Behandeling van de brief van de minister van Economische Zaken van 7 juni 2007 betreffende de splitsing van energiebedrijven (30212, L)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 1079-1092

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-07-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 36, pagina 1079-1092

03-07-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30212Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de volgende wetsvoorstellen: - Wijziging van de Luchtvaartwet in verband met de verduidelijking en uitbreiding van bevoegdheden op het terrein van de beveiliging van de burgerluchtvaart en wijziging van de Wet wapens en munitie met betrekking tot onderzoek aan de kleding en de verpakking van goederen, met inbegrip van reisbagage, op wapenbezit van personen die zich op luchtvaartterreinen bevinden (30543); - Goedkeuring regeling van de minister van Financiën van 11 oktober 2006, nr. DB2006/00 476 (Stcrt. 198) tot buitentoepassingstelling voor een gedeelte van 2006 van de energie-investeringsaftrek en de milieu-investeringsaftrek (30924); - Wijziging van de Wet op de uitoefening van de diergeneeskunde 1990 (verhoging maximaal bedrag tuchtrechtelijke boete en wijziging samenstellingseisen van tuchtcolleges ter zitting) (30973)Pagina 1075-1075
Lijst van besluiten (dinsdag 3 juli 2007)Pagina 1134-1135
Voortzetting van de behandeling van de brief van de minister van Economische Zaken van 7 juni 2007 betreffende de splitsing van energiebedrijven (30212, L)Pagina 1101-1111
Voortzetting van de behandeling van de brief van de minister van Justitie van 11 mei 2007 met betrekking tot het overzicht van openstaande toezeggingen (30800 VI, D)Pagina 1075-1079
Behandeling van de brief van de minister van Economische Zaken van 7 juni 2007 betreffende de splitsing van energiebedrijven (30212, L)Pagina 1079-1092
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake de verwerking van politiegegevens (Wet politiegegevens) (30327); de brief van de minister van Justitie van 25 januari 2007 inzake controle op de toepassing van de bijzondere opsporingsbevoegdheden (30164,30327, G)Pagina 1111-1124
Presentie (dinsdag 3 juli 2007)Pagina 1075-1075
Voortzetting van de behandeling van de brief van de minister van Economische Zaken van 7 juni 2007 betreffende de splitsing van energiebedrijven (30212, L)Pagina 1124-1134
Behandeling van de Raming der voor de Eerste Kamer in 2008 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (EK 2006-2007, L-A)Pagina 1075-1075
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Aanpassing van de Vreemdelingenwet 2000 aan richtlijn nr. 2004/82/EG van de Raad van 29 april 2004 betreffende de verplichting voor vervoerders om passagiersgegevens door te geven (PbEU L 261) (30897)Pagina 1092-1101
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 3 juli 2007)Pagina 1135-1136

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 79 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: de brief van de minister
van Economische Zaken van 7 juni 2007 betreffende de splitsing van energiebedrijven
(30212, L).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Voorzitter. Ik hoop dat ik hier de komende periode van vier jaar niet
vaak sta om het woord te voeren terwijl dat eigenlijk niet nodig is. Mijn
fractie vindt de argumentatie van de minister in haar brief van 7 juni
jongstleden helder, en steunt haar daarin. Het risico dat overwinsten van
de energiebedrijven op hun netwerken worden gebruikt voor risicovolle commerciële
buitenlandse activiteiten is volgens de minister te groot om ongesplitst door
te gaan. Het Europees Parlement heeft op 19 juni jongstleden besloten
dat de lidstaten van de Europese Unie op termijn de splitsing van hun energiebedrijven
moeten doorzetten. Deze week werd tevens bekend dat de diplomatieke druk op
de Europese Commissie wordt opgevoerd. Acht landen, te weten het Verenigd
Koninkrijk, Spanje, Zweden, België, Nederland, Denemarken, Finland en
Roemenië, zijn voor splitsing. Het argument dat splitsing vanuit Europa
niet aan de orde is, gaat dus ook niet meer op. Wij worden keurig bediend!Daarbij zou ik het willen laten. De minister heeft haar belofte ingelost
om in overleg te treden met de Tweede Kamer en de Eerste Kamer, en de beslissing
is nu aan haar. Wij willen de minister de bevoegdheid en de verantwoordelijkheid
om zelf een risico-inschatting te maken niet ontnemen. De Eerste Kamer speelt
geen rol bij de totstandkoming van KB's. De Eerste Kamer toetst wetsvoorstellen.
Dat hebben wij gedaan, en het wetsvoorstel is aangenomen.Ik wil twee dingen zeggen over de brief die de LME de leden van de Eerste
Kamer heeft gestuurd, waarin juridische stappen tegen de minister of de staat
worden aangekondigd, en waarin ons wordt verzocht dit juridische element mee
te nemen bij onze afweging om wel of niet akkoord te gaan met het voorgenomen
KB. In de eerste plaats hebben wij niet begrepen dat wij ja of nee hebben
te zeggen of kunnen zeggen. Zoals gezegd, speelt de Eerste Kamer geen rol
bij de totstandkoming van KB's. Eerste Kamerleden hebben dus met de aangekondigde
procedure niets van doen. In de tweede plaats merk ik op dat de rechter niet
toets of de Staten-Generaal al dan niet een verstandig besluit hebben genomen.
De rechter heeft tot taak, aan de wet te toetsen. Zo'n juridische stap is
dus kansloos.De heer Doek (CDA):U bent kort en krachtig, maar daarmee wel erg kort door de bocht. U hebt
het over overwinsten op het netbedrijf, die gebruikt kunnen worden voor commerciële
activiteiten. De overwinsten van het netbedrijf komen echter uitsluitend tot
stand op grond van wettelijke regulering en niet meer dan dat. Ik weet dat
er een discussie gaande is over de gerealiseerde 400 mln., maar de minister
heeft al laten weten dat door het aanpassen van de regelgeving de overwinsten
in de toekomst tot het verleden zullen behoren.U hebt het zo stoer over brieven van acht landen van de Europese Unie
aan de Commissie en over een standpunt van de Commissie, maar ik mag u er
misschien aan herinneren dat het daarbij uitsluitend gaat over het transportnet
in Europa, ondanks dat de pers in Nederland dit verkeerd opvat. Dit is al
geregeld doordat de Wet onafhankelijk netbeheer is aangenomen. Het gaat niet
over het distributienet.In de derde plaats zegt u dat de Eerste Kamer geen enkele rol speelt bij
de totstandkoming van het KB, maar dan vraag ik mij in gemoede af waarom de
vorige VVD-fractie de motie heeft meeondertekend en er ook voor heeft gestemd.
Doet de VVD dat zomaar? Ik begrijp er niets van. Dit is een draai die u wel
even moet uitleggen. Ik heb zelfs gezegd dat het in deze zeer specifieke situatie
gaat om een procedure die eigenlijk nog sterker is dan een voorhangprocedure,
omdat het een unieke kwestie betreft.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):De minister heeft toegezegd overleg te zullen plegen met de Eerste Kamer.
Welnu, dat is gebeurd. De beslissing is nu aan de minister. Ik heb daar verder
niets aan toe te voegen.De heer Doek (CDA):Volgens mij geldt dan voor de VVD-fractie dat een kinderhand gauw is gevuld.
Ik weet niet wat u onder overleg verstaat: het zenden van een brief?Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Ik heb gezegd wat mijn fractie ervan vindt. De beslissing is nu aan de
minister. Het is sneu voor u dat het KB nu wordt gebruikt om iets te bewerkstelligen
wat u eigenlijk wilde tegenhouden. Misschien bent u daarover teleurgesteld.De heer Doek (CDA):Het is volstrekt helder dat de VVD-fractie achteraf gezien op volkomen
onjuiste gronden op 14 november 2006 de motie heeft meeondertekend en
vervolgens op 21 november heeft voorgestemd. Uw fractie heeft dat gedaan
zonder dat zij een middel in handen wilde krijgen om er nog een keer over
te kunnen oordelen. Dat constateer ik dan.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Er zijn daarna dingen gebeurd die op dat moment niet bekend waren.De heer Doek (CDA):Ik zal er in mijn bijdrage naar verwijzen.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Dat is goed, misschien kan ik u dan ook interrumperen.De heer Schouw (D66):Voorzitter. Het gaat over energie en dan stijgen gelijk de temperaturen
een beetje.Wij zijn hier bij elkaar om een debat voort te zetten dat wij een halfjaar
geleden hebben gevoerd. Eén element van de wet die in deze Kamer op
21 november 2006 is aangenomen, is niet in werking getreden, namelijk
het groepsverbod, dat bepaalt dat netbeheerders en producenten niet tot dezelfde
groep of hetzelfde bedrijf mogen behoren. Dit groepsverbod of, populair gezegd,
de splitsing, is boven de markt blijven hangen. Na ruim honderd dagen denken
en een aantal nieuwe feiten is de minister tot de conclusie gekomen dat er
toch snel gesplitst moet worden.Vandaag is hier de kernvraag aan de orde of de keuze van de minister legitiem
genoeg is, indachtig de motie die de Eerste Kamer hierover heeft aangenomen.
Ik wil daarover zeven opmerkingen maken. In de eerste plaats merk ik op dat
deze wet een uitwerking is van een motie van het zeer gewaardeerde Tweede
Kamerlid Crone van de PvdA. Het is dus een mooi progressief initiatief uit
2001, dat verder wordt gebracht. Het is natuurlijk bijzonder dat een minister
van D66 en twee ministers van het CDA het wetsvoorstel hebben uitgewerkt en
te vuur en te zwaard hebben verdedigd in beide Kamers.In de tweede plaats maken de fracties van D66 en OSF de minister complimenten
met het feit dat zij zo verstandig is om snel met dit dossier aan de slag
te gaan en haar verantwoordelijkheid te nemen. Sommigen dachten: van uitstel
komt afstel. Maar dat is een misrekening geweest. Het zal misschien niet zijn
meegevallen om als nieuwe minister op dit dossier overeind te blijven staan
in de storm van de machtige energielobby. De afgelopen weken vallen de reclamespotjes
op de radio en in de kranten als hagelslag uit de lucht. Het beïnvloedingscircuit
draait op volle toeren, en dat mag kennelijk wat kosten. Deze minister is
hiertegen bestand en geeft er blijk van, sterk in haar schoenen te staan en
eigenstandig beslissingen te nemen. Hulde voor haar doortastendheid!Een derde opmerking betreft de positie van de D66-fractie en de OSF-fractie
met betrekking tot dit dossier. Het zal geen geheim zijn dat wat ons betreft
het splitsingsbesluit al in november genomen had kunnen worden. Maar zoals
goed gebruik is in deze Kamer, hebben wij geluisterd naar de twijfels, bezwaren
en opmerkingen van andere fracties in de Kamer. Met het uiteindelijke resultaat
waren wij tevreden, te weten het wetsvoorstel aanvaarden, het groepsverbod
in principe accepteren en het groepsverbod op een later tijdstip invoeren.
Mijn vierde opmerking gaat over de noodzaak van dat groepsverbod. Wij waren
en zijn daar nog steeds groot voorstander van. De netten hebben een publiek
karakter. En dat is natuurlijk ook de essentie van deze wet: het borgen van
het publiek belang, niets meer en niets minder. Daarmee is de beste leveringsgarantie
te bieden. Netten moeten voor iedereen toegankelijk zijn, juist ook voor kleine
producenten van duurzame energie. Én, voorzitter, het kan naar de mening
van onze fracties niet zo zijn dat de energiereuzen hun buitenlandse avonturen
financieren uit de winsten van die netten. De vijfde opmerking gaat over de ontwikkelingen sinds het debat verleden
jaar in de Eerste Kamer. Wie dat debat op 14 november jongstleden heeft
meegemaakt, weet dat een aantal mensen van hun stoel viel toen een toen nog
geheime brief van vier betrokken geïntegreerde energiebedrijven van 16 oktober
2006, gericht aan de toenmalige minister van EZ, in het debat aan de orde
kwam. De heren Blom, Boersma, Boerma en Van Halderen beloofden daarin plechtig
om in elk geval in de komende jaren de energiedistributiesector te laten opereren
binnen het nationaal publieke domein. Deze brief oogstte in deze Kamer ongeloof
omdat de bedrijven in de tijd daarvoor het woord internationalisering van
de daken schreeuwden. Waren zij echt tot een ander inzicht gekomen of was
het een laatste poging om deze Kamer te beïnvloeden?Op 13 november van dat jaar kreeg deze Kamer weer een brief van het
viertal. Zij stelden daarin dat hun eerdere opstellingen niet goed waren.
Die opstellingen hadden te maken met de strijd tussen enerzijds de minister
van EZ en anderzijds de belangen van de energiesector. Zij gaven daarin toe
dat zij te weinig op samenwerking gericht waren. Het was ook een brief waarin
beterschap werd beloofd. Men kan zich wel herinneren dat deze brief samen
met de voorgaande brief een grote invloed op het debat hadden. De energiebedrijven
zouden immers meer nationaal gaan samenwerken en hun internationale ambities
daarbij achterstellen.Inmiddels weten wij wat dit soort beloften per brief waard zijn. De minister
heeft daar ook nog een reactie op gegeven die eigenlijk niets aan twijfel
overlaat op basis van de vragen die de SP-fractie daarover verleden week gesteld
heeft. Delta wil een Europese speler worden in de afvalbranche en Essent en
Nuon willen fuseren om beter op het Europese toneel te acteren. Zij geven
aan, een beetje schaamteloos in het licht van de twee brieven, dit te willen
doen als geïntegreerd bedrijf. Zij lijken daarmee een lange neus te maken
naar de wetgever. Wij, zo is mijn opvatting, zijn daarmee wel een beetje op
het verkeerde been gezet. Ik vind dat zeer kwalijk, mede vanwege het maatschappelijk
karakter van deze bedrijven.Mijn zesde opmerking gaat over geld. Wij vinden net als de minister dat
opbrengsten van de netten als publieke voorziening, tot de publieke middelen
behoren. Die opbrengsten kunnen dus niet worden gezien als een vrij besteedbare
winst voor een energiebedrijf. Commerciële avonturen moeten ergens anders
uit worden betaald. Het zou echt de omgekeerde wereld zijn als NMa/DTe keer
op keer bij energiebedrijven moest gaan beoordelen of er al dan niet sprake
is van kruisbestuiving en zo ja, in welke mate. Dat is nu echt overbodige
bureaucratie.Mijn zevende opmerking betreft de duiding van dit debat en een eindoordeel
in het licht van de motie. Dit debat is een logisch vervolg op de motie. Daarin
wordt de minister gevraagd om, alvorens een KB te slaan, met beide Kamers
te overleggen. Daarover wil ik drie opmerkingen maken: 1. De Tweede
Kamer heeft verleden week naar ik heb begrepen met grote meerderheid dit beleid
en het slaan van het KB omarmd;2. Het slaan van een KB is een aangelegenheid
van het kabinet en behoeft dus niet de instemming van deze Kamer; overleg
is prima, maar instemming is niet nodig;3. Het kabinet
kan, gehoord beide Kamers, zijn eigen verantwoordelijkheid nemen.Ik stel vast dat de motie van 14 november 2006 zich uitspreekt voor
een publiek en onafhankelijk netbeheer en dat de voorgenomen fusie en de overduidelijke
buitenlandse ambities van energiebedrijven dit onafhankelijke netbeheer in
gevaar brengen. De minister volgt wat onze fracties betreft de motie dan ook
consequent uit. Zij doet wat deze Kamer met het kabinet heeft afgesproken:
splitsing realiseren.De heer Doek (CDA):Ook de heer Schouw heeft de mening dat deze Kamer geen rol heeft bij het
Koninklijk Besluit. Ook al is het slaan van een Koninklijk Besluit de bevoegdheid
van het kabinet, de regering, dan betekent dit nog wel dat dit gebeurt binnen
de ministeriële verantwoordelijkheid van het kabinet. Daarover zouden
wij wel een oordeel mogen hebben, dus over hoe die verantwoordelijkheid gebruikt
wordt. Het feit dat de Kamer geen enkele rol heeft bij het slaan van een KB,
ontslaat een volksvertegenwoordiger nog niet van de verplichting om daarover
een oordeel te hebben.De heer Schouw (D66):Dat oordeel heb ik en dat heeft de heer Doek uit mijn bijdrage kunnen
afleiden. Ik zal het nog even samenvatten. De minister heeft keurig gedaan
wat wij wensten: overleg met beide Kamers. Ter voorbereiding van dat overleg
is er een brief naar beide Kamers gestuurd waarin de motieven zijn uiteengezet.
Ik heb aangegeven dat ik die motieven van de minister ten volle deel, als
het gaat over de ministeriële verantwoordelijkheid. Ik vind dat die verantwoordelijkheid
zeer adequaat en zeer juist is ingevuld. Het is vandaag aan deze Kamer om
daarover te praten. Ik voeg hieraan toe dat de regering natuurlijk de verantwoordelijkheid
heeft om al dan niet het pad op te gaan van een Koninklijk Besluit. Ik hoef
de heer Doek er niet aan te herinneren dat hij als lid van een regeringspartij
ook via andere lijnen dan deze Kamer invloed op de regering kan hebben, als
zijn verzet zo hoog is als ik vermoed.De heer Doek (CDA):Voorzitter. In november 2006 vond in deze Kamer het debat plaats over
de Wet onafhankelijk netbeheer, ook wel splitsingswet genoemd. Deze wet bevat
in hoofdzaak drie zaken: 1. de overdracht van het beheer van het
hoogspanningsnet aan TenneT, een 100% staatsonderneming;2.
het creëren van "vette netbeheerders", zodat de netbeheerders
ook het economische eigendom van de distributienetten zullen hebben;3. het introduceren van het groepsverbod, de eigenlijke splitsing.In deze Kamer bestond volledige instemming met de eerste twee genoemde
zaken. Omtrent het groepsverbod bestond bij vele fracties evenwel grote twijfel.
Deze twijfel vond neerslag in de door mij en mevrouw Sylvester ingediende
en door alle fracties, met uitzondering van die van de Socialistische Partij,
ondertekende motie.Op 21 november 2006 werd deze motie, nadat de minister van Economische
Zaken bij brief van 17 november had bevestigd, overeenkomstig het dictum
van de motie te zullen handelen, door de hele Kamer aangenomen. In zijn brief
van 21 november 2006 drukt de minister dat nog eens als volgt uit: Gelieve
deze brief te zien als de schriftelijke bevestiging van de volledige uitvoering
naar letter en geest. Vervolgens werd de Wet onafhankelijk netbeheer met alleen
de stem van de leden van de SP-fractie tegen, aangenomen.Vandaag bespreken wij de brief van de minister waarin deze het besluit
toelicht om met ingang van 1 augustus 2007 het KB te slaan.Namens de CDA-fractie wil ik achtereenvolgens ingaan op de volgende onderwerpen: 1. de door de minister gevolgde procedure;2. de voor het CDA
essentiële zaken;3. de onderbouwing van het besluit;4. de gevolgen van het besluit.Allereerst de procedure. Het slaan van een KB is de verantwoordelijkheid
van de regering. Daarover is bij niemand in dit huis, ook niet bij onze fractie,
enig misverstand mogelijk. De onderhavige situatie wijkt daar naar het oordeel
van de CDA-fractie echter van af vanwege de toezegging die de regering zowel
in het plenaire debat als in de schriftelijke bevestiging heeft gedaan. Het
toegezegde overleg dient immers volgens het dictum van de motie plaats te
vinden, voorafgaand aan een besluit tot inwerkingstelling van de relevante
splitsingsbepalingen.De situatie zoals die is beschreven in de brief van de minister van EZ
van 21 november jongstleden op grond van een vraag van de VVD-fractie
is onzes inziens niet aan de orde. Die vraag viel meer in de categorie dijkbewaking.
De voorganger van de minister voegde er in zijn brief van 17 november
2006 nog aan toe: "Vanzelfsprekend zal dit tijdig geschieden." De
verrassing was dan ook groot toen deze Kamer uit de krant moest vernemen dat
de minister in een algemeen overleg van 3 april jongstleden in de Tweede
Kamer het voornemen bekend maakte om het KB tot inwerkingstelling van het
groepsverbod nog voor de zomer in beide Kamers voor te hangen en af te handelen.
Dit klemt te meer daar de motie in deze Kamer was aangenomen. De toezegging
was ook aan deze Kamer gedaan. Zeker gelet op de unieke situatie bij deze
motie, waarmee de inwerkingstelling van een belangrijk onderdeel van de wet
werd opgeschort, had deze Kamer toch op zijn minst mogen verwachten dat de
minister haar vóór of ten tijde van dat overleg met de Tweede
Kamer zou hebben geïnformeerd over haar voornemen.Vervolgens verschijnt de brief van 7 juni, waarin de minister eenzijdig
de termijn van behandeling fixeert op vier weken en reeds een concept-KB met
als datum 1 augustus 2007 als bijlage bijvoegt. De CDA-fractie is van
mening dat de minister de motie niet naar behoren heeft uitgevoerd. De minister
zal ongetwijfeld zeggen dat de motie naar de letterlijke tekst is uitgevoerd.
Voorzitter, wij doen in dit huis niet aan letterknechterij. De geest van de
motie was klip en klaar, de minister en haar voorganger hebben alles buitengewoon
goed begrepen, maar er niet naar gehandeld. Het behoeft geen betoog dat de
reactie van de minister hierop voor mijn fractie nauw luistert.Een aantal voor de CDA-fractie essentiële zaken. Op 13 november
2007 heb ik aangegeven dat onze fractie deze problematiek in een breed kader
wil bezien, omdat zowel de voorzieningszekerheid als de leveringszekerheid
van energie voor onze samenleving van vitaal belang is. Om die reden hebben
wij ook volledig onderschreven dat de netten te allen tijde in handen van
de overheid moeten blijven. Daarnaast hebben wij vraagtekens
gezet bij de proportionaliteit en de opportuniteit van het voorgestelde groepsverbod.
Voor de CDA-fractie was het essentieel, hoe de relevante markt in Europa eruit
zou gaan zien en of de toekomst aan geïntegreerde bedrijven of aan gesplitste
bedrijven zou zijn, dit laatste in verband met het nagestreefde level playing
field op de markt van Noordwest Europa. Ook menen wij dat de CBL-problematiek
nog steeds vele onzekerheden vertoont.Dan de onderbouwing van het besluit. In de genoemde brief wordt een aantal
ontwikkelingen sinds 14 november 2006 aangegeven. Er zijn drie rapporten
van de DTe verschenen, die betrekking hebben op de vier grote, geïntegreerde
bedrijven in Nederland. Ik loop ze even langs. Het eerste is het onderzoeksrapport
van 2 mei 2007 inzake de verrekenprijzen. De DTe komt tot de conclusie
dat er bij de bedrijven sprake is van een transparant en adequaat opgezet
intern verrekenprijssysteem. Voorts acht de DTe de kans op financiële
bevoordeling via kruissubsidies gering. Het tweede is het onderzoeksrapport
van 2 mei 2007 over de winsten van de energiemaatschappijen. De DTe concludeert: "De
energiemaatschappijen behalen met de gereguleerde activiteiten meer rendement
dan het normrendement dat in het kader van de regulering is vastgesteld. Dit
rendementsverschil wordt veroorzaakt door vijf factoren. Al deze factoren
zijn toegestaan binnen de wettelijk kaders en de huidige reguleringssystematiek.
Het rendementsverschil is dus rechtmatig behaald." Het derde is het onderzoeksrapport
van 4 juni 2007 – het houdt niet op – inzake publiek en onafhankelijk
netbeheer, dus eigenlijk een rapport over de voortgang sinds november. Ook
hierbij komt de DTe tot conclusies die gunstig zijn voor de verticaal geïntegreerde
energiebedrijven. Wel doet de dienst enige voorstellen voor nadere regelgeving
ten behoeve van enige aanpassingen die waarschijnlijk anders ook zouden moeten
worden doorgevoerd. Al deze conclusies verbazen de CDA-fractie geenszins,
daar zij op verschillende momenten tijdens de behandeling van deze wet reeds
vraagtekens had gezet bij de in de memorie van toelichting en in de memorie
van antwoord ingenomen stellingen en gedane beweringen.Vervolgens wordt in de brief de overname van lndaver door Delta besproken;
daarover heeft de DTe op 30 mei 2007 een rapport uitgebracht. De conclusie
van de dienst is dat de overname van lndaver op dit moment geen gevaar oplevert
voor een publiek en onafhankelijk netbeheer, omdat de overname geen invloed
heeft gehad op de financiële situatie, het eigendom of de contractuele
situatie van het netwerkbedrijf voor de transactie. Wel wijst de DTe op mogelijke
risico's voor het netbeheer als Delta Holding of holdings in het algemeen,
mede door te veel overnames van bedrijven waarbij in risicovolle activiteiten
is belegd, onvoldoende financieel solide blijkt te zijn. Alle voorbehouden
die ik noem, zijn letterlijk in het rapport van de DTe genoemd.Voorts wordt er in de brief van 7 juli jongstleden de aankondiging
op 1 februari 2007 van de voorgenomen fusie van Nuon en Essent genoemd.
Er is sprake van een Europese strategie waarbij deze fusie een eerste stap
is. En voorts wijst de minister er in de brief op dat beide bedrijven meermalen
hebben aangegeven, als geïntegreerde bedrijven, dus inclusief de netwerken,
een sterke speler te willen worden op de markt van Noordwest Europa en daarom
op zoek te willen gaan naar een internationale partner om verder te kunnen
groeien. De CDA-fractie juicht deze ontwikkeling op zichzelf toe, mits het
onafhankelijk netbeheer niet in gevaar komt, zoals wij altijd hebben gesteld.
Voor de minister is voldoende gebleken dat de vermelde ontwikkelingen risico's
voor het publiek en onafhankelijk netbeheer met zich mee kunnen brengen. Overigens
heeft de minister volgens de brief haar besluit niet gebaseerd op individuele
casussen. Dit is op zichzelf voor ons ook niet verrassend, daar zowel de voorgenomen
acquisitie door Delta als de voorgenomen fusie van Nuon en Essent op 14 november
2006 reeds bekend was. Minister Wijn heeft indertijd deze aangekondigde fusie
zelfs in het debat genoemd. Maar als de minister stelt dat haar besluit niet
is gebaseerd op individuele casussen, dan zijn wij weer terug bij de algemene
problematiek op grond waarvan deze Kamer unaniem de inwerkingstelling van
de gedwongen splitsing opschortte. Is de minister het met deze analyse eens?De heer Schouw (D66):U loopt er even overheen, maar ik vind in dit hele dossier de twee brieven
van de energiebedrijven toch ook wel saillant. Die zijn van grote invloed
op het debat in deze Kamer geweest. Ze hebben toen de vertegenwoordigers van
de fracties van VVD, D66 en OSF ertoe gebracht, mee te denken over de motie
waartoe u toen dat mooie initiatief had genomen. U laat deze twee brieven
nu helemaal weg, terwijl het toch ook wel relevant is om te weten hoe u hier
tegenover staat.De heer Doek (CDA):Wij hebben op zichzelf helemaal geen probleem met internationale activiteiten
van bedrijven. Het zou bekrompen zijn om te denken dat een afvalbedrijf 30
km over de grens bij Sluis gevaarlijker zou zijn dan eenzelfde bedrijf in
Delfzijl, 300 km noordelijker. Als u mij kunt uitleggen dat dit toch zo is,
dan ben ik gaarne bereid om te luisteren naar wat meer risico's met zich meebrengt.
Het ging ons om handelen naar de geest van de motie, wij doen niet aan letterknechterij.
Activiteiten moeten het onafhankelijk netbeheer niet in gevaar kunnen brengen.
Minister Wijn had dit goed begrepen, want hij zei letterlijk dat je dit misschien
zelfs relatief zou moeten zien, dat een bepaalde acquisitie door een klein
bedrijf misschien meer risico oplevert dan eenzelfde of zelfs grotere acquisitie
door een grote onderneming. Dit is toen dus onderkend. Rekening houden met
het publieke domein betekent op zichzelf helemaal niet dat je niets in het
buitenland kan doen. Toen de brief geschreven werd, wisten wij allen dat Nuon,
Essent en de andere bedrijven ook heel andere activiteiten ontplooien dan
energielevering. Er zijn grotere providers bij, telecombedrijven, afvalbedrijven
enzovoorts. En wij wisten ook dat ze op het ogenblik behoorlijk omvangrijke
activiteiten in het buitenland ondernemen. Maar dit geldt ook voor ons staatsbedrijf
TenneT; ik heb hier indertijd met instemming van de VVD-fractie tegen gefulmineerd.De heer Schouw (D66):De grote vier gaven in de brieven aan dat zij hun internationale ambities
zouden temporiseren en dat zij aandacht zouden besteden aan de borging van
het publieke domein. Dit bracht een kentering in het debat teweeg, maar de
bedrijven hebben zich niet gehouden aan de afspraken die zij via die brieven zelf met deze Kamer hadden gemaakt. Vandaar dat de redenering
van de minister logisch is.De heer Doek (CDA):Mijnheer Schouw, u zegt: daar hebben zij zich niet aan gehouden. Er wordt
door de minister gesproken over een voorgenomen fusie. Men citeert uit persberichten,
en dat zou de reden moeten zijn om een Koninklijk Besluit te slaan? Dat gaat
naar ons oordeel erg ver.Mevrouw de voorzitter. De minister geeft in haar brief aan dat zij zich
realiseert dat dit besluit vergaande consequenties heeft voor de Nederlandse
energiebedrijven en zij voegt daaraan toe dat zij bereid is om met de bedrijven
na te gaan op welke wijze zij een goede start kunnen maken op de Europese
energiemarkt. Tevens kondigt de minister aan, dit ook met de aandeelhouders
te bespreken. Mag ik de minister vragen om in haar antwoord uitgebreid in
te gaan op de vergaande consequenties die zij ziet en welke acties haar voor
ogen staan om de desbetreffende energiemaatschappijen bij te staan? Met name
de verlaging van de zogenaamde credit ratings als gevolg van het verbreken
van de groepsstructuur zal vergaande gevolgen hebben voor de concurrentiepositie
van de Nederlandse energiesector. Hoe denkt de minister hier soelaas te bieden?Tevens verzoek ik de minister om in te gaan op een punt waarover de woordvoerder
van de VVD de vorige keer uitvoerig heeft gesproken, namelijk haar besprekingen
met de aandeelhouders. Wil zij daarbij betrekken de Wet Fido? Het is toch
op zijn minst tegenstrijdig om enerzijds de geïntegreerde bedrijven gedwongen
te splitsen wegens vermeende risico's van commerciële activiteiten en
anderzijds deze aandeelhouders op te roepen om nog meerdere jaren aandeelhouder
te blijven?Een ander aspect dat tot nu toe onderbelicht is gebleven, betreft de vraag
of de provinciale en de gemeentelijke aandeelhouders in de straks gesplitste
maatschappijen enige relevante zeggenschap zullen hebben om het publieke belang
te waarborgen. Immers, gelet op hun omvang in kapitaal en aantal werknemers
zal op die vennootschappen het structuurregime van toepassing zijn.De CDA-fractie is verontrust vanwege de aankondiging van het besluit om
op dit moment over te gaan tot het in werking stellen van de groepsverbodsbepalingen.
De door de minister gegeven onderbouwing heeft een wel erg theoretisch gehalte.
Nederland kent al meer dan honderd jaar geïntegreerde energiebedrijven
met provincies en gemeenten als aandeelhouders, die er samen met de directies
en werknemers voor gezorgd hebben dat Nederland een uiterst betrouwbare energievoorziening
kent met een zeer gering aantal storingsminuten per jaar. De door de minister
gegeven argumenten waren alle bekend op 14 november 2006 en de rapporten
van DTe geven hooguit aanleiding tot wat verfijningen van de regelgeving,
die overigens misschien ook zonder splitsing hadden moeten worden overwogen.De CDA fractie vreest dat door de aangekondigde splitsing processen zullen
worden losgemaakt die niet in het belang van Nederland zijn. Ik noem de onvermijdelijke
verkoop van de productie en de handelstakken van de nu nog geïntegreerde
bedrijven aan buitenlandse geïntegreerde bedrijven. Het is toch cynisch
dat het Deense geïntegreerde overheidsbedrijf Dong zich al uitdrukkelijk
heeft gemeld, zie het interview in de NRC van 23 juni jongstleden. De
minister kan het toch niet wenselijk vinden dat buitenlandse geïntegreerde
bedrijven hier energie gaan leveren, terwijl onze bedrijven aan slagkracht
inboeten? Graag een reactie van de minister op mijn opmerkingen over deze
scheve situatie.Hier wreekt zich dat er ondanks ons pleidooi en dat van anderen geen sprake
is van wederkerigheid in de Europese Unie op dit vlak. Veel mensen zijn momenteel
bezorgd over de verkoop en opsplitsing van bijvoorbeeld ABN AMRO. Daar kunnen
wij echter als wetgever niets aan doen, maar juist bij een voor de Nederlandse
positie op de internationale energiemarkt belangrijke sector creëert
de minister van Economische Zaken willens en wetens het levensgrote risico
dat Nederland binnenkort geen eigen energiesector meer heeft.De CDA-fractie mist node een brede visie van de minister op de internationale
ontwikkelingen op energiegebied en de mogelijke rol van een sterke Nederlandse
sector, waarin de terechte zorg voor het publieke belang haar plaats heeft.
Gaarne krijg ik hierop een reactie van de minister. En dat alles tegen de
achtergrond dat Nederland voldoet aan alle richtlijnen van de EU op dit terrein
en het naar onze inschatting nog jaren kan duren voordat het ook in de andere
EU-landen komt tot een gedwongen afsplitsing van de distributienetten. Let
wel, ik heb het over distributienetten. Wij hebben het niet over transportnetten.
Daarvoor hebben wij als een van de weinige landen in de EU met deze wet een
regeling getroffen.De CDA-fractie wil nog eens benadrukken dat zij niet tegen de splitsing
op termijn is, maar zij wil die niet nu. In dit verband vraagt de CDA-fractie
aandacht voor het volgende en ik sluit daarmee aan bij de slotwoorden van
minister Wijn aan het eind van zijn eerste termijn op 14 november 2006.
Hij zei: "Ik ben altijd bereid om met de Kamer van gedachten te wisselen
voor een zorgvuldige inwerkingtreding van deze wet. Voor ideeën sta ik
altijd open."Bij de behandeling van de I&I-wet in 2004 is de inwerkingstelling
van de bepalingen met betrekking tot het creëren van de "vette"
netbeheerder uitgesteld tot de aanname van de Wet onafhankelijk netbeheer.
Dit gebeurde om de volstrekt logische reden dat men de bedrijven niet met
twee reorganisaties achter elkaar wilde opzadelen. Doordat de splitsing is
uitgesteld tot een later tijdstip gaat zich nu ongewild voordoen wat toen,
in 2004, expliciet niet werd gewild, namelijk twee opeenvolgende reorganisaties.
De CDA-fractie pleit ervoor om het tijdstip van het creëren van de vette
netbeheerder te koppelen aan de datum van effectuering van het groepsverbod.
Graag krijg ik hierop een reactie van de minister.De fractie ziet grote risico's bij de inwerkingtreding per 1 februari
2010. Deze risico's betreffen de directe gevolgen voor de credit rating van
de energiemaatschappijen, die daardoor op het gebied van investeringen en
op het gebied van de verwerving van grondstoffen op de internationale markt
direct op achterstand worden gezet ten opzichte van hun geïntegreerde
buitenlandse collega's. Tevens dienen de bedrijven met CBL-contracten te voldoen
aan afgesproken credit ratings. Niet voldoen aan deze credit ratings zal leiden
tot gedwongen aanpassing van deze contracten met het risico van voortijdige
beëindiging met alle gevolgen van dien. Bij mijn weten
is deze problematiek bekend bij het departement.Door iets meer tijd te nemen voor de gedwongen splitsing kan het proces
van splitsing beter verlopen. Het is bepaald geen sinecure om bedrijven die
in de loop van tientallen jaren zijn ontstaan, te ontvlechten. Door langer
de tijd te nemen, wordt de problematiek van de credit ratings overzichtelijker
en krijgen de bedrijven de gelegenheid om op verantwoorde wijze de CBL-problematiek
af te wikkelen.Waarom kan het tijdstip van de realisatie van de gedwongen splitsing niet
verschoven worden naar een latere datum en wordt niet eerst de met de motie
afgedwongen rapportage door de DTe per 1 november aanstaande afgewacht?
Door een latere datum te kiezen voor het slaan van het KB en het ingaan van
de wet krijgt de minister de ruimte om met de sector en haar aandeelhouders
tot een goede afstemming te komen over een adequaat implementatietraject.
Graag krijg ik hierop een reactie van de minister. Bijkomend voordeel is dat
door verschuiving in de tijd waarschijnlijk, zoals de optimisten zullen zeggen,
splitsing van distributienetten in EU-verband dichterbij komt.De CDA fractie kijkt met meer dan gewone belangstelling uit naar het antwoord
van de minister.De heer Schouw (D66):Mevrouw de voorzitter. Om meer duidelijkheid te krijgen over de politieke
positie van de grootste fractie van dit land, wil ik de heer Doek nog twee
vragen stellen. Klopt het dat de CDA-fractie in de Tweede Kamer als één
blok achter het voorstel van deze minister staat om direct over te gaan tot
splitsing? Klopt het dat het CDA-smaldeel in dit kabinet als één
blok achter deze minister staat om terstond over te gaan tot splitsing?De heer Doek (CDA):Over de positie van de CDA-fractie aan de overkant merk ik het volgende
op. Ik heb het desbetreffende AO gevolgd, weliswaar niet in de zaal, maar
gelukkig kon ik dat via internet volgen. Ik herinner mij dat onze collega's
aan de overkant de minister met name hebben opgeroepen om met grote zorgvuldigheid
om te gaan met de motie en om de criteria die daarin genoemd worden, in aanmerking
te nemen. Zij hebben de minister gevraagd daarover overleg te plegen met de
gehele Eerste Kamer en uiteraard met de fractie van het CDA in de Eerste Kamer.Wat uw tweede vraag betreft: ik ben niet in staat om daarop antwoord te
geven.De heer Schouw (D66):Dank u wel. Ik zal deze twee vragen ook aan de minister stellen.De voorzitter:Het woord is aan de heer Reuten, die zijn maidenspeech zal houden.De heer Reuten (SP):Voorzitter. Ik dank de minister van Economische Zaken voor haar antwoord
op de door de SP-fractie schriftelijk gestelde vragen naar aanleiding van
haar brief aan de Kamer van 7 juni 2007 aangaande de Nederlandse energievoorziening,
in het bijzonder het voorgenomen in werking stellen van de splitsing van het
energienetbeheer en de energieproductie en -levering. De antwoorden van de minister nemen niet weg dat ik in haar genoemde brief
geen overtuigende argumenten zie om haar te ontheffen van de ministeriële
toezegging de splitsing c.q. het groepsverbod niet in werking te stellen.
Die toezegging is gedaan naar aanleiding van de in deze Kamer op 21 november
2006 Kamerbreed, dus ook door de SP, aanvaarde motie-Doek/Sylvester c.s.;
een motie die, in de woorden destijds van mijn fractievoorzitter, de splitsingswet
veranderde in geen splitsingswet. Overigens is het goed te memoreren dat mijn
fractie als enige tegen de wet stemde, omdat zij van mening bleef dat met
de motie weliswaar de angel uit de wet gehaald leek te worden, maar de wet
als zodanig een slechte wet bleef.Het vervolg van mijn betoog begint algemeen, gaat dan naar een aantal
specifieke zaken en eindigt wederom algemeen en concluderend. Ik bespreek
vijf punten.Net als de minister dit op bladzijde 2 en 3 van haar brief doet, wil ik
eerst ingaan op de brede context van het beleidsvoornemen. Op bladzijde 2
van de brief stelt de minister: "Het groepsverbod, splitsing dus, is
geen op zichzelf staand beleidsinitiatief. Het moet worden gezien in de context
van het brede energiebeleid." Vervolgens geeft de minister, zoals zij
het zelf noemt, vier kernelementen c.q. kernargumenten van dit beleid aan.
Ik ga in op de eerste drie daarvan.Het eerste betreft de randvoorwaarden voor de stimulering van duurzame
energie. De minister stelt: "Voorts zal de inzet op duurzame energie
de afhankelijkheid van het buitenland verder terugbrengen." Ik wil graag
van de minister weten of onafhankelijkheid van het buitenland inderdaad deel
uitmaakt van "het brede energiebeleid" zoals zij stelt. Graag willen
wij ook weten of dergelijke onafhankelijkheid deel uitmaakt van het beleid
van Economische Zaken in het algemeen. Het komt ons voor dat dit, om het zacht
te stellen, op gespannen voet staat met het beleidsoogmerk van internationaal
vrij verkeer van goederen en kapitaal dat wij elders in het beleid menen te
kunnen ontwaren. Met andere woorden, het beleid lijkt te zijn: vrij internationaal
verkeer, dus afhankelijkheid van het buitenland, maar toch liever niet. Het
komt ons voor dat dit inconsistent is. Graag horen wij de reactie van de minister
hierop.Bij het tweede kernelement geeft de minister aan: "In de geliberaliseerde
markt zorgen marktpartijen voor investeringen in productiecapaciteit. Deze
investeringen komen tot stand in een goed functionerende markt en een aantrekkelijk
investeringsklimaat. Inwerkingtreding van het groepsverbod realiseert dit."
De minister vervolgt dan: "Het feit dat circa 50% van de Nederlandse
elektriciteitsproductie reeds door buitenlandse bedrijven geschiedt, draagt
bij aan de leveringszekerheid voor Nederland." Ik neem aan dat de minister
net als ik ziet dat dit tweede kernargument van haar beleid in tegenspraak
is met het eerste, dat op zichzelf al inconsistent was. Immers, waar de minister
zich eerst positief uitlaat over onafhankelijkheid van het buitenland, hanteert
zij hier de afhankelijkheid van buitenlandse bedrijven als aanbeveling. Graag
wil ik van de minister weten hoe zij deze inconsistente argumentatie verenigt.Het derde kernelement van het beleid – wij wezen daar reeds op in
onze schriftelijke vragen – plaatst het geheel in een opmerkelijk perspectief.
Waar er in het tweede kernargument nog sprake is van een geliberaliseerde
markt, suggereert het derde kernargument het samen optrekken van de staat
en de bedrijven van de ene natie tegen dat van de staat en
de bedrijven van een andere natie. Hier lijkt de minister zich te bekennen
tot een beleid dat veel weg heeft van een achttiende-eeuws mercantilisme.
De minister spreekt hier immers van"onze relaties met de energieproducerende
landen", waarbij zij vermoedelijk toch doelt op de staat c.q. de regering.
Graag wil ik van de minister weten of zij zich inderdaad bekent tot een natie-economische
politiek, waarin de Nederlandse Staat en bedrijven samen optrekken tegenover
de energieproducerende staten of wellicht buitenlandse staten in het algemeen.
Vervolgens wil ik graag weten hoe dit zich verhoudt tot neoliberale beleidsideeën
over vrij internationaal verkeer van goederen en kapitaal waarachter een anationale
politiek lijkt te schuilen.Voor de volledigheid constateer ik dat bij het vierde en laatste kernelement
van het beleid gemeld wordt dat de onderhavige splitsing geenszins gedwongen
is op grond van EU-regels en dat de minister dus eigenstandig voor dit beleid
kiest.Samenvattend op dit punt van de context van het brede energiebeleid: het
spreekt voor zichzelf dat het ingewikkeld is om oppositie te voeren dan wel
medestand te betuigen ten opzichte van een inconsistent gefundeerd beleid.
Wij roepen de minister dan ook op om haar beleidsargumentatie te herzien;
het gaat hier om zeer elementaire zaken. Het spijt ons dat deze oproep nodig
is in deze fase van een dergelijk omvangrijk en voor de Nederlandse bevolking
belangrijk dossier.Ik kom tot mijn tweede punt. Hoofdkwesties voor de inwerkingstelling zijn
enerzijds de internationale aspiraties van een aantal betrokkenen, waarop
ik straks indirect inga en anderzijds die van het zogenoemde "gelijke
speelveld". De voetbalmetafoor van Economische Zaken spreekt mij overigens
in dit verband wat minder aan. Ik ga kort in op deze laatste kwestie, waarop
wij in de schriftelijke uitwisseling geen afdoende antwoord kregen. Op bladzijde
2 van haar brief stelt de minister: "De wet garandeert een gelijk speelveld
voor alle energieaanbieders in Nederland. Het groepsverbod biedt buitenlandse
leveranciers de mogelijkheid om op gelijke voorwaarden de Nederlandse afnemer
te bedienen." Uit deze passage maken wij op dat er thans, bij geïntegreerde
bedrijfsvoering door de bekende vier, geen gelijk speelveld is. Niettemin
opereren er thans overige aanbieders op de leveranciersmarkt. In de huidige
situatie zijn er dan drie mogelijkheden. 1. De huidige situatie
levert geen ongelijk speelveld. De minister lijktdan verkeerd geïnformeerd
te zijn.2. De vier geïntegreerde bedrijven opereren relatief
gezien dermate inefficiënt dat andere, eventueel buitenlandse, bedrijven
zelfs bij het "ongelijke speelveld" de concurrentie gemakkelijk
aankunnen.3. De genoemde vier opereren ongeveer gelijkwaardig efficiënt
ten opzichte van de andere, eventueel buitenlandse, aanbieders, doch er is
een, eventueel impliciet, prijsleiderschap of er zijn kartel- c.q. kartelachtige
afspraken tussen de aanbieders.Graag willen wij van de minister weten welke van deze drie mogelijkheden
zij het meest aannemelijk acht. Vervolgens willen wij graag weten of deze
aanleiding geeft tot beleidsherziening.Ik kom tot mijn derde punt en ga in op de oligopolide en kartelachtige
marktvorm van de sector en op de rol van publiek eigendom. Gezien het feit
dat, technisch gezien, er slechts zo'n 20% aan elektriciteit geïmporteerd
kan worden en gezien het kaliber van de technisch optimale omvang van elektriciteitsopwekkingcentrales
in het binnenland, zal het aantal producenten dat gewichtgevend opereert in
de Nederlandse energieproductiesector zo beperkt zijn dat de markt nu en in
de toekomst een oligopolide karakter heeft. Er zal van de vrije concurrentie
uit de elementaire economieboeken dan nooit sprake kunnen zijn. Hetzelfde
geldt, doch in mindere mate, voor de distributie van energie. Wat wij zullen
gaan zien, is net zoiets als in de huidige benzinemarkt, namelijk dat een
prijsleider – ik zal de u bekende naam niet noemen – de prijs
en daarmee de winst vaststelt. Gezien dit oligopolide karakter van de Nederlandse
elektriciteits- en gasmarkt, gezien het eminente belang van energie voor bedrijven
en consumenten en gezien het aandeel van energie in het budget, is de SP-fractie
van mening dat de desbetreffende bedrijven publiek eigendom zouden moeten
zijn. Indien er dan marktmacht in het spel is en er overwinsten gegenereerd
worden, vallen deze overwinsten tenminste toe aan de gemeenschap. Dit is de
principiële positie van de SP-fractie.Meer aansluitend bij de huidige situatie van mengeling van publieke en
private bedrijven is de SP-fractie van mening dat deze mengeling gehandhaafd
moet worden. De reden is dat dit het de mededingingsautoriteit in beginsel
eenvoudiger maakt om kartels of kartelachtige situaties op te sporen, mits
de eigenaren van de publieke bedrijven controlerend optreden met betrekking
tot de prijspolitiek van het publieke bedrijf. Het publieke bedrijf zou zo
fungeren als kartelbreker.In dit verband ben ik blij met de bereidheid van de minister, aangegeven
op blz. 2 van haar brief, om een regiegroep in te stellen die het belang van
publiek eigendom van energiebedrijven bij de betrokken provincies en gemeentes
entameert. Onze fractie vraagt de minister verder te gaan dan een "bereidheid",
en de Kamer toe te zeggen dat zij dit op korte termijn, binnen een spanne
van enige maanden, inderdaad onderneemt.Vervolgens wil ik voorstellen dat de minister op dezelfde korte termijn
met de betrokken provincies en gemeentes een overeenkomst sluit waarin zij
zich verplichten om bij een voornemen tot vervreemding van de desbetreffende
aandelen, een voorkeursrecht te gunnen aan andere Nederlandse publieke organen.
In het verlengde hiervan verzoekt de SP-fractie de minister om na te gaan
of Nederlandse pensioenfondsen, binnen hun eigen autonomie, in dit geval de
bereidheid hebben om de desbetreffende publieke organen hiertoe leningen te
verstrekken.Ik kom op mijn vierde punt, de vermeende urgentie van het voorliggende
voornemen van de minister. Gegeven de huidige wet, en de huidige beperkte
inwerkingstelling, mogen de netten niet zonder haar instemming vervreemd worden,
dus ook niet aan buitenlandse publieke of private bedrijven. Hier ligt dus
geen urgentie. Blijft het argument dat de huidige laagnetbeheerders onvoldoende
in het net zouden investeren of zouden gaan investeren. Echter, dit zou niet
slechts tegen hun eigen belang ingaan, maar wij vinden ook in de NMa/DTe-rapportages
geen harde aanwijzingen dat dit het geval zou zijn. Sterker nog, het Nederlandse
net is een van de betrouwbaarste in Europa. Voorts is het aan de minister
om met betrekking tot netinvesteringen, zo nodig, harde afspraken te maken
met de betrokken bedrijven. Uit aan de minister gerichte schriftelijke
toezeggingen van betrokkenen blijkt dat dit mogelijk is.Ten vijfde wil ik kort ingaan op de potentiële schadeclaims die ingesteld
kunnen worden indien de volledige splitsingswet in werking wordt gesteld en
waarvan er een aantal reeds aangekondigd zijn. In deze kwestie is het door
Nederland vooruitlopen op EU-regels cruciaal. Immers, zou in de huidige omstandigheden
het groepsverbod door Nederland in werking worden gesteld, dan kunnen betrokkenen
vorderingen instellen op grond van huidige EU-regels en -verdragen. Terzijde:
wij vermoeden dat de kwestie van mogelijke schadeclaims een rol zal gaan spelen
bij de specifieke toekomstige inrichting van de EU-regels, maar dat is nu
niet aan de orde. Met het thans instellen van het groepsverbod hangen de minister
en daarmee de Nederlandse belastingbetaler enorme onzekerheden boven het hoofd.
Ik zeg "onzekerheden". In diverse documenten die wij van de minister
ontvingen, wordt steeds gesproken over risico's, maar dat is wat anders. "Risico's"
zijn statistisch berekenbaar en in beginsel verzekerbaar. "Onzekerheden"
zijn niet statistisch berekenbaar en verzekerbaar, zo heeft Keynes ons 70
jaar geleden al uitgelegd. Indien de minister vol vertrouwen is over de adviezen
die haar ambtsvoorgangers inwonnen met betrekking tot schadeclaims en indien
het inderdaad om risico's zou gaan, dan zou zij deze risico's moeten kunnen
afdekken bij verzekeringsinstellingen. Maar omdat het niet om risico's doch
onzekerheden gaat, vermoed ik dat de minister er niet in zal slagen om de
vermeende risico's af te dekken tegen zelfs 150% van de door haar adviseurs
aangegeven maximale claims. Ik wil de minister daarom vragen of zij bereid
is, op korte termijn bij verzekerings­instellingen na te gaan tegen welke
prijs zij de potentiële schadeclaims willen afdekken. De minister komt
zo de marktprijs te weten van het vermeende risico dat zij aangaat, of zij
komt te weten dat het om onzekerheden gaat waar nauwelijks een peil op te
trekken valt. Verder zijn er nog de grote onzekerheden waarmee werknemers
potentieel geconfronteerd worden en waarvan het de vraag is of schade rechtens
geclaimd kan worden, maar waarvan de potentiële gevolgen uiteindelijk
vele malen groter zijn dan die voor financiers.Ik sluit af. Onze fractie had en heeft aanzienlijke bedenkingen bij de
inhoud en consistentie van de wet waarover wij thans discussiëren. Echter,
gegeven deze wet realiseert de motie-Doek/Sylvester een aantal van de praktische
kortetermijndoelstellingen van de SP-fractie op het vlak van publiek eigendom
zoals onder mijn derde punt aangegeven. Bovendien vermijdt deze motie de aanzienlijke
onzekerheden waarover ik zojuist uitweidde. Wij verzoeken de minister derhalve
om de motie-Doek/Sylvester voor onbepaalde tijd gestand te doen en op korte
termijn in overleg te treden met de betrokken vier bedrijven teneinde met
hen een convenant te sluiten waarin geformuleerd is welke activiteiten als
risicovol c.q. onzeker gelden. In dit convenant legt ieder van de vier bedrijven
zich dan vast om indien het dergelijke activiteiten niettemin wenst te ondernemen
het bedrijf vrijwillig te splitsen. Graag hoor ik de reactie van de minister
hierop.Met belangstelling zie ik uit naar de antwoorden van de minister op de
in totaal twaalf vragen of voorstellen die ik heb voorgelegd.De voorzitter:Mijnheer Reuten, een onderwerp als de splitsing van energiebedrijven,
dat vandaag aan de orde is, vraagt om een gedegen kennis van de materie en
politiek inzicht. Dit geldt te meer omdat dit dossier, zoals in het debat
tot nu toe is gebleken, een voorgeschiedenis heeft, zeker in deze Kamer. Uw
inbreng laat zien dat dit alles voor u geen obstakel is geweest. Ik wil u
dan ook graag van harte feliciteren met uw eerste plenaire optreden in deze
Kamer.U studeerde economie en sociologische economie aan de Erasmus Universiteit
in Rotterdam en aan het Birkbeck College van de University of London. U promoveerde
aan de Universiteit van Amsterdam. Het is deze laatste universiteit waar u
werkzaam was en bleef. Eerst als docent, later als hoofddocent macro-economie,
wetenschapsfilosofie, economie, geschiedenis van de economische theorie en
politieke economie. In uw dagelijks leven bent u directeur van de mastersopleiding
economie van diezelfde universiteit. Zoals het een goed wetenschapper betaamt,
heeft u veel, ook internationale, publicaties op uw naam staan.U staat op de website van de SP te boek als internationaal erkend Marxexpert.
U heeft tevens al enige jaren ervaring in de politiek opgedaan als economisch
adviseur van de Tweede Kamerfractie van uw partij. Dat kan u hier goed van
pas komen, niet alleen als lid van uw fractie en lid van deze Kamer, maar
ook als vicevoorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken in deze
Kamer.Mijnheer Reuten, in uw omgeving karakteriseert men u als zeer serieus
en principieel. Ik heb gemeend die toon ook te kunnen ontwaren in uw bijdrage.
U wordt beschouwd als een stevige denker die niet gauw tevreden is. Als ik
goed ben ingelicht, is een van de theses van Marx, die u inspireert, dat wij
de wereld niet alleen moeten interpreteren, maar ook moeten veranderen.De heer Reuten (SP):Absoluut!De voorzitter:Daaraan, mijnheer Reuten, kunt u vanaf vandaag als politicus zeker vier
jaar lang daadwerkelijk bijdragen. Ik wens u daarbij van harte succes.Ik geef de collega's de gelegenheid om u te feliciteren met uw maidenspeech.De heer Reuten (SP):Mevrouw de voorzitter. Dank u zeer voor deze mooie woorden. De komende
periode zal ik die elfde these voor ogen houden.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Het woord is aan de heer Laurier, die ook zijn maidenspeech zal houden.De heer Laurier (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Toen ik vorige week op het centraal station van
de gemeente Den Haag aankwam, werd ik, en met mij vele medereizigers, opgevangen
door een aantal in rood t-shirt geklede jongeren die mij een al even rood
gekleurd pamflet in de handen drukten. In dat pamflet werd ik opgeroepen om
tegen de splitsing te stemmen. Eerlijk gezegd, weet ik niet hoeveel van mijn
medereizigers zich op dat moment realiseerden dat het hier om een actie ging
van energiebedrijven naar aanleiding van de brief van de minister
van Economische Zaken van 7 juni jongstleden, waarin zij aankondigt dat
zij het moment gekomen acht, om het zogenoemde groepsverbod – het derde
element van de Wet onafhankelijk netbeheer dat bepaalt dat netbeheerders aan
de ene kant en producenten, handelaren en leveranciers van elektriciteit aan
de andere kant niet tot één en dezelfde groep mogen behoren –
in werking te laten treden. Ik vraag me zelfs af hoeveel van mijn medereizigers
zich ondanks de rampspoed die het pamflet voorspelde, realiseerden dat het
een actie betrof.De jonge mensen die de pamfletten uitdeelden, waren voorbeeldig, vriendelijk,
drongen niet aan, wilden niet in discussie en leken meer geïnteresseerd
in samen op de foto gaan met een geüniformeerde en gedecoreerde veteraan
die een stand van het Rode Kruis bemenste, dan de aanwezigen te overtuigen
van het eventuele ongelijk van de minister en de consequenties voor de Nederlandse
energievoorziening. Eerlijk gezegd, bekroop mijzelf het gevoel dat het hier
ging om ingehuurde actievoerders die op deze manier een deel van hun vakantie –
om de woorden van de heer Kox te citeren – in Madrid, Berlijn of Moskou
verdienen. Ik kan het niet helpen, maar in plat Hollands denk ik dan wel:
dat is van mijn energierekening.Wandelend naar het gebouw van de Eerste Kamer, een en ander overdenkend,
bekroop mij ook het gevoel van een déjà vu, maar dan met omgekeerde
posities. Ooit was ik commissaris van één van de verre voorlopers
van de Nuon. In die tijd heb ik mij met mijn toenmalige collega, de heer Pechtold,
fel verzet tegen het aangaan van een zogenoemde cross border leaseconstructie.
Als een door overheden gedomineerd bedrijf vonden wij het niet passen om gebruik
te maken van een maas in de belastingwetgeving, ook als was het van een ander
land. Bovendien konden wij niet overzien wat de invloed van een dergelijke
constructie zou zijn op de toekomstige ontwikkeling van de positie van de
Nederlandse energiebedrijven en de belangen in dat kader van de Nederlandse
doelstellingen op dat punt. We hebben het toen, nog net niet overladen met
pek en veren, afgelegd tegen onze collega-bestuurders van lokale overheden,
die het belang van de financiële inbreng in het oorspronkelijke bedrijf
en uiteindelijk in de eigen begroting hoger achtten dan onze afweging. Het
is op zijn zachtst gezegd cynisch om nu juist de eventuele gevolgen van de
aangegane cross border leaseconstructies als argument te horen gebruiken om
vooralsnog niet over te gaan tot het feitelijk effectueren van het groepsverbod.Vandaag spreken we niet over nieuwe of oude emoties. Aan de orde is een
brief van de minister van Economische Zaken, waarin zij aankondigt dat dit
het moment is om het groepsverbod te effectueren. De brief komt iets meer
dan een halfjaar na de behandeling van het wetsvoorstel in deze Kamer. Er
is indringend over het wetsvoorstel gediscussieerd en één van
de uitkomsten was een motie, namelijk de motie-Doek/Sylvester. Met deze motie
spreekt deze Kamer zich niet tegen een groepsverbod uit, maar zegt zij dit
pas in werking te willen laten treden wanneer duidelijk is dat de Europese
Unie zal overgaan tot het vaststellen van een richtlijn die tot een dergelijk
verbod verplicht en wanneer is voorzien in de risico's van de cross border
leasecontracten bij een dergelijk verbod. De motie spreekt in dat verband
ook een tenzij uit. Het groepsverbod zou eerder van kracht moeten worden wanneer
het publiek en onafhankelijk netbeheer in gevaar komt. Bijvoorbeeld bij het
verrichten van buitenlandse activiteiten van de bedrijven en/of bij het aangaan
van grensoverschrijdende allianties, bij het verstoren van evenwichtige marktverhoudingen
en niet transparante financiële verhoudingen en bij het ontbreken van
gelijke toegang tot de netten zou het groepsverbod eerder van kracht kunnen
worden. Bovendien vraagt de motie jaarlijks te rapporteren.De motie is met algemene stemmen aanvaard. Zelfs de toenmalige minister
was er lovend over. Aan het eind van het debat zei hij: "Ik kan deze
motie omarmen (...). Er hoeft geen reden voor gedwongen splitsing te zijn,
als dat publieke en onafhankelijke netbeheer niet in gevaar komt." Het
is juist deze eensgezindheid aan het eind van het debat die het noodzakelijk
maakt om te bekijken welke nieuwe elementen in de brief van de minister worden
genoemd. Wat zijn de constanten en wat de veranderingen die tussen toen en
nu zijn opgetreden?Twee zaken zijn in ieder geval niet veranderd. Uit de brief van de staatssecretaris
van Economische Zaken aan de Tweede Kamer van 26 juni jongstleden blijkt
dat er op Europees niveau nog altijd blokkerende minderheden bestaan als het
gaat om de ontvlechting van de distributienetwerken voor elektriciteit en
gas. In die zin valt op korte termijn geen richtlijn te verwachten. Het is
de vraag of de ontvlechting van de Nederlandse bedrijven, zoals de minister
thans voorstelt, zal leiden tot een verandering van die situatie. In de tweede
plaats heeft ons – voor zover mij bekend – geen nieuwe informatie
bereikt over de risico's van de cross border leases. Op beide punten is de
argumentatie van de motie blijkbaar nog van kracht.Wat is er dan wel veranderd? In de eerste plaats is er een nieuw kabinet
aangetreden en heeft deze Kamer een nieuwe samenstelling gekregen. Dit kan
tot hernieuwde inzichten leiden, maar daar zullen – zeker als een motie
met een dergelijk draagvlak is aanvaard – goede argumenten aan ten grondslag
moeten liggen.In de tweede plaats is de minister op 12 december van het vorig jaar
vertrouwelijk geïnformeerd over de voorgenomen aankoop van het Belgische
afvalbedrijf Indaver door Delta. Er is sprake van buitenlandse activiteiten –
waar de motie over rept – en dit zou een aanleiding kunnen zijn om het
groepsverbod in te stellen. Echter, uit onderzoek naar de overname blijkt
dat er geen aanleiding is om te veronderstellen dat er risico's zijn voor
het publieke belang van het net.In de derde plaats hebben Nuon en Essent op 1 februari jongstleden
aangekondigd te fuseren. Daarbij spelen strategische afwegingen een rol in
het licht van de Noordwest-Europese markt. Overigens besteden beide bedrijven
expliciet aandacht aan het netbeheer in de bekendmaking van deze fusie. Zij
spreken daarbij uit dat in de nieuwe combinatie een onafhankelijke en transparante
netbeheerder zal worden gecreëerd.In de vierde plaats blijkt uit het onderzoeksrapport van de NMa/Dte van
4 juni jongstleden dat de bedrijven – op een enkel punt na –
voldoen aan de tot nu toe gestelde eisen. Verdere versterking kan bereikt
worden door additionele eisen te stellen. In vergelijking met omringende landen
is het met het publiek en onafhankelijk netbeheer in Nederland relatief goed
gesteld. Bovendien concludeert de NMa/DTe dat erop dit moment geen aanwijzingen
zijn die verdergaand onderzoek naar kruissubsidies of intern in rekening gebrachte
tarieven noodzakelijk maken.Ten slotte meldt de minister in haar brief dat om adequaat toezicht te
houden – zoals in de motie wordt gevraagd – een stijging van 30%
van het budget van DTe noodzakelijk zal zijn.Mijn voorganger in deze Kamer, de heer Van der Lans, sprak in zijn bijdrage
in november openlijk over zijn twijfel. Mijn fractie kan deze twijfel ook
in de nieuwe samenstelling invoelen. Immers, de redenering achter het groepsverbod
is consistent als je de weg volgt die nu eenmaal is ingeslagen. De heer Van
der Lans heeft terecht gerefereerd aan het zogenaamde KPN-syndroom dat als
een geest boven het debat zweefde. Tegelijkertijd is het de vraag wat de consequenties
zullen zijn, met name in Europees verband, als Nederland, vooruitlopend op
beslissingen elders, het groepsverbod nu van kracht laat worden. Het onderzoek
van de NMa/DTe zegt klip en klaar dat er geen scenario's zijn zonder risico's.
De motie-Doek/Sylvester laat in het licht van de risico's van beide scenario's
in feite de beslissing over het groepsverbod boven de markt hangen. Het verwerpt
het groepsverbod niet, maar stelt het uit. Nu is het tijd om een einde te
maken aan het uitstel, schrijft de minister en zij voert daar een aantal argumenten
voor aan.Hoewel mijn fractie in principe voorstander is van deze laatste stap in
de ontvlechting, zijn wij op dit moment nog niet geheel overtuigd door de
argumenten die de minister aanvoert voor haar overtuiging dat dit nu het moment
is. Wij verzoeken haar nader toe te lichten waarom de twee meest prangende
feiten, namelijk de aangekondigde fusie van Nuon en Essent en de overname
van Indavor, het op dit moment noodzakelijk maken om het groepsverbod feitelijk
te effectueren.De voorzitter:Mijnheer Laurier, van harte gefeliciteerd met uw maidenspeech over de
splitsing van de energiebedrijven. Het is een thematiek waarover u al kennis
hebt opgebouwd en waarmee u al ervaring hebt opgedaan in uw eerdere functie
als wethouder, want uit dien hoofde was u lid van de raad van commissarissen
van Energie- en watervoorziening Rijnland.Van huis uit bent u socioloog. U studeerde in uw geboorte- en woonplaats
Leiden en aan de Rijksuniversiteit Leiden bent u verbonden geweest als docent
sociologie en als coördinator derdegeldstroomonderzoek. Tussen 1983 en
1993 werkte u als onderzoeker bij het Onderzoekscentrum Ruimtelijke Ontwikkeling
en Volkshuisvesting en bij het Leids Instituut voor Sociaal Wetenschappelijk
Onderzoek.U bent bij elkaar tussen de vijftien en zestien jaar actief geweest in
de Leidse politiek, ongeveer zes jaar als raadslid waarvan drie jaar als fractievoorzitter
van GroenLinks en zo'n negen jaar als wethouder met onder meer in uw portefeuille
sociale zaken, werkgelegenheid en vluchtelingen. Daarmee trok u niet alleen
lokaal, maar ook nationaal de aandacht. Onder andere door de Leidse cao voor
banenpoolers met functieloon, een aparte regeling voor asielzoekers zonder
status, uw verzet tegen de Koppelingswet en het categorale minimabeleid.Momenteel bent u werkzaam als zelfstandig adviseur en trainer voor overheid
en semi-overheid. Daarnaast bent u ook nog voorzitter van de Woonbond en van
de Landelijke Cliëntenraad Sociale Zekerheid.Mensen uit uw omgeving typeren u als iemand die er uitgesproken standpunten
op na houdt. Mede daardoor wordt u gezien als een markante persoon. Een persoon
bovendien die brede wetenschappelijke beschouwingen combineert met praktische
oplossingen. Uit uw mond heb ik opgetekend: "De verhouding tussen overheid
en burger is de laatste decennia enorm veranderd. (...) Er is minder behoefte
aan een overheid als moeder-overste en meer behoefte aan ruimte. Ik vind het
een fascinerend proces hoe die nieuwe relatie tussen burger en overheid vorm
krijgt."Mijnheer Laurier, de komende jaren bent u in deze Kamer een actor in dat
proces. Ik wens u daar van harte alle goeds mee.Ik geef de leden graag de gelegenheid om u te feliciteren met uw maidenspeech.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Mijn bijdrage is namens de fracties van de SGP en van de ChristenUnie.De splitsingswet blijft de politiek, maar ook het bedrijfsleven nogal
beroeren. Dat is opmerkelijk, omdat bij de behandeling in de Eerste Kamer
van het gevoelige en complexe wetsvoorstel over belangrijke uitgangspunten
eensgezindheid bestond. Het ging daarbij over het borgen van publieke belangen
zoals betaalbare, betrouwbare en schone energievoorziening. Uiteindelijk kwam
de wet tot stand, mede doordat de motie-Doek/Sylvester de splitsing voorwaardelijk
maakte: de energiebedrijven zouden alleen gesplitst worden als de Europese
richtlijnen daarom vragen of als de energiebedrijven de netwerken in gevaar
brengen door risicovolle buitenlandse activiteiten te starten.Door in te grijpen gaat de minister nu geheel voorbij aan de criteria
van de motie. Het ingrijpen van de minister gaat naar onze mening uit van
de veronderstelling dat de energiebedrijven met hun internationale ambities
de randen van de wet opzoeken; althans zo merkte de minister volgens enige
persberichten op in de Tweede Kamer. Wij vragen de minister waarop zij dit
baseert. Onze waarneming is totaal anders, namelijk dat de energiebedrijven
op basis van wederzijdse overeenstemming hebben gewerkt aan voorstellen die
ruimschoots voldoen aan de wettelijke eisen van de Wet onafhankelijk netbeheer,
de WON. Ook geven de bedrijven invulling aan de criteria van de motie. Het
is duidelijk dat de bedrijven zich willen inzetten om het publieke en het
onafhankelijke netbeheer optimaal te waarborgen. Waarom is de minister van
mening dat de bedrijven niet handelen naar de letter en de bedoeling van de
betreffende wet- en regelgeving?Nu heeft het energiebedrijf Delta recentelijk een buitenlands afvalbedrijf
overgenomen. Daarmee rijst de vraag of hiermee die randen van de wet zijn
opgezocht. Maar het is ook van belang om te weten of aan de voorwaarden van
de motie is voldaan. In het door de DTe verrichte onderzoek kwam naar voren
dat er thans geen sprake is van gevaren voor het publieke en onafhankelijke
netbeheer. Naar onze mening zijn er ten aanzien van het publieke netbeheer
voldoende waarborgen om privatisering van netbeheerders te voorkomen. Wij
wijzen naar de artikelen 93 Elektriciteitswet en 85 Gaswet, door de splitsingswet
gewijzigd. Een concrete bedreiging van het publieke en onafhankelijke netbeheer,
zoals opgenomen in de motie, is naar de mening van onze fracties dus niet
aan de orde.Een analyse van de brief van de minister van 7 juni 2007 leert dat
de minister slechts volstaat met enkele algemeen geformuleerde stellingnamen
omtrent bedreigingen van het publieke en onafhankelijke netbeheer. In essentie
zijn deze argumenten niet anders dan die tijdens de behandeling van de splitsingswet
in deze Kamer; naar onze mening is dan ook geen sprake van een nieuw feit.
Dat roept de vraag op naar de grondslag voor de inwerkingtreding van het groepsverbod
dat is opgenomen in de splitsingswet. Op basis van deze feiten en de motie
kan worden geconstateerd dat hiervoor thans elke grondslag ontbreekt.Is het overigens juist dat de regering aan de Europese Commissie ter kennis
heeft gebracht dat de Nederlandse staat vóór splitsing van de
energiebedrijven is? Als dit juist is, hoe verhoudt deze stellingname van
de regering zich dan met hetgeen op dit moment in deze Kamer naar aanleiding
van de brief wordt bediscussieerd over het al dan niet doorvoeren van de splitsing?
Loopt de minister met haar stellingname dan niet vooruit op het debat in de
Eerste Kamer?Ik zal verder nog iets zeggen over de overdracht van de hoogspanningsnetten
in samenhang met problematiek rond de cross border leases, de CBL. In de memorie
van antwoord heeft de minister aangegeven dat de energiebedrijven ruimhartig
en actief moeten meewerken aan de tijdige totstandkoming van de noodzakelijke
aanpassingen en instemmingen in de CBL-contracten in verband met de overdracht
van de HS-netten. Graag worden wij gedetailleerd geïnformeerd over de
stand van zaken per netbeheerder. Hoeveel instemmingen zijn inmiddels verleend
door de buitenlandse investeerders? In hoeveel gevallen heeft overleg tussen
energiebedrijven en buitenlandse investeerders geleid tot aanpassing van de
CBL-contracten? Hoeveel CBL-contracten staan thans een overdracht van de HS-netten
geheel of gedeeltelijk in de weg? Is het juist dat regionale netbeheerders
van oordeel zijn dat het beheer over de transformatoren die zich bevinden
tussen het HS-net en netten met lagere spanningsniveaus noodzakelijk is voor
een veilig en betrouwbaar beheer van de door hen beheerde elektriciteitsnetten?
Hoe beziet de minister deze problematiek? Is het een correcte inschatting
dat het beheer over de bedoelde transformatoren niet behoeft te worden overgedragen
in het kader van de overdracht van de HS-netten?Blijkens artikel 10, lid 1 van de Elektriciteitswet – zoals dit
artikel komt te luiden na invoering van de splitsingswet – geldt dat
alleen netten die worden bedreven als landelijk hoogspanningsnet vallen onder
het door TenneT uitgevoerde beheer van het landelijke hoogspanningsnet. Wanneer
is sprake van een net dat niet wordt bedreven als het landelijk hoogspanningsnet
in de zin van artikel 10, lid 1?Nog een enkele opmerking over het effectieve toezicht. Een belangrijk
onderdeel van de mede door de SGP en ChristenUnie ondertekende motie betreft
het toezicht door de DTe. Blijkens de motie is het de taak van de DTe om door
toezicht een goed functionerende energiemarkt tot stand te brengen. In het
licht van de huidige feiten is het zeer de vraag of de DTe tegen deze taak
is opgewassen; ter toelichting verwijzen wij naar de tariefregulering van
de DTe. De eerste tariefregulering door de DTe heeft geresulteerd in chaos.
Wij verwijzen in dit verband naar de vernietiging van de tariefbesluiten door
het College van Beroep voor het bedrijfsleven, in de uitspraak van 13 november
2002. Er was ad-hocwetgeving nodig om het falen van de DTe te corrigeren.
Bij de Gaswet is het al niet beter. Wij wijzen in dit verband op de recente
vernietiging door het CBb van het door de DTe vastgestelde Methodebesluit
flexibiliteitsdiensten; zulks in de uitspraak van 30 november 2006. Daarbovenop
komt de mededeling van de NMa dat uit onderzoek is gebleken dat de jaarlijkse
overwinst 400 mln. bedraagt. De NMa zegt dat 300 mln. daarvan excessieve winst
is. De oorzaak van de overwinst is het onvermogen van de DTe om de tariefregulering
in de vorm van methodebesluiten correct vorm te geven.Dit alles geeft ons weinig vertrouwen in het functioneren van de DTe.
Wij betwijfelen daarom sterk of de DTe in staat is de taken uit te voeren
die in de motie-Doek/Sylvester worden genoemd. De fracties van de SGP en de
ChristenUnie zijn van oordeel dat het toezicht op orde moet zijn, voordat
overgegaan kan worden tot splitsing. Wij verzoeken de minister dan ook aan
te geven welke concrete maatregelen zij gaat nemen om het functioneren van
de DTe te verbeteren.Onze fracties benadrukken dat de overheid betrouwbaar moet zijn. Er zijn
onder uw voorganger gesprekken gevoerd met de bedrijven. Uit de stukken heb
ik begrepen dat die gesprekken in een goede sfeer zijn gehouden. Ik dacht
dan ook dat het ministerie en de bedrijven er wel uit zouden komen. Na de
brief van de minister vragen wij ons echter af of het constructieve overleg
met de bedrijven in een spanningsveld is terechtgekomen. Wij kunnen ons dan
ook vinden in de opmerking van de heer Doek om alle betrokken partijen nog
even de tijd te geven en daarom het tijdstip van de splitsing uit te stellen.
Met de bedrijven moeten goede afspraken worden gemaakt om resterende onzekerheden
weg te nemen.Voorzitter. Ik wacht met belangstelling op de beantwoording door de minister.De heer Van Driel (PvdA):Voorzitter. De Kamer heeft in november 2006 de wet aangenomen die de splitsing
van de energiebedrijven regelt in enerzijds de productiebedrijven en de commerciële
kant en anderzijds de netten. De minister wil deze splitsing met een Koninklijk
Besluit alsnog werkelijkheid maken. De splitsing was namelijk aangehouden
na de motie-Doek/Sylvester.De motie-Doek/Sylvester roept de regering op een besluit tot effectuering
niet te nemen, dan nadat de Europese Unie een richtlijn heeft vastgesteld
die de lidstaten dwingt om hun energiebedrijven te splitsen. Verder moet er
eerst meer duidelijkheid zijn over de grote risico's die kleven aan cross
border lease. Daarvan kan alleen worden afgeweken als het onafhankelijke en
publieke netbeheer in gevaar komt. Daarvan kan sprake zijn in het geval van
buitenlandse activiteiten, grensoverschrijdende allianties, verstoring van
evenwichtige marktverhoudingen en niet transparante non-discriminatoire financiële
verhoudingen of het ontbreken van gelijke toegang tot de netten.De minister wil niet wachten tot de DTe in november komt met de door haar
gevraagde rapportage, maar al deze zomer het Koninklijk Besluit slaan. Daarmee
probeert zij de splitsing in de komende tijd alsnog snel door te voeren. Wat
is er veranderd sinds november 2006 en waarom wacht de minister niet op de
rapportage die voor november is voorzien? De fusieplannen van
Essent en Nuon waren namelijk al bekend, evenals het voornemen van het Zeeuwse
Energiebedrijf Delta om een afvalverwerkingsbedrijf in Belgisch Vlaanderen
te kopen. Volgens mij is er niet veel nieuws onder de zon.De minister redeneert andersom. Zij stelt zich op het standpunt dat de
motie-Doek/Sylvester een signaal had moeten zijn voor de energiesector om
voorgenomen buitenlandse investeringen af te gelasten. Zij denkt daarbij aan
de investeringen van Nuon in een energiecentrale in Duitsland, de verplaatsing
van de trading floor van Essent naar Genève en het plan van Delta om
haar activiteiten in de afvalverwerking uit te breiden. Volgens de minister
moeten de energiebedrijven, nu zij het politieke signaal niet hebben opgepikt,
maar voelen wat het gevolg daarvan is: splitsing.Voor beide redeneringen is iets te zeggen, maar laten wij eerst nog eens
kijken naar de gevolgen van splitsing. Mijn fractie hanteert drie uitgangspunten
bij het energiebeleid: leveringszekerheid voor bedrijven en consumenten, een
redelijke prijs en een zo milieuvriendelijk mogelijke productie. Ik kan mij
niet aan de indruk onttrekken dat wij sinds het begin van de privatiserings­operatie
vijftien jaar geleden anders tegen het eerste en laatste uitgangspunt zijn
gaan aankijken.Vijftien jaar geleden richtten wij ons vooral op concurrentie, marktbewerking
en een lage prijs. Wij dachten deze doelen door privatisering te kunnen bereiken.
Leveringszekerheid stond niet hoog op de agenda, omdat wij over grote aardgas-
en olievoorraden beschikten en wij energie vooral importeerden uit stabiele
landen. Daardoor was de leveringszekerheid toen geen enkel probleem. Het milieu
speelde vijftien jaar geleden ook een veel bescheidener rol. EI Gore was nog
vicepresident! Nu storen wij ons aan het feit dat energiebedrijven niet alles
op alles zetten om milieuvriendelijk energie op te wekken. Wij kunnen ons
niet aan de indruk onttrekken dat op dit punt niet één, maar
wel vijf tandjes bijgeschakeld moeten worden.Zo ziet bijvoorbeeld Nuon niets in investeringen in stadsverwarming in
Amsterdam, omdat het rendement slechts 10% bedraagt. Nuon vindt dat
zij haar geld beter kan investeren in Duitsland waar het een hoger rendement
kan realiseren. Vanuit bedrijfseconomisch oogpunt is dat misschien logisch,
maar vanuit milieuoogpunt is het zeker niet wenselijk. Mijns inziens hebben
bedrijfseconomische uitgangspunten de laatste jaren ten onrechte de overhand
gekregen. Dit roept de vraag op of wij wel op de goede weg zijn.Waarom zijn commerciële rendementseisen en de laagste prijs de enige
criteria voor deze bedrijven? En dan nog blijkt dat de consument de laatste
jaren een paar miljoen te veel heeft betaald. Voor de gebruiker is een lage
energieprijs heel prettig. Voor sommige investeringen is een lage prijs zelfs
absoluut noodzakelijk en bovendien is de koopkracht ermee gediend. Maar als
het de realisatie van onze milieudoelstellingen niet dichterbij brengt en
het geen bijdrage levert aan leveringszekerheid en duurzaamheid, is het de
vraag wat de samenleving er eigenlijk mee opschiet als bedrijfseconomische
criteria de overhand hebben.De voorgenomen splitsing van de energiebedrijven, waarbij de netten in
overheidshanden komen, kan er gemakkelijk toe leiden dat de productiebedrijven
en de commerciële onderdelen in handen komen van grote buitenlandse energiebedrijven.
Het is immers heel verleidelijk voor bedrijven om tot verkoop over te gaan.
De opbrengsten van zo'n verkoop kunnen namelijk van enkele tientallen miljoenen
tot een paar miljard lopen. Bovendien is de zeggenschap van de aandeelhouders
door de inrichting van het structuurregime beperkt. Lang niet alle aandeelhouders
zijn of voelen zich in staat om hun rol goed in te vullen. Het maakt daarbij
niet uit of dat een subjectieve of een objectieve oorzaak heeft. Kortom, nog
sterker dan voor de splitsing geldt dat tegenover de risico's voor de huidige
aandeelhouders onvoldoende zeggenschap staat. Overigens is er wel dividend.De vraag wel of niet te splitsen ligt opnieuw voor. Wij moeten ons daarbij
realiseren dat wij hiertoe door het aannemen van de wet in november ten principale
hebben besloten. Toch is mijn fractie er nog niet van overtuigd dat splitsing
op dit moment een goede zaak. Wij kijken daarbij vooral naar de te verwachten
ontwikkelingen. Zoals ik al zei, is er bijvoorbeeld het levensgrote risico
dat de commerciële tak en de productiebedrijven in handen komen van grote
buitenlandse concerns, voor zover ze dat overigens al niet zijn. De criteria,
leveringszekerheid, een lage prijs en milieuvriendelijke productie zijn niet
hun eerste zorg. Hun grote zorgen betreffen de bedrijfseconomische criteria,
het rendement voor aandeelhouders en de continuïteit van de onderneming.
Dat is overigens heel begrijpelijk.In het licht van bovenstaande zorgen kunnen wij ons het volgende scenario
voorstellen: 1. Wij splitsen de netten af;2. De centrale
overheid neemt de regie in handen en stelt de kleine aandeelhouders in de
gelegenheid om hun aandelen desgewenst over te dragen aan een grotere aandeelhouder.
Ik denk dan bijvoorbeeld aan de gemeente Renkum die haar aandelen kan verkopen
aan de provincie Gelderland. Als de grote aandeelhouder dat niet wenst, kunnen
de aandelen tegen een faire prijs aan de Staat worden overgedragen;3. Het structuurregime in deze sector wordt zodanig aangepast dat de aandeelhouders
meer invloed krijgen;4. Investeringen worden vooral bekeken vanuit
milieuoogpunt en vanuit het oogpunt van leveringszekerheid. Een return van
2% à 3% boven de Vastrentende Waarde (VRW) moet daarbij
genoeg zijn;5. Bedrijven worden gestimuleerd internationale allianties
aan te gaan, maar dan niet om zoveel mogelijk winst te maken maar om de volgende
prioriteiten te realiseren: leveringszekerheid, investeringen die het milieu
zo min mogelijk belasten en een zo laag mogelijke prijs voor zowel consumenten
als bedrijven.Hoe staat de minister hier tegenover? Ik kan mij voorstellen dat zij deze
lijn gaat bestuderen. Mijn vraag is dan: is het wel nodig het koninklijk besluit
nu te slaan, hangende deze studie, of is het ook mogelijk om, als het koninklijk
besluit nu wordt geslagen, de ingangsdatum enige tijd op te schuiven? Wij
kunnen ons voorstellen en achten het zelfs noodzakelijk dat, hangende deze
studie, het standstillbeginsel wordt gehanteerd ten aanzien van investeringen
in het buitenland en het eventueel aantrekken van buitenlands kapitaal. Het
voordeel van deze lijn zou zijn dat wij de splitsingswet van 2006 uitvoeren,
zij het met nog meer vertraging, en dat wij, door de tijd wijs geworden, de
koers wat wijzigen. De verkoop van de commerciële tak en de productiebedrijven
aan buitenlandse ondernemingen, een situatie waarvoor veel mensen bang zijn
omdat Nederland dan te veel afhankelijk wordt van die bedrijven,
gaat dan niet door. Het voordeel zou ook zijn dat het ons tijd geeft ons te
bezinnen. Het geeft de minister ook de gelegenheid om met de aandeelhouders
aan tafel te gaan zitten. Dan wordt ook door de tijd de cross border lease
wat minder riskant. In het dossier worden tamelijk geruststellende uitspraken
gedaan over deze lease. Wij zouden graag van de minister nog eens horen dat
zij ervoor instaat dat deze lease niet tot enige miljarden verlies in rechtszaken
leidt. De suggestie van de SP-fractie om te bezien of de leases kunnen worden
herverzekerd, lijkt mij prima. Als herverzekeraars een hoge prijs vragen,
weten wij dat het niet goed zit. Als zij bereid zijn om tegen een lage prijs
te herverzekeren, is er niet veel aan de hand.De heer Schouw (D66):De lijn die u schetst, is dat de productie een wat meer publiek karakter
krijgt. Daarnaast is splitsing van de netten volgens u dan eigenlijk altijd
noodzakelijk. Leeft de gedachte die u oppert breder binnen de politieke stroming
die u vertegenwoordigt? Ik vraag dat, om te meten hoe zwaar dit weegt. Stel
dat wij een studie naar het vergroten van het publieke karakter van de productie
zouden bevorderen, heeft het kabinet dan instrumenten in handen om internationale
avonturen tegen te gaan? Of is het meer een gentlemen's agreement? Welke gedachten
heeft de PvdA-fractie op dat punt ontwikkeld?De heer Van Driel (PvdA):Ik kan u verzekeren dat deze inbreng in goed overleg met mijn fractie
tot stand is gekomen, als dat u geruststelt.De heer Schouw (D66):Ik bedoelde het niet flauw.De heer Van Driel (PvdA):Neen, neen, maar u vroeg of ik de enige was die er zo over denkt in mijn
fractie. Welnu, een paar anderen denken er ook zo over. Thans zijn de aandelen
van de productiebedrijven ook in overheidshanden, zij het niet in handen van
het Rijk. Bij mijn weten hebben de gemeentelijke en de provinciale overheid
de aandelen in handen. De helft van de productie is overigens in handen van
buitenlandse concerns. De bedrijven blijven in mijn beeld in publieke handen;
zij worden alleen van de ene naar de andere overheid overgedragen. Omdat de
netten afgesplitst moeten worden, is het proces een stuk eenvoudiger. Je kunt
het inderdaad ook doen zonder afsplitsing van de netten, maar het maakt het
proces wel inzichtelijker, en eenvoudiger te managen. Het is een heel gecompliceerd
proces, maar het is in elk geval de moeite waard om de zaak een aantal maanden
te bestuderen. Wij hebben grote aarzelingen of het allemaal wel goed loopt.Voorzitter. Wij realiseren ons dat het geen gemakkelijke weg is. Er is
veel geld nodig om lagere overheden uit te kopen. De commerciële tak
en de productiebedrijven zijn een stuk riskanter, waardoor banken en investeerders
niet, zoals nu het geval is, met hun koffertje bij die overheden langs zullen
gaan om hen te wijzen op de voordelen van verkoop. De Goldman Sachsen en Merill
Lynchen van deze wereld hebben een target minder. De overheden krijgen het
rustiger met het ontvangen van deze snelle jongens. Maar wij zijn ervan overtuigd
dat er wel investeerders gevonden kunnen worden. Feitelijk zal dat ook leiden
tot verdergaande samenwerking, misschien wel tot een feitelijke fusie tussen
die onderdelen – de productiebedrijven en de commerciële onderdelen –
die in overheidshanden komen, met minderheidsposities van institutionele beleggers.
Dat is ongeveer het beeld dat wij voor ogen hebben.Deze lijn betekent dat wij niet meer in de "kopgroep" zitten
in Europa en dat wij niet meer als kippen zonder kop achter mevrouw Kroes
aanlopen. Zij moet nu eerst maar eens op het energiedossier laten zien dat
zij de Europese landen op één lijn krijgt. Tot die tijd hoeven
wij geen voortrekkersrol te spelen. Rustig in het peloton zitten spaart energie,
zoals elke wielrenner weet.De werknemers hoeven in deze variant niet voor hun baan te vrezen. De
productiebedrijven en de commerciële onderdelen zullen immers eerder
sterker dan zwakker worden, en zeker niet buiten Nederland worden geplaatst,
zoals nu met de "trading floor" van Essent is gebeurd. Verder blijven
er andere mogelijkheden tot versterking over. In ieder geval wordt de kans
om in buitenlandse handen te komen gering. Als wij deze kant opgaan, is het
de vraag of de afgelopen periode van vijftien jaar ons dan helemaal niets
heeft opgeleverd. Welnu, die heeft wel wat opgeleverd. De lokale en regionale
energiebedrijven zijn op een verantwoorde wijze gefuseerd en afgeslankt, zonder
dat het personeel er de dupe van werd. Het is een zeer complex proces geweest,
waarbij fouten zijn gemaakt, maar dat toch over het algemeen zeer goed is
verlopen. Dit proces was hoe dan ook toch nodig. Zoals altijd, zijn wij benieuwd
naar het antwoord van de minister.De heer Koffeman (PvdD):Voorzitter. Het doet mij als nieuwkomer deugd om te horen hoe onafhankelijk
van kabinet en Tweede Kamer dit huis zich opstelt in een belangrijke kwestie
als de onderhavige. Splitsing van energiebedrijven is op dit moment geen goed
idee. Dat ben ik eens met de meerderheid van de voorgaande sprekers. Er is
breed verzet tegen gedwongen splitsing. De vermeende voordelen zijn weinig
overtuigend. De algemene argumenten voor verdergaande privatisering worden
aangevoerd, maar wij zijn van mening dat aan de commercialisering van onze
nutsvoorzieningen een halt zou moeten worden toegeroepen. Uitverkoop van Nederlandse
nutsbedrijven aan buitenlandse partijen verkleint de kans op zeggenschap over
waar wij onze energie vandaan halen en wat wij daarvoor betalen. De mogelijkheid
om gedwongen te worden meer kernenergie of energie uit kolencentrales af te
nemen, is geen prettig vooruitzicht, net zo min als het uit handen geven van
elke mogelijke invloed op de prijsvorming.Voor zover wij weten is splitsing, zoals voorgesteld, elders in Europa
nog niet aan de orde. De gevolgen voor de werkgelegenheid zijn onduidelijk.
De extra kosten van splitsing zijn substantieel, en de gevolgen voor cross
border leases zijn onvoorspelbaar. Het in vergaande mate uit handen geven
van onze energiesector kan grote gevolgen hebben voor de energieprijzen voor
burgers. Wij spreken over een onomkeerbaar besluit. Onafhankelijk netbeheer
zou in goede handen kunnen zijn bij overheden. Een herverdeling tussen overheden
zou op dit moment de moeite waard kunnen zijn.Alleen de wens tot privatisering ligt ten grondslag aan de wens tot splitsing.
Volgens deskundigen is het zeer de vraag of er na splitsing nog mogelijkheden
zullen zijn voor zelfstandige energiebedrijven in ons land. Nu er geen
inventarisatie is verricht van andere instrumenten dan splitsing, is het te
vroeg voor het zetten van onomkeerbare stappen. Er is discussie over de vraag
of het aan dit huis is om al dan niet akkoord te gaan met nadere regels voor
onafhankelijk netbeheer, maar als en waar de gelegenheid zich voordoet, zullen
wij ons verzetten tegen de voorgenomen splitsing.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20062007-1079-1092.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl