Voortzetting van de behandeling van:  - het wetsvoorstel Vaststelling van een wet inzake ondersteuning bij arbeidsinschakeling en verlening van bijstand door gemeenten (Wet werk en bijstand) (28870);  - het wetsvoorstel Invoering van de Wet werk en bijstand (Invoeringswet Wet werk en bijstand) (28960)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 5029-5080

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 86, pagina 5029-5080

28-08-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28870Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28960Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemming over een motie, ingediend bij het debat over Irak, weten de motie-Koenders c.s. over toetsing door de MIVD en de AIVD (23432, nr. 123)Pagina 5029-5029
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 26 augustus 2003 over de droogteproblematiekPagina 4987-4993
Presentie en opening (donderdag 28 augustus 2003)Pagina 4987-4987
Stemming over het ordevoorstel van de heer Koenders om het debat over Irak te verlengen met een derde termijn, waarbij de aanwezigheid van de minister-president is gewenstPagina 5029-5029
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 28 augustus 2003)Pagina 5080-5081
Debat over IrakPagina 4993-5027
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van een wet inzake ondersteuning bij arbeidsinschakeling en verlening van bijstand door gemeenten (Wet werk en bijstand) (28870); - het wetsvoorstel Invoering van de Wet werk en bijstand (Invoeringswet Wet werk en bijstand) (28960)Pagina 5029-5080
Regeling van werkzaamheden (donderdag 28 augustus 2003)Pagina 5027-5029
Noot 1 en 2 (zie blz. 5027): Benoemingen in commissies en Voor kennisgeving aangenomen stukkenPagina 5082-5082

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 244 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van een wet inzake ondersteuning bij arbeidsinschakeling
en verlening van bijstand door gemeenten (Wet werk en bijstand) (28870);het wetsvoorstel Invoering van de Wet werk en bijstand
(Invoeringswet Wet werk en bijstand) (28960).(Zie vergadering van 27 augustus 2003.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De voorzitter:Ik schors de vergadering wederom voor enkele minuten om mevrouw Noorman
de gelegenheid te geven haar papieren te ordenen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter. De Partij van de Arbeid wil alles op alles zetten om het mogelijk
te maken dat voor deze wet een draagvlak wordt gecreëerd, omdat het een
ingrijpende wet is, die van grote invloed is op de mensen om wie het gaat,
namelijk degenen die op een bijstandsuitkering zijn aangewezen, en waarvan
wij allemaal hopen dat ze zo snel mogelijk weer aan de slag kunnen, maar waarvan
wij ook weten dat dat voor sommigen niet geldt. De Partij van de Arbeid vindt
dat de regering bij dit wetsvoorstel half werk heeft geleverd. Gemeenten worden
verantwoordelijk, maar op onderdelen worden ze aan handen gebonden. Mijn collega
Bussemaker heeft daarover een aantal opmerkingen gemaakt, bijvoorbeeld over
reïntegratie, het opdrachtgeverschap, categoriale bijstand enz. Het is
de moeite waard om te kijken, of het met de regering en met andere partijen
mogelijk is, op de wet aanpassingen te plegen en wel in zo'n vorm, dat er
een breed maatschappelijk draagvlak voor het voorstel ontstaat. Het is namelijk
ingrijpend, en in deze vorm bestaat er op dit moment bij de belanghebbenden,
inclusief de formele adviesorganen van de regering, geen draagvlak.Het inkomensbeleid is onderdeel van de voorstellen, zoals die op tafel
liggen. Wij hebben een voorstel gedaan om de normen die in de bijstand worden
gehanteerd te vereenvoudigen, waardoor mensen beter weten waarop zij recht
hebben. De staatssecretaris heeft dat afgewezen: hij voelt daar geen barst
voor. Wij betreuren dat ten zeerste. Dit betekent ook dat ik verwacht dat
ons voorstel weinig kans maakt. Het feit dat er zoveel haast is gezet achter
het wetsvoorstel is aan de ene kant begrijpelijk, omdat de gedachte van meer
werk voor inkomen spoed vereist. Aan de andere kant gaat dat echter ten koste
van de dingen die wel hadden gekund, maar die nu misschien, omdat we wat verder
zijn, niet wenselijk zijn. Ik vind dit, zoals ik al eerder heb gezegd, een
gemiste kans. De huidige wet maakte ook veel mogelijk, en deze maakt op dat
punt nog meer mogelijk, maar even een pas op de plaats was misschien beter
geweest. Maar goed, het ligt er zoals het er ligt, en dan moet
je daar niet verder van weggaan.De Partij van de Arbeid heeft vanaf het begin naast de categoriale bijstand
gestaan, zij het dat we in de loop der tijd hebben gezien dat dat op onderdelen
kan leiden tot een armoedeval, welke onderdelen er in het wetsvoorstel Lang-laag
uit zijn gehaald. Ik doel op de eindejaarsuitkeringen, de witgoedregelingen
enz. De argumentatie daaronder was dat we die armoedeval juist wilden vermijden.
Dat heeft ertoe geleid dat de fractie van D66 voor het wetsvoorstel heeft
gestemd. We hebben inmiddels een amendement voorgesteld om de termijn van
vijf naar drie jaar te halen, en vervolgens hebben wij ook voorgesteld, met
name voor chronisch zieken en kinderen categoriaal beleid mogelijk te maken.
De staatssecretaris heeft daar in eerste instantie negatief op gereageerd.
Mijnheer Bakker heeft ons uitgelegd dat het kabinet komt met een maatregel
voor chronisch zieken en voor kinderen. Als het gaat om de drempel in de belasting
is het goed als daarvoor een voorziening wordt getroffen, waarmee chronisch
zieken vaker gebruik kunnen maken van de aftrekmogelijkheid van door hen gemaakte
kosten, in verband met hun ziekte. De regeling waarover het nu gaat –
die was daar de afgelopen periode ook voor bedoeld – heeft betrekking
op kosten die in het belastingregime niet aantoonbaar zijn. Een voorbeeld.
Je hebt een beperking aan je handen. Je zit op het minimuminkomen. Je kunt
geen groente snijden. Je moet dus voorgesneden groente kopen, maar dat is
soms twee keer zo duur. Mensen met een chronische ziekte hebben op die manier
veel extra kosten, maar daarvoor hoeven ze niet bij de belastingdienst aan
te kloppen. In het kader van de verandering van het belastingregime zijn dit
soort vormen van aftrek afgeschaft. Daarom blijft dit voorstel actueel. Ik
zou graag zien dat de andere fracties dat steunen.Wat betreft de kosten van kinderen ken ik de voorstellen van het kabinet
niet, maar ik ken wel de sociale werkelijkheid van de 350.000 kinderen die
leven in minimagezinnen. Er is geen geld voor sporten, geen geld voor lessen
en clubs, geen geld voor alle zaken die rondom school spelen, zoals het reisje
naar het buitenland in de zoveelste klas, want dat kun je niet van de bijstand
betalen. De gemeenten gaan in dat kader uit van een vast bedrag per jaar voor
schoolgaande kinderen, want die zijn relatief duur voor een alleenstaande
ouder. Het is zonde om dat te blokkeren. Om van iedereen te vragen voor iedere
uitgave bij de sociale dienst aan te kloppen, is echt een mijl op zeven. Dat
moet je de mensen ook niet aan willen doen. De staatssecretaris heeft mij
nog niet duidelijk kunnen maken, als hij categorale toekenning verbiedt, of
hij forfaitaire toekenning wel goedkeurt. Stel dat iemand op het spreekuur
van de gemeente aangeeft dat hij of zij een schoolgaand kind heeft met bepaalde
kosten. Mag de gemeente in een dergelijk geval een forfaitair bedrag beschikbaar
stellen of moet die persoon achteraf met bonnetjes komen, een stempel daarop
vragen, waarna hij of zij het geld krijgt? Daar is de staatssecretaris onduidelijk
over gebleven. Ik wil daar graag helderheid over.Dan iets over de bijstand in natura. De staatssecretaris heeft in eerste
termijn afwijzend gereageerd op mijn verzoek via een evaluatie in de gaten
te houden hoe het daarmee gaat, mede omdat ik er vooralsnog van heb afgezien
op dat punt een verandering voor te stellen. Ik was daar teleurgesteld over,
omdat de staatssecretaris de heer Weekers vlak daarna toezegde dat hij het
onderdeel persoonsgebonden reïntegratiebudget wel zou evalueren, evenals
de situatie van dak- en thuislozen. Het is dan raar om dat niet voor bijstand
in natura te doen, want het gaat om bijna dezelfde doelgroep. Mag ik daaruit
concluderen dat de staatssecretaris het bij nader inzien goed vindt dat de
werking van de bijstand in natura, met gebruikmaking van dezelfde gegevens,
in die evaluatie wordt meegenomen?Ik kan kort zijn over het voorstel over de ziektekosten. Ik heb begrepen
dat de Kamer het amendement dat mevrouw Van Gent en ik samen hebben ingediend,
breed steunt. Ik hoop op een goede afloop. De minister komt erop terug. Ik
wacht dat af.De vrijlatingregeling. Daarover wordt in de Kamer verschillend gedacht.
De heer Bruls heeft voorgesteld vrijlating gedurende een half jaar alleen
toe te staan voor mensen die in deeltijd werken, namelijk voor een kwart van
de bijstandsuitkering. Ik vind dat een mindere optie. Dat halve uur is weliswaar
mooi, maar voor mensen die nooit meer kunnen verrichten dan werk in deeltijd,
bijvoorbeeld omdat ze arbeidsgehandicapt zijn of in andere omstandigheden
verkeren, is dat uitermate zuur. De staatssecretaris heeft wel op de premie
gewezen. Mag ik dit zo uitleggen dat het voorstel dat ik in het desbetreffende
amendement heb gedaan, materieel uitvoerbaar is binnen de randen van de wet,
zoals die nu voorligt? Dat wil zeggen dat de gemeenten de ruimte hebben een
keer per jaar een deel van de premie uit te keren als mensen arbeid in deeltijd
doen en als de gemeenten van mening zijn dat zij daarmee presteren. Graag
duidelijkheid daarover.Dan heb ik een vraag over het geld dat daarmee samenhangt. De staatssecretaris
stelde in antwoord op een vraag van mevrouw Van Gent dat voor 2004 het bedrag
per uitkering gemiddeld € 12.010 is. Zit daarin ook de verrekening
van de vrijlating? Of wordt bij de begroting het bedrag dat nu voor vrijlating
wordt verstrekt nog veranderd? Mag ik er, als dat niet het geval is, van uitgaan
dat de financiering van het amendement van de heer Bruls past binnen het budget
dat de staatssecretaris genoemd heeft?Voorzitter. Dan heb ik een vraag over rechten en plichten. Mijn fractie
heeft zowel in de nota naar aanleiding van het verslag als in de eerste termijn
gevraagd naar de toepassing van artikel 6 van het Europees verdrag voor de
rechten van de mens in relatie met de sancties zoals nu in de wet voorliggen.
Het heeft mij verbaasd dat de staatssecretaris daarop mondeling noch schriftelijk
heeft gereageerd. Het is echt geen flauwekul. Ook onder de deskundigen is
er een stevige discussie gaande over de vraag of de sancties zoals nu worden
voorgesteld, passen in de criteria die voor artikel 6 van het Europees verdrag
voor de rechten van de mens gehanteerd worden. In dat artikel wordt namelijk
bepaald dat het moet gaan om punitieve en afschrikwekkende sancties. Zoals
het nu geformuleerd is, zou het moeten gaan om een punitieve of om een afschrikwekkende
sanctie. Het is niet "en/en". Wanneer iemand drie maanden uit de uitkering
gezet wordt, is dat een afschrikwekkende sanctie. Het is niet
aan de staatssecretaris om te bepalen dat het geen punitieve sanctie is. Het
Europese Hof bepaalt of een sanctie al dan niet punitief is wanneer bezwaar
wordt aangetekend door de klant. In de criteria die in het Europees verdrag
voor de rechten van de mens zijn vastgelegd, staat tevens dat de hoogte van
de sanctie en het kader waarbinnen de sanctie valt openbaar en transparant
moet zijn. De heer Weekers heeft een amendement ingediend om de gemeente te
verplichten bij verordening vast te stellen in welk kader die sancties zouden
moeten worden vastgesteld. Ik neem aan dat het ook gaat om een globale indicatie
van de hoogte per categorie. Het is immers maatwerk waarbij ook verwijtbaarheid
een rol speelt. Andere juristen hebben mij verteld dat het voorstel van de
staatssecretaris in de jurisprudentie niet staande te houden is als er grote
verschillen tussen gemeenten zijn. De ene gemeente kan bijvoorbeeld bij verwijtbare
werkweigering de uitkering voor drie maanden intrekken, terwijl de andere
gemeente een waarschuwing geeft of een korting van 20% oplegt. Omdat de rechter
niet alleen toetst of de gemeente dat besluit had mogen nemen, maar ook toetst
op de billijkheid en de proportionaliteit van de overtreding in relatie tot
de opgelegde sanctie zou het voorstel van de staatssecretaris geen stand houden.
Ik vind het niet gepast dat de staatssecretaris in de eerste termijn opmerkingen
in die sfeer negeert. Hij heeft er gewoon niet op gereageerd. Ik vind dat
ernstig. Wij kunnen dan nat gaan omdat wij onvoldoende rekening gehouden hebben
met de rechtsbeginselen zoals in de Europese verhoudingen zijn vastgelegd.
Graag helderheid hierover van de kant van de staatssecretaris.De heer Weekers (VVD):Zal in de visie van mevrouw Noorman het amendement dat door mij is ingediend
de rechtspraktijk bemoeilijken of vergemakkelijken?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik waardeer het dat uw amendement openbaar en transparant is. Dat maakt
dat het helderheid schept en dat vind ik positief. Daarnaast heb ik de vraag
gelegd of dat op gemeentelijk of op rijksniveau geregeld moet worden. Het
is niet zo dat ik het in het amendement gestelde daarom verwerpelijk vind,
maar misschien gaat het niet ver genoeg.Ik ben al naar aanleiding van de nota naar aanleiding van het verslag
uitvoerig ingegaan op de mogelijkheid van verhaal. Naar aanleiding daarvan
heeft de minister gezegd dat hij een tussenbepaling die hij op had genomen,
voorlopig nog aanhoudt. Het werd namelijk te ingewikkeld, want ik heb gevraagd
of er drie vormen van verhaal op de ex-echtgenoot komen. Op dit moment lopen
zelfs nog gerechtelijke procedures over de vraag of de bijstandsuitkering
op de ex-echtgenoot moet worden verhaald en zo ja, hoe hoog die dan moet zijn.
Er zijn gemeenten en ex-echtgenoten die daar nog jarenlang verplichtingen
door hebben. Nu wordt aangekondigd dat met de komst van de nieuwe wet op de
kinderalimentatie het recht om de bijstand op de ex-echtgenoot te verhalen,
zal vervallen. Dat geldt niet voor de alimentatie voor kinderen; daarvoor
bestaat een voorziening.Ik heb enkele vragen over punten waarop naar mijn mening de staatssecretaris
onduidelijk is. Weet hij al op welk moment alle lopende vorderingen vervallen
evenals het recht om nieuwe vorderingen in te stellen inzake het recht om
een bijstandsuitkering op een ex-echtgenoot te verhalen? Is hij niet bang
dat er in de overgangsfase onbillijkheid zal bestaan? Hoe zit het bijvoorbeeld
met de overgangsfase tussen de ABW en de IOAW of de IOAZ? Het is waar dat
het verhaal op de ex-echtgenoot bij de IOAW en de IOAZ geen rol speelt. Het
speelt wel een rol in de overgangsfase. Ik denk dat ontzaglijk veel mensen
in het land zich afvragen wat dit voor hen betekent, nu dit wetsvoorstel voor
het eerst zo openlijk op tafel ligt. Wil de staatssecretaris na ommekomst
van de afronding van de behandeling van dit wetsvoorstel de verschillende
partijen zo snel mogelijk informeren? Ik kan mij voorstellen dat gemeenten,
die weten dat dit eraan zit te komen, geen procedure beginnen. Stopt met de
inwerkingtreding van de nieuwe bepaling de betalingsverplichting van de ene
op de andere dag?Ik heb samen met de heer Bakker een amendement ingediend over een second
opinion. Dat hing weer samen met de motie over de cliëntenraad, die de
heer Bakker samen met mij heeft ingediend. De staatssecretaris heeft beloofd
om ernaar te kijken en het zou ons erg plezieren als zijn reactie positief
was.Ik merk dat het heel erg gonst rond het thema van alleenstaande ouders
in de bijstand. Ik ben er nog niet zeker van hoe uiteindelijk het oordeel
van de Kamer zal zijn over de vijf voorliggende voorstellen. Het moge duidelijk
zijn dat de fractie van de PvdA vindt dat de uitgezette lijn in de eerder
door een Kamermeerderheid aangenomen motie-Bussemaker/Schimmel goed past in
hetgeen het kabinet wil. Door de motie wordt alleen datgene toegevoegd wat
de Kamer op dat moment heel belangrijk vond, namelijk randvoorwaarden, kwaliteitseisen
die het werkelijk mogelijk maken alsmede de bescherming van passende kinderopvang.
Die passendheid is relevant, net zo goed als de belastbaarheid. Ik wacht de
tweede termijn van de collega's af.De heer Varela (LPF):Ik heb nog een vraag over het amendement van mevrouw Noorman. Zij stelt
dat randvoorwaarden gesteld moeten worden opdat kinderopvang geboden kan worden.
Zal haar amendement geen rechtsongelijkheid teweegbrengen? Mensen met een
minimuminkomen die ook kinderopvang willen, krijgen geen zorg van de overheid.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik versta u niet zo goed. Wilt u uw vraag herhalen?De heer Varela (LPF):In het amendement van mevrouw Noorman wordt aangegeven dat voor de alleenstaande
ouders voorwaarden gesteld moeten worden, opdat hun zorg voor de kinderen
kan worden aangeboden. Leidt dit amendement niet tot rechtsongelijkheid? Ik
kan mij voorstellen dat het moeders met minimuminkomen ook goed uitkomt als
de overheid bijdraagt aan de kosten van de opvang van haar kinderen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De desbetreffende regeling heb ik niet verzonnen. Wij hebben deze regeling
samen opgesteld en zij wordt de KOA-regeling genoemd. Zij voorziet erin dat
gemeenten kinderopvang kunnen realiseren om iemand aan het
werk te helpen. Op het moment dat de begunstigde de bijstand verlaat –
daar hebben wij het nu over – moet hij zelf een proportioneel deel van
de kosten van de kinderopvang betalen. Dat hebben wij afgesproken. Op dat
gebied is er dus geen onderscheid. Het gaat erom dat iemand zolang hij in
de bijstand zit, op kosten van de gemeenschap leeft. Het is in het belang
van de overheid dat dit op een gegeven moment weer stopt. Het is net als een
werkgever die erin investeert om een werknemer een eindje verder te helpen,
omdat je daar uiteindelijk met elkaar beter van wordt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U hebt het over het amendement op stuk nr. 61 dat u samen met de heer
Bakker hebt ingediend. Wat is het verschil tussen uw amendement en wat de
regering voorstelt? Bij de regering gaat het om kinderen tot en met 5 jaar
en bij u om kinderen tot en met 12 jaar. Wat voegt het amendement verder toe?
Welke garantie geeft het aan een moeder in de bijstand dat er werkelijk wordt
gekeken naar kinderopvang, scholing en belastbaarheid en dat er vervolgens
vrijstelling van de sollicitatieplicht volgt? De GroenLinks-fractie vindt
dit ook belangrijk. In mijn amendement wordt geregeld dat er recht is op deeltijdarbeid,
zodat men dat niet vaag kan vragen, maar het in de wet is geregeld. Steunt
u dat?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het verschil tussen wat de regering regelt en wat de Partij van de Arbeid
samen met D66 wil regelen, is eigenlijk heel eenvoudig. De regering zegt dat
er geen categorale ontheffing van de arbeidsplicht is, maar dat je aanspraak
kan maken op voorzieningen. Als een van de voorzieningen wordt kinderopvang
genoemd, maar de staatssecretaris heeft in eerste termijn laten weten dat
er geen recht is op die voorzieningen. Het amendement daarover wijst hij af.Dat betekent dat de gemeente iemand wel kan verplichten, ook al is die
voorziening niet of niet voldoende beschikbaar. Om de positie van de cliënt
waar het hier om gaat te verstevigen, want er wordt best wat van zo iemand
gevraagd, hebben wij de zaak omgekeerd. Wij hebben gezegd dat wij het andersom
doen. Je hebt de verplichting tot het aanvaarden van passend werk, als er
is voldaan aan een aantal voorwaarden. Die voorwaarden betekenen dat de gemeente
zich ervan heeft overtuigd of er bijvoorbeeld passende kinderopvang is.Dat betekent niet per definitie dat de gemeente dat zelf hoeft te doen.
De cliënt kan daar zelf ook in voorzien. Het hangt er een beetje vanaf.
Als het gewoon niet kan, en dat is vaak het geval, dan heeft de gemeente ook
middelen om daarin te voorzien.Hetzelfde geldt voor de belasting. De mate waarin iemand belast kan worden,
kan in verschillende fasen van het bestaan verschillend zijn. Ik zei al in
eerste termijn dat iemand die net gescheiden is, misschien niet zoveel aan
kan en een halfjaar later wel. De staatssecretaris zal zeggen dat hij uitgaat
van maatwerk door de gemeente. Dat doe ik ook, maar net als de staatssecretaris
heb ik het rapport van de Algemene Rekenkamer gezien.U vroeg waar het verschil zat. Het verschil is dat wij de positie van
de cliënt versterken en de arbeidsplicht afhankelijk maken van het passend
zijn van de voorzieningen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U vindt dat met dit amendement voldoende is gewaarborgd dat bijstandsmoeders,
zoals wij in eerste termijn zeiden, recht hebben op een deeltijdbaan, een
goede bijverdienregeling en kinderopvang en dat zij werk mogen weigeren, als
dat niet geregeld is?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat hangt ervan af, moet ik zeggen. Er staat ook nog "passend". Voor de
een is een deeltijdbaan van tien uur al bijna het maximum van wat hij of zij
aan kan en voor een ander is dat dertig uur. Ik heb ook gezegd dat ik niet
verwacht dat veel alleenstaande ouders met kinderen een baan van 40 uur kunnen
behappen.Op de vraag wat ik van dat amendement vind, zeg ik dat ik sympathie heb
voor de bedoelingen, maar niet vind dat je mensen in een keurslijf van 20
uur moet duwen. Ik vind ook niet dat dit de norm moet zijn. Voor mij is de
norm deeltijd. Deeltijd is in de toelichting van het amendement, samen met
scholing, nadrukkelijk genoemd, dus daar geef ik echt de voorkeur aan. Wat dat betreft wijk ik af van wat de regering doet. Deze zegt alleen
dat je een soort aanspraak hebt, maar zij zegt niet dat de arbeidsplicht niet
geldt, als je die aanspraak niet tot gelding kunt brengen.De heer Varela (LPF):Hebt u enig idee hoe de kosten van kinderopvang voor deze alleenstaande
moeders zich verhouden tot de bijstandsuitkeringen? Gaan de kosten van de
kinderopvang niet de bijstandsuitkeringen te boven? Waar legt u uw prioriteiten?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee, dat is niet het geval. Die kosten liggen al bij de gemeenten. Het
Rijk heeft daarvoor al sinds 1995 een budget beschikbaar gesteld in de KOA-regeling.
Er wordt dus niet plotseling extra beslag op de middelen gelegd. De kosten
voor kinderopvang wegen niet op tegen het feit dat op termijn iemand geen
uitkering meer nodig heeft. Dat streven wij na! Eigenlijk horen alleenstaande
ouders met kinderen niet in de bijstand. Je wenst hen dat niet toe, want het
is best een hard bestaan. Zodra men even de kans heeft, met een deeltijdbaan
zelfstandig te zijn met behulp van belastingvoorzieningen, dan gun ik dat
een ieder van harte. Met dit amendement maak je dat beter en gemakkelijker
bereikbaar dan op de manier die de regering voorstaat, hoe goed zij het ook
bedoelt.De heer De Wit (SP):U noemt drie punten in het amendement, te weten beschikbaarheid van kinderopvang,
scholing en belastbaarheid. Moet de gemeente op alledrie de punten toetsen?
Kan die plicht niet worden opgelegd als aan een van de drie punten niet wordt
voldaan? Kan de gemeente daaruit kiezen? Moet de gemeente echt op die drie
punten toetsen? Moet aan alledrie de punten voldaan worden?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja, het spreekt eigenlijk vanzelf. Je moet weten of er sprake is van passende
kinderopvang. Je moet weten of de cliënt in voldoende mate aan de eis
van scholing heeft voldaan. De wetgever moet het doel onderschrijven dat iemand
met deeltijdwerk uit de bijstandssituatie kan komen. Vervolgens moet gekeken
zijn naar de belastbaarheid van het individu. Bij arbeidsongeschiktheid heb ik een vergelijkbaar amendement ingediend
waarop de staatssecretaris niet echt heeft gereageerd. Hij heeft alleen gezegd
ernaar te zullen kijken. Ik zou het op prijs stellen als dit amendement toch
op zijn steun kan rekenen. In de toelichting op het amendement staat dat de
gemeente zich ervan moet overtuigen of bijvoorbeeld de arbeidsplaats waar
iemand in deeltijd gaat werken in voldoende mate is aangepast.De staatssecretaris heeft bepaald dat de Wet REA voor de gemeente niet
meer van toepassing is. De gemeente kan via de bijzondere bijstand of uit
het werkdeel voorzieningen treffen voor aanpassing. Het zou doodzonde zijn
als iemand thuisblijft, omdat de mogelijke werkplek niet bereikbaar is door
het ontbreken van aanpassingen. Omdat die persoon een bijstandsuitkering heeft,
komt hij niet in de buurt van het UWV. Tussen beide regelingen bestaat spanning.
Ik heb het amendement niet voor niks voorgesteld. De gemeente heeft dan een
mogelijkheid daarvoor een voorziening te treffen. Reeds bestaande voorzieningen
gaan altijd voor.Het spijt mij zeer dat de staatssecretaris zo negatief heeft gereageerd
op ons amendement om de term aanspraak te vervangen door het recht van de
cliënt. Wij hebben daarover gesproken en de vraag is gesteld wat daarover
in de Handelingen staat. Ik heb die erop nagelezen, want dat leek mij wel
zo correct. De staatssecretaris heeft gezegd dat op een gegeven moment de
cliënt zijn aanspraak te gelde maakt. Iets te gelde maken leg ik zo uit
dat je een recht te gelde maakt. Volgens de staatssecretaris is en blijft
het een aanspraak. Het is jammer dat hij bij die opvatting blijft. Ik blijf
daarover met hem van mening verschillen. Volgens ons zijn mensen gebaat bij
een stevige positie in een heel moeilijk traject.Ik heb een amendement aangemeld voor mensen met een Wajong-uitkering die
in een instelling verblijven die AWBZ gefinancierd is. Deze mensen krijgen
alleen zak- en kleedgeld. Zij kunnen geen aanspraak maken op artikel 20 van
de Wet REA, omdat dit artikel voor deze groep mensen is geschrapt. Een amendement
van mevrouw Verburg en mijzelf heeft het mogelijk gemaakt dat sommige groepen
Wajong-gerechtigden onderwijs volgen. Voor degenen onder hen die algemeen
vormend of cursorisch onderwijs volgen, is er geen enkele vorm van financiering.
Als er een reeds bestaande voorziening is, gaat die natuurlijk voor. In mijn
amendementen heb ik aangegeven dat het mogelijk gemaakt moet worden bijzondere
bijstand te geven als er geen voorliggende voorziening is. Nu wordt volgens
de Bijstandswet iedereen die in een inrichting verblijft, uitgesloten van
bijstand. Ik meen dat dit in artikel 31 van de wet staat. Dat maakt dat deze
groep op een wat latere leeftijd geen gebruik kan maken van algemeen vormend
of cursorisch onderwijs. Als mensen enige beperkingen hebben, kun je het normale
schoolpatroon niet volgen. Op een gegeven moment heb je dus geen recht meer
op allerlei schoolgeldvergoedingen. Dan zit je dus thuis of in de instelling.
Dat kan niet de bedoeling zijn. De staatssecretaris heeft in zijn eerste termijn
niet op dit aspect gereageerd; ik vraag hem om dat alsnog te doen.De staatssecretaris heeft ook niet gereageerd op de voorstellen over tienermoeders.
Ik vraag hem om dat nu wel te doen; ik had verwacht dat hij dat in eerste
termijn zou doen. De staatssecretaris heeft wel gereageerd op mijn voorstellen
over persoonsgebonden budget. Hij heeft gezegd dat hij daar niet van houdt.
Dat spijt mij zeer, maar gelukkig houdt zijn partijgenoot de heer Weekers
daar wel van. De staatssecretaris heeft aangegeven dat hij bij een verdere
evaluatie zou meenemen op welke wijze de gemeenten zouden omgaan met persoonsgebonden
reïntegratiebudget. Ook dat waardeer ik en ik sluit mij daarbij aan,
maar ik blijf vinden dat het recht van de cliënt om zelf op pad te gaan
als de gemeente hem in de steek laat, overeind blijft. Ik hoop ook dat veel
gemeenteraden, als zij de moeite nemen om de Handelingen van dit overleg met
de regering na te lezen, geïnspireerd worden voor hun eigen plaatselijke
verordening.Ik heb ook een opmerking over de eerste- en tweedegraads bloedverwantschap.
Ik heb dat punt in eerste termijn kort aangestipt. Omdat ik het amendement
nog niet had ingediend, heeft de staatssecretaris toen niet goed kunnen doorzien
wat de precieze bedoeling was. Wij hebben daarna de discussie gestaakt en
ik heb het amendement alsnog ingediend. Ik geef echt in overweging om de heel
kleine doelgroep waar wij het hier over hebben en waarvan de Kamer kamerbreed
heeft gezegd dat wij moeten kijken of wij daar echt niets aan kunnen doen,
toch van dienst te zijn. Het gaat immers om het krijgen van eigenlijk maar
een halve uitkering als je hulpbehoevend bent ofwel als een hulpbehoevende
tweedegraads bloedverwant hulpbehoevend is en als je samen één
woning bewoont, terwijl je zelf geen inkomen hebt. Ik hoop dat de staatssecretaris
nu wel zal reageren op dit onderdeel van mijn betoog.De voorzitter:Ik vraag u hoeveel tijd u nog nodig hebt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Niet zo vreselijk lang.De voorzitter:U bent nu een half uur bezig. Ook gelet op het feit dat ook mevrouw Bussemaker
nog spreektijd nodig heeft, dring ik erop aan dat u gaat afronden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb nog twee punten en ik zal drie moties voorlezen; het is dus compact.Het voorliggende verdeelmodel is te onrechtvaardig en dient verbeterd
te worden. Dat het onrechtvaardig is, heeft de Kamer luid en duidelijk laten
horen. Eigenlijk erkent de staatssecretaris dat. Wij vinden dat dit gemitigeerd
moet worden voordat het verdeelmodel per 1 januari in werking treedt; laat
er immers geen misverstand over bestaan dat wij voor die budgettering blijven.
Mitigeren is mogelijk door het aanvaarden van een motie. Ik zal die motie
straks voorlezen, want ik kan haar nu niet vinden. Mijn collega pakt even
het hele pakket moties.Mijn volgende opmerking betreft de bijzondere bijstand. Mijn fractie betreurt
het ten zeerste dat de bijzondere bijstand wordt gekort met 150 mln euro.
Dat geeft grote problemen omdat de schuldhulpverlening uit de bijzondere bijstand
wordt betaald en omdat de negatieve conjunctuur leidt tot een veel groter
beroep op de bijzondere bijstand. Op dit moment blijkt er feitelijk al meer
te worden uitgegeven aan bijzondere bijstand aan individuen, een categorie
die de regering van belang vindt en waarnaar zij kijkt, dan
het bedrag dat de gemeenten wordt gelaten. Door de afschaffing van het categoriale
beleid komt er een grote groep bij van mensen die allemaal individueel om
bijzondere bijstand komen vragen. Er zullen dan ook echt problemen bij de
gemeenten ontstaan. Vandaar dat ik de volgende motie indien.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering het voornemen heeft om naast de reeds besloten
bezuiniging van 70 mln euro op de bijzondere bijstand, aanvullend 150 mln
euro te bezuinigen;overwegende dat hierdoor de middelen voor de benodigde verstrekkingen
uit de bijzondere bijstand niet meer toereikend zijn waardoor er onvoldoende
of geen geld is voor: - schuldhulpverlening;- de huidige
individuele bijzonderebijstandsverstrekkingen;- de hogere uitvoeringskosten
door het afschaffen van het categoriaal beleid;- de toename van het
aantal mensen dat een beroep op de bijzondere bijstand moet doen vanwege de
conjuncturele neergang;verzoekt de regering, bij de begroting voor 2004 de voorgenomen korting
van 150 mln euro op het budget voor de bijzondere bijstand niet toe te passen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Noorman-den Uyl. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 69(28870).Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wij hebben ook een motie voorbereid over het voordeelmodel dat nu op tafel
ligt en dat voor de gemeenten verstrekkende gevolgen heeft. Het verdeelmodel
is niet volgroeid. Dat geldt zowel voor het objectief verdeelmodel als voor
het feit dat het budget voor de kleine gemeenten zo uitpakt dat er volgens
de simulatie in 2004 14 gemeenten zullen zijn die in de rode zone van artikel
12 terechtkomen. De heer Bruls heeft gezegd: het is maar een simulatie. Volgens
mij is een simulatie voor 2004 van eenzelfde waarde als de uitdraaien die
wij nu hebben gekregen. De kans dat het gebeurt zoals het in die simulatie
staat, is dus groot. Om die reden dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het voorgestelde objectief verdeelmodel thans kwalitatief
onvoldoende is om ingrijpende herverdelingseffecten in het beoogde budgetsysteem
te rechtvaardigen;overwegende dat bij de invoering in 2004 de herverdeeleffecten gemitigeerd
dienen te worden;verzoekt de regering, de budgettering in 2004 niet eerder te laten ingaan
dan nadat de volgende aanpassingen zijn toegepast: - het ex ante
verlagen van de herverdeeleffecten van het objectief verdeelmodel van 15%
naar 10%;- het beperken van 40% van het aandeel objectief verdeelmodel
in 2004 tot 25%;- het compenseren van die gemeenten die als gevolg
van het gehele huidige budgetverdeelmodel in 2004 een budgettekort hebben
boven de risicodrempel Gemeentefonds na verstrekking van de aanvullende uitkering
WWB,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Noorman-den Uyl. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 70(28870).Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb nog een motie voorbereid naar aanleiding van het feit dat wij met
elkaar hebben erkend dat conjuncturele verschillen en verschillen die zijn
gevoed door rijksbeleid in de bijstand in het I-deel moeten worden gecompenseerd.
De regering heeft dat toegezegd. Wij hebben er een flinke discussie over gehad
hoe dat moet gebeuren en hoe je vaststelt wat die compensatie is. Daarbij
is de vraag of daarbij alleen wordt gekeken naar de raming of dat ook achteraf
wordt gekeken of die wel klopte. De staatssecretaris voelde er eerst niets
voor, maar mijn indruk was dat hij al doordiscussiërend tot het inzicht
kwam dat toch op enige manier achteraf moet worden gekeken of de toezegging
aan de gemeenten dat volledige compensatie zal worden gegeven voor conjuncturele
risico's en risico's die voortkomen uit rijksbeleid voorzien moeten zijn van
een verificatie van die afspraken.Een tweede is dat als in de komende periode op grond van conjunctuur en
rijksbeleid het aantal mensen in de bijstand hoger wordt en het aantal werklozen
in den brede toeneemt, de druk op het werkdeel van het budget Werk en inkomen
aanzienlijk zal toenemen. Dat kan leiden tot wachttijden en tot een ophoping
van mensen in de bijstand, omdat het instrumentarium onvoldoende is. Tot nu
toe weigert de regering er eigenlijk over te praten of er nog iets extra's
moet gebeuren. Zij vindt dat men het er maar mee moet doen. Wij vinden dat
in ieder geval jaarlijks met de VNG moet worden overlegd hoe de gevolgen van
rijksbeleid en conjunctuur voor het volume werklozen aankomen bij de gemeenten
en in welke mate dat consequenties moet of kan hebben voor het werkdeel. Wij
zeggen niet dat het zus of zo moet worden gedaan. Wij zeggen ook niet op voorhand
dat er maar moet worden gecompenseerd. Wij zeggen wel dat er jaarlijks afspraken
over zullen moeten worden gemaakt. Ik stel de volgende motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de voorziene conjunctuur en rijksmaatregelen tot meer
kosten voor zowel het inkomensdeel als het werkdeel zullen leiden;constaterende dat er is toegezegd de extra Noorman-den Uylkosten op het
inkomensdeel vanwege de genoemde ontwikkelingen volledig te compenseren, waardoor het noodzakelijk is de ramingen op deze kostencomponenten
achteraf te ijken op de feitelijke instroom van het bijstandvolume;van oordeel dat vanwege de genoemde ontwikkelingen een afstemming met
de VNG noodzakelijk is over de voorziene toename van het werkloosheidsaanbod
in het werkdeel en de benodigde reïntegratie-instrumenten;verzoekt de regering, jaarlijks overleg met de VNG te voeren over de financiële
gevolgen van rijksbeleid en conjunctuur: - inzake de feitelijke
instroom in de bijstand versus de raming en de gegarandeerde kostencompensatie
en- de stijging van werklozen die een beroep moeten doen op het werkdeel
en de mogelijke wachtlijsten en kosten die hierdoor ontstaan,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Noorman-den Uyl en Bussemaker.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 71(28870).Ik verzoek mevrouw Noorman om nu echt haar betoog af te ronden. Zij is
al drie kwartier aan het woord. Ik geef haar één minuut om af
te ronden. De rest gaat ten koste van de spreektijd van mevrouw Bussemaker.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De minister heeft een aantal toezeggingen gedaan over de evaluatie. Ik
verzoek hem om die toezeggingen in een notitie op afzienbare termijn aan de
Kamer te doen toekomen. Het gaat mij ook om de doeltreffendheid, want het
was niet scherp genoeg.Volgens het advies van de Raad voor werk en inkomen is de eis aan 57,5-jarigen
dat zij nog solliciteren redelijk voor mensen die kortdurend werkloos zijn.
Dat vindt de Partij de Arbeid ook. Wij vinden dat ouderen langer moeten werken.
Maar vindt de staatssecretaris echt dat mensen van 62 die al heel lang werkloos
zijn wekelijks een stapel sollicitatiebrieven moeten maken? Op een gegeven
moment is er geen balans meer tussen het instrument en het omgaan met mensen. Mevrouw de voorzitter. Het wetsvoorstel Werk en bijstand wordt tekort
gedaan als wij alleen op bezuinigingen wijzen, hoe bot die soms ook zijn.
De uitgangspunten van de wet zijn goed. Zij worden echter niet in alle consequenties
doorgetrokken. Het streven naar minder bureaucratie, eigen verantwoordelijkheid
en eigen initiatief van de burgers is niet altijd radicaal genoeg en consequent
uitgewerkt. De zo door ons gewenste doelen kunnen alleen bereikt worden als
zij op onderdelen worden bijgesteld. Wij hopen dat dit lukt. Het gaat dan
vooral om de positie van de cliënt en om de kans voor de gemeenten om
hun werk goed te doen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De woorden hoop en vertrouwen zijn deze week vaak gevallen, ook bij mevrouw
Noorman. Dat verbaast mij een beetje. Gaat de fractie van de PvdA nu voor
of tegen het wetsvoorstel stemmen?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik wacht de reactie van de staatssecretaris af. Ik wacht ook af hoe andere
fracties denken over de voorstellen die wij hebben gedaan. Onze fractie zal
daarna haar standpunt bepalen. Zij zal de balans opmaken of het wetsontwerp
in voldoende mate is aangepast aan hetgeen wij belangrijk vinden. Ook de organisaties
in het land vinden het voorstel op hoofdlijnen goed, maar zij vinden de uitwerking
niet passend en proportioneel. Als dat wordt opgelost, wordt het iets moois.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. Helaas, ik moet zeggen dat ik de antwoorden van de staatssecretaris
over het werkdeel in algemene zin teleurstellend vind. Hij heeft vertrouwen
in alles en iedereen. Dat is mooi, maar in sommige gevallen toch ook wel een
tikkeltje naïef. Succesvol beleid kwam in de afgelopen jaren voor een
belangrijk deel voort uit politiek commitment, commitment van de politiek
verantwoordelijke die ergens voor ging staan, die aangaf waarop hij kon worden
afgerekend. Deze staatssecretaris schuift vooral af, hij vertrouwt vooral
op anderen. En dus verplicht hij zich in geen enkel opzicht aan eerder gemaakt
afspraken, zoals de afspraak dat er dit jaar tienduizend Melketiers doorstromen
naar een reguliere baan. Hij weet ook nog niet eens hoeveel er van die tienduizend
banen nu eigenlijk geregeld zijn. Dit frappeerde mij eerlijk gezegd wel. Het
aantal aanvragen is wel bekend, maar wij weten dat er een verschil is tussen
aanvragen en werkelijke banen. Ik ben dus zeer benieuwd naar het aantal banen.Ik constateer ook dat de staatssecretaris zich niet politiek wil committeren
aan andere doelen, zoals het geven van een rechtspositie aan mensen die langdurig
op een reïntegratietraject zijn aangewezen. Hij wil ook geen garanties
geven voor gericht beleid voor jongeren en schoolverlaters, noch wil hij zorgen
voor tijdelijke banen voor een van de meest kwetsbare groepen, namelijk de
mensen met een indicatie voor de WSW die op plaatsing wachten. Steeds zegt
hij dat hij het aan de gemeenten overlaat, omdat het hierbij om decentralisatie
en eigen verantwoordelijkheid gaat. Maar dan moet hij ook echt consequent
zijn, terwijl hij dat niet is als het gaat om aanbesteding en reïntegratie.
Wel is het een kleine stap in de goede richting dat hij nu bereid is om een
overgangstermijn van drie jaar in te voeren, met een evaluatie na twee jaar,
zo heb ik begrepen. Zal dit in een nota van wijziging worden opgenomen?Ook ben ik benieuwd naar een reactie van de staatssecretaris op de suggestie
van de VVD-fractie om tot een soort PPS-constructie te komen. Ik heb daar
nog eens over nagedacht en ik kan me daarbij een soort experimenteerruimte
voorstellen, zoals de staatssecretaris heeft voorgesteld bij de voordeur,
de gemeenten en het CWI.Voorzitter. Wij willen op twee punten waarbij wij zeer sterk hechten aan
verbetering van deze wet, een motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat gesubsidieerde arbeid in Bussemakerde afgelopen jaren
voor 40% van de uitstroom uit de bijstand heeft gezorgd; constaterende dat de laatste jaren het beleid ten aanzien van gesubsidieerde
arbeid meer gericht is op doorstroming naar reguliere banen;overwegende dat het van belang is, ook in de komende jaren inzicht te
verkrijgen in de kans van slagen van (doorstroming van) gesubsidieerde arbeid
in de Wet werk en bijstand;verzoekt de regering, het beleid ten aanzien van (doorstroming van) gesubsidieerde
arbeid te voorzien van een concrete doelstelling en de Kamer te informeren
over de wijze waarop dit doel gehaald wordt, alsmede over de aard van de uitstroom,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Bussemaker en Noorman-den Uyl.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 72(28870).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de sluitende aanpak in de afgelopen jaren succesvol is
geweest, hoewel deze nog steeds niet voor 100% sluitend is;constaterende dat het behalve voor uitkeringsgerechtigden ook voor ANW'ers,
herintreders en andere "NUG'ers", alsmede voor schoolverlaters van groot belang
is dat de sluitende aanpak wordt voortgezet;overwegende dat de voornemens van de regering per saldo het einde van
de sluitende aanpak in 2006 zal betekenen;verzoekt de regering, de sluitende aanpak te handhaven en deze te voorzien
van kwantitatieve doelstellingen, en de Kamer er jaarlijks over te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Bussemaker en Noorman-den Uyl.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 73(28870).Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. Ik zeg er nog bij dat ik zeer benieuwd ben naar het stemgedrag
van met name de CDA-fractie op het punt van de sluitende aanpak en de reïntegratie.
Zij heeft daarover een aantal opmerkingen gemaakt die ook wij gemaakt hebben.
Ik zie nog niet veel beweging in die richting; ik zie wel een beweging naar
de andere kant, ik zie de coalitiepartijen steeds dichter naar elkaar toe
kruipen en bij elkaar op schoot gaan zitten. Zo heb je eigenlijk bijna geen
Torentjesoverleg meer nodig, want het gebeurt gewoon hier in de zaal en in
de wandelgangen.De heer De Wit (SP):Mevrouw de voorzitter. Ik begin mijn tweede termijn met het Parool van
gisteravond. Daarin staat een verschrikkelijk artikel over een experiment
in Amsterdam-West. Mensen die binnenkort bij de deelgemeente Amsterdam-West
bijstand aanvragen, zullen bij wijze van experiment acht weken geen uitkering
krijgen. In die periode moeten zij maar zien dat zij werk krijgen. Als het
in die acht weken niet gelukt is en zij kunnen aantonen dat zij daar geen
schuld aan hebben en dat zij het geld – nota bene – broodnodig
hebben, dan kunnen zij wellicht een uitkering krijgen. Als zij na een halfjaar
nog geen werk hebben, worden zij 's morgens vroeg in een busje gepropt –
althans volgens het Parool – en gaan zij op zoek naar nuttig werk. Dan
komen wij in de zomer natuurlijk uit bij de asperges en in de kassen in het
Westland. Wat is dat voor een deelgemeente die dit soort dingen durft te bedenken?
Vindt de staatssecretaris dat dit kan? Vindt hij dat dit omgaan is met mensen
die een beroep doen op de bijstandswet? Dat kan toch niet? Is de staatssecretaris
bereid een geluid te laten horen in de richting van deze deelgemeente dat
dit werkelijk buiten proportie is? Als dit niet gebeurt, vrees ik dat dit
de voorbode is van het maatwerk dat de gemeente op grond van de nieuwe wet
gaan bieden. Dan houd ik mijn hart vast. Dit kan gewoon niet. De invoeringsdatum blijft bij ons op grote bezwaren stuiten. 1 januari
is te vroeg. Alle gemeenten zullen met hun diensten alles op alles moeten
zetten om de invoering en uitvoering van de wet mogelijk te maken. Mijn fractie
heeft er zeer grote bedenkingen bij of dit lukt Het is wat ons betreft niet
haalbaar. Nu al is de effectiviteit van de uitvoering af te meten aan het
aantal gegrond verklaarde bezwaarschriften. In Amsterdam lag in 2001 het aantal
toegewezen bezwaarschriften op 20,3%; één op de vijf wordt dus
gegrond verklaard. Vorig jaar lag het ietsje lager, namelijk op 17,9%. Dat
is nog steeds heel hoog als wij bedenken dat het gaat om mensen die een uitkering
hebben of willen hebben op bijstandsniveau. Het gaat om mensen die geen reserves
hebben om fouten bij de uitvoering op te vangen. Het valt op de vingers van
één hand uit te rekenen wat de invoering van de nieuwe wetgeving
zonder gedegen voorbereiding gaat betekenen voor dit soort problemen. Mijn
fractie vindt dat dit veel te snel is gebeurd, dat er geen tijd aan de gemeenten
wordt gegund en dat onvoldoende gelegenheid voor de wetgever bestaat om tot
een gedegen afweging te komen van alles wat hier aan de orde is.Het is nog steeds niet duidelijk wat de toekomst van de gesubsidieerde
arbeid is. De staatssecretaris wimpelt de bezwaren of bedenkingen af door
de mededeling dat de gemeenten nu het voortouw hebben en dat het aan de gemeenten
is om hierover duidelijkheid te scheppen. Het gaat hier om maatschappelijk
zeer nuttige banen, maar vooral gaat het om mensen die juist uit de uitkering
zijn gekomen, die iets boven het minimum zijn gaan verdienen, die het perspectief
dachten te hebben op een beter bestaan. Dat dreigt te verdwijnen. Hoe ziet
de staatssecretaris de toekomst van deze banen? Hij moet duidelijkheid verschaffen,
ook omdat hij een aantal keren het woord "vrijwilligerswerk" heeft gebruikt.
Bij de ABVAKABO-demonstratie afgelopen dinsdag heeft hij echter woorden gebruikt
waaruit ik afleid dat hij niet doelt op vrijwilligerswerk, stages en dergelijke,
op het bieden van een inkomen onder het minimumloon. Dat soort varianten is
wat mij betreft onaanvaardbaar. Wil de staatssecretaris hierop nog eens duidelijk
ingaan? Ik wil het ook hebben over die 10.000 banen. De staatssecretaris sprak
van een kleine 3800 aanvragen. Enig onderzoek door mijn fractie heeft opgeleverd
dat wij op dit moment staan op 2380 aanvragen, zij het dat een aantal gemeenten
de ambitie heeft om nog zo'n 1450 aanvragen te doen. Dat is echter nog niet
gebeurd. Volgens dezelfde onderzoekingen van de kant van mijn fractie ligt
het aantal aanvragen dat tot op heden tot banen heeft geleid tussen de 1100
en 1200. De vraag is of de staatssecretaris dat kan bevestigen. Weliswaar
bestaat de verwachting dat werkgevers de aanvragen zo lang mogelijk voor zich
uit zullen schuiven en dat het aantal banen nog zal toenemen, maar garanties
daarvoor zijn er niet. Wat gebeurt er als die aanvragen niet worden geconcretiseerd
en de ambitie van eerdergenoemde 30 gemeenten niet zal worden gehaald en de
teller op ongeveer 2500 blijft staan? Wat gebeurt er met de gesubsidieerde
banen? Blijven die overeind of niet? Bij interruptie heb ik er de afgelopen
dagen meerdere malen op gewezen dat daarover duidelijkheid dient te komen.
Ik wil in ieder geval namens mijn fractie op dit punt een motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat gesubsidieerde arbeid een instrument is dat de doorstroom
naar reguliere arbeid kan bevorderen;overwegende dat werknemers die gesubsidieerde arbeid verrichten, een maatschappelijk
nuttige taak vervullen;overwegende dat door invoering van de Wet werk en bijstand gesubsidieerde
banen onder druk zullen komen te staan;verzoekt de regering, er bij de gemeenten op aan te dringen dat de rechtspositie
van werknemers die gesubsidieerde arbeid zullen blijven verrichten, zal worden
gehandhaafd en dat gedwongen ontslagen zullen worden voorkomen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Wit. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 74(28870).Mevrouw Bussemaker (PvdA):De fractie van de PvdA heeft zelf een amendement ingediend dat ertoe strekt
de rechtspositie van degenen die gesubsidieerde arbeid verrichten, te verzekeren.
Wat is volgens u het verschil tussen ons amendement en uw motie?De heer De Wit (SP):Dat verschil is niet zo heel groot. Wij willen bij motie de regering oproepen
om zich ervoor in te spannen dat die rechtspositie gehandhaafd wordt en er
geen ontslagen vallen. Zoals bekend komen bij de stemmingen de moties pas
aan de orde na de amendementen. Voor het geval uw amendement wordt aangenomen,
behoud ik mij het recht voor een uitspraak te vragen in deze algemene zin.Voorzitter. De staatssecretaris is in zijn beantwoording niet ingegaan
op mijn opmerkingen over de sollicitatieplicht voor ouderen en op mijn amendement
op dit punt. Wat ons betreft zal er voor ouderen van 57,5 jaar en daarboven
geen sollicitatieplicht dienen te komen. In eerste termijn heb ik verwezen
naar de jeugdwerkloosheid en de bedoeling van het invoeren van de ontheffing
voor ouderen, te weten de garantie voor jongeren dat ze zo snel en zo veel
mogelijk aan werk geraken. Ik vraag de staatssecretaris daarop alsnog in tweede
termijn in te gaan.Vervolgens wil ik nog iets zeggen over de sollicitatieplicht voor alleenstaande
ouders. De staatssecretaris zegt positief te staan tegenover de suggestie
om de sollicitatieplicht voor bijstandsmoeders te koppelen aan een aantal
randvoorwaarden. Voor mijn fractie is dat evenwel nog niet voldoende. Mijn
vraag is ook of de staatssecretaris onder de indruk is van de kritiek van
de CDA-fractie op dit punt, zoals die tot uitdrukking komt in het amendement
van de heer Bruls. Naar ik heb begrepen, is hierover overleg gevoerd tussen
de staatssecretaris en de coalitiepartijen. Wellicht horen wij straks wel
wat daar uit is gekomen. Ik ben in ieder geval erg benieuwd van de staatssecretaris
te vernemen hoe hij genoemd amendement van het CDA beoordeelt. Het moge duidelijk
zijn dat ik mijn amendement met betrekking tot de sollicitatieplicht voor
alleenstaande bijstandsmoeders handhaaf, niet alleen omdat het buitengewoon
zwaar is voor hen om een kind op te voeden maar ook omdat de combinatie van
arbeid en huishouden tot een aanzienlijke belasting leidt voor deze groep
mensen. Voorop staat voor mijn fractie de vrije keuze van de bijstandsmoeder.Voorzitter. Gelet op mijn nog zeer beperkte spreektijd zou ik nog kort
het volgende naar voren willen brengen.Ik vraag de staatssecretaris om een reactie op een interview in Trouw
en Binnenlands Bestuur waarin hij eigenlijk zegt dat het, als hij de baas
zou zijn van een sociale dienst, heel soepel geregeld zou zijn met de bijzondere
bijstand, want dan hoef je alleen maar een formulier in te vullen en vindt
controle steekproefsgewijs achteraf plaats. Ik vraag hem uitdrukkelijk wat
hij daarmee heeft bedoeld. Is dit een aanwijzing voor de gemeenten om het
zo te doen? Wat is het verschil met categoriale bijstand?Ik heb mijn opmerkingen over bijstand in natura verwerkt in een amendement.
De staatssecretaris is van mening dat het gaat om mensen in de bijstand die
zonder hulp niet in staat zijn om in hun levensonderhoud te voorzien. Ik vind
het begrip "hulp" veel te vaag en veel te ruim. Ik heb gekozen voor de formulering
"tekortschieten in zelfredzaamheid", ontleend aan de memorie van toelichting.De staatssecretaris is niet ingegaan op mijn vraag om uitleg van artikel
36, lid 1d, over de langdurigheidstoeslag. Ik vind dat een volstrekt onbegrijpelijk
artikel. Deze toeslag wordt pas toegekend na zes jaar of er wordt iets geheel
anders bedoeld, maar dan moet het artikel worden aangepast. Volledigheidshalve
heb ik een amendement ingediend. De uitleg van de staatssecretaris kan altijd
nog aanleiding geven om het in te trekken.Mijn opmerkingen over de langdurigheidstoeslag blijven verder overeind.
Naar mijn mening moet de voorgestelde toets uit het voorstel worden gehaald,
want na vijf jaar weet je al hoe het ervoor staat. Bovendien De Witvraag ik
de staatssecretaris om nog eens uitdrukkelijk in te gaan op mijn vraag voor
wie de langdurigheidstoeslag uiteindelijk zal gelden. Het begrip
"arbeid" wordt uitgebreid tot "algemeen geaccepteerde arbeid". Dat is een
zeer ruim begrip. In de vijf jaar zal ooit wel algemeen geaccepteerde arbeid
worden aangeboden en vanaf dat moment gaat de termijn van vijf jaar weer tellen.
Wie krijgt uiteindelijk nog die toeslag? Hoe groot is deze groep?De staatssecretaris is ook niet ingegaan op mijn opmerkingen over de private
uitvoering, het artikel betreffende de mogelijkheid om uitvoering van de wet
uit te besteden aan een derde. Ik verwijs nogmaals naar de problematiek bij
de gemeente Maarssen. Juist die praktijk bevestigt nogmaals dat daar niet
aan begonnen moet worden. Graag het oordeel van de staatssecretaris. Ik heb
op dit punt een amendement ingediend.Ik handhaaf mijn amendement over de neveninkomsten, omdat ik van mening
ben dat de oude regeling in feite beter is dan wat er nu wordt voorgesteld,
overigens ook via amendementen. Ik vind dat de oude regeling gehandhaafd moet
worden.Ik kom ten slotte op het oordeel over deze wet. De SP-fractie is nogal
geschrokken van de praktijk in de gemeente Amsterdam. Als dat de voorbode
is, hebben velen in het land terecht opgemerkt dat dit de wet water en brood
wordt. Als dit de praktijk zal zijn, is dit een buitengewoon slechte wet.
De gemeenten staan financieel onder druk. Zij moeten die druk ergens neerleggen.
Dat kan alleen bij degene die een beroep doet op de wet. De wet zelf houdt
een aantal verslechteringen in, zoals het verdwijnen van de categoriale bijstand.
Er moet maar worden afgewacht wat de gemeenten met de bijzondere bijstand
doen, want het gaat om individuele oplossingen. De gemeenten hebben daarbij
een grote vrijheid. De vrijlating van neveninkomsten zal verdwijnen, tenzij
een amendement ter zake wordt aangenomen. In dat opzicht is de wet een verslechtering
voor degenen die gebruik moeten maken van deze bijstandsuitkering. Mijn fractie
wacht het oordeel van de staatssecretaris af, maar op dit moment is zij van
mening dat deze wet niet kan worden ingevoerd. De Tweede Kamer zou dit voorstel
niet moeten aannemen.De voorzitter:Ik schors de vergadering voor de dinerpauze, zodat er ook gelegenheid
is om aanwezig te zijn bij het afscheid van collega Theo Meijer.De vergadering wordt van 17.24 uur tot 19.00 uur geschorst.Voorzitter: CornieljeDe heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik zeg de staatssecretaris allereerst dank voor zijn beantwoording.
Die was meestal to the point, open en duidelijk. Ik stel maar meteen vast
dat wij het op onderdelen niet eens kunnen worden – zo gaat dat in de
politieke arena – maar over een heleboel aspecten zijn wij het gelukkig
wel heel erg eens. Ik noem doelen in de wet, zoals de decentralisatie van
het totale budget van de bijstand naar de gemeenten, de deregulering en de
ontschotting, ook op het grensvlak van inkomens- en werkdelen in de bijstand.
Dat zijn positieve doelen.De bijstandswetgeving steunt op een Grondwetsartikel en heeft eigenlijk
twee hoofdmomenten. Er is een recht op een uitkering voor mensen die dat nodig
hebben, die om welke legale reden dan ook niet in hun eigen bestaan kunnen
voorzien. Maar, en dat is het tweede hoofdmoment, er is ook wel degelijk de
plicht om zo snel mogelijk weer in de situatie te geraken dat in een eigen
inkomen wordt voorzien. Deze uitgangspunten worden gedeeld en gesteund door
de SGP-fractie.Dat er na de jaren zestig, toen de bijstandswetgeving onder aanvoering
van minister Klompé tot stand kwam en in de jaren tachtig en negentig,
toen er wijzigingen in de bijstandswetgeving werden aangebracht, een nieuwe
beleidsimpuls moet komen die de doelen scherper stelt en het verplichtende
karakter hier en daar aanscherpt, is een vernieuwing die op hoofdlijnen door
de SGP-fractie constructief tegemoet wordt getreden. Die vernieuwing geschiedt
opnieuw onder de slagschaduw van overigens te treffen bezuinigingen die ook
voor een deel neerslaan in de sfeer van de bijstand. Dat is altijd jammer,
maar ik heb het zelden anders meegemaakt. Er is niet vaak een moment waarop
je eens open over een vernieuwingsimpuls in een substantieel stuk wetgeving
kunt spreken zonder dat er ook de schaduwwerking is van te stellen financiële
doelen. Dat is jammer, maar het is niet anders.Dat is zeker een schaduwwerking, maar het gaat de SGP-fractie toch wel
te ver om al te gemakkelijk uit de losse pols termen als "asociaal" en dergelijke
van stal te halen. Die moet je immers zorgvuldig gebruiken en reserveren voor
de momenten waarop dat echt nodig is. Het kan inderdaad op enig moment zo
zijn, maar de staatssecretaris heeft wel helder gemaakt dat op individueel
uitkeringsniveau, verondersteld dat de omstandigheden gelijk blijven, geen
wijzigingen van grote betekenis optreden. En zo hoort het ook! Immers, dan
zou er inderdaad aan onze solidariteit worden getornd.Ik beperk mij nu tot enkele thema's waarover ik nog met de staatssecretaris
heb te discussiëren. Ik noem ten eerste de doelgroependiscussie, en dan
allereerst de alleenstaande ouders met kinderen. In ons verkiezingsprogramma
staat twaalf jaar, in de wet staat nu nog vijf jaar en wij zouden dat dan
toch op zijn minst gecontinueerd willen zien worden. Waar gaat het ons ten
principale om? Het is een principiële kwestie voor ons; het gaat ons
namelijk om een keuzevrijheid vanuit een overtuiging te maken. Dat mag niet
worden gebruuskeerd. Wie geeft de overheid het recht om een primaire roeping
van ouders, te weten het opvoeden van hun kinderen, onder druk te zetten door
een sollicitatieplicht? Dat was in eerste termijn mijn kernvraag. De staatssecretaris
heeft de feiten gegeven. Twee derde van betrokkenen wil graag werken, maar
heeft lang niet allemaal een plek om te werken gevonden. Daarvoor moet een
actieve bemiddeling worden opgezet middels reïntegratietrajecten, enz.
Een derde van de betrokkenen wil om uiteenlopende redenen niet of nog niet
aan het werk. De vraag is of men die daartoe mag verplichten. De systematiek
van de wetgeving stelt dat er een recht is op een uitkering. Die houdt echter
de verplichting in om te proberen uit die situatie te komen en geen onnodig
beroep te doen op de gemeenschap. Dat motief wordt door de SGP-fractie op
zichzelf erkend. Daar zit geen pijnpunt. Bij ons wordt het idee dat men geen
zin heeft in bepaald werk niet ontvankelijk verklaard. Wie gezond van lijf
en leden is, hoe hoog ook opgeleid, moet reguliere arbeid oppakken.Ik kom bij de situatie waarin een principiële keuze wordt gemaakt
om niet te willen werken met een door iedereen gesteund en erkend doel, namelijk
het opvoeden van je kinderen, op het oog. Kan dat opzij worden gezet? Mijn
fractie zegt dat dit niet kan. Daarmee moet rekening worden gehouden. Het
is een principiële kwestie die raakt aan de bevoegdheid van de overheid
om in de privé-sfeer binnen te stappen. Het gaat om de grenzen van
de taak van de overheid. De staatssecretaris werpt op dat het amendement-Rouvoet/Van
der Vlies, met daarin een categorische benadering, een vrijgestelde groep
oplevert die niet spoort met de individuele benadering van de aanpak van de
bijstandswetgeving. Ik wens dan ook van harte dat er in deze sfeer iets gebeurt.
Ik heb meer dan de indruk alleen dat eraan wordt gewerkt om dat te doen. Intussen
heb ik het amendement op stuk nr. 75 van de heer Bruls gezien. Dat is een
stap die wij waarderen. Ik wil echter geen misverstand laten bestaan over
hoe wij de zaak ten principale zien. Ik doel dan op de zorg voor het jonge
kind of op gehandicapten of arbeidsgehandicapten. De uitbreiding naar die
doelgroepen krijgt sowieso de steun van de SGP-fractie.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wat waardeert de heer Van der Vlies aan dit amendement? Welke bescherming
biedt het in zijn interpretatie aan een alleenstaande ouder tegen het onder
voorwaarden aan het werk moeten?De heer Van der Vlies (SGP):Het amendement van collega Bruls formuleert geen opvraagbaar recht. Daarmee
bestaat niet de bescherming die ik wens. Ik heb gisteren goed geluisterd naar
de staatssecretaris, zoals ook eergisteren naar diverse collega's. Het amendement-Rouvoet/Van
der Vlies is vooralsnog niet kansrijk in dit huis. Dat kan betekenen dat wij
aan het einde van de parlementaire behandeling moeten vaststellen dat het
op dit punt geregeld wordt zoals de staatssecretaris het wil. In die context,
vergelijkenderwijs, vormt het amendement van de heer Bruls een stap in de
goede richting. Mensen die een bepaald zorgpatroon begeren, hebben dan immers
een voet tussen de deur. Zij hebben dan recht van spreken. Ik begrijp ook
dat het college dan een beslissing te nemen heeft die voor bezwaar en beroep
vatbaar is. Dat is sowieso het geval met collegebesluiten. Het is dus ook
niet helemaal niets wat er staat. Is het wat de SGP-fractie wenst? Nee, dat
is het niet.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Is het niet ook veel minder dan in het amendement is opgenomen dat ik
heb ingediend? Daarin wordt de arbeidsverplichting pas opgelegd nadat aan
een reeks van voorwaarden is voldaan die allemaal op het oog hebben om de
positie van alleenstaande ouders te verbeteren. Het gaat om mensen die wellicht
proberen te werken, maar ook de zorg voor de kinderen hebben. Dat biedt veel
meer waarborg en stabiliteit dan in het amendement van de heer Bruls, zeker
als het aspect van de belastbaarheid wordt meegewogen. Dat regelt immers niets.
Het college van B en W beslist over de beschikbaarheid en de arbeidsverplichting;
de alleenstaande ouder mag gehoord worden, maar dat is alles. En natuurlijk
moet men extra aandacht schenken; het zou raar zijn als dat niet gebeurde.
Dus: is dit amendement niet overbodig?De heer Van der Vlies (SGP):Na deze discussie lijkt het amendement me zeker niet overbodig. U vraagt
me om het amendement met het uwe te vergelijken. Ik stel vast dat u vindt
dat alleenstaande ouders pas mag worden gevraagd om zich actief voor de arbeidsmarkt
beschikbaar te stellen als aan zekere voorwaarden is voldaan. Maar als ik
het amendement van de heer Bruls goed begrijp, moet het college letten op
de principiële keuze van mensen, zelfs als aan alle voorwaarden is voldaan.
Deze twee amendementen lijken mij divergerende sporen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Stel dat de ouder een jaartje langer bij zijn of haar kind wil zijn –
ik kan daarvoor in sommige gevallen best begrip opbrengen. Het college maakt
echter de afweging en beslist; en het kan in zo'n geval wijzen op het bestaan
van kinderopvang en zeggen: ga maar aan de slag!De heer Van der Vlies (SGP):Een ouder die dit echt meent, vanuit zijn of haar geweten, zou dan in
bezwaar en beroep kunnen gaan. De gemeentelijke verordening zal voorzien in
een instantie die daarover oordeelt. Ik moet het eerste college nog zien dat
tegen een dergelijke, uitdrukkelijk gewetensvolle beslissing wil ingaan, niet
in de laatste plaats omdat nu ook nog een categoriale vrijstelling bestaat.
Nogmaals, het gaat mij niet om het organiseren van een vluchtroute om onder
de essentie van de tweesporigheid van de bijstandswetgeving uit te komen;
ik wil ruimte voor een principiële afweging van ouders die hun primaire
roeping zien in het zelf opvoeden van hun kind in deze leeftijdscategorie.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat begrijp ik, maar die ruimte wordt juist niet geboden.De heer Van der Vlies (SGP):Ik ben niet de geroepene om dit amendement te verdedigen. Na de vergelijking
heb ik er slechts sympathie voor uitgesproken. Het is in ieder geval meer
dan niets; in een patstelling kan zoiets immers een heel substantiële
betekenis krijgen en in de loop van dit debat zouden wij dat best zo kunnen
gaan ervaren.Nu mijn tweede hoofdpunt: het begrip "passende arbeid" wordt vervangen
door "algemeen geaccepteerde of aanvaarde arbeid". Ik begrijp dit: het laatste
begrip is zeer breed en mensen kunnen daarom minder gemakkelijk een aangeboden
baan weigeren. Aanvankelijk, bij het begrip "passende arbeid", kon dat slechts
tweemaal; de derde keer moest men het werk aanvaarden. Er waren toen echter
wel twee oordelende actoren: er was het oordeel van de bemiddelaar achter
het loket, maar ook het oordeel van de betrokkene. Het aanbod was dus in beperkte
mate met argumenten te weigeren. Dat wordt nu veel moeilijker: de individuele
voorkeur valt eigenlijk weg als de samenleving een bepaalde arbeid algemeen
geaccepteerd vindt. Dit kan vaak terecht zijn: opleiding, soort en niveau
van het werk hoeven inderdaad niet altijd naadloos op elkaar aan te sluiten.
Het kan echter niet als het gaat om een conflict tussen de aard van een aangeboden
baan, het werk dat daarmee verzet wordt en de godsdienstige overtuiging of
levensovertuiging. De voorbeelden zijn gewisseld. Met mijn amende ment
wordt beoogd om de mogelijkheid daarvoor te openen. Laat de staatssecretaris
mij er niet van verdenken hiermee een vluchtroute te realiseren. Weliswaar
wordt de afwijzing van een bepaalde baan gelegaliseerd, maar men moet wel
beschikbaar blijven voor diverse andere banen. Natuurlijk kan geredeneerd
worden dat iemand alle banen op gronden van gewetensnood weigert, maar die
redenering lijkt mij niet relevant.Ik beoog dus geen ontheffing van de sollicitatieplicht, maar respect voor
de consequenties van overtuigingen. Mevrouw Bussemaker stelt dat voor de arbeid
op zondag een regeling in het leven is geroepen; voor erkende gewetensbezwaren
is hier en daar ook wat geregeld, bijvoorbeeld in de Wet afbreking zwangerschap.
Ik erken dat wel, maar het dekt niet al het werk dat in onze samenleving wordt
verzet. Om die reden meent mijn fractie het amendement te moeten indienen
om conflicten te voorkomen. De heer Bruls stelt in dit verband het begrip
"integriteit" aan de orde. Ik heb dat punt goed uitgezocht. In de Van Dale
staat dat integriteit "in ongeschonden toestand" betekent. In de politiek,
in het interstatelijke verkeer, gaat het om de onschendbaarheid van de soevereine
staat. In het praktische spraakgebruik gaat het om rechtschapenheid en onomkoopbaarheid,
een uiterst gewichtige kwestie. In de Grondwet wordt gesproken over lichamelijke
integriteit, waarbij een recht wordt verklaard op onaantastbaarheid van het
lichaam ten aanzien van bloed afnemen, inentingen enz. Het begrip "integriteit"
is naar mijn mening in onze wetgeving beperkter dan ik in mijn amendement
voor ogen heb.Artikel 19 van de Grondwet betreft het recht van iedere Nederlander op
een vrije keuze van arbeid, dus geen dwangarbeid. Wel is er een arbeidsplicht
in de zin van een plicht om te zorgen voor het eigen bestaan als dat mogelijk
is. Als iemand daartoe niet in staat is, is er sprake van een recht op bijstand.
Dat is een recht, geen gunst. Op die wijze steekt onze wetgeving ten principale
in elkaar. Mij dunkt dat er voldoende ruimte is om het hiernaast te regelen.
De heer Bakker stelt dat hierin al eerder voorzien had moeten zijn want ook
in de sfeer van "passende arbeid" kan een dergelijk conflict ontstaan. Bij
interruptie heb ik daarmee ingestemd. Hij kan echter niet ontkennen dat wij
in de laatste jaren een bepaalde maatschappelijke ontwikkeling hebben doorgemaakt,
waarbij er een moment komt dat een bepaling in de wet verankerd moet worden;
het borgen van een recht op de vrijheid van een gewetenskeus. Ik hoop dat
de Kamer mij hierin wil volgen. De staatssecretaris stelt zich op dit punt
nadenkend op en heeft ruimte gevraagd om er in tweede termijn op terug te
komen.Ik kom kort op het thema giften. Het is prima zoals wij dat met elkaar
hebben besproken: geen wijziging in beleid, giften buiten beeld houden bij
het toekennen van bijstand. Liefdadigheid mag niet worden ontmoedigd en ik
denk in dit verband aan diaconale arbeid en aan landelijke collectes die neutraal
georganiseerd zijn.Het beleid moet slagen, het aantal bijstandsgerechtigden moet dalen en
het aantal mensen dat terugkeert naar het arbeidsproces moet stijgen. Daarvoor
moeten wel banen beschikbaar zijn. Over de rol van de werkgevers heb ik gisteren
een interruptiedebatje gevoerd met de staatssecretaris. Ik wil hem toch een
steuntje in de rug geven bij hetgeen hij gisteren niet wenste toe te zeggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Wet werk en bijstand ook aan gehandicapten en chronisch
zieken verplichtingen oplegt om uit de bijstand te geraken;overwegende dat nogal eens ervaren wordt dat werkgevers zich onvoldoende
inspannen om deze mensen aan te nemen;verzoekt de regering, zich bij het Najaarsakkoord in te zetten voor het
maken van concrete afspraken met werkgevers om substantieel meer gehandicapten
en chronisch zieken aan te nemen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Vlies. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund. Zij krijgt nr. 76(28870).De heer Van der Vlies (SGP):De gemeenten gaan de volledige verantwoordelijkheid dragen voor de uitvoering
van de bijstand. Gisteren heb ik in het debat naar voren gebracht dat er in
dat verband risicomijdend gedrag zou kunnen ontstaan, bijvoorbeeld ten aanzien
van de vestiging van bovenregionale voorzieningen voor dak- en thuislozen,
verslavingszorg en projecten voor ex-gedetineerden. Voorbeelden hiervan zijn
vorig jaar aan de orde geweest bij de behandeling van de begrotingen van VWS
en Justitie. De staatssecretaris zegt dat dit soort signalen hem niet bekend
zijn. Ook ik kan ze niet hardmaken; ik zeg dat heel eerlijk. Wij moeten er
echter wel alert op zijn en in dat licht heb ik de staatssecretaris gevraagd
of het deel kan uitmaken van de evaluatie. Hij heeft dit klip en klaar toegezegd,
waarvoor ik hem dank.Afgelopen maandag is de problematiek van het verdelingsmodel besproken.
In het kader van de eerste stap is de toezegging van 40% gedaan. Aanstaand
voorjaar zal scherp worden bezien wat de effecten daarvan zijn en of er een
vervolgstap kan worden gezet. Dat ligt, populair gezegd, nog open. Als het
niet kan, doen wij het niet. Als het wel kan, gaan wij het zorgvuldig doen.
Die afweging zal later nog worden gemaakt. Een overschrijding ex ante van
10% in plaats van 15% is bespreekbaar. De vinger wordt aan de pols gehouden,
dus er zijn onvoldoende redenen om die eerste stap nu niet te zetten, mede
gelet op de signalen uit het veld.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. In de beantwoording van de staatssecretaris is één
woord ons in het bijzonder opgevallen. Hij fluistert het mij al toe, het woord
"vertrouwen" heeft hij tientallen keren in de mond genomen. Ik heb het nog
net niet bijgehouden maar het was erg vaak. Hij heeft vertrouwen in de gemeenten,
in de staatssecretaris dus in zichzelf, in het kabinet, in de bezuinigingen
en in het behoud van de Melkertbanen. Vertrouwen is mooi, maar het gaat ook
om de harde realiteit van alledag. Veel van de mensen over wie wij het hebben,
die moeten rondkomen van de laagste inkomens, vertrouwen vooral
op de inhoud van hun portemonnee. De heer Bruls en anderen zeggen tegen mij:
het gaat niet alleen om geld. Dat wordt echter altijd gezegd door mensen die
geld zat hebben. De mensen die heel weinig hebben, verkeren in onzekerheid
over hun inkomen door het snoeien in de budgetten in het kader van dit wetsvoorstel.
Zij hebben geen vertrouwen meer in wat er in de toekomst in hun portemonnee
komt, en of zij daarmee het einde van de maand nog wel kunnen halen. In deze
Kamer kunnen wij wel heel elitair zeggen dat het niet alleen om geld gaat,
de harde realiteit van alledag toont aan dat het voor deze groep wel degelijk
gaat om de centen.De staatssecretaris zegt: de huidige wet is gebaseerd op georganiseerd
wantrouwen. In de ogen van de GroenLinks-fractie is de nieuwe wet echter gebaseerd
op georganiseerde armoede. Ik zeg het zo hard omdat wij het wetsvoorstel ook
echt zo beoordelen. Vanmiddag heb ik de staatssecretaris duizenden handtekeningen
aangeboden van al die mensen om wie het gaat. Zij maken zich grote zorgen:
wat gaat er nu met ons gebeuren? De staatssecretaris heeft vlak voor het debat
nog met enkelen van hen gesproken, wat grote winst is. In dat licht heb ik
enige hoop en "vertrouwen" dat hij in tweede termijn hierop nog ingaat. Ik
heb hem een koffer met zorgen aangeboden en ik hoop dat hij ervoor zorgt dat
dit invloed heeft op de "koffer van Zalm", zodat er niet verder wordt gekort
op deze groepen en zij iets extra's krijgen. Ik heb er weinig vertrouwen in
als ik hoor wat er gaat gebeuren met de huursubsidie, met de ziektekosten
en met de ontkoppeling van het inkomen van deze mensen ten opzichte van de
inkomens in het bedrijfsleven. De staatssecretaris kan honderd keer het woord
vertrouwen in de mond nemen, maar dat vind ik niet echt overtuigend.De heer De Wit noemde de methode Amsterdam-West, waarbij men acht weken
lang geen uitkering ontvangt. Ook voor de GroenLinks-fractie is dit onacceptabel
en ik vraag mij af hoe wij dit moeten zien. Gaat de staatssecretaris er meteen
op af om glashelder te maken dat dit op deze manier niet kan? Ik vind dat
de verantwoordelijken op het matje moeten worden geroepen, want wat moeten
deze mensen gedurende die acht weken? Moeten zij stelend de straat op om nog
een brood te kunnen kopen? Dat lijkt mij niet de bedoeling van de nieuwe methode.Wij hebben uitgebreid discussie gevoerd over de bezuinigingen die te maken
hebben met deze nieuwe Wet werk en bijstand. Staatssecretaris Rutte zei tegen
mij dat de ingrepen reuze meevallen en niet zo gigantisch zijn als ik ze had
voorgesteld. Zijn woorden vat ik zo op: maakt u zich maar geen zorgen, het
komt allemaal goed; gaat u maar rustig slapen. Ik heb wel geslapen, hoewel
het wat kort was, maar hij heeft mij gisteren een sluitende notitie beloofd,
waarin hij helder zou aangeven hoe het zit met de cijfers en waarom mijn cijfers
niet zouden kloppen. Ik heb die notitie niet gezien, dus mijn conclusie is
dat de staatssecretaris de uitdaging niet aandurft. Hij heeft ook gezegd dat
ik appels met peren vergelijk. Dat is echter complete onzin, ik heb hem zelfs
als service mijn berekeningen doen toekomen. Ik denk dan: als je slim bent,
heb je daar wel een antwoord op, maar de staatssecretaris is niet met een
notitie gekomen. Volgens mij heeft hij er geen zin in om er al te diep op
in te gaan; mijn voorstel is met een handgebaar van tafel geveegd. De plannen
van de staatssecretaris leiden er toe dat er voor mensen in de bijstand geen
sprake is van appels en peren, maar dat voor deze mensen de druiven heel zuur
zijn. Ik betreur het dat hij daarvoor niet durft uit te komen. Ik daag hem
daarom nogmaals uit om in tweede termijn hierop terug te komen.Voor mensen in de bijstand is fors minder geld beschikbaar. Voor bijzondere
bijstand gaat het om een bedrag van € 778 minder per gezin en voor
reïntegratie om een bedrag van € 2000 minder per gezin. Ik
heb het dan nog niet gehad over de bevriezing die met Prinsjesdag zal worden
aangekondigd. De mooie woorden van de staatssecretaris – ook de CDA-fractie
en anderen hebben mooie woorden gebezigd – kunnen natuurlijk niet de
snoeiharde bezuinigingen verhullen die met deze wet samengaan. De fractie
van het zogenaamd christelijk-sociale CDA staat op het punt een bezuiniging
van 1,3 mld te slikken. Het is weliswaar nog niet te laat en je moet altijd
een beetje optimistisch blijven, hoewel er niet veel aanleiding is om optimistisch
te zijn. Er komt 1,3 mld minder beschikbaar voor mensen die nu al met hun
rug tegen de muur staan. Ik vind dat de heer Bruls krokodillentranen huilde
toen hij gisteren in het debat om inkomensplaatjes vroeg. Eerst zei hij als
een vent dat hij die plaatjes nog deze week wilde hebben. Toen werd er een
beetje paniekerig gekeken in vak K en elders in de zaal. Vervolgens kon het
ook wel iets later en uiteindelijk kwam het erop neer dat wij die snoeiharde
plaatjes ter gelegenheid van Prinsjesdag zouden krijgen. Dat was al toegezegd,
want hier en daar kunnen wij daarover lezen en het hangt al een tijdje in
de lucht. Zou hij in zijn termijn nog eens kunnen ingaan op de vraag wat hij
dan wil met die inkomensplaatsjes? Is hij met mij van mening dat wij de stemmingen
in verband met dit wetsvoorstel moeten uitstellen zolang wij de inkomensplaatjes
nog niet hebben? Een wet is immers een wet en wij zitten er mooi mee als die
inkomensplaatjes zuur, bitter en vervelend blijken te zijn. Ik ben ervan overtuigd
dat zij niet lollig zullen zijn.De heer Bruls (CDA):Ik vind dat u erg veel met het geld bezig bent. Een bezuiniging op beleid
houdt niet in dat deze slecht uitpakt voor de mensen. Ik heb al eerder uitgelegd
dat je met minder geld, maar op een betere manier, een beter reïntegratiebeleid
kunt opzetten. Ik ben het met u eens dat de bezuiniging van 680 mln op dat
gedeelte van het budget fors is, maar deze bezuiniging is wel op te vangen
als de gemeenten de ruimte krijgen om er met hun partners op een betere manier
mee om te gaan dan wij tot dusverre gewend zijn geweest. Zo zie ik dat plaatje.
De inkomensplaatjes hadden betrekking op de bezuinigingen op de bijzondere
bijstand. Die toezegging is eerder gedaan. Ik had de plaatjes inderdaad graag
eerder willen hebben, maar ik heb niemand zenuwachtig zien kijken en over
een paar weken is het zo ver. Wellicht kunnen wij later dit jaar volop de
discussie voeren over alle begrotingen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Maar mijnheer Bruls, waarom vraagt u deze week bij de behandeling van
de Wet werk en bijstand om inkomensplaatjes? Die vraagt u niet omdat u die
informatie met Prinsjesdag wilt hebben. Ik vertrouw erop dat
u de plaatjes wilt hebben om te kunnen overzien wat de consequenties van de
Wet werk en bijstand zijn voor de inkomens van de betrokkenen. U wilt de consequenties
overzien voor de heer Jansen van uw sociale werkgroep en voor de CDA-wethouders
in het land die in de stress raken omdat zij straks minder geld hebben en
de problemen over hun schutting gekieperd krijgen. Daar gaat het toch om!
Ik begrijp echt niet waarom u accepteert dat de inkomensplaatjes er pas op
Prinsjesdag komen, terwijl u hier volgende week gewoon vóór
deze wet gaat stemmen, vrees ik. U wilt deze wet door de Kamer krijgen, zodat
zij op tijd bij de Eerste Kamer is en de bezuiniging per 1 januari 2004 ingeboekt
kan worden. Ik ben het daar niet mee eens en zoek steun bij u. Ik ben ook
heel benieuwd naar de inkomensplaatjes en vond het een goede vraag van u,
maar dan wil ik de plaatjes wel graag vóór de stemming over
de Wet werk en bijstand.De heer Bruls (CDA):U blijft een koppeling leggen waar geen koppeling ligt. Ik wil dat inzicht
en dat is ook al eerder gevraagd, niet pas deze week. Toen is het antwoord
gekomen. Ik heb hier alleen uitgesproken dat ik de plaatjes ook liever eerder
had gehad. Hoe eerder, hoe beter, want dan kunnen wij de zaak ook zo uitleggen
dat bijvoorbeeld uw partij haar niet meer uit haar context kan halen. Over
een paar weken is het zo ver. Deze toezegging is herhaald, daar kan ik vrede
mee hebben. Dan kunnen wij de discussie voeren, waar de discussie hoort, namelijk
bij de behandeling van de begroting. Nu hebben wij de begrotingen niet, daarom
is deze discussie erg schimmig. U moet niet steevast bezuinigingen aan deze
wet koppelen. Er liggen wel relaties, maar mijn stelling is dat deze wet er
ook had moeten komen zonder bezuinigingen.De voorzitter:Mevrouw Van Gent vervolgt haar betoog. Zij kan de heer Bruls eventueel
in zijn termijn nog bevragen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik was niet degene die om de inkomensplaatjes heeft gevraagd. Dat heeft
de heer Bruls gedaan bij de behandeling van de Wet werk en bijstand. Ik ga
ook niet over landbouw beginnen als ik de begroting van Sociale Zaken behandel,
dus het blijft vreemd. Misschien kan de heer Bruls daar straks nog helderheid
over verschaffen.Voorzitter. Wij hebben een uitgebreid debat gevoerd over een recht op
ondersteuning bij reïntegratie. De fractie van GroenLinks vindt het heel
belangrijk dat de rechten van de mensen worden vastgelegd in een soort protocol
van landelijke regels. Daarover heb ik het amendement op stuk nr. 27 ingediend.
De adder onder het gras was volgens mij dat de staatssecretaris op een gegeven
moment opmerkte dat de vastlegging in de wet van een recht op reïntegratie
budgettaire consequenties kan hebben. Dat was een van de redenen waarom hij
er niets in zag om dat vast te leggen. Mijn conclusie is dat het recht op
reïntegratie en dus ook op een persoonsgebonden budget, op activering
en op participatie alsnog moet worden geregeld. Ik verwijs daarvoor naar mijn
amendement.Voorzitter. Ten aanzien van de rol van werkgevers bij de inschakeling
van bijstandsgerechtigden stelt de staatssecretaris de GroenLinks-fractie
zwaar teleur. Mensen met een bijstandsuitkering worden de arbeidsmarkt opgejaagd,
maar er zijn geen banen voor deze mensen. De fractie van GroenLinks heeft
er dan ook niet veel vertrouwen in dat dit allemaal vanzelf gaat. De heer
Van der Vlies heeft al een motie ingediend over deze kwestie, maar ik wil
dat zelf ook doen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat een van de doelstellingen van de voorliggende Wet werk
en bijstand is dat meer mensen vanuit de bijstand doorstromen naar een betaalde
baan;overwegende dat ook werkgevers een verantwoordelijkheid hebben bij het
inschakelen van bijstandsgerechtigden en het aanbieden van werkplekken aan
mensen die willen reïntegreren;verzoekt de regering, tijdens het Najaarsoverleg met werkgevers en werknemers
te komen tot ambitieuze en sluitende afspraken over de inschakeling van bijstandsgerechtigden
door het bedrijfsleven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Gent. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 79(28870).De heer Bakker (D66):Deze motie is op zich sympathiek, net als de motie van de heer Van der
Vlies over zaken die in het Najaarsoverleg moeten worden geregeld. U vraagt
het echter aan de regering. Is deze motie tegelijkertijd een appèl
op werkgevers en werknemers? Die zijn er immers wel voor nodig om dit te regelen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind dat het een zaak is van drie partijen. Ik doe ook een beroep op
de werkgevers en de werknemers, maar het zou leuk zijn als de regering een
eerste voortvarende stap zou zetten. Dat zou ik echt toejuichen en u vast
ook.De schriftelijke reactie op mijn kritiek op de bijstand in natura, ik
spreek ook weleens over "broodbonnen", stelt mij teleur. Ik vraag de staatssecretaris
om alsnog in te gaan op de bezwaren van hulpverleners zoals ik die in mijn
eerste termijn heb genoemd. Verslaafde dak- en thuislozen gaan de hulpverlening
mijden. Met geldgebrek is nog nooit een verslaving opgelost. Ik vrees dat
de criminaliteit zal stijgen. Ik hoor graag een reactie op onze voorstellen.
Als wordt besloten om bijstand in natura te gaan verstrekken, moet er ook
recht zijn op een plek in de herberg en de betrokkene moet ermee instemmen.
Dit staat in amendement nr. 30.Ik concludeer dat 85.000 WIW- en I/D-banen in gevaar zijn. Zowel de regering
als de coalitiefracties geven geen enkele garantie dat de mensen die nu tot
ieders tevredenheid werken in een gesubsidieerde baan, deze baan kunnen behouden
met het loon dat ze nu verdienen. Daarover dien ik een motie in.De Van GentKamer, gehoord de beraadslaging,overwegende dat ruim 80.000 mensen momenteel werken in een I/D-baan of
een WIW-baan en dat, op basis van de afspraken in het Najaarsakkoord 2002,
van deze groep maximaal 10.000 mensen uitzicht hebben op een reguliere baan;overwegende dat voor ruim 70.000 mensen hun baan, hun rechtspositie en
hun inkomen in gevaar komen bij inwerkingtreding van de Wet werk en bijstand;verzoekt de regering, een baangarantie te geven aan de huidige groep I/D'ers
en WIW'ers met een inkomen op ten minste het huidige niveau,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Gent. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 80(28870).Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik realiseer mij dat de SP-fractie ook een motie heeft ingediend over
dit onderwerp. Misschien kunnen wij gezamenlijk optrekken. Ik zou dat een
goede zaak vinden.Het grote discussiepunt in deze wet is de positie van alleenstaande ouders.
De fractie van GroenLinks heeft weinig vertrouwen in de uitwerking van de
sollicitatieplicht voor alleenstaande ouders met jonge kinderen. Wij vinden
uiteraard dat deze groep recht heeft op arbeid en op deelname aan de arbeidsmarkt.
Er moet worden gewerkt aan het scholen van deze mensen en er moet worden onderzocht
of zij parttime kunnen werken. Daarnaast moet de kinderopvang goed worden
geregeld.De fractie van GroenLinks vindt de plannen die er nu liggen en de dingen
die de staatssecretaris hierover heeft gezegd echter te vaag. Er wordt te
weinig steun gegeven aan degenen die om wat voor reden dan ook nog niet tot
de arbeidsmarkt kunnen toetreden. De fractie van GroenLinks heeft heldere
waarborgen gevraagd voordat de arbeidsplicht wordt ingevoerd. Deze waarborgen
betreffen onder andere kinderopvang, scholing en bijverdienen. De overgangregel
die de CDA-fractie voorstelt waarin staat dat er maximaal een half jaar mag
worden bijverdiend, leidt er in het slechtste geval toe dat mensen nog 4,5
jaar in armoede moeten leven. Er moeten ook waarborgen komen op het gebied
van deeltijdarbeid. Dat lijkt nu niet te gebeuren, tenzij de staatssecretaris
alsnog bereid is om mijn amendement over te nemen. In dit amendement staat
dat de arbeidsplicht voor deze groep voor maximaal 20 uur per week mag gelden.Er zijn meer amendementen over dit onderwerp ingediend. Met name de CDA-fractie
heeft de afgelopen dagen een hele toer gemaakt over bijstandsmoeders met kinderen
tot vijf jaar. Het sociale gezicht moest immers wat worden opgepoetst en dan
is het natuurlijk prachtig dat er zo'n gemarkeerd punt is. Aan de andere kant
wordt er echter enorm gesnoeid en gesnaaid. Ik kan mij goed voorstellen dat
de CDA-fractie voor deze groep opkomt. Er zijn ouders voor wie de combinatie
van arbeid en zorg te zwaar is. Gemeenten moeten inschatten of dit het geval
is. Anders dan de CDA-fractie tot nu toe heeft laten zien, wil de fractie
van GroenLinks niet dat kinderen in armoede opgroeien. Willen wij dat eenoudergezinnen
jaren achtereen op het absolute minimum moeten doorbrengen? Wij niet, mijnheer
Bruls. Daarom heb ik een nieuw amendement ingediend. Indien alleenstaande
ouders in de bijstand vrijgesteld worden van de sollicitatieplicht, lijkt
het de fractie van GroenLinks heel redelijk om deze groep een extra inkomen
te geven bovenop hun uitkering van € 150 per maand. Ik verwacht
natuurlijk brede steun van de fracties die zich zo tegen de sollicitatieplicht
keren. Wij wachten de stemmingen af. Het amendement is al ingediend en rondgedeeld,
maar het leek mij goed er extra aandacht voor te vragen.Er ligt een nieuw amendement van de heer Bruls over het thema alleenstaande
ouders. Er was al een amendement op stuk nr. 32, waarin klip en klaar wordt
gezegd dat met dit amendement wordt beoogd de vrijstelling van de sollicitatie-
en arbeidsplicht voor alleenstaande bijstandsgerechtigde ouders met kinderen
tot vijf jaar te handhaven. Geen speld tussen te krijgen, maar nu ligt er
ook het amendement op stuk nr. 75 van het lid Bruls, waarin wordt gevraagd
om een evenwicht te vinden tussen de door de ouder gewenste invulling van
de wettelijke zorgplicht voor kinderen en de in deze wet verwoorde plicht
tot arbeidsinschakeling. Dat moet dan zwaar worden gewogen. Mijn conclusie
is dat de heer Bruls een amendement heeft waarin wel wordt gevraagd om vrijstelling
van de sollicitatieplicht en een amendement waarin wordt gevraagd om geen
vrijstelling van de sollicitatieplicht. Dat is een heel interessante ontwikkeling.Ik zag de heer Bruls gisteravond al smoezen. Wij hebben op de televisie
kunnen volgen hoe dat ging. Dat is natuurlijk spannende televisie. Tijdens
de tweede termijn, voor de pauze, was hij ook zo bezig. Hij had het zo druk.
Ik dacht dat hij met anderen wel ergens mee zou komen, maar dat is blijkbaar
niet gelukt. Hij heeft nu zelf iets ingediend. Mijn politieke gevoel zegt
het volgende. De heer Bruls gaat het amendement op stuk nr. 32 waarschijnlijk
met heel veel poeha intrekken. Het amendement op stuk nr. 75 wordt, in combinatie
met het amendement Noorman-den Uyl/Bakker, dan ook ingetrokken. De staatssecretaris
kan dan zeggen dat hij met een nota van wijziging zal komen, waarin hij nog
eens heel precies aangeeft hoe dit uitwerkt. Iedereen is dan weer tevreden,
maar uiteindelijk is er geen optimale regeling.Voor de fractie van GroenLinks geldt, gelet op de beantwoording, de vaagheid
van de regeling in de wet en het door de staatssecretaris naar de prullenbak
verwijzen van mijn amendement, dat zij niet kan instemmen met de sollicitatieplicht.Wij vinden het niet goed dat de categorale bijstand wordt afgeschaft.
Er is een klein lichtpuntje, het amendement 11, Van Gent/Noorman-den Uyl,
over de aanvullende ziektekosten. Daarvoor was veel sympathie van de collega's.
Ik heb nog hoop dat dit amendement het haalt.De fractie van GroenLinks ziet wat met de minima in Nederland staat te
gebeuren met angst en beven tegemoet. De snoeiharde bezuiniging in de Wet
werk en bijstand en de voor de minima desastreuze bezuinigingsplannen van
prinsjesdag geven ons weinig vertrouwen in een rechtvaardig en solidair inkomensbeleid
van Balkenende II. De zwakste schouders krijgen de rekening voor de recessie
gepresenteerd en dat terwijl zij onder paars nauwelijks mee
geprofiteerd hebben van de 14 mld lastenverlichtingen.Wij hebben nu een andere voorzitter, maar de voorzitter die wij vanmiddag
hadden zegt heel vaak: zo doen wij dat dus niet. Ik dacht er nu ook eens in
te knallen van: zo doen wij dat dus niet. De GroenLinksfractie doet dit zo
dus niet. Wij vinden dit asociaal. Ik durf dat woord best in de mond te nemen.
De mensen in de bijstand verdienen wat de fractie van GroenLinks betreft beter.
Zij zal de Wet werk en bijstand, waarin ik niet veel verandering meer zie
komen, niet steunen. Er wordt een greep in de kas gedaan, die de mooie uitgangspunten
van de wet, meedoen, participeren, meer toeleiden tot de arbeidsmarkt, zo
teniet doen dat wij er niet mee kunnen leven.De heer Weekers (VVD):Voorzitter. Ik heb gisteren aangegeven dat wij zeer enthousiast zijn over
deze wet. Het is een goede wet, waarin wij ons als liberalen zeer goed kunnen
vinden. Individueel maatwerk staat centraal, geen categoriale regelingen meer,
geen ontheffing van de sollicitatieplicht meer voor bepaalde groepen in onze
samenleving, de reïntegratie en de toeleiding naar werk zal straks door
de markt verzorgd worden, wat ons een stuk beter lijkt dan dat de overheid
zich ermee bezig houdt. Kortom, het is een zeer goede wet. Wij hadden er dan
ook niet zoveel behoefte aan om het wetsvoorstel nog op allerlei punten aan
te passen, maar natuurlijk hebben wij heel goed geluisterd naar de bijdragen
van de andere fracties aan de discussie. Ik vind het altijd van groot belang
om naar elkaars argumenten te luisteren en dit heeft ertoe geleid dat het
ons goed lijkt, over bepaalde punten nog eens heel goed na te denken. En in
sommige gevallen is een kleine aanpassing misschien wel goed om het sluitstuk
van ons socialezekerheidsstelsel op principiële punten een breder draagvlak
in de Kamer te kunnen geven.De principiële discussie heeft zich met name toegespitst op de sollicitatieplicht
voor moeders met kleine kinderen. De opvattingen hierover liepen principieel
uiteen. Ik heb aangegeven dat onze fractie vindt dat ieders eigen verantwoordelijkheid
voor het verwerven van een inkomen voorop staat en dat dit ook niet anders
is voor alleenstaande ouders met kleine kinderen. Maar dit neemt niet weg
dat er natuurlijk waarborgen moeten worden geboden voor het goed kunnen combineren
van arbeid en zorg. De staatssecretaris heeft dit element nadrukkelijk in
de wet opgenomen, maar mevrouw Noorman heeft hier samen met de heer Bakker
nog een concretere, explicietere uitwerking aan willen geven. Ik heb eergisteren
gezegd dat de strekking en de geest van dit voorstel bij ons zeer sympathiek
overkomt. Je kunt natuurlijk wel afspraken maken en je kunt natuurlijk wel
in een wet zetten dat iedereen moet gaan werken, maar dan zul je er ook voor
moeten zorgen dat ouders hun zorgplicht kunnen combineren met hun werk. Ik
vraag de staatssecretaris, dit nog eens heel goed te bekijken en ons in tweede
termijn nadrukkelijk nog een advies op dit punt te geven. In ieder geval spreken
strekking en geest van dit amendement ons zeer aan.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Ik heb vernomen dat het in de gemeente Arnhem heel gewoon
dreigt te gaan worden dat er ook in de avond en in de nachtelijke uren kinderopvang
geregeld zou kunnen worden. Wat vindt u daarvan?De heer Weekers (VVD):Ik vind dat een goede ontwikkeling. Ik vind het gek dat op vele plaatsen
kinderopvang alleen tijdens kantooruren mogelijk is, terwijl er in onze samenleving
toch heel veel nuttig werk, bijvoorbeeld in de zorg, op zeer vroege tijdstippen
en zelfs 's nachts verricht wordt. En vooral in de zorg werken heel veel vrouwen.De heer De Wit (SP):U denkt ook nog steeds aan de kinderen van die vrouwen die in de zorg
werken, enz.?U heeft ook duidelijk laten merken dat uw fractie enige sympathie heeft
voor het amendement van mevrouw Noorman en de heer Bakker. Wat betekent dit?
En wat betekent het voor het amendement van de heer Bruls op stuk nr. 32?De heer Weekers (VVD):Dat laatste amendement zullen wij zeker niet steunen, want dat behelst
een categoriale ontheffing van de verplichting tot het aanvaarden van werk
voor alleenstaande ouders met kleine kinderen. Ik heb eergisteren uitvoerig
betoogd dat wij dit een slechte zaak vinden, dat dit een maatregel is die
sociaal lijkt, maar die naar onze overtuiging uiteindelijk asociaal uitpakt.De heer De Wit (SP):Wat vindt u ervan dat uw coalitiepartner zomaar een amendement indient
dat haaks staat op wat u vindt?De heer Weekers (VVD):Ik vind dat een gezond democratisch proces. Elke partij mag hier uitkomen
voor zijn eigen opvattingen en mag ook zijn eigen voorstellen doen. Het CDA,
de PvdA, D66, de SP, alle partijen mogen hier eigen voorstellen doen. Gelukkig
kan ik namens mijn fractie vertellen wat ik daarvan vind. Uiteindelijk zullen
wij daar volgende week over stemmen. De heer De Wit weet dat onze fractie
graag dualistisch omgaat met het kabinet. Ik heb er geen moeite mee als wij
er tenminste geen afspraken over hebben gemaakt. Als wij wél afspraken
hebben gemaakt, moeten die natuurlijk worden nagekomen. Over de sollicitatieplicht
hadden wij in het regeerakkoord geen afspraken gemaakt.De heer De Wit (SP):Betekent dit dat u over deze twee amendementen geen afspraken hebt gemaakt,
ook niet in dat drukke overleg van gisteravond en vandaag?De heer Weekers (VVD):Inderdaad. Wij hebben natuurlijk wel gesproken over het amendement op
stuk nr. 75, dat vanavond nog door de heer Bruls is ingediend. Daar wilde
ik het nu nog even over hebben.De heer De Wit (SP):Het ging mij met name om het amendement op stuk nr. 32. Daar is alle commotie
over ontstaan.De heer Weekers (VVD):Over dat amendement is inderdaad een hoop commotie ontstaan. Nogmaals...De heer De Wit (SP):Ik vroeg u of u daar afspraken over had gemaakt.De heer Weekers (VVD):Daar hebben wij geen afspraken over gemaakt.Ik kom op het amendement op stuk nr. 75. Er heeft een principiële
discussie in de Kamer plaatsgehad over de sollicitatieplicht en de plicht
om ook te gaan werken. Vele sprekers hebben eraan deelgenomen.
De heer Van der Vlies heeft het het meest uitgesproken gezegd: een ouder heeft
een zorgplicht die hem of haar in gewetensnood kan brengen als hem of haar
tegelijkertijd een arbeidsplicht wordt opgelegd. Ik heb daar heel goed naar
geluisterd. De bijstandswet is het sluitstuk van onze sociale zekerheid. Zij
is verankerd in onze Grondwet; het gaat om een sociaal grondrecht. Je zult
dus moeten openstaan voor de verschillende meningen die in het parlement leven.
Als je enige ruimte kunt bieden om de mening van een bepaald deel van de Kamer
een plaats te geven, dan moet je dat zeker niet nalaten. Vandaar dat er gisteren,
vanochtend en vanavond is overlegd tussen een aantal parlementariërs
over de manier waarop hier een uitweg kan worden gevonden. Er is gesproken
over een nadere invulling van de wet. Voor de VVD-fractie stond het daarbij
centraal dat er geen categoriaal beleid wordt gevoerd, dat er geen ontheffingen
komen voor complete groepen. Om in elk geval de collega's van de christelijke
partijen tegemoet te komen zijn wij ervoor dat het oordeel van de betrokkene
over de zorgplicht op lokaal niveau meegewogen kan worden. Dat is vervolgens
op een bepaalde wijze door de heer Bruls in een amendement verwoord. Dat amendement
is niet strijdig met het amendement van mevrouw Noorman en de heer Bakker.
De amendementen kunnen aanvullend op elkaar zijn. Het zou wellicht een heel
mooi stelsel kunnen zijn, waarbij echt maatwerk wordt geleverd, toegesneden
op het individu. Er kan rekening worden gehouden met de specifieke situatie
van de persoon en met de omgeving en de gemeenschap waarin die persoon woont.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Hoe kijkt u dan aan tegen het amendement van de heer Bruls op stuk nr.
75? Daarin staat namelijk met betrekking tot de zorgplicht van de alleenstaande
ouder voor de eigen kinderen, dat het college in het bijzonder een afweging
maakt tussen het belang van arbeidsinschakeling en de invulling die de ouder
wenst te geven aan de zorgplicht. Hoe doorslaggevend is in uw ogen die invulling
waar het gaat het om de door de gemeente te maken afweging?De heer Weekers (VVD):Ik heb eerder aangegeven dat de VVD zich schaart achter de uitgangspunten,
de systematiek, de strekking en de geest van de wet. Daarin staat dat iedereen,
dus ook alleenstaande ouders met kleine kinderen, in principe gehouden is
om zelf in het eigen bestaan te voorzien. Dezer dagen hebben wij al met elkaar
gewisseld dat het voor iemand die lang in een uitkeringssituatie verblijft,
ongelofelijk moeilijk is om weer aan het werk te geraken. Als iemand te lang
in een uitkeringssituatie zit – dat geldt zeker voor de groep over wie
wij het nu hebben – kan dat betekenen dat hij of zij nooit meer aan
de slag komt. En dat vinden wij niet wijs en niet sociaal. Het wordt dan namelijk
steeds moeilijker voor zo iemand om zich nog te ontworstelen aan het bestaansminimum.
Van die gedachte is de gehele voorliggende wet doordrongen. Dat is dus wel
heel erg belangrijk. De combinatie van arbeid en zorg moet wel mogelijk zijn.
Mevrouw Noorman heeft daarover al zeer behartigenswaardige woorden gesproken.
Ik meen ook dat wij het daarover op grote onderdelen zeer eens zijn. Zo heeft
zij aangegeven dat er sprake moet zijn van kinderopvang en dat het gemeentebestuur
er zich van moet overtuigen dat die voorziening daadwerkelijk aanwezig is.
Zij heeft daarbij tevens aangegeven, hetgeen ik zeer te waarderen vind, dat
het niet altijd behoeft te gaan om professionele kinderopvang en dat ook oplossingen
denkbaar zijn waarbij de opa en oma of de buurvrouw een bepaalde rol spelen
in het kader van kinderopvang; als de zorg voor de desbetreffende kinderen
maar is afgezekerd. Welnu, op dat punt vinden wij elkaar.Dan het amendement van de heer Bruls op stuk nr. 75. Welnu, ik kan mij
voorstellen dat iemand in gewetensnood komt wanneer die niet aan de zorgplicht
kan voldoen omdat hij of zij de arbeidsmarkt wordt opgestuurd. Dan is het
aan het gemeentebestuur, dat ik daartoe zeer goed in staat acht, om de afweging
te maken tussen het belang van arbeidsinschakeling en de invulling die de
ouder wenst te geven aan de zorgplicht. Ik zou het heel moeilijk vinden om
dat hier vanuit Den Haag te regelen. In tegenstelling tot de PvdA menen wij
als VVD dat men dit op lokaal niveau veel beter kan beoordelen. Dus maatwerk
op individueel niveau. Het kan niet zo zijn dat een bepaalde gemeente met
het amendement van de heer Bruls in de hand zegt: bij ons geldt voor alle
bijstandsmoeders dat de zorgplicht per definitie voorrang krijgt boven de
arbeidsplicht. Dat zal echt individueel moeten worden afgewogen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik begrijp hieruit dat uitgaande van dit amendement er naar uw mening
geen enkele gemeente kan zijn die op enigerlei wijze aan de hand van een vaste
instructie op dit punt zal handelen, in de zin dat wanneer een alleenstaande
ouder voor zijn of haar kind wenst te blijven zorgen en dat niet combineert
met betaald werk, dit per definitie door die gemeente wordt toegestaan?De heer Weekers (VVD):Mevrouw Noorman, u ziet mij knikken. Voor de Handelingen meld ik dat ik
deze uitleg kan bevestigen. Anders was er wel een recht gecreëerd waarop
alleenstaande ouders met kleine kinderen zich kunnen beroepen. In het amendement
staat dat het college in het bijzonder een afweging maakt tussen het belang
van arbeidsinschakeling en de invulling die de ouder wenst te geven aan de
zorgplicht. Uiteindelijk kiest het college in een individueel geval voor het
al dan niet verlenen van ontheffing. In een instructie kan nooit staan dat
iedereen een beroep kan doen op de zorgplicht. Dat zou ook indruisen tegen
het karakter van de wet en mijn betoog van afgelopen dinsdag tegen categoriale
ontheffingen, ook niet in enige gemeente. Onze overtuiging nadat wij alle
argumenten afgelopen dinsdag hadden gehoord, was dat er wel wat meer ruimte
moest ontstaan. Er moet nog iets ingebouwd worden in de wet.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De individuele benadering heeft ook voluit onze steun, want bijstand is
maatwerk, voor iedereen, maar zeker als het om alleenstaande ouders gaat.
Ons amendement biedt waarborgen. In dit amendement wordt echter een proces
beschreven dat impliciet al is voorgeschreven in de wet. Als blijkt dat in
een gemeente, weliswaar op basis van individuele aanvragen, de huisregel is
dat met de ouder van kinderen onder de vijf jaar een afspraak wordt gemaakt
voor over een, twee, drie of vier jaar, wat moet de staatssecretaris dan doen?De heer Weekers (VVD):De staatssecretaris moet de rechtmatigheid van de uitkeringverstrekking
toetsen. Hij zal moeten nagaan of de wet rechtmatig wordt uitgevoerd. Een
gemeente mag geen categoriaal beleid ontwikkelen, maar het is mogelijk dat
een college in de ene gemeente anders aankijkt tegen de weging van de arbeidsplicht
en de zorgplicht dan een college in de andere gemeente.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik begrijp dat het amendement op stuk nr. 75 van het lid Bruls op lauwe
steun kan rekenen van de VVD-fractie. De heer Weekers zegt dat in een individueel
geval afgeweken kan worden van de sollicitatieplicht. In het amendement staat
echter dat, indien de tijdelijke ontheffing een alleenstaande ouder betreft,
het college in het bijzonder een afweging maakt tussen het belang van arbeidsinschakeling
en de invulling die de ouder wenst te geven aan de zorgplicht. Als de bijstandsmoeder
en de enkele bijstandsvader met kinderen jonger dan vijf jaar tegen het college
of degene die het vertegenwoordigt, zegt ervoor te kiezen om voor haar of
zijn kinderen te zorgen en zich niet op de arbeidsmarkt te begeven, is dat
op basis van het amendement dan mogelijk?De heer Weekers (VVD):Nee. Uiteindelijk neemt het college een besluit. Op basis van de voorwaarde
dat het college in het bijzonder een afweging maakt tussen het belang van
arbeidsinschakeling en de invulling die de ouder wenst te geven aan de zorgplicht,
zal de keuze van het college om wel of geen ontheffing te verlenen zeer goed
gemotiveerd moeten worden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dit amendement is dus geen vrijstelling van de sollicitatieplicht voor
de bijstandsmoeder en de enkele bijstandsvader met kinderen jongeren dan vijf
jaar?De heer Weekers (VVD):Inderdaad. Ik had anders nooit kunnen uitspreken dat ik dit een sympathiek
amendement vind.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mijn conclusie is dat het CDA wel een heel grote ommezwaai heeft gemaakt.
Het zal wel onderdeel zijn van de deal dat het andere amendement van het CDA,
waarin de sollicitatievrijstelling wordt geregeld, naar de prullenbak verdwijnt.De heer Weekers (VVD):Mijn naam staat niet onder dat amendement. Ik heb alleen aangegeven dat
ik dinsdag heel goed heb geluisterd naar de argumenten. Ik heb uiteraard ook
na afloop van het debat en voordat wij vanavond aan dit debat begonnen, veel
met collega's gesproken. Wij hebben nog veel zaken gewisseld. Nogmaals, Ik
vind het belangrijk om te bezien of je bepaalde principiële bezwaren
die bij diverse fracties leven, op een of andere manier een plaats kunt geven.
Ik heb aangegeven dat wij het, gezien de wijze waarop het hier is omschreven,
inderdaad een plaats kunnen geven. Ik kan de staatssecretaris dan ook in overweging
geven om de formulering zoals die hier wordt gehanteerd, over te nemen. Datzelfde
geldt natuurlijk ook voor datgene wat mevrouw Noorman-den Uyl heeft ingebracht.
Voor de strekking en geest van dat amendement heb ik immers dezelfde sympathie
uitgesproken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil nog iets vragen over het zogenaamde individuele geval. Het gaat
hierbij om 32.000 vrouwen die nu onder de vrijstelling vallen. Ik wil nog
even zekerheid hebben en het doorvertalen naar de praktijk. Wat kan deze groep
met dit amendement? Hoeveel vrouwen zouden volgens u dan worden vrijgesteld
van de sollicitatieplicht? Zijn dat er tientallen of is het de helft van deze
groep vrouwen? Of zijn dat er 100? Ik wil dat toch even duidelijk hebben.
Anders weet ik namelijk niet zo goed waar u staat.De heer Weekers (VVD):Voorspellen is moeilijk, vooral als het om de toekomst gaat. Wij hebben
daar natuurlijk geen onderzoek naar gedaan. U kent de staatjes met allerlei
individuele ontheffingen om medische of sociale redenen ook. Dat zal de toekomst
moeten uitwijzen. Ik ga niet op de stoel zitten van een college van burgemeester
en wethouders dat de individuele gevallen zal beoordelen. Ik kan daarover
dus geen uitspraak doen.Voorzitter. Mevrouw Van Gent heeft voorts gevraagd naar mijn mening over
het amendement op stuk nr. 32 van het CDA. Nu het CDA met het amendement op
stuk nr. 75 is gekomen, ga ik ervan uit dat het amendement op stuk nr. 32
wordt ingetrokken. Beide amendementen zijn immers strijdig met elkaar. Het
zou derhalve vreemd zijn om beide amendementen in stemming te laten brengen.
Ik ga daar dus van uit, maar wij kunnen dat straks natuurlijk zelf aan de
heer Bruls vragen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ja, dat dacht ik al!De heer Weekers (VVD):Voorzitter. Dit was de kern, het punt waarop de principiële discussie
zich toespitste. Een ander principiële discussie ging over de aanbesteding.
Ik ben de staatssecretaris erkentelijk dat hij onze suggestie heeft overgenomen
om een drempelbedrag van € 100.000 op te nemen waarbinnen gemeenten
zelf kunnen bepalen of dat privaat of publiek wordt aangewend, en dat deze
suggestie in een algemene maatregel van bestuur zal worden vertaald. Vooral
kleine en middelgrote gemeenten zullen daar zeker mee geholpen zijn.Er heeft dezer dagen ook een uitvoerige discussie plaatsgevonden over
de publieke reïntegratiebedrijven. Enkele fracties in de Kamer vonden
dat deze publieke reïntegratiebedrijven maar ten eeuwigen dage zouden
moeten kunnen blijven bestaan. Met andere woorden, de reïntegratiemarkt
hoeft niet op de private toer. Wij hebben vastgehouden aan het principe van
de vrije markt conform de 80-20-verdeling zoals de staatssecretaris heeft
voorgelegd. Wel zijn wij natuurlijk ook gevoelig voor de argumenten dat gemeenten
en dit soort bedrijven de nodige tijd moet worden gegund om zichzelf om te
bouwen. Ik heb op dit punt samen met de heren Bruls en Bakker een amendement
ingediend dat ertoe strekt dat de overgangstermijn op drie jaar wordt gesteld.
Dat komt ook in de invoeringswet te staan. De staatssecretaris heeft gezegd
er geen bezwaar tegen te hebben dat de overgangstermijn van een jaar naar
twee jaar gaat. Ik neem aan dat drie jaar ook niet zo'n verschrikkelijk groot
probleem is. Met die termijn van drie jaar hebben wij een fatsoenlijke
oplossing gevonden. Uiteindelijk blijft ook hier het principe van de wet overeind.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik heb het amendement ook niet bij de hand. Behelst het amendement echter
dat er na twee jaar een evaluatie komt van de gang van zaken tot dan toe?
Is het de bedoeling dat na de termijn van drie jaar alle organisaties deel
uitmaken van de private reïntegratiemarkt of kunnen ook publieke instellingen
offreren in de markt?De heer Weekers (VVD):Het geld dat in deze sector omgaat komt neer op ongeveer 1,2 mld euro.
Het is de bedoeling dat er over drie jaar een volledig vrije markt bestaat
om invulling te geven aan dit budget. De vraag is of organisaties publiek
of privaat moeten zijn. Sommige organisaties zijn op afstand geplaatst. Er
zijn bedrijven actief in de sociale werkvoorziening die privaat zijn in privaatrechtelijke
zin – BV's of stichtingen – maar waarbij de gemeenten de enige
aandeelhouder is. Materieel gezien zijn het dus publieke bedrijven. Die kunnen
straks meedingen. Dan gelden wel de aanbestedingsregels.Mevrouw Bussemaker (PvdA):De heer Weekers sprak in eerste termijn over PPS-constructies en het toekennen
van experimenteerruimte. De staatssecretaris heeft die ruimte geregeld als
het om de voordeur gaat. Analoog daaraan zou dat ook afgesproken moeten worden
aan de achterdeur met reïntegratiebedrijven. Wat vindt de heer Weekers
van dit idee?De heer Weekers (VVD):Ik heb dit idee afgelopen dinsdag ingebracht. Het leek mij een sympathieke
gedachte. Ik heb mij echter laten overtuigen door de staatssecretaris. Die
stelt dat het moeilijk is om hieraan te beginnen. Dat veronderstelt het creëren
van een set voorwaarden en het definiëren van een PPS-constructie in
dit verband. Er is dan al snel sprake van concurrentievervalsing. Dat wil
de VVD niet. Wat ons betreft hoeft dat experimenteerartikel nu niet.Over de evaluatie van de reïntegratiemarkt komt de heer Bruls straks
met een motie die wij mee hebben ondertekend. Wij vinden het van belang dat
het zaakje wordt geëvalueerd. Het feit dat de uitvoering van de reïntegratie
straks privaat is, staat voor ons niet ter discussie. Ook niet over een paar
jaar.Een ander belangrijk punt is de vrijlating van neveninkomsten. Ik heb
namens mijn fractie aangegeven dat ik tegen categoriale vrijlatingsregelingen
ben om de reden dat daarmee een armoedeval wordt gecreëerd of blijft
bestaan. De heer Bruls heeft een amendement ingediend dat de vrijlating van
de neveninkomsten mogelijk maakt in de vorm van een kan-bepaling. Een gemeente
kan in individuele gevallen voor maximaal een half jaar bepaalde inkomsten
vrijlaten. Wij hebben daarop van de staatssecretaris enkele grafieken gekregen
over hoe dat amendement uitpakt in het kader van de armoedeval. Daarop heb
ik aangegeven dat mijn fractie daarvoor niet voelt. Inmiddels hebben wij de
grafieken gelezen. De idee dat een gemeentebestuur een extra mogelijkheid
en een extra gereedschapset krijgt in aanvulling op het bonussysteem van de
wet, gericht op arbeidsreïntegratie, vinden wij een sympathieke gedachte.
Ik heb dat ook gezegd. Het moet wat ons betreft de armoedeval niet in de hand
werken. Het mag geen budgettaire consequenties hebben. Het is een ander stuk
gereedschap. De gemeente heeft ook al de bonus en kan dus kiezen. Ook zou
een en ander aan een maximum gebonden moeten worden. Inmiddels is voor een
andere systematiek gekozen: niet 25% van de uitkering, maar 25% van het inkomen,
dus hoe meer uren wordt gewerkt, des te groter wordt het vrijgelaten deel.
Dat stimuleert mensen om meer uren te werken. Zeker met het maximum van € 163
is dit een zeer welkome maatregel. Het desbetreffende amendement voldoet aan
de randvoorwaarden die wij van meet af aan hebben gewild; het zal dus door
de VVD worden gesteund.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Moet ik hieruit begrijpen dat dit de deal weergeeft? Dus:
Bruls moet niet te veel mauwen over die sollicitatieplicht en de VVD-fractie
gaat akkoord met de bijverdienregeling? Ik heb de staatjes van de staatssecretaris
namelijk ook gezien en ik kan me voorstellen dat die voor de VVD zeer overtuigend
waren. Mijn tweede vraag over de categoriale bijstand is: zal de heer Weekers
ons amendement op stuk nr. 11 over de aanvullende ziektekostenverzekering
steunen?De heer Weekers (VVD):De VVD voelt niets voor categoriale regelingen. Voor de ziektekostenverzekering
hebben we een uitzondering gemaakt, omdat dit geldt in de overgangsfase naar
het nieuwe zorgstelsel. Als ik mij niet vergis, zal dit ook in de invoeringswet
staan. Tegenover zo'n regeling staan wij dus sympathiek, omdat die de gemeenten
veel rompslomp bespaart. Ik zie het als een soort bijstandverlening in natura
voor degenen die het nodig hebben: alleen zij die, bijvoorbeeld, een bril
of kunstgebit nodig hebben, komen er uiteindelijk voor in aanmerking. Bovendien
kan de gemeente hiervoor kiezen in het kader van schadelastbeperking: een
gedeelte van de bijzondere bijstand wordt hiermee namelijk uitbesteed aan
de ziektekostenverzekeraar. Vandaar mijn sympathie voor dat amendement. Ik
zal mijn fractie hier dus positief over adviseren.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Daar ben ik blij mee. Ik ben er echter minder blij mee dat ik geen antwoord
heb gekregen op mijn eerste vraag over de deal met de heer Bruls.De heer Weekers (VVD):Er is absoluut geen deal. Van meet af aan heeft de VVD bezwaren geuit
tegen de vrijlatingsregelingen van neveninkomsten die de diverse fracties
hebben ingediend. Ik heb gezegd dat ik het goed vind als de gemeente een stuk
gereedschap krijgt als zij dat vanuit de eigen portemonnee betaalt, mits dit
geen nieuwe armoedeval creëert en gericht is op arbeidsreïntegratie.
Ik denk dat de heer Bruls heel goed naar mijn argumenten heeft geluisterd
en daarom bereid was om zijn amendement aan te passen.Voorzitter. Nog een paar kleinere punten. Ik ben blij dat de staatssecretaris
de gang van zaken rond het persoonsgebonden reïntegratiebudget gaat volgen,
de gemeenten daarin uiteraard vrij laat, de implementatie zal evalueren en
de Kamer hierover tussentijds zal berichten. Misschien is het goed als de
staatssecretaris op korte termijn inventariseert welke gemeenten
hiervan gebruikmaken, zodat de Kamer hier een concreet beeld van kan krijgen
en in een later stadium erover van gedachten kan wisselen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik vraag de heer Weekers graag om opheldering ten aanzien van het amendement
op stuk nr. 43. Hij stelt daarin voor om een sanctie van uitsluiting van de
bijstand met een jaar te verlengen. Ik denk dat deze bepaling conflicteert
met de bedoeling van de Grondwet. Bovendien conflicteert het amendement met
de bepalingen in het EVRM over de zwaarte van de sanctie. Elders is geregeld
dat mensen die door het ontbreken van middelen in broodnood komen, beschikken
over bezwaar- en beroepsmogelijkheden bij Gedeputeerde Staten. Ik ga ervan
uit dat die gehandhaafd worden. Ik vind het dus heel vreemd dat de heer Weekers
dit voorstel doet.De heer Weekers (VVD):Mevrouw Noorman heeft mij overtuigd. Ik trek het amendement in.De voorzitter:Aangezien het amendement-Weekers (28870, nr. 43) is ingetrokken, maakt
het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Weekers (VVD):Ik wilde de interruptie van mevrouw Noorman onderbreken, omdat ik reeds
van plan was om het amendement in te trekken. Ik heb het niet ingetrokken
om de redenen die mevrouw Noorman noemde, maar ik heb mij laten overtuigen
door het antwoord dat de staatssecretaris gisteren heeft gegeven. Hij heeft
gezegd dat een college van burgemeester en wethouders een besluit om de uitkering
te verlagen of stop te zetten, bijvoorbeeld bij beroepsfraudeurs of werkweigeraars,
die ik de parasieten van onze samenleving heb genoemd, na drie maanden moet
heroverwegen. Hij heeft daarbij aangegeven, dat deze heroverweging geen zware
administratieve lasten met zich brengt omdat de toetsing marginaal kan worden
uitgevoerd. Het amendement biedt in dat geval weinig materiële meerwaarde.
Gemeenten krijgen met de middelen van deze wet voldoende ruimte.De voorzitter:Het amendement is ingetrokken en maakt geen deel meer uit van de beraadslaging.
Wij spreken er dus niet meer over.De heer Weekers (VVD):Voorzitter. Ik handhaaf het amendement op stuk nr. 12 waarmee wordt beoogd
dat de gemeenteraad in het kader van financieel beheer bij verordening regels
stelt voor bestrijding van het ten onrechte ontvangen van bijstand alsmede
van het misbruik en oneigenlijk gebruik. Ik heb net zoals de staatssecretaris
vertrouwen in de financiële prikkel, maar ik vrees dat met name de gemeenteraad
bij de invoering van de WWB op 1 januari aanstaande onvoldoende bewust zal
zijn van de noodzaak van een goed en duidelijk fraudebeleid. Wij hebben in
de afgelopen zomer voorbeelden gezien van woonwagenkampen waartegen gemeenten
te weinig optraden. Gemeenteraden moeten vanaf het begin weten dat een fraudebeleid
wordt gevoerd. Op welke wijze dat wordt gevoerd, laat ik graag aan gemeenten
over.Ik handhaaf ook het amendement op stuk nr. 45 waarin de minister wordt
opgedragen om een beleidsplan op te stellen en daarover overleg te voeren
met de VNG. De staatssecretaris heeft in de brief aan de Kamer uitvoerig uitgelegd
op welke wijze hij met het informatiebeleid wil omgaan. Hij wil beleidskaders
opstellen en ik heb er vertrouwen in dat hij dat ook doet. Ik wil echter ook
dat het door deze staatssecretaris ingezette beleid na deze regeerperiode
wordt voortgezet. Ik wil die garantie hebben. De enige garantie is om het
in de wet vast te leggen. Een ander punt dat ik in de wet wil laten opnemen –
dit staat in de toelichting van het amendement – is dat in het beleidsplan
aandacht wordt besteed aan de administratieve lastendruk die de informatievraag
van de minister aan de gemeenten met zich meebrengt. Bij elke wijziging van
het beleidsplan zou moeten worden aangegeven welke gevolgen deze heeft voor
de administratieve lasten. Als wij de bureaucratie willen terugbrengen, moet
voortdurend in de gaten worden gehouden dat dit daadwerkelijk gebeurt.Afgelopen maandag, dinsdag en ook gisteren is uitvoerig gesproken over
de financiën en het verdeelmodel, dat nog lang niet volmaakt is. Wij
hebben daarover goede afspraken gemaakt met de staatssecretaris. Het is niet
nodig om daar nu veranderingen in aan te brengen; ik heb groot vertrouwen
dat het verdeelmodel wordt verbeterd. In het voorjaar zullen wij daarover
spreken.Dezer dagen heb ik een uitgebreid betoog gehouden over de querulanten,
de beroepsfraudeurs en de principiële werkweigeraars. Met name voor deze
laatste groep is van belang dat met de nieuwe formulering algemeen geaccepteerde
arbeid moet worden aanvaard. Deze mensen kunnen in de toekomst beter worden
aangepakt doordat hun uitkering op nul kan worden gezet. De staatssecretaris
heeft dit erkend en heeft in dat verband gisteren een betoog gehouden over
de nieuwe mogelijkheden voor gemeenten. Wil hij hieraan aandacht besteden
in zijn eerstvolgende circulaire aan de gemeenten, opdat hiermee per 1 januari
in de praktijk onmiddellijk aan de slag wordt gegaan? Beroep op de bijstand
moet uiteindelijk alleen nog maar worden gedaan door de mensen waarvoor deze
oorspronkelijk was bedoeld.De heer Bakker (D66):Voorzitter. Ik zal mij beperken tot de onderwerpen waarover ik niet tevreden
ben; na de uitvoerige beantwoording door de staatssecretaris heb ik veel punten
van mijn lijstje geschrapt. Verder zal ik ook niet uitvoerig ingaan op al
de amendementen die ik steun. Mijn mening daarover blijkt al uit de ondertekening.Gisteren hebben wij een discussie gevoerd over de cliëntenraad, waarover
ik een amendement heb ingediend. Het zou verstandig zijn om hiervoor in de
wet een voorziening te treffen. Gelet op de ontwikkelingen van de laatste
jaren is de kans groot dat de spirit er anders uit gaat. Slechts een op de
vijf gemeenten heeft cliëntenparticipatie serieus vormgegeven. Te vrezen
valt dat dit door de verwachte drukte van de komende jaren nog verder terugloopt.
Mijn amendement is bedoeld om dit te voorkomen. Het sluit overigens nauw aan
bij de SUWI-wetgeving, hoewel er meer ruimte in wordt gegeven aan de raad.
Dit is verstandig omdat de gemeente de wet uitvoert.Een volgend punt is de reïntegratie en de wijze waarop mensen in
dat verband door de gemeente worden "bediend". De mogelijkheid bestaat dat men daarover niet tevreden is. In dat verband wordt in het amendement
van mevrouw Noorman gesproken over een "second opinion". In dit amendement
zitten ook de ombudscommissies, waartegen de staatssecretaris bezwaren heeft
omdat er een overlap is met de al bestaande ombudsfunctie. Voor dat argument
heb ik begrip, maar de second opinion is erg belangrijk in het licht van de
afhankelijkheid van de gemeente. Niet zelden krijgen wij daarover signalen
van mensen: ik ben al jaren bezig om mij in een bepaalde richting te ontwikkelen,
maar de gemeente wil mij naar een timmercursus sturen. Dan is er geen enkel
verhaal en geen enkele mogelijkheid. Ik vind dat daar een versterking van
de positie van de klant aan de orde is. Dat kan via de second opinion, maar
het kan bijvoorbeeld ook via een persoonsgebonden budget. Ik vind dat de staatssecretaris
onvoldoende op dit punt is ingegaan. Dat geldt zeker voor de niet-uitkeringsgerechtigden.
Ik ben op dit punt niet gerustgesteld. De staatssecretaris heeft schriftelijk
geantwoord. Natuurlijk is het zo dat de opdracht straks in de wet staat, maar
de gemeente heeft er geen enkel financieel belang bij en krijgt er geen geld
voor. Er is ook gesproken over de weduwen, op basis van de Algemene nabestaandenwet.
De Kamer heeft destijds, na alle discussie die er was geweest over de weduwepensioenen,
afgedwongen dat de regering bijzondere aandacht zou besteden aan deze categorie
bij de reïntegratie in de arbeidsmarkt. Ook dit is een categorie waaraan
een gemeente weleens gemakkelijk voorbij zou kunnen gaan, als er in de wet,
of anderszins, niet iets voor wordt geregeld.Ik heb van de staatssecretaris nog te weinig gehoord over de integrale
schuldhulpverlening. In eerste termijn heb ik al gezegd dat mijn fractie de
bezuinigingen die met de wet samenhangen, steunt. Natuurlijk is het zo dat
alle activiteiten die nu uit de budgetten, met name ook uit het bijzondere
bijstandsbudget, worden betaald, daarmee onder druk komen te staan. Dat leidt
gemakkelijk tot een situatie waarin, bij een scherp toenemende vraag naar
die schuldhulpverlening, gemeenten andere prioriteiten kiezen. Natuurlijk
kun je dan zeggen: dat is een zaak van gemeentelijke democratie en daarvoor
hebben wij geen verantwoordelijkheid meer. Dat is mij echter toch iets te
gemakkelijk. Ik meen dat ook het ministerie de afgelopen jaren zeer nauw betrokken
is geweest bij de ontwikkeling van de integrale schuldhulpverlening. Dat geldt
overigens ook voor de Kamer; wij hebben daarover vele debatten gevoerd. Ziet
de staatssecretaris mogelijkheden om de schuldhulpverlening extra aan te zetten
en onder de aandacht te brengen van gemeenten?Ik heb gisteren al gezegd dat ik geneigd ben het amendement van de heer
Van der Vlies op het punt van de gewetensbezwaarden te steunen. Zoals blijkt
uit het debat van gisteren en eergisteren, geldt dat ook voor het amendement
van mevrouw Van Gent inzake de collectieve aanvullende ziektekostenverzekering.
Dit is een buitengewoon goed signaal, zeker ook in het kader van de pakketverkleining,
waar zij en ik overigens ongetwijfeld verschillend over zullen denken. Dit
laat onverlet dat, nu die aanvullende verzekering zo belangrijk is, gemeenten
die ruimte behoren te krijgen.Ten aanzien van de aanbesteding en de reïntegratiebedrijven zijn
wij er op een mooie manier uit met het amendement van de heer Bruls, dat voorziet
in een langere overgangsperiode. Dat geldt ook voor de vrijlating van neveninkomsten.
Ik weet dat mevrouw Huizinga straks met een heel goede gedachte komt om te
zoeken naar certificering van reïntegratiebedrijven. Ik steun die gedachte
op voorhand, maar zij zal die nader toelichten.De heer De Wit (SP):Ik maak uit uw woorden op dat u het amendement-Bruls op stuk nummer 75
inzake de sollicitatieplicht een verbetering vindt.De heer Bakker (D66):Daar kom ik nog op.Wat het financieel verdeelmodel betreft vind ik dat de staatssecretaris
de gemeenten op een aantal punten tegemoet is gekomen, blijkens zijn benadering
tijdens het debat van afgelopen maandag en van vandaag. Wij hebben afgesproken
dat wij begin volgend jaar de financiële positie van gemeenten zullen
bezien. Uit de staatjes van de staatssecretaris valt op te maken dat een aantal
gemeenten als gevolg van dit wetsvoorstel in een artikel 12-status terecht
dreigen te komen, terwijl zij dit nergens aan hebben verdiend. De eigenlijke
oorzaak hiervan is een onvolkomenheid in het verdeelmodel. Zo zie ik het althans
op dit moment, maar misschien kan de staatssecretaris mij van het tegendeel
overtuigen. Nu vind ik onvolkomenheden in het verdeelmodel helemaal niet zo
erg, want wij beginnen met een geweldig ingrijpende wet en dat vereist nadere
specificatie. Daarom gaan wij er volgend jaar naar kijken, maar het is natuurlijk
wel heel zuur voor een gemeente als men als gevolg van een verdeelmodel dat
Den Haag niet goed heeft kunnen "finetunen" in een artikel 12-situatie terecht
zou komen. Nu heeft mevrouw Noorman een motie ingediend waarin zij zegt dat
dit gecompenseerd dient te worden. Ik zie het probleem van de staatssecretaris,
want hij heeft natuurlijk geen 21 mln waarmee hij dat zou kunnen compenseren.
Dan lijkt mij toch dat er ten minste in overleg met de minister van Binnenlandse
Zaken een proviso getroffen zou moeten worden voor gemeenten die louter als
gevolg van deze wet een artikel 12-status dreigen te krijgen. Als dit gemeenten
overkomt zonder dat er een aanwijsbare reden voor is anders dan deze wet,
zou dat als een correctie op de beoordeling van de artikel 12-status moeten
gelden. Dit uiteraard hangende onze discussie over het financiële verdeelmodel
waarmee wij volgend jaar verder zullen gaan. Ik denk aan de positie van Gouda,
dat vele jaren een artikel 12-gemeente was, zich daar uiteindelijk uit heeft
gevochten en nu vanwege dit verdeelmodel weer door de vloer dreigt de zakken.Voorzitter. Mijn laatste punt zijn de alleenstaande moeders. Ik heb afgelopen
dinsdag de positie ingenomen dat ik het beginsel van individuele toetsing
deel. Ik ben het in beginsel ook eens met het vervallen van de categorale
ontheffing van de sollicitatieplicht. Ik heb het amendement-Noorman meeondertekend
in het kielzog van de motie-Bussemaker/Schimmel, waarin gemeentebesturen uitdrukkelijk
de opdracht wordt gegeven, zich te vergewissen dat er wordt voldaan aan de
voorwaarden voor een reële combinatie van arbeid en zorg. Er moet bijvoorbeeld
kinderopvang zijn. Ik sta nog steeds achter het amendement en steun het. Tegelij kertijd zien wij een amendement van de heer Bruls. Ik ga ervan uit
dat hij het andere amendement zal intrekken, maar dat horen wij straks wel.
In dit amendement zegt de heer Bruls dat de individuele opvatting ook moet
meewegen. Meewegen, niet doorslaggevend zijn, maar wel meewegen. Ik kan mij
gezien de gemeentelijke vrijheid zelfs voorstellen dat deze opvatting in de
ene gemeente een wat ander gewicht krijgt dan in een andere gemeente. In die
gedachte herken ik veel van de motie die ik samen met de heer Van Dijke in
1997 heb ingediend, waarin wij stelden dat de sollicitatieplicht voor alleenstaande
ouders in beginsel noodzakelijk is, zowel uit het oogpunt van behoud en vergroting
van kansen op de arbeidsmarkt, als vanwege het beginsel dat mensen allereerst
zelf verantwoordelijk zijn voor hun levensonderhoud. Wij stelden echter ook
dat deze sollicitatieplicht in veel gevallen te rigide werd toegepast, waardoor
onvoldoende rekening werd gehouden met de individuele opvattingen, omstandigheden
en achtergronden van de betrokken mensen. Wij moeten de mensen in dit land
niet het vel over de oren halen en er behoort ruimte te zijn voor een individuele
afweging die ook rekening houdt met de positie van de betrokken persoon. Ik
zie dus veel in de benadering van de heer Bruls en ik ben benieuwd naar het
antwoord van de staatssecretaris. Alle geroezemoes eromheen lijkt mij politiek
met een kleine p. Het gaat uiteindelijk toch om de zaak.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wat vindt de heer Bakker van de zwaai die het CDA heeft gemaakt? Ik zal
dat straks ook aan de heer Bruls vragen. Ik zeg het maar zoals het is: de
fractie van D66 vormt onderdeel van de coalitie. D66 blijft vrij consequent
trouw aan de lijn die deze partij al jaren volgt. Het CDA had vroeger ook
een lijn, maar het verlaat deze in het amendement dat de heer Bruls nu indient.
In beginsel is hetgeen hier staat – dat je met iedereen rekening moet
houden – nu al praktijk. In het amendement dat ik heb ingediend, is
in dat opzicht ook de belastbaarheid een factor. Wat vindt de heer Bakker
ervan dat het amendement-Bruls er nu ligt?De heer Bakker (D66):Het is evident dat het voorstel van de heer Bruls een heel ander voorstel
is dan hij oorspronkelijk heeft gedaan. Het is ook evident dat het voorstel
uitgaat van individuele toetsing. Mevrouw Noorman zegt dat dit al gebeurt,
maar dat is niet helemaal waar. Wat met name in de wet ontbreekt, al stond
het toen wel in de genoemde motie, was het meewegen van de eigen opvattingen
van mensen. Naar mijn mening hoor je dat altijd te doen. Ik acht het iets
dat na dit buitengewoon gevoelige debat dat al zo lang speelt, uiteindelijk
opgenomen dient te worden in de wet. Dan wordt het expliciet onderdeel van
de gemeentelijke afweging. Dat betekent dat expliciet aan de orde behoort
te worden gesteld wat de betrokkene ervan vindt. Het is vervolgens aan de
gemeente om dit te beoordelen. Daarbij zullen ongetwijfeld verschillen optreden,
met betrekking tot mensen, situaties, cultuur en omgeving. Er treden misschien
ook wel verschillen op tussen stad en platteland. De kans bestaat dat het
in Amsterdam anders gaat dan op de Veluwe. Dat vind ik aanvaardbaar, want
wij decentraliseren immers de bijstand en het bijstandsbeleid. Die benadering
heb ik zelf al eens opgeschreven in 1997. Ik kan mij er dus veel bij voorstellen.
U hebt gelijk dat deze benadering afwijkt van die in het eerdere amendement
van de heer Bruls, maar het debat is er toch ook voor om tot gezamenlijke
inzichten te komen?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het klinkt heel plausibel. De ambtenaar en de cliënt overleggen en
de cliënt zegt dat zij niet wil om een bepaalde reden. De reden maakt
eigenlijk niet zoveel uit, want zij wil gewoon niet. De reden die zij daarvoor
heeft zal voor haar persoonlijk een goede zijn. Hier staat dus eigenlijk dat
het niet willen vanwege het feit dat men voor kinderen zorgt een zwaar punt
in de afweging van B en W moet zijn. Als iemand dus heel erg niet wil, moet
B en W daar rekening mee houden in de afweging en besluiten om geen arbeidsplicht
op te leggen.De heer Bakker (D66):Het is een element in de afweging. Het is geen automatisme. Dat kan niet,
want wij weten allemaal dat het niet voor niets is dat er vooral heel veel
vrouwen in de bijstand zitten. Een van de oorzaken hiervan is hun carrièrepatroon.
Het is helemaal niet verstandig om te lang van de arbeidsmarkt te zijn. Daarnaast
kan niemand ervoor kiezen om van de bijstand te leven als men ook in het eigen
levensonderhoud zou kunnen voorzien. Wij kennen allebei de gevoeligheden rondom
dit debat door de jaren heen. Ik vind het reëel om eigen opvattingen
van mensen ook een rol te laten spelen, net zo goed als ik het reëel
vind dat de heer Van der Vlies een amendement heeft ingediend over gewetensbezwaren
met betrekking tot bijvoorbeeld het werken op zondag. In bepaalde gevallen
mag werk op zondag geen passende arbeid zijn. Iemand kan ervoor kiezen om
asperges te gaan steken op vrijdag, maar niet te werken op zondag. Ik vind
het reëel om al deze elementen mee te wegen, al moet het geen automatisme
worden. Ik vind dat een kwestie van ontspannen en met respect met elkaar omgaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil het graag met de heer Bakker hebben over de kleine p van politiek.
U vertelde dat u in 1997 samen met Leen van Dijke een motie heeft ingediend
met eigenlijk exact dezelfde strekking als amendement nr. 75 van het lid Bruls.
Is de heer Bakker of D66 gepiepeld en was hij eigenlijk ghostwriter van dit
amendement? De heer Bruls dient het nu in en u staat erbij en u kijkt ernaar.
U hebt gisterenavond overleg gehad. Ik sprak net al over die spannende tv.
Ik zag u de hele tijd smoezen in de zaal en er vond allerlei overleg plaats.
Kunt u mij nog iets zeggen over dat geroezemoes en de kleine p? Hebt u dat
amendement eigenlijk geschreven of gedicteerd aan de heer Bruls en mocht u
vervolgens niet meedoen?De heer Bakker (D66):Mevrouw Van Gent, volgens mij moet u gewoon blij zijn dat er op die manier
een groot draagvlak ontstaat voor een redelijke behandeling. Ik zeg niet voor
niets dat de rest politiek met een kleine p is. Daar moeten wij het volgens
mij hier niet over hebben. Laten wij het vooral over de zaak hebben.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U doet dat heel charmant, maar ik zie u balen. Ik denk dat ik gewoon gelijk
heb.De heer De Wit (SP):Dit gaat lijken op de discussie in de enquête bouwfraude:
hebt u uw agenda vernietigd of hebt u hem laten vernietigen. Ik wil het ook
nog een keer proberen. Is amendement nr. 75 het resultaat van het overleg,
gesprekken of contacten tussen de coalitiepartijen over het amendement van
de heer Bruls op nr. 32 en het amendement dat u met mevrouw Noorman heeft
ondertekend?De heer Bakker (D66):Dat vindt mede zijn grond in het overleg dat wij daarover gisteren hebben
gehad.De heer De Wit (SP):Heeft daar nog iets anders tegenover gestaan? Trekt de heer Bruls bijvoorbeeld
zijn amendement in? Gaat u nog een ander amendement steunen?De heer Bakker (D66):Ik ga ervan uit dat de heer Bruls zijn amendement intrekt, maar dat moeten
wij nog horen. Hij heeft dat nog niet kunnen doen, want hij heeft het woord
nog niet gevoerd.De voorzitter:De heer Bruls gaat zo het woord voeren.De heer Bakker (D66):Er heeft niets tegenover gestaan en er zijn geen deals gesloten. Er is
wel over deze zaak gesproken. Omdat wij er geen deal over hebben gesloten,
hebt u vandaag een amendement-Bruls gezien. Dat vindt mede zijn grondslag
in het overleg dat wij hebben gevoerd.De heer Bruls (CDA):Voorzitter. Als je je naam zo vaak hoort noemen, ben je blij als je naar
voren kunt komen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Welkom!De heer Bruls (CDA):Ik heb eergisteren al aangegeven dat de fractie van het CDA ondanks een
aantal, soms zeer indringende, vragen op hoofdlijnen zeer positief is over
het wetsvoorstel. Ik heb dezer dagen weleens gezegd dat 90% van de wet bestaat
uit uitgangspunten en bepalingen die perfect passen bij datgene waar het CDA
voor staat. De gespreide verantwoordelijkheid, de verantwoordelijkheden voor
reïntegratiebeleid en het ondersteunen van mensen die een beroep doen
op de bijstand door de gemeenten, die het dichtst bij hun mensen staan, is
uitstekend verwerkt in het wetsvoorstel. Het bieden van een inkomenswaarborg
lijkt ook opgenomen in de wet. Het lijkt zelfs in heel veel opzichten op de
oude bijstandswet. Dat is niet onbelangrijk. Last but not least, een belangrijk
uitgangspunt is werk boven inkomen en werk boven uitkering. Dat is nu uitdrukkelijk
gekoppeld. Veel is natuurlijk al vroeger ontstaan. Er was al een aantal verschillende
wetten en regels, maar die zijn nu gekoppeld in de nieuwe wet, de Wet werk
en bijstand. Wat het wetsvoorstel biedt als vangnet in ons stelsel van sociale
zekerheid kan wellicht een prelude vormen voor meer wetgeving op dit terrein.
Sociale zekerheid, arbeidsmarktbeleid en wellicht ook andere beleidsterreinen
kunnen gekoppeld worden. Ik zie de staatssecretaris nu trouwens echt schrikken!Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Schrikt hij?De heer Bruls (CDA):Ja, hij schrok echt. Dat is dan een uitdaging voor hem om er later op
terug te komen.Hieraan ging gepaard een belangrijke vierde doelstelling, die wij als
een voordeel van het wetsvoorstel beschouwen: Minder regelgeving en minder
rapportages. Die is niet alleen goed voor de relatie tussen Rijk en gemeenten.
Dit zou niet onze belangrijkste motivatie moeten zijn. Het is vooral goed
voor al die honderdduizenden bijstandsgerechtigden en werkzoekenden die er
vreselijk van balen. Excusez le mot, maar helderder kan ik het niet uitdrukken.
Zij lopen steeds weer tegen allerlei regels aan en hebben steeds weer met
heronderzoeken te maken, terwijl bepaalde informatie al lang bekend is bij
hun gemeentelijke contactpersoon. Dat leidt vaak tot heel veel onbegrip. De
gemeentelijke contactpersoon krijgt als het ware de schuld. Dat is niet terecht.
De gemeenten kunnen dit per 1 januari verbeteren.Ik besef ten volle dat, zoals wij ook horen uit het gemeentelijk veld
en van allerlei organisaties van cliënten, de daarbij horende grotere
beleidsvrijheid voor gemeenten tot verwarring kan leiden. Als je gaat decentraliseren
moet je ook de ruimte bieden om daadwerkelijk eigen beleid te voeren. Men
is onzeker over de uitkering. Gemeenten vragen zich af hoe zij eigenlijk beleid
moeten voeren; een wat aparte vraag. Mijn eigen nog tamelijk recente lokale
bestuurservaring is dat er al sinds jaar en dag vanuit de gemeentelijke wereld
is aangedrongen op ruimte om op de lokale arbeidsmarkt de beste match te doen
plaatsvinden tussen de vacatures, die er zelfs in deze economische barre tijden
nog zijn, en de mensen aan de loketten, die graag een baan hebben. En voor
degenen die niet zo graag een baan hebben, kan het trouwens ook nog weleens
heilzaam zijn als er wat meer achterheen gezeten wordt met de mogelijkheden
die deze wet biedt. Deze in de wet verankerde zaken vinden wij belangrijk.
Wij hebben ook toezeggingen van de staatssecretaris gehad over hoe ze zullen
worden toegepast. Ik kom op een aantal zaken nog terug, maar dit laat onverlet
dat mijn fractie positief staat tegenover de hoofdlijnen van deze wet.Een thema dat ik zelf minder goed in de wet verankerd vind, is de combinatie
van arbeid en zorg. Wat ik hierover gezegd heb, handhaaf ik. Het hangt van
het verloop van dit debat af of ik er nog van terugkom. In ieder geval hebben
wij een goed debat over dit onderwerp gevoerd. Er is respectvol gediscussieerd
en de argumenten zijn goed uitgewisseld, waarbij ook de principiële aspecten
die niet in directe zin met arbeid en inkomen te maken hebben, aan de orde
gekomen zijn. Wij hebben in ieder geval helder naar voren gebracht dat er
een zorgplicht van ouders voor hun kinderen is, een zorgplicht die ook in
andere wetten naar voren komt. Wij hebben ook geprobeerd, deze plicht tegenover
de arbeidsplicht te stellen, die op zichzelf terecht in deze wet is opgenomen.
Je kunt geen vangnet bieden zonder achtervang, en dat moet de wetgever bieden.
Deze opvatting ligt aan het wetsvoorstel ten grondslag en deze steunen wij
ook ten volle. Maar je moet wel erkennen dat er in de samenleving ook andere
zaken van belang zijn. Ik ga ervan uit dat mensen niet voor zichzelf leven,
dat zij niet alléén leven, maar verbanden met elkaar hebben,
in allerlei omstandigheden. Je kunt ook niet alle mensen als een economische
entiteit beschouwen, terwijl ik deze opvatting bij sommige fracties toch bespeur.
Ik ben wat teleurgesteld in de fracties van de PvdA en GroenLinks,
omdat zij eerder ingenomen standpunten over bijvoorbeeld de behandeling van
met name alleenstaande ouders aan het verlaten zijn. Ik betreur dit; bekijk
dit niet alleen principieel, kijk ook naar de dagelijkse praktijk. Mijn fractie
is er ook ten diepste van overtuigd dat het niet alleen om geld kan gaan,
zo zeg ik tegen mevrouw Van Gent. Het kan in het debat over deze wet niet
alleen om bezuinigingen gaan, je moet ook beoordelen of je het eens bent met
de uitgangspunten, de principes.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De tranen springen mij nu bijna in de ogen. Het gaat ook ons niet alleen
om geld. Het is ook geen kwestie van draaien, wij willen helderheid. Er zijn
twee amendementen van uw hand, nr. 75 en nr. 32. In het eerstgenoemde amendement
stelt u geen vrijstelling van de sollicitatieplicht voor, u wilt bewerkstelligen
dat er in individuele gevallen van de sollicitatieplicht mag worden afgeweken.
Bent u nu nog steeds vóór een zorgrecht, zodat een bijstandsmoeder
met een kind, jonger dan vijf jaar, niet hoeft te solliciteren als zij met
een beroep op het zorgrecht aangeeft dat zij niet wil werken?De heer Bruls (CDA):Ik zou deze vraag willen beantwoorden in het vervolg van mijn betoog,
want ik zou daar zelf al aan toe komen. Dat scheelt wellicht tijd en dan ontstaat
er ook een samenhangend betoog.De voorzitter:Omdat de heer Bruls deze twee amendementen heeft ingediend, had ik al
de indruk dat hij er nog op zou terugkomen, mevrouw Van Gent. Het lijkt mij
goed als hij de gevraagde reactie in zijn betoog verwerkt, u kunt er altijd
nog op terugkomen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Bruls begint zelf over de sollicitatieplicht.De voorzitter:Maar hij bepaalt ook zelf de volgorde waarin hij onderwerpen behandelt.De heer Bruls (CDA):Voorzitter. Er zijn in het debat twee principes heel duidelijk naar voren
gekomen; ze zijn soms zelfs tegenover elkaar gezet: de arbeidsplicht, een
van de heldere grondslagen van deze wet, en de zorgplicht, elders opgenomen
in het Burgerlijk Wetboek, waarmee ouders te maken hebben. Naar mijn overtuiging
wíllen zij daar ook mee te maken hebben.Het CDA heeft met name problemen met dat onderdeel van de wet waaruit
blijkt dat alleenstaande ouders met kinderen tot 5 jaar, nog niet leerplichtig,
nét op deze aardbol, niet uitgezonderd zijn van de arbeidsplicht, de
plicht om te solliciteren. Ik heb de afgelopen dagen niet alleen hier helder
proberen te betogen waarom wij dat op praktische gronden, maar zeker ook op
principiële gronden niet goed in deze wet vinden staan. De wet leunt
op dit onderdeel te zeer op de arbeidsplicht. Ik plaats daar tegenover dat
wij ook rekening moeten houden met de zorgplicht. Mijn fractie vindt dat beide
plichten geen absoluut gegeven zijn. Het is evident dat op een gegeven moment
een weging moet plaatsvinden. Anders komen wij er nooit uit.Wij hebben hierover een amendement ingediend, waarin wij zelfs hebben
aangegeven dat wij de doelgroep zouden moeten uitbreiden met alleenstaande
ouders met gehandicapte kinderen tot 18 jaar. Deze mensen zouden als puntje
bij paaltje komt niet tot arbeid verplicht moeten worden. Dat is de basispositie
van het CDA; het is bestendig CDA-gedachtegoed. Wij hebben het in de loop
der jaren verder uitgewerkt in onze gedachten over levensloopbeleid, zelfs
tot in de fiscale sfeer aan toe, en wij staan daarvoor. Ik sta ervoor, ik
kan niet anders en ik wil niet anders. Ik heb echter moeten constateren dat
de meerderheid van de Kamer daar principieel anders over denkt. Het huidige
conceptwetsvoorstel is voor de CDA-fractie en een aantal andere fracties niet
bevredigend. In dit artikel komt de zorg onvoldoende tot uiting, met name
voor alleenstaande ouders met jonge en/of gehandicapte kinderen. Volgende
week zullen wij over het wetsvoorstel stemmen. Vanwege de voordelen ervan
is de wet nodig. Ik vind het echter essentieel dat de erkenning van de zorgplicht
van de ouders een plaats in het wetsvoorstel krijgt. Ik heb alle argumenten
beluisterd. Een meerderheid van de Kamer legt er de nadruk op dat het moet
gaan om een individuele beslissing. Ik vind dat zo'n beslissing genomen moet
worden door een gemeentebestuur. Deze gedachten hebben geleid tot het amendement
op stuk nr. 75. Het wetsvoorstel wordt hiermee op een essentieel grondbeginsel
wezenlijk verbeterd. Natuurlijk, dat is niet hetzelfde als een categorale
ontheffing. Mijn fractie is zeer geïnteresseerd in de reactie van de
staatssecretaris op dit amendement. Wij zullen zijn overweging meenemen. Wij
vinden het in ieder geval heel belangrijk, zo niet wezenlijk dat de strekking
van dit amendement, en het liefst de letterlijke tekst, in het wetsvoorstel
terechtkomt. Er is nadrukkelijk over het amendement nagedacht. Er is met tal
van mensen over gesproken. Ik wil dat hier wel onthullen...De voorzitter:Houdt u het alstublieft kort.De heer Bruls (CDA):Vanochtend tegen half twaalf heb ik er met mevrouw Van Gent over gesproken
in de mediatoren. Ik merkte al dat ook zij moeite had met de kabinetsopstelling.
Dat beschouw ik als politieke winst in dit debat. De fractie van GroenLinks
is gelukkig aan het terugkomen op standpunten die zij in de afgelopen jaren
heeft ingenomen. Zo is er met tal van mensen overlegd, zeker ook met de coalitiegenoten.
Zo ga je met elkaar om.De voorzitter:Dit lijkt mij een mooi moment om mevrouw Van Gent haar vraag te laten
stellen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Bruls zegt dat hij het wetsvoorstel op een essentieel punt wil
aanpakken. In individuele gevallen kan een ontheffing worden gegeven van de
sollicitatieplicht. Je kunt het amendement ook op een andere manier lezen,
en daarmee krijgt iedereen zijn zin. Stel dat iemand met kinderen onder de
5 jaar aangeeft dat hij of zij wil zorgen. Zegt het CDA dan: jij mag zorgen?De heer Bruls (CDA):Als u mij vraagt naar de opvatting van het CDA dan is het antwoord natuurlijk
ja. Dit amendement maakt dat er een individuele toetsing aan de orde is, dit
mede gehoord de opvattingen in dit parlement. Als ik wethouder Rob Oudkerk
van Amsterdam hoor zeggen "desnoods ga ik ze met een busje ophalen om ze naar
werk te brengen", dan is dat mijns inziens in strijd met wat dit amendement beoogt te zeggen. Dan heb je geen respect voor de opvattingen van
die mensen die zo nodig door hem opgehaald moeten worden. Dat soort praktijken
wil mijn fractie niet meemaken in dit land.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De vraag is of de coalitie dat ook vindt. Als dit amendement wordt aangenomen,
wordt het gevoegd bij het wetsvoorstel. Dan moet het ook glashelder wat de
intentie is van het amendement. De heer Weekers heeft het over individuele
gevallen, terwijl u in feite zegt dat als iemand wil zorgen, deze persoon
daarvoor in de gelegenheid moet worden gesteld en dus vrijgesteld wordt van
de sollicitatieplicht. Of heeft u dat niet binnen kunnen halen?De heer Bruls (CDA):Ik heb alle woordvoerders in dit debat goed beluisterd. Het gaat natuurlijk
om de individuele beoordeling. Dat is dus niet hetzelfde als de categorale
beoordeling. Nadat de staatssecretaris gereageerd heeft, wellicht ook in de
vorm van een nota van wijziging hetgeen ik zeer zou verwelkomen, zal mijn
fractie tot een finale afweging komen voorafgaand aan de stemmingen. Het moge
duidelijk zijn dat wij het onderhavige amendement, dat anders is dan ons eerdere
amendement ter zake, niet zonder reden hebben ingediend. Die reden heb ik
zo-even uiteengezet.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik weet eigenlijk niet wat ik hiermee aan moet. Het is van tweeën
een. Of de uitleg van de heer Bruls geldt dat iemand die aangeeft niet te
willen werken teneinde voor zijn of haar kind te willen zorgen, ontheffing
krijgt van de sollicitatieplicht. Of het is de geheel andere uitleg van de
heer Weekers, die in dit verband spreekt van bijzondere omstandigheden. Ik
vraag de heer Bruls dan ook om nu helderheid te verschaffen, want zijn principiële
standpunt dat hij op dit punt eerder heeft weergegeven, is in dit amendement
mijns inziens niet verwoord.De heer Bruls (CDA):Het principiële standpunt van de CDA-fractie is hierin wel degelijk
verwoord, doordat de door de ouder gewenste invulling van de wettelijke zorgplicht
voor kinderen een plaats wordt gegeven in het wetsvoorstel. Dat staat er nu
niet in en wij willen dat er dus wel in opnemen. Als dit amendement een Kamermeerderheid
krijgt c.q. door het kabinet wordt overgenomen, zal dat dus een plek krijgen
in het wetsvoorstel. Dat is inderdaad niet hetgeen ik optimaal zou willen
bereiken en wat wij ook in ons eerdere amendement naar voren heb gebracht.
Waar je echter moet kiezen voor een bepaalde benadering in de wet, vinden
wij het als CDA-fractie essentieel dat de door de ouder gewenste invulling
van de wettelijke zorgplicht een plaats krijgt in de wet. Dat is voor ons
een zeer aangelegen punt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik wil het nu precies weten. Wat is nu de status van die door de ouders
gewenste invulling van de wettelijke zorgplicht? Is het een wens waarbij het
college beslist op grond van zijn taakstelling zoals door de wet opgelegd?
Of is het een dringende factor in de afweging door het college, waardoor impliciet
het recht ontstaat voor de ouder om te zorgen voor het kind en niet te gaan
werken?De heer Bruls (CDA):Het amendement beoogt dat de desbetreffende ouder die wens kan neerleggen,
zodat die ook betrokken wordt bij de afweging. Vandaar dat ik het voorbeeld
noemde van Rob Oudkerk. Als alleen maar wordt uitgegaan van het arbeidsplichtverhaal
zonder rekening te houden met het zorgplichtverhaal, dan zou dat ons zeer
tegen de borst stuiten. Wij hadden liever een stap verder gegaan, maar wij
vinden wel dat hetgeen wij in het voorliggende amendement voorstellen minimaal
in deze wet zou moeten worden vastgelegd. Dat zou een goede stap vooruit zijn
waar het gaat om deze bepaling in de wet.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De werkelijke bescherming om ervoor te zorgen dat iets passend is, is
ons amendement. Het ontgaat mij wat u toevoegt. Of het is van secundaire waarde,
gezien de plicht van B en W om de wet uit te voeren of het is een zwaarwegende
factor, maar dan heeft u een probleem met de staatssecretaris, want dat ondergraaft
zijn stelling.De heer Bruls (CDA):Wij zullen zien hoe groot de problemen met de staatssecretaris zijn. Ten
aanzien van het grootste deel van de wet is mij dat nogal meegevallen. Over
dit cruciale punt hebben wij inderdaad een andere opvatting.Mevrouw Den Uyl vraagt naar de relatie met haar amendement. Ik kan mij
goed vinden in de benadering van de heer Weekers. Tussen het amendement op
stuk nr. 75 en het eerder door mevrouw Noorman ingediende amendement op stuk
nr. 39 zit op zich geen strijdigheid. De enige bedenking die ik tegen haar
amendement heb, betreft de vraag wat het voor een gemeente betekent om aan
te moeten tonen wat zij kan leveren op het gebied van kinderopvang en scholing.
Ik vraag mij af welke bureaucratie dat geeft. Soms hebben wij ons afgevraagd
of het geen omtrekkende beweging is van de PvdA-fractie om via een pragmatische
weg, namelijk door het gemeenten moeilijk te maken, uit te komen op onze principiële
benadering. Ik ga ervan uit dat dit niet haar bedoeling is.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Van z'n lang zal ze leven niet.De heer Bruls (CDA):Dat dacht ik al, maar soms heb je van die momenten. Ik kan eigenlijk wel
goed uit de voeten met uw amendement. Ik kan mij ook wel aansluiten bij het
pleidooi. In combinatie zou het van wijs inzicht getuigen als de staatssecretaris
het zou overnemen. Ik zou mij daar heel wel bij kunnen voelen.De heer De Wit (SP):Betekent uw amendement op stuk nr. 75 dat alleenstaande ouders met kinderen
beneden de vijf jaar toch verplicht kunnen worden, te gaan werken?De heer Bruls (CDA):Dat kan gebeuren, in individuele omstandigheden. Ik noem een voorbeeld
waar ook mijn fractie op basis van haar principiële benadering moeite
mee heeft, namelijk een alleenstaande ouder die aantoonbaar niet wil toewerken
naar arbeidsparticipatie. Ik zou het betreuren als dat de consequentie is
van wet- en regelgeving. Het is legitiem als een gemeentebestuur daar ook
rekening mee kan houden.De heer De Wit (SP):Dit antwoord is mij duidelijk. Ik houd de heer Bruls dan voor wat het
Kamerlid Verburg op 13 mei van dit jaar namens de CDA-fractie heeft verklaard.
"De CDA-fractie is van mening dat moeders en vaders in de bijstand
met kinderen tot vijf jaar moeten worden ontzien. Zij mogen niet worden verplicht.
Zij mogen de arbeidsmarkt niet worden opgejaagd. De fractie zal zich ervoor
inzetten dat de wet van de heer Rutte op dit punt wordt gewijzigd." Als de
heer Bruls nu het standpunt van de CDA-fractie verwoordt, hoe is het dan mogelijk
dat deze fractie binnen een aantal maanden van het ene op het andere standpunt
is uitgekomen?De heer Bruls (CDA):Dit is een volstrekte karikatuur. U hebt dan werkelijk niet geluisterd.De heer De Wit (SP):Als u maar antwoord geeft op mijn vraag.De heer Bruls (CDA):De inzet is volstrekt hetzelfde. Ik sluit ook niet uit dat wij in de toekomst
zeker op dit soort punten terug zullen komen en daarover nader zullen discussiëren.
Het verschil is wellicht dat ik erken dat anderen in dit huis er anders over
denken. Daar moet je ook oog en oor voor hebben. Anderen hebben dat voor onze
overwegingen en ook die van uw fractie. Ik ben principieel van mening dat
je ook moet luisteren naar wat anderen zeggen. Je moet dan reëel zijn.
Als een meerderheid het niet met je eens is, kun je volgende week bij de stemming
mokkend in de bankjes zitten, maar je kunt er ook naar streven om dit wezenlijke
punt in de wet op te nemen. Wij willen de erkenning dat de wens van de ouder
meeweegt. In de toelichting staat dat de invulling van de zorgplicht zwaar
moet wegen.De heer De Wit (SP):De heer Bruls noemde het in zijn antwoord op een vraag van mevrouw Noorman-den
Uyl zojuist nog een principieel punt voor de CDA-fractie: ouders met kinderen
tot vijf jaar kunnen niet gedwongen worden om te solliciteren. Als dat principe
van de een op de andere dag wordt losgelaten, wat is dat dan voor principe?
Voor welk bord met linzen, zou ik haast willen zeggen.De heer Bruls (CDA):Het principe is het uitgangspunt dat bij een zorgplicht van ouders, ouders
ook inspraak en rechten moeten hebben met betrekking tot de invulling daarvan.
Dat is het principe. U vertaalt het nu heel strak naar het principe van wel
of geen ontheffing van de arbeidsplicht. Ik zou mijn aanvankelijke voorstel
graag staande houden. Dat kan bij wijze van spreken ook. Maar ik zeg ook iets
anders. Ik hoor hier andere sprekers en stel vast dat een meerderheid in de
Kamer er helaas anders over denkt. Dat speelt bij mij overduidelijk mee.De heer De Wit (SP):Voorzitter...De voorzitter:Mijnheer De Wit, ik geef u het woord niet meer. Het is bekend dat zou
worden getracht om deze tweede termijn van de Kamer om 21.00 uur af te ronden.
Dat redden wij sowieso al niet meer. Dit punt moet wel goed uitgediscussieerd
worden, maar niet in vier instanties. Het woord is aan mevrouw Huizinga.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Ik heb de heer Bruls horen zeggen dat hij nog niet wil aangeven wat hij
met zijn eerder ingediende amendement doet. Hij wil eerst de reactie van de
staatssecretaris horen. Stel nu dat de staatssecretaris het amendement overneemt,
zoals wij al een aantal malen hebben gehoord, en volgende week komt ook het
amendement van de fracties van de ChristenUnie en de SGP dat bijna gelijk
is aan het eerder door de heer Bruls ingediende amendement, in stemming. Zal
zijn fractie dan voor dat amendement stemmen?De heer Bruls (CDA):Er ligt een waslijst aan amendementen voor. Dit zijn een paar heel essentiële
amendementen. Ik kan niet vooruitlopen op de antwoorden van de staatssecretaris
in tweede termijn en ik kan ook niet vooruitlopen op het beraad binnen de
CDA-fractie. Ik ben blij dat u mij veel toedicht, maar dat kunt u mij niet
toedichten. Ik kan daar op dit moment onmogelijk een antwoord op geven. Het
is wel duidelijk dat de reactie van het kabinet op dit punt, zijn houding
tegenover deze materie, voor mij essentieel is. Dat zal ik mijn fractie ook
nadrukkelijk in overweging geven.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Als het kabinet het amendement op stuk nr. 75 overneemt, zult u dan voor
een amendement stemmen dat in feite datgene beoogt wat u het allerliefste
wilt bereiken? Dat heeft u immers zojuist in antwoord op verschillende vragen
aangegeven, maar u heeft ook gezegd dat het niet haalbaar is. Of zult u dan
zeggen: nee, dan stem ik ook tegen datgene wat met mijn oorspronkelijke plan
overeenkomt en wat ik oorspronkelijk wilde bereiken?De heer Bruls (CDA):Ik zal mijn antwoord niet herhalen en zal een wedervraag stellen. Wat
gaat u doen?Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Ik zal daarop antwoorden in mijn betoog in tweede termijn.De heer Bruls (CDA):Voorzitter. De staatssecretaris heeft ten aanzien van de mantelzorgers
in de bijstand toegezegd dat hij voor de inwerkingtreding van de wet op deze
problematiek zal terugkomen. Ik stipuleer hier nogmaals dat dit belangrijke
punt goed in het oog moet worden gehouden, hoe goed de basisprincipes van
de wet ook zijn. De wet moet er in de praktijk niet toe leiden dat de mantelzorg
op instorten komt te staan. Wij kunnen dat niet goed beoordelen. Daarvoor
hebben wij ook meer cijfermatig inzicht nodig. Hoe groot is de groep waar
wij het over hebben? Wij zien een notitie op dit punt dus gaarne tegemoet.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil u graag nog even een inkomensplaatje voorleggen. Het gaat mij om
het inkomensplaatje van de moeders en een enkele vader met kinderen jonger
dan vijf jaar die vrijstelling krijgen van de sollicitatieplicht. Ik wil het
met u ook over andere dingen hebben, maar nu moet ik het toch even over geld
hebben. Ik heb een amendement ingediend dat ertoe strekt om deze groep € 150
per maand erbij te geven. Wat denkt het CDA daarvan?De heer Bruls (CDA):Ik heb het al eerder uitgelegd. Het debat gaat over arbeidsplicht versus
zorgplicht, soms zelfs annex aan elkaar, en dan gaat het ons niet om het opnieuw
beoordelen van inkomensposities. Dat zou ook niet helemaal redelijk zijn,
want dan zijn er ook wel andere groepen bijstandsgerechtigden te noemen die
voor een extra bedrag in aanmerking zouden kunnen komen. U
noemt nu overigens een bedrag, terwijl u eerder over een percentage sprak.
Daarvoor zijn andere methoden, zoals de bijzondere bijstand, de langdurigheidstoeslag
en andere zaken waar ook alleenstaande ouders aanspraak op kunnen maken. Wat
mij betreft gaan gemeenten door met het bieden van voorzieningen aan deze
groep en aan andere groepen die het moeilijk hebben, in en buiten de bijstand.
Hopelijk gaan zij het nog beter doen dan nu al gebeurt. Ik vind het raar om
daar gelijk een inkomensverhoging aan te koppelen. Ik zie de logica ook niet.Ik ben de staatssecretaris erkentelijk voor het grafiekje met betrekking
tot mijn vrijlatingsamendement. Belangrijk is dat hij constateert dat het
een goede toevoeging is aan de wet. Het is van belang, ook voor een beperkte
periode, om vanuit het oogpunt van stimulering aan een duurzame baan te komen.
Zo komt iemand duurzaam uit een bijstanduitkering. Daartoe moet een bepaling
over vrijlating van inkomsten opgenomen worden. Ik heb mijn amendement, zoals
eerder geconstateerd, enigszins aangepast. Het is een aanpassing die zelfs
een verbetering is. Er staat nu nadrukkelijk waar het om gaat, namelijk vrijlating
van inkomsten in plaats van een verwijzing naar de bijstandsnorm. Ik ben de
staatssecretaris erkentelijk voor de informatie.Het is belangrijk dat de gemeenten met onder andere dit extra instrument
aan de slag gaan om van de reïntegratie een nog beter lopend beleidsterrein
te maken dan de ervaring tot nu toe al laat zien. Ik heb in mijn eerste termijn
verwezen naar het rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau. De afgelopen
tien jaar waren de resultaten niet zo goed. Het ministerie heeft in een berekening
de gesubsidieerde arbeid daarvan afgetrokken. Dan blijkt feitelijk dat driekwart
van de mensen die aan een baan komen dat te danken hebben aan de economische
ontwikkeling. Dat verbaast mij niks. Het positieve nieuws is dat er voor een
kwart invloed bestaat om mensen naar een baan te begeleiden. Dat is een mooie
uitdaging, met mogelijkheden en kansen, voor gemeenten.De gemeenten krijgen hiervoor budget. Dat is het werkdeel van het Fonds
werk en inkomen. Ik heb een aantal bezwaren en kanttekeningen geplaatst bij
het tempo waarin wordt overgegaan tot de verplichte uit- en aanbesteding van
reïntegratieactiviteiten. Voor de helderheid: op dit moment moeten gemeenten
80% verplicht aan- en uitbesteden. Voor 20% heeft men de vrije ruimte. Dat
is de bestaande praktijk. Ik kan mij voorstellen dat wij die continueren.
Ik vind echter ook dat de overgangstermijn voor met name de gesubsidieerde
arbeid, het grootste deel van het reïntegratiebudget per 1 januari, langer
moet duren. De staatssecretaris heeft daarover ook gesproken in zijn eerste
termijn. Ik heb een amendement ingediend waarin ik voorstel de eerste drie
kalenderjaren te zien als een overgangstermijn in plaats van het ene jaar
dat de invoeringswet laat zien.Voor mijn fractie is daarbij essentieel dat op enig moment een overweging
of een heroverweging gemaakt kan worden door het parlement over de vraag hoe
het gaat met de reïntegratiemarkt. Loopt het zoals wij denken op grond
van de SUWI-wetgeving? Men kent de bedenkingen van mijn fractie ten aanzien
van een aantal SUWI-punten. Zo is het echter afgesproken. De andere vraag
is hoe het gaat met het reïntegratiebeleid van de gemeenten. Ondanks
het vertrouwen dat ik met de staatssecretaris deel dat de gemeenten het goed
gaan oppakken, is het van belang voor de Kamer om dit heel goed te volgen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat een goed functionerende reïntegratiemarkt van essentieel
belang is voor een effectief gemeentelijk reïntegratiebeleid;overwegende dat het raadzaam is voor het aflopen van de overgangstermijn,
de effecten van de wet op de reïntegratiemarkt en het gemeentelijk reïntegratiebeleid
te evalueren;verzoekt de regering, binnen twee jaar na inwerkingtreding van deze wet
aan de Kamer een evaluatie ten aanzien van de reïntegratiemarkt en het
gemeentelijk reïntegratiebeleid toe te zenden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Bruls, Weekers en Bakker. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 81(28870).Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik vraag mij af wat er is gebeurd bij de heer Bruls. Het antwoord zie
ik een beetje terug in de ondertekening van het amendement. Hij zei in zijn
eerste termijn heel stoer dat de gemeenten het risico voor 100% dragen, zodat
zij ook voor 100% moeten kunnen beslissen over reïntegratie. Hij is hier
helemaal van mening veranderd. Wat is hier gebeurd in het kader van de kleine
politiek?De heer Bruls (CDA):Daar was mevrouw Bussemaker gistermiddag bij. Toen erkende de staatssecretaris
dat de voornemens zoals die nu in de wet staan, wat al te driest zijn. Hij
bleek een langere overgangstermijn, dus wat langer bezien hoe het gaat, wel
redelijk te vinden. In het amendement en zeker in de motie heb ik willen uitdrukken
dat er een moment moet komen waarop we kunnen zien of alle voornemens die
onder andere in deze wet zijn vastgelegd, ook echt worden uitgewerkt. Voor
mijn fractie is bij de evaluatie één factor essentieel: slagen
wij erin om met de nieuwe opzet van het reïntegratiebeleid en de vergrote
verantwoordelijkheid van gemeenten meer mensen aan het werk te helpen? Heel
bewust is in de motie gezet dat die evaluatie na twee jaar moet plaatsvinden,
zodat er met de overgangstermijn nog een jaar de tijd is voor aanpassingen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):U geeft een heel uitgebreid antwoord, maar dat verhaal kende ik al. Ik
geef onmiddellijk toe dat dit voorstel een verbetering is ten opzichte van
de bestaande wet, maar u geeft geen antwoord op mijn vraag wat er is veranderd
bij uzélf. Het kan toch niet zo zijn dat u zó snel door de staatssecretaris
bent overtuigd? Ik moet concluderen dat de stoerheid van uw woorden niet veel
waard is.De heer Bruls (CDA):U maakt daar een persiflage van; zo ken ik er ook nog wel een paar. Gisteren
erkende ik in het interruptiedebat met de staatssecretaris al dat het in bepaalde
Brulssituaties heel goed kan zijn om reïntegratieactiviteiten buiten
de deur te doen. Bij diverse gemeenten zijn goede ervaringen
opgedaan met reïntegratiebedrijven die op basis van aanbesteding aan
de gang zijn gegaan. Ik denk overigens wat wisselend over de ervaringen die
het UWV met reïntegratiebedrijven heeft. Je moet namelijk erkennen dat
de SUWI-wetgeving die dit mogelijk maakt, ruim anderhalf jaar in werking is.
Het is redelijk om de resultaten daarvan af te wachten, maar ook om gemeenten,
die voor 100% verantwoordelijk worden, de kans te geven om hun zaken op orde
te brengen en hun ruimte te geven, te meer omdat er van een overgangssituatie
sprake is, onder meer op het thema gesubsidieerde arbeid. Ik zeg met nadruk
dat wij over twee jaar moeten afwegen hoe het is gegaan en of er betere resultaten
zijn. Het is best mogelijk dat wij op basis hiervan concluderen dat het anders
moet.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Als u dit zegt, wat vindt u dan van de motie die ik heb ingediend? Die
vraagt namelijk juist om de evaluatie van de uitstroom uit gesubsidieerde
arbeid.De heer Bruls (CDA):Die motie is zeer interessant: hij sluit aan bij mijn in eerste termijn
geuite wens om de resultaten te monitoren. Ik vind die motie dus sympathiek
en kan haar wellicht ondersteunen, maar wacht wel het antwoord van de staatssecretaris
af; als hij de gemeenten verantwoordelijk maakt, is het immers niet aan de
orde om hun instrumenten te monitoren.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil graag nog één puntje met de heer Bruls
"monitoren". Wat wil het CDA met mensen die nu in een I/D- of WIW-baan zitten?.
Houden die hun baangarantie en hun huidige inkomen, ja of nee? Dat wilde ik
even checken.De heer Bruls (CDA):Het antwoord is tweeërlei: nee, ze houden niet de baangarantie, want
dat kan niet en daar gaan wij niet over. De inkomensgarantie is er natuurlijk
wel, omdat wat in de cao over de WW is vastgelegd, per 1 januari onderdeel
gaat uitmaken van de individuele arbeidsovereenkomst. Afspraken hieromtrent
van meer collectieve aard hebben overigens mijn voorkeur. De staatssecretaris
antwoordde terecht dat dit een zaak is voor de gemeentelijke werkgevers, verenigd
in het College voor Arbeidszaken, en de vakbonden. Ik verwacht dat die partijen
zeker tot afspraken zullen kunnen komen, maar u zult met mij eens zijn dat
wij niet op die stoel moeten gaan zitten. Ik wil de gemeenten op het punt
van de besteding van het werkbudget wat meer flexibiliteit geven. Een en ander
hangt samen met de meeneemregeling. Ik heb al eerder voorgesteld om gemeenten
die 25% voor een periode van drie jaar te laten meenemen in plaats van voor
een periode van één jaar. Ik dien daartoe de volgende motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de voorgestelde meeneemregeling voor het werkdeel is
beperkt tot één jaar;overwegende dat het werkdeel onafhankelijk van de conjunctuur wordt vastgesteld;van oordeel dat gemeenten de mogelijkheid moeten krijgen om op conjuncturele
invloeden te anticiperen en daarvoor ook de verantwoording moeten kunnen nemen;verzoekt de regering, de meeneemregeling voor gemeenten te verruimen tot
drie jaar,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Bruls en Bakker. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 82(28870).Mevrouw Bussemaker (PvdA):Hoe verhoudt deze motie zich tot het amendement van de heer Bruls op stuk
nr. 33 waarmee wordt beoogd bij AMvB onmogelijk te maken dat een deel van
de onderuitputting van het werkbudget wordt teruggevorderd door het Rijk?De heer Bruls (CDA):Het amendement op stuk nr. 33 betreft de voorhangprocedure. De wens van
mijn fractie is tweeërlei. Ten eerste wenst zij een verruiming, zoals
in de motie staat. Ten tweede wenst zij dat als een bewindspersoon wijzigingen
voorstelt in de AMvB, deze in een voorhangprocedure worden voorgelegd aan
de Kamer. Ik begrijp dat de vraag meer van technische dan van politieke aard
is, maar toch goed dat deze gesteld is. Helderheid voor alles.In eerste termijn ben ik uitvoerig ingegaan op de inkomenswaarborgen.
De staatssecretaris is mij op dit punt nog een antwoord schuldig, namelijk
op de vraag naar het vermogen van het eigen huis. Ik heb het antwoord in ieder
geval niet in de schriftelijke beantwoording teruggevonden. Staat het bedrag
van het eigen huis of het eigen erf dat momenteel in het voorstel wordt vrijgesteld,
het bedrag dat dus niet opgegeten hoeft te worden, nog in verhouding tot de
fors gestegen huizenprijzen?Over de financiën en de verdeelsystematiek is maandag uitvoerig gesproken.
Ik heb dinsdag verklaard mij voor het overgrote deel te kunnen vinden in de
antwoorden van de staatssecretaris. Belangrijk voor mijn fractie is dat medio
volgend jaar de verdeelsystematiek en het objectief verdeelmodel besproken
worden. Mijn fractie geeft er echter de voorkeur aan om de risico's voor gemeenten
in verband met herverdeeleffecten van het objectief verdeelmodel zoveel mogelijk
te beperken. Die risico's zijn al beperkt omdat slechts 40% van het budget
op basis van het model verdeeld wordt. Op de bedragen die in de krant worden
genoemd, moet eigenlijk het percentage van 40 worden toegepast, hetgeen geldt
voor zowel de rijke als de arme gemeenten. Een aantal navrante zaken kan niet
verklaard worden, maar ik zal dat niet herhalen. Ik stel wel voor om de ex
ante herverdeelbeperking van 15% te verlagen naar 10% zodat de effecten voor
volgend jaar nog meer worden beperkt. Ik dien daartoe, mede namens collega
Bakker, de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende Brulsdat de voorgestelde ex ante herverdeelbeperking 15%
is; overwegende dat gemeenten binnen het verdeelmodel de behoefte hebben aan
enige zekerheid ten aanzien van het inkomensdeel;overwegende dat een evenwichtige verdeling de prikkels voor gemeenten
rechtvaardig maakt;van oordeel dat de rechtszekerheid voor gemeenten momenteel onvoldoende
gewaarborgd is;verzoekt de regering, de herverdeelbeperking op 10% te stellen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Bruls en Bakker. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 83(28870).De heer Bruls (CDA):Met deze motie wordt bereikt dat de gemeente, uitgaande van 100% budgetverantwoordelijkheid,
waarvoor de gemeente het volledige risico draagt, in ieder geval bij de start
van de verdeling van de gelden niet met allerlei onevenredige verdelingen
te maken krijgt. Volgend jaar kunnen wij met open ogen en oren beoordelen
of het model werkt. Als het model niet werkt, moeten wij wellicht een andere
systematiek overwegen. Wij kunnen een en ander anders niet rechtvaardigen
in de richting van de gemeenten; er is immers sprake van risico's. De geleidelijke
invoering helpt daarbij natuurlijk, maar het moment volgend jaar is erg belangrijk.Op het punt van toezicht en controle hebben wij nog iets op schrift gekregen,
nadat gisteren tijdens het debat een aantal zaken bleven hangen. Die schriftelijke
bijdrage van de staatssecretaris roept natuurlijk, ook bij mij, weer nieuwe
vragen op; de begrippen zijn nooit voor 100% te definiëren. Hij geeft
aan dat wetsevaluatie iets anders is dan het uitoefenen van toezicht op de
doeltreffendheid. Er is dan ook andere informatie voor nodig. Bij de wetsevaluatie
zou het volgens hem ook moeten gaan om de effectiviteit van de wet zelf en
de effecten in de praktijk. Kan de staatssecretaris uitleggen wat dit precies
betekent? Ook de heer De Wit zie ik vragend kijken.Ik heb een amendement ingediend om het voorlopig verslag te schrappen,
omdat dit bijdraagt aan onnodige rapportageverplichtingen. De staatssecretaris
wijst terecht op het belang van deugdelijke informatie voor het oordeel van
de Kamer en voor het opstellen van de begroting. De eerste jaren zijn de indicatoren
nog niet op orde, mede doordat er een omslag plaatsvindt van het huidige naar
een nieuw stelsel. In dat kader zou mijn amendement op een later tijdstip
in werking kunnen treden. Ik handhaaf echter mijn stelling dat het raar is
dat gemeenten eerst een voorlopig verslag moeten opstellen en vervolgens een
paar maanden later de definitieve cijfers moeten sturen; dat is toch wel heel
veel bureaucratie.Wij zijn verheugd over de toezegging van de staatssecretaris over het
gebruik en de aanpassing van CBS-bronnen per 1 januari 2005. Dit is heel belangrijk
om de informatievraag aan gemeenten te verminderen. Zo wordt het doel van
het verminderen van rapportages en informatiestromen bereikt, zodat ambtenaren
en politici bij gemeenten zich kunnen concentreren op het creëren van
een vangnet voor c.q. het naar werk begeleiden van mensen. De voorkeur voor
de volgorde ligt bij mijn fractie overigens andersom.Mijn fractie is tevreden met de hoofdlijnen van de het wetsvoorstel. Ik
kan niet ontkennen dat wij op een aantal punten pijn lijden, maar het is belangrijk
dat deze wet per 1 januari 2003 ingaat. Op basis van die overweging zullen
wij aan mensen uitleggen dat het goed is om deze omslag te maken.Deze wet komt onder andere voort uit de Algemene bijstandswet. In tegenstelling
tot dinsdag is vanavond de naam van Marga Klompé nog niet gevallen,
dus hierbij houd ik die traditie in ere. De overwegingen die in 1962 speelden,
zijn voor mijn fractie heel belangrijk. De Algemene bijstandswet is al eens
eerder aangepast, bijvoorbeeld in 1986. Ook in september 1972 vond er een
aanpassing plaats en ik zou in dat kader graag willen eindigen met een kort
citaat uit het boek De beschavende invloed des tijds van Roebroek en Hertogh.De voorzitter:Voordat u dat doet, wil mevrouw Noorman u nog een vraag stellen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Vindt de heer Bruls het acceptabel dat een aantal gemeenten, waarschijnlijk
veertien, per 1 januari een zodanig laag budget krijgt toegekend dat zij onder
de grens vallen op basis waarvan zij in aanmerking komen voor de artikel 12-status?
Ik stel deze vraag vooral omdat de heer Bruls en de staatssecretaris inmiddels
hebben erkend dat het verdeelmodel onvoldoende is.De heer Bruls (CDA):Er zijn vele overwegingen te geven. Omwille van de tijd noem ik er enkele.
Ik heb u al eerder gezegd dat de gemeenten beleid kunnen gaan voeren in het
kader van de Wet werk en bijstand. Dit heeft natuurlijk niet per 1 januari
2004 effect, maar wel in de loop van dat jaar en van de jaren daarop. Om een
artikel 12-status te bemachtigen – als je dat woord al wilt gebruiken –
moet er meer aan de hand zijn dan alleen het passeren van de drempel, zoals
u suggereert, op basis van de simulaties. U zult het met mij eens zijn dat
dit niet gelijk het exacte resultaat geeft, want daarvoor zal men zich een
aantal jaren in die situatie moeten bevinden. Ik kan niet oordelen over het
financiële beleid van de desbetreffende gemeente. Laat ik een fictief
voorbeeld geven. Stel dat een gemeente heeft besloten een voetbalclub fors
te steunen of een nieuwe schouwburg te bouwen en daardoor veel heeft moeten
interen op haar vermogen en nu met deze wet wordt geconfronteerd, wat alles
bij elkaar tot bepaalde consequenties leidt. Waar ligt dan de schuld?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het is natuurlijk ongepast wat u nu zegt. Wij hebben het niet over een
gemeente die ruim in haar jasje zit. Het gaat erom, dat de maatregel disproportioneel
is ten opzichte van de gemeenten. Gouda is een beroemd voorbeeld, maar het
overgrote deel van de ex-artikel 12-gemeenten schiet er nu doorheen. De oorzaak
daarvan is niet dat zij het fout hebben gedaan – de staatssecretaris
heeft immers gezegd dat hij dit niet kan aantonen en er geen argumenten voor
heeft – maar dat er een onvolkomen verdeelmodel ligt. Via een motie
heb ik de regering gevraagd om ervoor te zorgen dat dit lek voor 2004 wordt
gedicht totdat er een fatsoenlijk model ligt, maar daarover wilt u niets zeggen.
Vervolgens zegt u: dan bouwen ze daar een stadion, maar daarvan
is helemaal geen sprake.De heer Bruls (CDA):Met mijn voorbeeld heb ik tot uitdrukking willen brengen dat vele factoren
verantwoordelijk zijn voor de financiële situatie. Ik kan daarover niet
oordelen en ik kan niet in het financiële beleid treden. Ik ben het met
u eens dat in de concrete gevallen zou moeten worden bezien wat er aan de
hand is, maar ik handhaaf het argument dat ik zojuist gaf, namelijk dat een
en ander ook heeft te maken met de wijze waarop de gemeente haar beleidsruimte
gaat invullen in het kader van deze wet. Het objectief verdeelmodel wijst
ook uit dat een aantal van de herverdeeleffecten te maken heeft met een aantal
objectieve kenmerken en met het beleid dat gemeenten in het verleden soms
succesvol, maar soms ook niet succesvol hebben gevoerd. Dat zult u ook moeten
erkennen. Het onderzoeksbureau dat aan dit model heeft gewerkt, heeft erkend
dat herverdeeleffecten, zelfs van 10%, goed kunnen worden verklaard uit het
feit dat een gemeente het goed heeft gedaan en veel mensen aan het werk heeft
geholpen, of het juist slecht heeft gedaan. Dat zijn forse verschuivingen,
maar zij zijn wel aanwijsbaar.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dit is echt kletskoek! Hetzelfde bureau zegt dat het een stabiel en robuust
verdeelmodel heeft gemaakt, maar dit is echt ter plekke door de grond gezakt.
U had er ook geen goed woord voor over. Het gaat om de politieke verantwoordelijkheid
die de CDA-fractie heeft voor de gemeenten die op grond van een niet-valide
onvoldoende verdeelmodel per 1 januari een gigantisch financieel probleem
krijgen, waarvan op voorhand gesteld kan worden dat het niet is te wijten
aan hun eigen handelen. Daarop spreek ik u aan.De heer Bruls (CDA):Als er al sprake is van een probleem, hangt het natuurlijk wel samen met
het gemeentelijke beleid, in het kader van dit wetsvoorstel en in zijn algemeenheid.
De zaken worden nu preciezer uitgewerkt. Als bij nadere beschouwing blijkt
dat zich in concrete situaties onredelijke effecten voordoen, zullen wij mans
genoeg zijn de staatssecretaris daarop aan te spreken, maar het lijkt mij
niet reëel om daarop vooruit te lopen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U wilde afronden met een citaat van Marga Klompé. Daarover wil
ik u een vraag stellen.De heer Bruls (CDA):Ik wilde afronden bij 1972. Toen was zij geen minister meer.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De CDA-fractie stemt in met dit wetsvoorstel en dus ook met bezuinigingen
van honderden miljoenen die deze mensen betreffen. Hoe gaat u dat uitleggen
aan de heer De Vries van de Werkgroep sociale zekerheid van het CDA? Hoe gaat
u dit uitleggen aan alle CDA-wethouders die hebben gezegd dat dit zo niet
kan, omdat zij te weinig geld hebben om te zorgen voor fatsoenlijk inkomen
en voor fatsoenlijke reïntegratie?De heer Bruls (CDA):Het is aan mij en mijn partij om te bepalen hoe wij die discussie voeren.
Wij voeren die discussie openbaar en al een jaar lang. Het merendeel van de
bezuinigingen is vorig jaar al aangekondigd. Gemeenten hebben daardoor een
ruime invoeringstijd. Ik heb met verwijzing naar de bezuinigingen op de bijzondere
bijstand aangegeven dat mijn fractie daar zeker nog vragen over krijgt. Ik
heb zelf vragen neergelegd die de CDA-fractie erover heeft. Dat moet zich
vertalen, zodat wij op Prinsjesdag kunnen zien of het pakket afgewogen is.
Ik heb er vertrouwen in dat het kabinet met een afgewogen pakket komt, maar
wij moeten het eerst zien, anders heeft de discussie geen zin. Voor het overige
herhaal ik dat deze wet er ook had moeten komen zonder de bezuinigingen. Deze
wet kan zegenrijk werk betekenen voor de mensen voor wie ook mevrouw Van Gent
wenst op te komen, die nu een uitkering krijgen of die nog in een uitkeringssituatie
terechtkomen. Wij zullen meer maatwerk krijgen en een benadering die meer
rekening houdt met het individu. De fractie van het CDA kan dat alleen maar
ondersteunen. Daarom zeg ik dat wij deze wet op hoofdlijnen – de pijnpunten
zijn ook langsgekomen – van harte zullen steunen.Voorzitter. In september 1972 blijkt tijdens de behandeling in de Tweede
Kamer dat de confessionele partijen KVP, ARP en CU zich in algemene zin in
het wetsontwerp kunnen vinden. Ten opzichte van het vergaande toezicht van
de overheid op de gemeenten benadrukken de confessionele fracties echter met
klem dat de individualiserende beleidsuitvoering niet mag worden beknot. Ook
de VVD vreest dat de toenemende invloed van het rijk afbreuk doet aan de individualiserende
benadering van de gemeenten. Naar aanleiding van deze bezwaren van confessionele
en liberale zijde belooft Engels, de katholieke minister van Cultuur, Recreatie
en Maatschappelijk Werk, dat kwesties inzake de bijstand onderwerp zullen
zijn van nauw overleg tussen rijk en gemeenten. De PvdA en de PPR keren zich
tegen de artikelen inzake de centralisatie en het overheidstoezicht. Beide
partijen spreken over een knevelwet ten aanzien van de gemeenten, die nauwelijks
ruimte laat voor de gedecentraliseerde uitvoering van de geïndividualiseerde
uitvoering van de bijstandsverlening. Dat is nog eens wat anders dan categoriaal.
Uit het wetsontwerp spreekt een gebrek aan vertrouwen in de lagere overheid.
Naar de mening van PvdA en PPR vormen budgettaire moeilijkheden de aanleiding
voor het wetsontwerp. De CPN ondersteunt deze argumentatie door uitdrukking
te geven aan haar ongenoegen over het feit dat met het wetsontwerp de verhoudingen
van de Armenwet weer nagenoeg in ere zijn hersteld. Voor de gemeentebesturen
bestaat nauwelijks ruimte voor een op het individu gericht beleid. Op 12 september
1972 neemt de Tweede Kamer het wetsontwerp aan. De gehele linkse oppositie
stemt tegen. Als gevolg van deze wijziging wordt op 3 juli 1974 het Besluit
landelijke normering afgekondigd.Voorzitter. Ik hoop dat de stemuitslag volgende week anders zal zijn.
Het is opvallend dat de argumenten door de tijd hetzelfde zijn, maar nu door
partijen met een ander label naar voren worden gebracht.De heer Varela (LPF):Voorzitter. Deze week behandelen wij de Wet werk en bijstand. Dat is een
belangrijke wet die de veel te algemene en weinig restrictieve Algemene bijstandswet
moet gaan vervangen. Door verschillende collega's is tot diep
in de nacht vurig gesproken over allerlei details van deze wet, maar in de
media lijkt het maar om een ding te gaan: de sollicitatieplicht van bijstandsmoeders
met jonge kinderen. Nu vindt de LPF-fractie dat ook zeer belangrijk, daarom
start ik mijn betoog ermee. Wij zijn nog steeds van mening dat een ouder de
keuze moet kunnen maken om in de eerste levensfase zelf voor het kind te zorgen.
In de situatie van een bijstandsmoeder betekent dit dat er geen arbeids- en
sollicitatieplicht behoort te zijn. Wij willen deze beperking in de wet echter
niet verder laten oplopen dan tot het vierde levensjaar van het kind. Op dat
moment wordt de afhankelijkheid van de ouder al aanzienlijk minder. Tevens
dient zich in de vorm van de basisschool een prachtige gelegenheid voor kinderopvang
aan. De balans tussen de zorgplicht voor het kind en het zorgen voor een eigen
inkomen begint naar onze mening op dat moment door te slaan in de richting
van de arbeidsplicht.In het dagelijkse commentaar van het weekblad Elsevier staat vandaag dat
het voorstel van de regering om de arbeids- en sollicitatieplicht te handhaven
"symboolwetgeving" is. In de praktijk zal deze plicht weliswaar bestaan, maar
werkgevers zullen niet erg genegen zijn om in voorkomende gevallen voor de
bijstandsmoeder te kiezen in plaats van voor een andere sollicitant, omdat
de bijstandsmoeder bijvoorbeeld bij ziekte van het kind – en dat komt
bij jonge kinderen geregeld voor – toch zal kiezen voor het kind. Dit
betekent dat de sollicitatieplicht niet meer dan een papieren regel zal zijn.
De Sociale Dienst zal uiteindelijk de sollicitatie-inspanning van zo'n bijstandsmoeder
niet meer controleren en een nieuwe gedoogpraktijk is hiermee geboren. Wij
willen het niet naleven van wetgeving is niet meer gedogen.Het voorstel van mevrouw Noorman-den Uyl om tegenover de sollicitatieplicht
een recht op door de gemeente georganiseerde kinderopvang te zetten, is op
zich sympathiek. Wij ondersteunen het echter niet omdat het volgens ons rechtsongelijkheid
in de hand werkt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik moet u even corrigeren mijnheer Varela. In ons voorstel staat niet
dat gemeenten per definitie de kinderopvang moeten organiseren. De gemeente
kan dat doen en zij heeft er ook middelen voor. Het gaat ons erom dat de gemeente
zich ervan overtuigt dat er een passende voorziening is. Ik heb ook uitgelegd
dat ik vind dat mensen in de eerste plaats zelf verantwoordelijk zijn. Zij
kunnen de kinderopvang op allerlei manieren regelen. Als dit echter niet lukt,
kan de gemeente het doen. Daarom is er volgens mij geen sprake van rechtsongelijkheid.De heer Varela (LPF):U zei vanmiddag dat er een budget is vrijgemaakt voor die COA-regeling.
Het punt is dat het geld toch ergens vandaan moet komen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik leg het nog een keer uit. Iedereen voor wie het belangrijk is dat hij
aan de slag gaat en die op geen andere manier in de kinderopvang kan voorzien,
kan er gebruik van maken. Het geldt ook voor mensen met een ANW-uitkering
die aan de slag gaan. Ik heb aangegeven dat er een parallel kan worden getrokken
met een werkgever die ook investeert. Kinderopvang kost geld. De overheid
betaalt er aan mee. Daar waar de overheid belanghebbende is, bijvoorbeeld
waar het kwetsbare groepen betreft, is de bijdrage hoger. Ik kan mij voorstellen
dat u daar de redelijkheid van kunt inzien.De heer Varela (LPF):Daarom zijn wij ook met het voorstel gekomen om de moeders vrij te stellen
van sollicitatieplicht tot het kind vier jaar is. Daardoor bestaat de mogelijkheid
om het kind de eerste vier jaar zelf op te vangen. Dat bespaart de moeder
geld en dat bespaart de gemeenschap geld. Als het kind vier is, kan het naar
de basisschool. Daarmee besparen zij en de overheid de kosten van kinderopvang.
Dat zijn twee vliegen in één klap.Ik heb in mijn bijdrage in eerste termijn al aangegeven dat het succes
van de wet, gemeten in het terugdringen van het beroep op de bijstand, voor
het grootste deel afhankelijk is van de instroom in de regeling. Deze instroom
wordt nagenoeg volledig bepaald door conjuncturele ontwikkelingen. Op dit
moment gaat het slecht met de Nederlandse economie. De banenmotor komt tot
stilstand en het aantal mensen dat een beroep doet op de bijstand groeit.
In een moeizame arbeidsmarkt zoals wij die nu kennen, blijkt dat het ook voor
nieuwe werklozen moeilijk is om snel aan een baan te komen. Toch zijn deze
nieuwe werklozen in verhouding tot mensen die in bijstand zitten nog relatief
eenvoudig te plaatsen. De afstand van de nieuwe werkloze tot de arbeidsmarkt
is doorgaans veel minder groot dan die van mensen die in de bijstand zitten.
Daarom is reïntegratie van nieuwe werklozen minder kostbaar. Om de instroom
in de WWB in te perken, zou de LPF-fractie graag zien dat de reïntegratie-inspanningen
vooral worden gericht op de nieuwe werklozen.Omdat reïntegratie en arbeidsbemiddeling ingewikkeld zijn en omdat
het CWI te weinig capaciteit heeft, zouden wij graag zien dat ook dit deel
van de reïntegratiemarkt wordt opengesteld voor de particuliere bedrijven.
De markt wordt daardoor groter en de gemiddelde kosten dalen waarschijnlijk.
Nieuwe werklozen zijn immers makkelijker en dus goedkoper te bemiddelen. Dit
zijn allemaal redenen om deze markt verder te professionaliseren.Aansluitend op het verzoek om de reïntegratiemarkt uit te breiden
naar nieuwe werklozen om zo de instroom in de WWB in te dammen, pleiten wij
ook voor aanvullende wetgeving met betrekking tot de positie van mensen die
in de WW zitten. De LPF-fractie is voorstander van een acceptatieplicht voor
passende arbeid. Er is uiteraard nadere detaillering nodig met betrekking
tot de omgang met loonverschillen. Dit is technisch uit te werken. Het is
belangrijk dat mensen die in de WW zitten hun kansen niet vergooien en hun
afstand tot de arbeidsmarkt niet laten groeien door op zich mooie banen te
weigeren. Wij hopen dat de staatssecretaris wil reageren op ons voorstel.Wij zetten vraagtekens bij de positie van UWV. UWV is verantwoordelijk
voor het verstrekken van uitkeringen en voor reïntegratie. De staatssecretaris
heeft namens de regering zogenaamde prestatiecontracten met het UWV afgesloten.
Op zichzelf klinkt dat heel mooi. Wij zijn voorstanders van een overheid die
kan worden afgerekend op haar daden, maar wij zijn bang dat in de praktijk
te weinig dreiging van deze prestatiecontracten uitgaat naar het UWV. Wij
zouden graag van de staatssecretaris horen of en zo ja welke
richtlijnen hij hanteert bij de beoordeling van het uiteindelijke resultaat
in vergelijking met het afgesproken resultaat.De voorzitter:Ik verzoek de leden Bruls en Van Gent, niet met de ambtenaren in de zaal
te overleggen.De heer Varela (LPF):Wij vernemen graag of het UWV de lat wel hoog genoeg legt bij het opstellen
van de prestatiecontracten.Wij zijn erg benieuwd naar de sancties die de staatssecretaris kan hanteren
bij het niet halen van de afgesproken prestaties. Hij gaf gisteren aan dat
hij, mocht het UWV de afspraken niet nakomen, om de tafel gaat zitten met
de raad van bestuur. Dat vinden wij niet dwingend genoeg. Waarom zijn er anders
prestatiecontracten?De Lijst Pim Fortuyn is van mening dat alleen een effectief fraude- en
handhavingsbeleid kan leiden tot een succes van de wet. Dat is het sluitstuk,
maar kan tevens het lek zijn dat de WWB doet zinken. Uit de praktijk bereiken
ons berichten dat de sociale diensten verschillend omgaan met zogenaamde onwillige
cliënten. Zoals bekend ligt het succes van reïntegratie, gemeten
naar het aantal cliënten dat een baan van ten minste zes maanden heeft
gekregen, op ongeveer 35%. Onder de ruim 60% mislukte reïntegratiepogingen
is een aantal mensen dat bewust herintreding op de arbeidsmarkt frustreert.
Ook met de sollicitatieplicht wordt door sommigen nogal eens een loopje genomen.
Wij zouden graag zien dat de staatssecretaris harde richtlijnen voor de sociale
diensten uitgaf hoe met dergelijke gevallen moet worden omgegaan.De zakelijk ingestelde reïntegratiebedrijven kunnen meestal goed
beargumenteerd aangeven hoe de instelling van hun cliënten is. Het mag
wat ons betreft niet meer voorkomen dat – laat ik het maar gewoon zeggen –
softe ambtenaren van de sociale dienst het beleid doorkruisen door onvoldoende
met financiële prikkels om te gaan. Heeft de staatssecretaris richtlijnen
hieromtrent voor de sociale diensten uitgevaardigd? Is hij misschien van plan
om dat te gaan doen?Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de uitgebreide beantwoording
in eerste termijn. Er zijn veel woorden gesproken, maar helaas is een aantal
vragen, ook van mij, gisteren niet aan de orde gekomen. In de schriftelijke
antwoorden wordt niet op alle vragen ingegaan. Ik vraag daarvoor aandacht
in mijn tweede termijn.De staatssecretaris kwalificeerde het debat als hoogstaand. Ik was zelf
nog niet op die gedachte gekomen, maar ik geef toe dat er niet alleen klinisch
is gedebatteerd over de techniek van de wet. Er is uitvoerig gesproken over
fundamentele zaken, die de kern van het functioneren van mensen in onze samenleving
raken. Het is goed dat daarvoor ruimte is, al lijken zich in sommige opzichten
meerderheden af te tekenen waar wij niet echt gelukkig mee zijn. Ik doel dan
uiteraard op de generieke sollicitatieplicht, ook voor alleenstaande ouders
met kleine kinderen. Ik kom daar later op terug.In eerste termijn heb ik aandacht gevraagd voor de risico's van rechtsongelijkheid
ten gevolge van de ondubbelzinnige keuze voor decentralisatie. Daarbij heb
ik, met anderen, een vergelijking gemaakt met de Wet voorzieningen gehandicapten,
die mede door haar decentrale karakter van meet af aan voor veel maatschappelijke
onrust heeft gezorgd. Het lijkt mij dat de staatssecretaris daar wat al te
laconiek mee omgaat. Natuurlijk heeft decentralisatie voordelen, maar het
is wat al te gemakkelijk om de hoop uit te spreken dat decentralisatie ertoe
leidt dat gemeenten elkaar inspireren om het beter te doen. De staatssecretaris
zal het met mij eens zijn dat een spiraal ook naar beneden kan gaan. Juist
daarom noemde ik de WVG als voorbeeld dat decentralisatie niet altijd leidt
tot verbetering.Met betrekking tot rechten en plichten heb ik gepleit voor ruimte voor
vrijwilligerswerk, als iemand bijvoorbeeld vergeefs langdurig vele sollicitaties
de deur heeft uitgedaan. De staatssecretaris deelt in antwoord daarop mee
dat dit in beginsel zeker mogelijk is, als er geen formele belemmeringen zijn.
Maar wat hij met de ene hand leek te geven, nam hij met de andere terug door
eraan toe te voegen dat dit de uitstroom uiteraard nooit zal mogen belemmeren.
Wat betekent het nu concreet als de staatssecretaris zegt dat de gemeenten
hierbij enige beleidsruimte hebben?Ik heb dinsdag ook nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de in onze ogen
overhaaste invoering van de wet. Een van mijn vragen daarbij was waarom het
kabinet van oordeel is dat het in ieder geval noodzakelijk is dat er op 1
januari 2004 wordt gestart met de invoering van onderdelen van de wet. Ik
vind het wat teleurstellend dat niet alleen in de schriftelijke voorbereiding,
maar ook in het debat een antwoord op deze vraag achterwege is gebleven. In
de schriftelijke antwoorden die wij vandaag ontvingen, lees ik niets over
een noodzaak. Wel staat er dat het van groot belang is. Dit lijkt mij niet
helemaal hetzelfde. Is het belang zo groot dat invoering van de wet in één
keer, als een geheel van communicerende vaten, om met de VNG te spreken, maar
dan een jaar later, onverantwoord zou zijn? Los hiervan lijkt de Eerste Kamer
nauwelijks de tijd te worden gegund om dit omvangrijke dossier verantwoord
te behandelen. Ik zou het op prijs stellen als de staatssecretaris hierop
expliciet wilde ingaan.De financieringssystematiek van het inkomensdeel. De staatssecretaris
heeft gisteren ten aanzien van het omstreden objectieve verdeelmodel geconcludeerd
dat er afgelopen maandag is besloten om de stap naar 40% te zetten. Daarmee
gaat hij wat mij betreft toch wat te snel. Afgezien van de vraag of hier zich
wel een meerderheid voor aftekende, moeten wij toch vaststellen dat het wetgevingsoverleg
van afgelopen maandag geen besluitvormend karakter had. Wat ons betreft is
dit nog niet beslist. Gelet op de grote nadelen van het objectieve verdeelmodel –
goed functionerende gemeenten worden volgend jaar al met een forse bezuiniging
geconfronteerd en andere gemeenten krijgen zonder directe aanleiding extra
geld – is de fractie van de ChristenUnie van oordeel dat grote terughoudendheid
bij de invoering van dit model op haar plaats is. Wij zouden graag de lijn
van de Raad van State volgen: niet invoeren voordat er een adequaat model
is. Van een wethouder van Dordrecht heb ik begrepen dat deze gemeente het
ook bijzonder zou toejuichen als de maatregel tot 25% beperkt bleef. Ik ben
ervan overtuigd dat dit ook voor andere nadeelgemeenten geldt.
Ik steun dan ook de motie van mijn collega Noorman op dit punt van harte.Wat de financieringssystematiek van het werkdeel betreft ben ik blij met
de handreiking van de staatssecretaris dat hij de mogelijkheid om ook andere
doelgroepen dan bijstandsgerechtigden erbij te betrekken serieus zal nemen.
Welke budgettaire gevolgen zal een en ander hebben?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik waardeer het dat u onze motie steunt. Vindt u ook dat de regering zeker
gelet op het risico van de artikel 12-status compensatie moet bieden? Als
een gemeente die status krijgt, gaat Binnenlandse Zaken in plaats van Sociale
Zaken betalen. Vindt u ook dat bij zo'n grote herverdeling Sociale Zaken het
financiële risico behoort te dragen en dat het niet op Binnenlandse Zaken
afgewenteld mag worden?Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):In de motie staat dat gemeenten door deze wet niet in de artikel 12-positie
terecht mogen komen. Dat steunen wij van harte. Het lijkt ons uiterst merkwaardig
dat Binnenlandse Zaken zou moeten opdraaien voor de tekorten die ontstaan
door wetgeving van Sociale Zaken, ingegeven door bezuinigingen. Ik voeg er
nog aan toe dat het een bijzonder merkwaardig manier van bezuinigen is om
bepaalde gemeenten op voorhand te veel geld te geven; dat brengt het objectieve
verdeelmodel namelijk met zich mee.Als het om de uitbesteding van de reïntegratietaken gaat, hebben
wij sympathie voor het amendement van onze collega's Bussemaker en Noorman-den
Uyl op nr. 15. Daarmee wordt beoogd, gemeentebesturen hun reïntegratietaak
naar eigen inzicht te laten vormgeven. De staatssecretaris heeft er natuurlijk
gelijk in dat de reïntegratiebudgetten er niet zijn voor het in stand
houden van gemeentelijke diensten. Ik kan me ook niet voorstellen dat er een
fractie op zou kunnen worden betrapt, dat doel na te streven. Het voorstel
van het kabinet vind ik te rigide; het doet geen recht aan het streven naar
maximale beleidsruimte voor gemeenten.Ik heb in dit kader aandacht gevraagd voor de certificering van reïntegratiebedrijven.
Ik heb gesteld dat inmiddels 125 bedrijven het door de brancheorganisatie
van reïntegratiebedrijven (BOREA) ontwikkelde keurmerk hebben verkregen,
maar dat er nog zo'n vijfhonderd zijn die nog geen keurmerk hebben. De staatssecretaris
antwoordt dat er veel belangstelling voor het systeem is. Dat zou blijken
uit het feit dat zich tientallen bedrijven hebben aangemeld. Er is nog geen
wettelijke plicht om tot certificering over te gaan, zoals dat bijvoorbeeld
wel geldt voor arbobedrijven. De Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk
en inkomen biedt in artikel 14 de mogelijkheid om dit bij of krachtens AMvB
te regelen. Gelet op de kwetsbare doelgroep hecht mijn fractie eraan dat de
mensen niet in handen kunnen vallen van kwalitatief minder goede reïntegratiebedrijven.
De markt kan dan wel een zelfreinigend vermogen hebben, maar daarvan mogen
uitkeringsgerechtigden niet de dupe worden. Ik dien de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat: - het in het belang is van gemeenten en werkzoekenden
dat ten aanzien van reïntegratiebedrijven vergelijkbare kwaliteitseisen
worden gesteld als ten aanzien van arbodiensten;- momenteel slechts
ongeveer 20% van de reïntegratiebedrijven een keurmerk van de brancheorganisatie
reïntegratiebedrijven heeft ontvangen;- de Wet structuur uitvoeringsorganisatie
werk en inkomen (SUWI) in artikel 14 de mogelijkheid biedt tot verplichte
certificering van reïntegratiebedrijven over te gaan;verzoekt de regering, te bevorderen dat na het verstrijken van de overgangstermijn
alle reïntegratiebedrijven voldoen aan door de brancheorganisatie reïntegratiebedrijven
geformuleerde kwaliteitseisen, zo nodig door gebruik te maken van de mogelijkheid
die artikel 14 van de Wet SUWI daartoe biedt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Huizinga-Heringa en Bakker.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Vindt mevrouw Huizinga het goed dat Huizinga-Heringamijn naam ook onder
de motie komt te staan?Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Perfect.De voorzitter:De naam van mevrouw Noorman-den Uyl zal onder de motie worden toegevoegd.Deze motie is dus voorgesteld door de leden Huizinga-Heringa, Bakker en
Noorman-den Uyl. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 84 (28870).Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Voorzitter. Er is veel gezegd over gesubsidieerde arbeid. De staatssecretaris
streeft naar een zo spoedig mogelijke uitstroom van betrokkenen – en
wie doet dat niet? – maar laat zich niet uit over hun mogelijkheden
op de arbeidsmarkt als de kraan van de gesubsidieerde arbeid wordt dichtgedraaid.
Wil hij hierop nader ingaan?Het toezicht van het Rijk op de uitvoering van de wet zal meer op hoofdlijnen
plaatsvinden. Mijn vragen over de risico's van inkrimping van de formatie
van de inspectie werk en inkomen met 125 plaatsen zijn niet beantwoord. In
hun recente brief wijzen desbetreffende werknemers erop dat gemeenteraden
nog lang niet toe zijn aan hun nieuwe toezichtstaak. Dreigen er in deze overgangsfase
geen lacunes te ontstaan?Dan nog een opmerking over de term "algemeen geaccepteerde arbeid". Ik
heb gezegd dat ik het logisch vind dat prostitutie hiervan in elk geval wordt
uitgesloten. Ik heb de staatssecretaris uitgenodigd om ondubbelzinnig te bevestigen
dat in de nabije toekomst bij het CWI geen vacatures van bordelen zijn te
vinden. Wil hij die bevestiging vandaag geven?Ik kom op de sollicitatie- en arbeidsplicht. De staatssecretaris heeft
gezegd dat een categoriale vrijstelling niet categoriale uitsluiting betekent.
Met die zin maakt hij een karikatuur van het standpunt van mijn partij. Het
is zeker niet onze bedoeling dat alleenstaande ouders in een bijstandssituatie
geen recht hebben op reïntegratie en dat zij niet mogen werken. Het is
onze bedoeling dat deze alleenstaande ouders de vrijheid hebben om te kiezen
voor de zorg voor hun kinderen.De heer Bakker haalde in zijn bijdrage de motie-Bakker/Van Dijke aan.
Hij stelde dat het amendement op stuk nr. 75 van de heer Bruls ongeveer dezelfde
strekking heeft. Ik voeg daaraan toe dat het in de genoemde motie ging om
het bijbuigen van een praktijk. Het ging bovendien om kinderen in de leeftijd
van 6 tot 12. Dat maakt natuurlijk wel verschil. Ik wil deze kanttekening
geplaatst hebben. Leen van Dijke, lid van de ChristenUnie, heeft er nooit
voor gepleit om de gedachtegang verwoord in het amendement op stuk nr. 75
toe te passen.De heer Bakker (D66):Daar heeft mevrouw Huizinga gelijk in, maar de combinatie van individuele
voorkeur en gemeentelijke toetsing zat daar in de kern natuurlijk wel in.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Die zat daar in, maar wel om een bestaande praktijk bij te buigen in een
positieve richting. In dit geval gaat het precies de andere kant op. Ik haal
in dit verband aan de motie van de heer Schutte uit 1993. Die motie was gebaseerd
op een onderzoek, gedaan in opdracht van de Kamer waarin als een van de conclusies
stond dat alleenstaande ouders met kinderen in de leeftijd van 0 tot 5 jaar
niet verplicht moesten worden te solliciteren, tenzij ze daar zelf voor kozen.
De motie van de heer Schutte die beoogde dat wet te laten worden, is kamerbreed
ondersteund. Het kan dus jammer genoeg verkeren.Alles afwegende en gehoord de opmerkingen die de heer Bruls gemaakt heeft
over zijn amendement handhaven wij ons amendement. Het belangrijkste verschilpunt
is dat het amendement op stuk nr. 75 de alleenstaande ouder geen recht geeft
en dat uiteindelijk de instantie die beslist, nog steeds de gemeente is. Weliswaar
is het een verbetering ten opzichte van de voorgestelde wet, maar ten opzichte
van de bestaande praktijk is het een verslechtering.Uit de antwoorden van gisteren leid ik af dat de staatssecretaris weinig
voelt voor het vastleggen van een geclausuleerd persoonsgebonden budget. Ik
begrijp dat hierbij terughoudendheid is geboden en dat niet via deze route
elk verzoek tot scholing gehonoreerd moet worden. Toch zijn er wel degelijk
situaties waarin het recht op persoonsgebonden budget op zijn plaats zou zijn.
Ik heb begrepen dat er misschien een opening zit in de mogelijkheid die lokale
overheden zelf op dit punt hebben. Ook hierbij geldt echter weer dat er rechtsongelijkheid
dreigt. Is dit nu toch niet iets wat bij voorkeur op centraal niveau geregeld
moet worden?De categorale bijstand wordt afgeschaft. In ruil daarvoor komt de langdurigheidstoeslag
en blijft de mogelijkheid van stadspassen, van, zoals het er nu naar uitziet,
een collectieve aanvullende ziektekostenverzekering en van handhaving van
de categorale bijzonde bijstand voor 65-plussers bestaan. De vraag dringt
zich op waarom nu zo dogmatisch wordt vastgehouden aan de afschaffing van
de categorale bijzondere bijstand, terwijl veel elementen ervan wel degelijk
blijven bestaan. Financiële winst zal het afschaffen nauwelijks opleveren,
want de uitvoering van de individuele bijzondere bijstand zal ongetwijfeld
meer gaan kosten. Mede met het oog op het voorkomen van onnodige loketafhankelijkheid
blijft mijn fractie pleiten voor handhaving van de categorale bijzondere bijstand.Op het gebied van de schuldhulpverlening heb ik een antwoord van de staatssecretaris
gemist. Elementen van schuldhulpverlening zoals budgetbeheer en hulp in het
minnelijke traject worden nu nog grotendeels bekostigd uit het budget voor
de bijzondere bijstand. Vindt de staatssecretaris het acceptabel als deze
vorm van hulpverlening inzakt?Voorzitter. Ik rond af. Als het wetsvoorstel in deze vorm in stemming
komt, kan ik mijn fractie moeilijk een positief advies geven. Met name de
punten van de sollicitatieplicht voor alleenstaande ouders met kleine kinderen
en de te verwachten problemen rond het objectief verdeelmodel wegen daarbij
zwaar voor ons.De vergadering wordt enige minuten geschorst.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Ik zal de inbreng van de sprekers langslopen, waarbij er vanzelf
een zekere clustering in beeld zal komen, omdat verschillende sprekers zijn
ingegaan op dezelfde thema's, zoals de reïntegratiemarkt en de alleenstaande
ouders.Verschillende sprekers hebben gevraagd naar de mogelijkheid van een forfaitaire
toekenning. Wij willen dat de gemeenten normbedragen kunnen
vaststellen in die zin dat zij kunnen aangeven tot welk bedrag kosten maximaal
vergoed kunnen worden. Een normbedrag onderscheidt zich van een forfaitair
bedrag omdat daarmee wordt aangegeven tot welk bedrag daadwerkelijk gemaakte
kosten maximaal worden vergoed. Bij een forfaitair bedrag ontbreekt de band
tussen de vergoeding en de daadwerkelijk gemaakte kosten. Ik maak dat principiële
onderscheid nadrukkelijk.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):U wijst het ter beschikking stellen van een forfaitair bedrag door gemeenten
in het kader van de bijzondere bijstand af, terwijl u dat eerder heeft ontkend.
Bij ommekomst van deze wet zal iedereen die een beroep op de bijzondere bijstand
doet tevoren toestemming moeten vragen, vervolgens bonnetjes moeten overleggen
en voor iedere voorziening separaat een aanvraag moeten indienen.Staatssecretaris Rutte:Nee, dat is niet waar. Ook zonder forfaitaire bedragen moet niet voor
alles een bonnetje worden ingediend. Wij hebben deze discussie al eerder gevoerd.
Het is zeer wel mogelijk en toegestaan dat gemeenten in zo'n geval via een
formulier de precieze kosten opvragen. Ik noemde gisteren het voorbeeld van
een chronisch zieke. De precieze kosten worden dan in beeld gebracht. Ik vind
dat uiteindelijk zorgvuldiger, ook ten opzichte van betrokkene, dan forfaitaire
bedragen. Niet ieder bonnetje moet worden gecontroleerd. Er kunnen ook steekproeven
worden gedaan, zodat de uitvoeringslast tot een minimum kan worden beperkt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Maar dan gaat u voorbij aan mijn voorbeeld. Over de kosten die met name
chronisch zieken maken, is overigens veel documentatie. Daarin worden deze
verborgen kosten ook door het Rijk als zodanig erkend. Deze kosten drukken
echter zwaar op een minimuminkomen. Als blijkt dat een chronisch zieke die
kosten maakt zonder dat hij kan aantonen hoe hoog deze zijn, verbiedt u een
forfaitair bedrag ter beschikking te stellen.Staatssecretaris Rutte:De logica van het afschaffen van de categoriale regelingen maakt duidelijk
dat het in alle gevallen waarin mensen een beroep doen op aanvullende bijstand
helder moet zijn dat de kosten ook gemaakt worden. Ik vind dat uiteindelijk
rechtvaardiger, zowel ten opzichte van de uitvoering als van betrokkene, omdat
daarmee ook de precieze kosten worden vergoed. Dat hoeft niet te leiden tot
meer bureaucratie.Ik heb gisteren al gezegd dat gemeenten de ruimte hebben om een premie
ook in deeltijd toe te kennen. Het premie-instrument is nadrukkelijk wel bedoeld
om mensen uiteindelijk uit de bijstand in een voltijds werkverband te krijgen.
In de aanloop daarheen is het mogelijk om tijdelijk het (steeds meer) werken
in deeltijd te stimuleren door middel van premies.Het bedrag dat ik per bijstandsgerechtigde noemde, is inclusief het afschaffen
van de vrijlating in 2004. Het amendement-Bruls past binnen het budget, omdat
het een bevoegdheid van gemeenten betreft. Het heeft derhalve geen directe
impact op het budget.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dit is een complete dooie mus: gemeenten mogen wel vrijstelling geven,
maar zij krijgen er geen geld voor. Dat is tegen alle regels en afspraken
in, zoals het bestuursakkoord. Als u de vrijlating afschaft en het geld in
uw zak stopt, is dat een politieke keuze. U zegt echter dat het amendement-Bruls
mogelijk is, terwijl gemeenten het zelf moeten betalen. U stelt straks een
wet vast met een financieel kader. In dat kader moet voorzien zijn in de bevoegdheden
die passen binnen de wet.Staatssecretaris Rutte:Dat realiseer ik mij, maar als u goed naar het amendement van de heer
Bruls kijkt, zult u zien dat hij een bevoegdheid creëert voor gemeenten.
Zij kunnen daarvan gebruikmaken, dus in het macrobudget hoeft daarin niet
voorzien te worden. Dat gaan wij ook niet doen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Maar zij kunnen het dus niet betalen. Nou, mijnheer Bruls, wat een gebaar!De heer Bruls (CDA):Het is wat ongebruikelijk, maar u moet het niet gaan afkammen. Wat mijn
amendement veel sterker maakt dan uw suggesties, is dat ik met inkomensgeld
gemeenten een bevoegdheid geef om nog meer te stimuleren, om mensen naar de
arbeidsmarkt te geleiden. Daarmee kunnen gemeenten op de langere termijn uitkeringsgeld
uitsparen. Inderdaad, daar is geen extra budget voor nodig. Sterker nog, het
kan tot een besparing op dat inkomensdeel leiden. Dat is toch prachtig!Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Er zijn ook vragen gesteld over artikel 6 van het Europees
verdrag voor de rechten van de mens. De sanctie zoals die is voorzien in de
wet Werk en bijstand kon ook al in een zekere vorm worden opgelegd onder het
regime van de vorige bijstandswet. Het doel van de verlaging is niet om opzettelijk
leed toe te voegen. De sanctie heeft daarom geen punitief karakter maar een
reparatiedoelstelling, namelijk het herstel van de oude situatie. De gemeenten
zijn ook niet bevoegd om punitieve sancties op te leggen. Daarbij geldt overigens
wel dat bij fraude boven de grens van € 6000 de gemeente aangifte
moet doen. In dat geval treedt een strafrechtelijke punitieve procedure vanzelfsprekend
in werking. De rechtsbescherming van de cliënt is naar mijn overtuiging
voldoende gewaarborgd door de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee...De voorzitter:Mevrouw Noorman, u moet niet bij ieder antwoord nadere vragen gaan stellen.
Dan wordt het een moeilijk debat.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat begrijp ik, maar ik ben nu een beetje geschokt. Dit gaat over een
van de meest essentiële juridische kanten van het wetsvoorstel.De voorzitter:U stelt een vraag.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee, ik krijg gewoon geen antwoord. Ik heb in mijn bijdrage heel precies
een aantal vragen gesteld met betrekking tot artikel 6 EVRM.Staatssecretaris Rutte:Ik ben pas op de helft van mijn antwoord op dat punt. Zal ik het eerst
afmaken?Nogmaals, de rechtsbescherming van de cliënt is voldoende gewaar borgd door de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Een aantal
van deze beginselen zijn ook terug te vinden in artikel 6 van het Europees
verdrag voor de rechten van de mens. Kortom, ook als artikel 6 EVRM niet rechtstreeks
van toepassing is, is een aantal essentiële rechtsbeginselen wel degelijk
van toepassing. Wat gelijk is, afhankelijk van de materiële wet die van
toepassing is. Aan de bijstandswetgeving is inherent dat verschillen ontstaan
tussen gemeenten onderling. Daarover hebben wij ook al eerder gesproken. Het
is juist de bedoeling dat op lokaal niveau maatwerk wordt geleverd. Dat mag
niet leiden tot willekeur of disproportionaliteit. Dat zijn dan ook de bandbreedtes
waarbinnen gemeenten moeten handelen. De rechter zal dan primair moeten toetsen
of de gemeente conform de eigen verordening heeft gehandeld.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het staat iedereen vrij om een verdere beroepsrechtsgang te doen. Dan
wordt het besluit ten principale heroverwogen op basis van proportionaliteit.
Dat heb ik in vorige termijn al gezegd. Ik heb gevraagd of uw regeling zich
wel verhoudt met proportionaliteit en met de criteria in artikel 6 EVRM. Ik
heb het geciteerd, ik heb het onderscheid gemaakt tussen de afschrikwekkende
werking van de straf en ik heb het voorbeeld gegeven. U gaat daar niet op
in! U bent hier wetsgeschiedenis aan het maken!Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Ik ben daar wel op ingegaan door uit te spreken dat het doel
van de verlaging niet is om hier opzettelijk leed toe te brengen. Het doel
is een sanctie die geen punitief karakter heeft. Het is een reparatiedoelstelling.
De gemeenten zijn ook niet bevoegd om punitieve sancties op te leggen. Ik
heb ten aanzien van de grens bij de fraudegevallen van € 6000 of
meer aangegeven dat daar natuurlijk wel sprake is van een strafrechtelijke
punitieve procedure. Daarmee meende ik geantwoord te hebben op de vragen van
mevrouw Noorman.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In de eerste plaats is de regel van € 3000 en € 6000
pas in een aantal situaties van toepassing. Er moet een melding plaatsvinden.
Het is niet de staatssecretaris noch het college van burgemeester en wethouders,
maar uiteindelijk de officier die beslist of er wel of niet sprake is van
een straf.De voorzitter:Mevrouw Noorman, u moet dit nu niet allemaal gaan herhalen. U moet een
korte vraag stellen. Zo kunnen wij dit debat vandaag niet afronden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb begrip voor het probleem van de voorzitter. Ik doe daar niet moeilijk
over. Ik probeer het punt zo snel mogelijk helder te krijgen. De fractie van
de PvdA vindt dat de staatssecretaris voorbijgaat aan de regels van artikel
6 van het EVRM, die rechtsbescherming geven aan de cliënt. Een zeer verstrekkende,
afschrikwekkende straf, zoals het ontnemen van het inkomen gedurende drie
maanden of meer, is niet passend.Staatssecretaris Rutte:Ik neem daarvan kennis. Ik heb overtuigende argumenten aangedragen voor
het tegendeel.Mevrouw Noorman heeft gevraagd welk overgangsrecht geldt op het punt van
verhaal bij het invoeren van het nieuwe stelsel van kinderalimentatie. In
het nieuwe stelsel van kinderalimentatie komt de mogelijkheid van verhaal
van bijstand op ex-partners te vervallen. Ik verwacht dat de inwerkingtreding
van het stelsel zich zal voordoen in het loop van het jaar 2004. Lopende verhaalprocedures
op ex-partners worden op dat moment beëindigd. De wet en de invoeringswet
zijn daar helder in. Dat geldt zowel voor de verhaalprocedures die zijn gestart
onder de vorige bijstandswet, dat wil zeggen de huidige bijstandswet, als
voor verhaalprocedures die de gemeente na 1 januari 2004 start op grond van
de invoeringswet voor de WWB.Er zijn vragen gesteld over de rechtspositie van mensen in een WIW- of
I/D-dienstbetrekking. Huidige WIW'ers hebben een arbeidsovereenkomst die gewoon
in stand blijft bij de invoering van de WWB, ook al is er dan geen WIW meer.
Dat is in de nota van wijziging op de Invoeringwet WWB geregeld. Deze arbeidsovereenkomst
kan in theorie doorlopen tot het 65ste levensjaar van de werknemers. Voor
WIW'ers met een tijdelijke arbeidsovereenkomst kan de gemeente, net als in
de WIW, bij afloop bepalen wat zij de meest geschikte voorziening vindt. Mensen
in een I/D-dienstbetrekking hebben een regulier contract met hun werkgever.
Daarvoor geldt de CAO van de sector waar zij werkzaam zijn. Wat betreft de
inhoud van de arbeidsovereenkomst blijven bepalingen uit de CAO-WIW van toepassing.
Die dalen eventueel in de individuele arbeidsovereenkomst van de WIW-werknemer
in. Aanpassing van die arbeidsovereenkomst kan alleen plaatsvinden met instemming
van de werknemer.Er is door mevrouw Bussemaker gevraagd hoe het staat met het regulier
maken van de tienduizend banen. Ik heb gisteren de aantallen genoemd. Ik moest
daarbij echter de onderliggende details schuldig blijven. Op 22 augustus zijn
1148 van deze banen regulier gemaakt. Daarnaast zijn 1136 verklaringen ontvangen
van gemeenten en werkgevers waarin wordt verklaard dat deze banen binnen zes
weken worden omgezet in een reguliere baan met een contract voor onbepaalde
tijd. De gemeente verklaart daarbij dat de I/D-subsidie wordt stopgezet. Daarnaast
is er de verheugende ontwikkeling dat de grote dertig steden individueel tegenover
het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de ambitie hebben
uitgesproken om in totaal 1450 banen in de veiligheidssector regulier te maken
of de betreffende I/D'ers door te geleiden naar een andere reguliere baan.
Dit is de onderbouwing van de cijfers die ik gisteren heb verstrekt op verzoek
van onder andere de fractie van de PvdA.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik hoor de gegevens en de onderbouwing. Nu de waardering nog. De staatssecretaris
moet het met mij eens zijn dat hij nog ver af is van de genoemde tienduizend
banen. Hij heeft welgeteld nog vier maanden om dat aantal te bereiken. De
teller staat nu op 1500 banen. Hoe denkt de staatssecretaris de andere 8500
voor 31 december in te vullen?Staatssecretaris Rutte:Wij zitten op dit moment een eindje over de tweeduizend. Daarnaast is
er het getal van 1450 vanuit BZK en de G30. Ik heb gisteren al aangegeven
dat het geen tienduizend banen zijn. Wij gaan richting de vierduizend. Ook
dat is geen tienduizend. Ik heb gisteren gezegd dat het uiteindelijk
aan gemeenten, werkgevers- en werknemersorganisaties en natuurlijk het kabinet
is om dit mogelijk te maken en zo mogelijk versnelling aan te brengen. Ik
heb daar het nodige aan gedaan door de regeling te versoepelen en er veel
aandacht voor te vragen. Ik vertrouw bovendien op een eindsprint omdat wij
aanwijzingen hebben dat sommige werkgevers pas tegen het einde van het jaar
de banen regulier maken. Ik kan u melden dat de vraag heeft meegespeeld wat
de formatie van een CDA-PvdA-kabinet zou hebben betekend voor deze banen,
evenals de begroting. Hoe dan ook, wij hebben aanwijzingen dat het vertrouwen
op een eindsprint wel degelijk reëel is. Ik doe er alles aan om die mogelijk
te maken.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik ben blij dat de besprekingen tussen CDA en PvdA in ieder geval op dit
punt tot enig effect hebben geleid, zij het indirect. Maar tevreden ben ik
natuurlijk niet, want het gaat nu nog steeds om slechts – laat ik u
matsen – 2500 banen, dus geen 10.000. Nogmaals, kunnen we u op die 10.000
banen aanspreken en afrekenen? En als het u niet lukt om dit te bereiken,
bent u dan bereid om het gereserveerde geld ook voor 2004 uit te trekken?Staatssecretaris Rutte:Ik blijf bij mijn antwoord: we doen er alles aan om het mogelijk te maken.
Dit plan is zoals gezegd niet nodig om de gedwongen ontslagen uit deze banen
te voorkomen. De andere ambitie is altijd geweest om het stelsel van gesubsidieerde
arbeid extra te dynamiseren. Welnu, dat is nu in volle gang. Ik heb vertrouwen
in de eindsprint en doe er alles aan om die te realiseren, maar ik ben slechts
een van de vier ondertekenende partijen. Daarbij wil ik het vanavond laten.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Vandaag kreeg ik van FNV Regio Noord een bericht over deze
kwestie: 60% van de mensen in gesubsidieerd werk stromen uit naar een uitkering.
Dat zijn cijfers uit april en mei 2003, uit de tweede monitor I/D- en WIW-banen.
Zes van de tien mensen krijgen dus een enkeltje bijstand. In het noorden van
het land werd toen nog geen 10% van die banen regulier. Graag hoor ik een
reactie van de staatssecretaris hierop.De voorzitter:Mevrouw Van Gent, ik vraag mij af of u dit niet beter in uw tweede termijn
had kunnen vertellen; dan had de staatssecretaris nu namelijk een antwoord
kunnen geven.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Ik zal toch een poging doen. Mevrouw Van Gent haalt nog steeds
twee zaken door elkaar: de ambitie om 10.000 I/D- en WIW-dienstbetrekkingen
regulier te maken en de al genomen maatregelen om daarnaast gedwongen ontslagen
op macroniveau te voorkomen. Ik heb aanwijzingen dat in een aantal middelgrote
gemeenten hard wordt gewerkt om die gedwongen ontslagen te voorkomen. De versoepeling
in de I/D-regelgeving en het extra pakket van 40 mln in het WIW-pakket leiden
beide tot een dynamisering van het bestand; met het plan van de 10.000 moet
een extra slag worden geslagen. Het lukt mij natuurlijk niet om nu concreet
op de cijfers van Regio Noord in te gaan, want die heb ik niet kunnen bestuderen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Die kunt u van me krijgen. Toch vraag ik me af wie ik nu moet vertrouwen:
u met uw optimistische verhalen of die keiharde openbare cijfers.Staatssecretaris Rutte:U komt met cijfers en onderzoeken die ik niet ken of eerder heb gezien,
dus ik kan er niet op reageren. Mijn waarnemingen uit werkbezoeken en contacten
met gemeenten zijn positief. Ik kan dit niet wetenschappelijk onderbouwen,
maar de maatregelen die vorig jaar zijn genomen leiden in die gemeenten tot
het voorkómen van gedwongen ontslagen. Het plan van de 10.000 is nodig
voor een extra dynamiek in het bestand en de creatie van extra mogelijkheden
voor instroom. We liggen in de buurt van 4000, de ambitie is 10.000. Ik ben
niet slechts optimistisch, ik ben realistisch met mijn vertrouwen in de eindsprint,
al ben ik het eens met iedereen die zegt dat er nog een hoop moet gebeuren.Verder is er een vraag gesteld over de evaluatie van het instrument van
bijstand in natura. In de nota naar aanleiding van het verslag heb ik reeds
toegezegd dat de voortgang bij het bereiken van de doelstelling van de wet
wordt geëvalueerd aan de hand van de bestaande informatiestromen. Ik
kan mevrouw Noorman toezeggen dat bijstand in natura wordt betrokken bij de
opstelling van het plan van aanpak.Ik kom later nog terug op vragen over de termijn van één
of drie jaar voor het ombouwen van de gemeentelijke reïntegratieorganisaties.
Ik zal de vraag van mevrouw Bussemaker in samenhang met dat onderwerp beantwoorden.Mevrouw Noorman heeft een motie ingediend over de bezuinigingen van 150
mln en 170 mln op de bijzondere bijstand. Ik ontraad het aannemen van die
motie.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Zo snel gaat dat niet. Volgens uw simulatie bereiken veertien gemeenten
volgend jaar de grens van het gemeentefonds, ook na compensatie via de WWB.
Zij komen daarmee in de artikel12-zone, waarna compensatie via het ministerie
van BZK volgt. Soms gebeurt dat pas na drie jaar maar soms veel eerder. Meent
u echt dat het een reële optie is, met een mislukt verdeelmodel, om gemeenten
volgend jaar reeds in die positie te drukken? Waarom hebt u niet de ruimte
om daaraan tegemoet te komen?Staatssecretaris Rutte:Ik doelde op een andere motie, namelijk op de motie waarin de regering
wordt opgeroepen om bij de begroting van 2004 de voorgenomen korting van 150
mln op het budget van de bijzondere bijstand niet toe te passen. Het aannemen
van die motie ontraad ik.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In dat geval is er sprake van een misverstand. Het verbaast mij wel in
hoge mate dat u het aannemen van deze motie ontraadt. U hebt zelf aangegeven
dat u een groot belang hecht aan schuldhulpverlening en dat de gemeenten middelen
voor schuldhulpverlening in de bijzondere bijstand kunnen vinden. Onder uw
verantwoordelijkheid is in de Sociale nota aangegeven, dat een budget binnen
de bijzondere bijstand door de gemeenten gebruikt kan worden voor individuele
toekenningen. Hoe kunt u de eigen taakstelling in het nationaal actieplan
schuldhulpverlening realiseren als er geen rooie cent meer voor is.Staatssecretaris Rutte:Op deze manier ontstaat een discussie over een begrotingspost die niet
aan de orde is. Die is pas aan de orde op Prinsjesdag en daarna bij de beschouwingen
en de behandeling van de begroting van het ministerie van SZW. Wij praten
op dit moment over de WWB en ik kan daarom over slechts één
post praten namelijk over het bedrag van 70 mln dat samenhangt met het afschaffen
van de categoriale bijzondere bijstand. Ik nodig u uit om uw motie opnieuw
in te dienen bij de begrotingsbehandelingen of bij de algemene beschouwingen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik ben het op dit punt niet met u eens maar uit uw uitnodiging blijkt
wel dat u bereid bent om wat langer stil te staan bij de mogelijkheid om het
bedrag van 150 mln niet uit de bijzondere bijstand te halen.Staatssecretaris Rutte:Ik praat nu niet over de bezuiniging van 150 mln. Die is opgenomen in
het hoofdlijnenakkoord. De inkt daarvan is net droog en het zou daarom raar
zijn als ik zou verklaren dat wij die weer intrekken. De begroting komt binnenkort
aan de orde en daarin kunnen de maatregelen, en de effecten daarvan, in samenhang
worden bezien. Ik meen dat deze motie bij die behandeling thuis hoort. Ik
laat mij niet verleiden over uitspraken over het bedrag van 150 mln.Mevrouw Noorman heeft tevens een motie ingediend over de extra kosten
op het inkomensdeel vanwege de genoemde ontwikkeling. Zij verzoekt de regering
om jaarlijks overleg met de VNG te voeren over de financiële gevolgen
van rijksbeleid. Ik sta op zich positief tegenover deze motie, maar ik maak
nog een paar opmerkingen. Dit soort ontwikkelingen, en de effecten daarvan,
is altijd onderwerp van gesprek in het regulier overleg met de vereniging.
Verder neem ik afstand van de compensatiegedachte die enigszins uit de motie
naar voren komt. Wat betreft het I-deel meen ik dat in de wet voldoende waarborgen
zijn opgenomen om geen compensatiegedachte in een motie naar voren te laten
komen. Verder meen ik dat de conjunctuur niet bepalend moet zijn voor de vaststelling
van het W-deel. Ik kan de strekking van de motie waarin wordt gevraagd om
regulier overleg met de VNG over dit belangrijke onderwerp goed volgen. Dat
overleg vindt reeds plaats en in die zin is de motie enigszins overbodig.
Ik neem echter afstand van de gedachte dat het I-deel onvoldoende gewaarborgd
is en het W-deel met de conjunctuur moet opgaan.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Tijdens de behandeling in eerste termijn kwam de staatssecretaris er niet
zo goed uit toen ik hem vroeg op welke wijze hij zijn belofte aan de gemeenten
zeker stelt dat zij de effecten van de conjunctuur en het rijksbeleid gecompenseerd
zouden krijgen. Later gaf hij toe dat daarvoor een meting achteraf nodig zou
zijn. Dat de staatssecretaris niet helemaal afstand neemt van deze motie,
stelt mij een beetje gerust. Het zal van de spierballen van de VNG afhangen
of de gemeenten de staatssecretaris duidelijk kunnen maken dat hij over de
brug moet komen. Je kunt de gemeenten niet het vel over de oren halen.Staatssecretaris Rutte:In mijn systematiek en in de systematiek van het wetsvoorstel kan nooit
sprake zijn van het achteraf compenseren van tekorten of overschotten. Er
is altijd een finale vaststelling van het budget in het jaar zelf, op basis
van de laatste conjuncturele inzichten. Onze discussie van gisteren ging over
het stapelen van raming op raming. Die verschillende discussie lopen enigszins
door elkaar. De realisatie van de cijfers weegt overigens wel degelijk mee
in de latere vaststellingen van het budget, omdat de ramingen mede gebaseerd
zijn op realisaties.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het gaat niet om nacalculatie maar om herberekening. Als mocht blijken
dat er als gevolg van de conjunctuur of van het rijksbeleid een grotere instroom
in de bijstand is, zal de staatssecretaris de raming het volgende jaar navenant
moeten aanpassen. Dat gebeurt niet op basis van de in het wetsvoorstel beschreven
systematiek. In deze motie wordt gezegd dat dit achteraf eerlijk moet worden
bekeken.Staatssecretaris Rutte:Het blijft haarkloverij. In de systematiek van het wetsvoorstel vindt
er geen nacalculatie of naberekening plaats. Er is natuurlijk overleg met
de VNG om te bekijken hoe het systeem zich ontwikkelt; zo lees ik ook de motie.
Uiteraard houden wij een open oog voor fouten in het systeem, zodat die kunnen
worden verbeterd. De systematiek van de wet staat echter geen nacalculatie
toe, te meer omdat dan het collectief van de uitvoering van invloed zou zijn
op de definitieve budgetten. Dat is precies wat wij niet willen, omdat dan
toch steeds historische gegevens van invloed zijn op de budgetten die de gemeenten
krijgen.In de motie van mevrouw Noorman op stuk nr. 70 wordt bepleit om de herverdeeleffecten
ex ante te verlagen van 15% naar 10%. Verder verzoekt zij om het aandeel van
het objectief verdeelmodel te beperken van 40% tot 25%. Deze motie wil ik
stevig ontraden, omdat uitvoering ervan betekent dat de objectieve verdeling
zelfs lager uitkomt dan in de huidige WFA-systematiek. Ik meen dat er consensus
is om de volgende stap te zetten van 25% naar 40%. Zodadelijk zal ik nog terugkomen
op de discussie of er bij toepassing van die 40% een ex ante indamming is
van 15% of 10%. De suggestie om beneden de vigerende WFA-systematiek te gaan
zitten lijkt mij zeer onverstandig. Dat zou betekenen dat volgend jaar de
historische realisatie zwaar domineert. Mevrouw Noorman baseert zich waarschijnlijk
te veel op de door haar gevraagde simulatie. Ik heb reeds aangegeven dat het
onverstandig is om daaraan conclusies te verbinden, omdat het een rekenmodel
betreft met grote gebreken. Dat is ook de reden dat ik de simulatie niet eerder
ter beschikking had gesteld.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Bij de stemming zullen wij wel zien hoe de vlag erbij hangt. In ieder
geval wil ik bestrijden dat als wij in 2004 op 25% gaan zitten, dit minder
zou zijn dan het huidige systeem; het is een voortzetting van het volume waarop
de prikkel plaatsvindt. De staatssecretaris gaat verder niet in op het risico
voor de gemeenten die op basis hiervan heel slecht uitkomen.Staatssecretaris Rutte:In het licht van de werkelijke verdeling van de budgetten volgend jaar,
de ex ante indamming van 15% en het zetten van een stap van 25% van 40% –
ik bestrijd overigens dat het model daarvoor niet geschikt
zou zijn – is duidelijk dat die herverdeeleffecten optreden. De heer
Bruls heeft al opgemerkt dat dit positief is. De oorzaken van die herverdeling
moeten echter wel steeds steviger aangegeven worden. Op dit moment kan dit
nog onvoldoende om naar 100% te gaan. Ik ben er echter van overtuigd dat de
stap van 25% naar 40% mogelijk is, waarna wij volgend jaar zullen bekijken
of de stap van 40% naar 60% kan worden gezet. Wat u wilt, namelijk van 40
op 25 blijven, betekent in feite dat volgend jaar de historische realisatie
zwaar domineert in de verdeling van de budgetten. Dit lijkt mij niet stimulerend
voor al de gemeenten met een goede uitvoering.De heer Varela (LPF):Ik heb nog een vraag over het model. Zou u wat betreft de ex ante indamming
voorstander zijn van de toepassing van een asymmetrisch model? Want dat is
natuurlijk ook een mogelijkheid. Gemeenten die er heel veel op vooruit zouden
gaan, zouden misschien meer kunnen inleveren dan gemeenten die erop achteruit
gegaan zijn.Staatssecretaris Rutte:Ik denk dat wij volgend jaar, als wij met elkaar over het model praten,
eens goed moeten bezien of de huidige systematiek goed is en of wij de volgende
stap kunnen zetten. Indien nodig, moeten wij ook alternatieven bezien. Ik
denk dat deze systematiek goed gaat werken en dat het model volgend jaar verklarender
zal zijn dan dit jaar, maar ik heb ook naar de heer Bruls geluisterd, die
zegt dat, als dit niet zo is, hij zich het recht voorbehoudt om wat breder
naar alternatieven te kijken. Dat vind ik ook logisch. Ik heb er echter vertrouwen
in dat wij volgend jaar met elkaar die stap kunnen zetten, maar dan wel na
een gedegen gesprek.De motie-Bussemaker/Noorman-den Uyl op stuk nummer 73 gaat over de sluitende
aanpak. Wij hebben daarover gisteren lang gesproken en ik ben nu zo vrij om
te volstaan met een korte herhaling van mijn standpunt dat het niet nodig
is om dit in een motie op te nemen. Het is vanzelfsprekend dat de gemeenten
jonge mensen die werkloos worden, in positieve zin stevig zullen aanpakken
om weer een plek op de arbeidsmarkt te vinden. Evenzeer spreekt het vanzelf
dat wij doorgaan met onze jaarlijkse rapportages aan de Tweede Kamer en de
Europese Unie. Ook dat heb ik gisteren al gezegd.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik bestrijd het dat u handelt in overeenstemming met Europese afspraken.
Als u deze motie niet uitvoert, kunt u geen correct verslag uitbrengen aan
de Europese Unie, waarin u moet aangeven dat u elke jongere binnen zes maanden
werk of scholing aanbiedt. Daarom dring ik er zeer bij u op aan, ook in het
kader van Europese afspraken, om de motie positief te bejegenen.Staatssecretaris Rutte:Dat doe ik niet. Ik ontraad het aannemen van de motie, omdat zij sterk
ingaat tegen het systeem van de wet en allerlei verplichtingen oplegt aan
gemeenten, waarin het systeem van de wet naar mijn mening vanzelf al zal voorzien.
Elke gemeente weet dat, als zij een jongere in de leeftijd van jonger dan
23 niet onmiddellijk aan een baan probeert te helpen, de kans levensgroot
is dat deze de rest van zijn leven in de bijstand zit. Dat risico zullen de
gemeenten maatschappelijk noch financieel willen lopen.Over de motie betreffende de concrete doelstellingen op het gebied van
de gesubsidieerde arbeid heeft een debatje plaatsgevonden tussen mevrouw Bussemaker
en de heer Bruls. Ook die motie is naar mijn stellige overtuiging in strijd
met het systeem van deze wet en ik ontraad dan ook stevig de aanneming daarvan,
omdat ook deze motie indruist tegen de gemeentelijke vrijheid. Ik vind dat
gesubsidieerde arbeid geen onderdeel meer zou moeten zijn van onze discussies
in termen van: welke instrumenten zijn wenselijk om mensen aan het werk te
helpen? Dat is namelijk onderdeel van de gemeentelijke beleidsvrijheid. Het
gaat in tegen de beleidsvrijheid die met de wet samenhangt om daarover specifieke
rapportages te vragen, beleid en doelstellingen te ontwikkelen. Uiteindelijk
zal het de mensen die het betreft niet helpen. Dat willen ook de indieners
van de motie niet.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Het spijt mij dat ik het moet zeggen, maar ik vind het belachelijk wat
hier gebeurt. De kritiek van het kabinet luidt, dat de regeling inzake gesubsidieerde
arbeid mensen "opsluit" in de regeling en wil iedereen laten doorstromen,
maar het is niet in staat om aan te geven hoeveel mensen doorstromen. Verder
is het kabinet niet bereid om voor het einde van het jaar aan te geven hoeveel
van de geplande 10.000 banen regulier worden gemaakt en wil er daarna eigenlijk
niet meer over praten. Ik vind dat dit echt niet kan en vraag de staatssecretaris
nogmaals dringend om te beginnen bij de 10.000 banen, ons in ieder geval in
oktober te informeren over de stand van zaken, en vervolgens mijn motie toch
eens goed in overweging te nemen.Staatssecretaris Rutte:Het van rijkswege monitoren van en beleid ontwikkelen op gesubsidieerde
arbeid gaat werkelijk in tegen het hart van het systeem van deze wet, waarbij
wij het belangrijk vinden dat gemeenten mensen aan de slag helpen. Natuurlijk
zal gesubsidieerde arbeid daarbij een instrument blijven, al is het maar als
een korte opstapbaan om weer aan de slag te komen. Het ontwikkelen van beleid
en van doelstellingen, waarom in de motie wordt gevraagd, is in strijd met
de wet. Naar mijn overtuiging zal de prikkelwerking van de wet ervoor zorgen
dat gemeenten ervoor kiezen iemand wat langer in een dergelijke baan te laten
als er geen andere baan beschikbaar is, of mensen te stimuleren zo snel mogelijk
uit te stromen. Wij moeten niet willen dat wij dat allemaal precies weten
en kunnen controleren.De heer Bruls (CDA):Ik deel de opvatting van de staatssecretaris en het gaat mij ook niet
om de doelstelling. Wij moeten alleen wel het overzicht houden. Als mevrouw
Van Gent dat "monitoren" wil noemen, dan mag dat. Wij hebben immers vorig
jaar onder het kabinet Balkenende I een aantal ambities geformuleerd. Het
lijkt mij goed om tegenover de maatschappij te kunnen aantonen hoe de ombouw
en in zekere zin afbouw van gesubsidieerde arbeid in de huidige vorm plaatsvindt
en of dat tot doorstroom leidt. Daar moeten wij zicht op houden, maar de verstrekkende
motie-Bussemaker kan ik niet delen.Staatssecretaris Rutte:Zoals de heer Bruls het formuleert, zijn daar natuurlijk
mogelijkheden voor, ook voor de overgangstermijn die wij nu hanteren om de
gemeentelijke reïntegratiebedrijven te laten ombouwen. Wij zoeken de
verruiming van een naar drie jaar, als ik het debat van gisteren even terughaal
en de voorstellen die daarover zijn ingediend. Dat zal op zichzelf al inzicht
geven in hoe snel de uitstroom plaatsvindt en in hoeverre er geld toegevoegd
wordt aan het vrij besteedbare reïntegratiebudget. Ik kan mij voorstellen
dat dit enige informatie oplevert, maar ik moet er nog beter naar kijken.
Toch gaat deze motie volgens mij veel verder. Zij wil namelijk dat er beleidsdoelstellingen
en uitstroomdoelstellingen ontwikkeld worden en dat is precies wat deze wet
niet wil.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Wilt u dan wel aangeven wat er met de gesubsidieerde arbeid gebeurt? U
kunt toch niet zomaar zeggen: wij schaffen de gesubsidieerde arbeid af en
iedereen zoekt het verder maar uit? Zijn wij dan niet eens in staat om te
zeggen wat ermee gebeurt? Een kabinet dat zo hoog heeft opgegeven over de
negatieve aspecten van gesubsidieerde arbeid, kan het echt niet maken om nu
te zeggen: jongens, zoek het maar uit, wij trekken onze handen ervan af.Staatssecretaris Rutte:Dat ben ik ben u eens, dat is ook niet wat ik beweer. Vanzelfsprekend
voelen wij ons met elkaar verantwoordelijk ervoor dat ook het stelsel van
gesubsidieerde arbeid dynamischer wordt. "Het plan 10.000" draagt daaraan
bij, de vele contacten met sociale partners eveneens. Dus daar gaan wij mee
door. Ik lees de motie toch zo dat er beleid en doelstellingen ontwikkeld
moeten worden en dat gaat mijns inziens in tegen het systeem van de wet. Daarmee
gaat de motie ook in tegen het aan de slag helpen en tegen het activeren van
mensen in de bijstand. Als mevrouw Bussemaker mij vraagt of ik in de gaten
wil houden hoe dit zich ontwikkeld: ja, dat wil ik. Maar als zij mij vraagt
er beleid en doelstellingen op te zetten en dat afrekenbaar te maken, dan
gaan wij naar mijn overtuiging voorbij aan het systeem van de wet. Ik denk
dat wij elkaar wel vinden op de verantwoordelijkheid, alleen in de instrumenten
niet. Voorzitter. Mevrouw Noorman had een vraag over hulpbehoevende broers en
zussen. Deze zijn in de Awb/Wwb en in alle andere sociale zekerheidswetten
gelijkgesteld aan andere ongehuwd samenwonenden. Zij hebben op dezelfde wijze
als gehuwden recht op een uitkering. Mevrouw Noorman stelt voor dat een zorgbehoevende
die samenwoont met een broer of zus als alleenstaande recht op bijstand krijgt.
Dat voorstel leidt naar mijn overtuiging tot een ongelijke behandeling van
alle andere ongehuwd samenwonenden in de Wwb, waarvan er één
zorgbehoeftig is. Bovendien zal de vraag of er daadwerkelijk sprake is van
zorgbehoeftigheid leiden tot arbitraire discussies tussen betrokkenen en de
gemeente. Het is mij overigens niet duidelijk waarom mevrouw Noorman spreekt
over "zorgbehoeftig" en niet over "hulpbehoeftig". Het laatste zou misschien
een betere term zijn.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Als het goed is, dan is zorgbehoeftig via een wijziging reeds veranderd
in hulpbehoeftig, want dat vond ik ook mooier. Maar ik had "zorgbehoeftig"
uit uw eigen nota overgenomen.Staatssecretaris Rutte:Sorry.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Volgens de berekening van de staatssecretaris doet het bovenvermelde zich
maximaal in 4000 gevallen voor. Dat is niet veel, op een populatie van 400.000.
Toch is het een klemmend maatschappelijk probleem. Door de in de wet voorgestelde
formulering worden mensen uitgesloten van een inkomen, terwijl dat in geen
enkele andere regeling wordt gedaan. Dat is het verschil. Daarom vraag ik:
waarom wordt er niet desnoods met een hardheidsclausule gewerkt? De introductie
van de term tweedegraads bloedverwantschap mag een beeld van te grote breedheid
geven, maar de staatssecretaris kan toch wel oog hebben voor de problematiek
van deze relatief kleine groep mensen die geen inkomen en geen verzekering
heeft en B en W toestaan, deze mensen op grond van kennelijke hardheid desnoods
op individuele basis toch te helpen? Zoals het nu in de wet verboden is, bestaat
daartoe geen enkele mogelijkheid. Dat is juist het probleem. Ik zoek niet
een nieuwe doelgroep.Staatssecretaris Rutte:Ik begrijp het probleem. Ik worstel ermee dat er sprake is van ongelijke
behandeling ten opzichte van andere ongehuwd samenwonenden waarvan er een
zorgbehoeftig is als het op deze wijze wordt geregeld. In individuele gevallen
kan zich zoiets voordoen. Het lastige in de systematiek van deze discussie
is dat wij een lijn moeten trekken. Als er nu door middel van hardheidsclausules
allerlei openingen worden geboden, bestaat de kans dat er ook discussie ontstaat
tussen de gemeente en cliënten in allerlei andere gevallen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik proef een zekere welwillendheid bij de staatssecretaris, maar ik denk
dat hij niet weet hoe het probleem moet worden opgelost. In dat geval zou
ik, desnoods met een paar van zijn ambtenaren, nog eens willen kijken of er
een formulering kan worden gevonden waardoor B en W op grond van een strikt
individuele afweging de bevoegdheid heeft om toch bijstand toe te kennen aan
deze categorie.Staatssecretaris Rutte:Ik begrijp het punt van mevrouw Noorman, maar ik vind dat wij de grenzen
van deze wet moeten aangeven. Ik vind dat wij niet allerlei uitzonderingen
moeten creëren. Ik wil dus vasthouden aan de formuleringen die in het
wetsvoorstel staan. Wij moeten het natuurlijk wel in het oog houden. Overigens
kan de gemeente langs andere wegen bekijken wat er nodig is om mensen tegemoet
te komen die bijzondere financiële problemen hebben. Ik vind het geen
goed idee om op het gebied van normering van uitkeringen gelijkstelling te
bereiken en om dit op te lossen door middel van een hardheidsclausule. Dit
is een juridisch buitengewoon kwetsbare route. Ik wil dat niet doen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik zal dit weekend toch nog een poging doen. In tegenstelling tot wat
u zegt, zijn er geen andere regels. Er is maar één vangnet in
Nederland en dat is de bijstand. Als er geen voorliggende voorzieningen zijn,
kan er pas een beroep worden gedaan op de bijstand. Als er geen bijstand is,
is er niets meer. Voor deze mensen is er niets. Dat is maatschap pelijk
leed. Het betreft een kleine groep en het probleem is erkend.Staatssecretaris Rutte:Er is een vraag gesteld over de tienermoeders. Ik ben het met de vragenstelster
eens dat er recht op bijstand moet zijn voor het kind van een tienermoeder.
Dat recht bestaat al op grond van de huidige jurisprudentie. Daarom neem ik
de suggestie niet over om dat in de wet op te nemen, zeker in deze wet die
onder andere deregulering tot doel heeft.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):U stelt dat er op grond van jurisprudentie een recht bestaat en dat het
amendement daarom overbodig is. Dat accepteer ik. Door de opmerking "zeker
in deze wet" word ik wantrouwend. U ziet dan blijkbaar toch nog een ontsnappingsmogelijkheid
voor de gemeenten om hierop in te stappen. Als u zegt dat dit recht met de
komst van deze wet blijft bestaan omdat het onderdeel is van de wetsgeschiedenis,
trek ik mijn amendement nu in.Staatssecretaris Rutte:Ik stel vast dat het recht bestaat op grond van de bestaande jurisprudentie
en dat er geen aanleiding is om het in deze wet op te nemen. Dan zeggen wij
toch hetzelfde?De voorzitter:Trekt u uw amendement in, mevrouw Noorman?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Die laatste zin beviel mij niet.De voorzitter:Dan stel ik voor dat wij gewoon stemmen over dit amendement.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nou nee, want als het wordt afgestemd, ontstaat er een jurisprudentieprobleem.
De staatssecretaris zegt dat het recht bestaat en het amendement wordt verworpen.
Dat kan niet. Dan wijd ik er nog één zin aan. U zegt dat het
recht bestaat op grond van jurisprudentie en dat het daarmee niet noodzakelijk
is om het expliciet in de wet op te nemen.Staatssecretaris Rutte:Ik wil even juridisch laten checken of dat klopt. Ik ben geen jurist.
Ik wil zeker weten dat het juist is. Ik heb een beetje het gevoel dat ik een
juridische fuik inzwem. Ik denk overigens niet dat u daar bewust op aanstuurt.
U formuleert zeer zorgvuldig.De voorzitter:Ik stel voor dat u nader advies vraagt en dat u aan het eind van uw betoog
op dit onderwerp terugkomt.Staatssecretaris Rutte:Ik probeer vanavond nog antwoord te geven over de vraag of de formulering
van mevrouw Noorman juist is.De voorzitter:Anders rekken wij het debat een beetje, zodat het advies kan worden geschreven.
Misschien dat u daarbij behulpzaam kunt zijn.Staatssecretaris Rutte:Het debat is toch al zo kort voorzitter.Ik kom te spreken over de sollicitatieplicht voor alleenstaande ouders
in de bijstand. Daar is gisteren en vandaag veel over gezegd. In de Kamer
leek zich in eerste termijn naar mijn taxatie een meerderheid af te tekenen
voor het amendement van mevrouw Noorman of in ieder geval voor de gedachte
dat de categoriale ontheffing voor alleenstaande ouders uit de wet zou moeten,
met een aantal kanttekeningen, die mevrouw Noorman in het amendement aanbrengt.Er zijn gisteren indrukkwekkende discussies gevoerd over deze problematiek,
indrukwekkend in die zin dat de argumenten duidelijk zijn uitgewisseld. Op
de televisie was nog te zien dat in de wandelgangen nog is gepoogd tot overeenstemming
te komen. Ik mocht daar heel kort ook even bij zijn. Ik vind zo'n poging niet
zo gek, bij zo'n lastig en belangrijk onderwerp als dit, waarvoor een breed
maatschappelijk draagvlak belangrijk is.Ik stel vast dat mevrouw Noorman zei dat de kinderopvang genoemd in haar
amendement niet betekende dat iedereen automatisch recht heeft op kinderopvang.
Als er andere mogelijkheden zijn, gaan die natuurlijk voor. Ik stel ook vast
dat het amendement van de heer Bruls zo gelezen moet worden, dat het college
een afweging kan maken tussen de belangen van de klant en het belang van de
arbeidsinschakeling. Uiteindelijk is het een individuele beslissing. Aan het
amendement van de heer Bruls kan niet het impliciete recht van de klant worden
ontleend om de zorgplicht voorrang te geven. Het verlangen om de zorgplicht
voorrang te geven moet echter wel degelijk een afweging zijn in de beslissing
van de gemeentelijke sociale dienst, gemandateerd door het college van B en
W. Dat is precies de discussie die is uitgelokt tussen de heer Bruls, de heer
Weekers en anderen.Voorzitter. Mijn conclusie is dat ik de amendementen op de stukken nrs.
61 en 75 zou willen overnemen.De voorzitter:Bestaat er bezwaar tegen het overnemen van beide amendementen?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In de wet staat dat B en W alleen op grond van dringende redenen een ontheffing
van de arbeidsverplichting kunnen geven. Is de private wens van een individu
om voorrang te geven aan de opvoeding van de kinderen een dringende reden
in de zin der wet?Staatssecretaris Rutte:Ik beschouw het amendement van de heer Bruls zo, dat met zorg een goede
afweging wordt gemaakt tussen de zorg- en arbeidstaken die al in de wet stonden.
De heer Bruls voegt daaraan het element van de persoonlijke wens van de betrokkene
toe. Die moet ook worden gewogen bij het besluit dat het college neemt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):U ontsnapt. Bij het wetsvoorstel gaat het er uiteindelijk om wat er staat
en hoe dat moet worden geïnterpreteerd. Ook het amendement moet worden
geïnterpreteerd. Ik vraag het nu op een andere manier. Stel dat iemand
in staat is om werk te aanvaarden, waarbij wordt voldaan aan alle randvoorwaarden
die in mijn amendement zijn opgenomen. Stel dat hij of zij er toch de voorkeur
aan geeft om nog twee jaar voor een kind te zorgen. Kan zo'n opvatting dan
worden beschouwd als een dringende reden?Staatssecretaris Rutte:Ik heb gezegd dat naar mijn overtuiging door de cliënt geen impliciet
recht kan worden ontleend aan het amendement van de heer Bruls om de zorgplicht
voorrang te geven. Die wens moet echter wel uitdrukkelijk worden betrokken
in de afweging.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Als het amendement van de heer Bruls wordt aangenomen of overgenomen,
gaat die wens van het individu dan zwaarder wegen bij de afweging van B en
W of er dringende redenen zijn? Of is het neutraal ten opzichte van het wetsvoorstel
dat u voor ogen had?Staatssecretaris Rutte:Als het amendement van de heer Bruls wordt overgenomen, dient het college
van B en W naast de overwegingen over het combineren van arbeid en zorg de
wens van de betrokkene om de zorgplicht voorrang te geven mee te wegen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Betekent dit dat in het wetsvoorstel dat voorlag naar uw oordeel die wens
geen rol speelde?Staatssecretaris Rutte:Die wens zou een rol kunnen spelen bij de individuele uitvoering van de
bijstandswet in de gemeente. De grote meerwaarde van het amendement van de
heer Bruls is dat dit nu expliciet is gemarkeerd.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik wil even terug naar de discussie over het tweede lid van
artikel 9, dat over dringende redenen gaat. Als daar bij amendement een zin
aan wordt toegevoegd, dan is dat een verbijzondering van de casus die daarin
wordt weergegeven. En de toelichting op die verbijzondering is dat er aan
de wensen van de alleenstaande ouder op het punt van de invulling van de zorgplicht
een zwaar gewicht moet worden toegekend. Dat is de aanbeveling van de wetgever,
zoals ik de tekst lees. Ik zou graag een bevestiging horen van de juistheid
van deze zienswijze.Staatssecretaris Rutte:Ik lees het als niet-jurist zo dat het college van burgemeester en wethouders
zich moet vergewissen van de wensen van de individuele betrokkene als het
gaat om het voorrang geven aan de zorgplicht. Dit moet dan een belangrijk
onderdeel van de afweging in zo'n individueel geval zijn, naast de afweging
of arbeid met zorg te combineren is. Maar ik vind het toch belangrijk om nogmaals
te zeggen dat het geen impliciet recht van de klant op voorrang voor die wens
is.De voorzitter:Heeft een van de leden bezwaar tegen het overnemen van de genoemde amendementen?
Als dat zo is, worden ze gewoon in stemming gebracht.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter. Ik zou nog wel even willen weten of overneming van mijn amendement
betekent dat de staatssecretaris de tekst daarvan in een nota van wijziging
opneemt.De voorzitter:Overneming van de genoemde amendementen betekent dat de tekst van beide
amendementen in het wetsvoorstel wordt opgenomen.Staatssecretaris Rutte:Ze worden onderdeel van het wetsvoorstel. En als er over het betrokken
artikel gestemd wordt, dan is dat het nieuwe, gewijzigde artikel.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Er komt dus een nota van wijziging. Dan wil ik alleen nog weten of u mijn
amendement ongewijzigd en integraal overneemt.Staatssecretaris Rutte:Mevrouw Noorman, ik ga niet schaven aan deze mooie teksten.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dank u! Dan heb ik geen bezwaar tegen het overnemen van de amendementen,
voorzitter.De heer Bruls (CDA):Voorzitter. Ook ik heb er geen bezwaar tegen en ik hecht eraan, expliciet
uit te spreken dat dit inclusief de interpretatie van de staatssecretaris
is dat dit een toevoeging aan de wet vormt, met inachtneming van de individuele
beslissing. Dat is de bedoeling van het amendement, dus ik ga akkoord.De voorzitter:De amendementen-Bruls (28870, nrs. 61 en 75) zijn overgenomen.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Dit betekent dat wij een zeer bijzonder onderdeel van deze
discussie hebben afgerond, een discussie die ook in andere contexten al gevoerd
is. Er lijkt nu zeer brede politieke steun voor de gekozen richting te zijn
en er is nu ook weer duidelijk geworden dat de meerderheid van de Kamer altijd
rekening dient te houden met de minderheid. Dat is nu gebeurd en ik kan slechts
met respect kennis nemen van dit proces.Er is gesuggereerd om bij de objectieve verdeling van het inkomensdeel
van de wet weliswaar de stap van 25 naar 40% te zetten, maar tegelijkertijd
de indamming ex ante te beperken van 15 tot 10%. De heer Bruls heeft een motie
op dit punt ingediend. Daar ben ik eerlijk gezegd niet zo gelukkig mee, omdat
de effecten van deze eerste stap zo toch wat worden verminderd, maar ook gelet
op de noodzakelijke voortgang lijkt het mij niet interessant om hier heel
lang over door te praten. Het is een suggestie van de heer Van der Vlies geweest
en de heer Bruls heeft er een motie over ingediend. Ik ben graag bereid om
deze motie over te nemen. Het gaat om de motie op stuk nr. 83.De voorzitter:Aangezien de motie op stuk nr. 83 door de staatssecretaris is overgenomen,
neem ik aan dat de motie kan worden ingetrokken.De heer Bruls (CDA):Ik zal de motie intrekken.Staatssecretaris Rutte:Dat is natuurlijk wel onder de aanname dat wij die stap zetten van 25%
naar 40%.De heer Bruls (CDA):Als de staatssecretaris dat zegt, moet ik die aanname natuurlijk ook koesteren.
Anders zou ik de motie willen handhaven.Staatssecretaris Rutte:Ik begrijp dat u de aanname ook koestert.De heer Bruls (CDA):Ik trek de motie in.De voorzitter:Aangezien de motie-Bruls/Bakker (28870, nr. 83) is ingetrokken, maakt
zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Ik constateer dat de motie is ingetrokken onder de constatering
dat wel de volgende stap gezet wordt van 25% naar 40%.De heer Van der Vlies heeft op stuk nr. 76 een motie voorgesteld over
het aannemen van gehandicapten en chronisch zieken in relatie tot het najaarsoverleg.
Ik wil hier graag nog een keer verklaren dat de regering dit een belangrijk
onderwerp vindt en dat zij het ook waar mogelijk zal aankaarten bij sociale
partners. Ik wil echter ook voorkomen dat vanuit de Kamer allerlei punten
dwingend ter bespreking worden voorgesteld. Ik kan de Kamer namelijk verzekeren
dat het najaarsoverleg al een vrij lange agenda heeft. Het is de vraag of
het wel de juiste plek is om tot afspraken te komen. Ik vind het sympathiek
dat de motie de regering stimuleert om te komen tot duidelijke afspraken.
Met elkaar moet de intentie worden uitgesproken om op dit belangrijke onderwerp
voortgang te boeken. Ik zou de motie in haar concreetheid echter willen ontraden.
Wellicht dat de heer Van der Vlies de motie wil intrekken, gehoord mijn warme
woorden, die overigens oprecht zijn en richtinggevend voor acties.Mevrouw Van Gent heeft vragen gesteld naar aanleiding van recente berichtgeving
over plannen die in Amsterdam zouden leven. Ik ga daar niet op in, want ik
heb ook alleen maar wat artikelen in de krant gelezen. Ik hecht eraan te werken
op basis van concrete stukken en die heb ik in dit geval niet. Ik weet niet
wat Amsterdam precies van plan is. Zodra ik dat wel weet, moet ik mij er een
oordeel over vormen. Ik ga er nu niet op in.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Als de staatssecretaris zich hierover nog een oordeel gaat vormen, zou
ik graag zien dat de Kamer daarover wordt geïnformeerd. Op die manier
kunnen wij er nog eens over praten. Het is een ernstige zaak.Staatssecretaris Rutte:Dat hangt er sterk vanaf in welk karakter dat voorstel bij mij komt en
hoe het precies past in het experimenteerartikel. Als het logisch is dat ik
daarover de Kamer informeer, dan doe ik dat, maar ik ga de Kamer niet informeren
over al mijn contacten met gemeenten. Het hangt dus een beetje af van het
karakter van het voorstel van Amsterdam. Ik versta heel goed dat de Kamer
wil dat ik het algemene uitgangspunt op dit concrete dossier rekkelijk interpreteer.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het gaat mij even om het algemene uitgangspunt. Ik heb begrepen dat het
de bedoeling is om mensen acht weken geen uitkering te verstrekken. Daar zou
de staatssecretaris in zijn algemeenheid toch wel een antwoord op moeten kunnen
geven. Vindt hij dit een goede zaak of niet?Staatssecretaris Rutte:U kunt mij ook vragen of ik het vervelend vind dat het morgen regent.
U vraagt mij op casuïstiek te reageren. Ik wil eerst precies weten wat
Amsterdam van plan is, als men überhaupt al iets van plan is. Ik heb
nog niets gezien. Het desbetreffende artikel heb ik niet gelezen. Ik zag er
vanmorgen in een andere krant iets over met dezelfde strekking. Ik wil mij
eerst vergewissen van de feiten.De heer De Wit (SP):Rest mij te vragen binnen welke termijn de staatssecretaris de Kamer hierover
wil berichten. Het gaat volgens de krant om een experiment dat volgende maand
begint.Staatssecretaris Rutte:Ik heb nog helemaal niets ontvangen, dus ik kan evenmin vertellen wanneer
ik de Kamer hierover zal berichten, als ik dat al ga doen. Nogmaals, het is
sterk afhankelijk van het karakter van het verzoek. Ik begrijp heel goed dat
u geïnteresseerd bent in wat er uitkomt. Het algemene uitgangspunt dat
ik niet over al mijn contacten met gemeenten rapporteer, wil ik in dit geval
rekkelijk interpreteren.De heer De Wit (SP):Er is urgentie, om de simpele reden dat dit gewoon niet kan. In dit uitzonderlijke
geval is er reden om er nog morgen achteraan te gaan.Staatssecretaris Rutte:Mijnheer De Wit, ik heb weleens het gevoel dat het vertrouwen van mensen
in de politiek wat minder wordt omdat er zo vaak gereageerd wordt op casuïstiek
in de kranten. Mag ik u ook uitnodigen om ons te baseren op feiten. Die hebben
we nog niet; als die er zijn, kunnen we ons alsdan een oordeel vormen. U reageert
nu op berichtgeving en daar doe ik liever niet aan mee.Verder is aandacht gevraagd voor het werken met behoud van een uitkering.
Ik ben daar gisteren al uitvoerig op ingegaan. Werken met behoud van uitkering
kan alleen als aan de criteria ter zake is voldaan, zoals het economisch nut
en reïntegratie. Ik ben tegen werken met behoud van uitkering als niet
wordt voldaan aan die criteria.Aanvaarding van de motie van de heer De Wit op stuk nr. 74 over de gesubsidieerde
arbeid moet ik ontraden. Het recht van huidige werknemers is gewaarborgd in
de vigerende afspraken. Het gaat hierbij in de eerste plaats om een zaak tussen
werkgevers en werknemers, dus tussen sociale partners. Wat betreft gedwongen
ontslagen is het uiteindelijk een afweging van de gemeenten om gebruik te
maken van de bevoegdheden die zijn geboden in het kader van de verruiming
van de I/D-regeling en het omgaan met de uitstroom, afgezet tegen de bezuinigingstaakstelling.Met betrekking tot de private uitvoering geldt dat SUWI vigerend is en
dat de claimbeoordeling derhalve dient plaats te vinden in het publieke domein.
De reïntegratiemarkt zou zich moeten vormen in het private domein, hetgeen
centraal uitgangspunt is in de SUWI.De heer De Wit (SP):Het gaat in het geval van Maarssen niet zozeer om de claimbeoordeling
als wel om het restant van de uitvoering. Mij is bekend dat de private uitvoering
tot grote problemen leidt, hetgeen de afgelopen jaren hier bij herhaling heeft
geleid tot Kamervragen en uiteindelijk zelfs tot een brief van toenmalig minister
Vermeend, waarin een kader werd aangegeven waarbinnen geprivatiseerd zou mogen
worden. Desondanks staat het nu in de wet als een mogelijkheid, waarvan wat
mij betreft zou moeten worden afgezien, juist vanwege onder meer de problemen
van de private uitvoering in de gemeente Maarssen. Het betreft een ongecontroleerde
taak die aan een derde, een privaat bedrijf, wordt gegeven en waarop de raad,
de publieke overheid, geen zicht meer heeft.Staatssecretaris Rutte:Deze wet voorziet niet in een andere opvatting over wat er publiek of
privaat moet gebeuren. In het kader van het onderhavige wetsvoorstel behoeven
wij deze discussie dus niet te voeren. Wat je ten principale in het private
en het publieke domein wil onderbrengen, is een discussie die wij op een ander
moment kunnen voeren.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Onderdeel van de problematiek in Maarssen was ook de mate waarin er sprake
was van geheimhouding die is voorgeschreven. In de nota naar aanleiding van
het verslag staat dat raadsleden ook toegang hebben tot de dossiers van de
sociale dienst. Ik ben ervan uitgegaan dat dit een verschrijving
is. Dat zou namelijk alleen maar kunnen als de betrokkenen lid zijn van een
bezwarencommissie. Ik neem aan dat de staatssecretaris het met mij eens is
dat waar de uitvoering van de bijstand aan B en W is opgedragen, raadsleden
geen toegang hebben tot dossiers van cliënten.Staatssecretaris Rutte:Laat ik zeggen dat deze wet geen andere taakverdeling of opvattingen wil
hebben waar het gaat om wat SUWI voorschrijft. Ik stel mij overigens voor
dat ik op dat punt de Kamer nog nader schriftelijk informeer, want ik weet
niet precies aan welke zin mevrouw Noorman nu refereert.Mevrouw Van Gent is in haar tweede termijn met nog wat sommen gekomen.
Het zal haar niet verbazen als ik haar zeg dat die niet kloppen, ondanks de
zakjapanner waarover zij gisteren sprak. In 2002 was er per ABW'er voor algemene
bijstand, reïntegratie en bijzondere bijstand € 19.563 beschikbaar.
In 2004 is dat € 16.807. Dat is dus een daling van € 2756
per bijstandsgerechtigde en dus niet de € 3200 waarover mevrouw
Van Gent sprak. Dat is dus een verschil van € 450. Ik kom nog terug
op mijn principiële bezwaar tegen uw berekening. U telt alles op, terwijl
ik vooral kijk naar de grote posten voor het inkomensdeel. Gisteren stelde
ik vast dat er sprake is van een kleine toename per bijstandsgerechtigde.
Die som klopt nog steeds. Andere zaken, zoals reïntegratiemiddelen, komen,
afhankelijk van hun positie, ongelijk terecht bij individuele bijstandsgerechtigden.
Als je appels met appels vergelijkt, moet gekeken worden naar het I-deel en
de betekenis daarvan per individuele bijstandsgerechtigde.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De staatssecretaris maakt een draai bij zijn eigen sommetjes en gaat in
zijn eigen waarheid leven. Of er nu wordt afgetrokken, opgeteld of gedeeld,
ik constateer dat er een enorm bedrag minder beschikbaar is voor werk, inkomen
en bestrijding van armoede. Ik baseer mij daarbij op prognoses van het ministerie
van SZW. De GroenLinks-fractie maakt zich daar grote zorgen over. Ik ga er
nog steeds van uit dat er € 3200 minder beschikbaar is. Het mag
een paar honderd euro schelen, maar mijn conclusie is dat het veel blijft.
Ik vind het bijzonder jammer dat de staatssecretaris niet eerder met een meer
fundamentele reactie is gekomen op mijn berekening. De druiven zijn blijkbaar
zuur. Ik houd hier staande dat de berekeningen van GroenLinks wel degelijk
kloppen. Ik vind de verdediging van de staatssecretaris mager.De voorzitter:Ik geloof niet dat u elkaar zult overtuigen. Alles staat in de Handelingen
en ik vraag de staatssecretaris om zijn betoog te vervolgen.Staatssecretaris Rutte:Er is gevraagd of bijstand in natura zal leiden tot een toename van criminaliteit.
Dat apocalyptische scenario is geschetst, omdat dak- en thuislozen zich massaal
zouden afwenden van de zorginstellingen. Het tegendeel is echter het geval,
omdat naar mijn bedoeling en overtuiging bijstand in natura een middel is
om te voorzien in de eerste levensbehoefte, waarmee verder maatschappelijk
afglijden juist voorkomen kan worden. Ik had dan ook gerekend op instemming
van GroenLinks. Het instrument draagt juist bij aan de bestrijding van criminaliteit.
Bij toepassing van bijstand in natura ligt het wel voor de hand dat gemeenten
afspraken maken met zorginstellingen over een integraal pakket van voorzieningen
voor betrokkene.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat is precies het punt. Ik wil die plek in de herberg. Onder andere de
Federatie opvang en het Leger des heils hebben uitgebreid gereageerd op de
Wet werk en bijstand en bijstand in natura c.q. de broodbonnen. Zij geven
aan dat dit op vrijwillige basis moet gebeuren, omdat het anders niet werkt.
Daarnaast zijn er te weinig plekken in de herberg en zijn er daarvoor te weinig
middelen. Is de staatssecretaris het met mij eens dat dit op basis van vrijwilligheid
moet gebeuren? Waar blijven de revolutionaire plannen op basis waarvan een
ieder die hier naar zijn mening onder moet vallen ook een plek in de herberg
krijgt?Staatssecretaris Rutte:Het systeem van de wet voorziet erin dat wij proberen om gemeenten meer
bevoegdheden, ruimte en mogelijkheden te geven om tot maatwerk te komen. In
dit specifieke geval gaat het om het risico van afglijden van mensen die in
een moeilijke positie verkeren. De gemeente kan besluiten om gebruik te maken
van de mogelijkheid van bijstand in natura, waarmee verder afglijden voorkomen
kan worden. U beweert dat mensen zich hiervan zullen afwenden. Ik ben er echter
van overtuigd dat gemeenten, altijd in samenwerking met zorginstellingen,
een verstandige afweging zullen maken en een integraal pakket tot stand zullen
brengen voor deze mensen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Zijn die plekken in de herberg er? Bent u, als liberaal, niet van mening
dat men zelf die afwegingen moet kunnen maken en daarmee moet instemmen? De
hulpverlening zegt altijd dat het niet werkt als mensen die er zo slecht voorstaan
tegen hun zin gedwongen worden om bijstand in natura en hulp te accepteren.Staatssecretaris Rutte:Ik stel vast dat ook mevrouw Van Gent steeds meer gecharmeerd lijkt te
raken van het idee, maar dat zij zich nog wat zorgen maakt over de randvoorwaarden.
Ten aanzien daarvan kan ik misschien haar zorg wegnemen door aan te geven
dat de gemeenten gebruik van het instrument kunnen maken, in samenhang met
budgettaire mogelijkheden. Zij kunnen in samenwerking met zorginstellingen
een goed pakket samenstellen. In die context kan de gemeente besluiten om
van dit instrument gebruik te maken, waarmee kwetsbare mensen worden geholpen.
Daarin moeten wij elkaar toch kunnen vinden.De voorzitter:Ik zie dat er iets moois tot stand komt tussen u beiden. Ik geef mevrouw
Van Gent een laatste gelegenheid om op dit punt te reageren.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik ben daar nog niet helemaal van overtuigd. Mijn vraag blijft
wel of de staatssecretaris dan ook van mening is dat het met instemming van
betrokkenen moet. Ik heb op dat punt een voorstel ingediend.Staatssecretaris Rutte:Dat voorstel neem ik niet over. Ik vind dat gemeenten de mogelijkheid
moeten hebben om het in bijzondere omstandigheden en in bijzondere
gevallen ook zonder toestemming van betrokkenen te doen, namelijk als het
niet toekennen van bijstand in natura zou leiden tot een verder maatschappelijk
afglijden. Ik ben het daarbij met u eens dat het natuurlijk verstandig is
om dat altijd in de door ons hier beschreven context te doen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Als er sprake is van bijstand in natura, is er dan wel de garantie dat
de bijstandsgerechtigde maandelijks, hetzij in natura, hetzij in een combinatie
van geld en goederen, blijft beschikken over de volledige bijstandsuitkering?
Ook als je eten, kleding en dergelijke verstrekt, dan nog blijft er altijd
behoefte aan zakgeld bestaan. Kortom, blijft hij of zij de volledige uitkering
krijgen, hetzij in natura, hetzij in geld?Staatssecretaris Rutte:Op dit punt is de wet helder. Ik heb de precieze wettekst nu niet voor
me liggen, maar de wet is naar mijn mening volstrekt helder. Als je bijstand
in natura verstrekt, ben je bezig met maatwerk voor betrokkene, maar uiteraard
binnen het vigerende stelsel van waar mensen recht hebben.Mevrouw Van Gent verzoekt de regering in haar motie op stuk nr. 79 om
tijdens het Najaarsoverleg met werkgevers en werknemers te komen tot ambitieuze
en sluitende afspraken over de inschakeling van bijstandsgerechtigden door
het bedrijfsleven. Er lag een vergelijkbare motie van de heer Van der Vlies.
Ik heb naar aanleiding van die motie bevestigd dat ik de gedachte sympathiek
vind en dat ik begrijp waar die vandaan komt, maar ik heb gevraagd om mij
niet te dwingen om dit op de agenda van een overleg te zetten. Het is een
agenda die in samenhang tot stand komt en er wordt tijdens het Najaarsoverleg
ook over andere thema's gesproken. Het doel van de motie is wellicht beter
gediend door een andersoortig overleg.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De staatssecretaris zegt dat hij de gedachte achter de motie sympathiek
vindt? Wat betekent "sympathiek"? Waar kan ik nu op rekenen? Komt dit nu wel
of niet op de agenda van het Najaarsoverleg?Staatssecretaris Rutte:Ik doe de suggestie om mij daar niet toe te dwingen. Ik kan een motie
wel naast mij neerleggen of anders uitvoeren, maar ik verzoek de Kamer om
dat niet zo richtinggevend uit te spreken. Zij kan wel van mij aannemen dat
wij er uiteraard alles aan zullen doen om dit belangrijke thema ook in deze
kringen goed op de agenda te houden. Ik heb in eerste termijn al gesproken
over het werk van de commissie-Westerlaken en andere lopende initiatieven
om mensen die in bijzonder moeilijke omstandigheden zitten, op de arbeidsmarkt
aan de slag te helpen. Ik vraag u eigenlijk om het een beetje aan ons over
te laten, om ons te laten uitzoeken waar de agendering van dit thema het meeste
effect zal hebben. Ik weet niet zeker of het doel het beste gediend wordt
als men ons zo richtinggevend dwingt om het te agenderen voor het Najaarsoverleg.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Het is mij toch niet concreet genoeg. Ik handhaaf mijn motie
op stuk nr. 79.Staatssecretaris Rutte:Ik kom te spreken over de motie op stuk nr. 80 van mevrouw Van Gent over
het geven van een baangarantie aan de huidige groep I/D'ers en WIW'ers. Ik
ontraad de Kamer de aanvaarding van deze motie. Wij hebben in het debat al
uitvoerig stilgestaan bij de reden waarom ik de aanvaarding van deze motie
ontraad. Ik zal dat omwille van de tijd niet herhalen.Voorzitter. Ik zal later nog ingaan op de amendementen, maar ik wil nu
al ingaan op de amendementen op de stukken nrs. 63 en 64 van mevrouw Noorman-den
Uyl en de heer Bakker over de ombudscommissie en de verordening cliëntenparticipatie.
Ik pak die nu omdat de heer Bakker daar in zijn bijdrage bijzondere aandacht
voor heeft gevraagd. Kort en goed, ook om redenen die al genoemd zijn in eerste
termijn, ik wil de motie van mevrouw Noorman en de heer Bakker over de cliëntenparticipatie
overnemen mits wij met elkaar kunnen afspreken dat dan het amendement over
de ombudscommissie wordt ingetrokken. Ik maak mij namelijk grote zorgen over
de dubbeling die zich zal voordoen in die ombudsfunctie. Ik had overigens
het gevoel dat de heer Bakker in zijn inbreng al enige sympathie voor mijn
standpunt kon opbrengen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik kan dat een graadje minder. In de toelichting op het amendement staat
dat het heel goed mogelijk is om deze ombudsfunctie met de bestaande ombudsfuncties
in elkaar te schuiven. Het gaat er mij niet om iets aparts te ontwikkelen.
Het kan ook een regionale commissie zijn. Dat is interessant voor kleine gemeenten.
De gemeenten hebben al een ombudsfunctie. Ik heb oog voor het argument van
de staatssecretaris. Daar is echter al in voorzien.Staatssecretaris Rutte:Wij kunnen elkaar niet onmiddellijk vinden op dit punt. Wij kunnen afspreken
om bij de evaluatie te bezien hoe een en ander zich op dit vlak ontwikkelt.
Mijn zorg is dat wij de gemeenten nu niet alleen richtinggevend voorschrijven
hoe zij omgaan met cliëntenparticipatie en de verordening daaromtrent,
maar dat wij de gemeenten ook vergaand zaken opleggen inzake de ombudscommissie.
Ik vind dat ver gaan. Het systeem van de wet zou op zichzelf voldoende vertrouwen
moeten geven dat de gemeenten waar nodig voorzieningen treffen. Mijn concrete
vraag aan mevrouw Noorman is om, conform haar amendement op stuk nr. 64, gewoon
van start te gaan met de verordening cliëntenparticipatie maar de ombudscommissie
niet aan het geheel toe te voegen. Als wij die afspraak kunnen maken, ben
ik geneigd het amendement op stuk nr. 64 over te nemen. Anders moeten wij
beide amendementen in stemming laten komen en kijken wat de Kamer doet.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat lijkt mij een heel goed idee. De essentie van de motie is het systeem
van de "second opinion". De gemeente neemt de beslissing. De cliënt heeft
de gelegenheid, zonder een zware bezwaarprocedure in gang te zetten, de vraag
voor te leggen of die beslissing redelijk is. Wij spraken zo-even over de
alleenstaande ouders die in een gemeente wonen waar B en W zegt dat zij toch
aan het werk moeten. Die mensen krijgen zo de kans hun verhaal ergens neer
te leggen. Dat past ook in de filosofie van de wet.Staatssecretaris Rutte:Ik ben het daar niet ten principale mee oneens. Ik maak mij echter zorgen
dat wij zo tot een dubbele, extra bureaucrati sche last komen
voor de gemeenten. Daarom doe ik een beroep op mevrouw Noorman om de zaak
in stappen te volbrengen. Wij stellen gezamenlijk vast dat er goede grond
is, richtinggevende uitspraken te doen over de cliëntenparticipatie.
Bij de ombudsfunctie moeten wij aanzien hoe een en ander zich in de praktijk
ontwikkelt. Dat vormt ook onderdeel van de evaluatie. Dan kan vastgesteld
worden of het nodig is een specifieke regeling te treffen. Mijn pleidooi is
om het ene amendement in de tekst te verwerken en het andere amendement in
te trekken. Dat doet niets af aan de argumentatie van mevrouw Noorman. Daar
ben ik het ten principale niet mee oneens. Het gaat mij om de dubbele belasting
voor de gemeenten. Dat gaat bovendien in tegen het algemene systeem dat wij
proberen in te voeren.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Cliëntenparticipatie is iets anders. Mijn eerste gedachte was de
"second opinion", die bij een reeks van situaties relevant is. Ik realiseerde
mij vervolgens dat er al ombudsfuncties zijn en dat het doodzonde is om iets
dubbel te doen. Ik heb er dan ook één club van gemaakt, die
zowel de "second opinion" als de ombudsfunctie doet, waarbij de gemeente de
vorm kan bepalen en de functie samen kan laten gaan met een reeds bestaande
functie. Regelvrijer kan men het zich niet voorstellen! Ik snap dan ook niet
dat de staatssecretaris zich tegen de functie verzet. Voor de vorm verzet
hij zich tegen vormgeving. Dat past niet bij zijn liberale aard.Staatssecretaris Rutte:Dat laatste moet ik ontkennen. Die interpretatie klopt niet. Laten wij
beide amendementen maar in stemming brengen. Mijn advies is dan een amendement
wel en het andere amendement niet te aan te nemen.De heer Bakker (D66):Ik heb in mijn termijn aangegeven begrip te hebben voor de bezwaren omtrent
de dubbeling bij het amendement op stuk nr. 64. Mij staat bij dat de gemeenten
al een ombudsfunctie hebben: afzonderlijk, gezamenlijk of bij de Nationale
ombudsman. Als daar reeds een ombudsfunctie ligt en het recht op een "second
opinion" daar ondergebracht kan worden, zijn de bezwaren van de staatssecretaris
ondervangen en de gedachten van mevrouw Noorman gediend.Staatssecretaris Rutte:Misschien dat deze gedachte op die manier te verwezenlijken is. Ik zal
proberen hierop aan het einde van deze termijn te reageren. Anders krijgt
de Kamer nog een schriftelijke reactie.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Heb ik het goed begrepen dat de staatssecretaris het amendement
op stuk nr. 63 ontraadt en het oordeel over het amendement op stuk nr. 64
aan de Kamer overlaat?Staatssecretaris Rutte:Dat is inderdaad het geval. Aanvankelijk was mijn gedachte dat ik het
amendement op stuk nr. 64 kon overnemen omdat het amendement op stuk nr. 63
werd ingetrokken. Nu is het precies wat u zegt.Nu de certificering van reïntegratiebedrijven. Ik zou daar niet verder
in willen gaan dan nu het geval is. BOREA doet goed werk, maar de Arbo-wetgeving
schrijft een verplichte aansluiting van bedrijven bij Arbo-diensten voor en
daarin zit een behoorlijk verschil met de reïntegratiebedrijven. Ik ben
het eens met hen die zeggen dat de certificering met gezwinde spoed verder
moet gaan, maar ik wil de Kamer ontraden om politieke uitspraken te doen over
structuur of richting hiervan.De heer Bakker vroeg hoe het zit met de onvolkomenheden in het financieel
verdeelmodel en wat dit eventueel betekent voor artikel 12. Ik wees al eerder
op het risico van het verbinden van conclusies aan de simulatie die ik eind
vorige week heb toegestuurd, vanwege de mogelijke onvolledigheid. Artikel
12 vraagt echt meer dan het eenmalig overschrijden van de drempel in het risicomodel;
dat moet zich een aantal jaren voordoen en ik verwacht niet dat het simulatiemodel
op zo'n manier werkt. Wel willen wij een en ander betrekken bij de discussie
in het komende voorjaar over het financieel verdeelmodel; wij zullen dan nagaan
of verdere stappen gerechtvaardigd zijn.Ook zijn er vragen gesteld over de uit- en aanbesteding. Ik zeg de Kamer
toe dat de drempel van € 100.000 in het systeem zal worden ingebouwd.
Het verzoek in de motie-Bruls op stuk nr. 81 over de evaluatie van de uitbesteding
neem ik graag over.De voorzitter:Het overnemen van het verzoek in een motie betekent dat die motie overbodig
wordt. Mijnheer Bruls, het is goed gebruik in dit huis dat die motie dan wordt
ingetrokken.De heer Bruls (CDA):Voorzitter. Ik wil dit overwegen. Voorlopig wil ik haar nog in stemming
laten brengen.De voorzitter:Ik zou het toch zeker in overweging nemen om de motie in te trekken, want
het is goed gebruik om een verzoek in een motie dat door de regering wordt
overgenomen, niet nogmaals door de Tweede Kamer uit te laten spreken.De heer Bruls (CDA):Dan zal ik mijn bedoeling nog even duidelijk maken. Het zou mij helpen
als de staatssecretaris erkent dat de evaluatie open moet zijn in die zin,
dat we kunnen bezien hoe we verder moeten gaan met de uit- en aanbesteding.Staatssecretaris Rutte:Ik neem de motie over zoals zij is er ligt. Als u toevoegt dat dit uw
bedoeling is, dan is dat een onderdeel van de Handelingen. Ik verzet mij niet
tegen een dergelijke interpretatie.De heer Bruls (CDA):Dan kan ik mijn motie intrekken.De voorzitter:Aangezien de motie-Bruls c.s. (28870, nr. 81) is ingetrokken, maakt zij
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Weekers (VVD):De staatssecretaris geeft aan dat hij de motie overneemt en dat hetgeen
de heer Bruls heeft gezegd, onderdeel uitmaakt van de Handelingen. Ik wijs
erop dat hetgeen ik over de motie gezegd heb, ook onderdeel van de Handelingen
uitmaakt. Ik kies voor de structuur van de wet en wat mij betreft wordt de
wet over twee jaar niet heroverwogen op dit punt.Staatssecretaris Rutte:Ik heb een toezegging gedaan over de drempel van € 100.000 en
de motie is overgenomen. Het derde element dat de heer Weekers aan de orde
stelde, betrof het verlengen van de periode van één jaar naar
drie jaar voor het ombouwen van de gemeentelijke organisaties.
Ik heb het nummer van dat amendement niet bij de hand, maar dat amendement
neem ik over.De voorzitter:Het amendement-Bruls c.s. (28960, nr. 12) is overgenomen.Staatssecretaris Rutte:Er zijn ook opmerkingen gemaakt over het persoonlijk reïntegratiebudget.
Ik ben verzocht om een toezegging om de ontwikkeling te volgen bij gemeenten
die gebruik maken van deze bevoegdheid. Ik doe die toezegging graag. Ik zeg
u toe dat ik de werking van het persoonlijk reïntegratiebudget in de
praktijk zal volgen en zal nagaan welke lessen daaruit geleerd kunnen worden.
Ook het onder de aandacht brengen bij gemeenten van de mogelijkheden die de
wet biedt ten aanzien van het aanpakken van principiële werkweigeraars
zal onderdeel uitmaken van het invoeringstraject.De heer Bruls heeft gesproken over sociale zekerheid en arbeidsmarkt.
Hij meende dat ik wat verbaasd opkeek toen hij de hoop uitsprak dat die combinatie
ook in de toekomst gemaakt wordt. Ik kan hem zeggen dat hij geen verbazing
maar blijdschap bij mij zag. Wij kennen elkaar nog niet zo lang dus de reacties
kunnen verkeerd geïnterpreteerd worden. Ik was blij omdat minister De
Geus en ik zoveel mogelijk proberen om het vangnet van de sociale zekerheid
en het activeren van de arbeidsmarkt op elkaar te laten aansluiten. Dat streven
is terug te vinden in onze portefeuilleverdeling.De heer Bruls heeft gevraagd naar het toezicht op de doeltreffendheid
van de wet en de doelstellingen. Doelstellingen van de wet zijn allereerst
de inkomenswaarborg en de reïntegratie. Gisteren hebben wij deze doelstellingen
in cijfers geconcretiseerd: 5% minder uitkeringslasten en 25% meer uitstroom
uit de bijstand door reïntegratietrajecten. Om die doelstellingen waar
te maken is het noodzakelijk dat de doeltreffendheid van de wet en van het
systeem goed is. De onderliggende "drijvers" van de doelstellingen moeten
in dat verband worden gerealiseerd. De inspecteur-generaal refereert hieraan
in zijn brief in het kader van het vormgeven van handhaving en fraudebestrijding
en het omgaan door gemeenten met reïntegratie. Hiernaar wordt thematisch
onderzoek gedaan, maar dat zal nooit leiden tot op individueel gemeentelijk
niveau herleidbare rapportages. Het onderzoek zal inzicht geven in de doeltreffendheid
van het systeem van de wet, wat verder gaat dan het uitsluitend vaststellen
of de doelstellingen worden gerealiseerd. Het gaat er ook om of de drijvers
doen wat zij moeten doen.De heer Bruls (CDA):Voorzitter. Het is al laat en het wordt nog iets later. Dit is echter
een belangrijk punt, hoewel wij het nu niet helemaal kunnen uitdiscussiëren.
Ik wil in dit verband nog eens wijzen op het amendement van de heer Weekers,
die de informatievoorziening in de wet wil borgen. Zelfs als de staatssecretaris
dit amendement zou overnemen of als de Kamer het in meerderheid zou aanvaarden,
is dat natuurlijk nog niet voldoende. Om het draagvlak bij gemeenten te vergroten
is het van belang om hierover bij voorbaat goede afspraken te maken. Zo kan
de vrees worden weggenomen dat de IWI elke maand langskomt om van alles en
nog wat te vragen omdat iemand in Den Haag denkt dat te moeten weten. In het
licht van de wetsgeschiedenis is dit niet zo'n kiese zin, maar de staatssecretaris
begrijpt ongetwijfeld wat ik bedoel.Staatssecretaris Rutte:Zeker. De beide amendementen van de heer Weekers hebben daarop betrekking.
Het amendement op stuk nr. 12 – in dit geval van de wet en niet van
de invoeringswet – betreft de verordening voor de bestrijding van misbruik
en dat op stuk nr. 45 gaat over een dergelijk beleidsplan. Wat wordt gevraagd
in dit tweede amendement, zijn wij overigens al voornemens in onze contacten
met de VNG. Ik ontraad deze amendementen niet, maar omdat het voor een groot
deel al gebeurt dan wel in het systeem van de wet zit, laat ik het oordeel
over aan de Kamer.De heer Bruls (CDA):De Kamer zal zich daarover moeten uitspreken. De staatssecretaris zal
dan toch iets moeten afspreken met de gemeenten om de vrees die leeft weg
te nemen. Daarnaast verzoek ik staatssecretaris om duidelijkheid te geven
over wat voor informatie het dan gaat.Staatssecretaris Rutte:Hierover is al veel geschreven en de brief van de inspecteur-generaal
is ook helder. Er kan alleen worden beschikt over tot op individueel gemeentelijk
niveau herleidbare gegevens als de gemeente een beroep doet op het noodfonds,
dan wel er aanwijzingen zijn voor een groteske foute uitvoering van de wet.
Een signaal daarvoor zou een plotselinge verdubbeling van het aantal bijstandsgerechtigden
kunnen zijn. In dat geval kan er op gemeentelijk niveau onderzoek worden gedaan.
In alle andere gevallen is er sprake van thematisch of andersoortig onderzoek
dat uiteindelijk niet leidt tot op individueel gemeentelijk niveau herleidbare
gegevens. In zijn amendementen pleit de heer Weekers voor het laten opstellen
van een handhavingsarrangement. Ik heb er vertrouwen in dat het systeem van
de wet daar al voor zorgt, dus het oordeel over dit amendement laat ik aan
de Kamer. Ik ben er niet op tegen dat dit nog eens expliciet in de wet wordt
genoemd, maar ik ga het ook niet aanraden, omdat ik vertrouw op het systeem
van de wet. Het oordeel hierover laat ik aan de Kamer. Hetzelfde geldt voor
het andere amendement, maar om een andere reden, namelijk dat wij al voornemens
zijn dit te doen. Met de Vereniging van Nederlandse gemeenten gaan wij vanzelfsprekend
in overleg over de kaders waarbinnen wij met elkaar tot afspraken komen. Ik
begrijp heel goed dat de Kamer zich zorgen maakt over de vraag wie er in de
toekomst aan de kant van de regering "aan de knoppen draait" en daaromtrent
enige borging in de wet wil hebben. Dat kan een reden zijn voor de Kamer om
het amendement aan te nemen en daarom laat ik het oordeel daarover aan de
Kamer.De motie over de inperking ex ante van 15 naar 10 heb ik reeds overgenomen.
In zijn desbetreffende motie stelt de heer Bruls voor de meeneemregeling te
verruimen tot drie jaar, zodat gemeenten uiteindelijk zo'n 75% kunnen opbouwen.
Ik heb er op zichzelf genomen geen bezwaar tegen om de meeneemregeling iets
ruimer te interpreteren, maar tegen deze concrete vorm maak ik bezwaar, omdat
de gemeenten daardoor moeten bijhouden welke overschotten in welke jaren zijn
ontstaan en welk deel daarvan mag worden meegeno men. Dat levert
dus twee, drie of maximaal vier verschillende budgetten per jaar op. Vervolgens
moet de gemeente administreren welke uitgaven zijn gedaan ten laste van elk
van die budgetten en hoeveel daarvan weer overblijft. Dat voorstel levert
extra administratie op, met een lastige rekenregel. Daar willen wij juist
vanaf. Ik doe een ander voorstel, waarbij geen sprake is van de opbouw van
driemaal 25% naar 75%. In plaats daarvan stel ik voor, te bepalen dat maximaal
50% kan worden meegenomen. In de huidige regeling ligt dat percentage op 25.
Dit betekent een verdubbeling en dat biedt gemeenten een aanzienlijke verruiming.
In het eerste jaar is het zelfs aantrekkelijker dan het voorstel van de heer
Bruls en daarmee wordt de enorme administratieve lastendruk voorkomen. Ik
geef u dit constructieve voorstel in overweging, om uw amendement aan te passen.De voorzitter:Het is een motie.Staatssecretaris Rutte:Volgens mij is het een amendement.De voorzitter:Ik zie dat stuk nummer 82 een motie is.De heer Bruls (CDA):Voorzitter...De voorzitter:De staatssecretaris mag u dit in overweging geven, maar u hoeft het niet
te doen.De heer Van der Vlies (SGP):De staatssecretaris geeft de heer Bruls, en daarmee de Kamer, in overweging
om in het wetsvoorstel een verandering aan te brengen op het punt van het
percentage.Staatssecretaris Rutte:Ik zeg het verkeerd. Het is een motie, want deze materie is geregeld bij
AMvB. Ik zeg dan ook meteen toe, dat ik deze motie overneem. Ik zie dat de
heer Bruls nog twijfelt, maar ik mag niet uitlokken en het is al laat.De heer Bruls (CDA):Ik heb geen twijfel, maar kunt u mij schriftelijk uitleggen hoe u dit
precies ziet, hoe men het rekenkundig moet doen en wat het allemaal betekent?
Volgens mij is dit redelijk eenvoudig te administreren.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Ik heb zojuist alle argumenten genoemd, maar die kan ik de
Kamer ook nog schriftelijk mededelen. Is het dan in de procedure mogelijk
dat de heer Bruls de motie herziet?De voorzitter:Ik neem aan dat de algemene maatregel van bestuur later wordt geslagen,
dus u kunt voordien nog met elkaar overleggen over de hoofdlijnen daarvan.Staatssecretaris Rutte:Qua timing is dat niet handig, want wij moeten op tijd naar de Raad van
State. Ik zou het op prijs stellen dat de Kamer daarover een uitspraak doet
bij de stemmingen van dinsdag, als ik u dat in overweging mag geven.Er zijn ook vragen gesteld over de risico's van rechtsongelijkheid. Natuurlijk
is er in dit wetsvoorstel sprake van enige beleidsruimte bij gemeenten, maar
de kern van de zaak, dat wil zeggen de inkomenswaarborg en andere belangrijke
aspecten, is volstrekt helder in de wet geborgd. Tegen degenen die daarover
zorgen hebben zeg ik: voor een deel is het nu al het geval en voor een deel
zal het ook in de toekomst het geval zijn. Waar ik gisteren sprak over inspirerend
werken op elkaar, betrof dat zeker niet de inkomstenkant, maar wel de vraag
hoe de gemeenten omgaan met de vrijheid in het werkdeel en in de reïntegratiemogelijkheden
die de wet straks biedt.Dan kom ik nu op de invoering. Juist in de huidige periode, waarin de
economie het moeilijk heeft en gemeenten er alles aan proberen te doen om
mensen zo goed mogelijk voorbereid te houden op de arbeidsmarkt en hun een
plek op die arbeidsmarkt te bieden als dat ook maar enigszins mogelijk is,
hoop ik dat deze wet op 1 januari 2004 van kracht kan worden en dat wij daarmee
niet een jaar langer moeten wachten. Dat zou werkelijk betekenen dat gemeenten
nog een jaar langer opgesloten zitten in de knellende banden van de huidige
I/D-, WIW- en ABW-regelgeving. Door de fasering die in de invoeringswet is
voorzien, meen ik de gemeenten vergaand tegemoet te komen op het punt van
de ICT-aanpassingen. Daar is nu een behoorlijke verruiming in aangebracht.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Waarom is het nodig om de 100%-budgettering en al die zaken ook direct
in te dienen, terwijl de ontschotting in de reïntegratie toch per 1 januari
ingezet kan worden? Niet alle elementen die ik in mijn betoog heb genoemd,
hoeven toch per 1 januari ingevoerd te worden?Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Het zou vanuit de rijksoverheid bekeken onverstandig zijn
om de gemeenten volledige vrijheid te geven in de besteding van reïntegratiegelden
en de controle daarop los te laten, terwijl voor de inkomstenwaarborg en het
stimuleren van mensen om werk te vinden nog steeds het huidige, niet op stimulering
gerichte declaratiestelsel geldt. Ik zie duidelijk een link tussen enerzijds
de vrijheid op het punt van de reïntegratie en anderzijds het volledig
budgetteren van de gemeenten. Ik ben het met mevrouw Huizinga eens dat de
overgangsproblematiek voor de gemeenten in het begin minimaal moet worden
gehouden, zodat ook de creativiteit op gang kan komen. Die is er al, maar
moet nog meer ruimte krijgen. Mijn voorstel is dan ook om voor de aspecten
die vaak leiden tot ICT-aanpassingen – dit speelt vooral op het gebied
van rechten en plichten – een aanzienlijk rustiger tijdpad te kiezen
en gemeenten de kans te geven daar maximaal twaalf maanden langer over te
doen.Een vraag betrof weduwen en de gelden voor niet-uitkeringsgerechtigden
en ANW'ers. Voor hen geldt dat later nog een keer specifiek wordt gekeken
hoe de versleuteling van het werkdeel zit. Wij hebben daar gisteren over gesproken
en ik heb mijn verwachting uitgesproken dat dit zeer waarschijnlijk niet zal
leiden tot een andere verdeling van de werkdeelgelden. Wij komen hier echter
op terug en er is contact over met de VNG. Ik heb de Kamer geadviseerd om
de motie over de certificering van reïntegratiebedrijven niet aan te
nemen. Toch ben ik het in algemene zin volstrekt eens met de indiener en met
de opmerkingen die anderen hebben gemaakt: het is van belang dat deze markt
zich verder vormt en dat de certificering verder wordt voortgezet, maar ik
pleit tegen zo'n strikte regeling.Voorts zijn er vragen gesteld over reïntegratiebedrijven, de effectieve
bestrijding van fraude en het handhavingsbeleid. Er is eerder een amendement-
of een motie-Verburg aangenomen die het ministerie nu aan het
uitvoeren is. Er wordt nu ook voor gezorgd dat signalen vanuit de reïntegratiebedrijven
dat mensen niet meewerken eveneens worden meegenomen bij de beoordeling van
de uitkeringen. Daar wordt aan gewerkt, maar ik beschouw dit als een aanmoediging
om daar met gezwinde spoed mee door te gaan.Ik ben het met de heer Varela eens dat het van belang is om snel met nieuwe
werklozen aan de slag te gaan. Wij hebben eerder gesproken over de sluitende
aanpak en over de vraag of je dat nu wel of niet dwingend in de wet moet opnemen.
Het is evident dat het van groot belang is om snel aan de slag te gaan met
mensen die net werkloos zijn geworden en die nog een korte afstand tot de
arbeidsmarkt hebben. Ik zeg er meteen bij dat het eveneens van groot belang
is om mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt snel op te pakken,
omdat daar een langere uitkeringsafhankelijkheid dreigt als je er niet alles
aan doet om mensen toch weer snel perspectief op de arbeidsmarkt te bieden.
Een gemeente heeft er belang bij om mensen in verschillende situaties evenwichtig
te bedienen en haar pakket aan mogelijkheden en de gesprekken met de cliënt
daarop af te stemmen.Over het prestatiecontract hebben wij gisteren uitvoerig gesproken. In
de directe aansturingsrelatie die de minister of staatssecretaris met de ZBO's
binnen het SUWI-stelsel hebben, wordt uiteraard zeer nauwkeurig gekeken of
de afgesproken zaken ook daadwerkelijk materialiseren. Er worden stevige gesprekken
gevoerd als dat niet zo is. Ik heb echter gisteren ook begrip gevraagd voor
het feit dat het SUWI-stelsel in opbouw is. Er zijn alle aanwijzingen voor
dat de opbouw goed verloopt en waar nodig nu ook wordt versneld.Ik ben de Kamer nog enkele antwoorden schuldig. Ik zou terugkomen op de
cliëntenparticipatie. Ik zou laten bekijken hoe het zit met ombudscommissies
in gemeenten, de second opinion via onderzoek en externe klachtvoorziening
in de vorm van een onafhankelijke ombudsfunctie die jaarlijks een openbare
rapportage uitbrengt aan de gemeenteraad. Deze versterken de positie van de
cliënt. Ik ben het eens met de heer Bakker en mevrouw Noorman dat dit
belangrijk is. Ik denk ook dat gemeenten in dat opzicht goed bezig zijn.De positie van de cliënt is in deze wet al veel explicieter gemarkeerd
en verankerd dan in de oude Algemene bestandswet. Gemeenten dragen zorg voor
realisatie en vormgeving van cliëntenparticipatie en moeten cliënten
en hun vertegenwoordigers bij de uitvoering van de wet betrekken. Ik heb al
iets gezegd over het amendement-Noorman-den Uyl/Bakker inzake cliëntenparticipatie.
Ik meen dus dat het niet nodig is om daar extra vorm aan te geven door aannemen
van het amendement op nr. 63. Het invoeren van een second opinion en een ombudsfunctie
alleen voor de WWB veroorzaakt een verdubbeling van de ombudsfunctie. Daarom
is dat amendement overbodig. Gemeenten ontwikkelen als autonome overheid eigen
beleid ten aanzien van de participatie. Ik wacht even af of dit antwoord reden
is tot het intrekken van de amendementen. Allebei de amendementen kunnen ook
gewoon in stemming worden gebracht. Mijn verzoek was echter om het ene in
te trekken. Dan kan ik het andere overnemen. Dat zou iets schelen in de stemmingslijst
van volgende week.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat is eerlijk gezegd mijn minste zorg.Cliëntenparticipatie is echt heel wat anders. Het is belangrijk dat
dit er is. Daarom is het prettig dat u positief staat tegenover het amendement
van de heer Bakker en mij. Er zijn echter nog heel veel gemeenten die niets
doen aan second opinion en de ombudsfunctie. Juist in het kader van deze wet
is die dubbelfunctie erg belangrijk. Het biedt ook de gemeenteraad de mogelijkheid
om één keer per jaar op basis van de geobjectiveerde rapportage
zicht te krijgen op het functioneren van de gemeente bij de toepassing van
de WWB. Omdat er zulke ver strekkende belangen van individuen die weinig weerwoord
hebben bij zijn betrokken, levert dit door de transparantie een bijdrage aan
een goede uitvoering. Ik verzoek u om te overwegen om u niet te verzetten
tegen dit amendement, al vindt u het nu niet nodig.Staatssecretaris Rutte:Ik vind dat wij moeten voorkomen dat wij de gemeentelijke uitvoering in
het begin al te veel te belasten. Ik geef toe dat het op zichzelf twee onderscheiden
thema's zijn die raakvlakken hebben. Het amendement over de cliëntenparticipatie
lijkt mij op dit moment urgenter dan het andere amendement. Ik wil afspreken
dat wij de gemeentelijke uitvoering goed zullen volgen en dat wij alsnog stappen
zetten als dit nodig mocht blijken. Ik geef u in overweging om op grond van
deze argumenten het ene amendement in te trekken en het andere in de wet te
verankeren.Ik was ook nog een antwoord schuldig op de vraag over de tienermoeders.
Op grond van de jurisprudentie heeft het kind van een tienermoeder recht op
algemene bijstand. Deze jurisprudentie blijft van kracht. De artikelen uit
de oude Algemene bijstandswet waarop de jurisprudentie is gebaseerd, zijn
ongewijzigd overgenomen in dit wetsvoorstel. Ik denk daarom dat het amendement
kan worden ingetrokken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik trek het amendement op nr. 40 in.De voorzitter:Het amendement-Noorman-den Uyl (28870, nr. 40) is ingetrokken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter. Ik wil het schema van de staatssecretaris niet verstoren,
maar ik heb samen met mevrouw Van Gent nog een ander amendement over tienermoeders
ingediend. Dat gaat over het recht op kinderopvang voor tienermoeders die
zelf geen recht op bijstand hebben.Staatssecretaris Rutte:Ik kom er dadelijk nog wel op terug, want ik zal nog een aantal amendementen
bespreken.De heer Van der Vlies heeft nog gesproken over gewetensbezwaarden. Toepassing
van het criterium algemeen geaccepteerde arbeid is natuurlijk altijd afhankelijk
van een individuele afweging van omstandigheden. Er is nooit een beroep op
gewetensbezwaren gehonoreerd zonder dat er goed was gekeken naar de bijkomende
omstandigheden, zoals de moeite die de betrokkene heeft gedaan om tijdig een
andere baan te vinden of werkloosheid te vermijden, de eventuele kansen om
in de nabije toekomst een andere baan te vinden etc. Natuurlijk moet er ook
bekeken worden of de betrokkene zelf al het mogelijke heeft gedaan
om het conflict te voorkomen. Uiteindelijk moet het oordeel van de gemeente
hierbij een belangrijke rol spelen; dat staat in deze wet dan ook centraal.
Een eventueel beroep op gewetensbezwaren kan nu en wat mij betreft ook straks
slechts bij uitzondering worden gehonoreerd, en alleen op basis van de genoemde
individuele afweging. Ik kan me ook moeilijk voorstellen hoe de door de heer
Van der Vlies gewenste regeling er precies uit zou moeten zien, want een limitatieve
opsomming van gewetensbezwaren ligt niet voor de hand, terwijl een open formulering
veel te veel uitvoeringslasten voor gemeenten met zich mee zou brengen, omdat
zij die dan zelf zouden moeten invullen.Mevrouw Van Gent heeft in dit verband verzocht, met voorbeelden duidelijk
te maken in welke uitzonderingssituaties een beroep op gewetensbezwaren gehonoreerd
zou kunnen worden. Ik merk op dat aan voorbeelden geen rechten kunnen worden
ontleend. Met andere woorden, het blijft de gemeente die de afweging maakt
en beoordeelt of de betrokkene in dit verband zelf een conflict had kunnen
voorkomen. Uit de jurisprudentie kan ik het voorbeeld noemen van een Jehova
getuige die geen carnavalsartikelen hoefde te verkopen. En meer dan eens is
de wens van een moeder om borstvoeding te kunnen geven erkend als grond om
aangeboden arbeid niet te hoeven accepteren. Het zijn voorbeelden uit 1984
en 1985, ik kan de nummers van deze uitspraken desgewenst verstrekken.De heer Van der Vlies (SGP):Ik beoog met mijn amendement natuurlijk om ingeval van een eventueel conflict
de bijstandsgerechtigde enig recht van spreken te geven. Daar gaat het gewoon
om en ik kan me nog altijd niet voorstellen welk bezwaar hier nu aan zou kleven.
Natuurlijk zal het een uitzondering blijven; ik heb geen lange lijst van voorbeelden
uit de praktijk, maar het is niet uit te sluiten, zoals ik met enkele voorbeelden
heb aangetoond.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Op zichzelf kunnen de gemeenten dit desgewenst doen. Dit heb
ik al eerder aangegeven en het staat overigens ook al in de memorie van toelichting,
onder het kopje gewetensbezwaren. Het amendement van de heer Van der Vlies
gaat verder dan de huidige regeling voor passende arbeid. En in de wet is
reeds geregeld dat er bij het opleggen van deelnemen aan algemeen geaccepteerde
arbeid rekening moet worden gehouden met gewetensbezwaren. Gewetensbezwaren
worden ook nu slechts bij uitzondering als grond voor het weigeren van passende
arbeid gehonoreerd. Ik begrijp heel goed waarom de heer Van der Vlies hieraan
hecht, maar mijn zorg is dat dit zal leiden tot heel veel beroep- en bezwaarschriften,
terwijl de regeling zich nu een goede plek in de uitvoering door de gemeente
begint te veroveren.De heer Van der Vlies (SGP):Maar, voorzitter, gaat de staatssecretaris er nu niet aan voorbij dat
het een van de doelstellingen van de wet is, het begrip "passende arbeid"
te verlaten en een ruimer begrip te introduceren waar belanghebbenden minder
gemakkelijk omheen kunnen? Dit verruimt natuurlijk het gebied waarom het hierbij
gaat en het zou gemakkelijker tot een conflict kunnen leiden. Ik heb het voorbeeld
van de conducteur op de tram en dat van een portier bij een casino genoemd.
In mijn gedachte zou een bijstandsgerechtigde dit werk moeten kunnen afwijzen,
waarmee overigens de verplichting om te solliciteren en zich beschikbaar te
houden voor werk niet wegvalt.Staatssecretaris Rutte:Mijn bezwaar tegen het amendement is vooral gelegen in de extra administratieve
uitvoeringslast en de beroep- en bezwaarschriften. Naar mijn overtuiging is
in de wet al geregeld dat bij het opleggen van deelname aan die algemeen geaccepteerde
arbeid rekening gehouden moet worden met gewetensbezwaren. Met de verruiming
van het begrip "passende arbeid" zijn niet opeens de mogelijkheden verruimd.
Zo interpreteer ik de teksten althans.De heer Van der Vlies (SGP):Waar is dat citaat te vinden? Als ik het gevonden zou hebben, zou ik natuurlijk
geen amendement hebben ingediend.Staatssecretaris Rutte:Aan de mensen die mij al dagen zeer goed ondersteunen, vraag ik om daar
even naar te kijken.Er zijn verschillende amendementen ingediend over lang-laag. Ik ben tegen
een verruiming naar drie jaar. Ik wil vasthouden aan vijf jaar.De heer De Wit (SP):Ik heb al tweemaal gevraagd hoe het zit met artikel 36, lid 1, onder d.
Krijgt iemand de langdurigheidstoeslag na vijf of na zes jaar?Staatssecretaris Rutte:Na vijf jaar.De heer De Wit (SP):Onder d staat dat iemand eerst vijf jaar moet voldoen aan de criteria
en vervolgens na twaalf maanden de toeslag krijgt.Staatssecretaris Rutte:Ik gaf u net antwoord.De heer De Wit (SP):Waarom staat onderdeel d er dan in?Staatssecretaris Rutte:Dat is een andere vraag, die ik straks zal beantwoorden.Het amendement op stuk nr. 33 over de voorhangprocedure zou ik graag overnemen.De voorzitter:Het amendement-Bruls (28870, nr. 33) is overgenomen.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Gisteren hebben wij al enkele woorden gewijd aan het amendement
op stuk nr. 34 over het voorlopig verslag. Ik moet dit amendement stevig ontraden.
Ik wil geen badinerende woorden als "zelfbescherming van de Kamer" gebruiken.
Er is wel het grote risico dat ik het op de gehaktdag in mei makkelijker krijg
dan andere bewindspersonen, simpelweg omdat ik de Kamer niet de informatie
kan geven die zij verlangt. Het probleem is ook niet opgelost als het amendement
een jaar later zou ingaan. De informatie is er dan nog steeds niet. Het geeft
ook allerlei problemen bij de meeneemregeling en bij het ombouwen van de reïntegratiebedrijven.
Ik doe een klemmend beroep op de heer Bruls om het amendement in te trekken.
Anders hoop ik dat het in ieder geval niet wordt aangenomen. Ik voeg nog toe
dat het verslag zelf zeer beperkt van omvang is en veel kleiner dan de huidige
kwartaaldeclaratie. Ik ontraad aanvaarding van het amendement op stuk nr. 60. De discussie
over het recht op kinderopvang behoort naar mijn overtuiging niet bij de behandeling
van dit wetsvoorstel thuis, maar bij de bespreking van de WBK die waarschijnlijk
nog dit jaar in de Kamer behandeld wordt. Het amendement geeft een sterke
beperking aan de beleidsvrijheid van gemeenten voor reïntegratie en past
dan ook niet in deze wetssystematiek. De betrokken groep heeft geen arbeidsplicht
en krijgt dan wel een recht dat andere groepen niet hebben, hetgeen ook wat
merkwaardig zou zijn.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mag ik u dan in overweging geven dat u of uw rechtsvoorganger nog geen
anderhalf jaar geleden een circulaire aan de gemeenten heeft gestuurd waarin
is aangegeven dat deze categorie in aanmerking komt voor de COA-regeling?
Dus het is staand beleid. Ik heb dat staand beleid middels mijn amendement
willen continueren. De thuiswonenden tienermoeder gaat niet naar school omdat
er geen opvang is.Staatssecretaris Rutte:De gemeente heeft en houdt die beleidsvrijheid. Dus dat verandert niet.
U wilt het nu evenwel als een expliciet recht in de wet opnemen. Mijns inziens
verzet het systeem van de wet zich ertegen. Dat aspect behoort juist in de
WBK-discussie thuis. Het is dus niet zozeer dat ik onsympathiek sta tegenover
wat u zegt, het is veeleer de vraag of je het in deze wet moet regelen. Dat
laatste zou ik sterk willen ontraden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Verder zou ik nog graag een reactie krijgen van de staatssecretaris op
mijn amendement over de Wajong.Staatssecretaris Rutte:Onder welk nummer is dat ingediend?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik was in de veronderstelling dat het vanmiddag is ingediend, maar ik
heb het eerlijk gezegd nog niet gezien. In ieder geval heb ik het in eerste
termijn wel uitvoerig toegelicht. Ik kan dat nog wel herhalen.De voorzitter:Heeft u het amendement echt ingediend?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik dacht van wel, maar ik zie het hier niet voor mij.De voorzitter:Dan stel ik voor dat u het amendement alsnog indient, waarna de staatssecretaris
er schriftelijk op kan reageren. Het is niet de bedoeling dat u hier even
mondeling gaat toelichten wat u eventueel zou willen wijzigen aan het wetsvoorstel.Staatssecretaris Rutte:Ik zal daar dan inderdaad schriftelijk op reageren.Voorzitter. Ik ben de heer De Wit nog het volgende antwoord schuldig:
het is na vijf jaar voor het eerst en daarna op grond van artikel 36, lid
1, onder d, ieder jaar weer.Dan meen ik hiermee alle vragen te hebben beantwoord.De heer Van der Vlies (SGP):De staatssecretaris heeft mij een kwartiertje geleden in het vooruitzicht
gesteld dat hij nog nader in zou gaan op mijn vraag over waar ik de bepaling
over de gewetensbezwaarden kan terugvinden in de wet.Staatssecretaris Rutte:Dat staat in de memorie van toelichting op artikel 6, om precies te zien
op pagina 35 van de Tweede-Kamerversie. Ik citeer: "Ook worden werkzaamheden
uitgesloten die ingaan tegen de integriteit van de persoon, zoals werkzaamheden
die gewetensbezwaren oproepen."De heer Van der Vlies (SGP):In de memorie van toelichting staat het wel, maar in de wetstekst dus
niet. Ik heb in mijn tweede termijn een beschouwing gehouden over het begrip
"integriteit" en het wetsvoorstel zelf. In dat verband heb ik aangegeven dat
er nog iets tussen gaapt. Er wordt nog iets aan toegevoegd.De voorzitter:Omwille van de tijd stel ik voor dat de staatssecretaris op dit punt ingaat
in zijn schriftelijke beantwoording nog voor de stemmingen, zodat hierover
helderheid komt. Dat is ook voor de wetsgeschiedenis van belang.De heer De Wit (SP):Gehoord de uitleg van de staatssecretaris over lid 1, onder d, trek ik
mijn amendement op stuk nr. 67 in.De voorzitter:Het amendement-De Wit/De Ruiter (28870, nr. 67) is ingetrokken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Inmiddels ben ik erachter dat de amendementen zijn ingediend, en wel onder
de nrs. 77 en 78. De staatssecretaris heeft daar niet op gereageerd.Staatssecretaris Rutte:Het amendement op stuk nr. 77 betreft personen van 18, 19 of 20 jaar die
in een inrichting verblijven. Het amendement is overbodig, omdat de gemeenten
dit al kunnen doen. De uitsluiting van artikel 13, lid 2, van de wet Werk
en bijstand geldt alleen voor algemene bijstand.Ook het amendement op stuk nr. 78 is overbodig. In de toelichting staat
dat het niet mogelijk is om voor mensen met een Wajong-uitkering onderwijs
te betalen, maar dat is wel mogelijk uit hoofde van bijzondere bijstand. Naar
mijn overtuiging moet het in de uitvoering ter beoordeling worden gelaten
van gemeenten of de bijzondere bijstand hier ook voor moet worden benut.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik ben blij met deze toelichting. Mijn ervaring in het land is anders.
Uw toezegging vormt nu onderdeel van de wetsgeschiedenis.De voorzitter:Trekt u uw amendementen in?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja, want zij zijn overbodig geworden. Ik heb gevraagd om toepassing van
bijstand in de kosten van onderwijs, maar de staatssecretaris zegt dat het
wel mag.De voorzitter:De amendementen-Noorman-den Uyl (28870, nrs. 77 en 78) zijn ingetrokken.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor om dinsdag te stemmen over de amendementen, de wetsvoorstellen
en de moties.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:Ik bedank in het bijzonder de medewerkers van de Stenografische dienst,
de Bodedienst, het Restaurantbedrijf en de Griffie, die wederom
deze week tot na 24.00 uur hebben moeten doorwerken om de Wet werk en bijstand
op tijd in het Staatsblad te krijgen. Ik dank ook de collega's voor hun inbreng,
vanzelfsprekend de staatssecretaris voor zijn beantwoording en de medewerkers
van het departement voor hun ondersteuning.Sluiting 0.25 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-5029-5080.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl