Behandeling van het wetsvoorstel Uitbreiding van de Wet milieubeheer (retributies milieugevaarlijke stoffen) (26161)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 3476-3493

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-03-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 54, pagina 3476-3493

09-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26161Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 9 maart 1999)Pagina 3493-3496
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 9 maart 1999)Pagina 3456-3458
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van rijkswet Instelling van een exclusieve economische zone van het Koninkrijk (Rijkswet instelling exclusieve economische zone) (25446, R1594).Pagina 3458-3468
Behandeling van het wetsvoorstel Uitbreiding van de Wet milieubeheer (retributies milieugevaarlijke stoffen) (26161)Pagina 3476-3493
Presentie en opening (dinsdag 9 maart 1999)Pagina 3445-3447
Het opmaken van een voordracht van drie kandidaten ter vervulling van een vacature bij de Algemene Rekenkamer (26381)Pagina 3456-3456
Vragen van het lid Schutte aan de minister-president, over het besluit van het kabinet om te bevorderen dat het voorstel tot grondwetsherziening met betrekking tot het referendum met spoed door de Eerste Kamer zal worden behandeldPagina 3447-3452
Vragen van het lid Feenstra aan de minister van Verkeer en Waterstaat, over de berichtgeving inzake de BetuwelijnPagina 3452-3456
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 11 februari 1999 over RIVM-cijfersPagina 3468-3476
Stemmingen over vijf moties, ingediend tijdens een debat over de varkenshouderij, te weten: - de motie-Atsma c.s. over een adequate schadevergoedingsregeling (25448, nr. 22); - de motie-Van der Vlies c.s. over de vervallen latente ruimte (25448, nr. 23); - de motie-Stellingwerf c.s. over opkoop van een overcapaciteit aan varkensrechten (25448, nr. 24); - de motie-Poppe c.s. over een evenwichtige verhouding tussen biggen- en vleesvarkensproductie (25448, nr. 25); - de motie-Feenstra c.s. over maatregelen, vooruitlopend op de reparatiewetgeving (25448, nr. 26)Pagina 3456-3456

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 90 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Uitbreiding
van de Wet milieubeheer (retributies milieugevaarlijke stoffen) (26161).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Udo (VVD):Voorzitter! Met dit wetsvoorstel wordt in de Wet milieubeheer een grondslag
gelegd voor het invoeren van een retributieplicht voor de beoordeling en administratieve
afhandeling van kennisgevingen, meldingen en vergunningaanvragen bij milieugevaarlijke
stoffen. Het opent de mogelijkheid om administratieve werkzaamheden door de
overheid ten aanzien van deze kennisgeving ten laste van bedrijven te laten
komen door de introductie van een nieuwe heffing.Deze voorstellen zijn onlogisch en niet principieel. De milieuleges voor
meldingen, vergunningen en ontheffingen in het kader van de Wet milieubeheer
zijn juist per 1 januari 1998 afgeschaft. Dit is gebeurd omdat de milieuleges
contraproductieve effecten met zich brachten. Maatregelen die een verbetering
van de milieudruk inhielden en een modernisering van het productieproces bewerkstelligden,
werden "gestraft" met het in rekening brengen van de leges.Voorzitter! Ik voer de argumenten tegen de invoering van retributies in
dezen op. In de eerste plaats merk ik op dat het weliswaar is toegestaan om kennisgevingen verplicht te stellen, maar omdat kennisgevingen
en meldingen van de overheid geen tegenprestatie vergen – de overheid
hoeft immers niets te beslissen – mogen hierover geen kosten worden
berekend. Er is immers geen sprake van dienstverlening. Kennisgevingen en
meldingen hebben juridisch dan ook slechts een signaalfunctie. Na 60 dagen
mag een product gewoon op de markt worden gebracht. Bovendien staat Europese
richtlijn 92/32/EEG een vergunnings- of toelatingsstelsel niet toe. In de
memorie van antwoord bij de oude Wet milieugevaarlijke stoffen staat: "Terzake
van het aan een ander ter beschikking stellen en het invoeren van nieuwe stoffen
sluit de richtlijn een vergunnings- of toelatingsstelsel uit".Ik kom terug op de legesdiscussie. Er is lange tijd onderhandeld over
een rechtvaardige kostentoerekening naar de bedrijven. Overeenstemming bleek
niet mogelijk. Staatssecretaris Vermeend heeft in november 1997 de knoop doorgehakt.
Uiteindelijk is besloten de milieuleges te bekostigen als apparaatskosten
uit de algemene middelen. Met de invoering van retributies op milieugevaarlijke
stoffen wordt de oude legesdiscussie opnieuw gevoerd, waarbij dezelfde bezwaren
gelden. Ook hier worden bedrijven bij het bijdragen aan vermindering van milieudruk
gedemotiveerd. Demotivatie zal ook ontstaan door de kosten voor de aanmelding
op het bedrijfsleven te verhalen. Dit gaat in tegen de doelstelling van de
wet. Uit een oogpunt van wetgevingskwaliteit en transparantie dient een eenduidige
lijn te worden gevolgd. Dat wil zeggen: een vergoeding voor administratieve
werkzaamheden is in de Wet milieubeheer niet aan de orde. Toezicht op de naleving
van voorschriften bij wet opgedragen aan een overheidsinstantie zal uit de
algemene middelen moeten worden gefinancierd.Er is sprake van een meldings- en handhavingsstelsel. Handhaving in het
milieurecht is een publieke taak. Door de melding weet de overheid dat een
bepaald bedrijf is gevestigd. Is zij het daarmee niet eens, dan kan zij gaan
handhaven, maar dan wel op haar kosten.Een ander argument is dat deze lastenverzwaring in tegenspraak is met
de uitgangspunten van de MDW-operatie. Er is sprake van een verhoging van
de administratieve lasten, hetgeen niet spoort met de uitgangspunten van de
commissie-Slechte. Het gaat om een geschatte totaalopbrengst van 1,7 mln.
op jaarbasis, waarlijk geen bedrag om een geheel nieuwe regeling voor op te
starten. De regeling kost meer dan zij opbrengt.Een consistent overheidsbeleid voert geen nieuwe heffing in die juridisch
op één lijn is te stellen met de milieuleges. Het gevaar van
een camelnose dreigt in dezen. Immers, bij bezuinigingsrondes kunnen meer
vergelijkbare wetsvoorstellen volgen die tot aanzienlijke financiële
lasten en daarmee onwenselijke gevolgen voor bedrijfsleven en burgers zouden
kunnen leiden.Voorzitter! Het is van belang om aandacht te besteden aan de invloed van
de kennisgevingskosten op de minimumverkoopprijs van de kennisgegeven stof.
Akzo Nobel heeft in een brief al aangegeven dat de kleine volumina het meest
gevoelig zijn voor additionele kosten tijdens de ontwikkelingsperiode. Met
name voor kleine en middelgrote ondernemingen en researchinstellingen zullen
de gevolgen van een retributieheffing daarom het grootst zijn. Vooral de kleine
en middelgrote ondernemingen hebben ervaren dat niet zelden door de onderzoekskosten,
verbonden aan de kennisgevingsverplichting, de ontwikkelingskosten verdubbeld
werden. Dit is gerapporteerd door de vereniging van de Duitse chemische industrie.
In een dergelijk geval zal de voorgestelde retributie de kosten van de ontwikkeling
verhogen met meer dan 5%.Bijna 30% van het bedrag van de retributie heeft betrekking op de indirecte
kosten. Deze kosten zijn niet dossiergebonden, maar wel per dossier doorberekend.
Dit betekent dat de retributie om deze reden ook innovatieremming tot gevolg
zal hebben. Op grond van dit alles kom ik tot de conclusie dat er zwaarwegende
politieke bezwaren kleven aan de invoering van de voorliggende retributies.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Voorzitter! Een aantal vragen van de Kamer over het onderhavige wetsvoorstel
is beantwoord met een verwijzing naar het rapport "Maat houden" dat in het
kader van de operatie marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit een
raamwerk biedt voor de doorberekening van de toelatings- en handhavingskosten
in het algemeen. Dit rapport, maar ook de meer algemene uitgangspunten van
de MDW-operatie spelen een rol bij de beoordeling van dit wetsvoorstel.In het licht van de recente afschaffing van de legesheffing bij beschikkingen
op grond van de Wet milieubeheer en de Wet bodembescherming plaatsen wij nog
steeds vraagtekens bij de invoering van een retributieplicht voor milieugevaarlijke
stoffen. De CDA-fractie is van mening dat hier, net als van de genoemde leges,
wel degelijk een negatieve prikkel van kan uitgaan en dat de retributies ook
contraproductief kunnen uitwerken. Op dit punt zijn wij niet overtuigd door
de argumenten van de minister. Ik kom daar straks nog op terug.Het wetsvoorstel dat wij vandaag behandelen, roept nog steeds fundamentele
vragen op bij mijn fractie. In de EG-richtlijn terzake wordt een kennisgevingsprocedure
voorgeschreven voor de introductie van milieugevaarlijke stoffen. De richtlijn
bevat echter geen regels voor het instellen van een retributiesysteem. Daarin
zijn de lidstaten vrij. Mijn collega van de VVD heeft daar net ook over gesproken.
In genoemde richtlijn wordt het invoeren van een toelatingsstelsel terzake
van nieuwe stoffen bovendien uitgesloten. Dit staat in artikel 22. De minister
stelt echter in het onderhavige wetsvoorstel de kennisgeving in feite gelijk
aan toelating en redeneert vervolgens, onder verwijzing naar het rapport "Maat
houden", dat volledige doorberekening van kosten derhalve gerechtvaardigd
is. Volgens dit rapport mogen de kosten van toelating immers doorberekend
worden. Daar gaat het hier echter niet om. Naar onze mening is er geen sprake
en mag er geen sprake zijn van een formele toelating. Zie de richtlijn. De
overheid kan bij meldingen namelijk niet "ja" of "nee" zeggen. Er is geen
beslismoment. Er lijken ons dus niet voldoende formele of inhoudelijke gronden
aanwezig voor een volledige doorberekening van de kosten middels retributies,
omdat sprake zou zijn van toelating. Wij vinden de redenering van de minister op dit punt dus niet steek- houdend.Een tweede belangrijk argument voor doorberekening van de kosten van retributies
aan het bedrijfsleven is het profijtbeginsel. Ondernemingen zouden een individualiseerbaar
profijt ontlenen aan de kennisgeving van een stof. Elke volgende onderneming
die een nieuwe stof op de markt brengt of wil brengen, moet ook kennisgeven,
maar die vervolgkennisgeving is minder uitgebreid en dus goedkoper. De vervolgkennisgeving
lift dus als het ware mee op de eerste kennisgeving. Hoe kun je dan voor de
eerste en de volgende kennisgever van een duidelijk individualiseerbaar profijt
spreken waarvoor kosten in rekening mogen worden gebracht? Wat is dan een
redelijke kostentoerekening? Zie in dit verband ook het rapport "Maat houden".Een derde argument voor invoering van retributies is dat de retributie
niet meer en niet minder is dan een doorberekening van de kosten die de overheid
maakt in verband met kennisgevingen, en dus in lijn is met een belangrijke
doelstelling van de MDW-operatie, te weten marktwerking. Het rapport "Maat
houden" stelt dat de relatie tussen gemaakte en doorberekende kosten duidelijk
moet zijn. Ook wordt in dit MDW-rapport gesteld dat er een direct verband
moet zijn tussen de gemaakte kosten en de te betalen vergoeding. In het ontwerpbesluit
en de ontwerp-ministeriële regeling is sprake van raming van kosten,
onder meer op basis van ervaringen van "de afgelopen jaren"; de DAR-tarievenhandleiding
wordt hierbij gehanteerd. Dat is een rapport uit 1994. Alhoewel wij ons kunnen
voorstellen dat het berekenen van kostendekkende tarieven een ingewikkelde
aangelegenheid is, vinden wij het besluit en de ministeriële regeling
niet echt een schoolvoorbeeld van transparantie en duidelijkheid. Er wordt
ook een groot aantal indirecte kosten doorberekend, bijna 30% van het bedrag
van bepaalde retributies, zoals aanschaf, exploitatie, onderhoud en afschrijving
van automa- tiseringssystemen, huisvestingskosten e.d. Wij vinden dat te ver
gaan en vragen ons af of dit strookt met de intentie van het rapport "Maat
houden". De berekening van de werkbelasting per dossier is gebaseerd op een
rapport uit 1994. Dat zijn dus oude gegevens. De CDA-fractie vraagt zich dan
ook af of de ontwikkeling van de automatisering wel voldoende en regelmatig
verdisconteerd wordt in de berekeningen van de werklast en de tijdsbesteding
per functieschaal per dossier. De minister houdt weliswaar rekening met kosten
die de overheid in het verleden heeft gemaakt, maar vraagt zich onvoldoende
af óf en hóé het goedkoper zou kunnen.Wanneer wij de inhoud van de ontwerp-AMvB en de ontwerp-ministeriële
regeling als geheel op ons in laten werken, kunnen wij niet anders dan concluderen
dat de marktconforme tarieven en de marktwerking volgens de voorgestelde werkwijze
absoluut niet zijn gegarandeerd en kunnen worden gegarandeerd. Er zitten daarvoor
onvoldoende waarborgen in de wet en de AMvB. De toelatingsactiviteiten worden
ook niet in concurrentie aangeboden, wat een garantie zou kunnen bieden voor
meer marktconforme tarieven. In het rapport "Maat houden" wordt zelfs gesteld
dat dit, indien mogelijk, moet gebeuren. Er wordt bovendien onvoldoende rekening
gehouden met de doelmatigheid van de tijdsbesteding door de overheid bij toelatingsactiviteiten;
de tabellen laten zien dat er doelmatiger gewerkt kan worden, zoals in Engeland;
berekeningen, zoals die van Akzo Nobel uit 1997, hebben dit ook overtuigend
aangetoond.De minister stelt dat invoering van retributies zal leiden tot een minimale
lastenverzwaring voor het bedrijfsleven, vooral wanneer dit afgezet wordt
tegen de ontwikke- lings- en marketingkosten van nieuwe stoffen. De CDA-fractie
is met de minister van mening dat de leges zelf inderdaad in beginsel niet
aangemerkt kunnen worden als administratieve lasten, maar het is wél
zeker dat de retributies ongewenste administratieve lasten voor het bedrijfsleven
met zich mee zullen brengen. De CDA-fractie constateert op grond van gegevens
van het bedrijfsleven dat de invloed van de kennisgevingskosten op de mini-
mumverkoopprijs van de kennisgegeven stof aanzienlijk kan zijn. Kleine volumina,
bijvoorbeeld 1 ton, zijn zeer gevoelig voor additionele kosten tijdens de
ontwikkelingsperiode. Met name kleine en middelgrote ondernemingen zullen
de financiële gevolgen van deze retributieheffing dus goed voelen. Hier
zijn verslechtering van de concurrentiepositie, handelsbarrières binnen
de Unie en innovatieremmende werking wel degelijk aan de orde. Wij begrijpen
dan ook niet dat in het wetsvoorstel geen duidelijker relatie gelegd is tussen
de hoogte van de retributie en het gerealiseerde marktvolume.Wij zijn ons terdege bewust dat het onderhavige wetsvoorstel de aanwijzing
van andere retributieplichtige diensten niet uitsluit, alhoewel er nog geen
concrete voornemens zijn. Wij staan nog maar aan het begin en waar dit begin
toe kan leiden, weet niemand. Vandaag staan wij in zekere zin voor een principiële
en dus belangrijke keuze voor een bepaalde vorm van retributies. Dat moeten
wij ons goed realiseren.Voorzitter! Naar het oordeel van de CDA-fractie zijn retributies voor
meldingen waar hier sprake van is niet op hun plaats. Met het wetsvoorstel
wordt de deur opengezet voor uitbreiding van retributies. Van een duidelijk
aantoonbaar, individualiseerbaar profijt voor de kennisgever is geen sprake.
De kostenberekening vertoont een gebrek aan transparantie; er zijn geen waarborgen
voor marktwerking bij de tariefstelling. Invoering van retributies leidt tot
een lastenverzwaring, die met name de kleinere bedrijven zal treffen.Dit alles overziende, is de CDA-fractie niet overtuigd van de noodzaak
en wenselijkheid van deze wet.De heer Van Middelkoop (GPV):Mijnheer de voorzitter! Ik spreek mede namens de fractie van de RPF. Dit
wetsvoorstel had na de schriftelijke voorbereiding een hamerstuk kunnen zijn.
Twee zaken hebben dat gelukkig verhinderd. In de eerste plaats is er de samenloop
in de tijd van het afschaffen van leges en het introduceren van een nieuwe
kostenpost voor het bedrijfsleven in de vorm van retributies. Vandaar ook
dat bij herhaling de vraag is gesteld hoe beide aspecten zich tot elkaar verhouden.
In de tweede plaats verdient het principiële punt aandacht hoe gerechtvaardigd
het is om nu retributies te heffen terwijl dat eerder kennelijk niet nodig
werd geacht. Kunnen wij dit wetsvoorstel op zichzelf bezien
of gaat het om de bekende neus van de kameel? Ik nodig de minister uit op
deze opmerkingen van algemene strekking te reageren en wellicht kan er nog
enige wervende kracht worden ontwikkeld in de richting van de CDA-fractie.De minister heeft daar ook zelf belang bij omdat het beeld van willekeur
kan ontstaan. Het is dan ook niet geheel onbegrijpelijk dat het bedrijfsleven
bij dit wetsvoorstel spreekt van een nieuw melkkoetje. Dit beeld wordt alleen
maar versterkt door vragen over de hoogte van de tarieven en vooral ook over
de mogelijke invoering van andere retributies, de kameel dus.In de discussie over de toelaatbaarheid van retributies wordt veelvuldig
de term "individueel toerekenbaar profijt" gebruikt. Dat profijt zou bestaan
uit de mogelijkheid om een bepaalde stof op de Europese markt te brengen.
Ik wijs op bladzijde 7 van de toelichting. Uit de commentaren blijkt dat het
kabinet het bedrijfsleven op dit punt niet heeft kunnen overtuigen. Zo maakt
het bureau milieuzaken BMRO nadrukkelijk onderscheid tussen toelating, waarvoor
retributies geheven mogen worden, en kennisgevingen en meldingen, waar dit
wetsvoorstel over gaat. Erkent de minister dit onderscheid? Kan hij meer helderheid
bieden over de gehanteerde begrippen in relatie tot het begrip "profijt"?
Toepassing van het profijtbeginsel is niet alleen bepalend voor de beantwoording
van de vraag of er retributies geheven mogen worden, maar vooral ook voor
de beantwoording van de vraag hoe hoog de heffingen mogen zijn. Dat bij de
aanmelding van milieugevaarlijke stoffen sprake is van enige vorm van profijt,
is wel te verdedigen, maar waarom wordt direct voor kostendekkendheid gekozen?
Andere lidstaten van de EU passen dat uitgangspunt niet strikt toe. Hoe valt
dat verschil te verklaren? Op grond waarvan kiest onze regering voor een vergoeding
tot de laatste cent?Bij de handelingen waarop de retributies betrekking hebben, is behalve
het individuele bedrijfsbelang toch ook sprake van een publiek belang, namelijk
een adequate toepassing van de regelgeving op het gebied van milieugevaarlijke
stoffen en genetisch veranderde organismen. Bij het publieke belang denk ik
ook aan onderzoek en innovatie. Zo lees ik in de toelichting op het ontwerpbesluit
retributies milieugevaarlijke stoffen dat de werkzaamheden met genetisch gemodificeerde
organismen vaak fundamenteel wetenschappelijk onderzoek betreffen. Ruim 80%
van de kennisgevingen en vergunningaanvragen wordt gedaan door niet-commerciële
instellingen zoals universiteiten. Wat betekent in die gevallen de term "individueel
toerekenbaar profijt"? Of betekent de invoering van retributies in bepaalde
gevallen alleen een verhoging van subsidies voor bijvoorbeeld universiteiten?
In dat geval zijn wij bezig met het rondpompen van geld.Voorzitter! De onrust over de hoogte van de retributies, die overigens
al in de Staatscourant zijn aangekondigd, doet weinig goeds vermoeden over
het draagvlak voor deze regeling. Het bedrijfsleven zal steeds proberen de
retributiekosten zo laag mogelijk te houden. Dit kan spanningen opleveren
in verband met de te leveren diensten, zoals besprekingen met bedrijven en
het opstellen van rapportages. Wie beslist bij onenigheid over de omvang van
de inspanningen die in opdracht van de overheid worden geleverd? Bij de geboden
mogelijkheid van restitutie gaat het slechts om beperkte bedragen. Bovendien
is het de vraag in hoeverre inspanningen van het bedrijfsleven daadwerkelijk
zullen leiden tot verlaging van de retributies. Immers, wanneer de indiener
van een kennisgeving een risicobeoordeling aanlevert, moet de kwaliteit van
die beoordeling vervolgens nog worden bepaald door de beoordelende instantie,
de overheid dus. Die instantie is verantwoordelijk. Die inzet van ambtelijke
expertise is en blijft dus nodig. De kosten daarvan komen ongetwijfeld terug
in de retributie. Graag op dit punt een reactie van de minister.De toezegging van de minister dat de tarieven niet vaker worden gewijzigd
dan één keer per jaar en alleen bij een mutatie van minimaal
5%, is winst. Mogen wij ervan uitgaan dat deze toezegging zwart op wit komt
te staan in de AMvB? Ik moet tot mijn schande bekennen dat ik die AMvB nog
niet heb gezien, hoewel deze al wel in concept is gepubliceerd. Als het er
al in staat, is de vraag overbodig. Zo niet, dan lijkt het mij redelijk om
dat niet in de wetgeving vast te leggen, maar wel op het niveau van de AMvB.Ten slotte nog twee vragen. De minister gaat ervan uit dat dit wetsvoorstel
een lastenvermindering voor de rijksbegroting betekent, namelijk van 1,7 mln.
in het eerste volledige begrotingsjaar. Dit betreft volgens de nota naar aanleiding
van het verslag een voorzichtige inschatting, mede gebaseerd op de verwachting
dat het aantal kennisgevingen afneemt. Nu zijn wij voorzichtige inschattingen
van dit kabinet niet zo gewend. Waar komt die veronderstelling vandaan?Het voorgestelde artikel 15.31b bevat een hele gereedschapskist vol sanctie-instrumenten
voor het geval niet aan de retributieplicht wordt voldaan. Zelfs de deurwaarder
wordt er in genoemd. Ik heb mij afgevraagd of dat nu werkelijk noodzakelijk
was. Maar ik moet zeggen dat die vraag vrij laat bij mij opgekomen is, zodat
ik geen tijd heb gehad voor amendering. Ik vraag mij af of dit uitgebreide
artikel wel een goed voorbeeld is van efficiënte wetgeving. De eis dat
de retributies al in het begin moeten worden betaald, laat aan duidelijkheid
niets te wensen over. Dat lijkt mij ook redelijk. Het is bovendien in het
belang van de betrokken instanties dat zij tijdig de verschuldigde retributies
voldoen. Waarom wordt niet volstaan met een bepaling dat niet tot actie wordt
overgegaan – dan heb ik het over het ambtelijk meewerken aan een kennisgeving
enz. – voordat de retributie is voldaan? Dus "boter bij de vis" om het
simpel te zeggen. Dat lijkt mij een veel eenvoudiger procedure dan nu in het
wetsvoorstel is vastgelegd, in elk geval een veel minder omslachtige. Graag
een reactie van de minister. Zo nodig kan hij een nota van wijziging opstellen.Tot slot vraag ik de minister een doorkijkje te geven naar de toekomst
en dan heb ik het over de eerdergenoemde kameel. Hoe principieel moeten wij
de materie die wij vandaag behandelen bezien? Zijn wij niet bezig met een
omgekeerde gang van zaken? Misschien zou eerst ten principale gediscussieerd
moeten worden over retributies op het gebied van milieuwetgeving en misschien
nog wel breder om de betekenis van dit wetsvoorstel beter te kunnen beoordelen.
Overigens realiseer ik mij wel dat elke uitbreiding van het regime van dit
 wetsvoorstel altijd een wetswijziging vergt. Kortom, wij zijn
er altijd weer bij betrokken. Dit zeg ik ook aan het adres van mevrouw Schreijer.
Dus als wij bang zijn voor het effect van de kameel, wijs ik erop dat wij
er altijd zelf bij zijn als deze met zijn volle lijf in beeld komt.De heer Van der Staaij (SGP):Mijnheer de voorzitter! Het wetsvoorstel waar wij het vandaag over hebben,
wil retributies mogelijk maken voor diensten die in het kader van de Wet milieugevaarlijke
stoffen worden verricht. De centrale vraag is of de kosten die de overheid
moet maken voor de beoordeling en administratieve afhandeling van kennisgevingen
en meldingen in het kader van deze wet, mogen worden doorberekend aan het
betreffende bedrijfsleven. Cruciaal in dit verband is de vraag of deze kosten
te typeren zijn als handhavingskosten of als toelatingskosten. Indien er sprake
is van handhavingskosten, behoren die immers betaald te worden uit de algemene
middelen, conform de richtlijnen uit het MDW-rapport "Maat houden".Om voorgaande vraag te beantwoorden, moet allereerst worden vastgesteld
dat in een aantal artikelen in de Wet milieugevaarlijke stoffen is geopteerd
voor een kennisgevingsplicht en niet voor een toelatingsstelsel. Ik heb begrepen
dat de betrokken EG-richtlijnen een toelatingsstelsel ook niet mogelijk maken.
Vanuit het bedrijfsleven moet een kennisgeving of een melding worden gedaan
om de overheid op die wijze in staat te stellen om het toezicht op de naleving
van de wet mogelijk te maken.Naar de mening van de SGP-fractie valt hier niet zonder meer een parallel
te trekken met het verlenen van vergunningen of ontheffingen. Dan gaat het
immers, anders dan in het onderhavige geval, om een expliciete aanwending
van bestuursbevoegdheden. Maar hier stelt het betreffende bedrijf de overheid
in kennis van het feit dat het een bepaalde stof of product op de markt gaat
brengen. Formeel wordt geen aanvraag ingediend tot toelating van het product.
De overheid behoeft dan ook, als er geen bezwaren bestaan tegen het op de
markt brengen van het product, geen enkele actie te ondernemen. Slechts als
de overheid van mening is dat de kennisgeving niet voldoet aan de bepalingen
van de richtlijnen, dient zij maatregelen te nemen om te voorkomen dat het
product toegang tot de markt krijgt.In die zin kan dan ook worden gesteld dat het meldende bedrijf zelf dus
geen direct profijt van de behandeling van de kennisgeving of de melding heeft.
Ik citeer in dit verband toch een passage uit het MDW-rapport "Maat houden",
waaraan ik bij de behandeling van dit wetsvoorstel toch wel moet denken. Er
staat: indien een melding bestaat uit het aanleveren van een zeer beperkt
aantal gegevens zonder dat hieraan een direct gevolg is verbonden voor degene
die zich meldt, zal de melding veeleer een functie hebben in het kader van
de algemene handhavingstaak van de overheid en is er geen individuali- seerbaar
en toerekenbaar profijt van de melding vast te stellen. Voorzitter! Het lijkt
er toch op dat juist de kennisgevingen en de meldingen vooral een signaalfunctie
ten opzichte van de overheid hebben. De kosten zijn dus niet zonder meer te
beschouwen als toelatingskosten. Het heffen van retributies lijkt dan ook
niet in de rede te liggen gezien de lijn die is neergelegd in het MDW-rapport,
maar ook gezien het karakter van een retributie. Algemeen aanvaard is immers
de gedachte dat het bij een retributie moet gaan om een onmiddellijk voordeel
door een overheidsdienst die wordt verricht in het individuele belang. Ik
denk dat wij met kennisgevingen en meldingen in een grijs gebied zitten, ook
gezien de jurisprudentie van de Hoge Raad inzake meldingen in de zin van de
Hinderwet. Ik heb begrepen dat er in 1992 door de Hoge Raad is uitgesproken
dat er dan geen sprake is van een dienst waarvoor je retributie zou kunnen
heffen.Naast deze meer principiële bezwaren wil ik nog enkele andere kanttekeningen
bij het wetsvoorstel plaatsen. In de nota naar aanleiding van het verslag
geeft de regering aan dat er een monopoliepositie voor de overheid wordt gecreëerd
met betrekking tot de beoordeling van kennisgevingen en meldingen. Hoe verdraagt
zich dit met een van de aanbevelingen uit het MDW-rapport waarin wordt gesteld
dat, indien mogelijk, deze handelingen in concurrentie moeten worden aangeboden?
Hoe zwaar weegt dit punt voor de regering? Retributies behoren slechts kostendekkend
te zijn, zo wordt gesteld, maar is bij die monopoliepositie nu juist niet
het probleem dat prikkels ontbreken om tot zo'n goedkoop mogelijke behandeling
over te gaan? Is in dit verband een nadere begrenzing van de hoogte van de
retributies toch niet wenselijk? De tabel op pagina 5 van de nota naar aanleiding
van het verslag laat zien dat in het Verenigd Koninkrijk en in Portugal per
persoon ruim twee keer zoveel kennisgevingen worden afgehandeld als in ons
land. Blijkbaar is nogal wat efficiencywinst te behalen. Op welke wijze denkt
de regering een adequate controle te kunnen garanderen op de door de uitvoerende
instanties gemaakte noodzakelijke kosten?Ik wil de vinger leggen bij de lastenverzwaring die dit wetsvoorstel bij
het bedrijfsleven legt. Dat staat toch min of meer haaks op het tot nu toe
gevoerde beleid dat er reeds geruime tijd op is gericht om de lasten van bedrijven
en onderzoeksinstituten te verlagen. Hier is dan toch ook de consistentie
van het overheidsbeleid nadrukkelijk in het geding. Andere sprekers hebben
er al op gewezen dat eind 1997 is beslist de legesheffing bij beschikkingen
op grond van de Wet milieubeheer en de Wet bodembescherming af te schaffen.
Ik wijs in dit verband ook op het onlangs door de regering ingediende wetsvoorstel
om over te gaan tot afschaffing van de leges krachtens de Wet verontreiniging
oppervlaktewateren. Nu moet er dan echter weer specifiek voor handelingen
in het kader van de Wet milieugevaarlijke stoffen een aparte retributieregeling
worden ingevoerd. Wordt hier niet terecht ook vanuit het bedrijfsleven getwijfeld
aan de consistentie van beleid?Voorts heb ik uit de nota naar aanleiding van het verslag niet kunnen
opmaken waarom in Nederland de tarieven inzake retributies in vergelijking
tot de andere EU-landen tot de hoogste behoren. Voor de regering was een van
de redenen om de retributieplicht in te voeren, de wens om in lijn te blijven
met de belangrijkste lidstaten in de EU die deze plicht ook kennen. Valt er
dan niets voor te zeggen ook de Nederlandse tarieven van de retributies, zo
die er al moeten komen, meer op één lijn met die van de andere
EU-landen te stellen? Ik wijs in dit verband nogmaals op het
rapport "Maat houden" dat aangeeft dat doorberekening van toelatingskosten
ineffectief kan zijn, doordat het in rekening brengen van toelatingskosten
bij bedrijven die op de internationale markt opereren, negatieve gevolgen
kan hebben voor hun concurrentiepositie met het buitenland als daar de kosten
niet in die mate worden doorberekend.Gelet op het bovenstaande verschil in toepassing lijkt het alleszins redelijk
om, zo er al een retributieplicht moet komen, in ieder geval de tarieven gematigd
te houden.De voorzitter:De heer Feenstra heeft zich verontschuldigd voor deze avondvergadering.
Ik heb begrepen dat de heer Ter Veer mede namens de fractie van de Partij
van de Arbeid het woord zal voeren.De heer Ter Veer (D66):Mijnheer de voorzitter! Ik wil uw aankondiging even nader preciseren.
De heer Feenstra kwam in agendaproblemen doordat er avondvergadering is. Hij
heeft mij gevraagd zijn korte, maar krachtige tekst voor te lezen. Ik wil
dat eerst doen. Daarna zal ik namens de fractie van D66 het woord voeren.De tekst die ik van de heer Feenstra heb gekregen, luidt aldus. De PvdA
heeft zich eerder nadrukkelijk ingezet voor afschaffing. Eerder zijn de milieuleges
voor de Wet milieubeheer en de Wet bodembescherming geschrapt, omdat zij een
negatieve prikkel vormden voor milieuverbeteringen en -investe- ringen. Ik
denkt met name aan de vrijwillige bodemsanering. Deze overweging speelt bij
toelatingen nauwelijks een rol. De toelatingskosten vormen 1% van de ontwikkelkosten
en zijn een voorwaarde voor het op de markt kunnen brengen van nieuwe toelatingen.
De geschatte opbrengst bedraagt circa 2 mln. Hoe verhouden zich het opzetten
van het systeem ten opzichte van de beperkte opbrengst? Ik sta ervoor open
als het bedrijfsleven van het toelatingssysteem af wil en deze kosten zelf
wil dragen. Ik stel voor het wetsvoorstel te steunen. Tot zover de inbreng
van de heer Feenstra die ik graag voor hem heb willen voorlezen.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Ik heb eigenlijk een vraag aan de PvdA-fractie. Ik heb het verslag gelezen.
De leden van de PvdA-fractie zeggen daarin met verbazing te hebben kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Ik bespeur dat niet in het halve A4'tje
dat de heer Ter Veer net heeft voorgelezen.De heer Ter Veer (D66):Mevrouw Schreijer heeft gelijk. Het is een half A4'tje. Ik heb de heer
Feenstra graag deze collegiale dienst willen bewij- zen, maar ik ben niet
gemandateerd om namens hem op interruptievragen antwoord te geven. Ik moet
het hierbij laten.Voorzitter! Over het standpunt van de fractie van D66 wil ik graag wat
zeggen en eventuele interrupties zal ik ook graag beantwoorden. De fractie
van D66 steunt het wetsvoorstel. Wij vinden het te verdedigen. Onze eerste
overweging is dat het niet ongebruikelijk is voor overheidsdiensten een kostenconforme
rekening te presenteren. Onze tweede overweging is dat het voorstel in onze
ogen conform EU-gedragslijnen en -richtlijnen is. Heb ik goed begrepen dat
als er een aanmelding is gedaan in één lidstaat, dit geldt voor
het totale werkgebied van de Europese Unie? Is het geen groot goed en een
lichtend voorbeeld dat als je een aanmelding in een lidstaat doet, je gekwalificeerd
bent om deel te nemen in het economische verkeer in alle lidstaten die de
Europese Unie telt en zal tellen? Op andere terreinen is harmonisatie nog
ver te zoeken en vaak nog een dode letter of iets waaraan alleen maar lippendienst
wordt bewezen.Op grond van deze twee overwegingen is de fractie van D66 voor het voorstel.
De opmerkingen over de Europese Unie brengen mij in de verleiding ook even
te kijken hoe het over de grens is gesteld.De heer Udo (VVD):Voorzitter! De heer Ter Veer zei dat de regeling in alle lidstaten van
de EU geldt, maar dat is natuurlijk niet zo. Bovendien is de toepassing van
retributies in het ene land totaal anders dan in het andere land. Zo is er
in Duitsland een retributie met een bestemming voor bedrijven die er bijvoorbeeld
heel slecht voorstaan in Oost-Duitsland. Dan gaat de bestemming dus weer terug
naar het bedrijfsleven. De heer Ter Veer kan dus niet zeggen dat het in de
rest van Europa ook zo geregeld is. Beseft hij dat?De heer Ter Veer (D66):Ik besef dat en wil daar een paar vragen over stellen. Ik stond ook op
het punt om die te stellen. EU-conform is dat er retributies worden gevraagd.
In hoeverre is er sprake van een level playing field? In hoeverre is er sprake
van een gedragslijn, ongeveer dezelfde en ongeveer bestendig, over de grenzen
heen? Daarbij kijk ik op z'n minst naar de aanpalende landen, maar eigenlijk
gaat het natuurlijk om alle andere EU-landen.Voorzitter! Wij zijn voor het principe van het systeem van retributies.
Ik heb daarbij nog een zestal kanttekeningen en vragen. D66 wil voorkomen
dat middelgrote innovatieve bedrijven die de kleinere stoffen op de markt
brengen, relatief de meeste toeslag moeten betalen. De vraag is of daar in
het voorziene systeem rekening mee wordt gehouden. Wij willen ook graag weten
of rekening wordt gehouden met de tijdsduur die nodig is voor het doen van
onderzoek voor de beoordeling. Je moet in de buurt van een kostenconforme
toerekening blijven. Die vraag gaat dus over de hoogte van de tarieven.Daarnaast achten wij het, indachtig ons poldermodel, vanzelfsprekend dat
hier overleg over plaatsvindt met het betrokken, belanghebbend bedrijfsleven.
In hoeverre is voorzien in de organisatie daarvan? Een volgende vraag luidt:
hoe kan externe deskundigheid ingeschakeld worden bij de beoordeling, zodat
je eventueel een soort tweedeling zou kunnen hebben, waarbij via een externe
beoordeling al voorwerk wordt gedaan ten behoeve van de officiële overheidsinstantie,
die dan de laatste stappen in deze beoordeling pleegt? Zou dat gunstige financiële
gevolgen voor de betrokken aanvrager kunnen hebben?Een niet onbelangrijke vraag is ten slotte: hoe snel zal de voorziene
doorlooptijd van aanmelding, beoordeling en het uiteindelijk afstempelen en
goedkeuren van de gedane aanvraag zijn?De vergadering wordt van 20.10 uur tot 20.25 uur geschorst.Minister Pronk:Voorzitter! Een aardig principieel debat over een klein
bedragje, waarbij het aan mij is om te proberen de Kamer te overtuigen. Ik
heb enige geachte afgevaardigden een fikse principiële kanttekening horen
maken. Zo heeft mevrouw Schreijer gezegd niet overtuigd te zijn van de noodzaak
en de wenselijkheid van dit wetsvoorstel. Ik hoop haar en haar fractie toch
te kunnen overtuigen, misschien niet van de noodzaak, maar dan toch wel van
de wenselijkheid, of in ieder geval te komen tot een acceptatie van het wetsvoorstel.
Andere geachte afgevaardigden, waaronder de heer Udo, hebben gesproken over
"onlogisch" en "niet principieel". De heer Van Middelkoop heeft zelfs gewezen
op de mogelijkheid van willekeur en zich met anderen afgevraagd of de overheid
hier wellicht een nieuw melkkoetje heeft gevonden.Ik heb aan mijn medewerkers gevraagd hoe zij tot dit wetsvoorstel zijn
gekomen, of het soms een opdracht van de minister van Financiën was om
een nieuwe mogelijkheid te vinden tot het aanboren van een bron. De heer Van
der Staaij heeft in dit verband gewezen op de mogelijkheid dat het hier de
neus van een kameel betreft en dat hiermee nieuwe bronnen of nieuwe bezuinigingsmogelijkheden
worden aangeboord. Het antwoord van mijn medewerkers was echter dat zij niet
de boodschap van de minister van Financiën hadden gekregen dat dit maar
geprobeerd moest worden, en dat zij ook niet van mijn voorganger een dergelijke
boodschap hadden gekregen in verband met vrees voor de toekomstige omvang
van de VROM-begroting.Wat zijn dan wel de redenen voor dit wetsvoorstel? Er zijn in hoofdlijnen
twee redenen die ook terug te vinden zijn in de schriftelijke beantwoording.
In de eerste plaats geldt dat wij onszelf de opdracht hebben gegeven om in
het kader van de MDW-operatie alle elementen van de specifieke overheidstaken
serieus uit te werken, zeker nu het MDW-rapport breed wordt gedragen, ook
door de Kamer. In de tweede plaats vormt het Europese beleid terzake een reden
voor dit wetsvoorstel. Daarbij gaat het zowel om het beleid dat in veel andere
lidstaten wordt gevoerd, als om de uitvoering van de Europese richtlijn op
dit punt. Dit zijn de redenen voor dit wetsvoorstel; er zit niets anders achter.
Ik zal straks graag nader ingaan op de financiële punten, de modaliteiten
en andere aspecten van het wetsvoorstel, maar wil nu eerst de hoofdlijn bespreken,
waarbij ik in de eerste plaats kom op het Europese beleid.In EU-verband zijn wij op dit moment bezig om de invoering van retributies
te organiseren voor activiteiten met betrekking tot milieugevaarlijke stoffen
en genetisch gemodificeerde organismen. Zoals bekend zal zijn uit de stukken,
hebben op dit moment acht EU-lidstaten het systeem dat wij nu met dit wetsvoorstel
aan de Kamer hebben voorgelegd. Het zijn België, Denemarken, Ierland,
Engeland, Duitsland, Frankrijk, Finland en Spanje. Die vragen aan hun bedrijven
vergoedingen bij ontvangst van kennisgeving van nieuwe stoffen. Ik heb het
over nieuwe gevaarlijke stoffen. Dat zijn niet de eerste de beste landen.
Daarbij horen de grootste: Duitsland, Engeland en Frankrijk. Men zal zeggen:
ik mis Zweden, Oostenrijk en Italië. Die zijn ermee bezig, net zoals
Nederland. Met z'n vieren zijn wij bezig met de invoering van dit systeem.
Over Griekenland, Luxemburg en Portugal kan ik niets melden. Ik weet niet
wat de stand van zaken is. Wij zijn geen koploper. Dit gaat over de gevaarlijke
stoffen. Voor genetisch gemodificeerde organismen is het niet hetzelfde groepje
landen. Momenteel zijn het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Denemarken, Duitsland,
Italië, Ierland, Finland en Frankrijk reeds zover dat ze thans kosten
in rekening brengen bij vergunningaanvragen voor genetisch gemodificeerde
organismen. In de stukken heeft men iets kunnen lezen over de omvang van de
kosten, de vergelijkbaarheid. Ik meen dat ik daarover niet al te veel hoef
te zeggen.Nederland komt met een systeem dat in ieder geval transparant is. Wij
slaan ons een beetje op de borst: wij vinden het transparanter dan in andere
landen het geval is. Die zijn met een bedrag gekomen. Wij hebben door een
onafhankelijke instelling een kostentoerekening laten maken; directe en indirecte
kosten, een tarievensysteem, zelfs een uursysteem en uurtarieven. De hoeveelheid
uren is daarbij in aanmerking genomen. Wij hebben nog een onderscheid gemaakt
tussen alle mogelijke verschillende vormen van aanvragen. Gedetailleerder
en transparanter kan het niet. Het is niet een bedrag zomaar. Wij wilden tegemoetkomen
aan de kritische kanttekening dat het alleen maar de overheid is, dus een
monopolist. Nu vind ik het op zichzelf niet zo erg als de overheid de vergunning
zou verlenen. Een ander kan het niet. Dan is de overheid monopolist. Wij streven
op dit terrein – zoals het ook geldt voor talloze andere terreinen,
waarbij de overheid bepaalde beslissingen neemt of doet nemen – naar
een certificeringsmogelijkheid, waarbij andere instellingen worden gecertificeerd
om dergelijke toelatingsregelingen te organiseren zodat in ieder geval van
daaruit – er zijn ook andere mogelijkheden – een neerdrukkende
werking op de kosten uitgaat. Wij hebben het zo transparant mogelijk voorgehangen:
wetsvoorstel, algemene maatregel van bestuur, waarin is opgenomen wat wel
en wat niet zich voor tarifering leent en welke diensten, en een ministeriële
regeling waarin die specifieke tarieven zijn gespecificeerd. Alles bij elkaar
is het een zeer transparant systeem. In de schriftelijke behandeling hebben
wij gezegd: wij zijn er niet op uit om daar, kameelneus melkkoe, een hoop
geld mee binnen te halen. Om die reden willen wij ons beperken. Het gaat echt
om de feitelijke kosten die in rekening worden gebracht. Die gaan wij niet
regelmatig verhogen: eens per jaar. Ik ben best bereid tot overleg daarover.
Bovendien komt er ook een evaluatie van het geheel. Die kan onafhankelijk
plaatsvinden. Uiteraard zijn wij niet van plan om te gaan verhogen wanneer
de kosten slechts gestegen zouden zijn met minder dan 5%. Over al dat soort
details, eens per jaar of een keer in de twee jaar, 5% of 10% valt natuurlijk
te spreken. Dat is geen enkel probleem.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Wij hebben aandacht gevraagd voor de kostenverzwaring die voor de bedrijven
optreden. Wij vragen u bij uw beantwoording in te gaan op de monopoliepositie
voor RIVM en TNO. Krijgen deze instellingen in de toekomst alle taken of zegt
u dat men op basis van prijs-kwaliteit- verhoudingen ook naar andere partijen
kan gaan?Minister Pronk:De overheid doet het op dit moment en dus is de overheid de monopolist.
Het RIVM is een overheidsinstantie. Voor de GGO's laten wij
het over aan het RIVM. Het hadden ook de departementen kunnen zijn. Nogmaals,
wij streven ernaar om een certificeringssysteem op te zetten waarbij ook andere
instellingen kunnen worden gecertificeerd. Zij kunnen dan samen met, in plaats
van of naast de overheid de desbetreffende taak vervullen. Ik meen dat ik
vragen hierover al heb beantwoord.De heer Udo (VVD):Dat de overheid monopolist is waar het gaat om de berekening van deze
kosten, is mijns inziens geen goede zaak. Uit tabellen die zijn opgenomen
in de nota naar aanleiding van het verslag, blijkt dat het aantal meldingen
dat in Nederland per uur wordt verwerkt, veel minder is dan in bijvoorbeeld
het Verenigd Koninkrijk. Er wordt dus in andere landen efficiënter gewerkt
dan in Nederland. Als de overheid in dezen monopolist is, ontstaan er concurrentieverschillen.
Wat is uw mening daarover?Minister Pronk:Op dit moment zijn wij monopolist. Daarover heb ik geen misverstand laten
bestaan. De overheid laat iets toe of niet; de overheid beslist dus. Echter,
de overheid kan dit delegeren. Ik heb al gezegd dat wij erop uit zijn om een
en ander mede te delegeren aan te certificeren instellingen. Een voordeel
daarvan is dat bij die andere instellingen een kostenstructuur kan ontstaan,
die eventueel tendensen bij de overheid om haar eigen kosten hoger te doen
laten uitvallen dan ze eigenlijk zouden moeten zijn, kan voorkomen. Ik gebruik
het woord "eventueel", want ik heb al aangegeven dat er sprake moet zijn van
een zo transparant mogelijke kostenstructuur. Welnu, transparanter en gedetailleerder
kan het niet.Wanneer de kosten toenemen, brengen wij dat niet direct maar slechts eenmaal
per jaar in rekening. Daar valt overigens over te praten. Als de Kamer de
voorkeur geeft aan eenmaal per twee jaar, is ook dat denkbaar. Bovendien worden
kostenstijgingen pas in rekening gebracht als het niveau 5% of hoger is. Ik
gaf al aan dat ook hierover te praten valt. Het is geen principiële aangelegenheid.
Als de Kamer de voorkeur geeft aan 10%, is ook dat denkbaar. Voorts heb ik
al gezegd dat een en ander wordt geëvalueerd op onafhankelijke wijze,
dus niet door de overheid zelf. Je past wel op om je monopoliepositie, die
je op dit moment nog hebt, te misbruiken of uit te buiten. Ook heb ik al gesteld
dat wij graag bereid zijn om over dit alles overleg te plegen met het bedrijfsleven,
ook over wijzigingen van het systeem. Daarbij wordt gestreefd naar het afbouwen
van deze monopoliepositie. Ik vind dat de overheid door zou kunnen gaan met
het vervullen van deze functie, maar men kan ook kiezen voor certificeren.Voorzitter! Wij hebben het nu over één element van het Europese
systeem. Wat de huidige kostenniveaus en tarieven betreft zitten wij ongeveer
in de middenmoot. Overigens zijn deze gegevens niet volledig vergelijkbaar,
omdat niet duidelijk is in hoeverre steeds werkelijk alle directe en indirecte
kosten worden meegenomen. Men streeft naar kostendekking, maar wat precies
elders de kosten zijn, is niet voor iedereen even duidelijk. Wij hebben in
elk geval alle indirecte kosten en directe kosten aangegeven, kosten van administratie,
beoordeling, risicobeoordeling, toetsing enz. Dat valt er allemaal onder.Wij lopen in de pas met de Europese regelgeving. Uitgegaan dient te worden
van richtlijn 67/548 van de EU, inhoudende een kennisgevingsstelsel voor nieuwe
stoffen. In 1979 is deze richtlijn voor de zesde maal gewijzigd. Deze wijziging
houdt in dat vooraf, voordat zo'n nieuwe gevaarlijke stof op de markt mag
worden gebracht, een kennisgeving moet worden gedaan aan de overheid. Die
kennisgeving moet vergezeld gaan van een technisch dossier, dat moet voldoen
aan de richtlijn. De wijziging houdt bovendien in dat als de overheid niet
reageert, de stof op de markt mag worden gebracht.In 1992 is een nieuwe wijziging van de richtlijn tot stand gekomen. Deze
zevende wijziging, een initiatief van Brussel, houdt een aanscherping van
de richtlijn in. In artikel 16 staat dat de overheid binnen 60 dagen na ontvangst
van de kennisgeving – of er betaald is of niet – moet berichten
of de kennisgeving al dan niet voldoet aan de richtlijn. Als de kennisgeving
aanvaard wordt, moet de overheid dat meedelen. Dan is het officieel in het
dossier opgenomen. De richtlijn verplicht de overheid bovendien een oordeel
te vellen over de ingediende kennisgeving. Pas 60 dagen nadat goedkeuring
van het dossier door de overheid is ontvangen door de indiener van de kennisgeving,
het desbetreffende bedrijf, mag de stof op de markt worden gebracht. Indien
de overheid zegt dat het dossier onvolledig is, mag de stof niet op de markt
worden gebracht. Dat betekent dat door de EU een uitdrukkelijk oordeel van
de overheid over de ingediende kennisgeving wordt geëist. Dat is ook
logisch, want wanneer het desbetreffende bedrijf een positief oordeel van
de Nederlandse regering ontvangt, mag het de gevaarlijke stof op de Nederlandse,
Belgische, Duitse markt, de hele EU-markt brengen. Als ergens sprake is van
een individueel toerekenbaar profijtbeginsel, dan is het voor het desbetreffende
bedrijf. Men wil een mogelijk gevaarlijke stof op de markt brengen. Voordat
dat daadwerkelijk mag gebeuren, wordt een oordeel door de regering van de
desbetreffende lidstaat namens de Unie gegeven.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Dat is voor mij een vitaal punt. Ik heb in eerste termijn
ook al gevraagd waar dat individuele profijt dan uit bestaat. Dit antwoord
begrijp ik echter niet. Ik begrijp wel dat er een oordeel wordt gevormd. Dat
gebeurt binnen de ambtelijke instanties. De overheid moet dat in elk geval
doen op grond van wettelijke verplichtingen, want zij moet in het publieke
belang zelf toetsen of een stof gevaarlijk is of niet. In zoverre is het dus
een oordeelsvorming ten gerieve van de overheid en lijkt het mij redelijk
dat de overheid de kosten daarvan zelf betaalt. Ik begrijp niet waaruit vervolgens
het voordeel van dat oordeel voor het bedrijf bestaat, want dat bedrijf is
maar in één ding geïnteresseerd, namelijk of het het product
op de markt kan brengen of niet. Het behoeft bij wijze van spreken alleen
maar een telefoontje te hebben met de boodschap dat het mag. Daar hoeft toch
geen rapportage bij? Als mijn analyse klopt, dan heb ik wat moeite met het
toerekenen van kosten aan bedrijven.Minister Pronk:Er wordt een nieuwe gevaarlijke stof ontwikkeld door een bepaald bedrijf.
Wij hebben dat systeem van kennisgeving voor in totaal acht à negen
bedrijven in Nederland. Het is misschien wel goed om even
te weten waar wij het over hebben. Het gaat om DSM, Akzo Nobel, Shell, General
Electric, Unichema, Cytec, IFF, ICI Holland en Dow Benelux.De heer Van Middelkoop (GPV):Echt de arme kant van Nederland dus!Minister Pronk:Dat zijn de bedrijven die nieuwe gevaarlijke stoffen ontwikkelen. Zij
besteden gemiddeld 2 mln. tot 3 mln. aan de ontwikkeling van een bepaalde
stof. Daar moet dan – dat is altijd het geval geweest – een technisch
dossier voor worden ontwikkeld dat door bijvoorbeeld TNO opgesteld wordt.
Dat kost voor ieder van die nieuwe gevaarlijke stoffen over het algemeen een
vast bedrag van ongeveer ƒ 200.000. Vervolgens moet dit dossier worden
beoordeeld door de overheid. De Europese richtlijn vraagt nu aan ieder van
de lidstaten om een oordeel te vellen over het ingediende dossier. De gemiddelde
kosten van dat oordeel van de overheid lopen van ƒ 7000 voor iets eenvoudigs
tot ƒ 15.000 à ƒ 17.000. Er komt dus iets minder dan
10% van de kosten van het dossier dat toch al moet worden gemaakt, bovenop.
Dat zijn directe en indirecte kosten die de overheid moet maken voor één
ding, namelijk het geven van een oordeel over de vraag of die stof inderdaad
op de markt mag worden gebracht. Dat is het finale oordeel. Het profijt voor
het desbetreffende bedrijf is opening van de markt in Nederland of in een
ander land, wanneer het daar wordt ingediend, en in Europa in totaliteit.
Het gaat dus niet om, waar wij het eerder over hadden in verband met de milieuleges,
investeringen ter verbetering van het milieu. Dat is een totaal andere categorie.
Het gaat om het invoeren van een stof met een milieurisico. Of dat risico
mag worden genomen met een genetisch gemodificeerd organisme of een gevaarlijke
stof, moet beoordeeld worden. Als er positief wordt geoordeeld, is de markt
daarna open. En dat is het profijt.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik wil nog even doorvragen op het punt van de redelijkheid.
Ik begin tot mijn eigen verbazing nu een beetje moeite te krijgen met het
wetsvoorstel. De overheid zelf verbiedt het op de markt brengen van dit soort
stoffen. Als er geen wetgeving was, was er helemaal niets aan de hand. De
overheid zegt nu evenwel dat je iets niet zomaar mag doen. Dat is redelijk,
want er is een publiek-ecologisch belang mee gemoeid, om het zo maar even
te formuleren, dat er niet zomaar milieugevaarlijke stoffen op de markt worden
gebracht. Vervolgens moet een bedrijf, als ik de minister goed begrijp, op
zijn minst ƒ 200.000 investeren om duidelijk te maken wat het karakter
van de stof is. Dat is het bedrijfsbelang en daar betaalt het bedrijf dan
ook voor. Daarna is het, als ik het goed begrijp, aan de overheid om in het
belang van de publieke zaak de poort van de markt te openen. Daar moet de
overheid dan ook kosten voor maken, omdat diezelfde overheid eerst heeft gezegd
dat je die stoffen niet zomaar op de markt mag brengen. Welnu, daarom zie
ik het alleen al uit een oogpunt van kostentoedeling – het gaat om ƒ
200.000 en ƒ 15.000 – steeds moeilijker worden om de kosten van
de overheidsdiensten ook nog eens bij het bedrijfsleven te leggen.Minister Pronk:De Europese regelgeving wijst aan dat een stof niet op de markt mag worden
gebracht in Europa dan nadat de regering van het desbetreffende land namens
al die andere landen – dat is de Europese harmonisatie – heeft
gezegd: akkoord. Dat gebeurt dan in de vorm van een oordeel over het ingediende
dossier. Na de dossiermatige ontwikkeling komen de economische handeling en
het economische profijt aan de orde. Dat is krachtens Europese regelgeving
aan een beslissing gebonden. Je kunt zeggen dat je regering namens alle andere
regeringen spreekt en dat die het niet in rekening brengt. Dat was tot nu
toe ook het geval, maar dat doet er niet zoveel toe. Het gaat erom dat de
stof pas op de markt kan worden gebracht wanneer die beslissing namens de
Europese Unie door een land is genomen. Dat die beslissing wordt genomen in
positieve zin, leidt tot het profijt voor het desbetreffende bedrijf en tot
de marginale kosten van ƒ 15.000 per vergunning, boven de totale kosten
die gemaakt zijn in technisch-wetenschappelijke zin en de dossieropbouw. Wat
betreft die ƒ 15.000 gaat het op zichzelf om peanuts gelet op de totale
kosten. Wel is nu de principiële vraag aan de orde of de overheid het
recht heeft om, mede met inachtneming van het profijt dat een bedrijf ontleent
aan het op de markt brengen van een stof die een bepaald risico met zich brengt,
de daaraan verbonden kosten voor rekening te laten komen van dat bedrijf.De heer Ter Veer (D66):Is de minister het met mij eens dat wij hier te maken hebben met een voorbeeld
van een triomf van Europese integratie, zeker als je dat vergelijkt met de
martelgang die er is bij de toelating van bestrijdingsmiddelen waarbij 15
lidstaten elk voor zich dossiers invragen en toelatingsprocedures hanteren?
Je kunt het ook vergelijken met de martelgang rondom het toegelaten krijgen
van genetisch gemodificeerde organismen, waarbij elk land een soort Alleingang
praktiseert. Verder zou ik nog graag willen weten of Nederland in gebreke
zal worden gesteld als wij deze wet niet zouden accepteren.Minister Pronk:Stel je voor dat het desbetreffende bedrijf bij 15 verschillende lidstaten
zou moeten aankloppen en dus dossiers zou moeten maken in ongeveer zeven tot
acht verschillende Europese talen bij 15 verschillende TNO's in Europa. Wat
zouden daar de kosten niet van zijn? Het profijt voor het desbetreffende bedrijf
is dat via één ingang, één overheid de Europese
markt openligt. De vraag is nu of ten gevolge van de Europese harmonisatie,
waar dat bedrijf zeer veel profijt van heeft, die ƒ 15.000 in rekening
mag worden gebracht. Welnu, wij hebben hier te maken met de consequentie van
datzelfde rapport in het kader van de MDW-operatie. De vraag is dus: mag dat?
Het antwoord daarop is: ja. Ja, maar dan ook niets meer dan datgene wat je
in overeenstemming met die MDW-operatie zou mogen doen, dus kostendekkendheid.
Dat is het beginsel dat door de Kamer is aanvaard. Daarom hebben wij ook geprobeerd
in de concept-ministeriële regeling de kosten zodanig transparant te
presenteren dat niet de indruk ontstaat dat wij à fonds perdu met bedragen
werken.De heer Udo (VVD):Voorzitter! De minister heeft gezegd dat gemeld moet worden dat er een
nieuwe stof op de markt komt. Vervolgens moet de overheid het desbetreffende
bedrijf berichten dat dit in orde is en daarvoor wordt een
bedrag in rekening gebracht. Naar mijn mening is er voornamelijk sprake van
handhavingskosten. De overheid beoordeelt of een milieugevaarlijke stof tot
de markt toegelaten kan worden.De minister wijst op het individueel toerekenbare profijt. Dat is echter
lang niet altijd het geval. Het kost heel veel om een nieuw product te ontwikkelen.
De bedrijven die dit product alleen maar op de markt brengen, hoeven daarvoor
slechts een marginaal bedrag te betalen. Dit individueel toerekenbaar profijt
kan dus in sterke mate verschillen. Worden gelijke gevallen wel gelijk behandeld?Minister Pronk:Voorzitter! In overeenstemming met de laatste wijziging van de richtlijn
kan er bij de bedoelde melding gesproken worden van een toelating. De overheid
laat namens de EU een product of een stof toe tot de markt. Het gaat om de
kosten van toelating. Er is geen sprake van een handhavingsactiviteit. Bij
de laatste poort van de ontwikkeling van een stof, de toelating, worden de
kosten volledig toegerekend aan het desbetreffende bedrijf.Bij de handhaving gaat het om andersoortige kosten. Ik noem de controle
bij bedrijven of de stoffen die daadwerkelijk op de markt zijn gebracht, overeenstemmen
met de omschrijving in de dossiers. Handhaving vindt plaats door de inspectie
nadat de stoffen tot de markt zijn toegelaten. Handhavingskosten dienen principieel
uit rijksmiddelen te worden betaald en mogen niet worden toegerekend aan de
bedrijven die worden geïnspecteerd. De handhaving begint nadat de vergunning
is verleend, dus nadat de stof tot de markt is toegelaten.De heer Van der Staaij (SGP):Waarom is gekozen voor de systematiek van kennisgeving met akkoordverklaring?
Uit de woorden van de minister maak ik op dat het meer lijkt op een vergunningenstelsel.
Het was juist de bedoeling van de EU-richtlijn dat er geen vergunningenstelsel
in het leven geroepen zou worden. Kan de minister dit nader toelichten?Minister Pronk:Hoewel er allerlei verschillen zijn tussen de onderscheiden modaliteiten,
kan gezegd worden dat dit een vorm van vergunningverlening is. Er wordt iets
toegelaten. Men mag iets niet op de markt brengen dan nadat er door de desbetreffende
regering namens de EU een beslissing is genomen. Uit de inbreng van een aantal
geachte afgevaardigden en uit de kopie van de brief van VNO-NCW blijkt dat
er sprake kan zijn van een misverstand. Men gaat kennelijk nog steeds uit –
en dat heeft mij verbaasd – van de vorige wijziging van de regeling.
Er is enkele jaren geleden een nieuwe wijziging doorgevoerd van de desbetreffende
richtlijn van de Europese Unie. Ten tijde van de zesde wijziging van de richtlijn
was het gewoon een kwestie van kennisgeving. En als de overheid dan niets
deed, dan mocht het. Dus geen vergunningverlening. Maar er is een aanscherping
van die regelgeving gekomen. Nu moet de overheid iets beoordelen van de Europese
Unie en een bedrijf mag een stof pas op de markt brengen nadat het van de
overheid die mededeling heeft gekregen. Ik noem dat een toela- tingsregeling.
Ik zal het niemand euvel duiden als dit gezien wordt als een vorm van vergunningverlening.
Het is een speciale modaliteit van het geven van een vergunning. De geachte
afgevaardigde heeft gelijk, het was vroeger niet de intentie. Nu is het onderdeel
van het vigerende systeem. Ik ben er blij mee, want ik vind dat een dergelijke
sluis er moet zijn als het gaat om gevaarlijke stoffen, temeer omdat het niet
alleen om je eigen publiek gaat. Het gaat ook om het publiek in de andere
lidstaten. Ik ben blij dat die sluisfunctie bijvoorbeeld ook geldt voor Italiaanse
bedrijven. Dat gebeurt op voet van gelijkheid. Het moet dus overal gebeuren.
Ik geef toe dat niet alle regeringen het systeem ingevoerd hebben waarbij
die kosten in rekening worden gebracht bij de desbetreffende bedrijven. In
Luxem- burg, Portugal en Griekenland gebeurt dit nog niet.Overigens is het denkbaar dat internationale ondernemingen van buiten
de Europese Unie zullen proberen de Europese markt binnen te komen via een
van de landen die die kosten nog niet in rekening brengen bij de desbetreffende
bedrijven. Dat zou een argument kunnen zijn om te zeggen: wij lopen met andere
landen in de pas en wij rekenen de kosten aan de bedrijven toe. Aan de andere
kant kun je je ook voorstellen dat het om zulke minimale bedragen gaat –
want het gaat niet om kleine bedrijven – dat het voor de desbetreffende
bedrijven nauwelijks het overwegen waard is om wel of niet te proberen via
een bepaald land de Europese markt binnen te komen.Ik zal nog eens de redenen noemen om die kosten bij de bedrijven in rekening
te brengen. De eerste reden was de Europese conformiteit. De tweede reden
was dat dit in overeenstemming moet zijn met ons dereguleringsbeleid. De kosten
mogen op deze manier in rekening worden gebracht bij de desbetreffende onderneming.
Zo nieuw is dit overigens niet. Eigenlijk is het beginsel van het doorberekenen
van kosten op vergelijkbare terreinen al door de Kamer geaccepteerd. Ik noem
de toelatingsregeling voor bestrijdingsmiddelen en de toelatingsregeling voor
geneesmiddelen. Nu is exact hetzelfde systeem van toepassing op gevaarlijke
stoffen en genetisch gemodificeerde organismen. Er zijn nog andere mogelijkheden
denkbaar, maar het is niet mijn streven om het systeem verder uit te breiden.
Dan hadden wij dat wel opgenomen in het onderhavige wetsvoorstel. Het gaat
ook niet om een vergelijking met – ik geef toe dat het wat ongelukkig
uitkomt in deze periode – de oude leges, want het ging daarbij om een
geheel andere aangelegenheid.De milieuleges zijn om twee redenen afgeschaft. De heffing van de leges
was een negatieve prikkel op uit milieuoogpunt gewenste investeringen. Positieve
ontwikkelingen deden zich niet voor omdat ervoor moest worden betaald. Nu
is iets totaal anders aan de orde is, namelijk het voorkomen van een risico.
Om dat veilig te stellen, moet ervoor worden betaald. Een andere reden om
de milieuleges af te schaffen, waren de ongelijke tarieven die door gemeenten
en provincies werden gehanteerd. Wij hebben toen het gehele systeem maar afgeschaft.
Dat geldt in dit geval niet, want er is maar één instantie waarbij
wordt ingediend.De heer Udo (VVD):Voorzitter! Wat de minister zegt, is gedeeltelijk waar. In de nota naar
aanleiding van het verslag staat ten aanzien van de schonere productiemethoden
die door milieuleges werden tegengehouden, dat deze overwegingen bij de categorie
leges die in het wetsvoorstel aan de orde zijn, een veel minder
grote rol spelen. Ik herinner de minister eraan dat zij dus nog steeds een
rol spelen. Het is dus niet totaal anders.Minister Pronk:Ik ben blij dat u daarop wijst. Eén element is vergelijkbaar. Ik
ben bereid om ook over modaliteiten te spreken en niet alleen over uitgangspunten.
Het te vergelijken element betreft – in de schriftelijke behandeling
is dit aan de orde geweest – het fundamentele onderzoek naar genetisch
gemodificeerde organismen. Dat is iets anders dan het op de markt brengen
van een nieuwe stof. Je kunt je voorstellen – in de schriftelijke behandeling
is dat onderscheid afgewezen – dat fundamenteel onderzoek gelijk wordt
gesteld met investeringen met een positief milieueffect. Er is een overlapping.
Omdat dit onderscheid moeilijk is te maken en om ontduiking te voorkomen,
is dit hierbij betrokken. Het gaat dus niet alleen om milieugevaarlijke stoffen
en het op de markt brengen van genetisch gemodificeerde stoffen, maar ook
om fundamenteel onderzoek, dat is gebonden aan een toelating en regelgeving.
Je kunt volhouden dat voorzover het om fundamenteel onderzoek naar genetisch
gemodificeerde organismen gaat, hetzelfde negatieve effect zich kan voordoen
en dat dit kan resulteren in een disincentive voor dit type onderzoek. Het
is echter een klein onderdeel van het totale pakket en het gebeurt niet door
alle ondernemingen die ik heb genoemd.De Kamer heeft in de schriftelijke behandeling gevraagd of er een onderscheid
is te maken. Ik heb geantwoord dat het beter is dit niet te doen, omdat de
grens moeilijk valt te trekken. Om die reden hebben wij gesteld dat het enigszins
vergelijkbaar, maar niet geheel hetzelfde is. De andere elementen zijn principieel
verschillend, want het voorkomen van risico's is wat anders dan het bevorderen
van positief beleid.Voorzitter! Dat waren de drie hoofdredenen: volgens Europese regelgeving
mag het; het dient te gebeuren in volledige overeenstemming met het rapport
Marktwerking en deregulering; het is in overeenstemming met hetgeen al het
geval is op twee andere terreinen, te weten medicijnen en bestrijdingsmiddelen.
Dit is reden om te zeggen: het is een goed wetsvoorstel.Het is niet de bedoeling deze regeling uit de hand te laten lopen. Dat
is de tweede handreiking die ik wil doen aan degenen die niet alleen principiële
vragen hadden, maar ook modaliteitsvragen. Ik hoop dat beide uit elkaar getrokken
kunnen worden. Ik hoop ook dat ik een principieel verhaal heb gehouden en
de Kamer heb overtuigd. Het kan zijn dat de vrees bestaat dat de overheid
een begin maakt met een beleid dat verdergaat dan kostendekking. Vastgesteld
is dat er een bovengrens is. Het bedrag mag niet meer zijn dan de totale directe
en indirecte kosten. Wij hebben de retributie zo transparant mogelijk uiteengezet.
De kosten zijn omschreven. Andere zaken behoren daar niet bij. Wij hebben
de tarieven erbij gezet en de kwantiteit van die kosten. Het gaat om prijs
en kwantiteit. Dat is de basis. Dat heb je in andere Europese landen niet.
Ik probeer het met opzet zo te doen, om niet de indruk te wekken dat er iets
anders achter zit dan de motivering die ik zo-even heb uiteengezet.Als inderdaad de vrees bestaat dat er op een willekeurige wijze verandering
in dat soort tarieven of systemen komt, dan ben ik graag bereid niet alleen
in de schriftelijke behandeling, maar ook plenair te verklaren – die
voorwaarde kan worden opgenomen in de concept-AMvB – dat de wijzigingen
bijvoorbeeld minder frequent plaatsvinden. Ook zou kunnen worden opgenomen
dat eventuele wijzigingen aan meer waarborgen gebonden zijn. Dat kunnen procedurele
waarborgen zijn in overleg met het bedrijfsleven. Het kunnen ook inhoudelijke
waarborgen zijn: er mag pas gewijzigd worden na een bepaald aantal maanden
of jaren. Of er mag pas gewijzigd worden wanneer de gewijzigde kosten een
groter percentage zijn dan het oorspronkelijke bedrag. Of er moet eerst een
bepaalde termijn in acht worden genomen. Of er moet eerst een evaluatie zijn
die onafhankelijk plaatsvindt. Dat soort modaliteiten zijn mijnerzijds volledig
bespreekbaar en kunnen, als de Kamer dat bij motie zou vragen, worden opgenomen
in een gewijzigde tekst van de algemene maatregel van bestuur of in de nota
van toelichting terzake. Dat is denkbaar. Ik wil echter graag een onderscheid
maken tussen dat soort modaliteiten en de principiële discussie die wij
zojuist hebben gevoerd.Voorzitter! Ik kijk even of er nog enkele vragen zijn overgebleven die
geen onderdeel uitmaakten van dit algemene betoog. De heer Udo heeft gevraagd
of dit voorstel leidt tot een verhoging van de administratieve lasten. Het
antwoord daarop is: nee. Het is geen verhoging van de administratievelastendruk.
Het is gewoon een kwestie van toerekenen van de kosten, verbonden aan een
administratieve regeling die al geldt. Het is dus wel een toerekening van
kosten, maar geen verzwaring van de administratievelastendruk.Op de vraag van de heer Van Middelkoop heb ik zijdelings geantwoord toen
ik mijn opmerkingen maakte over fundamenteel onderzoek. Zijn vraag was namelijk
wat de universiteiten zelf hebben aan een individueel toerekenbaar voordeel
aan kennisgeving voor GGO's. Daar ligt dus die overlap met het oude systeem.
Je zou dus kunnen zeggen dat universiteiten mogelijk gehinderd worden in hun
fundamentele onderzoek als gevolg van die retributies. Er ligt uiteraard het
probleem van het onderscheid maken tussen fundamenteel en toegepast onderzoek
om te komen tot markttoegang. Wanneer de Kamer mij dat zou vragen, zou ik
bereid zijn om te bezien in hoeverre die categorie toch zou kunnen worden
uitgezonderd. Ik heb dat in de nota naar aanleiding van het verslag nog afgewezen.
Ik zou daartoe bereid zijn om principiële reden. Het systeem moet immers
goed in elkaar zitten. Verder wil ik iedere schijn vermijden dat er inderdaad
een disincentive van zou uitgaan, zoals wij dat ook hebben gedaan met betrekking
tot op milieuverbetering gerichte investeringen.De heer Ter Veer (D66):Mijnheer de voorzitter! Kan de minister dat toelichten, want ik begrijp
het nog niet helemaal? Een universiteit is bezig met fundamenteel onderzoek
rondom GGO's. Dat leidt toch niet tot het op de markt brengen van?Minister Pronk:Nee.De heer Ter Veer (D66):Ik snap derhalve niet waarom er dan behoefte is aan een dergelijke uitzondering?Minister Pronk:Ook voor fundamenteel onderzoek geldt deze regeling. Zoals bekend, moet
ook bij fundamenteel onderzoek met betrekking tot GGO's worden toegestaan
dat iets kan plaatsvinden. Daarop is dit wetsvoorstel mede gericht. Het gaat
dus niet alleen maar om het op de markt brengen van milieugevaarlijke stoffen.
Het gaat ook om fundamenteel onderzoek en om het op de markt brengen van genetisch
gemodificeerde organismen. Dit wetsvoorstel heeft betrekking op twee categorieën.
Het heeft niet alleen betrekking op milieugevaarlijke stoffen, maar ook op
GGO's. Je zou je kunnen voorstellen dat je die desbetreffende activiteit met
betrekking tot GGO's uitzondert. Dat wil ik graag bespreekbaar maken.De heer Ter Veer (D66):Zouden wij de minister dan niet beter om een nota van wijziging op dat
punt kunnen vragen? Hij weet immers al precies wat hij daarbij in gedachten
heeft. Als wij dat niet nauwkeurig zouden omschrijven, dan zou dat eventueel
weer tot een extra ronde van gedachtewisseling leiden. Als de minister nu,
op ons verzoek, spontaan zegt dat hij met een nota van wijziging komt, dan
hebben wij daar in een keer een heel korte klap gemaakt.Minister Pronk:Voorzitter! De Kamer zou mij kunnen vragen om met een nota van wijziging
te komen. De heer Van Middelkoop heeft daar in eerste termijn een opmerking
over gemaakt. Ik ben daar nu op voort aan het borduren, ook naar aanleiding
van het onderscheid tussen milieuleges en retributies. Als in het kader van
deze discussie door de Kamer zou worden gevraagd om een nota van wijziging,
als het wetsvoorstel daarmee in de ogen van de verschillende fracties zou
winnen aan logica en consistentie en principieel aanvaardbaar zou zijn, dan
ben ik gaarne bereid om de Kamer tegemoet te komen.De heer Ter Veer (D66):Ik gun graag het voortouw aan de heer Van Middelkoop. Anders ben ik geneigd
te zeggen dat ik dan in ieder geval wel het voortouw zou willen nemen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik zou de heer Ter Veer wel willen volgen, maar ik merk daarbij
even vooraf op dat ik op dit moment nog zit te tobben over de zaak ten principale.
Ik zal daar in tweede termijn nader op ingaan. De minister is nu aan het onderhandelen
over de modaliteiten. Dat mag. Maar ik denk dat vanuit de zaak zelf het verstandig
is om universiteiten te vrijwaren. Ik denk niet dat dat een nota van wijziging
vergt, maar dat het in de AMvB een plaats moet hebben. Daar moet de minister
zich nog maar even ambtelijk over laten voorlichten. Ik denk dus dat het daar
een plaats in heeft.Minister Pronk:Voorzitter! Wanneer de Kamer mij dat zou vragen, kan dat leiden tot een
wijziging van de concept-AMvB. Daar staat het immers in. Ik heb al een concept-AMvB
voorgehangen en de Kamer heeft die al gezien. Dit is niet louter een modaliteit
en daarom ga ik er wat uitgebreider op in. Dit heeft natuurlijk betrekking
op de principiële omschrijving van datgene wat zich wel en niet voor
toerekening aan de desbetreffende vergunning vragende instelling leent.De heer Van Middelkoop heeft mij gevraagd of het niet eenvoudiger zou
zijn dan de diverse sancties die nu zijn gesteld – dat is inderdaad
ingewikkeld – om als overheid het standpunt in te nemen dat pas tot
actie overgegaan wordt als er is betaald. Dat zou inderdaad veel eenvoudiger
zijn, alleen kan het niet op die manier. De betreffende EU-richtlijn zegt
immers dat de overheid binnen 60 dagen een oordeel moet uitspreken. Wat een
lidstaat verder doet op het punt van het al dan niet in rekening brengen van
kosten aan de vergunningvragende instelling of het betalen van de kosten uit
de algemene middelen, wordt aan de lidstaat overgelaten, maar de EU-richtlijn
schrijft wel voor dat de lidstaat binnen 60 dagen een oordeel moet geven of
de kennisgeving in overeenstemming is met de richtlijn. Het sanctie-instrument
waarop is gedoeld, is ons dus door de EU-richtlijn uit handen geslagen. Het
is dus op zichzelf mogelijk dat een bedrijf een kennisgeving doet en niet
het bijbehorende bedrag betaalt, maar dan moet het toch binnen 60 dagen van
de overheid horen of de kennisgeving in overeenstemming met de regels is.
Ik neem overigens aan, gegeven het type bedrijven waar wij het hier over hebben,
dat die mogelijkheid (dus dat het bedrijf nooit betaalt) zich in de praktijk
niet zal voordoen.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Bij milieuvergunningen hebt u toch vaak nog andere instrumenten achter
de hand, dus dat bepaalde zaken niet doorgevoerd mogen worden of gemeenten
geen bouwvergunning afgeven zolang de leges niet zijn betaald?Minister Pronk:Ja, maar dit gaat om het brengen van stoffen op de Europese markt. Als
onderdeel van de harmonisatie van de wetgeving in de EU hebben wij ons verplicht
om een beslissing te nemen. Wij kunnen op basis van de richtlijn alleen maar
uitspreken of het wel of niet in overeenstemming is met de criteria die in
de richtlijn zijn genoemd. Wij kunnen daar geen misbruik van maken. Als een
ingediend dossier over een milieugevaarlijke stof geheel in overeenstemming
is met de criteria voor de opbouw van het dossier, zoals genoemd in de desbetreffende
richtlijn, zullen wij dat ook moeten uitspreken en hebben wij geen enkele
sanctiemogelijkheid als er niet wordt betaald.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik leg mij op zichzelf graag neer bij deze analyse van de richtlijn, maar
mijn simpele gedachte was – de minister mag dat beschouwen als een soort
legislatieve handreiking – om een kennisgeving te definiëren als:
kennisgeving plus retributie. Dan zouden wij een kennisgeving pas als kennisgeving
hoeven te aanvaarden als er een retributie naast ligt, maar als dat op grond
van de richtlijn echt niet kan, moet inderdaad zo'n ingewikkeld artikel worden
gemaakt als nu in het wetsvoorstel staat.Minister Pronk:Dat kan inderdaad niet, want dan zouden wij een andere financieringsmethodiek
hebben dan in vrijwel alle andere landen en zouden wij bovendien ons oordeel
over de kennisgeving baseren op andere criteria dan die in andere landen worden
gehanteerd. Ik zou dat misbruik vinden. Maar goed, laten wij niet te lang
ingaan op het punt van mogelijke sancties, want de omvang van de sancties
is natuurlijk recht evenredig met de pietluttigheid van de bedragen waar het
hier om gaat, in verhouding tot de totale kosten om de desbetreffende
stoffen te ontwikkelen.Ik heb nog een vraag van de geachte afgevaardigde mevrouw Schreijer te
beantwoorden, namelijk die over de kleine volumina. Ik heb het antwoord niet
paraat.Mevrouw Schreijer heeft gezegd dat het om kleine bedragen gaat. De retributie
is niet zo hoog. Wanneer het gaat om kleine volumina, is er geen duidelijke
relatie met de hoogte van de retributie. Wij hebben een systeem voorgelegd
waarbij er een differentiatie is met betrekking tot de retributies. Het minimumtarief
is ƒ 6200. Dat is een tarief dat geldt voor het op de markt brengen
van een klein volume: 10 tot 100 kilo. Het maximumbedrag bedraagt ƒ
17.000 en nog wat. Dat is een tarief voor het op de markt brengen van een
volume dat ligt tussen de 1000 en 100.000 kilo. Er is geprobeerd een differentiatie
al naargelang de volumina in te voeren.Alle andere vragen van mevrouw Schreijer zijn modaliteitsvragen die ik
heb meegenomen in mijn beantwoording tot nu toe. Ik ben uitgegaan van de principiële
invalshoek. Het gaat ook om de vraag van mevrouw Schreijer of het allemaal
goedkoper kan. Ik heb gezegd dat de tarieven liggen in de middenmoot van het
Europese peloton. Er is op basis van een eerste suggestie al een oordeel gegeven.
Dat heeft geleid tot een verlaging van de oorspronkelijk gedachte kostencomponenten.
Verder heb ik gezegd dat het in ieder geval zal gaan om wijzigingen op basis
van evaluaties. Ik ben best bereid om die evaluaties onafhankelijk te laten
plaatsvinden, dus niet door onszelf, en de uitkomsten ervan te accepteren.Voorzitter! Voorzover ik kan nagaan, heb ik alle vragen beantwoord.De heer Udo (VVD):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Alle vragen zijn
wel beantwoord, maar niet naar tevredenheid. Heel veel bezwaren zijn niet
uit de weg geruimd. Op 1 januari 1998 zijn de milieuleges afgeschaft. Vele
activiteiten die deze wet behelst zijn vergelijkbaar met het geven van milieuvergunningen.
Het is zelfs een milieuvergunning, aldus de minister. Ten aanzien van GGO's,
onderzoek op universiteiten is er zeker een vergelijkbare situatie. Het zou
een verkeerde zaak zijn om daarvoor retributies te heffen. De overheid levert
geen enkele tegenprestatie. Nogmaals, de milieuleges hebben wij afgeschaft.
Dan moeten wij niet een kleine regeling apart gaan optuigen die 1,7 mln. opbrengt.
Het levert perceptiekosten en bureaucratische kosten op voor de overheid en
de bedrijven. Het loont nauwelijks de moeite om deze zaak op te gaan tuigen.De minister geeft aan dat er in het kader van de Europese richtlijn sprake
is van een kennisgevingsplicht. Hij voegt daaraan toe: wij moeten aan het
bedrijf rapporteren of alles oké is en of het product op de markt mag
worden gebracht. Welnu, voorzitter, alle onderdelen die hij bij zijn beantwoording
noemt, komen mijns inziens neer op handhavingsactiviteiten die door de centrale
overheid moeten worden betaald. Daar hebben wij in dit huis allang afspraken
over gemaakt.De minister stelt dat in het kader van Europa is afgesproken dat het zo
wordt gedaan en dat er conformiteit moet komen. Welnu, voorzitter, wat wij
in Europa zien, is dat er sprake is van een lappendeken van regelingen; er
is geen enkele eenduidigheid, ook niet waar het gaat om de bestemming van
de middelen. De minister wil een transparant systeem waarbij particulieren
kosten en tarieven gaan berekenen. Hij wil dus eigenlijk van de monopoliepositie
voor de overheid af. Is het dan niet logisch om te zeggen dat als het bedrijfsleven
kan komen tot een goede vorm van zelfregulering die door de overheid gemakkelijk
kan worden gecontroleerd, dit een eenvoudiger weg is? Is het dan niet verstandig
om het helemaal door het bedrijfsleven zelf te laten controleren? Dan is er
geen monopoliepositie voor de overheid meer nodig en behoeft men deze ingewikkelde
regeling niet op te tuigen.Mijn conclusies zijn de volgende. Wij maken bezwaar tegen het feit dat
wij in Nederland een afwijkend systeem hebben aangaande milieuhandelingen.
De minister maakt een vergelijking met genees- en bestrijdingsmiddelen, maar
het gaat hier om milieuactiviteiten. Bovendien gaat het overgrote gedeelte
van de zaken die de minister heeft geschetst, over handhaving. Ten slotte
is er sprake van een zeer lage opbrengst, die het optuigen van deze regeling
niet rechtvaardigt.De heer Ter Veer (D66):In een nog niet ver achter ons liggend verleden – maar wel voor
ú hier was – kende de VVD als motto "werk, werk, werk", en dat
moest gaan via "markt, markt, markt". De minister heeft nu omstandig uitgelegd
dat deze wet toegang biedt tot de markt van 15 EU-lidstaten. In de discussie
is naar voren gekomen hoe goed dit zich onderscheidt van andere deelmarkten,
die nog altijd niet toegankelijk zijn en die 15 verschillende toelatingsregimes
kennen. Laat u nou niet, omwille van die paar koffiecenten waartegen u zoveel
bezwaar maakt, een geweldige kans schieten om te voldoen aan dat oude adagium
van de VVD: "werk, werk, werk" via "markt, markt, markt"? Ik begrijp niet
waarom de VVD zo halsstarrig weigert en waarom een au fond Europese partij
zo'n dwaalweg kan volgen.De heer Udo (VVD):"Werk, werk, werk" is nog altijd voor de VVD een beginsel. Ook de markt
is een belangrijk beginsel. Deze discussie is er inderdaad op gericht dat
producten op de markt komen. Daarom kunnen wij ons vinden in het kennisgevingsstelsel
dat Europa eist. Daaraan moeten wij voldoen; dat is goed voor bedrijfsleven
en werkgelegenheid. Maar het gaat er nu juist om of de voorgestelde financiering
rechtvaardig en rechtmatig is en of de financiering in lijn is met het ingezette
beleid aangaande milieuvergunningen en of wij niet tot betere constructies
kunnen komen waarin de zelfregulering van het bedrijfsleven tot minder kosten
leidt. Het is essentieel dat wij minder kosten hebben en dat wij de producten
toch zo goed en snel mogelijk op de Europese markt krijgen.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Voorzitter! Ik dank de minister voor de zorgvuldige beantwoording van
alle vragen. Onze zorgen zijn helaas nog niet weggenomen. Ik heb nog bedenkingen
bij de monopoliepositie van de overheid. De transparantie van de kostenberekening
is niet gegarandeerd, bijvoorbeeld bij de efficiencydoorwerking, bij de indirecte kosten, bij de afschrijving en bij de huisvesting. Dit
alles is niet te controleren noch te beïnvloeden.De minister heeft heel veel gezegd over de Europese richtlijn. Het individueel
toerekenbare profijt is voor ons niet voldoende hardgemaakt. Een toelatingsstelsel
is niet toegestaan, noch in artikel 22 van de zesde wijziging, noch in artikel
30 van de zevende wijziging. Dit wringt met de nu voorgestelde toelating.
Wij zijn niet overtuigd door het antwoord van de minister.Een belangrijke doelstelling van de MDW-operatie is het tot een noodzakelijk
minimum terugbrengen van de regelgeving en administratievelastendruk voor
het bedrijfsleven. Een andere doelstelling is de versterking van de marktwerking,
het vergroten van de toegang tot de markt en het ruimte scheppen voor eigen
verantwoordelijkheid en eigen keuzes. Dat mis ik een beetje.De CDA-fractie heeft er twijfels over of het wetsvoorstel recht doet aan
deze uitgangspunten. Zij is overtuigd noch van de noodzaak noch de wenselijkheid
van deze wet.De heer Ter Veer (D66):Mevrouw Schreijer spreekt van een eigen keuze van het bedrijfsleven. Is
dat niet een al te simplistische voorstelling van zaken? Een bedrijf dat een
bepaalde stof heeft ontdekt en tot ontwikkeling heeft gebracht, beslist niet
in vrije keuze over het op de markt gaan met die stof. Juist de overheid is
gehouden om zorgvuldig te toetsen of een bedrijf met een stof de markt op
kan gaan. Het is geen kwestie van vrijheid blijheid. Het is een kwestie van
welbewust gekozen regelgeving van de boven het bedrijf gestelde overheid,
die bovendien handelt namens 15 EU-lidstaten.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Volgens mij is het niets anders en niets minder dan met de hele legesvergunning.
Het gaat over handhaafbaarheid en controleer- baarheid. Nu ik alles van de
minister gehoord heb, vraag ik mij af waarom wij niet overgaan tot zelfregulering.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Als ik aan één ding een hekel heb, dan is het
om aan het eind van een debat niet te weten wat ik moet doen. Dat overkomt
mij niet al te vaak, maar nu wel. De minister heeft mij op een aantal punten
niet echt overtuigd. De heer Udo – als ik hem even mag neerzetten als
het tegengeluid – overtuigt mij evenmin, misschien nog minder.Het argument van de administratieve lasten maakt op mij geen indruk. Het
vorige kabinet heeft vele verlagingen van de lastendruk aan het bedrijfsleven
toegekend. Daarmee vergeleken praten wij nu echt over peanuts. De minister
had daarin gelijk.Het argument van de overheid als monopolist begrijp ik al helemaal niet.
Daar spreken wij toch ook niet over als het gaat om het verstrekken van paspoorten
of het verlenen van politiediensten? De overheid moet iets doen, omdat er
nu eenmaal wetgeving is op het gebied van milieugevaarlijke stoffen. De term
"monopolist" is dan heel vreemd.De minister heeft een punt als hij de vergelijking maakt met de introductie
van geneesmiddelen en bestrijdingsmiddelen. Die analogie gaat meer op dan
datgene waar de heer Udo aan wil, omdat het gaat om milieugevaarlijke stoffen.
Als je het zo formuleert, is er een aardige analogie met geneesmiddelen en
bestrijdingsmiddelen. Immers, als je daar niet goed op let, kunnen die ook
een bedreiging voor het milieu zijn.De minister heeft verder nog twee argumenten die niet te ontkennen zijn.
Hij heeft het MDW-rapport en Europa aan zijn zijde. Ik blijf echter zitten
met de principiële vraag wat de redelijkheid ervan is dat je van bedrijven
een vergoeding vraagt voor diensten die je jezelf hebt opgelegd. In de vrije
ondernemingsgewijze productie in West-Europa is het regel dat je een product
op de markt kunt brengen, zonder dat je er iets voor behoeft te betalen. Er
is echter een bepaald type producten waar de overheid ook nog eens naar wil
kijken. Dat zegt dat bedrijf niet, maar dat zegt de overheid. Het bedrijf
vraagt daar ook niet om. Hoe redelijk is het dan om vervolgens aan het bedrijf
te vragen om op te draaien voor de kosten die je als wetgever zelf hebt opgelegd
aan ambtelijke instanties? Daar zit ik een beetje mee. Er schoot mij zo-even
de vergelijking met de APK-keuring te binnen. Misschien dient dat de minister.
Bij de APK-keuring vragen wij van automobilisten om te voorkomen dat zij zich
gevaarlijk gedragen op de openbare weg. Dit betekent dat zij eerst ergens
langs moeten, maar dat moeten zij wel zelf betalen. Als die analogie opgaat,
heeft de minister een punt.Voorzitter! Er was één punt in het betoog van de minister
op grond waarvan ik meende te begrijpen waarom wij met dit wetsvoorstel bezig
zijn. Dat was toen hij het had over de zevende wijziging van de richtlijn
in 1992. Daar zat een aanscherping in. De Europese overheden hebben zichzelf
ingevolge die richtlijn de plicht opgelegd om uiterlijk binnen 60 dagen na
ontvangst van een kennisgeving te reageren en ook een oordeel te geven aan
de bedrijven. Als ik het goed begrijp, is die richtlijn gewijzigd ten faveure
van het bedrijfsleven, omdat het nu snel duidelijkheid heeft. Als dat zo is,
dan mag daar iets tegenover staan. Ik blijf er echter bij dat het de vraag
is hoe redelijk het is, als bedrijven eerst voor zo'n twee ton rapportages
moeten inleveren en, wat dat betreft, echt hun best hebben gedaan om te laten
zien dat het allemaal wel kan, om dan ook nog eens voor de overheidsdienst
geld in rekening te brengen bij dezelfde bedrijven. Ik blijf gewoon met dit
principiële punt tobben. Ik wil de minister dan ook vragen, voorzover
mogelijk, nog een poging te doen om mij van het een of het ander te overtuigen.
Op dit moment kan ik nog geen finaal oordeel geven over het wetsvoorstel.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Ook ik dank de minister voor de beantwoording van de vragen.
De minister zei aan het begin van zijn beantwoording al dat het een principieel
debatje is over een klein bedrag. Het gaat inderdaad om een relatief klein
bedrag. In onze bijdrage hebben wij echter ook de principiële vraag centraal
gesteld of er hier eigenlijk wel een reden is voor de instelling van retributies
en of het wel gaat om een concrete dienst, gericht op het individuele belang
van de aanvrager. Voor de SGP-fractie was een belangrijk element in het geheel
en ook in de afweging of hier een retributieplicht in de rede ligt, dat het
daadwerkelijk moet gaan om toelating en niet om handhaving. Op dat punt hebben
wij toch nog vragen gehouden.Kennisgeving kan immers heel goed informatieverstrekking zijn ten dienste van de handhaving. De minister heeft naar voren gebracht
dat de richtlijn is gewijzigd en dat er nu wel degelijk een reactie nodig
is van het overheidsorgaan in de vorm van een soort akkoordverklaring. Toch
verbaast het mij enigszins dat dit in de stukken niet zo helder naar voren
komt. Als ik bijvoorbeeld bladzijde 5 van de memorie van toelichting bekijk,
lijkt het nog steeds alsof het rechtsgevolg van het in de handel brengen van
de betreffende stof wordt gekoppeld aan het verstrijken van een aantal dagen,
nadat de kennisgeving is gedaan. Het rechtsgevolg wordt dus niet gekoppeld
aan een expliciete reactie van de overheid. Ik krijg dus graag toch nog meer
duidelijkheid op dit punt. Onduidelijk is voor ons ook waarom in dit geval
gekozen is voor een systeem van kennisgeving, terwijl ook in andere artikelen
van de Wet milieugevaarlijke stoffen wel degelijk uitdrukkelijk is gekozen
voor een vergunningenstelsel. Waarom hier dan toch een kennisgevingssysteem?Een ander element in de discussie betreft de consistentie van het overheidsbeleid.
De minister heeft gewezen op de parallel met de toelating van bestrijdingsmiddelen
en geneesmiddelen. Graag toch nog iets meer duidelijkheid over de vraag in
hoeverre het hier gaat om vergelijkbare retributieverplichtingen. Ook zou
ik graag antwoord krijgen op de vraag in hoeverre deze voorgestelde retributieverplichting
zich verdraagt met de recent voorgestelde afschaffing van leges krachtens
de Wet verontreiniging oppervlaktewateren.Verder heb ik nog een vraag over de hoogte van de retributies die is voorgesteld.
Begrijp ik het goed dat het uitgangspunt van de minister blijft liggen bij
de kostendekkendheid en dat wij wat dit betreft niet op één
lijn staan met andere EU-landen? Ziet hij dat dan niet als een belang- rijk
nadeel waar juist gestreefd wordt naar aansluiting bij de andere EU-landen?Ook voor de SGP-fractie blijven er nog een aantal belangrijke vragen open.
Derhalve zullen wij ons finale oordeel opschorten.De heer Ter Veer (D66):Voorzitter! Het moge duidelijk zijn dat ik in tegenstelling tot de eerste
termijn, nu in tweede termijn niet meer kan spreken namens de heer Feenstra
en zijn fractie.Namens de fractie van D66 dank ik de minister voor de gegeven antwoorden.
Ik zou overigens nog wel graag een scherp antwoord willen hebben op mijn vraag
in hoeverre Nederland de vrijheid heeft om deze wet niet in te voeren. Wordt
Nederland dan door de Europese Commissie in gebreke gesteld? Ik vraag dat
met nog redelijk vers in herinnering de Securitel-affaire, waaraan wij hier
in deze Kamer heel weinig aangename herinneringen bewaren. Als je gehouden
bent te handelen conform de richtlijnen van de EU, moet je dat ook doen. Als
pro-Europese partij kunnen wij ook niet genoeg bepleiten dat je dat con amore
doet.De minister had al kunnen begrijpen dat de fractie van D66 voor het voorliggende
wetsvoorstel is. Na de gedachtewisseling zijn wij geworden tot een enthousiast
supporter van dit wetsvoorstel. Het is daarbij ook van belang je te proberen
te verplaatsen in een bedrijf dat stoffen produceert die dicht in de buurt
van de kwalificatie milieugevaarlijke stoffen komen. Een dergelijk bedrijf
is feitelijk het best af als zijn stoffen die kwalificatie krijgen. Het zou
bijvoorbeeld ook kunnen riskeren dat ze de kwalificatie bestrijdingsmiddelen
of de kwalificatie geneesmiddelen meekrijgen. Als dat het geval zou zijn,
dan zou je niet met een toelating of met een procedure kunnen volstaan, maar
dan moet je 15 keer een toelating verwerven en zou je 15 keer een lange kafkaiaanse
weg moeten aflopen voordat je uiteindelijk tot toelating geraakt. De geneesmiddelen
zijn door de minister genoemd; ik ben zo vrij er de diergeneesmiddelen aan
toe te voegen, want ook op dat punt kennen wij een stuwmeer van toelatingsdossiers
die op afhandeling wachten in ons land en, naar ik aanneem, ook in andere
Europese landen.Mij is duidelijk geworden dat ook over genetisch gemodificeerde organismen
in dit wetsvoorstel behartigenswaardige en prijzenswaardige dingen worden
gezegd. Het verbaast mij dat in de voorbereiding van dit wetsvoorstel bedrijven
die bij deze organismen zijn betrokken, kennelijk redelijk afwezig zijn geweest.
Ik ben zo vrij eraan te herinneren dat er nog steeds sprake is van verschillende
regimes. Het bedrijf Pharming, bekend van de stier Herman, heeft Nederland
verlaten en is naar Finland geëmigreerd omdat het daar voor dit bedrijf
zoveel beter laboreren is.Voorzitter! Nu de heer Van Middelkoop er niet op is teruggekomen, maak
ik mij tot de spreekbuis van degenen die een nota van wijziging willen. Ik
vraag de minister of hij conform de gedachtewisseling die wij tijdens zijn
eerste termijn hadden, de regelgeving betreffende de genetisch gemodificeerde
organismen in mildere zin wil aanscherpen.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Voorzitter! Uiteindelijk gaat het vanavond alleen om de vraag of er kosten
in rekening gebracht worden. De heer Ter Veer haalt heel Europa erbij. Als
wij in Nederland een ander systeem zouden hanteren dan in de andere lidstaten
van de EU, had ik dat wel in de stukken gelezen. Dat staat er echter niet
in.De heer Ter Veer (D66):In de stukken staat heel veel over Europa. Er staat ook heel veel in over
genetisch gemodificeerde organismen. U zegt dat toelating gratis moet zijn.
In de stukken staat nu juist dat dit niet kan. Er is een grens aan de marge.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Nu gaat de heer Ter Veer te ver. Ik zou stomverbaasd zijn
als de minister straks in tweede termijn meldt: alles goed en wel, dank voor
de schriftelijke en voor de plenaire discussie, maar de Kamer kan niet anders,
want de richtlijn verplicht tot een retributie. Daar geloof ik niets van.
Wij praten nu over de vraag of er gebruik gemaakt wordt van de nationale vrijheid
om al dan niet een retributie op te leggen.De heer Ter Veer (D66):In de stukken staat met nadruk dat een nultarief betekent dat Nederland
ten opzichte van andere landen uit de pas loopt. In eerste termijn heb ik
de minister gevraagd voor een level playing field te zorgen. Nederland moet
geen hogere tarieven vragen en ook geen ingewikkelder systeem hanteren dan
de omringende landen. Maar om nu te zeggen dat het voor niets kan, is voor
mij absoluut bezijden de waarheid. Dit betekent dat bedrijven buiten de EU
worden uitgenodigd om Nederland als toegangspoort te kiezen.
Dit zou ten opzichte van de omringende landen een blijk van slecht nabuurschap
zijn. Afgezien daarvan wordt een onevenredig zware verantwoordelijkheid bij
Nederland gelegd. Het heeft dan als het ware het alleenvertoningsrecht. Het
is goed dat deze discussie is opgebracht. Ik verneem graag het commentaar
van de minister hierop.De heer Van Middelkoop (GPV):Ook ik wacht het antwoord van de minister af op de vraag of het gaat om
een verplichting. Volgens mij is de kern van het betoog van de minister dat
het dom is als Nederland in tegenstelling tot andere Europese landen geen
retributie heft.De heer Ter Veer (D66):Naast de verplichting, is per fractie ook de afweging aan de orde inzake
het goed nabuurschap.Minister Pronk:Mijnheer de voorzitter! Ik ben benieuwd naar de afloop van deze principiële
discussie. Een aantal geachte afgevaardigden is nog niet overtuigd. Ik vat
de argumenten nog een keer samen. Iedereen moet zelf beslissen of er voor
of het tegen het wetsvoorstel wordt gestemd, maar een tegenstem moet gebaseerd
zijn op een consistente redenering.Voorzitter! Waar is Nederland toe verplicht? De richtlijn verplicht volstrekt
niet tot dit wetsvoorstel. Nederland is wel verplicht een goed kennisgevingssysteem
op te zetten. Dit systeem moet exact overeenkomen met het stelsel in andere
landen. Dit houdt het volgende in. Bedrijven moeten dossiers indienen bij
de overheid. De overheid moet dan beoordelen of dat dossier in overeenstemming
is met de richtlijn. Volgens artikel 30 van die richtlijn mag een stof niet
door de regering worden tegengehouden wanneer aan de richtlijn is voldaan.
Dus de regering moet beslissen of het dossier voldoet aan de richtlijn binnen
termijnen die gesteld zijn. Als de regering tot de conclusie komt dat het
dossier in overeenstemming is met de richtlijn, dan mag de regering introductie
van de stof op de markt niet meer tegenhouden. Dat betekent dus dat het een
toelatingsregeling is. De regering moet de desbetreffende stof dan toelaten
tot de markt in eigen land en in de andere landen van de Europese Unie. Dat
is de verplichting.Het is een wijziging ten faveure van de desbetreffende bedrijven, zoals
de heer Ter Veer terecht heeft opgemerkt. De bedrijven weten precies waar
zij aan toe zijn wat regelgeving, criteria en termijnen betreft. Zij weten
precies wanneer zij toegang krijgen tot de Europese markt. Wij worden door
Europa niet verplicht om de kosten die daaraan verbonden zijn – marginale
kosten – in rekening te brengen bij de desbetreffende bedrijven. Daartoe
beslissen wij zelf als dit wetsvoorstel wordt aangenomen. Wij achten dat in
overeenstemming met Europese regels. Het wordt niet verboden. De meeste andere
Europese landen doen het ook. Ik heb exact aangegeven welke landen nog niet
en straks wel en welke landen waarschijnlijk niet zullen deelnemen. Ik geef
toe dat misschien niet alle tarieven met elkaar in overeenstemming zijn. Een
van de geachte afgevaardigden heeft erop gewezen dat Duitsland eraan hecht
om retributies te gebruiken voor financiering van andere activiteiten. Dat
zouden wij nooit doen. Wij willen alleen maar de kosten verbonden aan dit
beoordelingssysteem in rekening brengen bij de desbetreffende bedrijven. Dat
is alles. Niet meer en niet minder. Wij hebben getracht het systeem zo transparant
mogelijk op te stellen. Dat mogen wij doen en wij vinden dat dit geheel in
overeenstemming is met de MDW-regeling.Ik heb goed geluisterd naar het betoog van de geachte afgevaardigde de
heer Udo. Een interessant betoog, waarin hij inging op een aantal principiële
punten. Ik heb hem echter niet horen spreken over MDW. Dat is heel verwonderlijk
voor een woordvoerder namens de VVD-fractie. Ik zal er dan zelf maar op ingaan.
Het rapport "Maat houden", opgesteld in het kader van de operatie marktwerking,
deregulering en wetgevingskwaliteit, geeft regels voor het doorberekenen van
kosten. Ten eerste mogen kosten voor toelating – dat houdt dus ook in
vergunningverlening en ontheffing – worden doorberekend. Het moet niet.
Dat vindt de gehele Kamer. Dat rapport is geaccepteerd. Kosten voor handhaving
mogen niet worden doorberekend. Mag ik uitdrukkelijk vaststellen dat het hier
gaat om toelating en niet om handhaving. Ik heb zo-even dat onderscheid gemaakt
en ik herhaal het. Handhavingskosten worden gemaakt nadat er is toegelaten,
nadat vergunning is verleend, nadat er een marktoperatie is gestart. Toelatingskosten
betreffen activiteiten voorafgaande aan het optreden op de markt. Dat is een
duidelijk onderscheid. Dus de kosten van handhaving hebben betrekking op de
overeenstemming met de verleende vergunning, met de verleende toelating, met
de gegeven ontheffing. Dat is een duidelijk onderscheid. Dus die kosten mogen
niet worden doorberekend. Die worden ook niet doorberekend. Die regel in het
MDW-rapport is volkomen geaccepteerd.Vervolgens is de vraag aan de orde wat toelating is. In het MDW-rapport
wordt gesteld dat dit inhoudt het door de overheid toetsen of bedrijven en
burgers voldoen aan gestelde toelatingseisen, het eventueel geven van extra
voorschriften en het verlenen van toestemming, bijvoorbeeld door middel van
een vergunning, voordat men tot het verrichten van bepaalde handelingen over
mag gaan. Wij hebben gezamenlijk besloten dat het gaat om een toepassing van
nieuw beleid in het kader van de operatie marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit.
Er wordt gediscussieerd over een klein bedrag, maar het voorstel is in overeenstemming
met de afgesproken uitgangspunten.Ik geef toe dat de overheid per definitie een monopolist is, maar dat
kun je haar niet kwalijk nemen. Bij MDW gaat het om toetsing door de overheid
of bedrijven mogen worden toegelaten. De overheid kan haar toetsingsplicht
ook delegeren aan certificerende instellingen. Daarmee is geen marktwerking
bij toetsing ontstaan, want dat is geheel iets anders. Op genoemde wijze kunnen
wellicht de kosten gedrukt worden, omdat de overheid soms wat minder efficiënt
werkt dan een instelling.Mevrouw Schreijer heeft voorgesteld het bedrijfsleven de toetsing zelf
in handen te laten nemen, dus zelftoetsing ten aanzien van het op de markt
brengen van gevaarlijke stoffen. Het is echter een overheidstaak om na te
gaan of toelating van een bepaalde stof in overeenstemming is met publiek
welzijn. Ik wil dat niet overlaten aan de desbetref fende belanghebbende
commerciële instelling. Het certificeren kan worden overgelaten aan het
RIVM of een vergelijkbare instelling om daarmee wellicht de kosten te drukken,
maar dat heeft niets te maken met het niet langer als overheid al dan niet
monopolistisch uitoefenen van die wettelijk verplichte toetsingstaak. Dat
gebeurt ook ten aanzien van bestrijdingsmiddelen en geneesmiddelen en dat
doen wij dus ook ten aanzien van gevaarlijke stoffen of risicovolle middelen,
zoals genetisch gemodificeerde organismen.De Kamer heeft mij ook gevraagd om op dat punt voorzichtig te zijn, ook
in het overleg op Europees niveau. Risico's moeten door de overheid worden
voorkomen en dat mag niet worden overgelaten aan het desbetreffende bedrijf.
De kosten kunnen gedrukt worden door zo transparant mogelijke procedures te
volgen en misschien door een andere overheidsinstelling hetzelfde te laten
doen als het eigen ministerie of het RIVM.Het is inderdaad zoals de heer Udo zegt, dat andere landen dat geld wellicht
ook wel eens ergens anders voor gebruiken, niet altijd even transparant zijn
en misschien wel eens een hoger bedrag vaststellen dan Nederland. Nederland
komt immers met een tarief dat zich in het midden bevindt. Het is geen argument
voor Nederland om het niet te doen, dan wel om geen transparante tarievenstructuur
op te zetten. Ik heb geen enkel probleem met de fractie die dit wetsvoorstel
uiteindelijk wil verwerpen, maar dan wel graag op grond van consistente overwegingen.
Wanneer de heer Udo zegt dat de financiering niet rechtvaardig, niet rechtmatig
en niet in lijn is met het ingezette beleid, dan hoop ik door te wijzen op
de systematiek, zowel van de Europese regelgeving als van het MDW-rapport,
dat de rechtvaardigheid en de rechtmatigheid recht overeind staan en dat het
voorstel ook in overeenstemming is met het ingezette beleid terzake. Het gaat
om dereguleringsbeleid, toelatingsbeleid, toerekeningsbeleid. Het probleem
is inderdaad dat de milieuleges waren afgeschaft, maar dit betreft iets anders,
namelijk het in rekening brengen van kosten verbonden aan markttoegang. Dat
is wat anders dan milieuleges.De heer Udo heeft gevraagd of de perceptiekosten hoog zijn. Nee. Uiteraard
zijn er kosten verbonden aan de regelgeving zelf.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Voorzitter! De minister vroeg mij net wat ik met het bedrijfsleven bedoelde.
Ik heb geprobeerd aan te geven dat voor het bedrijfsleven de mogelijkheid
bestaat randvoorwaarden aan te geven. De overheid toetst. Dat is een duidelijke
zaak.Minister Pronk:Exact. De overheid toetst. Dat toetsen kost geld. Dat toetsen leidt tot
toelating, overeenkomstig de systematiek die u gezamenlijk hebt gekozen. Je
hebt voor dat toetsen een wetenschappelijke beoordeling nodig van het betreffende
dossier, met name voor genetisch gemodificeerde organismen. De vraag is nu
alleen maar of je de kosten verbonden aan het toetsen al dan niet in rekening
brengt. Dat is de enige vraag waar het momenteel om gaat.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Het gaat vanavond heel duidelijk alleen om het geld. Zou het toetsen van
het geld door de overheid niet nog veel meer geld gaan kosten dan die 1 of
2 mln.?Minister Pronk:Het gaat om ƒ 15.000 per activiteit. Ik heb in het schriftelijke
antwoord op de desbetreffende vragen precies aangegeven hoe de kostenopbouw
daarvan is. Ik heb nog geen enkel argument gehoord, noch van de Kamer, noch
van het bedrijfsleven, waarom bepaalde kostencategorieën die zijn opgenomen
of bepaalde uurtarieven op zichzelf niet redelijk zouden zijn. In de schriftelijke
reacties van het bedrijfsleven heb ik dergelijke kritiek niet gehoord. Men
had wel kritiek op het systeem zelf, maar niet op de kostenopbouw. Er is gevraagd
of de kosten van afschrijving of van huisvesting al dan niet mogen worden
opgenomen. Een normale kostentoerekening heeft betrekking op alle kosten,
zowel directe als indirecte. Dat zijn loonkosten, huisvestingskosten, afschrijvingskosten.
Die horen daar uiteraard bij en worden door iedereen gemaakt. De enige vraag
is of zij, wanneer de overheid het helemaal zelf doet, wellicht te hoog zijn.
Wij hebben de tarieven stuk voor stuk gespecificeerd. Als de Kamer vindt dat
een uurtarief van ƒ 110 hoog is en dat dit ƒ 90 moet zijn, moet
zij dat zeggen. Het gaat niet langer om die kosten, maar om de vraag of de
betreffende kosten mogen worden toegerekend of niet.De perceptiekosten zijn gering. De heer Udo heeft een vraag gesteld over
de perceptiekosten bij het innen van de betreffende retributie. Het gaat niet
om de kosten verbonden aan de toelating op zichzelf. Die kosten zijn duidelijk: ƒ
15.000. De perceptiekosten zijn als het bedrijf meteen betaalt, uitermate
gering. Ik verwacht helemaal geen probleem met het niet betalen van de desbetreffende
rekeningen. Het is gewoon een kwestie van een rekening sturen en die betalen.
Het gaat niet om een groot aantal verschillende handelingen.Ik hoop in antwoord op een vraag van mevrouw Schreijer te hebben aangetoond
dat het hierbij inderdaad gaat om een individueel profijt. Een van haar belangrijkste
argumenten was dat het individuele profijt niet was aangetoond. Aan de hand
van de terminologie ontleend aan het MDW-rapport is overduidelijk af te leiden
dat een bedrijf geen gevaarlijke stof op de markt kan brengen, wanneer de
overheid niet vaststelt dat dit in overeenstemming is met de regels.De heer Van Middelkoop heeft daarover een specifieke vraag gesteld. Hij
vroeg: zou je dat inderdaad dan wel mogen doen? De overheid stelt zelf een
regel vast. Zou je dan wel aan de desbetreffende instantie die aan de regel
moet voldoen, de desbetreffende kosten in rekening mogen brengen? Ik wil in
eerste instantie het antwoord geven dat ik helemaal ontleen aan het door de
Kamer geaccordeerde uitgangspunt dat vastligt in die wetgevingskwaliteitsoperatie
die ik zojuist heb besproken. Daarmee is het formele antwoord gegeven.In de tweede plaats, waar gaat het om? De samenleving stelt, via de overheid,
om der wille van een goed en harmonieus verloop van een maatschappelijk proces
regels op. Je kunt natuurlijk zeggen dat al die regels gezamenlijk leiden
tot een activiteitenpakket dat op zichzelf geen handhaving inhoudt, maar de
organisatie van een proces. In z'n totaliteit zou dat moeten worden betaald
uit alle publieke middelen. Dat is natuurlijk een denkbaar systeem. Ik vind
dat ook zeer veel zou moeten worden betaald uit algemene middelen.
Maar ik ben ook van mening dat zodra iets specifiek toerekenbaar is aan instanties,
bedrijven of personen die gebruik zouden kunnen maken van een specifieke regel
en daar dan ook profijt van hebben, het dan zeer acceptabel is in het algemene
systeem binnen onze economische orde dat de kosten daarvan voor rekening komen
van de desbetreffende beneficianten. En dat doen wij, ook wanneer het gaat
om toegang.Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat het feit dat ik voor mijn paspoort
betaal, gewoon als persoon, betekent dat ik daarmee moet voldoen aan een regel
die door de internationale samenleving is opgesteld. Daardoor krijg ik toegang
tot de internationale ruimte. Je kunt het afschaffen voor een bepaald deel
van die internationale ruimte, voor het binnenland of voor de Europese ruimte,
maar om toegang te hebben tot de internationale ruimte, moet ik aan een bepaalde
regel voldoen die door die internationale gemeenschap is gesteld. En dat moet
ik betalen. Of dat paspoort helemaal kostendekkend is, is de vraag. Wij mikken
soms op een zekere vorm van kostendekking. Bovendien is dat geen principiële
aangelegenheid.Mevrouw Schreijer heeft zelf een voorbeeld gegeven met betrekking tot
de APK. Dat komt eigenlijk op hetzelfde neer. Ik moet voldoen aan een regel
die door de samenleving is gesteld met betrekking tot een ordelijk verloop
van het verkeer. Ik moet veilig rijden en mag mijn medeweggebruikers niet
in gevaar brengen. Of ik dat doe, moet worden getoetst. Dat wordt getoetst.
Ik moet daaraan voldoen. Wanneer mijn auto aan die regel voldoet, moet de
overheid mij met die auto ook toelaten op de weg. Zij mag mij niet tegenhouden.
Zij mag geen specifieke sanctie organiseren. Maar ik moet dan wel zelf de
kosten van een dergelijke toelatingsregeling tot de weg betalen door te betalen
voor de desbetreffende APK. Dat is redelijk, want ik ben daarvan de beneficiant.
Ik maak dan gebruik van de mogelijkheid die mij is gegeven. Je zou dus kunnen
zeggen dat het hele APK-systeem moet worden gefinancierd uit de algemene publieke
middelen. Dat wordt dan dus ook betaald door de treinreizigers en door de
wandelaars. Je zou kunnen zeggen dat de paspoorten gratis uitgedeeld moeten
worden en derhalve ook betaald moeten worden door degenen die nooit de internationale
ruimte in gaan. Wij hebben echter met z'n allen afgesproken dat er een zekere
mate van toerekening is aan de beneficianten. Dat geldt dus ook hiervoor.
Ik vind dat op zichzelf in overeenstemming met het algemene systeem en daarom
rechtmatig en rechtvaardig.De heer Ter Veer (D66):Het voorbeeld van het paspoort is misschien nog sterker dan de minister
beseft, want de minister is niet als een gevaarlijk mens aan te merken.Minister Pronk:Nee, maar de auto waarin ik rijd wellicht wel en misschien ikzelf ook
als ik achter het stuur zit. Ik probeer aan te geven dat het voorgestelde
systeem niet uniek is en probeer de rechtmatigheid en de rechtvaardigheid
ervan te schetsen. Als fracties tegen het wetsvoorstel zouden willen stemmen,
is dat aan hen, maar dan wel graag op basis van een consistente redenering.
Ik wil overeind gehouden zien dat dit een rechtmatig en rechtvaardig systeem
is, in overeenstemming met ingezet beleid, met Europese regels en met de hele
MDW-operatie.Ik ben graag bereid tot een wijziging om de consistentie nog verder te
vergroten. Ik moet nog even zien of het nodig is om een nota van wijziging
op het wetsvoorstel in te dienen. Misschien kan het ook tot uitdrukking worden
gebracht in een wat andere tekst van de algemene maatregel van bestuur, door
het fundamenteel onderzoek, al dan niet door universiteiten, voor genetisch
gemodificeerde organismen uit te sluiten. Het lijkt mij beter om het onderzoek
zelf uit te sluiten dan om een bepaalde instelling uit te zonderen. In beginsel
ben ik gaarne bereid om zo'n wijziging door te voeren.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor – ik denk dat dit wel kan – om aanstaande dinsdag
te stemmen.De heer Ter Veer (D66):Ik weet niet of de in het vooruitzicht gestelde nota van wijziging of
de reactie op dit punt dan al bij ons is. Die moeten wij toch wel eerst hebben
voordat wij kunnen stemmen.Minister Pronk:Ik doe bij dezen de toezegging dat u de reactie tijdig krijgt.De voorzitter:Dan handhaaf ik mijn voorstel om aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 22.15 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-3476-3493.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl