Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2006 (30300 XIV) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2006 (30300 F)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 777-800

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-11-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 14, pagina 777-800

27-10-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30300-FToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30300-XIVToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2006 (30300 XIV) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2006 (30300 F)Pagina 777-800
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 27 oktober 2005)Pagina 836-837
Debat naar aanleiding van de brand in het cellencomplex op de luchthaven SchipholPagina 831-836
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2006 (30300 XIV) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2006 (30300 F)Pagina 802-820
Presentie en opening (donderdag 27 oktober 2005)Pagina 777-777
Noot bij pag. 777: schriftelijke antwoorden van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (30300 XIV) en van het Diergezondheidsfonds (30300 F) voor het jaar 2006 en de reactie van minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit op het 90-Puntenplan van het CDAPagina 838-852
Regeling van werkzaamheden over een mogelijk spoeddebat over de brand in het cellencomplex op SchipholPagina 830-831
Behandeling van het Voorstel van wet van het lid Kant houdende regels met betrekking tot de bevordering van de aanleg en het behoud van buitenspeelruimte voor kinderen (Wet buitenspeelruimte) (28996)Pagina 820-830
Regeling van werkzaamheden (donderdag 27 oktober 2005)Pagina 800-802
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 in verband met intrekking Wet deelneming Grevelingen (30177), het wetsvoorstel Wijziging van de wet tot wijziging van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen ter implementatie van richtlijn nr. 2001/20/EG inzake de toepassing van de goede klinische praktijken bij de uitvoering van klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik (Wetenschappelijk onderzoek met geneesmiddelen) (30194), het wetsvoorstel Wijziging van de Warenwet om een tijdelijke mogelijkheid te creëren om private toezichthouders aan te wijzen, alsmede tot intrekking van de Vleeskeuringswet (30201), het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten in verband met de implementatie van Richtlijn 2003/123/EG van de Raad van de Europese Unie van 22 december 2003 tot wijziging van Richtlijn 90/435/EEG betreffende de gemeenschappelijke fiscale regeling voor moedermaatschappijen en dochterondernemingen uit verschillende lidstaten (30031) en een ander wetsvoorstel (30135)Pagina 777-777

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 124 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2006 (30300
XIV);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2006 (30300 F).(Zie vergadering van 26 oktober 2005.)De voorzitter:Op een groot aantal vragen zijn schriftelijke antwoorden ontvangen. Deze
antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen van
deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie)1De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Veerman:Mevrouw de voorzitter. "In het verleden ligt het heden, in het nu
wat worden zal." Deze uitspraak van Beets getuigt van groot en diep inzicht
in de continuïteit van de geschiedenis en de gang der dingen.
De regering heeft onder het hoofdje "Naar nieuwe evenwichten" een
thema gevonden dat aansluit bij de actualiteit. Immers, dat thema werpt de
vraag op wat er dan is verstoord. Wel, er is een aantal dingen verstoord,
in de eerste plaats in de verhouding tussen mensen. De sterke individualisering
die wij de afgelopen jaren hebben gezien, heeft niet alleen tot mondigheid
van burgers geleid, maar tegelijkertijd tot verscherping van opvattingen over
verschillende levensovertuigingen waarmee wij dagelijks worden geconfronteerd.
Er is dus niet alleen een vrucht van die individualisering, maar ook een schaduwzijde
die tot vereenzaming en radicalisering kan leiden.Er is ook een verstoring in de verhouding tussen de burger en de overheid.
Het Europese referendum heeft ons geleerd dat in ieder geval over het pogen
om tot een gemeenschappelijk grondwetsverdrag te komen heel verschillend wordt
gedacht en dat er in twee landen zelfs een "neen" heeft geklonken.Er is ook een verstoring op nationaal niveau en het kabinet realiseert
zich dat terdege. Het vertrouwen in het kabinet is namelijk laag.Om die feiten mogen wij niet heen, die feiten verdienen het om onder ogen
te worden gezien. Het kabinet doet dat en zal dat blijven doen. Ik zal in
deze begrotingshandeling aangeven hoe ik en mijn departement daarmee willen
omgaan.Voorzitter. Er is ook nog een verstoring in de verhouding tussen ondernemingen
en ondernemers en hun organisaties. De gang van zaken en de discussie rondom
LTO Nederland, de veranderingen in de structuur daarvan en het uittreden van
sommige groepen telers zijn daar een voorbeeld van, maar ook de discussie
over de taken en de toekomst van de productschappen getuigt van spanning in
de verhoudingen tussen ondernemingen en hun organisaties.Het komt er dus op aan om tot een nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling
te geraken; een nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling tussen burgers en de
overheid en tussen burgers onderling, maar ook een nieuwe verbinding tussen
burgers onderling en tussen burgers en de overheid. Verbindingen vernieuwen
is gemakkelijker gezegd dan gedaan, maar de essentie van de onzekerheid waarmee
de samenleving te maken heeft, ligt naar mijn mening in deze twee opgaven:
het zoeken naar een nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling en het ons tot taak
stellen om nieuwe verbindingen te maken tussen burgers onderling en tussen
de burgers en de overheid.Als ik dan spreek over burgers onderling, komt al snel het begrip "nieuw
burgerschap" naar voren. Dit is een begrip dat wij een beetje uit het
zicht zijn verloren. Is het niet zo dat veel relaties tussen burgers in onze
tijd alleen nog maar een functioneel karakter hebben en veel minder zijn gebaseerd
op emoties en idealen? Ik denk dat zij die hierop wijzen en proberen hier
nieuwe vormen voor te vinden, onze waardering verdienen. Als wij alleen maar
met elkaar te maken willen hebben omdat wij elkaar voor enige of langere tijd
willen gebruiken, verschraalt de samenleving, zij valt als los zand uit elkaar
en de eenzaamheid zal toenemen en daarmee ook alle uitwassen daarvan.De verhouding tussen burgers en de overheid vereist dat de rol van de
overheid opnieuw wordt overdacht. Natuurlijk is de overheid in de eerste plaats
een schild voor de zwakken. Zij moet het kwaad afweren en daarmee de veiligheid
van haar burgers garanderen. Zij moet ook beschutting bieden aan degenen die
dit nodig hebben. Dit is de zorgtaak van de overheid. De zwakke handen sterken,
maar niet uit handen nemen, is misschien wel de beste kwalificatie van die
nieuwe overheidsrol. Initiatieven ondersteunen en initiatieven mogelijk maken,
maar niet ervoor zorgen dat alles van de wieg tot het graf is geregeld.Dit vereist ondernemende mensen en ook mensen die in staat worden gesteld
om ondernemend te zijn. In dit spanningsveld beweegt zich de rol van de overheid
tot de burger. Dit is een van de grote vragen die wij in deze tijd moeten
proberen te beantwoorden. Daar zal ook het vertrouwen van de burger in de
overheid van afhangen. Een project als Andere overheid is een duidelijke poging
van de overheid om dit vertrouwen te herstellen.Er is ook sprake van een zekere bangelijkheid in de samenleving, of, zo
u wil, een risicoangst, de angst om iets te ondernemen, om aan een zeker risico
bloot te staan. De vermijding daarvan leidt tot een afwenteling op de overheid.
Wij leven in een risicosamenleving en er is een merkwaardige spanning bij
de burger tussen aan de ene kant de wens om zich aan risico's bloot te stellen
en aan de andere kant de neiging om de overheid de schuld te geven als het
touw breekt bij het bungy jumpen.Onze samenleving is doortrokken van die paradoxale spanning. Er is echter
ook bangelijkheid jegens elkaars overtuigingen die moet worden overwonnen
door een eerlijke en open discussie daarover en respect voor opvattingen die
afwijken van onze eigen opvattingen.Het gaat dus om het zoeken naar nieuwe evenwichten, niet alleen in de
verantwoordelijkheidsverdeling en het vernieuwen van verbindingen, maar ook
naar nieuwe evenwichten tussen belangen, tussen korte- en langetermijnbelangen –
het begrip "duurzaamheid" is hiervoor het trefwoord – en tussen
bestaande en nieuwe belangen. Voor mijn departement denk ik dan bijvoorbeeld
aan de problematiek van het landelijk gebied. Is het land nu alleen nog van
de boeren of is het land ook, en misschien zelfs in sommige delen vooral ook
van de stedeling en de rustzoekende burger? Er moet ook een nieuw evenwicht
komen in de belangen tussen junioren en senioren, tussen hen die willen komen
en een bedrijf willen overnemen en hen die gaan en voor hun oude dag willen
zorgen. Bedrijfsopvolging is daarvan een heel duidelijk voorbeeld.Voorzitter. Samenvattend stel ik vast dat het staatkundig denken over
de rol van de overheid in verhouding tot de burger van de politiek zich in
een overgangsfase bevindt. Om het kort te zeggen: de politiek is in de overgang.
Dat is geen wonder, vijftig jaar na de oorlog.Wij moeten de betrokkenheid van de burger versterken, anders ontstaat
het gevaar waar De Tocqueville al vele jaren geleden op wees, namelijk dat
de burger zich opsluit in zijn eigen hart, zijn eigen omgeving en de verantwoordelijkheid
voor bijvoorbeeld het openbaar bestuur en het bestuur van verenigingen niet
meer als een taak of een plicht ervaart. Wij moeten het verantwoordelijkheidsbesef
versterken door de overheid minder te laten optreden in haar rol van alleenregelaar.
Dat betekent concreet: vermindering van de administratieve lasten en de regelgeving.Regelgeving moeten wij beperken tot daar waar die nodig is. Dat houdt
in dat de rol van de overheid opnieuw doordacht en geherdefinieerd moet worden. Ondanks al mijn respect voor de vragen die gisteren zijn gesteld,
wijs ik er toch maar op dat deze vragen heel vaak klinken als: Hoe gaat u,
mijnheer de minister, dit of dat oplossen? Hoe gaat u dat probleem aanpakken?
Hoe gaat de overheid dit regelen? Het is duidelijk dat er spanning zit tussen
wat de overheid kan en wat de overheid zou moeten doen. Deze vragen zijn ook
een voorbeeld van de spanning die aan de kant van de volksvertegenwoordiging
bestaat bij het nadenken over de vraag tot welke taken de overheid geroepen
is en tot welke taken de overheid in staat is.Het vergroten van de sterkte en de betekenis van het lokale bestuur, het
regionale bestuur en de regionale verbanden is één van de belangrijke
mogelijkheden om te komen tot versterking van de verbinding tussen de burger
en het bestuur en tussen de burger en de overheid. Op mijn departement zijn
daarvan treffende voorbeelden te vinden die in de praktijk van de beleidsvorming
gestalte krijgen. Ik noem nu alleen maar het investeringsbudget landelijk
gebied met het bijbehorende wetgevende kader dat wij in de loop van volgend
jaar aan de Kamer hopen aan te kunnen bieden. Ik noem verder de Natuurbeschermingswet
en de discussie met de sectoren over de vraag in welke verhouding tussen overheid
en sectoren de problemen die zich bijvoorbeeld in de intensieve veehouderij
voordoen, kunnen worden aangepakt.Het vergroten van de betrokkenheid kan worden gerealiseerd door het intensiveren
van het belang van het lokale, regionale en sectorale bestuur, maar ook en
tegelijk op Europees niveau door het versterken van de interne, internationale
samenwerking in Europees verband. Daarbij dient natuurlijk opnieuw het beginsel
van de subsidiariteit te worden doordacht. Daar zal ook gekozen moeten worden
wat wel en wat niet op Europees niveau dient te worden geregeld. Wij moeten
dat echter wel doen op basis van het uitgangspunt dat het huidige Europa en
het Europa dat in de komende decennia gestalte zal krijgen, een eenheid vormen.Deze eenheid in cultuur en historische achtergrond ervaart men duidelijk
wanneer men Europa bereist of doortrekt; grote verscheidenheid, maar tegelijkertijd
buitengewoon duidelijke eenheid in cultureel en sociaal opzicht. Deze eenheid
verdient het om behouden te worden. De grote vraag die hierbij beantwoord
moet worden, is de vraag hoever Europa wel of niet kan en mag gaan. Ik verwijs
hiervoor maar naar de opmerkingen van de minister van Buitenlandse Zaken in
zijn, inmiddels beroemde, Berlijnse rede over subsidiariteit.Wij moeten dus de overgang maken van een regulerende en construerende
overheid naar een faciliterende en genererende overheid. Dat mogen globale
termen zijn, maar ze geven wel precies aan op welke overgang ik doel. Deze
beschouwing moet dan ook wel tot de conclusie leiden dat wij moeten komen
tot aan de ene kant een sterkere overheid en aan de andere kant een overheid
die durft los te laten en alleen aanpakt wat door haar aangepakt moet worden.
Dat geldt zowel voor de lokale en regionale als de landelijke en Europese
overheid.Sprekende over Europa zien wij dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid
vanaf den beginne het cement is geweest van de Europese samenwerking. Geen
ander beleidsveld is zo ontwikkeld en heeft zozeer bijgedragen tot de vorming
van Europa als het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het lijkt wel alsof het
in deze tijd geworden is tot een breekijzer voor verandering. Alle ontwikkelingen
daaromtrent zijn manifest en zijn dagelijks in de pers te lezen. Ik kom daar
natuurlijk straks op terug, maar ik wijs erop dat dit een voorbeeld is van
een gemeenschappelijk beleid dat opnieuw moet worden doordacht, dat wordt
doordacht en dat opnieuw wordt vormgegeven.Wij moeten in de nieuwe rol van de overheid bezien wat nodig is en wat
des overheids is. Ik heb in mijn notitie Kiezen voor landbouw duidelijke keuzes
gemaakt. Wij komen opnieuw over die nota met elkaar te spreken, zoals gisteren
ook door verschillende sprekers is vastgesteld. De kern is dat het gaat om
ondernemers, ondernemen, innoveren en dat de overheidsrol bestaat uit faciliteren,
ondersteunen en de heren ook een duw geven in de financiële sfeer. Mijn
departement is op tal van punten bezig om daaraan gevolg te geven. Het betekent
ook een overheid op afstand. De overheid moet durven op afstand te staan door
het toezicht over te laten aan daartoe geëquipeerde andere, niet-overheidsdiensten.
De overheid moet wel toezicht op de controle houden. De Kamer heeft daarover
een nota ontvangen.Een voorbeeld in de particuliere sfeer betreft in de veevoercirkel bijvoorbeeld
GMP en TrusQ. De Plantenziektekundige Dienst is een ander voorbeeld waarbij
de overheid – en mijn departement in het bijzonder – naar een
nieuwe rol zoekt inzake het fytosanitair toezicht. Plantkeur is een voorbeeld
van het effectueren daarvan. Een derde voorbeeld betreft de wijze waarop het
natuurbeleid wordt geïmplementeerd. De Natuurbeschermingswet is daarvan
een goed voorbeeld. Wij willen een duurzamer beleid en tegelijkertijd een
centrale overheid die daarvan de regie in handen durft te leggen van de provincies.
Die wet is op 1 oktober in werking getreden en de uitvoering daarvan
ligt grotendeels bij de andere overheden, namelijk gemeenten en provincies.
Dat zijn immers de bestuurlijke lagen waar het om gaat en daarmee bekrachtigen
wij het lokale en regionale bestuur en bewerkstelligen wij dat de band tussen
de burger en de overheid wordt versterkt. Het gaat om zaken uit hun omgeving
die burgers aangaan. De uitvoering van de vergunningverlening komt bijvoorbeeld
dichter bij de burger te staan en dat biedt voordelen. Ondernemers worden
in een vroeger stadium bij de plannen betrokken.Dat zijn allemaal vruchten van dit andere denken. Het ministerie speelt
dus niet meer de hoofdrol, maar is bereid om die rol aan anderen over te dragen,
zonder dat dit leidt tot verschraling van het geheel omdat de rijksoverheid
via de rijksdoelen altijd de eindverantwoordelijkheid behoudt. Een ander voorbeeld,
ook op het terrein van natuur, waarin wij dat proberen gestalte te geven,
is de omslag naar de zogenaamde leefgebiedenbenadering. Deze benadering is
nodig om de biodiversiteit beter te beschermen. Ik heb de Kamer daarover recent
per brief geïnformeerd. Herman Wijffels heeft die strategie nog eens
onder de aandacht gebracht in zijn Westhofflezing. Wij richten ons op soorten
groepen in plaats van op individuele soorten. De bescherming van soorten gaan
wij integreren in het beleid van het landelijk gebied. Wij kiezen voor een
gebiedsgerichte aanpak. Dit zijn allemaal voorbeelden van verandering van
de rol van de overheid om daarmee de verbinding tussen de burger en de overheid
te versterken. Wij moeten in dit algemene gedeelte overzien waarvoor de landbouw, de
natuur en het landschap de komende tijd staan. Ik denk dat in het licht van
de wereldproblematiek de komende decennia drie wezenlijke vragen zullen overheersen
op dit vakgebied. De eerste vraag betreft de problematiek rondom het water,
dus watervoorziening, watergebruik en het watermanagement. De tweede betreft
energie. Wij worden door de hoge olieprijzen zeer indringend geconfronteerd
met een voorzieningsnoodzaak op het gebied van energie voor de lange termijn.
De derde gaat over voedsel. In Europa, dat wel is voorzien, mag het lijken
dat voedsel geen probleem vormt. Dat is slechts gezichtsbedrog. Het is wereldwijd
een enorm probleem. De wereldvoedselproductie moet de komende vijftien jaar
worden verdubbeld en dat is een ontzaglijke opgave. Ik ben er vast van overtuigd
dat Europa op het gebied van landbouw en voedselproductie ook in de toekomst
een essentiële rol zal blijven vervullen. In de notitie Kiezen voor landbouw
is dat ook een rode draad.Dit was mijn algemene inleiding.De heer Waalkens (PvdA):U hebt een interessant betoog gehouden waarin de lijn van het kabinet
is weergegeven. Het ging bijvoorbeeld over de terugtredende overheid. U zegt
dat de overheid het schild voor de zwakkeren is. Daar bedoelt u waarschijnlijk
ook het milieu, dierenwelzijn, landschappen en de mensen die zich daarin bewegen.
Als daar een sterke overheid naast wordt gezet met eigen verantwoordelijkheden,
hoeft die volgens u alleen maar te faciliteren en te genereren. Moet die sterke
overheid met haar eigen verantwoordelijkheden ook geen regisserende rol hebben?
Als zij alleen maar faciliteert, is zij afhankelijk van alternatieven van
anderen. Er moet toch worden geregisseerd?Minister Veerman:Ik heb de nadruk willen leggen op de veranderingen. Er is ook een aantal
authentieke overheidstaken met een regisserend karakter. De overheid blijft
bijvoorbeeld verantwoordelijk voor het toezicht op het toezicht. Zij moet
ervoor zorgen dat de toezichtstaken die zijn overgedragen aan bijvoorbeeld
particuliere organisaties adequaat vervuld blijven worden. U mag de taken
daar rustig daarmee aanvullen. Het gaat om de verhouding tussen de verschillende
taken. Ik heb in mijn inleiding willen aangeven dat er een verschuiving is
van nadruk op de zeer sterk regisserende rol die de overheid had in het landbouwbeleid
naar een meer faciliterende en genererende rol, dus naast de regisserende
rol.De heer Van der Ham (D66):U hield een pleidooi over de individualisering van de maatschappij en
u zei dat die consequenties heeft voor eigenlijk alle beleidsterreinen, dus
ook voor LNV. Wat is uw mening over het onderzoek van het CBS waaruit blijkt
dat de geïndividualiseerde burger de overheid vraagt om hem te helpen
om de juiste keuzes te maken? Houdt uw visie op de nieuwe rol van het ministerie
van LNV ook niet in dat het kan opgaan in andere ministeries? De regisserende
rol van het ministerie is immers minder noodzakelijk en daarmee is het aparte
bestaan van een ministerie van LNV ook niet meer zo nodig.Minister Veerman:Ik denk dat ik niet duidelijk ben geweest. Ik heb namelijk niet gepleit
voor individualisering, maar ik heb vastgesteld dat er sprake van is en ik
heb de schaduwzijde ervan benadrukt. Een christen-democraat kan niet worden
verdacht van het ophemelen van individualisering. Dat zal u en mij wel altijd
blijven scheiden. Het is goed om dat hier nog eens uit te spreken.De rol van regisseur en het bestaansrecht van het departement hebben niet
zo veel met elkaar uit te staan. Een departement dat alleen maar een wet-
en regelgevingsfabriek is, moet volgens mij eerder worden opgeheven dan een
departement waar mensen werken die ondernemende burgers bijstaan om hun ideeën,
plannen en idealen te verwerkelijken en om de grenzen aan te geven waarbinnen
die, gegeven belangen van anderen met of zonder stem, kunnen worden gerealiseerd.
Ik zie dus juist het omgekeerde. Het is eenvoudiger om regels op te stellen
dan om mensen aan te sporen om ondernemer te worden en die bij te staan, opdat
zij hun plannen realiseren.De heer Van der Ham (D66):Juist naar aanleiding van dat aansporen tot ondernemerschap of tot het
ondernemen van goede zaken vraag ik u hoe wij de individuele burger kunnen
helpen bij het ondernemen van de juiste zaken in bijvoorbeeld de supermarkt.
Hoe kunnen wij de burger meer inzicht verschaffen in hoe zij zelf een bijdrage
kan leveren aan de verduurzaming van de landbouw, waarmee boeren ook weer
worden geholpen, zoals bekend? De overheid en het ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit spelen hier als verlengstuk van de samenleving
een belangrijke rol in.Minister Veerman:Zeker. U hebt dat gisteren in uw bijdrage ook naar voren gebracht. Ik
zal twee beleidsterreinen noemen – geen uitputtende lijst van beleidsterreinen,
want ik kom hier later in het debat nog op terug – waarop dit zeer duidelijk
blijkt. Een van die beleidsterreinen hebt u al aangesneden: de biologische
landbouw. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit speelt op
dat terrein een duidelijke voortrekkersrol. Het is van de aanvankelijke aanbodstimulering
op vraagstimulering overgegaan en vraagt zich voortdurend af op welke wijze
de beoogde 10% van de totale omvang kan worden bereikt. Wij moeten
vaststellen dat dit teleurstellend langzaam verloopt, hoewel het van sector
tot sector verschilt. De ambitie is echter ongebroken. Wij zullen daar in
de toekomst dan ook mee verdergaan.Een ander voorbeeld van de voortrekkersrol die het ministerie speelt,
is dat het een consumentenplatform in het leven heeft geroepen waarbij burgers
en specialisten bijeenkomen om zaken te bespreken die verband houden met de
verduurzaming van de landbouw. Zo kan ik een aantal andere voorbeelden noemen
op dat gebied. Ik denk aan de discussie over de intensieve veehouderij die
wij landsbreed hebben gevoerd. De daaruit voortgekomen aanbevelingen en conclusies
worden nu uitgewerkt. Ook denk ik aan de wijze waarop wij nu met de Nota Kiezen
voor landbouw het land doortrekken. Verder denk ik aan de discussies die wij
hebben gevoerd over het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het departement
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit gaat dus zeer veel de boer op. Het
beperkt zich niet letterlijk tot boeren, maar bereikt zeer veel burgers. Bij
de stemming over het verdrag heeft mijn departement bovendien twee gelegenheden
georganiseerd om de burger en mijn mensen in staat te stellen, zich een opvatting
te vormen over het belang van vóór dat verdrag stemmen. Dit
lijkt mij een overtuigende reeks van voorbeelden.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter. Ik vind dat er een vreemde discrepantie in het betoog van
de minister zit. Hij zegt dat zijn departement niet langer de enige wil zijn
die op het platteland stuurt, maar dat het wil faciliteren. Hoe rijmt hij
dit met het feit dat de overheid wel degelijk een enorme grip heeft op alles
wat er op het platteland gebeurt? Wij hoeven maar te denken aan de enorme
hoeveelheden gemeenschappelijk geld die nog steeds voor de landbouw worden
uitgetrokken en aan de enorme hoeveelheden regelgeving die nog steeds functioneren.
De minister heeft dus een enorme grip op het platteland. Ik vind dat hij die
meer voor een aantal collectieve belangen moet inzetten. Die wil hij immers
ook realiseren.Minister Veerman:Toch schuilt er in mijn benadering geen tegenspraak, mevrouw Vos. Ik zei
al tegen de heer Waalkens dat ik met mijn bijdrage duidelijk heb willen maken
dat de overheid van een zeer sterk en vrijwel gedomineerde, regulerende bezigheid
overgaat op het faciliteren en het genereren van activiteiten. De overheid
doet bijna niets anders dan het beïnvloeden, oproepen of verhinderen
van gedrag via regelgeving en het nemen van initiatieven, maar wil er veeleer
voor zorgen dat de burger centraal komt te staan en dat die gedrag vertoont
waarbij die uit zichzelf dingen onderneemt en een overheid tegenover zich
vindt die hem of haar helpt en ondersteunt en de grenzen aan het mogelijke
aangeeft. U noemt als voorbeeld het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Daarin
treedt ook een verschuiving op van een zeer sterke marktregulering, het uit
de markt nemen en het vaststellen van garantieprijzen naar ontkoppeling, steun
en productie. Verder vindt er een verschuiving plaats van marktondersteuning
naar plattelandondersteuning en worden de prijzen wereldmarktconform. Dat
zijn allemaal voorbeelden waarbij het ondernemende karakter van de boer en
de tuinder steeds meer wordt aangesproken, in plaats van wat wij in het verleden
hebben gezien, toen hij eenvoudigweg erop kon vertrouwen dat de prijs of de
prijsverandering werd vastgesteld in Brussel en hij zijn bedrijfsvoering uitsluitend
daarop kon richten. Nu moet de blik worden verbreed. De notitie Kiezen voor
landbouw heeft niet voor niets die titel gekregen, omdat de keuze die moet
worden gemaakt, voorbehouden is aan degene die in deze sector werkzaam wil
zijn. Die keuze betekent ook het rekening houden met vele aspecten die spelen
rondom het ondernemerschap van boer of tuinder zijn.Mevrouw Vos (GroenLinks):Natuurlijk zijn er allerlei veranderingen gaande, ook in het landbouwbeleid;
alleen gaat het daarbij, wat mijn fractie betreft, veel te langzaam. Het blijft
echter een feit dat er nu gigantisch veel geld naar het landelijk gebied gaat
en ook naar de landbouw. Dan kun je toch niet als overheid zeggen: wij faciliteren,
maar wij sturen niet meer? U heeft de plicht, daar waar het om gemeenschapsgeld
gaat, om te sturen en te zorgen dat het op de beste manier wordt ingezet.
U heeft de plicht om ervoor te zorgen dat de problemen die u schetst voor
de toekomst – betreffende water, energie en voedsel – opgelost
worden en dat het gemeenschapsgeld niet verspild wordt. Ik zou u willen aanspreken
op uw plicht als overheid om met dit geld te sturen in de richting die voor
de hele samenleving wezenlijk is.Minister Veerman:Met alle respect, u overtrekt de invloed van mijn positie. Ik begrijp
daar de achtergrond wel van, maar het is niet correct. Ik heb niet betoogd
dat de rol van de overheid zich beperkt tot faciliteren. Ik heb gezegd dat
de overheidsrol verschuift in de richting van faciliteren. Juist de voorbeelden
die u geeft – die voorbeelden zijn uit het verleden waarin het vrijwel
uitsluitend de regulatieve taak was van de overheid – en ook de veranderingen
die daarin optreden, bewijzen mijn gelijk dat het die kant op gaat. De essentie
is dat de mensen die in deze sectoren werkzaam zijn en er verantwoordelijkheid
dragen, worden aangesproken op de verbrede verantwoordelijkheid die zij hebben,
niet alleen in de richting van voedselproductie maar ook in de richting van
milieu- en natuurbehoud of milieu- en natuurverzorging. Dat vereist mensen
die beseffen dat zij niet aan één aspect van hun ondernemerschap
richting en vorm kunnen geven, maar dat zij midden in een samenleving staan
die van land- en tuinbouw vraagt om onderdeel te zijn van die samenleving,
daar waar deze sectoren als het ware in de etalage van de samenleving hun
activiteiten verrichten op het punt van dierenwelzijn, milieubehoud en natuurbehoud.
Dat is wat er aan de orde is.De vraag is dan of een dergelijk gedrag beter bewerkstelligd wordt door
regelgeving – ik denk dat u daar de voorkeur aan zou geven – of
dat het misschien beter en effectiever kan worden bewerkstelligd door mensen
daartoe uit te nodigen en daartoe te inspireren om het uit zichzelf tot stand
te brengen, geholpen en tegelijkertijd begrensd door de overheid. Ik geloof
wat dat betreft in de kracht van mensen die daarop worden aangesproken.De heer Slob (ChristenUnie):Ik herken heel veel in datgene wat de minister hier heeft aangegeven en
in de analyse die hij heeft gegeven, ook als het gaat om de positie van de
overheid en als het om het landbouwbeleid gaat. Toch denk ik dat wij moeten
oppassen dat wij met dergelijke analyses de publieke taak, die hier nadrukkelijk
toch blijft, niet wat op de achtergrond laten verdwijnen. Er hoort wat mij
betreft heel nadrukkelijk bij dat de overheid op zal moeten blijven komen
voor degenen die niet voor zichzelf kunnen opkomen. Dat moet breed gezien
worden. Ik denk dat de heer Waalkens daar terecht op heeft gewezen. Natuur
en milieu en dierenwelzijn horen daarbij, maar volgens mij ook de boeren die,
als het gaat om de markt of ketenverbanden, soms in wat onrechtvaardige posities
worden gemanoeuvreerd. Erkent de minister met mij dat de publieke taak in
dat opzicht altijd nadrukkelijk op de voorgrond zal moeten blijven staan en
niet weggedrukt mag worden door de analyse die hij nu geeft, waarin hij terecht
ook op andere verantwoordelijkheden wijst? Dat risico doet zich hier mijns
inziens wel voor.Minister Veerman:Ik erken dat het een risico is, als men in het zoeken naar die nieuwe
evenwichten zou doorslaan naar de andere kant. Ik ben dan ook geen liberaal,
om het maar even duidelijk te zeggen. Ik ben een christen-democraat_De heer Slob (ChristenUnie):U bent wel minister namens een kabinet waarvan het liberale gehalte volgens
mij heel groot is.Minister Veerman:Jazeker, maar ik geef u hier aan op welke wijze ik vanuit mijn verantwoordelijkheid
deze overheidstaken en de verandering daarin wil vormgeven. Ik denk ook dat
de opvattingen die rondom het landbouwbeleid in de afgelopen tijd hebben gespeeld
en waarover ik duidelijk mijn opvattingen kenbaar heb gemaakt, een voorbeeld
zijn van het gestalte geven aan die opvattingen. Ik ben mijn betoog begonnen
met te zeggen dat de overheid in de eerste plaats een schild is. Dat zal ik
niet gauw vergeten. Het gaat om het zoeken naar nieuwe evenwichten. Wij moeten
erkennen dat de verandering die zich voltrekt, zich rondom dat krachtenveld
afspeelt. Waar ligt het nieuwe evenwicht in de verhouding tussen de regisserende,
wetgevende, regelgevende rol van de overheid en de rol van de overheid die
verleidt, uitnodigt, stimuleert en begeleidt? Dat is aan de orde. Nooit mag
het zo zijn dat daardoor mensen die hiertoe niet of nog niet in staat zijn
of die speciale zorg van de overheid nodig hebben, het slachtoffer worden.De heer Van der Ham (D66):Ik hoor de minister spreken over christen-democratie en liberalisme. Ik
zeg erbij dat hij met zijn christen-democratische inslag op een aantal onderwerpen
vooral praatjes verkoopt. Hij is niet zozeer liberaal als wel libertijns.
Hij laat het allemaal lekker aan de markt over, hij is helemaal geen schild
voor de zwakkeren en voor de zwakke waarden. Ik ben een sociaal-liberaal en
kan zo een aantal liberale denkers noemen die er heel anders over denken:
Paul Cliteur, John Stuart Mill. De minister moet niet doen alsof hij het alleenrecht
op de moraal heeft. Uiteindelijk doet hij helemaal niets.Minister Veerman:Dat is een uitnodiging tot een nieuw referaat. De heer Van der Ham heeft
wel heel selectief geluisterd. Ik betrap hem daar niet zo vaak op, maar in
dit geval moet ik hem toch ernstig vermanen. Ik heb te kennen gegeven wat
mijn achtergrond en wat mijn politieke overtuiging is. Daarmee zoek ik bewust
naar de vormgeving van het nieuwe evenwicht. Ik ben daar volstrekt duidelijk
over geweest. De heer Van der Ham verwijt mij een libertijnse houding. Dat
zou tot ernstig zelfonderzoek bij mij moeten leiden. Ik zoek dat eerder bij
de heer Van der Ham dan bij mijzelf.Het gemeenschappelijk landbouwbeleid houdt ons zeer bezig. Daarbij spelen
de positie van de ontwikkelingslanden en onze positie in het wereldhandelsoverleg.
Vanaf mijn aantreden heb ik duidelijk gemaakt dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid
toe is aan grote veranderingen. Die veranderingen moeten wij mede helpen vormgeven
in Europees verband. Nadat wij vaststellen wat die veranderingen zullen bewerkstelligen,
rijst het beeld op dat sterk van elkaar verschillende types bedrijven zullen
ontstaan. Aan de ene kant zullen wereldmarktgeoriënteerde bedrijven ontstaan.
De heer Waalkens zegt dat wij daar een agrarische hoofdstructuur voor nodig
hebben. Ik verschil daarover van mening. Geef de bedrijven de ruimte. Waarom
zou je dat planologisch moeten vastleggen? Kijk vanuit de rol van de overheid
waar je dat mogelijk kunt maken en waar je dat, gegeven andere belangen, niet
mogelijk kunt maken. Ik denk aan de problematiek van de reconstructie- en
de zandgebieden. Dit soort bedrijven zal zich in toenemende mate aan de wereldmarkt
moeten conformeren en zal onder wereldmarktcondities moeten produceren, onder
omstandigheden die in Europees verband gelijksoortig zijn. Wij moeten onze
Nederlandse bedrijven niet systematisch op een concurrentienadeel zetten.Aan de andere kant zullen er bedrijven zijn die niet aan de condities
kunnen voldoen vanwege omstandigheden in de productiesfeer of in de sfeer
van de ruimtelijke ordening, het milieu, de infrastructuur of andere belangen,
zoals natuur. Het is de vraag of wij die bedrijvigheid willen continueren
in het licht van andere belangen, zoals het produceren van specifieke, voor
de streek kenmerkende producten of het behoud van een vitaal platteland of
het verzorgen van het cultuurlandschap of het combineren van klassieke landbouwtaken
met taken op het gebied van cultuurbeheer. Daar zullen wij beslissingen over
moeten nemen. Zouden wij dat niet doen, dan verkommert het landschap, verdwijnen
de bedrijven en ontstaat er een kaalslag. Dan is de vraag aan de orde hoe
wij het gat dat door dat marktfalen ontstaat – er kan dan immers niet
aan de wereldmarktcondities worden voldaan – kunnen opvullen. En daar
ligt de opgave voor het toekomstige landbouwbeleid.Het landbouwbeleid moet hier de komende tijd dus aan gerelateerd worden.
Wij bevinden ons daarbij in een overgangsfase. De besluiten van 2003 en 2004
over ontkoppeling van de productsteun van de productie – er wordt nu
inkomenssteun gegeven – zijn een eerste stap. De heer Waalkens en ik
hebben al verschillende keren de degens gekruist over het bedrijfstoeslagensysteem
in verhouding tot het systeem van de hectaretoeslagen. In dat verband heeft
hij wel eens gerefereerd aan de wetenschappelijke bijdragen die ik in het
verleden met de zeer geachte Sicco Mansholt heb geleverd en die in zijn lijn
liggen. Ik heb er ook nooit een geheim van gemaakt dat ik van oordeel ben
en verwacht dat het op termijn die kant zal opgaan. Wij kunnen dus hooguit
discussiëren over de vraag hoe lang de termijn moet zijn waarin wij daar
komen. Verder is de verschuiving van de zogenaamde eerste pijler, de klassieke
benadering van markt- en prijsbeleid, naar de tweede pijler, realistisch en
te verwachten. Wij kunnen dus alleen discussiëren en van mening verschillen
over het tempo waarin dit moet gebeuren, en de vorm die een en ander moet
krijgen, maar niet over de essentie van de richting en de ontwikkeling. Ik
hecht eraan om dit nog eens helder te zeggen, want wij moeten niet alleen
proberen om de tegenstellingen scherp te maken. Af en toe moeten wij ook vaststellen
dat wij in hoge mate in gelijksoortige termen denken.De vraag is vervolgens in hoeverre die veranderingen van het landbouwbeleid
de komende jaren gestalte kunnen krijgen. Daarover zijn op Europees niveau
afspraken gemaakt met betrekking tot het totaal van de uitgaven. Ik heb daarover
in juni namens het kabinet een heel duidelijk standpunt aan de Kamer doen
toekomen.De heer Waalkens (PvdA):Ik ben blij met de interpretatie van mijn interventies op dit punt. Wij
verschillen inderdaad niet van mening over de richting, maar wel over het
tempo. Ik ben blij dat de minister zegt dat iedereen die de toeslagen nu ziet
als een onvervreemdbaar recht, zich drie keer achter de oren moet krabben
of dat echt wel zo is. Ik ben ook blij dat hij zegt dat de toeslagen
op enig moment gekoppeld zullen worden aan kwaliteitseisen, waarbij de hectaretoeslagen
bij verschillende publieke beperkingen voor bedrijfsuitoefening zullen kunnen
variëren. In de brief waarin de minister de toeslagen introduceerde,
heeft hij ook gezegd dat wij moesten uitkijken omdat een en ander tot 1 januari
2007 doorloopt. Het tijdschema komt mij dus steeds meer tegemoet omdat wij
naar de toekomst werken.Minister Veerman:Wij moeten nog even wachten.De heer Waalkens (PvdA):Ja, maar wij moeten wel haast maken met de voorbereidingen voor die omzetting.
Er is nu een enorme bureaucratische carrousel voor de historische referenties
en de bedrijfstoeslagen die wij straks weer moeten aanpassen aan de nieuwe
instrumenten. Ik wil de minister dan ook vragen om deze gedachten heel snel
qua termijnen in zijn agenda te zetten.Minister Veerman:Ja, maar dat is niet het enige. Het is ook van belang hoe dat voor de
verschillende sectoren uitpakt. Voor de melkveehouderij ligt dat totaal anders
dan voor de akkerbouw. Dat is ook de reden geweest waarom ik in eerste instantie
voor de bedrijfstoeslagen heb gekozen. Dat dit gaat veranderen, staat al vast.
De essentie van mijn opmerking is – daarin verschil ik niet van opvatting
met de heer Waalkens en trouwens ook niet met de anderen die ik hierover heb
gehoord – dat de toeslagen die nu in de vorm van inkomenstoeslagen worden
gegeven, opgebouwd zijn vanuit het argument van compensatie voor de gedaalde
prijzen. Ik kom daar straks nog even op terug. Maar dat argument van compensatie
van gedaalde prijzen kan niet tot in lengte van jaren de redengeving zijn
voor het ontvangen van toeslagen. Vanaf het allereerste begin heb ik duidelijk
gemaakt dat er voor de wereldmarktgeoriënteerde bedrijven op termijn
geen reden is voor structurele hectaresteun. Dat betekent dat de steun die
over is – ik hecht zoals bekend zeer aan handhaving van het plafond
in de daarvoor afgesproken periode – kan worden vrijgemaakt voor het
andere argument voor het verstrekken van steun, namelijk het verlenen van
publieke diensten, dan wel het compenseren van nadelen die gerechtvaardigd
zijn om de bedrijfsvoering toch vanuit bredere publieke belangen in stand
te houden. Wij discussiëren nu over het tempo en de vorm waarin dat gebeurt.
Omdat het in de landbouw in het algemeen gaat om grote kapitaalsinvesteringen
met een erg lange afschrijvingstermijn, moet daar voldoende tijd voor zijn.
Daarin vindt de Kamer één van de redenen waarom ik zozeer hecht
aan het uitgavenplafond.De heer Atsma (CDA):Ik ben het volledig eens met de lezing van de minister. De heer Waalkens
trok volgens mij een halve conclusie, want de minister heeft ook iets gezegd
over de agrarische hoofdstructuur. Kan de minister daar iets scherper op ingaan?
In de beleving van de CDA-fractie voegt dit idee van de heer Waalkens niets
toe aan wat wij nu al hebben. Sterker nog, het gevaar bestaat dat de huidige
situatie daardoor wordt ingeperkt.Minister Veerman:Wat u zegt is juist. Een planologische afgrenzing van het terrein waarop
de wereldmarktgeoriënteerde bedrijven opereren, streef ik niet na. Wij
moeten dat bezien in het licht van wat ondernemers willen, wat het gebied
toestaat en wat andere belangen mogelijk maken. De reconstructie is daarvan
een voorbeeld. Laat het gewoon gebeuren, kijk in hoeverre andere belangen
daardoor eventueel worden geschaad en laat de afwegingen maken door bij voorkeur
lokale autoriteiten. Ik heb het idee van de heer Waalkens overigens van de
hand gewezen in de Nota Ruimte.De heer Atsma (CDA):De heer Waalkens is de zaal uitgegaan, hij ziet het kennelijk niet meer
zitten, maar zijn idee betekent dus de facto een beperking van de mogelijkheden.Minister Veerman:Ja. Dat zou in strijd zijn met het ondernemende karakter van de moderne
agrarische bedrijven. Zij moeten zelf zoeken naar een voor hen geschikte vestigingsplaats.
Het opleggen van planologische beperkingen zou iets te veel regie zijn.De heer Slob (ChristenUnie):U gaf terecht aan dat de toeslagen zijn bedoeld als compensatie voor de
prijsdalingen. Verder geeft u aan dat die toeslagen aangepast kunnen worden,
waarbij u denkt aan een derde deel daarvan. Kunnen wij met een beloning voor
publieke diensten het Europees landbouwmodel wel in stand houden, aangezien
wij vooral praten over kleinschalige gezinsbedrijven, nauw verweven met platteland
en cultuur? Wij hebben daar grote twijfels over.Minister Veerman:Ik denk dat wij dat in een aantal sectoren, maar niet in alle bedrijven
zullen redden. Dit staat heel nadrukkelijk in de door mij ontvouwde landbouwvisie.
Ondernemers zullen zich moeten afvragen waar zij voor kiezen. Dat hangt niet
alleen af van wat men wil, maar ook van de mogelijkheden die men heeft. Als
ik met ondernemers in de landbouw spreek, of het nu in de intensieve veehouderij
is of in de melkveehouderij, dan willen zij bijna allemaal uitbreiden. Er
zijn er ook die zeggen: ik kan niet uitbreiden en ik sta voor de keuze of
ik in een ander deel van Nederland verder wil. Dat blijkt heel lastig te zijn,
niet omdat er geen mogelijkheden zijn, maar omdat het lastig is om zich daar
te vestigen. Men maakt zich niet gemakkelijk los van banden met het gebied
of met het bedrijf. Zij kunnen ook een andere bedrijfsstrategie kiezen, die
past binnen de mogelijkheden die de vestiging biedt. In de landbouwnotitie
heb ik een bijdrage proberen te bewerkstelligen aan het bewust worden van
die keuze en de noodzaak tot het maken van die afweging.De overheid kan helpen, maar zij kan die keuze niet maken. Zij kan zeggen:
let op, mijn visie op het verloop in de komende jaren is dat de toeslagen
die er nu zijn, van karakter zullen veranderen. Het compensatie-element zal
het verliezen van de vraag: waar geven wij dat voor. Er zullen concrete prestaties
tegenover moeten staan. Het is een taak van de overheid, maar ook van ondernemers,
om aan te geven waaruit die maatschappelijke prestaties bestaan, bijvoorbeeld
op welke wijze groene of blauwe diensten of natuuronderhoud worden ingevuld.Vervolgens staat de omvang ervan ter discussie. Vrijwel elke dag kan men
in de krant lezen dat er discussie is over de hoogte van het landbouwbudget,
ook in WTO-verband. De cijfermatige weergave dat 42% van de begroting
voor landbouw een schandaal is, is zeer onterecht, omdat dit de enige vorm
van gemeenschappelijk beleid is. Als wij een gemeenschappelijk
defensiebeleid hadden, zouden wij een veelvoud van dat bedrag zien op de Europese
begroting. Wij moeten altijd goed bedenken dat dit het enige gemeenschappelijke
beleid is. Als je maar een beleid hebt, heb je altijd een vrij groot deel
van het budget nodig.Dat neemt niet weg dat de discussie over hoe het verder moet na 2013,
legitiem is. Die discussie zal in de komende jaren ontstaan en dan is het
noodzakelijk dat wij het precieze karakter van en de maatschappelijke redengeving
voor die steun kunnen benoemen. De hoogte ervan zal dan ook te beredeneren
moeten zijn, omdat ik anders een al te liberaal scenario voorzie, waarbij
dat allemaal wordt uitgevlakt. En dan zal gebeuren wat de woordvoerders vrezen
en wat ik ook vrees. Dan zal het platteland in grote delen van Nederland,
maar ook van Europa, verkommeren, doordat boerenbedrijven verdwijnen, maar
eerst "verelenden", want een boer gaat niet zomaar weg.Dat moeten wij voorkomen door een bewuste keuze om die bedrijven, met
die maatschappelijke waarde en productie, daar dan ook te laten. Ik waarschuw
dat ik niet verwacht dat de hoogte van die bijdrage na 2013 wel constant zal
blijven. Ik vind het alleen maar eerlijk om tegen de boeren te zeggen dat
zij erop moeten letten dat dit wel eens het geval kon zijn. Dan is 30%
een willekeurige schatting, maar ik hoop dat ik deze goed maak.De heer Slob (ChristenUnie):De minister zegt dat de meeste boeren die hij spreekt, willen uitbreiden.
Ik spreek ook wel boeren die dat eigenlijk niet willen, maar in de positie
zitten dat zij noodgedwongen naar schaalvergroting toe moeten. Dat heeft heel
veel consequenties voor gezinsbedrijven, die vaak kleinschalig opereren, in
nauwe verwevenheid met het platteland en de natuur. Dat heeft waarschijnlijk
ook gevolgen voor de wijze waarop het platteland geordend is.Er zit iets heel dubbels in wat wij nu meemaken. Het gemeenschappelijk
landbouwbeleid had oorspronkelijk drie doelen. Het eerste was voldoende voedsel,
en daar zijn wij goed in geslaagd. Het tweede doel was om de prijs van voedsel
naar beneden te krijgen. Daar zijn wij ook uitstekend in geslaagd. De reële
prijzen zijn zelfs 70% naar beneden gegaan, als wij terugkijken over
de afgelopen zestig jaar. Het derde doel was dat de producent een fatsoenlijke
prijs voor zijn producten zou krijgen. Daar zijn wij niet in geslaagd, als
wij constateren dat ongeveer 20% van de boeren op bijstandsniveau balanceert.
Dat is waarschijnlijk de categorie boeren die door de beweging die nu wordt
gemaakt, straks het loodje zal leggen.Minister Veerman:Wij moeten toch de vraag onder ogen zien in hoeverre de overheid verantwoordelijk
is voor het inkomen van de ondernemer. Die vraag moet worden beantwoord door
te zeggen dat dit allereerst de verantwoordelijkheid is van de ondernemer
zelf. Op grond van het feit dat wij nu een overgangsfase meemaken, erken ik
dat het voor een aantal bedrijven lastig zal zijn om zich in de toekomst te
handhaven. Het eerlijk schetsen van het toekomstbeeld is de beste manier om
dat duidelijk te maken. Het is niet van deze tijd om te denken dat het mogelijk
is om een hek om Nederland of om Europa te plaatsen met als doel het Europese
landbouwmodel tot in lengte van jaren te behouden. Dat is evenmin realiseerbaar
in het licht van de internationale ontwikkelingen. Ik hoef dat de Kamer niet
uit te leggen. Het Europese landbouwmodel was eenvormig en wordt twee- of
drieledig: bedrijven die zich op de wereldmarkt richten en concurreren met
producten en die zich met hun schaal daarop richten, alsmede bedrijven die
zich in het landschap en een bepaalde productiewijze weten te nestelen en
te handhaven, wel of niet – ik denk in dit geval: wel – ondersteund
met bijdragen uit de algemene middelen, of die nou Europees zijn, regionaal
of landelijk. Het is de Kamer bekend dat ik pleitbezorger ben van een gedeeltelijke
cofinanciering. Door daarvoor nationale middelen te bestemmen, wordt de betrekking
tot het geven van die gelden namelijk versterkt.Mevrouw Vos (GroenLinks):De minister heeft opgemerkt dat die afspraak geldt tot 2013 en dat het
belangrijk is dat betrokkenen daarop kunnen rekenen. Hij is dan ook niet van
plan om aan de afgesproken hoogte van de Europese landbouwgelden te tornen.
Kunnen wij ons dat wel permitteren? Op het punt van de natuur, het landschap,
het milieu en dieren zijn immers nogal wat belangen in het geding. Daarbij
komt dat veel burgers zich afvragen of met het geld iets wordt gedaan wat
zij belangrijk vinden.Minister Veerman:Ik torn alleen niet aan het plafond. Wel ben ik bereid om mijn gedachten
te laten gaan over de verdeling van die gelden over de verschillende pijlers.
Tevens ben ik bereid om de discussie daarover aan te gaan. Wij moeten niet
zeggen dat wij kunnen veranderen en dat wij ook met minder toe kunnen. Het
is noodzakelijk om te veranderen. Daarover hebben wij afspraken gemaakt en
dat proces is in gang gezet. Het lijkt mij niet goed om twee zaken tegelijk
aan te pakken. Wij moeten de boeren in Europa de gelegenheid geven om dat
veranderingsproces door te maken. Verandering van de typering van die bedrijven
is noodzakelijk. Dat heeft in de eerste fase gestalte gekregen door ontkoppeling
van de steun. Dat is een uitermate belangrijke stap geweest in het kader van
het wereldhandelsoverleg conform de WTO-voorwaarden. Als wij de boeren in
Europa op het platteland willen behouden om een belangrijke bijdrage te leveren
aan de instandhouding van het landschap en aan de vitalisering van het platteland,
moeten wij onder ogen durven zien dat dit in bepaalde regio's publieke middelen
vereist. Daarvoor zijn immers goede gronden aan te geven. Voor andere sectoren,
andere regio's en voor andere producten zal dat niet nodig zijn vanwege de
aard en de omvang. Wij staan nu midden in dat veranderende veld. Wij hebben
dus afspraken gemaakt over de manier van werken en over de wijze waarop die
verschuiving gestalte zal krijgen. Ook over het plafond hebben wij afspraken
gemaakt, waaraan niet zal worden getornd. Het is bekend dat Nederland daaronder
ook een aantal andere zaken heeft begrepen, zoals de intrede van Bulgarije
en Roemenië. Tevens hebben wij opgemerkt dat de exportrestituties daarbij
een rol spelen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Natuurlijk moet er geld zijn om ervoor te zorgen dat de mensen in de landbouw
hun goede taken kunnen blijven doen. Toch zal de minister die landbouw in
een zeer snel tempo moeten veranderen, zodat ook de burgers van Europa daarvoor
begrip kunnen opbrengen. Waarom pleit de minister ervoor om niet aan de afspraken
over het plafond te tornen? Het is ook mogelijk om na te gaan
welke gelden daadwerkelijk nodig zijn. Is de minister wel bereid om de omvorming
van gelden ten behoeve van de tweede pijler versneld vorm te geven, overeenkomstig
de opmerking van de heer Barroso?Minister Veerman:Naar mijn idee hebben wij voldoende van gedachten gewisseld over het eerste
punt.De uitspraken van de heer Barroso zal ik goed tot mij nemen. Vervolgens
zal ik die in het kabinet bespreken om daarna de vraag van mevrouw Vos daarover
te kunnen beantwoorden.De heer Atsma (CDA):Het is natuurlijk interessant om van de minister te horen of hij het eens
is met de door mevrouw Vos neergelegde suggestie dat de burger van Europa
het niet zou snappen. Volgens mij snapt de burger in Europa heel goed waarom
het belangrijk is dat er een Europees landbouwbeleid is zoals dat er nu uit
ziet. Het is helder dat wij daarin een aantal ontwikkelingen zien ontstaan,
maar volgens mij snapt de burger het heel goed. Sterker nog: ik vind het jammer
dat de burger het soms heel goed snapt, maar daar vervolgens als consument
helemaal niets voor over blijkt te hebben. Dat is misschien het echte probleem
waaraan mevrouw Vos meer aandacht zou moeten besteden.Minister Veerman:Enquête op enquête wijst uit dat de burgers, gevraagd naar
het belang van de boer op het platteland, in grote meerderheid – tot
aan 90% toe – vinden dat dit een wezenlijke taak en een belangrijke
functie is en dat zij van boeren houden. Dat feit wordt door onderzoek op
onderzoek vastgesteld. Daarin ligt in de toekomst ook de rechtvaardiging van
het behoud van die steun voor degenen die die steun nodig hebben en die die
publieke prestaties leveren waar de samenleving om vraagt. Eén ding
kan ons geweldig bedreigen, namelijk dat wij, doordat wij maatregelen nemen
die de boeren doen verdwijnen, vervolgens tot de conclusie komen dat het jammer
is dat zij er niet meer zijn en dat wij moeten bekijken of wij nieuwe boeren
kunnen krijgen. Dit is een eenrichtingsverkeersweg. Boeren die weg zijn, komen
nooit meer terug en een boerenstand die verdwenen is, komt nooit weerom. Er
wordt niemand boer die niet uit boerenkringen, uit een boerengeslacht of uit
boerenbezigheden voortkomt of die geen boerenhart heeft. Dat wijzen de feiten
uit. De grootste fout die wij in de hervorming van het landbouwbeleid nu kunnen
maken, is dat wij dat over het hoofd zien en dat wij straks een Europa hebben
waarin wij moeten zeggen: nou zijn wij één ding vergeten, namelijk
dat wij nog mensen moeten houden die dat vak willen uitoefenen. Dat is de
zorg die mij bezighoudt.De heer Van den Brink (LPF):Laten wij het zo houden dat de burgers van boeren houden, maar dat was
niet mijn vraag. Kunt u begrijpen dat boeren zich speelbal voelen van de landbouwpolitiek,
met name de Europese landbouwpolitiek? Als wij zien wat er is gebeurd vanaf
het moment waarop Sicco Mansholt zich ermee ging bemoeien en wat er vandaag
gebeurt en als wij zien welke draai u geeft van compensatie naar wat u "vergoeding
voor prestatie noemt", snapt u dan dat je het bij boeren niet tussen
de oren krijgt? Of zegt u dat dat niet waar is?Minister Veerman:Dat snap ik heel goed. De enige reden waarom ik het hier zo uitvoerig
bespreek en waarom ik een nota heb uitgebracht die ik in het land met boeren
en tuinders bespreek, is dat ik boeren niet voor het lapje wil houden. Ik
wil hun geen toekomst voorspiegelen waarvan ik zelf weet dat die niet zal
ontstaan. Het zou pas echt slecht zijn om de boeren een rad voor ogen te draaien
of strohalmen te bieden of om suikergoed voor hen te strooien. Dat is maar
al te vaak gebeurd. De beste manier om vrienden te blijven met boeren, is
om hun te vertellen hoe de toekomst eruit zal zien, hoe zij op die toekomst
kunnen inspelen en welke rol de overheid daarin heeft. Dat is een heel eerlijke,
oprechte boodschap. Mijn ervaring is dat boeren zeggen: zeg nou maar tegen
ons hoe het zit en wat je verwacht, geef je redenen daarvoor en help ons dan
om die toekomst te bereiken. De reden is gelegen in mijn overtuiging dat boeren
dat kunnen en begrijpen en dat wij daarvoor moeten staan. De opgave van de
politiek is om burgers te wijzen op het belang van de rol van boeren op het
platteland. Vijf jaar geleden zeiden de natuurorganisaties: geef ons die grond
maar om er natuurgebied van te maken. Nu zeggen zij, bijvoorbeeld door het
succes van het agrarisch natuurbeheer en de samenwerking met grootschalig
natuurbeheer: hou de boeren op het platteland. De burgers beseffen dat de
boeren daar moeten blijven om het platteland vitaal te houden. Wij moeten
nadenken over de wijze waarop wij dat kunnen bewerkstelligen. Dat kan niet
door "à bout portant" geld te geven. Dat kan wel door gericht
steun te geven. Dat begrijpen boeren heel goed. Als boeren daarin niet mee
willen, hebben wij de plicht om de gelegenheid te scheppen voor andere keuzes.De heer Van den Brink (LPF):Ik heb niet gezegd dat de minister de boeren een rad voor ogen draait.
Ik vraag of de minister snapt dat boeren zich een speelbal van de politiek
voeren. Daar heeft de minister "ja" op gezegd. De natuurorganisaties
zijn er eindelijk achter dat men boeren op het platteland moet houden. Het
verstand komt blijkbaar met de jaren.De minister zegt dat het inkomen uit de markt moet komen. Vervolgens wordt
het allemaal net weer wat anders geregeld. Dat begrijpen de boeren niet. De
minister zegt alleen maar faciliterend bezig te zijn. Als het echter niet
gaat zoals hij het wil, probeert hij met beide handen het stuur te grijpen.
Ik doel op de biologische landbouw. De minister is niet consequent. Dat zien
de boeren.Minister Veerman:De heer Van den Brink is een meester in het maken van karikaturen. Dat
beseft hij ook. Het kan niet zo zijn dat hij deze opmerkingen serieus meent.
Hij vraag of ik snap dat de boeren zich een speelbal van de politiek vinden.
Ik snap dat. Ik probeer dat ook al twintig minuten uit te leggen. Ik probeer
daarom duidelijkheid te geven over wat er staat te gebeuren. Het ergste wat
er kan gebeuren, is immers dat wij de boeren in de waan laten dat het zo'n
vaart niet loopt en dat de politiek wel zal zorgen dat het gereed komt. Dat
zal niet gebeuren. De politiek, landelijk of Europees, kan niet bewerkstelligen
dat de grote ontwikkelingen die in gang zijn gezet een fundamenteel andere
koers zullen nemen. Wij moeten ons dat niet opleggen. Wij kunnen dat niet
waarmaken. Als wij dat de boeren wel voorschilderen, draaien wij ze een
rad voor een ogen. Ik zeg niet dat de heer Van den Brink dat doet. Wij moeten
dat niet doen.De heer Van den Brink (LPF):Ik wijs op het verleden van de quoteringen. Boeren die geen quota hebben
aangeschaft, zijn in de vernieling geraakt. Als boeren wel quota aanschaffen,
begint de politiek vervolgens over de vraag wanneer die afgeschaft moeten
worden. Dat begrijpen boeren niet.Minister Veerman:De melkquotering is een prachtig voorbeeld. Die heeft gedurende twintig
jaar gezorgd voor voortreffelijke inkomens in de melkveehouderij. De heer
Atsma heeft er specifiek naar gevraagd. Ik neem de "Aufforderung"
van de heer Van den Brink als een opstapje naar een antwoord.Wat moeten wij met de melkquota? Er is steeds gezegd dat die verlengd
zal worden. Uit dat automatisme mag niet afgeleid worden dat dit na 2013 wel
weer zal gebeuren. Dat is mijn waarschuwing. Dat is een politiek feit. Het
andere feit is dat de in gang gezette veranderingen van het Europese landbouwbeleid
in een aantal stappen tot een daling van de melkprijs naar het wereldmarktprijsniveau
leidt. Daarbij hoort een compensatie van inkomenstoeslagen in de vorm van
centen op het melkgeld. Die zullen leiden tot uitholling van de betekenis
van de quotering. Als de wereldmarktprijs is bereikt, heeft quotering geen
zin meer. Die vormt dan een belemmering voor uitbreiding en voor aanpassing
aan de wereldmarktcondities. Deze discussie zal dan ontstaan. Op dit moment
zeg ik alleen dat wij ons moeten realiseren dat dit gaat spelen en dat zowel
de sector als de politiek moeten bezien welke stappen dan zullen moeten worden
gezet. Het beste voor bedrijven is om zich daar nu al op voor te bereiden.
Daarom heb ik dit punt ook zo duidelijk in de Landbouwvisie naar voren gebracht.
Ik had het ook kunnen verzwijgen, want het ligt ver buiten mijn horizon –
in 2014 zou ik met pensioen kunnen gaan – maar dat zou niet fair zijn.
Wij moeten de boeren laten zien dat deze kwestie over acht, negen jaar heel
duidelijk zal gaan spelen. Zij hebben die tijd en de daarvoor bestemde middelen
nodig om tot dat nieuwe evenwicht te komen.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Het lijkt mij heel goed dat de minister boeren ervoor waarschuwt
dat het melkquotumsysteem zal gaan veranderen, maar het is voor mij wel een
verschil of wordt gewaarschuwd voor iets dat een Europese beweging is –
wijziging van het beleid – of dat iets actief wordt bepleit. Als ik
de visie van de minister lees, begrijp ik dat hij voorshands niet van plan
is om dat systeem te continueren. Gaat hij zich nu daadwerkelijk inzetten
om het melkquotumsysteem tegen 2014 af te schaffen?Minister Veerman:In mijn antwoord in de richting van de heer Atsma heb ik net duidelijk
gemaakt dat de betekenis van het quoteringssysteem verdampt door het feit
dat de melkprijs de wereldmarktprijs nadert. Dan wordt de discussie over al
dan niet handhaving van het quoteringssysteem in hoge mate een theoretische.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik heb goed naar u geluisterd, maar mijn vraag was of u dat nu namens
het Nederlandse kabinet ook actief gaat bepleiten. Gaat u proberen die verandering
zelf te bewerkstelligen of wacht u op druk vanuit de sector of andere landen
in die richting?Minister Veerman:Dan ben ik blijkbaar toch niet duidelijk genoeg geweest. De besluiten
die in 2004 zijn genomen over de hervormingen van het landbouwbeleid impliceren
dat de melkprijs tendeert naar de wereldmarktprijs. Op dat moment heeft het
quotum theoretisch gezien geen waarde. Sterker nog, op dat moment is een quoteringssysteem
een beperking voor uitbreiding van de productie en schaalvergroting. Ik ben
nog maar 20 jaar in dit vak bezig, maar mijn analyse daarvan is dat, los van
de politieke besluitvorming die nog zou kunnen plaatsvinden, dit het perspectief
is. Ik hoef dus helemaal niets te bepleiten. De beslissingen die genomen zijn
leiden naar mijn mening tot die onvermijdelijke conclusie.De voorzitter:De minister is nog steeds met zijn eerste onderwerp bezig, terwijl hij
er nog tien heeft. Als wij uitgaan van een antwoord dat de helft van de tijd
vergt dan die welke de Kamer in haar eerste termijn heeft gebruikt, dan zou
het ongeveer twee uur mogen duren. Men mag van mij natuurlijk interrumperen,
maar er komt wel een moment waarop ik vervelend moet gaan doen en geen interrupties
meer kan toestaan. Alle ruimte die u nu gebruikt, kunt u straks niet meer
gebruiken. Bovendien zou de minister misschien ietwat korter kunnen zijn in
zijn beantwoording, want dat zou ook wel eens kunnen helpen.De heer Slob (ChristenUnie):Met enige schroom toch nog een vraag over de melkquotering waarvoor ik
in mijn eerste termijn ook aandacht heb gevraagd. De minister zegt dat de
zuivelprijzen in de richting van de wereldmarktprijzen gaan. Hoe interpreteert
hij dan de studie die de Europese Commissie in 2002 heeft laten uitvoeren
die tot heel andere conclusies komt, onder andere dat bij afschaffing van
de quotering de melkprijs 34% lager zal uitkomen dan bij voortzetting
van Agenda 2000 en dat er dus een enorme inkomensval zal plaatsvinden voor
de melkveehouderij?Minister Veerman:Mevrouw de voorzitter. Mevrouw Van Velzen kwam net met de Landbouwvisie
aan, maar daar krijgen wij nog een apart debat over. Ik heb volgens mij duidelijk
genoeg gemaakt wat mijn opvattingen zijn over de ontwikkeling van de discussie
over de melkquotering, zodat ik mij daar nu verder van verschoond acht.Wat de heer Slob zei, is nu net een van die dingen die nog onzeker zijn.
Daarom heb ik ook gezegd dat ik met de sector die discussie wil aangaan, omdat
die ook onvermijdelijk op ons af komt. Ik wil niet dat wordt gedacht –
zoals in sommige andere sectoren wel is gebeurd – dat als het zo ver
komt de quotering wel weer een keer zal worden verlengd. Dit is steeds wel
gelukt, ik verwijs bijvoorbeeld naar de suikermarktverordening. De discussie
kwam de afgelopen jaren steeds weer uit op de gedachte: als wij de regeling
nu maar kunnen verlengen, zijn wij weer zes jaar verder. Ik verwacht niet
dat dit in 2013 zal gebeuren. Dus is het niet meer dan eerlijk en duidelijk
dat wij ons vergewissen van wat ons in de tussentijd staat te gebeuren en
te doen.De heer Waalkens (PvdA):Misschien kan ik de minister wat helpen. In de Landbouwraad is besloten
dat het quotum dit jaar met 2% wordt uitgebreid. Ik zou
graag zien dat de minister daarnaast een pleidooi houdt om de heffing te verlagen.
Dan faseert dit zich vanzelf uit.Minister Veerman:Dit behoort tot de mogelijkheden die denkbaar zijn in de periode tot 2013.Ik wil nu in het kort ingaan op de problematiek van de WTO, ontwikkelingslanden
en het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Er heerst een hardnekkige opvatting
dat het gemeenschappelijke landbouwbeleid van Europa bij uitstek, en voor
sommigen geldt zelfs uitsluitend, verantwoordelijk is voor de problematiek
van de ontwikkelingslanden die onze markten niet kunnen bereiken door de grensbescherming
en het gemeenschappelijk landbouwbeleid.Ik stel vast dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid grote veranderingen
heeft ondergaan door de besluiten die in 2003 en 2004 zijn genomen en die
zijn gericht op het ontkoppelen van de steun en de productie in het kader
van het bestendig maken voor de zogenaamde groene box van de WTO. Daarnaast
wijzen tal van studies uit dat de betekenis van volstrekte liberalisering
van de wereldhandel in landbouwproducten voor de positie van de armste ontwikkelingslanden
zeer klein tot in sommige gevallen zelfs nadelig is. Ik verwijs naar een studie
van de heer Stolwijk van het Centraal Planbureau.De heer Van der Ham (D66):Niemand heeft hier gezegd dat de problemen van de ontwikkelingslanden
alleen kunnen worden opgelost door volledige liberalisering. De minister hoeft
dit niet aan ons uit te leggen. Wij zijn het op dit punt met hem eens en hij
kan dit dus overslaan.Minister Veerman:De heer Van der Ham sprak gisteren minder genuanceerd dan nu en dit doet
mij deugd. Ik wijs hem erop dat de totale uitgaven van Europa voor het gemeenschappelijk
landbouwbeleid zijn gedaald van 2,8% naar 1,3% van het bnp.
Ik citeer de conclusie van het goede artikel van de heer Stolwijk: "Het
publieke debat over het gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt gekenmerkt
door wilde uitspraken met een hoog normatief gehalte, beweringen die niet
gebaseerd zijn op serieuze analyses. De vele gevolgen van de afbraak van steun
kunnen echter gezien onze beperkte kennis slechts op heel ruwe wijze worden
gekwalificeerd. Juist dit pleit voor het volgen van een behoedzame koers doorlopend
gebaseerd op degelijke analyses." In mijn vorige functie had ik dit niet
mooier kunnen zeggen.De heer Van der Ham (D66):Volgens mij is dit juist, maar gisteren hebben wij gesproken over de debatten
die nu worden gevoerd over de exportsubsidies van Europa. Ik sta nog steeds
voor wat ik daarover heb gezegd en ik vermoed dat de minister er ook voorstander
van is om die op termijn af te schaffen. Wij hebben het nu over de onderhandelingsruimte
die de heer Mandelson moet krijgen om ervoor te zorgen dat wij hier zo snel
mogelijk vanaf komen.Minister Veerman:De Europese Unie heeft al meermalen uitgesproken dat hij bereid is om
concessies te doen op voorwaarde dat ook andere handelsblokken zoals Amerika
gelijksoortige maatregelen nemen. Er moet volstrekte parallelliteit ontstaan,
maar daar is tot op heden nog niets van gebleken, noch is er voortgang geboekt
op de dossiers Diensten en Industrie. De heer Mandelson heeft gezegd dat dit
het struikelblok is om eventueel tot verdere aanpassing van het landbouwbeleid
te komen. Europa heeft zijn landbouwbeleid volstrekt en zeer ingrijpend gewijzigd.
Het is zaak dat de Europese Commissie met dit mandaat van de Landbouwraad
de onderhandelingen in Hong Kong aangaat.Veelal wordt de gedachte geuit dat de positie van de armste ontwikkelingslanden,
bijvoorbeeld Afrika, wordt gered als het landbouwbeleid van de grote handelsblokken
wordt geliberaliseerd. Dat betwijfel ik echter in ernstige mate. Er zijn geen
onderzoekingen die daar overtuigende en substantiële bewijzen voor leveren.
Het is zaak om dat in het oog te houden. Over het suikerbeleid heb ik bijvoorbeeld
uitdrukkelijk vanaf het begin gezegd dat aanpassing van het beleid moet worden
gericht op het creëren van de mogelijkheid voor de arme ontwikkelingslanden
om onze markten te bereiken. Daarop moet het beleid zijn gericht en niet op
het stimuleren en vergemakkelijken van toegang tot onze markten van landen
die een ton suiker kunnen produceren voor $100, zoals Brazilië. Daarin
ligt niet het belang van suikerhervorming, maar die ligt in het openstellen
van onze markten en het beperken van onze productie voor die landen. Als wij
dat niet scherp in het oog houden, vrees ik dat na alle liberaliseringsdeliberaties
juist de landen waarvoor wij het moeten doen, het kind van de rekening zullen
worden. Dat is de vrees die ik heb en waarvan ik hier nog eens wil getuigen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik heb gisteren gezegd dat de minister de mogelijkheden niet benut die
hij nationaal heeft om te verschuiven in het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Ik heb bijvoorbeeld gewezen op de 10% afroming die de minister zou
kunnen inzetten. Hij stelt ook wel erg weinig voorwaarden aan de productie
in Nederland. Kan hij daarop nog reageren?Minister Veerman:Ik denk dat ik in mijn algemene behandeling van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid uitvoerig op de vraag van mevrouw Vos heb geantwoord door te
zeggen dat die verschuiving zal plaatsvinden. Ik ga mij niet binden aan percentages.
Ik heb ook geen commentaar gegeven op het voorstel van de heer Barroso, want
daarover komen wij nog te spreken. De richting daarvan is duidelijk, maar
het tempo en de omvang zijn nog onderwerp van discussie. Ik vind dit niet
de plaats om daarop in te gaan.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dit vind ik merkwaardig. Voor mijn fractie is dit een heel belangrijk
punt. Ik spreek u aan op de ruimte die u als minister hebt om nationaal een
aantal dingen te doen. U hebt veel mooie woorden gesproken over verschuivingen
en alles wat belangrijk is. Ik heb gevraagd waarom u niet meer doet dan u
nu doet. Dan moet u daar toch een antwoord op kunnen geven?Minister Veerman:Dat antwoord zal ik u dan helder geven. Ik vind de tijd daarvoor nog niet
gekomen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Hoezo is de tijd daarvoor nog niet gekomen?Minister Veerman:Omdat de huidige regeling in hoge mate een compensatoir karakter heeft
en nog niet het karakter van het belonen van diensten die worden verricht.
Daarvoor bestaat veel te veel onduidelijkheid. Wij gaan die
centen nu eerst netjes geven aan de mensen om prijsdalingen te compenseren.
Bovendien gaan wij de discussie voeren over welke vormen en welke aanwijsbare
en controleerbare prestaties er worden geleverd, zoals groene diensten, om
daar vervolgens een toekenning of een natuurlijke handicap aan te geven. Wij
zijn nog lang niet in staat om een goede verbinding te leggen tussen het geven
van een bepaalde ondersteuning en het leveren van een bepaalde maatschappelijke
prestatie. Dat moet allemaal nog gebeuren. Vergeet niet dat wij de veranderingen
per 1 januari aanstaande nog moeten implementeren.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dan stel ik vast dat deze minister veel mooie woorden spreekt over benodigde
verschuivingen richting plattelandsbeleid en duurzaamheid, maar dat hij heel
bewust die ruimte die hij daarvoor heeft, niet gebruikt. Hij zegt dat de inkomenscompensatie
voor hem voorlopig belangrijker is dan verschuivingen richting duurzaamheid
of landschapsbeleid.Minister Veerman:Mevrouw Vos, u doet mij geen recht. Dat spijt mij zeer. Ik heb in de uitvoerige
beantwoording van vragen van de heren Atsma en Waalkens gezegd op welke wijze
ik denk dat het in de komende jaren gestalte zal krijgen. Wij moeten de veranderingen
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid per 1 januari nog vorm geven.
Ik heb in mijn antwoord duidelijk gezegd wat ik het karakter vind van de tegemoetkomingen
nu, want die hebben een compensatoir karakter. Wij zijn nog niet in staat
om aan te geven voor welke prestaties welk bedrag zou moeten worden toegekend.
Het is dan ook onverantwoord om nu al bedragen af te zonderen en uit te keren,
terwijl wij nog niet eens weten welke feitelijke prestaties daarvoor moeten
worden verricht. Wij zijn samen met de Commissie nog bezig om een goede definitie
van groene diensten te creëren. De Commissie weet het nog niet eens.
Dan is het toch onzin om er bedragen af te halen en deze via welke mechanisme
dan ook te verdelen? Wij hebben het over de richting en ik vind dat mevrouw
Vos mij geen recht doet als zij zegt dat ik alleen maar mooie woorden spreek.Ik kom op het hoofdstukje administratieve lasten. Hiervoor is terecht
van verschillende kanten aandacht gevraagd, want het houdt ons allen zeer
bezig. Er zijn de afgelopen tijd heel veel administratieve lasten verdwenen,
maar die hebben niet allemaal geleid een voelbare vermindering van de lasten.
De CDA-fractie heeft bij de algemene beschouwingen het 90-puntenplan ingediend.
Ik ga nu eerst in op de stand van zaken. In de pakketbrief van maart 2004
heb ik mijn concrete voornemens uiteengezet en de commissie-Constandse, die
buitengewoon goed werk heeft gedaan, heeft haar voorstellen naar voren gebracht.
Er zijn een heleboel dingen geschrapt. Dat proces loopt dus, het is nog niet
op zijn eind. In de schriftelijke beantwoording worden op een aantal van de
negentig punten die door de CDA-fractie naar voren zijn gebracht concrete
antwoorden gegeven, bijvoorbeeld over de wijze waarop de Boswet zal worden
beëindigd en de delen die nodig zijn zullen worden geïntegreerd
in de Natuurbeschermingswet of de Flora- en faunawet.De doelstelling was dat de administratieve lasten met 30% zouden
worden verminderd. Dat gaan wij begin 2006 halen. De winst zit met name in
het nieuwe mestbeleid, dat op 1 januari 2006 pas ingaat. De eerlijkheid
gebied te zeggen dat het nieuwe gemeenschappelijke landbouwbeleid en de wijze
waarop dat moet worden vormgegeven – dit komt in de plaats van het oude
systeem van de hectareopgave – in eerste instantie zal leiden tot in
elk geval gevoelde hogere lasten. Het mestdossier zal leiden tot een vermindering
van de lasten met 40%, maar dat gaat pas in op 1 januari 2006.
In dat kader zal ik alle LNV-vergunningen toetsen op nut en noodzaak en zal
ik eventueel eenvoudigere alternatieven zoeken. Het betreft een breed interdepartementaal
project waaraan wij sterk zullen bijdragen. Wij zullen in 2006 tot besluiten
daarover komen.Los van de regelgeving wordt al heel veel bij bijvoorbeeld inspecties
gestroomlijnd. De heer Oplaat en de heer Koopmans hebben daar sterk voor gepleit.
De VWA, de AID en de PD werken al op een heleboel fronten samen met bijvoorbeeld
andere rijksinspecties, de douane, gemeenten en de politie. Het is de bedoeling
om daarbij, geredeneerd vanuit de te bezoeken bedrijven, te komen tot betere
afstemming en samenwerking. Dat gebeurt gedeeltelijk al door het uitvoeren
van gezamenlijke inspecties, maar ook door het uitvoeren van specifieke samenwerkingsprojecten
en het maken van structurele afspraken over samenwerking.De beleving is anders dan de cijfers, daar ben ik mij heel erg van bewust.
De Kamer legt daar terecht de vinger bij. Een belangrijke reden voor het verschil
is dat een aanzienlijk deel van de ambities wel is vertaald in regelgeving,
maar dat deze nog niet in werking is getreden. Dat geldt bijvoorbeeld voor
het nieuwe mestbeleid en de vereenvoudiging van de documentenstroom in samenhang
met I&R voor varkens en Regeling Bedrijfscontrole Dierziekten. Die gaat
overigens ook op 1 januari 2006 in. De invoering van elke nieuwe vorm
van regelgeving leidt daarnaast natuurlijk in eerste instantie tot een gevoelde
belasting en verscherping van regelgeving. Ik begrijp dat. Wij zullen ons
best doen om dat zo veel mogelijk te verminderen. Verbetering van de merkbaarheid
kan naar mijn gevoel niet uitblijven. Men zal het gaan merken. Uiterlijk in
2007, als dat ene LNV-loket er is, kunnen het meervoudig gebruik van gegevens
en de introductie van een enkel bedrijfsnummer zijn ingevoerd. Ik verwijs
voor het overige naar de schriftelijke beantwoording.Ik vind het heel plezierig dat zo wordt meegedacht vanuit de fracties.
Ik vind het een goede suggestie om de eenmalige keuring bij de aanschaf van
een voertuig en de periodieke vervolgkeuring te koppelen aan de dierenaspecten.
Ik zal daarover met de minister van Verkeer en Waterstaat in contact treden.
Een ander punt betreft de keukentafelsuggestie van de heer Oplaat. Naar mijn
gevoel wordt daar gedeeltelijk al invulling aan gegeven, maar wij noemen het
anders. Wij spreken van praktijkpanels. Per regio is er een regiogroep –
dat is een representatieve groep van boeren en tuinders, ondernemers uit alle
bedrijfstakken – actief betrokken bij het meedenken en vormgeven van
eenvoudige regelgeving. Het gaat om verbetering van de aansluiting bij de
praktijk, vereenvoudiging van formulieren en verbetering van formulieren en
brochures. Die panels zijn sinds eind 2004 veelvuldig bij elkaar gekomen.
In die bijeenkomsten leggen wij suggesties aan de mensen voor. Dat levert
veel op. De heer Oplaat denkt wellicht aan nog kleinschaligere bijeenkomsten.
Ik wil mijn gedachten daar best nog eens over laten gaan. Ik kom bij tijd
en wijlen ook aan keukentafels. De omvang daarvan is misschien
niet zo groot als die van de keukentafel van de heer Oplaat, maar in ieder
geval stel ik mij ook aan keukentafels op de hoogte. De idee kan dus hooguit
de schaal betreffen. Mij lijkt dat wij de grondidee al in belangrijke mate
vormgeven.De heer Oplaat (VVD):U bent ook bij mij aan de keukentafel welkom. Er is wel een plekje over.
Ik ben u bijzonder erkentelijk voor het feit dat u zegt het zich te kunnen
voorstellen dat het zo niet wordt beleefd aan de keukentafel. U zegt andermaal
dat dit in de toekomst wel gebeurt en dat het allemaal beter wordt. Wij hebben
via een bureau van Dienst Regelingen in Deventer ook wel eens met die panels
over de uitvoering gesproken. Ik zou willen dat vijfentwintig willekeurige
boeren uit verschillende sectoren en delen van het land u iedere maand een
mailtje stuurden om u mee te delen wat zij zoal hebben gedaan in die maand
en van wie zij zoal bezoek hebben gekregen. Die boeren hoeven niet verenigd
te zijn in panels. U zegt dat het minder wordt, dus u moet zoiets toch aandurven.
Ik ken u en denk ook dat u dat aandurft. U zult zien dat het volgend jaar
afneemt als uw verhaal klopt. Zij zullen zeggen: ik heb deze maand drie bezoekjes
gehad, de maand ervoor vijf en de maand daarvoor zes. Als u die uitdaging
wilt aangaan, hoef ik de motie daarover niet eens in te dienen.Minister Veerman:Ik heb u net gezegd dat ik mijn gedachten erover zou laten gaan. Mijn
gedachten bewegen zich in de positieve sfeer. Of het om vijfentwintig ondernemers
moet gaan of wat dan ook, moet ik nog bestuderen. Ik moet nagaan welke uitvoeringsaspecten
hieraan kleven.De heer Oplaat (VVD):Het maakt mij ook niet uit of het er twintig, dertig of vijfentwintig
zijn.Minister Veerman:Een opvordering als deze kan ik nauwelijks weerstaan.De heer Oplaat (VVD):Maar zegt u dan niet dat u in het voorjaar wel een voorstel zal doen.
Laat dit zo snel mogelijk gebeuren.Minister Veerman:Nu ben ik toegeeflijk en dan is het nog niet goed!De heer Oplaat (VVD):Ja, maar dat kennen wij van vorige keren. Toen beloofde u ook dat het
allemaal minder werd. Toen kwam die prachtige klok. Het wordt alleen niet
gevoeld. Het moet worden geregeld aan de keukentafel. Doe dat nu. Als u waarmaakt
wat u belooft, moet u dit gewoon aandurven en zo snel mogelijk vijfentwintig
mensen regelen. Anders wil ik ze u wel leveren. Er zijn er genoeg.Minister Veerman:Dat komt wel voor elkaar, mijnheer Oplaat. Ik heb er zoveel vertrouwen
in dat wij het gevoel kunnen versterken dat het echt minder wordt, dat wij
uw suggestie wel kunnen volgen. Of het er vijfentwintig of dertig worden,
zullen wij wel zien. Wij zien nog wel hoe wij het vormgeven. Het is in het
belang van iedereen dat wij ervoor zorgen dat het gevoel ontstaat dat het
minder wordt. Met de mestwetgeving wordt het alleen anders. Dan zal het even
lijken of het erger wordt. Aanvankelijk zullen wij dus nog het nodige gegrom,
geween en tandengeknars vernemen. De wegen die u voorstelt, kunnen wel leiden
tot meer draagvlak.De heer Koopmans (CDA):Een beter gevoel aan de keukentafel vanwege een vermindering van administratieve
lasten is het beste te bewerkstelligen door regels af te schaffen. De minister
heeft in de schriftelijke beantwoording antwoord gegeven op enkele van de
negentien punten uit het plan van zijn departement. Daarover wil ik vijf dingen
opmerken. Ten eerste zei de minister net dat hij de Boswet zou intrekken,
terwijl in zijn schriftelijk antwoord staat dat hij dat alleen overweegt.
Ik ga ervan uit dat wat de minister hier net heeft gezegd, de gang der dingen
wordt. Ten tweede schrijft de minister in zijn antwoord op de vraag over het
gewasbeschermingsplan niet dat hij dat vanwege het nut wil behouden. Hij zegt
alleen dat het eenmaal afgesproken is. Wij bestrijden het nut er echter van.
Wij maken uit gesprekken op dat het geen nut heeft. Daarom zouden wij het
afgeschaft willen zien. Ten derde antwoordt deze minister net als andere ministers
dat de inspecties meer zullen samenwerken en dat daar een project en traject
voor worden opgesteld. Wij maken graag de volgende concrete afspraak. De overheid,
dus het Rijk, de waterschappen, de provincie en alle andere inspecties kunnen
wat ons betreft maximaal twee keer per jaar aankloppen voor reguliere inspecties.
Uitgesloten moet worden dat er elke week wel iemand op bezoek kan komen. Dit
mag alleen in geval van calamiteiten of indien is voorzien dat iemand zijn
zaken niet op orde heeft. Reguliere inspecties mogen maximaal twee keer per
jaar plaatsvinden. Ten slotte vormen testen en keuringen een buitengewoon
belangrijk en duur onderdeel van de administratieve lasten. In antwoord op
de voorstellen van de CDA-fractie schrijft de minister dat die in algemene
zin uit Europees beleid voortkomen. De CDA-fractie heeft alleen gemerkt dat
er op een aantal fronten nationale koppen zitten. Wil de minister specifiek
onderzoek laten doen naar de vraag wat exact de nationale kop is op bepaalde
Europese verplichtingen? Wil hij de Kamer daar vervolgens over rapporteren
zodat kan worden nagegaan hoe er verminderingen in kunnen worden aangebracht?Minister Veerman:Wat dat laatste betreft, denk ik dat wij dit kunnen betrekken bij de reguliere
rapportage over hoe het met de vermindering van de administratieve lasten
staat. Ten aanzien van de Boswet heb gezegd wat ik heb gezegd, ook ten aanzien
van die onderdelen waarvan het noodzakelijk is om deze onder te brengen in
twee andere wetten, respectievelijk in de Flora- en faunawet. Het gaat daarbij
om datgene wat niet kan worden gemist. Op de vraag aangaande inspecties kan
ik geen ja zeggen. Dat moet ik onderzoeken, want dat gaat ook over inspecties
die betrekking hebben op andere departementen en andere verantwoordelijkheden.
Ik ben wel bereid om te kijken of de suggestie die u nu doet, respectievelijk
de eis die u stelt, in de praktijk gestalte kan krijgen, doordat ook andere
departementen of diensten en bijvoorbeeld waterschappen daaraan zouden willen
meewerken. Daarin wil ik met u meegaan om te bezien of wij dat praktisch uitvoerbaar
gestalte kunnen geven.De heer Koopmans (CDA):Wat betreft dat laatste punt, het maximaal twee keer per jaar mogen aankloppen vanuit de overheid, begrijp ik dat dit vanuit de overheid gezien,
ingewikkeld is en daarom begrijp ik het antwoord van de minister wel. Wij
moeten hier echter eens leren om ons in de schoenen van de ondernemer te verplaatsen,
want die zit met het praktische probleem dat elke week Jan en alleman met
een blocnote en met nota's, papieren en formulieren in de hand bij hem aanklopt.
De CDA-fractie vindt het nodig dat wij nu eens als overheden – het geldt
vooral voor het Rijk, want daar staan wij hier voor – echt stappen gaan
zetten en zelf de zaak op orde maken, zodat wij maximaal nog maar twee keer
per jaar aan de deur staan bij een goedwillende ondernemer.Minister Veerman:Vanuit een weer ander vorig leven kan ik de suggestie van de heer Koopmans
alleen maar onderschrijven, maar in mijn huidige verantwoordelijkheid vraag
ik de ruimte om dit te onderzoeken. Ik zal de Kamer rapporteren wat daarvan
de bevindingen zijn. De intentie is duidelijk: ik wil dit bewerkstelligen,
maar het ligt niet alleen in mijn macht.De heer Koopmans (CDA):Ik zal daar ook op terugkomen bij de coördinerend minister, minister
Zalm van Financiën, wat betreft de administratieve lasten. Ook zal ik
er bij, naar ik meen, minister Pechtold op terugkomen wat betreft de Andere
Overheid. Als het echter alleen maar blijft bij onderzoeken en goede wil,
dan zullen wij proberen dit eens scherp in de Kamer vast te leggen.Minister Veerman:Ik zal mijn best doen om te kijken of het realiseerbaar is en ik zal de
Kamer daar verslag van doen.De heer Oplaat (VVD):Wat collega Koopmans voorstelt, kun je hangen aan het plan dat wij vorig
jaar hebben ingediend, in die zin dat waterschappen, provincies, gemeenten
en andere bevoegden de gegevens kunnen opvragen bij één databank,
waar deze zaken onder toezicht beheerd worden. Mocht er dan nog wat mis zijn,
dan kan de verantwoordelijke instantie naar de desbetreffende ondernemer gaan.
Daarmee kom je uiteindelijk bij het plan van de CDA-fractie: niet vaker dan
twee keer per jaar aankloppen.De voorzitter:Ik stel vast dat dit een opmerking is die u ook in uw tweede termijn had
kunnen maken.Minister Veerman:Ik zal de opmerking van de heer Oplaat ter harte nemen.Voorzitter. Ik kom bij de vraag van de heer Slob met betrekking tot de
inkomenspositie van boeren. Wij komen apart te spreken over de landbouwnotitie
en ik denk dat wij dit debat beter daarbij kunnen voeren. Eén ding
wil ik hier nog wel zeggen. De cijfers wijzen uit dat er enorme verschillen
zijn tussen de verschillende sectoren, maar ook en vooral tussen ondernemers
binnen de sectoren. Zo is het verschil in de akkerbouw tussen de best en de
minst goed presterende akkerbouwer € 184.000 in 2003. Het grootste
verschil doet zich in de glastuinbouw voor. Daar is het verschil bijna € 500.000
tussen de beste en de minst goede. Wij hebben het dan over gezinsinkomens
op dat niveau. Dit is al eerder vastgesteld en het is ook de reden waarom
ik steeds hamer op het belang van goed ondernemerschap. Het is al sinds het
in de jaren zestig verschenen proefschrift van de heer Zachariasse duidelijk
dat er enorme inkomensverschillen zijn tussen ondernemers. Daarom dient er
meer nadruk gelegd te worden op dat ondernemerschap. Ik denk dat wij hierop
terug kunnen komen tijdens de bespreking van de visienota.De heer Slob (ChristenUnie):Ik vind het uitstekend om erop terug te komen, maar ik heb het juist gemist
in uw visie. Het viel mij op dat u zo weinig op die inkomens inging en daar
eigenlijk nauwelijks een plek voor had ingeruimd. Dat heeft mij een beetje
verbaasd, omdat het een heel belangrijk onderwerp is. Laten wij dan afspreken
dat wij er in februari verder over spreken. Mocht u aandrang hebben om tegen
die tijd nog iets op papier aan ons toe te vertrouwen als aanvulling op de
notitie, dan houden wij ons aanbevolen.Minister Veerman:Ik weet nu alvast wat u bij die gelegenheid zult vragen, dus dat draagt
alleen maar bij aan mijn voorbereiding.De heer Van den Brink heeft gevraagd wanneer sprake is van een level playing
field. Een echt level playing field op de relevante terreinen bestaat natuurlijk
niet. De specifieke omstandigheden zijn daarvoor te verschillend van lidstaat
tot lidstaat. Het gaat om het creëren van gezonde concurrentieverhoudingen.
Voor Nederland wil dat zeggen dat strengere nationale regelgeving bovenop
de Europese regelgeving moet worden voorkomen of teruggedrongen. Dat is de
inzet van het kabinet.Ik kom op het onderwerp van de bio-based economy. Ik ben zeer content
over de steun die de Kamer geeft aan deze gedachte. Het onderzoek van de heer
Sanders loopt. Volgend jaar zullen de resultaten beschikbaar komen. Ik heb
mij door de heer Sanders, die ik al jaren ken, op de hoogte laten stellen.
Het gaat om een terrein dat direct met innovatie te maken heeft, maar waar
Nederland nog niet op vooroploopt. Het gebruik van biomassa voor energie en
niet-voedselproducten is hier een onderdeel van. Het kabinetsbeleid voor biobrandstoffen
is bekend. Vanaf 2007 is het voor motorbrandstoffen verplicht om 2%
van de afzet in Nederland in te vullen met biobrandstoffen. Daarnaast komt
er een subsidieregeling om ontwikkelingen in het gebruik van innovatieve biobrandstoffen
te stimuleren. De drijvende kracht achter de bio-based economy is het toevoegen
van zo veel mogelijk waarde aan biomassa. In mijn visie vormt toepassing van
biomassa voor energieopwekking en brandstoffen daarbij het sluitstuk. De hoogste
waarde kan worden toegevoegd door van reststromen kennisintensieve producten
te maken: materialen, chemicaliën, basischemicaliën of hogere chemicaliën.
Dat moet uiteraard op een duurzame manier gebeuren. De land- en tuinbouw heeft
een heel lange ervaring met het gebruik van reststoffen. Op die ervaring kan
in de vorm van innovaties worden voortgebouwd. Ik vind het belangrijk dat
niet alleen de toepassing van biobrandstoffen uit plantaardige oliën
en suikers wordt gestimuleerd, maar vooral ook de ontwikkeling van meer geavanceerde
biobrandstoffen uit reststromen, die minder kosten en betere milieuprestaties
leveren. Voor ons land, met zijn heel sterke chemische en agrofoodsector en
met zijn hoge grondprijzen, liggen hier kansen, meer dan in de grootschalige
teelt van energiegewassen, zij het dat dit voor bepaalde regio's niet moet
worden uitgesloten.Op welke manier ondersteunt het kabinet deze ontwikkelingen? Namens D66
werd een actieplan bio-based economy gesuggereerd. Op 13 december 2004 heb ik de zogenaamde LNV-groeibrief naar de Kamer gestuurd. Internationale
ontwikkelingen in de richting van een bio-based economy beschouw ik als zeer
interessant voor Nederland. Samen met de departementen van Economische Zaken
en van VROM laten wij een studie uitvoeren naar de voor ons land kansrijke
businessketens in de bio-based economy.Per 1 november gaat de interdepartementale programmadirectie Energietransitie
van start. Een van de functies van deze directie is het aanjagen en ondersteunen
van transities op het gebied van energie. De nieuwe directie zal samen met
bedrijfsleven, wetenschap en maatschappelijke organisaties innovatieve projecten
tot stand brengen en een langetermijnperspectief voor dit soort energievoorziening
bewerkstelligen, ook op het gebied van biobrandstoffen. Ik zal de Kamer nader
informeren over de plannen van de directie.De heer Waalkens heeft een plan met suikerbieten en biomassa genoemd.
Ik hoor graag of dit plan uit de sector zelf voortkomt. Dat zou mijn voorkeur
hebben, al was het maar om het commitment van de sector en de bedrijven te
bevorderen.De heer Van der Ham (D66):Ik zou het einddoel met de bio-based economy graag concreet maken. Ik
heb gesuggereerd om voor 2030 uit te gaan van minstens 30%.Minister Veerman:Ik kan dat eenvoudigweg niet overzien. Op het moment dat de studies meer
duidelijkheid bieden, kunnen realistische ambities worden gesteld. Nu zou
het een slag in de lucht zijn.De heer Waalkens (PvdA):De minister vroeg of er volledige overeenstemming over is om dat pilotproject
nu in gang te zetten. Natuurlijk is dat niet zo. Om te beginnen, heb ik het
niet zelf bedacht. Ik ben politicus en dit komt uit de koker van wetenschappers.
Niet alleen in Nederland, maar in de hele wereld is men bezig om biomassa
te kraken, op modulair niveau af te breken en vervolgens nieuwe toepassingen
te introduceren. Als zo'n pilot van start gaat, is het natuurlijk van belang
dat ook de andere belangen zich daaraan committeren. Het hele project heeft
een budgettair beslag van ongeveer 8 mln. Wij hebben in dit verband gezegd
dat er eigenlijk een claim van 4 mln. bij het FES neergelegd moest worden
opdat ook de andere partners kunnen inschuiven en gebieden kunnen gaan meedoen.Minister Veerman:Dank voor dit antwoord. Ik beschouw dit als een van de voorbeelden die
in het totaal een plek zouden kunnen krijgen. Bij de beoordeling van de amendementen
kom ik hier nog op terug.De heer Koopmans (CDA):Ik ben positief over de wijze waarop de minister bio-based economy beschrijft.
Het is ook goed dat er een interdepartementale werkgroep aan de slag gaat.
Ik vind het echter nog belangrijker om te horen of de minister of zijn collega's
al middelen willen vrijmaken om ervoor te zorgen dat er in het fundamentele
onderzoek dat hiernaar gaande is, geld genoeg beschikbaar is voor deze in
onze ogen en blijkbaar ook in die van de minister kansrijke sector.Minister Veerman:Wij bevinden ons in het stadium van een studie naar de vraag of het überhaupt
een rol zou kunnen spelen in Nederland en, zo ja, wat dit dan kan betekenen.
Ik vind het dus nog te vroeg om daar al gelden voor te reserveren. Onderzoeksgelden
en -mogelijkheden zijn er naar mijn mening voldoende. Een en ander is ingepast
in de onderzoeksfaciliteiten zoals wij die nu kennen. Aangezien onderzoekers
altijd meer geld nodig hebben – dat weet ik ook weer uit het verleden;
ik kan het ook niet helpen – ben ik terughoudend om nu alweer fondsen
in het vooruitzicht te stellen. Ik wil eerst even bekijken wat dit oplevert,
voordat ik wil ingaan op de vraag of wij hier nog verdere stappen in moeten
zetten. Immers, elke euro is een uitnodiging tot vervolgonderzoek. Daar komt
nooit een einde aan.De heer Van den Brink heeft gevraagd naar het subsidiëren van duurzaam
geproduceerde biomassa, inclusief mest. Daar waar het om elektriciteitsopwekking
gaat, gebeurt dat al. Sinds de MEP-subsidie wordt de onrendabele top gesubsidieerd,
ook voor CO-vergisting. In het kader van het Belastingplan 2006 worden voorts
maatregelen voorgesteld voor biotransportbrandstoffen.Ik kom op de duurzame visserij en in het bijzonder de pulse-kor. Verschillende
sprekers hebben hierover het woord gevoerd. De CDA-fractie vroeg evenals de
fracties van de SGP en de ChristenUnie met name naar de stand van zaken met
betrekking tot de pulse-kor. De visserijsector staat aan het begin van een
belangrijk overgangsproces. Het gaat om aanpassing en een overgang naar duurzaam
vissen en maatschappelijk verantwoord opereren, zoals dat ook in andere sectoren
aan de gang is. Van een sterk productiegerichte sector moet de sector komen
tot een vorm van produceren en vissen die maatschappelijk verantwoord en ecologisch
houdbaar is. In deze periode waarin de sector onder met name grote economische
druk staat, is het van belang om te zoeken naar mogelijkheden voor de sector
om zich hieraan aan te passen.Steeds blijkt weer dat de grondstof "vis" in steeds beperktere
mate beschikbaar is, dat de zogenaamde TAC's, de total allowable catches,
steeds verder onder druk komen te staan en dat de bijbehorende quota steeds
moeten worden gekort. Daarenboven stijgen de brandstofprijzen en worden de
kosten van de vangst sterk verhoogd. Dit alles leidt tot een sterke druk op
de rentabiliteit en een zorgelijke situatie in de sector, met name de kottersector.
Ik maak mij toch sterk voor een duurzame visserij, nationaal en internationaal.
Ook financieel zal ik mij daarvoor inzetten; dat moge gebleken zijn. Meer
in het bijzonder gaat het hier om de al eerder aangekondigde saneringsgelden
waarvoor de aanmelding nu loopt, maar ook om de mogelijkheid tot het introduceren
van de pulse-kor. De laatste proefnemingen op dit gebied zullen lopen tot
mei 2006. Naar verwachting is er dan een pulse-kor die rijp is voor serieproductie.Ik heb in Brussel aan de hand van het onderzoeksrapport toestemming gevraagd
voor het gebruik van deze techniek. De Eurocommissaris, de heer Borg, heeft
toegezegd voor het eind van het jaar daarover uitsluitsel te geven. De mate
en de schaal waarop de pulsevisserij in de praktijk zal worden toegepast,
is afhankelijk van de keuze die de sector zelf maakt. Ik zal mij op alle fronten
blijven inzetten om de benodigde financiële middelen daarvoor te genereren.
Een duidelijker toezegging kan ik niet doen: het geld is er nog niet, maar
ik blijf mij op alle fronten inzetten om de benodigde financiële middelen
te vinden.De heer Atsma (CDA):Er zijn vragen gesteld over de IJsselmeervisserij en de kokkelvisserij.
Ik neem dat u daar nog even op ingaat.Minister Veerman:Het rapport van de commissie-Maljers, waarin een redengeving wordt gegeven
voor de afslag van 20 mln. op het berekende bedrijfseconomische schadebedrag
van 105 mln., is naar mijn mening niet voldoende gestaafd door juridische
argumentatie. Dit is een vermindering van 20 mln., die niet nader is gespecificeerd.De heer Atsma (CDA):De minister gaat daar met zijn bod ver onder zitten. Waarom gaat het kabinet
niet ruimhartig om met het advies van de commissie, een advies dat na lang
wikken en wegen is gegeven? Wij hebben de indruk dat dit een goed advies is,
inclusief de sociale paragraaf. Het zou goed zijn om daar nu snel een punt
achter te zetten, aangezien het wel gaat om het opheffen van de totale sector
in Nederland.Minister Veerman:Dat is juist. Die afweging hebben wij eerder gemaakt en de redengeving
daarvoor is uitvoerig gewisseld met de Kamer. De redengeving voor het met
20 mln. verminderen van het schadebedrag is juridisch gezien te eenvoudig.
Wij moeten ons hier relateren aan de bestendige praktijk: wat mag gerekend
worden tot het normale ondernemersrisico en wat is in dezen het reële
risico dat is gelopen op een verminderde vangst die het gevolg is van veranderde
wetgeving, dan wel van uitspraken van de Raad van State over verleende vergunningen
die zoals bekend niet zijn gehonoreerd. Daar is een reële schatting van
gemaakt, namelijk dat ongeveer 25% in mindering moet worden gebracht.
Bij het ondernemersrisico ben ik in het onderste deel van de bandbreedte gaan
zitten die bijvoorbeeld bij VROM wordt gehanteerd voor schadeberekeningen,
namelijk 20%. Dat leidt tot een houdbare en naar Brussel toe verdedigbare
grondslag voor de schade-uitkering.De heer Atsma (CDA):U zegt dus feitelijk dat de commissie haar werk niet goed heeft gedaan.
Wij betwijfelen zeer of de commissie haar werk niet goed heeft gedaan. Verder
is het te billijken dat het bedrag dat daarvoor wordt uitgetrokken uit het
Waddenfonds wordt gehaald.Minister Veerman:Over het laatste zijn wij het eens. De commissie heeft op het punt van
het beoordelen van de omvang van het in mindering brengen als gevolg van de
juridische problematiek van de vergunningverlening haar werk niet op die wijze
gedaan zoals dat naar mijn gevoel juridisch noodzakelijk was geweest.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wij vinden het toch wat vreemd dat de minister de commissie-Maljers instelt,
die volgens ons haar werk goed doet, en dat dan de conclusie van de minister
is dat deze commissie haar werk eigenlijk niet goed heeft gedaan en dat hij
er een schepje bovenop doet. De sector heeft het gevoel dat hij twee keer
wordt gepakt. De minister heeft het over ondernemersrisico, maar de sector
zegt dat zij nu twee keer de dupe worden. Heeft de minister hier een duidelijke
uitleg over? Ik vind dit toch een vaag verhaal.Minister Veerman:Ik begrijp de argwaan die bij mevrouw Snijder bestaat, maar dit verhaal
sluit als een bus. Het verhaal van de commissie was eenvoudigweg dat het juridische
aspect op 20 mln. werd gewaardeerd, tout court, verder niets. Ik geef een
argumentatie voor de vermindering die wij in rekening moeten brengen, op twee
gronden. Die heb ik net genoemd en ik denk niet dat het zin heeft om deze
te herhalen. Dit zijn erkende juridische gronden, die te maken hebben met
het bepalen van de juiste hoogte van het schadebedrag. De commissie geeft
die helemaal niet, maar zegt simpelweg dat zij dat op 20 mln. zet. Daar kan
ik geen kant mee uit. De commissie kan ook wel 30 mln. of 15 mln. zeggen.
Als zij daar geen enkele reden voor geeft, maar simpelweg zegt: laten wij
het daarop houden, dan neem ik daar kennis van, maar ik heb het uitgeven van
publiek geld te verantwoorden en moet mij spiegelen aan de wijze waarop dat
in gelijksoortige gevallen is aangepakt. Dat zijn de twee redenen die ik zojuist
heb gegeven.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Dan is de conclusie dat de commissie in uw ogen haar werk niet goed heeft
gedaan. Dan had de commissie helemaal niet ingesteld hoeven te worden. Die
indruk krijgen wij nu en die indruk heeft ook de sector. Dat stelt ons echt
bijzonder teleur.Minister Veerman:De instelling van de commissie is het gevolg geweest van een discussie
die wij met de sector hebben gehad over de wijze waarop deze het best het
politieke feit onder ogen kon zien van het stoppen van de mechanische kokkelvisserij.
Ik heb daar met de sector uitvoerig over gesproken. De sector stond voor de
keuze: simpelweg doorvissen en het risico nemen dat vergunningen worden geweigerd,
of de weg ingaan van het verkrijgen van een redelijke schadevergoeding. Dan
zijn er twee mogelijkheden om die schadevergoeding vast te stellen: door de
rechter of door een commissie van deskundigen. Die commissie van deskundigen
genoot de voorkeur. Daarvan zijn de leden benoemd met instemming van beide
partijen. Vervolgens komt de commissie met een onderbouwing van het bedrijfseconomische
deel van de schade die is uitgevoerd door een bureau. Daar heb ik niets aan
afgedaan en mij volledig achter geschaard.Het juridische aspect is in de loop van de tijd alleen maar scherper geworden
door de afwijzing van vergunningen door de rechter, in dit geval de Raad van
State. Dat wordt niet beargumenteerd, maar er wordt simpelweg een bedrag van
20 mln. genoemd. Dat kan natuurlijk nooit voldoende reden zijn om het rapport
als geheel over te nemen. Ik neem het deel over waarvan ik vind dat het goed
is beargumenteerd, en ik kom tot een zelfstandige beoordeling van het juridische
aspect aan de hand van de jurisprudentie over gelijksoortige gevallen en de
relevante wetgeving. Ik zeg dus niet dat de commissie haar werk slecht heeft
gedaan, maar dat zij haar werk op dat juridische punt onvolkomen heeft gedaan.Mevrouw Van Velzen (SP):Mijn fractie heeft ook gekeken naar de voorstellen om de kokkelvisserijsector
uit te kopen en komt tot de conclusie dat er sprake is van een warme, zo niet
hete sanering. Wat ons betreft kan het wel een tandje minder, om even de andere
kant van het verhaal te laten zien. Ik hoop dat wij op een later moment over
de inhoud kunnen spreken. Dit is een financieel voorstel waar
wij niet even snel overheen moeten rammen, want het gaat om een groot bedrag.Wij hebben lang gesproken over waarom wij van de mechanische kokkelvisserij
in de Waddenzee af willen. Er is een akkoord gekomen tussen de Kamer met het
kabinet. Ik ben erg bang dat wij er nu wel voor zorgen dat de mensen die erbij
betrokken zijn, zoals de vissers en de sector die erachter zit, goed worden
uitgekocht, maar dat die boten, waarmee het bodemleven van de Waddenzee werd
vernietigd, keihard worden verkocht aan andere landen, zodat de sector bijvoorbeeld
aan de buitenkusten van Afrikaanse landen gewoon weer verder kan gaan. Ik
wil graag horen of de minister dat probleem erkent en wat wij daaraan doen,
zodat wij niet het probleem hier uitkopen, terwijl het ergens anders weer
ontstaat.Minister Veerman:Daarbij is de vraag bepalend of de mechanische kokkelvisserij op andere
plaatsen van de wereld dezelfde nadelige gevolgen heeft als die waarvan naar
ons oordeel in de Waddenzee sprake is geweest. Ik kan dat niet beoordelen.
Dat zal afhangen van de plaats waar die boten terechtkomen. De vraag is echter
of wij daarin een rol vervullen.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik ben geen deskundige, maar mijn inschatting is dat de Afrikaanse kustwateren
waar naar kokkels kan worden gevist, ook kwetsbare gebieden zijn. Misschien
is de minister niet formeel verantwoordelijk, maar wij willen weten of het
probleem niet wordt verplaatst. Wij steken immers veel belastinggeld in de
sector. Ik verzoek de minister dan ook om zich wat dit betreft iets actiever
op te stellen.Minister Veerman:De situatie die mevrouw Van Velzen nu aan de orde stelt, is mij niet bekend.
Ik vrees dat wij dit debat dunnetjes over zullen doen naar aanleiding van
de uitvoerige brief die op 14 oktober jongstleden aan de Kamer is gestuurd.
Het lijkt mij dus goed om dat debat niet nu te voeren.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik verzoek de minister om schriftelijk op deze kwestie terug te komen,
voordat wij dit plan uiteindelijk met de Kamer afstemmen.Minister Veerman:Mevrouw Van Velzen heeft een vraag gesteld. Tijdens de voorbereiding op
het algemeen overleg over deze kwestie – dat zal vrijwel zeker plaatsvinden –
kan dat worden meegenomen.De voorzitter:De Kamer kan op deze kwestie ook terugkomen tijdens de procedurevergadering
van aanstaande dinsdag.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Ten aanzien van de theoretische beoordeling om te bepalen wat er eventueel
nog aan mechanische kokkelvisserij mogelijk is, vraag ik mij af wat er dan
moet worden gesaneerd. De minister heeft besloten om 75% daarvan te
erkennen. Kan de minister toelichten hoe hij aan dat percentage komt? Ik kan
mij overigens voorstellen dat dit in de stukken aan de orde komt. Ten aanzien
van de besteding van het Waddenfonds heeft de heer Atsma gisteren gesproken
over een verdeling van 50%-50%. Ik kan mij echter niet herinneren
dat dit een kabinetsbesluit is en hoop dat de minister zich aan dat besluit
zal houden. Hopelijk blijft zijn inzet dat tweederde voor de natuur is en
dat de rest aan economische versterking wordt besteed. Als het goed is, zal
hij ook andere partijen erbij betrekken om die economische versterking vervolgens
aan te zetten.Minister Veerman:Naar mijn idee is de eerste vraag van mevrouw Kruijsen in de brief voldoende
duidelijk beantwoord. Dat percentage is gebaseerd op de berekeningen die ten
grondslag hebben gelegen aan het rapport-Meijer van destijds. Die zijn gemaakt
door Alterra en een ander instituut. Ik verwijs naar dat feitelijke onderzoek.In antwoord op de tweede vraag van mevrouw Kruijsen merk ik op dat ik
eerder tegen de Kamer heb gezegd dat daarbij is inbegrepen dat voor het gedeelte
dat niet de natuur betreft, medefinanciering door andere partijen uiteindelijk
kan leiden tot een verdeling van 50%-50% van het totaal van
de middelen. Ik meen overigens dat dit ook in de schriftelijke antwoorden
staat.De heer Atsma (CDA):De minister heeft dat misschien wel op die wijze in de schriftelijke verslagen
opgenomen, maar ik heb het stenografisch verslag van het eerder gevoerde debat
over het Waddenfonds en dat van het VAO, dat in deze zaal is gehouden, erop
nagelezen. Daarin staat dat de minister wel degelijk aangeeft dat die verdeling
van 50%-50% wat hem betreft bespreekbaar is, mits het kwalitatief
goede projecten betreft. Het laatste staat wat ons betreft natuurlijk als
een paal boven water. Als er geen sprake is van goede projecten, is het niet
nodig om over geld te spreken. Constructies waardoor men door het matchen
van economische activiteiten boven de 50% komt, zijn in veel opzichten
denkbaar. De kern van de vraag is of de minister bereid is om de ene helft
van het bedrag te oormerken voor ecologische ontwikkeling en om de andere
helft voor duurzame, economische ontwikkeling ter beschikking te stellen.
Op die vraag heeft de minister de Kamer een bevestigend antwoord gegeven.
Daarbij heeft hij wel als voorwaarde gesteld dat het goede projecten betreft.
Ik ben bereid om de minister het verslag te overhandigen waaruit dat blijkt.
Nu lezen wij ook in de begroting van het ministerie van LNV dat het bedrag
van ongeveer 800 mln. beschikbaar komt. Dat is te danken aan duw- en trekwerk
van de Kamer. Wel hebben wij begrepen dat het bedrag voor de kokkelvisserij
daarvan zal worden afgetrokken. Dat hebben wij echter geaccepteerd. Daarnaast
heeft de minister voorgesteld om 64% daarvan voor de ecologie te bestemmen.
Dan zijn de verhoudingen echter totaal zoek. Ook het uitkopen van een kokkelsector
draagt immers in de eerste plaats bij aan versterking van de ecologie van
het wad. Dat heeft niets te maken met economische structuurversterking, want
het waren uitstekend renderende bedrijven.Minister Veerman:Ik denk dat het antwoord dat ik destijds heb gegeven, helder is, maar
dat uit de aard van goede projecten en economische sferen medefinanciering
altijd een onderdeel is, hetzij een private medefinanciering, hetzij medefinanciering
door de overheid. Ik zie daarin dus geen tegenspraak. Ik zal de opmerking
van de heer Atsma echter nog eens in de ministerraad bespreken.De voorzitter:Ik zie verschillende woordvoerders klaar staan, maar ik ga nu toch een
ander voorstel doen.De heer Slob (ChristenUnie):Mijn vraag gaat niet over de Wadden.De voorzitter:Mag ik even uitpraten? Naar aanleiding van de ene vraag zie ik weer andere
mensen naar voren komen. Over dit punt wil ik het debat nu dus eigenlijk stoppen;
er is afgesproken dat hierop zal worden teruggekomen. Ik heb begrepen dat
de heer Slob een vraag heeft over een ander punt.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb een korte vraag over de schriftelijke beantwoording over het garantiefonds
voor de visserij.De voorzitter:Ik probeer eerst aandacht voor uw vraag te krijgen, misschien ook van
de heren Van der Ham en Atsma, die niet eens horen dat ik tegen hen praat.
Het zou van respect getuigen als zij even naar collega Slob willen luisteren.De heer Slob (ChristenUnie):Niet voor mij persoonlijk. Volgens mij heeft het onderwerp van de visserij
onze aandacht hard nodig. Dat geldt ook voor het garantie-fonds. In Spanje
zijn de eerste blokkades al bezig. In Nederland is daar ook al mee gedreigd.
Dat moeten wij koste wat het kost zien te voorkomen. Ik ben erg benieuwd binnen
welke termijn de Europese duidelijkheid over het garantiefonds er gaat komen.
Kan de minister daar een indicatie van geven? Volgens mij moet dat niet langer
duren dan nodig.Minister Veerman:Dat laatste ben ik volstrekt met u eens. Ik heb met Commissaris Borg afgesproken
dat hij daar op korte termijn op terugkomt en dat ik daarover binnen veertien
dagen, voor 10 november, met hem een gesprek onder vier ogen zal hebben.Aan de schriftelijke beantwoording kan ik toevoegen dat ik voor de aalvisserij
binnenkort een plan in ontvangst zal nemen van de desbetreffende werkgroep.
Ik stel voor dat wij daar in het overleg op terugkomen. Ik heb geld beschikbaar
gesteld voor het saneren van de IJsselmeervisserij. Ik stel vast dat 35 bedrijven
willen saneren. Ik bezie nu in hoeverre de regeling moet worden veranderd
om de gewenste, tot 50% verdergaande sanering gestalte te geven.De heer Atsma (CDA):Daaraan was een vraag gekoppeld: als het nodig is om iets bij te plussen
om die sanering mogelijk te maken, is dat voor ons zeer bespreekbaar.Minister Veerman:Voorlopig is de omvang van het fonds niet het probleem.Op het punt van de luchtwassers heeft de heer Koopmans mij gevraagd om
een subsidieregeling in het leven te roepen en om daarvoor 15 mln. te reserveren.
Ik ben met hem van mening dat de introductie van gecombineerde luchtwassers
in de veehouderij een ontwikkeling met veel perspectief is. Daarmee kunnen
grote reducties tot stand worden gebracht, zowel in stof en geur als in ammoniak.
Vooral de grote veehouderijbedrijven kunnen daar baat bij hebben. Samen met
de staatssecretaris van VROM wil ik de invoering van die luchtwassers bevorderen.
Ik steun daarom de gedachte van de CDA-fractie om de introductie te stimuleren.
In de eerste plaats dragen wij bij aan de ontwikkeling van de gecombineerde
luchtwassers. Er is behoefte aan die luchtwassers, die zo zuinig mogelijk
zijn en waarvan de investeringskosten niet te hoog moeten zijn. Die innovatie
willen wij bevorderen. Bovendien moeten wij de milieuprestaties natuurlijk
meten, zodat die nieuwe luchtwassers kunnen worden toegelaten. Er is een toegekende
FES-claim van 10 mln. beschikbaar om dat uit te zoeken. Wij zetten alles op
alles om die luchtwasser medio 2006 toegelaten te hebben. In de tweede plaats
gaat het om het stimuleren van die invoering. Dat willen wij doen met twee
instrumenten, ten eerste het zogenaamde fiscale instrument van VAMIL en MIA
en ten tweede het openstellen van een investeringsregeling voor gecombineerde
luchtwassers. Ik ben van plan om die regeling in de loop van 2006 open te
stellen. Ik denk dat dat in 2007 tot betalingsverplichtingen zal leiden, gelet
op de tijd die gemoeid is met de voorbereiding daarvan.Met de staatssecretaris van VROM ben ik van mening dat het nodig is om
te investeren in luchtwassers. De Kamer begrijpt dat in de eerste plaats toestemming
van Brussel verkregen moet worden voor een dergelijke subsidieregeling. In
overleg met de sector wordt een prognose opgesteld over de te verwachten investering
in de luchtwassers. Op basis van die prognose kunnen de benodigde overheidsmiddelen
worden bepaald. Een plan van aanpak zal nog voor het einde van dit jaar aan
de Kamer worden aangeboden. Dan bestaat ook een beter inzicht in de behoefte
aan investeringssteun. Dan kan ook aangegeven worden hoe de regeling gefinancierd
moet worden. Ik ben bereid de Kamer tegemoet te komen op dit punt. Ik zeg
toe om in het jaar 2006 een subsidieregeling open te stellen voor investeringen
in gecombineerde luchtwassers tot een maximum van 15 mln.De heer Oplaat (VVD):Dat is positief nieuws. Wij zijn dit jaar op bezoek geweest bij een bedrijf.
Wij hebben dat georganiseerd. Er zijn ook mensen mee geweest van LNV en VROM.
Als mocht blijken dat het systeem van luchtwassers goed functioneert en dus
leidt tot 90%-95% reductie aan ammoniak, kan het dan ook ingezet
worden in de reconstructiegebieden? Is het geen oplossing om bedrijven op
hun plek te laten zitten in deze gebieden? Bedrijfsverplaatsing is immers
peperduur.Minister Veerman:Ik heb er nooit een geheim van gemaakt dat de mogelijkheid van technische
oplossingen die de vereiste vermindering van de milieubelasting tot gevolg
hebben even goed is als andere mogelijkheden om te komen tot vermindering
van milieubelasting in het betreffende gebied.De heer Oplaat (VVD):Moeten wij daarop de Reconstructiewet aanpassen of kan dit binnen de huidige
wetgeving?Minister Veerman:Dat kan ik op dit moment niet beoordelen. Ik zal dat uitzoeken.De heer Koopmans (CDA):Dank voor de toezegging. Ik wil graag specifiek zicht verkrijgen op de
financiën. De minister zegt een bedrag van 15 mln toe. Hij zegt ervan
uit te gaan dat de betalingsverplichting pas in het jaar 2007 geldt. Begrijp
ik echter goed dat als er aanvragen zijn er ook in het jaar 2006 tot een bedrag
van 15 mln uitgekeerd kan worden voor dit soort luchtwassers?
De minister wil de regeling toch in 2006 openstellen?Minister Veerman:Ik wil graag in de gelegenheid worden gesteld om samen met staatssecretaris
Van Geel de financiering te regelen. Ik verwacht die regelingen in het jaar
2006 open te kunnen stellen. Het is echter zeer de vraag of dat ook tot betalingsverplichtingen
leidt in dat jaar. Eerst moet er goedkeuring van Brussel verkregen worden.
Ook moet er een geverifieerd systeem komen. Dat krijgen wij in 2006 wel voor
elkaar. In het zicht van het ontstaan van deze mogelijkheid kunnen wij ondernemers
de ruimte gunnen om zich daarop te prepareren.De heer Koopmans (CDA):Het is prima dat de minister samen met de staatssecretaris naar middelen
zoekt. De minister zegt dat het hem lukt om de regeling open te stellen. Als
wij ondernemers op het gebied van milieuverbetering willen stimuleren, waarvoor
ruimte bestaat in met name de varkenshouderijen, moet een en ander scherp
neergezet worden. Het moet duidelijk zijn dat als Brussel toestemming verleent
de minister en de staatssecretaris ervoor zorgen dat bij tijdige aanlevering
mensen al in het jaar 2006 geholpen worden met deze subsidieregeling.Minister Veerman:Openstelling van de regeling betekent dat de mensen er gebruik van kunnen
maken. Ik ben overigens van oordeel dat het geld gevonden moet worden in die
potten die gericht zijn op vermindering van fijnstof en verbetering van de
luchtkwaliteit.De heer Koopmans (CDA):...De voorzitter:De minister heeft toegezegd met een plan van aanpak te komen. Wij komen
hierop dus terug.De heer Koopmans (CDA):Nee. De laatste opmerking van de minister is dat het geld in potjes bij
VROM gevonden moet worden. Ik wil de toezegging van de regering dat er een
subsidieregeling komt en dat er 15 mln wordt vrijgemaakt. Waar de regering
het geld vandaan haalt, is minder interessant.Minister Veerman:Laat mij dat uitzoeken.De heer Waalkens (PvdA):...De voorzitter:De minister heeft aangegeven hierop terug te komen. Als de heer Waalkens
echt ongerust is, kan hij nog een opmerking in tweede termijn hierover maken.Minister Veerman:Dat is zo, mevrouw de voorzitter, maar ik doe mijn best!Enkele fracties hebben gesproken over de innovatieve kracht van het tuinbouwcluster,
met name van het sleutelgebied Flowers & Food, en de rol die het Innovatieplatform
daarin kan spelen. De CDA-fractie heeft hoge verwachtingen en vraagt of ik
al voldoende resultaten zie. In juli 2005 heeft het tuinbouwcluster, inclusief
green genetica en de voedingsmiddelenindustrie, een eerste mooi resultaat
aan collega Brinkhorst en mij en het Integratieplatform aangeboden, namelijk
de rapporten Tuinbouw 2020 en Integraded food chain. Het initiatief ligt bij
alle relevante stakeholders uit bedrijfsleven en kennisinfrastructuur, maar
natuurlijk is ook de Rijksoverheid via de twee genoemde ministeries erbij
betrokken. Mijn ministerie werkt samen met EZ aan mogelijkheden om goede voorstellen
uit de agenda's te matchen met de beschikbare middelen. Daarbij kijken wij
onder andere naar de FES-middelen uit de Miljoenennota.In dat verband heb ik de oproep van de heer Koopmans en mevrouw Snijder
over een stevige greenportclaim goed gehoord. Onze eerdere greenportclaim
heeft vanwege de urgente problematiek van luchtkwaliteit in dit stadium minder
prioriteit gekregen, maar ik zal mij blijven inspannen om de greenports op
de FES-agenda te houden. Ondertussen zit ik, maar ook alle andere betrokkenen
uit het bedrijfsleven en andere overheden niet stil, want op basis van het
manifest Strategische agenda greenports Nederland van het greenportcongres
in Naaldwijk van afgelopen juni, wordt in dat brede gezelschap de gemeenschappelijke
visie op de greenports Nederland nog verder uitgewerkt en geconcretiseerd.
Dat zal ertoe leiden dat bij de nieuwe FES-ronde een beter onderbouwd en breed
gedragen claim kan worden ingediend, waarbij wordt aangesloten op deze gezamenlijke
visie.De heer Van der Ham vroeg aandacht voor de Innovatieagenda tuinbouwbedrijfsleven
die volgens het CPB te wensen overliet. Het tuinbouwcluster zet op dit moment
een organisatie op om zelf de regie te voeren over de verdere concretisering
van de projecten van die Innovatieagenda en het bijbehorende financiële
commitment. De afspraak is dat LNV, EZ en het bedrijfsleven medio november
zullen komen met een set gezamenlijke criteria en randvoorwaarden die richtinggevend
zijn voor de verdere concretisering van deze projecten. In die zin zit er
dus maximaal druk op de ketel en doet iedereen wat van hem of haar wordt verlangd.De heer Koopmans (CDA):Omdat er ook druk is aan de poort van de FES-potten neem ik aan dat de
minister geen bezwaar heeft tegen een Kameruitspraak op dit punt om hem te
helpen?Minister Veerman:Voorzitter. De Kamer moet doen wat de Kamer van belang acht!Ook op het punt van natuurbeheer en de SAN (Subsidieregeling Agrarisch
Natuurbeheer) kom ik de Kamer tegemoet. In overleg met de Kamer is de omslag
in gang gezet om meer particulieren te betrekken bij het natuurbeleid. Een
belangrijk aspect daarvan is dat dezelfde kwaliteit moet worden gerealiseerd.
Veel woordvoerders hebben aangegeven daar ook aan te hechten. Die omslag is
succesvol en het areaal groeit sterk. In de afgelopen jaren is 73.600 ha omgebouwd.
Die contracten lopen nog en lopen ook gewoon door. In 2006 ga ik voor 10.000
ha contracten oversluiten en ga daarbij uit van zwaardere en dus duurdere
contracten voor de komende zes jaar. De cijferreeks in de begroting is in
dat opzicht een beetje misleidend, maar dat heeft te maken met de zogenaamde
POP-financiering uit Brussel. Het lijkt dat de uitgaven afnemen, maar in wezen
stijgen ze als wij daar het cofinancieringsaandeel bij betrekken. Ik denk
dat daar een belangrijk deel van de vragen en de zorgen over de SAN uit voortkomen.
De uitgaven nemen dus niet af, maar nemen toe. Bovendien ben ik bereid om
nog 80.000 ha van de zogenaamde ganzenfoerageergebieden onder
de SAN af te sluiten. In feite verdubbel ik dus het areaal van de SAN in een
jaar!Voordat ik op de wensen van de Kamer op dit punt inga, heb ik nog twee
waarschuwingen. Door de grote belangstelling loopt de toename van het areaal
ver vooruit op de planning. Dat levert natuurlijk budgettaire problemen op.
Tot nu toe heb ik nog steeds budget kunnen toevoegen, maar ik kan dat natuurlijk
niet blijven doen, want dat gaat ten koste van andere doelen die ook in het
regeerakkoord zijn opgenomen en moeten worden gerealiseerd. In de tweede plaats
heb ik, zoals ik ook in het algemeen overleg heb gezegd, zorgen over het behoud
van kwaliteit. Kwaliteit is een cruciale factor en, zoals ik eerder heb gezegd,
ook een achilleshiel voor de continuering op lange termijn. Ik hoef daar volgens
mij niets aan toe te voegen; wij zullen allemaal weten waarover wij het hebben.
Ik heb veel vertrouwen in agrarisch natuurbeheer, maar u zult ook weten dat
er kritiek op is vanuit de wetenschappelijke hoek. Ik ben dan ook van mening
dat wij er alles aan moeten doen om de kwaliteit in ieder geval in stand te
houden maar het liefst nog te verbeteren. Natuurlijk ben ik niet ongevoelig
voor de mening van de Kamer en zie ik dat een ruime meerderheid nog iets extra's
wil voor de goede en zware pakketten. Ik ben bereid om tot een bedrag van
10 mln. extra te verplichten in de komende zes jaar. Ik kan dit financieren
door gebruik te maken van de middelen voor de reconstructie. Ik teken hierbij
aan dat alle afspraken met de vijf reconstructieprovincies gewoon worden nagekomen.
Gezien de start van de uitvoering van de reconstructieprojecten ga ik ervan
uit dat ik dit volgtijde-lijk kan realiseren. Daarmee geef ik dus een duidelijk
signaal aan de indieners van de amendementen en is de gevraagde 10 mln. veiliggesteld.De heer Koopmans (CDA):Mag ik vragen: 10 mln. per jaar?Minister Veerman:Nee.De heer Koopmans (CDA):Geldt dit voor alle pakketten die er nu ook zijn?Minister Veerman:Wij schatten dat er 1,5 mln. à 2 mln. per jaar zal worden uitgegeven
wat neerkomt op 10 mln. de komende zes jaar. Die schatting hebben wij gemaakt
op basis van de aanvragen die zijn ingediend. Vergeet niet wat wij allemaal
doen en laten wij de argumenten die ik op een rijtje heb gezet, goed wegen.
Wij verdubbelen de SAN in één jaar, wij komen alle afspraken
na die wij eerder hebben gemaakt, wij verzwaren de pakketten en nu leg ik
er nog een keer 10 mln. bij in de komende zes jaar. Het houdt een keer op!De vraag of dit voor alle pakketten geldt, kan ik positief beantwoorden.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Kunnen wij ervan op aan dat met dit bedrag de aanvragen voor 2006 kunnen
worden gehonoreerd die de minister eerder niet wilde honoreren?Minister Veerman:Dat is mijn verwachting.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):De minister zegt dat hij het agrarisch natuurbeheer verdubbelt. De VVD-fractie
heeft er moeite mee dat hier ook 80.000 ha van de ganzenfoerageergebieden
onder worden gerekend. Wij hechten meer waarde aan echte SAN-pakketten, dus
aan echt agrarisch natuurbeheer, dan aan ganzenfoerageergebieden.Minister Veerman:Ik neem hier kennis van, maar wij hebben hierover al eerder uitvoerig
van gedachten gewisseld.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik ben blij met de toezegging van de minister. Ik wacht de uitwerking
ervan met belangstelling af en dit geldt met name voor de vraag waar het geld
vandaan komt. Ik herinner de minister eraan dat hij mij twee jaar geleden
heeft toegezegd dat hij zou kijken naar de knelpunten op het terrein van de
fondsvorming, met name voor het proeftuinenprojecten en de aanleg van heggen
en wallen, dat wil zeggen voor meer permanente natuurelementen waarvoor een
langdurige financiering gewenst is en fondsvorming een oplossing kan zijn.
Wil hij daar nu op ingaan of daar eventueel later schriftelijk op terugkomen?Minister Veerman:Ik zal die laatste suggestie overnemen; ik ben dit mevrouw Van Velzen
schuldig.Mevrouw Vos (GroenLinks):Begrijp ik nu goed dat dit bedrag van 10 mln. extra alleen is bestemd
voor zwaardere pakketten waarin ook de kwaliteitsdoelen extra worden gegarandeerd?Minister Veerman:Ik heb deze vraag al bevestigend beantwoord in reactie op de vraag van
de heer Koopmans of dit voor alle pakketten geldt.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Geen vraag, maar een opmerking. Bij dezen wil ik mijn amendement op stuk
nr. 31 over de SAN intrekken,De voorzitter:Het amendement-Kruijssen (stuk nr. 31) is ingetrokken.Minister Veerman:Overigens heb ik al eerder gezegd dat ik extra geld heb voor zwaardere
pakketten.De nationale landschappen leven erg in het debat, maar ook daarbuiten
in de samenleving en dit is goed, want het landschap verdient onze zorg. Het
concept van de nationale landschappen begint vorm te krijgen en ik maak mij
dan ook geen zorgen of de provincies het landschap wel serieus nemen. Zij
nemen de begrenzing en de uitwerking nauwkeurig ter hand. Dit is vastgelegd
in de uitvoeringscontracten tussen Rijk en provincies en begint vorm te krijgen
in de conceptstreekplannen. De Rijksoverheid zal naast de zorg voor de financiële
middelen de kwaliteitsborging ter hand nemen door de landschappelijke kwaliteit
te meten, uiteraard in overleg met maatschappelijke organisaties en provincies.
Mevrouw Kruijsen heeft nog aandacht gevraagd voor de uitwerking en de herkenbaarheid
van nationale landschappen. In reactie daarop wil ik stellen dat het karakteristieke
Nederlandse landschap wel degelijk een zorg is voor de Rijksoverheid en dat
ik mij daar ook sterk voor maak. Via afspraken die ik bijvoorbeeld met betrokken
partijen heb gemaakt over het veenweidegebied, blijkt bijvoorbeeld mijn zorg
voor het Groene Hart. Ook de inspanningen van het ministerie met betrekking
tot waardevolle cultuurlandschappen in de Achterhoek en de landinrichting-
en beheersovereenkomst in het Maasdal kan ik hierbij noemen.Aangezien provincies de regie voeren over de uitvoeringen van het beleid
van nationale landschappen, is voor mij ook relevant of provincies de door
mevrouw Kruijsen gewenste verkenning naar de gebiedsfondsen wensen. Er is
al eerder onderzoek gedaan naar fondsvorming in het kader van groene diensten,
maar mogelijk zijn daarmee nog niet alle vragen beantwoord. Als dat zo is,
zal ik de onderzoeksvragen doorgeleiden naar de LNV-kennisinstellingen en
ze vragen om dat nog een keer te laten uitzoeken.Ik ontraad aanname van het amendement van mevrouw Snijder inzake de nationale
landschappen. Als er in de toekomst meer duidelijkheid is over de uitwerking
van de nationale landschappen en de financiële noden, wil ik daar nader
over denken. En dat doe ik dan met een andere geesteshouding dan thans. Er
is 30 mln. van het Rijk. Ik reken ook op een substantiële medefinanciering
door de provincies. In deze fase is vooral sprake van visievorming planning
en draagvlakvorming. Extra kasgeld zal naar mijn overtuiging in 2006 niet
alleen nodig zijn, maar misschien zelfs leiden tot onderuitputting en misschien
ook tot veel witteboordenwerk door externe adviseurs. Daar knapt het landschap
niet van op.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Kan ik concluderen dat u eigenlijk zegt dat u 10 mln. extra niet kan wegzetten,
maar dat u het in uw achterhoofd houdt omdat u voelt dat er meer moet gebeuren?
Ik heb gisteren ook al gezegd dat de VVD-fractie absoluut niet meer administratief
werk wil, maar het gaat wel om het beheer van het landschap. U geeft nu volgens
mij aan dat u dat geld niet weg kunt zetten en dat vind ik op zich vreemd.Minister Veerman:Dat is niet vreemd, maar dat is gebaseerd op reële verwachtingen
gelet op de fase van de uitwerking en wat er moet gebeuren. Dat heb ik net
uitvoerig betoogd. Wij zullen elkaar hopelijk in dezelfde gezondheid en samenstelling
in 2006 spreken bij de begroting voor 2007.Mevrouw Kruijsen (PvdA):U gaf in de schriftelijke beantwoording aan dat u bij toekomstige FES-onderhandelingen
een voorstel wilt doen om er geld voor vrij te maken. Kunt u dat niet meteen
volgend jaar doen? Voor de toekomstige ontwikkeling van de nationale landschappen
kunnen wij dan zorgen dat het benodigde geld ook beschikbaar komt.Minister Veerman:Ik kan toch moeilijk geld vragen als ik nog niet weet wat ik ermee moet
doen? Dat is een luxe die ik mij niet kan veroorloven in het licht van de
zorgvuldige besteding van nationale middelen.Ik kom nu te spreken over natuur, landbouw en jonge mensen. Verschillende
Kamerleden, met name de dames Kruijsen en Snijder, hebben over jonge mensen
en hun ervaringen met dieren en planten gesproken, bijvoorbeeld rollebollen
in het gras. Kennis der natuur, zei mijn onderwijzer vroeger. Dat staat nog
op mijn schriftjes. Dat betoog heeft mij geraakt en ik ben het er ook hartgrondig
mee eens. Er zijn kennelijk nieuwe methoden en aanpakken nodig om de jeugd
weer in direct contact te brengen met de aarde en de vruchten van het veld.
Ik ben daar zelf ook actief mee bezig en ik zal de Kamer een korte notitie
doen toekomen over de activiteiten die ik help te stimuleren, zodat de beoordeling
over het karakter daarvan kan geschieden.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Het is natuurlijk belangrijk om de aanvliegroute vanuit LNV te hebben,
maar het moet vooral ook uit de onderwijswereld komen. Ik ben heel benieuwd
of de minister daarmee ook een link wil leggen.Minister Veerman:Dat zal onderdeel uitmaken van de inventarisatie en de activiteiten die
er nu zijn.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Er zijn al diverse initiatieven, bijvoorbeeld het project school en fruit.
Kunt u daar uw licht over laten schijnen in de notitie die u gaat schrijven?Minister Veerman:Ik heb gezegd dat ik een notitie ga schrijven over de activiteiten die
ik help te stimuleren. Als dat eronder valt – wat ik niet kan beoordelen –
zal ik daarover ook iets zeggen. Het blijkt dat de Kamer regelmatig in staat
is om de grenzen van de kennis van de minister te raken.Van verschillende kanten is er aandacht gevraagd voor dierenwelzijn en
er is ook gesproken over de laksheid van de minister op dit punt. De doelstellingen
naar aanleiding van het debat over de intensieve veehouderij staan nog steeds.
De Nederlandse landbouw kan op termijn niet concurreren met goedkope bulkproductie
uit andere werelddelen. Wij hebben daar in het kader van het debat over de
intensieve veehouderij heel duidelijke lijnen getrokken. Zoals ik in de nota
Kiezen voor landbouw heb aangegeven, is het niet de overheid, maar de ondernemer
die invulling moet geven aan productie in de toekomst. Dat betekent niet dat
ik mij afzijdig zou houden. Naast het streven om op Europees niveau te komen
tot verbetering van het dierenwelzijn, ben ik steeds bereid om goede initiatieven
van het bedrijfsleven te steunen. Ik doe dat ook volop. Ik noem als voorbeeld
het streven om te komen tot de afschaffing van de castratie van biggen, het
opzetten en financieren van pilots ter bevordering van de weidegang van melkvee
en het ontwikkelen van een welzijnsmonitor voor kalveren.Dat zijn zaken die nu worden ontwikkeld. Verder wordt er op dit moment
ook gesproken over een zogenaamd tussensegment voor vlees, met name voor kippen-
en varkensvlees. Als alle ketenpartijen dit tussensegment steunen, ben ik
bereid om voor de voorbereiding geld en menskracht vrij te maken. Hierbij
wordt overigens nadrukkelijk het aankoopgedrag van consumenten betrokken.
Men zegt wel dat de burger vervreemd is van het productieproces en dat mensen
als consumenten in de winkel anders handelen dan zij als burgers denken te
doen.Dat is de reden dat het Voedingscentrum is gevraagd om consumenten in
een campagne aan te spreken op het belang van de keuzes die zij bij de aankoop
maken. Dierenwelzijn is daarbij een aanknopingspunt. Consumenten wordt op
een aansprekende manier inzicht verschaft in de productie om zo het maken
van afgewogen keuzes te bevorderen. Tegen de heer Waalkens zeg ik dat ik er
actief naar streef om op Europees niveau te komen tot een verhoging van het
dierenwelzijnsniveau. Ik wijs hem er daarbij wel op dat wij hebben gekozen
voor een level playing field. De heer Van der Ham vroeg mij naar de stippen. Ik ben daarop in de schriftelijke
beantwoording ingegaan. Het zal hem dan ook duidelijk zijn dat ik het een
verantwoordelijkheid van de sector vind. Dat neemt overigens niet weg dat
ik gesprekken voer met verschillende betrokken partijen over het opzetten
van een dergelijk systeem. De partijen in de sector nemen echter een afwachtende
houding aan. Het zijn vooral praktische bezwaren die hier in de weg staan,
zoals overigens zo vaak, tussen droom en daad.De heer Koopmans (CDA):Niet één jaar, maar al twee jaar geleden heeft de minister
de Kamer toegezegd dat hij de dierenwelzijnswetgeving in medebewind aan de
productschappen zal geven. In de schriftelijke antwoorden valt echter te lezen
dat de minister hieraan werkt; dat het nog een hele tijd zal duren en dat
de Kamer hierover in het voorjaar nader zal worden geïnformeerd. Daarna
moet een besluit worden genomen en de voorhangprocedure worden afgerond. Waarom
laten wij al die zaken niet gelijk oplopen? Waarom wordt het besluit niet
opgesteld terwijl de gesprekken nog lopen? Als de minister hiervoor kiest,
kan hij volgens mij het besluit al vroeg in het voorjaar naar de Kamer zenden.
Voor mij zou deze gang van zaken nog net acceptabel zijn.Minister Veerman:Soms is de wereld aan de andere kant van de tafel blijkbaar eenvoudiger
dan die aan mijn kant. Deze opmerkingen van de heer Koopmans zijn daarvan
een goed voorbeeld. Hier geldt namelijk dat: it takes two to tango. Wij moeten
hierover afspraken maken met de productschappen. Dat proces verloopt traag.
Ik zal mijn best doen om vast te houden aan het schema dat in de schriftelijke
antwoorden is opgenomen. Ik kan echter geen stappen overslaan. Er zal dus
overeenstemming met de productschappen moeten zijn, voordat kan worden begonnen
met het wettelijke traject met de bijbehorende termijnen.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik heb u in eerste termijn gevraagd naar de welzijnsregelgeving voor kalkoenen
en konijnen. Er is inmiddels een slappe afspraak gemaakt met de productschappen
over het welzijn van kalkoenen, maar dat laat onverlet dat er over de konijnen
ook afspraken moeten worden gemaakt. Bent u het daarmee eens?Minister Veerman:Ik zal dit onderwerp met de productschappen opnemen. Hiervoor geldt overigens
hetzelfde als wat ik tegen de heer Koopmans heb gezegd. Wij willen de verantwoordelijkheid
voor het welzijn van deze dieren overdragen aan de productschappen.Mevrouw Van Velzen (SP):U sprak eerder over een level playing field. Ik neem dan aan dat u ook
op Europees niveau hiervoor zult pleiten.Minister Veerman:Ik zal het met de productschappen opnemen. Ik kan het verder nu niet overzien.Mevrouw Van Velzen (SP):U gaat niet over de discussie die hierover in Europa wordt gevoerd?Minister Veerman:Ik herhaal mijn antwoord maar: ik kan het op dit moment niet overzien.
Ik zal met het productschap over de konijnen spreken, omdat wij de verantwoordelijkheid
daarvoor naar het productschap willen overhevelen. Daaraan wordt gewerkt.
Volgens de heer Koopmans duurt het te lang. Ik zeg hem na dat het lang duurt,
maar mijn inzet is onverminderd.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik heb er aandacht voor gevraagd dat er veel gevallen van dierenmishandeling
worden gemeld, maar dat er vaak weinig gebeurt met die meldingen. Ik heb een
amendement ingediend over onder andere uitbreiding van het aantal inspecteurs
bij de Dierenbescherming. Gaat u daar nog commentaar op geven?Minister Veerman:Ik zal straks commentaar geven op de amendementen en u kunt wellicht vermoeden
wat mijn commentaar op uw amendement is.De heer Van der Ham stelde de verspilling van voedsel aan de orde die
40% van het geproduceerde voedsel omvat. Dat is in de eerste plaats
natuurlijk een verlies voor private partijen die een economisch belang hebben,
maar dat niet alleen. Consumeren is een morele daad en voedsel weggooien is
dat dus ook. Ik deel de zorg hierover. Ik ben bereid om dat probleem in overleg
met de consumenten- en producentenorganisaties, bijvoorbeeld het Voedingscentrum
en het Consumentenplatform, onder aandacht te brengen om te bezien hoe tot
een duurzame oplossing ervan kan worden gekomen. Ik denk bijvoorbeeld aan
verbetering van de logistieke organisatie en verbetering van bewaartechnieken,
maar het is ook denkbaar dat de afvalstroom sterker wordt benut voor het opwekken
van duurzame energie.Reststroom is een van de hoofdthema's van het door LNV gefinancierde co-innovatieprogramma.
Binnen dat programma is de omvang van het probleem in kaart gebracht en er
is inmiddels binnen en buiten het programma veel kennis ontwikkeld. Ik denk
dat er veel winst te behalen is door de state-of-the-artkennis op makkelijk
toepasbare wijze beschikbaar te stellen in combinatie met het in kaart brengen
van best practices. Wageningen Universiteit is gevraagd dat te doen. Ik wil
benadrukken dat wat mij betreft de eerste verantwoordelijkheid ligt bij de
ketenpartijen, maar ik wil het zoeken naar duurzame oplossingen graag stimuleren.
Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan het instellen zogenaamde maatschappelijk-verantwoord-ondernemenprijs
voor vernieuwingen in het terugdringen van voedselverspilling. Ik meen zelfs
dat wij die vanmiddag al gaan uitreiken.Mevrouw Vos vroeg of ik bereid ben om over te gaan tot preventief inenten.
Ik zou dat graag willen bespreken in het algemeen overleg dat wij daar vanmiddag
over zullen hebben. De heer Atsma had nog een vraag over de ontwikkeling bij
de VWA. Het ministerie van LNV is heel duidelijk bezig met verlaging van de
administratieve lasten. In het kader van de reorganisatie van de VWA is het
aantal fte's gereduceerd van ongeveer 2300 tot 1825 thans. Dit cijfer illustreert
hoe groot de veranderingen zijn die daar plaatsvinden.Ik kom tot de beoordeling van de amendementen. Het aannemen van amendement
van mevrouw Snijder-Hazelhoff op stuk nr. 18 moet ik formeel ontraden omdat
ik er materieel invulling aan heb gegeven. Het amendement op stuk nr. 24 van
de heer Van der Brink heeft eenzelfde strekking. Ik moet het aannemen daarvan
ontraden omdat ik het in feite mogelijk maak en vanwege een
ondeugdelijke grondslag. Ik heb in mijn antwoord in eerste termijn al beargumenteerd
waarom ik het aannemen van het amendement op stuk nr. 19 van mevrouw Snijder-Hazelhoff
met betrekking tot het landschap ontraad. Het amendement op stuk nr. 21 van
mevrouw Vos betreft een verhoging met € 500.000 ten behoeve van
het zogenaamde Paneuropees Ecologisch Netwerk. Ik moet het aannemen ervan
ontraden. Wij dragen meer dan ons steentje bij. Het is meer zaak dat andere
lidstaten ook hun plichten gaan vervullen. Wij dragen voldoende ons steentje
bij, dus ik zie geen noodzaak om die post te verhogen. Dat zou bij anderen
tot de conclusie kunnen leiden dat zij wel wat minder kunnen doen en dat zou
een verkeerde conclusie zijn.Het amendement op stuk nr. 22 betreft duurzaam ondernemen en de Landelijke
Inspectiedienst Dierenbescherming (LID). Ik ontraad het aannemen ervan. Er
bestaan al heldere werkafspraken tussen LNV en de LID. De LID richt zich primair
op gezelschapsdieren. Op basis van die werkafspraken worden klachten over
verwaarlozing en mishandeling van gezelschapsdieren primair afgedaan door
de LID en die over landbouwhuisdieren door de AID. Waar nodig dragen deze
diensten zaken aan elkaar over. Het aantal zaken dat vervolgactie behoeft,
is niet significant gestegen. De huidige beschikbare capaciteit is naar mijn
mening dus toereikend.De heer Van den Brink heeft het amendement op stuk nr. 23 over mestvergisting
ingediend. De aanneming daarvan moet ik ontraden, omdat eind 2005 de lijst
van toegelaten stoffen wordt uitgebreid. Wij kunnen vaststellen dat dit dus
feitelijk al loopt.De heer Slob heeft het amendement op stuk nr. 25 over duurzaam ondernemen
en de pulskor ingediend. Daarvan moet ik de aanneming ontraden. Ik verwijs
hierbij naar de motie die de heer Van der Vlies tijdens de algemene politieke
beschouwingen heeft ingediend en naar wat ik over de pulskor in de eerste
termijn heb gezegd.De heer Van den Brink heeft het amendement op stuk nr. 27 over duurzaam
ondernemen en ggo-teelten ingediend. De aanneming daarvan ontraad ik, omdat
ik de mening niet deel. Wij stimuleren ook andere teelten. Het past bovendien
niet in het beginsel "van zorgen voor naar zorgen dàt".Het lid Waalkens heeft het amendement op stuk nr. 28 ingediend over schutstallen.
De aanneming daarvan ontraad ik. Ik verwijs hierbij naar het schriftelijk
antwoord en naar mijn commentaar op het voorstel dat de heer Waalkens vorig
jaar heeft gedaan.De heer Waalkens heeft het amendement op stuk nr. 29 over duurzaam ondernemen
ingediend. Ik moet de aanneming daarvan ontraden. Het moet namelijk mogelijk
zijn dat dit zichzelf kan bedruipen.Mevrouw Kruijsen heeft het amendement op stuk nr. 30 over bestaande natuur
ingediend. Bestaande natuur verwerven wij niet. Dat is de hoofdlijn. Wij moeten
de aanneming van dit amendement dus ontraden. Er bestaan voor de desbetreffende
organisaties voldoende mogelijkheden om dat te bewerkstelligen. De dekking
gaat ten koste van het aankoopbudget voor nieuwe natuur in de ecologische
hoofdstructuur ten behoeve van Staatsbosbeheer. Om die reden moet de aanneming
van dit amendement worden ontraden.Ik ben aan het einde van mijn betoog wat betreft de amendementen. Ik wil
ter afsluiting nog slechts een korte bijdrage leveren.De voorzitter:Dan lijkt het mij handig als wij nu de vragen naar aanleiding van uw opmerkingen
over de amendementen behandelen. Ik stel de Kamerleden voor, het kort te houden,
want zij kunnen er in de tweede termijn op terug komen.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. In het verlengde van het amendement van het lid Vos over de
versterking van de LID heb ik in de eerste termijn een aantal vragen gesteld
over de AID. Ik vroeg of het klopte dat er een aantal boa's uit hun functie
zijn gezet. U hebt schriftelijk geen antwoord gegeven op deze vraag. Klopt
het dat zij uit hun functies zijn gezet? Zo ja, waarom?Minister Veerman:Men is gewoon opgehouden met de boa's. Zij zijn dus niet uit hun functie
gezet. Ik denk dat u twee dingen verwart, namelijk de wisselingen die zich
hebben voorgedaan voor ambtenaren die de Cites-controletaken hebben en het
verdwijnen van de boa's.Mevrouw Van Velzen (SP):Waarom zijn de buitengewone opsporingsambtenaren afgeschaft?Minister Veerman:Omdat men kennelijk is opgehouden met die taak. Ik zal u hier in de tweede
termijn nader over informeren.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Ik heb een korte vraag over mijn amendement inzake de bestaande natuur.
Wij verzoeken de minister al drie jaar achter elkaar om daar toch geld voor
vrij te maken. Wij vragen niet om extra geld. Wij vragen of u het geld dat
nu voor verwerving beschikbaar is, ook voor de bestaande natuur wilt inzetten.
Het gaat namelijk vaak om aankopen van slechts één à
twee hectares. De provincies stellen daar wel geld voor beschikbaar, maar
de DLG niet.De voorzitter:Wat is uw vraag?Mevrouw Kruijsen (PvdA):Ik wil dat de minister het mogelijk maakt dat kleine percelen in principe
wel kunnen worden aangekocht.Minister Veerman:Het amendement behelst extra geld. Dat trek ik er niet voor uit. Daarom
ontraad ik de aanneming van dit amendement. Wij zijn natuurlijk altijd wakker
in het kader van verstandig koopmansschap.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Het gaat niet om extra geld. Het gaat erom dat nu in principe geen bestaande
natuur kan worden aangekocht. Ik wil de woordjes "in principe" eruit
halen.Minister Veerman:Soms worden goede principes volgens goed koopmansgebruik de hand gelicht.
Wij blijven natuurlijk praktisch bezig. U hebt nu toch een heel duidelijk
antwoord, mevrouw Kruijsen?De voorzitter:Zoals ik zei, kunt u in de tweede termijn nog op de antwoorden terugkomen.De heer Slob (ChristenUnie):In het amendement op stuk nr. 25 pleit ik voor miljoenen extra voor de
verduurzaming van de visserij. Begrijp ik dat de minister een maximale inspanningsverplichting
op zich neemt? Zo ja, dan betekent dit dat ik mijn amendement intrek. Ik ga
er daarbij van uit dat het gehonoreerd zal worden. Mocht dit
niet het geval zijn, dan zullen wij er bij de Voorjaarsnota op terugkomen.Minister Veerman:Dat lijkt mij een goede stok achter de deur.De voorzitter:Het amendement-Slob (stuk nr. 25) is ingetrokken.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wat betreft het amendement op stuk nr. 19, waarin de VVD-fractie vraagt
om extra middelen voor nationale landschappen, merk ik op dat de minister
helder is geweest. Het is teleurstellend dat als hij van de Kamer extra middelen
krijgt om iets aan kwaliteit te doen, hij die niet weg kan zetten. Ik denk
evenwel dat de minister duidelijk is geweest. Wij komen er zeker bij een volgende
begroting op terug om te zien of er dan wel extra middelen zijn voor de nationale
landschappen. Als je echter het geld niet kunt wegzetten, dan krijgt de minister
het van ons ook niet. Het is in die zin dat ik dit amendement intrek.De voorzitter:Het amendement-Snijder-Hazelhoff (stuk nr. 19) is ingetrokken.Minister Veerman:Dat ontslaat mij van de redengeving die ik mevrouw Snijder anders in negatieve
zin had moeten geven, namelijk dat de dekking van het amendement niet goed
was.Voorzitter. Toen onze nationale dichter Potgieter een paar dagen in Zweden
was, in 1832, keek hij gans anders tegen Nederland aan. Hij heeft dit toen
in een paar dichtregels vastgelegd. Ik wil u deze dichtregels niet onthouden,
want stel u voor dat u ook naar Zweden zou gaan en het daar mooier zou vinden
dan hier! Hij dichtte het als volgt.Grauw is uw hemel en stormig uw strand, Naakt zijn uw duinen
en effen uw velden,U schiep natuur met een stiefmoedershand,Toch heb ik innig u lief, o, mijn land!Al wat gij zijt is der Vaderen werk; Uit een moeras wrocht
gij de vlijt van helden,Beide de zee en de dwing'land te sterk,Vrijheid een tempel en Godsvrucht een kerk.Blijft, wat gij waart, toen ge blonk als een bloem: Zorg, dat
Europa de zetel der orde,Dat de verdrukte zijn wijkplaats u noem',Land mijner Vad'ren, mijn lust en mijn roem!En wat de donkere toekomst bewaart, Wat uit haar zwangere wolken
ook worde,Lauw'ren behoren aan 't vlekloze zwaard,Land,
eens het vrijst en gezegendst der aard.De voorzitter:Ik dank de minister voor zijn beantwoording in eerste termijn en de collega's
voor hun discipline.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.06 uur tot 13.45 uur geschorst.Voorzitter: Weisglas 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-777-800.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl