een poging gedaan om bij het Centraal bureau voor de
statistiek hierover iets op tafel te krijgen. Daar kon men ook niet zoveel
vinden. Ik meen dat een zelfstandig onderzoek nodig zou zijn geweest, maar
het is duidelijk dat dit niet nu, op het laatste moment, moet gebeuren.Het is de vraag of het nieuwe systeem van financiering de positie van
de omroep verzwakt of versterkt. Een vergelijking met het systeem van de omroepbijdragen
maakt duidelijk dat het de positie verzwakt. Als je eenmaal hebt beslist dat
je de omroepbijdrage wilt afschaffen en je bekijkt dan wat is voorgesteld,
blijkt dat het stelsel enige garantie biedt. Het staat echter dichter bij
de overheid. Het wordt een subsidie van de overheid, ook al wordt het in de
artikelen 110 en 111 van de Mediawet nader vormgegeven. De wetgever kan de
begrotingswetgever niet dwingen: de begrotingswetgever zal vaststellen of
het zal gebeuren of niet. De discussie die de minister van Financiën
in de Tweede Kamer voerde, is in deze interessant. Hem werd gevraagd, de extra
miljoenen die zouden moeten toekomen aan de provinciale omroepen, vast te
leggen in een amendement. Hij zei dat hij daarvoor de ruimte niet had en dat
zou betekenen dat de inkomstenbelasting nog eens met vijf promille zou moeten
worden verhoogd. Dan werd het dus niet 1,1%, maar 1,15%. Daar had hij, gelet
op het belastingplan, de ruimte niet voor en daarom kon dat niet. Dat is op
zichzelf een valide argument, maar het geeft precies aan waar de zwakte van
het wetsvoorstel zit. Blijkbaar geeft het belastingplan op een bepaald ogenblik
geen ruimte meer om te doen wat men voor de omroep wil doen. De minister had
de Kamer wel kunnen toezeggen de omroepbijdrage te verhogen. Hij had de provincies
ook de ruimte kunnen geven, de opcenten te verhogen.Ik sluit mij aan bij de opmerking over de 100 mln. van december 1999 waarvoor
dekking moet worden gezocht. Ik neem aan dat de minister van Financiën
daarop een antwoord kan geven.Ik rond af. De provincies voelen zich niet ruimhartig behandeld. Dat is
duidelijk. Het IPO heeft ons vandaag een brief daarover gestuurd. De provincies
hadden gerekend op een verhoging van het tientje, al sinds 10 jaar het beschikbare
bedrag voor de provinciale opcenten. Zij hoopten dat dit bedrag niet als grondslag
zou worden genomen voor de nieuwe berekeningswijze, maar dat er een verhoging
van 24% in zou zitten. Daarover is immers in juni in de Tweede Kamer in overleg
met de regering minstens overeenstemming bereikt. De minister bleek niet bereid
daaraan mee te werken. Het amendement werd daarom ingetrokken. Jammer, de
Tweede Kamer heeft het recht van amendement, wij niet. Dat zou een sterke
positie hebben opgeleverd. Er ligt een motie-Van Zuijlen/Atsma in de Tweede
Kamer. Ik dring er bij de minister op aan om, mocht het wetsvoorstel worden
aangenomen, alsnog datgene te doen wat hij in november niet wenste te doen.
Ik weet dat hij in overleg is met de provincies. Het kan zijn
dat de staatssecretaris voor cultuur hem duidelijk heeft kunnen maken dat
onafhankelijke omroepen in alle provincies een belang vormen voor de samenleving.Voorzitter! Na al deze gepointeerde punten voor het debat wacht mijn fractie
het resultaat van dit debat in opgewektheid af. Die fractie is zoals bekend
sinds jaar en dag gewend om ook intern grondig te discussiëren.De heer De Vries (RPF/GPV):Mijnheer de voorzitter! Waarom zouden wij het doen? Ik wil in mijn bijdrage,
waarin ik ook namens de SGP-fractie spreek, eerst de argumenten vóór
langsgaan die ik in de stukken heb gevonden, en zal daarbij aangeven waarom
deze onze fracties niet hebben overtuigd. Daarna zal ik enkele bezwaren aanvoeren
en aangeven waarom het verweer van de regering daartegen ons niet overtuigt.
Onze conclusie zal duidelijk zijn, al houdt de regering natuurlijk de kans
om ons op andere gedachten te brengen.In de memorie van antwoord lezen wij dat de keus voor afschaffing van
de omroepbijdragen "in de eerste plaats op pragmatische gronden is gemaakt".
Het voornaamste motief is doelmatigheidswinst. Ik stel daar tegenover dat
de Dienst omroepbijdragen al heel doelmatig werkt, met inningskosten van circa
4% van de omzet, waarvan de helft wordt terugverdiend door de rente op vooruitbetaling.
Het werkelijke voordeel van deze ingreep voor de staatskas bedraagt dan ook
niet 60 mln., maar 30 mln. na twee jaar. De regering heeft wel een financieel-theoretische
redenering om die 30 mln. verlies aan rente niet mee te tellen, maar dat poetst
het feit niet weg.Die 60 mln. wil de regering bestemmen voor de jeugdzorg. Wij vinden dit
een vreemde koppeling, die in dit debat niet thuishoort. Bovendien heeft de
jeugdzorg die 60 mln. extra inmiddels al gekregen uit de plooien van de begroting.
Als er meer nodig is, moeten daar andere oplossingen voor te vinden zijn in
deze tijd van economische voorspoed.In de Tweede Kamer zei de staatssecretaris dat dit voorstel past in het
streven naar minder doelheffingen en meer algemene heffingen. In de memorie
van antwoord aan deze Kamer is dat gecorrigeerd tot "een evenwichtig beleid
inzake doelheffingen enerzijds en algemene heffingen anderzijds". Dat past
inderdaad beter bij de feiten, maar waarom dat evenwicht nu net gevonden moet
worden door de bekostiging van de publieke omroep van de ene naar de andere
sector over te hevelen, ontgaat ons.In het debat van vorige week heeft minister Zalm er nog een argument aan
toegevoegd: de afschaffing is gunstig voor het prijsindexcijfer, dat door
andere overheidsheffingen juist wordt verhoogd. Dat is waar, maar het is logischer
dit als argument tegen nieuwe heffingen aanvoeren, zoals de BTW-verhoging
in de Belastingherziening 2001.Een ander pragmatisch argument: na de afschaffing is er geen probleem
meer met zwartkijkers en met studentenhuizen en bejaardenoorden. Dat klopt,
maar er ontstaat een ander probleem met de lastenverzwaring voor mensen die
geen televisie of radio hebben of die wegens hun handicap waren vrijgesteld
van de omroepbijdrage.Ik kom tot de meer inhoudelijke argumenten voor het voorstel. De regering
stelt dat er slechts een beperkte relatie is tussen de betaling en de verleende
dienst en dat vrijwel alle burgers in het bezit zijn van een ontvangsttoestel.
Het venijn zit hier in het woord vrijwel. De publieke omroep wordt collectief
geproduceerd, maar zijn diensten worden individueel gebruikt. Toerekening
aan de gebruikers is daardoor goed mogelijk. De regering heeft allerlei collectieve
voorzieningen als parallel genoemd, zoals defensie, de rechterlijke macht,
de gezondheidszorg, maar dat zijn geen correcte vergelijkingen. Bij defensie
en justitie gaat het om een zuiver collectief goed. De gezondheidszorg betreft
onvoorziene lasten, waartegen men zich vrijwillig of verplicht verzekert.
Het onderwijs is ook genoemd, maar daar wordt wel degelijk schoolgeld geheven
voor niet-leerplichtige kinderen. Ik zou ook de musea kunnen noemen: door
afschaffing van de toegangsprijs vallen ook personeelskosten uit te sparen
met een compensatie door een hogere uitkering uit de staatskas. Toch heb ik
daarvan niet gehoord!Als argument voor financiering uit de algemene middelen is gesteld, dat
een goede informatievoorziening van algemeen belang is. Dat is op zichzelf
waar, maar niet elke zaak van algemeen belang rechtvaardigt bekostiging uit
de algemene middelen, van overheidswege. De dagbladen bijvoorbeeld, niet minder
belangrijk voor een goede informatievoorziening, bedruipen zichzelf. De omroepbijdrage
is destijds niet op deze grond ingevoerd, maar omdat financiering door de
contributies aan de omroepverenigingen te veel freeriderschap zou uitlokken.Tot slot betoogt de regering, dat de financiële onafhankelijkheid
van de publieke omroep is gewaarborgd doordat in artikel 110 van de wet de
hoogte van de uitkering is vastgelegd. Maar een wet kan altijd door een andere
wet worden veranderd. Het is waar dat dit met de hoogte van de omroepbijdrage
nu ook kan. Er is echter één wezenlijk verschil: een beslissing
over de omroepbijdrage raakte niet de rest van de rijksbegroting. Straks zal
elke verhoging of verlaging van de uitkering aan de publieke omroep effect
hebben op het totaal van de rijksbegroting. Als ik zie dat nu, om 60 mln.
voor een ander doel vrij te maken, het hele bekostigingssysteem wordt omgegooid
en een hele dienst wordt opgeheven, vrees ik dat de kans op verlagingen groter
is dan op verhoging. De publieke omroep moet maar wat doelmatiger werken,
zal dan worden gezegd, of ze kan wel met wat minder toe, of ze moet maar meer
reclame gaan uitzenden.Hiermee ben ik al overgegaan naar mijn bezwaren tegen bekostiging van
de publieke omroep uit de algemene middelen. Ik noemde ook al, dat mensen
zonder ontvangsttoestel voortaan ook aan de bekostiging moeten bijdragen.
Ook al gaat het maar om 3% van de huishoudens, het is onnodig en voor principieel
bezwaarden extra schrijnend.Een groot bezwaar is ook dat de regionale en lokale omroepen volledig
afhankelijk worden van de gunsten van provinciale en gemeentelijke overheden,
die hun afweging maken over de besteding van hun middelen. Omdat die omroepen
ook kritisch over hun beleid berichten, ontstaat hier een enorm spanningsveld
voor de onafhankelijkheid van de journalistiek. De provincies die nu pas met
publieke regionale omroep willen beginnen, zoals Utrecht en Noord-Holland,
zitten extra moeilijk, doordat de regering de status quo (dat
wil zeggen de toestand voor dit jaar) tot uitgangspunt neemt voor het beschikbaar
stellen van middelen. Elders in Europa is men van mening dat bekostiging van
de publieke omroep uit de algemene middelen wel degelijk zijn onafhankelijkheid
kan aantasten. Op dit punt vind ik het niet wijs, als wij met rest van Europa
uit de pas gaan lopen. Trouwens, drie jaar geleden dacht de vorige staatssecretaris
van Cultuur er ook nog zo over, maar ja, die was geen econoom...Tot slot merk ik op, dat een verhoging van het laagste tarief in de loon-
en inkomstenbelasting indruist tegen het beleid van verschuiving van directe
naar indirecte belastingen.Kortom, voorzitter, voor een betrekkelijk gering financieel voordeel op
termijn wordt een hoge prijs betaald, te hoog naar het oordeel van onze fracties.
Met belangstelling wacht ik de reactie van de bewindslieden af.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! Ik vervang mijn fractiegenoot Van der Lans die in Rusland
kijkt of het goed gaat met de verkiezingen die op dit moment plaatsvinden.De regering heeft dit voorstel in ijltempo door de Kamers gejast en het
heeft ook heel wat tongen in beweging gebracht. Dat leidt al direct tot de
eerste vraag: wat is nu eigenlijk de echte urgentie om het in dit tempo te
doen en het bijvoorbeeld niet te koppelen aan de discussie over de Concessiewet?
Dat is natuurlijk het gaatje in de begroting voor het jaar 2000! Maar moet
die heisa nu alleen om die 60 mln. worden aangegaan? De fractie van GroenLinks
staat op zich niet onwelwillend tegenover fiscalisering van de financiering
van de publieke omroep. In een baaierd van commercialisering is een sterke
omroep van algemeen belang. Die mag wat ons betreft wel uit de algemene middelen
worden gefinancierd. De wijze waarop de regering deze gedachte wil realiseren,
stelt onze positieve grondhouding echter danig op de proef.In 1996 schreef de toenmalige staatssecretaris in een memorie van antwoord
bij de verzelfstandiging van de Dienst omroepbijdragen: "Gegeven de aard van
de materie zou overwogen kunnen worden de uitvoering van de regeling inzake
omroepbijdragen op te dragen aan de Belastingdienst en de heffing onder het
fiscale regime te brengen. Het is de regering evenwel niet gebleken dat dit
uit een oogpunt van doelmatigheid of kostenbeheersing voordelen zou opleveren.
Mede als gevolg van een aantal voorlichtingscampagnes en een verscherpte controle
is het aantal niet-geregistreerde huishoudens thans zeer gering terwijl tegen
wanbetalers effectief wordt opgetreden. De inningskosten zijn mede als gevolg
van de ver doorgevoerde automatisering laag te noemen." Wat is er veranderd
in de afgelopen drie jaar? Waarom geldt dit niet meer? Welk voortschrijdend
inzicht ligt hieraan ten grondslag?In een voetnoot bij het regeerakkoord verschijnt opeens de gedachte om
de mogelijkheden van de fiscalisering te onderzoeken en eventuele besparingen
ter beschikking te stellen aan de jeugdzorg. Hierover is al veel te doen geweest
en ik zal dit allemaal niet herhalen. Eén ding wel: die koppeling bevalt
mij allerminst. Hij leidt tot onzuiver redeneren. Er is extra geld nodig voor
de jeugdzorg of niet. Dit mag in mijn ogen niet afhankelijk zijn van mogelijke
opbrengsten van de fiscalisering van de omroepbijdrage. Dan ontkom je er niet
aan om de argumentatie zo te plooien in de richting van het gewenste doel,
dat je niet meer op grond van valide argumenten tot een conclusie komt, maar
anderszins. Dit leidt mijns inziens tot bijvoorbeeld het niet helemaal frisse
tafereel van de 60 mln. voor jeugdzorg, gefinancierd uit een opbrengst die
allesbehalve solide oogt, om het niet nog wat onprettiger te zeggen.Op grond van de normale, heldere voor het begrotingsjaar 2000 geldende
maatstaven rammelt de dekking volgens mij aan alle kanten. De regering heeft
de 60 mln. voor de jeugdzorg in het Belastingplan opgenomen. Dit is wat ons
betreft prima. Ik vind het echter tot de door minister hoog gehouden begrotingskwaliteit
horen om de dekking harder te maken dan de nu opgevoerde kronkelredenering
rond de vermeende efficiencywinst van de fiscalisering van de omroepbijdrage.
Er moet vandaag nog wel wat bij op tafel om in ieder geval ons van die financiële
voordelen te overtuigen. De afhankelijkheidskoppeling is beleidsinhoudelijk
dubieus, begrotingstechnisch ongewenst en financieel echt niet valide. Dit
valt mij van deze minister van Financiën een beetje tegen.De argumentatie voor deze conclusie volgt uit de aanwezige gegevens en
de nogal merkwaardige argumenten uit de memorie van antwoord. Bedragen de
inningskosten nu 60 of 47 mln.? Ik heb behoefte aan een heldere definitie
van perceptiekosten bij het innen van een dergelijke vergoeding. Kunnen bijvoorbeeld
de vergoeding van derden, de opbrengst van boetes en de vergoeding van aanmaningskosten
nu wel of niet in mindering worden gebracht op de perceptiekosten? Normaal,
boekhoudkundig gezien lijkt mij dat je dit zou moeten doen. Hier gebeurt dit
kennelijk niet. Ik ben het met de regering eens dat dit bij renteopbrengst
iets anders ligt.De kernvraag is echter of het totaal van omroepbijdragen, aanmaningskosten,
boetes, vergoeding van provincies en de rentebaten in één bedrag
als rijksomroepbijdrage wordt doorgegeven aan de omroep, geïndexeerd
en wel. Ik zou hierop graag een helder antwoord krijgen. Als dit zo is, dan
zijn de kosten om dit bedrag bij elkaar te sprokkelen, inderdaad circa 60
mln. Ik heb dit echter niet spijkerhard kunnen terugvinden in alle gegevens.Ik kom nu op het verschil tussen de omroepbijdrage en de veel latere belastingontvangsten.
Ik heb daar enkele minuten over moeten nadenken en ik snap het nog niet helemaal.
Is dit rentenadeel nu structureel – dat wil zeggen dat het ieder jaar
terugkomt – of niet? Als ik het goed begrepen heb, is het antwoord van
de regering: het is structureel, maar door een bepaalde operatie maken wij
het eenmalig en bovendien telt het voor ons niet, omdat wij bij belastingheffing
nooit rente-inkomsten of -verliezen begroten. Mijn vraag is of deze redenering
juist is. Als dat het geval is, is mijn antwoord: dat oogt wel eenvoudig,
maar deugt het ook?In het licht van de op rekeningbasis geboekte rentepost bij de Dienst
omroepbijdragen van 5 mln. is mijn vraag hoe het zit met het berekende rentenadeel
van 35 mln. Bij de DOB wordt rekening gehouden met een renteopbrengst
op jaarbasis van 5 mln. en opeens verschijnt heel ergens anders een bedrag
van 35 mln. Het rentesaldo zal toch ook afhankelijk zijn van de gefaseerde
wijze waarop de omroepen de omroepbijdragen krijgen?Voorzitter! Omdat de commissie cultuur daarom heeft gevraagd, heeft de
regering ons de ambtelijke verkenning van de mogelijkheden voor fiscalisering
van de omroepbijdrage toegestuurd. Dank daarvoor. Wij hebben die ter inzage
gehad. Ik neem aan dat dit het onderzoek is waar_Ik begrijp uit de gebaren
van de minister dat dit niet het geval is. Dan is de vraag natuurlijk: wat
was het onderzoek wel? Die nota betrof dus niet het onderzoek waarover in
het regeerakkoord sprake is, begrijp ik uit het knikken van de minister. In
de brief die de staatssecretaris van OCW daarbij heeft geschreven, stelt hij –
en dat begrijp ik heel goed – onder meer: de regering wil erop wijzen
dat in het belang van de vrije ambtelijke advisering van bewindspersonen dergelijke
interne ambtelijke stukken in beginsel binnen de muren van het departement
dienen te blijven. Teneinde aan het verzoek van uw commissie tegemoet te komen,
is de regering bereid het rapport ter vertrouwelijke inzage aan de leden ter
beschikking te stellen. Bijgaand ontvangt u het ambtelijk rapport. Ik verzoek
u hier zeer vertrouwelijk mee om te gaan.Met andere woorden: ik zit in de rare situatie dat ik het er helemaal
niet over kan hebben. Dan is de vraag: waarom krijgen wij het dan? Het antwoord
luidt: omdat erom gevraagd is. Maar waarom vragen wij iets waar wij het niet
over mogen hebben? Ik heb die ambtelijke notitie gelezen. Sommige leden van
de commissie cultuur hebben gezegd: wij mogen het er niet over hebben en dus
lezen wij het niet. Ik denk dan: waarom vraagt men het als men toch niet van
plan is... Maar goed, laat maar.Die ambtelijke notitie geeft aanleiding tot enkele indringende vragen
over het door de regering ingenomen standpunt. Wij kunnen deze vragen echter
niet in het openbaar stellen, omdat de staatssecretaris van OCW heeft gevraagd
vertrouwelijk met de gegevens om te gaan. Waarom moet zo geheimzinnig worden
gedaan over het gegeven dat de ambtenaren van OCW het grondig oneens waren
en zijn met de ambtenaren van Financiën en dat de laatsten hebben gewonnen,
zoals meestal?Het probleem dat ik echt met die nota heb – de regering moet zelf
maar beoordelen wat zij erover kwijt kan – is dat, hoewel ik mij niet
helemaal onnozel vind als het om geld gaat, het mij niet gelukt is om de aansluiting
te vinden tussen alle bedragen die in deze ambtelijke nota voorkomen en het
uiteindelijke voorstel van de regering. Ik ben het spoor bijster geraakt.
Ik hoop dat dit niet voor de regering geldt. Misschien kunnen wij daarover
iets meer horen.Voorzitter! De vragen over de waarborgen van de onafhankelijkheid en de
financiering van de publieke omroep vind ik redelijk beantwoord. Een en ander
is wettelijk geregeld. Het parlement is er dus zelf bij betrokken en heeft
het laatste woord. Bovendien acht GroenLinks de budgetten van de omroepen
niet heiliger dan die van de gezondheidszorg of de minima. Mocht het ooit
nog eens slecht gaan in Nederland dan ligt het niet in de rede dat de omroepen
daar niets van zouden hoeven te merken. Het geld moet verdeeld worden op de
manier zoals wij belangrijk vinden en naar gelang het beschikbaar is. Ik zie
geen enkele reden, media daarvan uit te sluiten.Het antwoord inzake de lokale en regionale omroep was duidelijk. Of je
daar gelukkig mee bent, is vers twee. De lokale en regionale media worden
overgeleverd aan de al of niet positieve omroepgezindheid van de lokale, c.q.
provinciale politiek. Het zij zo! Ik kan daar wel mee leven, al kun je je
vraagtekens hebben of dat overal goed zal gaan. Ik heb op wel meer punten
zulke vraagtekens.Ik heb mij gestoord aan het antwoord van de regering op onze vraag over
de Europese dimensie."De leden van de fractie van GroenLinks vroegen of het klopt dat in de
meeste andere EU-landen een aparte omroepbijdrage wordt geïnd en dat
er op een enkele uitzondering na geen sprake is van het afschaffen van deze
omroepbijdrage. Waarom wil Nederland in dit opzicht uit de pas lopen?"Dat is toch een alleszins redelijke, vriendelijke vraag. Het antwoord
van de regering:"Ten aanzien van de vragen van de leden van de fracties van de PvdA, D66
en GroenLinks over de positie van Nederland in Europa constateren ondergetekenden
wel een erg grote behoefte om in Europees verband niet op te vallen. Dit acht
de Nederlandse regering een minder relevant gegeven. Bovendien moet het uit
de pas lopen gerelativeerd worden."Voorzitter! De afgelopen jaren hebben een reeks van bewindslieden, bijgevallen
door vertegenwoordigers van vooral VVD en CDA, ons bij een groot aantal wetsvoorstellen
op de terreinen milieu, sociale zekerheid en niet te vergeten belastingen
tot vervelens toe voorgehouden, dat als er al iets zou kunnen komen van wat
GroenLinks wilde, dat alleen overwogen zou kunnen worden als dat in Europees
verband zou mogen geschieden. Nu stel ik bij dit wetsvoorstel vriendelijk
de vraag naar het Europese verband en krijgt GroenLinks uitgerekend voor de
kiezen, dat wij een te grote behoefte laten zien om in Europees verband niet
op te vallen. Ik vind het verwijt ongepast en ik vind het discussieniveau
op dit punt tamelijk onprettig.Ik zou nog een riedeltje kunnen houden, maar dat bewaar ik maar even tot
na de beantwoording door de regering over de voors en tegens bij dit wetsvoorstel.
Ik stel nog twee korte punten aan de orde, een principieel punt en de vraag
waar de bijdrage van de bedrijven blijft. Dat vind ik niet zo'n leuke bijkomstigheid
van dit voorstel.Mensen die geen gebruikmaken van radio en televisie hoeven daar nu niet
voor te betalen en straks wel. CDA, RPF, GPV en SGP hebben hier grote bezwaren
tegen. Is dat terecht? Waarom zou je een uitzondering moeten maken bij een
omroepbijdrage en niet bij andere maatschappelijke doelen waar je bezwaren
tegen hebt? Daar moeten meer argumenten voor geleverd worden, meer dan er
tot nu toe geleverd zijn. Mensen die principieel geen kinderen willen, dragen
via de algemene middelen fors bij aan het op een goede wijze doen opgroeien
van kinderen van anderen. Ik vind dat prima. Of, om in de cultuursfeer te
blijven, waarom zou je dan ook niet voorstellen gewetensbezwaren tegen subsidies
aan theaters en gezelschappen te honoreren? Dat doen wij niet. Als het niet
mogelijk is, te weigeren belasting te betalen die besteed wordt aan het aankopen
van wapentuig, waarom dan wel gewetensbezwaren honoreren tegen televisietoestellen?
Ik zie dat niet in. Daar moeten meer argumenten voor geleverd worden.Het rekenwerk rond de specifieke inkomenseffecten van het voorstel vond
ik allerminst overtuigend. Ik sluit mij aan bij de vragen van collega Jurgens.
Ik hoop dat de regering daar een helder antwoord op geeft.Heb ik het juist dat nu allerlei instellingen en bedrijven wel een omroepbijdrage
betalen? Is de geschatte opbrengst 40 mln.? Ik weet dat niet helemaal zeker.
Zo niet, dan hoor ik dat graag. Waarom is er niet op de een of andere manier
in voorzien dat daarvan iets overblijft? Ik vind het een beetje onzin dat
het allemaal kan doorgaan en dat er niet meer voor betaald wordt.De heer Luijten (VVD):Voorzitter! Er is aan de overzijde uitvoerig over dit wetsvoorstel gesproken
en er is ook een uitvoerige memorie van antwoord gekomen, die heel snel per
e-mail kwam, maar die per gewone koerier de leden vandaag bereikte. Zo zie
je maar weer...Het algemene uitgangspunt voor ons is de politieke vraag, of je de omroepbijdragen
wilt afschaffen of niet. De VVD wil dit wel, maar daarmee zijn wij er nog
niet, want een wetsvoorstel moet je dan nog wel toetsen op doelmatigheid.
Voor ons zijn omroepbijdragen als retributie achterhaald; 97% van de huishoudens
bezit een radio of televisie, een bestemmingsheffing past niet meer in het
belastingsysteem en een aparte dienst is uit de tijd, kost extra geld en is
minder efficiënt, zo zou je kunnen zeggen. Wij vinden het echt uit de
tijd dat er bij mensen thuis gecontroleerd wordt of zij een televisie hebben,
terwijl er niet gecontroleerd mag worden of zij wapens in huis hebben. Dit
soort aspecten wordt niet genoemd, maar ambtenaren die controleren of er nog
een draagbaar radiootje in de badkamer staat, vinden wij uit de tijd en niet
efficiënt, omdat 97% van de huishoudens gewoon zo'n apparaat bezit. Welnu,
wij hebben getoetst of het wetsvoorstel doelmatig is, of de onafhankelijke
publieke omroep in gevaar komt, of er sprake is van inkomenspolitiek en of
er nadelen zijn voor de regionale en lokale omroepen.Er is op de vraag of de maatregel echt efficiënt is, uitvoerig ingegaan,
zowel aan de overzijde als bij de schriftelijke voorbereiding in deze Kamer.
Het antwoord van het kabinet is vooralsnog overtuigend, maar over de juistheid
van dat bedrag van 60 mln. kunnen wij blijven strijden. Het is naar onze mening
evident dat het efficiënter is en ook al zou het maar voor de helft efficiënter
zijn, dan nog zouden wij het een goede reden vinden om het te doen, zeker
op termijn. Maar wij moeten niet zoals de Dienst omroepbijdragen structurele
en incidentele bezuinigingen door elkaar halen, want dan zal de beoogde bezuiniging
dit jaar wellicht niet verwezenlijkt worden, maar op termijn natuurlijk wel.
Op dit punt graag wat een wat betere onderbouwing, want die is toch nog wat
mager. De bedragen voor de geïnde aanmaningskosten, de rentebaten en
de incassovergoeding gaan volgens ons naar de omroep, dus is er wel sprake
van 60 mln., maar laat de regering dit maar zeggen. Ik sluit mij wat dit betreft
bij de vragen van vorige sprekers aan.Komt de onafhankelijkheid van de publieke omroep in gevaar? Wat ons betreft
absoluut niet. Wij zijn het eens met het kabinet dat het wetsvoorstel voldoende
waarborgen biedt voor de onafhankelijkheid en de continuïteit van een
hoogwaardige publieke omroep. Die is inderdaad beter gewaarborgd dan de financiering
van het Koninklijk Huis. Als wij er iets aan willen veranderen, dan moet dat
via wetswijziging, en daar zijn wij zelf bij. Levenslange garanties zijn niet
meer te geven, evenmin als op stofzuigers. Je maakt natuurlijk een politieke
keuze en voor de VVD-fractie is wetswijziging aan de orde als de publieke
omroep onverhoopt niet in de richting van een verdergaande onderscheidende
programmering zou gaan – daar praten wij binnenkort over in het kader
van de Concessiewet – of als de VARA uit het bestel zou stappen. Ik
heb begrepen dat er inmiddels overleg met de VARA-miljonairs heeft plaatsgevonden
en dat men daar overweegt, toch uit het bestel te stappen. En als ook de VPRO
dit mocht overwegen, zijn misschien twee zenders wel genoeg. Dan is er een
wetswijziging nodig en dan gaan wij er ook in dit huis over praten. Het kan
allemaal, maar het is niet zeker. In dit leven is niets zeker, maar de garantie
van een publieke omroep vinden wij in dit wetsvoorstel voldoende verankerd.
En gekrakeel hierover bij de NOS heeft bij ons de vraag doen rijzen, of dezelfde
discussie zou zijn ontstaan als de efficiencywinst bij de publieke omroep
terecht was gekomen. Het is maar een vraag.Is er sprake van inkomenspolitiek? Hierbij is aan de overzijde uitvoerig
stilgestaan, evenals hier bij de schriftelijke voorbereiding. Volgens ons
is er op macroniveau geen sprake van inkomenspolitiek, maar wij hebben natuurlijk
te maken met een belastingvrije voet, dus bij twee lage inkomens is er twee
keer een belastingvrije voet, zodat het dan een betrekkelijke aanslag op het
inkomen is. Maar de heer Jurgens heeft hierover nog wat nadere vragen gesteld.
Het antwoord van de regering op pagina 12 vond ik helder, maar ik neem aan
dat zij deze vragen nog specifieker zou kunnen beantwoorden. Volgens mij zijn
de effecten duidelijk beschreven, al zijn er geen bedragen gegeven. Wellicht
kunnen die nog worden toegevoegd.Zijn er nadelen voor de lokale en de regionale omroepen? Op dit punt zijn
wij niet geheel overtuigd door de memorie van antwoord. Wij constateren in
ieder geval twee zaken: er is een akkoord met de VNG over een toevoeging aan
het Gemeentefonds en met de provincies vindt overleg plaats, maar in het persbericht
van 25 november geeft de stichting Regionale omroep-overleg en samenwerking,
in de volksmond beter bekend als ROOS, aan dat de brede steun voor regionale
omroep het volste vertrouwen in de uitkomst geeft en dat bestaande plannen
niet uitgesteld behoeven te worden. Ook ROOS was toen, na het debat aan de
overkant, tevreden – tevredenheid alom. Maar er ligt ook een brief van
het IPO van 13 december en een berekening van ROOS, en daar heb ik toch wat
vragen over. Het IPO becijfert de vereiste compensatie op basis van de aan
de overzijde aangenomen motie-Van Zuijlen/Atsma op 127 mln. ROOS becijfert
de kosten van diezelfde motie op 111,5 mln., namelijk 83,1 mln. uit het wetsvoorstel,
16,4 mln. vanwege de verhoging van de radio naar ƒ 12,40 en 12 mln.
uit eigen middelen van de provincies.Voorzitter! In de memorie stelt het kabinet dat die verhoging naar 12,4
mln. niet is inbegrepen, maar daar hebben wij toch een tweetal
vragen over. Als ik die 16,4 mln. – dat is het geld dat nodig is om
van dat tientje naar ƒ 12,40 te gaan – aftrek van de door het
IPO genoemde 127 mln. die in totaal nodig zou zijn, dan kom ik niet op het
door het IPO genoemde bedrag van 92,7 mln.Ik vind dat de staatssecretaris zich wel erg makkelijk afmaakt van zijn
betrokkenheid bij de besluitvorming om provincies toestemming te geven van ƒ
10 naar ƒ 12,40 te gaan. Alle betrokkenen van de zijde van de provincies
en de regionale omroepen hebben in ieder geval de indruk overgehouden dat
de staatssecretaris zich er sterk voor zou maken in het kabinet. De staatssecretaris
schrijft nu in de memorie van antwoord dat hij heeft toegezegd het voorstel
binnen het kabinet te bespreken. Vervolgens stelt hij dat het doorkruist is
door het besluit van de afschaffing van de omroepbijdrage. Nu, dat begrijpen
wij niet, want dat heeft er volgens ons helemaal niets mee te maken. Is dit,
zo vragen wij, een antwoord dat moet verhullen dat de staatssecretaris een
zeperd heeft gehaald in het kabinet? Als dat al zo is, dan kan dit misschien
gewoon worden gezegd; dan is dat in ieder geval duidelijk. Graag verkrijgen
wij een toelichting op de cijfers en de verklaring van de staatssecretaris
voor zijn ontwijkende antwoord op dit punt.Maar geen misverstanden, voorzitter. De VVD vindt dat iedere provincie
de omroep krijgt die zij verdient. Met andere woorden: ook het middenbestuur
heeft hier een financiële verantwoordelijkheid. Wij hebben nu toch wel
een beetje de indruk dat men denkt: laten we van de nood een deugd maken.
Daarom was er die vraag van ons: welke provincies hebben nog geprobeerd de
bijdrage dit jaar omhoog te schroeven? Dat zijn er toch vier geweest. Nu,
wij menen dat sommige provincies dachten van de nood een deugd te maken door
nog even mee te liften. Ja, zo kun je natuurlijk een bezuiniging nooit realiseren.
Maar wij moeten voorkomen dat autonome publieke geldstromen de provinciale
omroepen lui maken. Immers, als publieke geldstromen vanzelf in een voldoende
mate in de kas vloeien, dan zal dat iedere prikkel ontnemen om efficiënt
te produceren en zelf geld uit de markt halen door middel van bijvoorbeeld
reclamezendtijd. Welnu, daar kan, als ik zo de vergelijking van de verschillende
provinciale omroepen bezie en zie wat men per uur nodig heeft voor productie,
best nog wel wat efficiënter en doelmatiger worden geproduceerd.De regering moet zelf gaan onderhandelen, voorzitter. Wij gaan niet op
de stoel van de regering zitten. Echter, als er toezeggingen zijn gedaan aan
de regionale omroepen c.q. de provincies, dan moeten die toezeggingen gewoon
worden nagekomen, wat ons betreft. Wij wachten het antwoord van de regering
op dat punt af.De heer Kohnstamm (D66):Voorzitter! Mijn fractie twijfelt over de vraag of wij onze steun zullen
kunnen geven aan het voorliggende wetsvoorstel. Ik zal in de komende minuten
aangeven op welke onderdelen in de discussie mijn fractie neigt tot steun
en op welke daarentegen die steun niet of nog niet gegeven kan worden. De
reactie van de bewindslieden op die tussenstand zal bepalend zijn voor onze
uiteindelijke stembepaling.De voorgeschiedenis van de voorgestelde fiscalisering van de omroepbijdrage
verdient niet de schoonheidsprijs. Zie ik het goed, dan is de gedachte van
de fiscalisering eigenlijk pas in de laatste fase van de informatieonderhandelingen
geconcretiseerd, toen bleek dat er voor de jeugdzorg nog een bedrag van circa
60 mln. gezocht moest worden. Leiden in last, en dus ontstond de voetnoot,
waar eerdere kabinetten met voetnoten ook al problemen hebben ondervonden:
een voetnoot die in feite niet meer en niet minder zegt dan dat de fiscalisering
van de omroepbijdrage zal worden onderzocht. De nog onbeantwoorde vraag die
ik eerder schriftelijk stelde aan de minister en die ik hier herhaal, omdat
hij ervaringsdeskundige is op het punt van formaties en informaties, luidt
als volgt: is tijdens de formatie gesproken over de principiële kanten
die met die beslissing samenhangen? Maar zelfs als er door de onderhandelaars
geen principieel voorbehoud is gemaakt tegen de te onderzoeken fiscalisering,
dan nog zou het zeer voor de hand hebben gelegen eerst eens een notitie met
de pro's en de contra's het licht te doen zien alvorens een voorstel van wet
in te dienen. Hoewel met name de staatssecretaris zich in allerlei intellectuele
bochten wringt om toch vooral duidelijk te maken dat van oorsprong aan ook
de meer principiële afwegingen een belangrijke rol hebben gespeeld, lezing
en herlezing van de voorliggende stukken maakt heel duidelijk dat politiek
of ambtelijk – daar wil ik van af zijn – de hele operatie als
een hoofdzakelijke financiële is ingezet, althans op papier. En dat is
koren op de molen van diegenen die vinden, dat fiscalisering van de omroepbijdrage
een gevaar oplevert voor de onafhankelijkheid van de publieke omroep nu deze
jaarlijks het risico loopt afgewogen te worden tegen andere denkbare uitgaven.Daarmee ben ik aangeland bij het belangrijkste principiële punt in
dit debat. Zoals dr. Bardoel het in de NRC van 23 november jongstleden schrijft:
"In een voldragen democratie hoort een publiek massamedium dat een platform
biedt voor informatie, commentaar en kritiek, in volstrekte onafhankelijkheid
te kunnen werken. Een goed functionerende openbaarheid bestaat slechts bij
de gratie van een staatsvrije sfeer, waarin communicatievrijheid kan gedijen."
Levert nu het voorliggende wetsvoorstel op dit punt zodanige gevaren op, dat
het des Eerste Kamers zou zijn om het te verwerpen? Mijn fractie meent, dat
dit niet het geval is. In de retoriek van het debat klinkt het goed om te
zeggen, dat de omroepbijdrage zekerheid biedt en de gefiscaliseerde afdracht
veel minder. Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen, dat de wettelijke waarborgen
in het wetsvoorstel graailustige en of tot censuur geneigde landsbestuurders,
hoe ook genaamd, weinig mogelijkheden bieden om hun neigingen effectief bot
te vieren. In afwijking van datgene wat de heer Woldring heeft gezegd, ben
ik van mening dat ook de onafhankelijkheid van de rechter hier te lande niet
ter discussie staat door het enkele feit, dat hij voor zijn functioneren afhankelijk
is van begrotingsgeld. In wetssystematische zin is het met zijn onafhankelijkheid
na aanname van dit wetsvoorstel slechter gesteld dan die van de publieke omroep.De andere twee meer principiële punten tegen het wetsvoorstel zijn
in de stukken minder overtuigend weerlegd. Een omroepbijdrage biedt nu
eenmaal de mogelijkheid om die bijdrage te weigeren aan iets wat zich niet
verdraagt met religieuze of levensbeschouwelijke opvattingen van een betrokkene.
Eenmaal gefiscaliseerd vervalt die mogelijkheid en dat is in een land als
het onze, waarin kleine sterk voelende minderheden vaak het volle pond krijgen
tenminste een zwaarwegend element. Ik krijg hierop graag een reactie.Het laatste meer principiële punt betreft de vraag of het verstandig
is om de directe band tussen het geleverde en de betaling door te snijden.
Er zijn tenminste een paar goede redenen om dat niet te doen. Ik zal ze niet
herhalen maar de nogal pragmatische redenen waarom de staatssecretaris meent,
dat het doorsnijden van die band voor de hand liggend is – bijna iedereen
heeft radio of televisie – en er geen directe band is tussen de prijs
en de hoeveelheid die men afneemt, vermogen ons niet erg te overtuigen. Wat
is ten principale het verschil tussen wat ik gemakshalve maar noem de onderscheiden
nutsvoorzieningen zoals water en gas en de publieke omroep? Immers, de voorziening
als zodanig is van levensbelang voor de samenleving, het dekkingspercentage
is bijna 100 en het pedagogische nut van een directe link tussen de voorziening
en de betaling wordt algemeen erkend. Ik krijg graag een reactie hierop.Voorzitter! Over de vermeende efficiencywinst is veel te doen geweest –
ook vandaag – en terecht. Welke antwoorden het kabinet ook geeft op
de indringende vragen van deze Kamer en die van de overzijde, op de keper
beschouwd komen die antwoorden er steeds op neer dat het kabinet zegt: wat
zeuren jullie nu toch? Als je een aparte inningsdienst opheft, kun je hoog
of laag springen maar dan is er sprake van efficiencywinst. Verder zijn alle
budgettaire risico's voor de begrotingsbeheerder van het ministerie van Financiën
en dat ben ik, zo zegt de minister het heldhaftig in de Tweede Kamer en voegt
daaraan toe: "Dus dat zit wel snor." Maar ja, deze redenering van de koude
grond is lastig vol te houden op basis van de voorliggende feiten, vooral
als je daarbij in ogenschouw neemt dat diezelfde redenering de absolute –
althans formeel – enige basis vormt voor indiening van het wetsvoorstel.Alles afwegende, winnen de gegevens die ons zijn toegestuurd, onder andere
door de DOB, het vooralsnog van het overigens aantrekkelijke – daar
niet van – simplisme van Zalm. Hoe je het ook wendt of keert, de operatie
kost incidenteel 45 mln., mogelijk zelfs 70 mln. (graag een commentaar van
de zijde van de bewindslieden daarover), levert een structureel renteverlies
op van circa 30 mln., terwijl rentebaten van bijna 5 mln. gederfd worden en
de vaste niet op wanbetalers te verhalen kosten structureel iets meer dan
50 mln. zullen opleveren; op zijn best een verwaarloosbare opbrengst van circa
10 à 20 mln. Maar gegeven de motie-Van Zuijlen/Atsma is het aannemelijk
dat die verwaarloosbare winst ook nog eens tot een verliespost verwordt. Daarbij
komt nog dat ons per brief van 13 december door de Raad van bestuur van de
NOS wordt gemeld, dat de algemene oproepreserve per ultimo 1999 ruim 100 mln.
lager zal uitvallen omdat de Dienst omroepbijdragen de inning voor december
1999 op te billijken gronden niet heeft verricht. Graag op dat laatste punt
een reactie van de staatssecretaris. Fourneert hij die 100 mln. alsnog uit
de eigen begroting of probeert hij deze te verhalen op Financiën? En
zo ja, is daarop de reactie van de minister: dus dat zit wel snor?Voorzitter! Ik heb mij afgevraagd, of wij niet in een probleem van semantiek
verzeild raken. Het draait uiteindelijk immers niet om de vraag naar de begrotingsnormeringssystematiek –
een mooi scrabblewoord – of naar efficiency, zoals deze begrippen kennelijk
gedefinieerd zijn in de ogen van onder anderen de minister van Financiën,
maar om de vraag welke de feitelijke besparing is in uitvoeringskosten ten
gevolge van deze fiscalisering. Alleen een overtuigend antwoord op die vraag
kan ons ertoe brengen om, alles afwegende, vóór het wetsvoorstel
te stemmen. Dat is ook de reden waarom ik met uiterste concentratie naar de
reactie van beide bewindslieden zal luisteren op de op dit punt door mij en
de andere woordvoerders naar voren gebrachte redenering.Mijn laatste punt betreft het koopkrachteffect. De opstelling van de VVD,
niet alleen in dit huis maar ook aan de overzijde van het Binnenhof, heeft
mij in hoge mate verbaasd. Ik kan het niet nalaten dit hier op te merken.
Waar de woordvoerster van de PvdA in de Tweede Kamer, Marjet van Zuijlen,
ontzettende enthousiast is over het voorstel omdat het wel degelijk effecten
heeft van inkomenspolitieke aard en je dus zou verwachten dat de VVD op dit
punt ten minste de gebruikelijke Pavlovreactie te zien zou geven, blijft die
in dit verband uit. Voorzitter! Als dat paars is, zou ik dat betreuren.De heer Luijten (VVD):Ik zal geen Pavlovreactie geven, maar ik wil de heer Kohnstamm nog een
vraag stellen. Hij zei, dat hij heel nadrukkelijk zal luisteren naar het antwoord
van de regering over de efficiencywinst. Betekent dit voor hem dat er sprake
móet zijn van efficiency, of moet er een efficiencywinst zijn van 60
mln.? Heeft hij dan geen enkel oog voor het feit dat een dienst achter de
deuren van mensen controleert of daar een radio of televisie staat, terwijl
die dienst weet dat bij 97% van de mensen een dergelijke toestel staat? Telt
het privacyaspect niet mee voor D66, over Pavlov gesproken?De heer Kohnstamm (D66):Voorzitter! Wij zullen heel goed luisteren naar de redenering van de minister
van Financiën op het punt van de efficiencywinst. Ik heb geprobeerd duidelijk
te maken dat ik allerminst overtuigd ben door de stukken en het debat daarover
aan de overzijde. Naarmate de efficiencywinst lager uitvalt, zal een aantal
van de principiële punten die ik heb genoemd zwaarder wegen. Van twee
daarvan was ik nog niet erg overtuigd. De vraag is hoeveel je bereid bent
in te leveren op de punten die nog kwestieus zijn. Ik noemde de minderheid
die net als iedereen van een omroepbijdrage naar een gefiscaliseerde bijdrage
gaat en niet meer kan weigeren om te betalen op basis van voor hen sterk geldende
argumenten. Ik kan u dat antwoord niet helemaal geven. Het hangt er sterk
van af. Voorlopig vind ik op basis van de feiten dat er heel weinig aanleiding
is om te geloven dat er überhaupt efficiencywinst is. Omdat dit wetsvoorstel
voor bijna 100% gemotiveerd is op het punt van de efficiencywinst –
herstel, doelmatigheidswinst; ik zie de heer Jurgens opstaan – dunkt
mij dat naarmate dit minder overtuigend wordt aangetoond er
voor dit wetsvoorstel steeds minder reden is.Het punt van de controle vind ik niet erg overtuigend. De fiscale aangifte
kan ook worden gecontroleerd. Het gaat dan weliswaar niet om de vraag of je
toevallig een televisie of een radio in huis hebt, maar om de vraag of datgene
wat je hebt opgegeven in overeenstemming is met datgene wat je hebt. In die
zin blijft er voor een gefiscaliseerde bijdrage altijd een controle door de
overheid mogelijk. In het algemeen hebben wij daarmee leren leven.De voorzitter:Op deze avond, waarop alle andere Nederlanders behalve de hier aanwezigen
zich bezighouden met het Groot dictee van de Nederlandse taal, veroorloof
ik mij de opmerking dat het woord "Kamer" vrouwelijk is en dat het dus nooit
"des Eersten Kamers" kan zijn, maar "der Eerste Kamer". Maar ik geef toe dat
het lastig is om je archaïsch uit te drukken en het dan nog goed te doen
ook. De regering zal morgenochtend om 10.00 uur antwoorden.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-418-429.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl