Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van ruimere regels met betrekking tot de openingstijden van winkels (Winkeltijdenwet) (24226)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 2567-2591

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-11-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 33, pagina 2567-2591

30-11-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24226Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen (24458), en over: - de motie-Rabbae over een afdrachtkorting volwaardig deeltijdwerk (24458, nr. 10); - de motie-Van Dijke over de financiële ondersteuning van de zorgtaak voor kinderen (24458, nr. 11)Pagina 2591-2591
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Infrastructuurfonds voor het jaar 1996 (24400 A)Pagina 2598-2598
Behandeling van: het verslag van een op 16 november 1995 gehouden algemeen overleg over het ArbobesluitPagina 2601-2605
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Regels omtrent de vaststelling van maximumprijzen voor geneesmiddelen (Wet geneesmiddelenprijzen) (24266)Pagina 2542-2561
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels omtrent de vaststelling van maximumprijzen voor geneesmiddelen (Wet geneesmiddelenprijzen) (24266)Pagina 2596-2596
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XII (Ministerie van Verkeer en Waterstaat) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24307)Pagina 2598-2598
33ste vergadering; 30 november 1995Pagina 2541-2541
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 1996 (24400 XII).Pagina 2597-2598
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van ruimere regels met betrekking tot de openingstijden van winkels (Winkeltijdenwet) (24226)Pagina 2567-2591
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en enige andere wetten in verband met afschaffing van verzekeraarsbudgettering ten aanzien van de kosten van AWBZ-verstrekkingen (24429), en over: - de motie-Van Boxtel/Oudkerk over reservevorming van sociale zorgverzekeraars (24429, nr. 7)Pagina 2596-2597
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Waterschapswet in verband met een verruiming van de beleidsvrijheid van gemeenten en waterschappen met betrekking tot het kwijtschelden van belastingschulden (24158), en over: - de motie-Klein Molekamp over ruimte voor het gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid (24158, nr. 7); - de motie-Poppe over de financiële consequenties voor gemeenten van het kwijtscheldingsbeleid (24158, nr. 8) en één andere motiePagina 2594-2594
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Infrastructuurfonds voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24312)Pagina 2598-2598
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Invoeging van een nieuw artikel 3b van de Ziekenfondswet (24475)Pagina 2593-2593
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Coördinatiewet sociale verzekering en de Werkloosheidswet (franchise Werkloosheidswet) (24483); - het wetsvoorstel Wijziging van de Huisvestingswet (provinciale toets toewijzingscriteria voor woonruimte veilig stellen) (24486); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren en enige andere wetten (aanvulling van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren met onder meer de onderwerpen omvang van de taak, arbeidstijd, vakantie en verlof (24220) en één ander voorstelPagina 2541-2542
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van ruimere regels met betrekking tot de openingstijden van winkels (Winkeltijdenwet) (24226)Pagina 2606-2627
Stemmingen over tien moties, ingediend bij de behandeling van de begroting van Verkeer en Waterstaat, te weten: - de motie-Leers over de gemeenschappelijke personeelsdienst wegvervoer (GPDW) (24400 XII, nr. 15); - de motie-Van Gijzel/Van Heemst over onderscheid in de fiscale behandeling van diverse soorten verkeer (24400 XII, nr. 16); - de motie-Rosenmöller over de prijsverhouding openbaar vervoer/auto (24400 XII, nr. 18) en zeven andere motiesPagina 2598-2600
Regeling van werkzaamheden (donderdag 30 november 1995)Pagina 2567-2567
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Ziekenfondswet en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten in verband met de uitbreiding van de personele werkingssfeer van de Ziekenfondswet met een bepaalde categorie van AOW-gerechtigden alsmede de samenstelling van de Ziekenfondsraad (24093)Pagina 2601-2601
Stemmingen over drie moties, ingediend in het wetgevingsoverleg over diverse aanpassingen van de Ziekenfondswet en de evaluatie van de Wet-Van Otterloo, te weten: - de motie-De Jong over een uitgewerkt voorstel over diverse knelpunten vóór 1 maart 1996 (24093, 24460, 24475, nr. 16); - de motie-Verkerk c.s. over de ziektekostenverzekering voor 65-jarigen met een partner (24093, 24460, 24475, nr. 17); - de motie-Verkerk c.s. over de ziektekostenverzekering voor 65-jarige alleenstaanden (24093, 24460, 24475, nr. 18)Pagina 2593-2593
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Tijdelijke regeling houdende beperking van de inkomensgevolgen door de toepassing van het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium voor personen in bepaalde leeftijdscategorieën (Tijdelijke wet beperking inkomensgevolgen nieuw arbeidsongeschiktheidscriterium) (24484)Pagina 2593-2594
Stemmingen over zes moties, ingediend in het nota-overleg over het Meerjarenprogramma infrastructuur en transport, te weten: - de motie-Van Heemst c.s. over een werkvoorraad van uitvoeringsgerede projecten (24403, nr. 3); - de motie-Van Heemst c.s. over het doelgroepengebruik van rijkswegen (24403, nr. 4); - de motie-Van Heemst over de corridorstudie A2 (24403, nr. 5) en drie andere motiesPagina 2600-2600
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, de Ziektewet en enkele andere wetten in verband met loondoorbetaling door de werkgever bij ziekte van de werknemer (Wet uitbreiding loondoorbetalingsplicht bij ziekte) (24439), en over: - de motie-Rosenmöller over risicoselectie (24439, nr. 16); - de motie-Van Middelkoop over de overgangstermijn (24439, nr. 18) en één andere motiePagina 2594-2596
Stemmingen in verband met het voorstel van wet van de leden Reitsma en Biesheuvel tot wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (invoering woonkostenaftrek) (24438)Pagina 2593-2593
Stemmingen over vijf moties, ingediend in het nota-overleg over het Tweede tactisch pakket Investeringsprogramma spoorweginfrastructuur, te weten: - de gewijzigde motie-Reitsma over aanleg van de Hanzespoorlijn (24407, nr. 9); - de motie-Verbugt c.s. over aanleg van de Zuiderzeespoorlijn (24407, nr. 5); - de motie-Verbugt c.s. over de spoorlijn Nijmegen-Venlo-Roermond (24407, nr. 6) en twee andere motiesPagina 2600-2601
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Ziekenfondswet en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten in verband met de uitbreiding van de personele werkingssfeer van de Ziekenfondswet met een bepaalde categorie van AOW-gerechtigden alsmede de samenstelling van de Ziekenfondsraad (24093)Pagina 2591-2593
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Provinciewet en de Wet op de motorrijtuigenbelasting 1994 in verband met verruiming van het provinciale belastinggebied (24272)Pagina 2561-2567
Regeling van werkzaamheden (donderdag 30 november 1995)Pagina 2591-2591
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellenPagina 2627-2628

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 124 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Vaststelling van ruimere regels met betrekking tot de openingstijden
van winkels (Winkeltijdenwet) (24226).
 
 
 
 
 
 (Zie vergadering van 23 november 1995.)
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt hervat.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Het is een extra groot genoegen dat ik hier vanmiddag mijn
antwoord in eerste termijn mag geven ten aanzien van een wetsvoorstel dat
niet alleen in de Kamer, maar ook daarbuiten onderwerp is van heftige discussies.
Het laatste is te begrijpen.
 
 Ik geef even de volgorde in de beantwoording aan, opdat de afgevaardigden
daarmee rekening kunnen houden in hun interventies. Eerst
bespreek ik de uitgangspunten van het wetsvoorstel en de inhoud van het wetsvoorstel,
daarna komt het hele thema van de behoefte van de consument aan de orde. Dan
gaan wij het hebben over het thema ondernemingskeuze, ten aanzien van het
nachtregime en de zondagsrust. Daarna komt de zondag aan de orde. Vervolgens
bespreek ik de economische effecten en de werkgelegenheidseffecten. Ten slotte
is er nog een groot aantal andere thema's, zoals de handhaving en de ontwikkeling
van een distributienetwerk.
 
 Naar aanleiding van datgene wat de heer Smits in zijn bijdrage zei, zal
ik beginnen met nog eens duidelijk te maken waarop dit wetsvoorstel gebaseerd
is. Het wetsvoorstel is gebaseerd op een bepaalde ontwikkeling in de samenleving.
In de memorie van toelichting is dat regelmatig aangeduid met het thema van
een toenemende mate van pluriformiteit, zowel qua gezinssamenstelling als
qua leef- en arbeidspatronen. Ik begreep dat daar enige verduidelijking bij
nodig was, gegeven de wijze waarop de heer Smits zich daarover uitte.
 
 Voorzitter! Het aantal éénpersoonshuishoudens groeit gestaag.
In 1970 bestond nog slechts 17% van alle huishoudens uit éénpersoonshuishoudens
en nu bestaat bijna een derde van alle huishoudens uit één persoon.
Die groei zet zich volgens de verwachtingen van het Sociaal en cultureel planbureau
voort.
 
 In dezelfde periode steeg de arbeidsparticipatie van vrouwen van nog geen
30% tot meer dan 55%. Je ziet dan ook dat ook in méérpersoonshuishoudens
steeds vaker wordt gezocht naar andere, op maat gesneden combinaties van verdien-
en zorgtaken. De Emancipatieraad spreekt hierbij van een verschuiving van
het traditionele kostwinnershuishouden van twee partners, waarbij de ene partner
is vrijgesteld van zorgtaken en de ander van het verrichten van betaalde arbeid,
naar huishoudens bestaande uit werknemers met zorgtaken. Ruimere werktijden
vergemakkelijken in de ogen van de raad de herverdeling van taken, omdat ook
voltijd werkende mannen na het werk boodschappen kunnen doen voor hun gezin.
Verder is het zo dat van de multiculturele samenleving steeds meer grote groepen
allochtonen deel uitmaken die van origine een, in de tijd gezien, ruimer winkelpatroon
kennen.
 
 Winkelgedrag en behoefte aan openstelling van winkels is niet meer eenduidig.
Wij moeten de detailhandel in staat stellen daarop in te spelen en de vrijheid
te hebben de openstellingstijden aan te passen aan de behoefte van de consument,
zoals dat in alle andere sectoren van het bedrijfsleven ook gebruikelijk is,
ook in sectoren waar man en vrouw de zaak runnen, zoals in de horeca.
 
 De huidige wetgeving vormt daarvoor een beperking, voorzitter. Daarin
wordt van bovenaf een keurslijf voor openingstijden van winkels aangereikt
en deze wetgeving is een van de meest restrictieve binnen de Europese Unie.
Ook daarom is een regeerakkoord gesloten, waarvan de volgende tekst deel uitmaakt:
om moderne arbeids- en leefpatronen niet in de weg te staan, worden de restricties
in de Winkelsluitingswet sterk verminderd. Dit wetsvoorstel voorziet hierin,
voorzitter.
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 Voorzitter! De minister zegt dat de wet die wij op dit moment kennen in
Nederland, een van de meest restrictieve in Europa is. Ik betwist dat, want
als je kijkt naar het aantal effectieve openstellingsuren, dan blijkt dat
in andere landen aanzienlijk lager te liggen.
 
 Voorts zegt de minister dat wij het patroon van de winkelopenstellingen
moeten aanpassen aan het ritme van anders samengestelde gezinnen, enz. Dit,
terwijl je de tendens waarneemt dat de gemiddelde Nederlander aanzienlijk
minder gaat werken. Ik heb er best begrip voor dat de minister zegt: de samenlevingspatronen
worden wat anders, wat complexer en daar moet je als consument op kunnen inspelen.
Ook wij hebben gezegd: een zekere flexibilisering door de week is akkoord.
Maar de medaille heeft een keerzijde: de positie van de kleine zelfstandige
ondernemer. Daar hoor ik de minister niet over.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Daar kom ik nog over te spreken. Ik denk echter dat de heer
Smits één hardnekkig misverstand in het leven houdt, namelijk
daar waar het betreft het verschil tussen feitelijke openingstijden en de
ruimte die de wet biedt voor ondernemers om daar gebruik van te maken. De
wet waar wij het hier over hebben, is een wet die het aantal uren regelt dat
winkels open mogen zijn. In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
en ook in de antwoorden die later zijn gegeven, is uitgebreid gedocumenteerd
dat Nederland – in dezen na Duitsland komende – een van de meest
restrictieve regimes heeft binnen heel Europa.
 
 Het is vervolgens aan ondernemers om gebruik te maken van de mogelijkheden
die de wet biedt. Dat is – daar kom ik straks nog over te spreken –
het andere misverstand, als zou het zo zijn dat dit wetsvoorstel een impliciete
oproep inhoudt aan ondernemers, vanuit een normatieve opvatting van de overheid,
om maar zoveel mogelijk uren geopend te zijn. Wat je nu juist ziet –
dat is dat andere cijfer waar de heer Smits het over heeft – is dat
ook in landen als België en Frankrijk, waar de wet veel ruimere mogelijkheden
biedt, ondernemers daar maar in beperkte mate gebruik van maken, maar wel,
doordat er weinig restricties zijn, maximaal kunnen inspelen op de behoeften
van hun klanten, hun consumenten. Dat is waar het om gaat.
 
 Ik kom daarmee meteen op de vraag – ik kom er straks overigens nog
veel uitgebreider op terug – wat dit nu betekent voor de kleine zelfstandige
ondernemer. Ik wil daar twee opmerkingen over maken. In de eerste plaats zijn
er helemaal geen aanwijzingen dat er sprake zal zijn van een revolutionaire
stijging van de openingstijden van dat soort winkels. In die zin is het effect
bescheiden. In de tweede plaats stel ik ook een vraag: welke specifieke karakteristieken
hebben de personen die in de detailhandel als ondernemer werken ten opzichte
van andere sectoren, dat zij meer en als enigen beschermd moeten worden waar
het gaat om hun werktijden?
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 Als overheid dient u normatief op te treden in dezen. Dat doet u door
een zeer ruime marge te stellen waarbinnen de winkel open kan zijn. Het grootwinkel-
en filiaalbedrijf kan dat heel gemakkelijk invullen. De kleine zelfstandige
kan dat niet. In dat gat, zo is al aangekondigd door menige grootgrutter,
zal de zogenaamde buurtwinkel komen. Die concurreert dus de kleine zelfstandige
weg. Dat bezwaar heb ik keer op keer, zowel schriftelijk als in het debat
van vorige week, kenbaar gemaakt. Daarin, vind ik, schiet
deze wetgeving heel duidelijk te kort. Ik vind dat u als overheid een zekere
bescherming hoort te bieden aan de kleine zelfstandigen. U creëert ongelijke
concurrentiemogelijkheden voor mensen in eenzelfde detailhandelskolom.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Maar u heeft nog steeds mijn vraag niet beantwoord: waarom specifiek deze
groep? Ook in andere sectoren werken ondernemers in een familie-achtig bedrijf
met geen of één werknemers. Waarom moet deze groep wel worden
beschermd? Waarom moeten groepen in andere sectoren, zoals de horeca en de
landbouw, niet worden beschermd?
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 Omdat men in de horeca heel andere openingstijden kent. Dat is een volstrekt
andere zaak. Fysiek ben je aan beperkingen gebonden. Dat is het hele punt.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Er is nog een ander punt, het thema van de kleine zelfstandige ondernemer
ten opzichte van het grootwinkelbedrijf. Ik wil hierop graag straks terugkomen
aan de hand van cijfers en een internationale vergelijking.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Laten wij dat afspreken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Goed, voorzitter. Ik wil wel ingaan op twee zaken die in het debat zijn
aangevoerd. De minister zei dat wij op Duitsland na de meeste restricties
hebben ten aanzien van de winkeltijden. Wat is erop tegen om à la Duitsland,
dat pas de winkeltijden heeft vastgesteld, restricties overeind te houden
met de motieven die daarbij te leveren zouden zijn?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik merk op dat deze interruptie, die grondig is voorbereid en voorgedragen –
en dat is te prijzen – meer het karakter heeft van een tweede termijn.
Ik verzoek u enige beperkingen bij het interrumperen in acht te nemen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Zoals in eerste termijn zal ik dat ook nu zeker doen, voorzitter. Ik wil
nog op een tweede punt wijzen. Als de winkels slechts open moeten zijn op
de momenten dat de consument dat wil, heeft dat voor de ondernemer de consequentie
dat zijn sociale leven daarvan afhankelijk wordt gemaakt. Hierop heeft de
minister geen reactie kunnen formuleren.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik kom hierop nog terug. Eigenlijk heb ik al een antwoord gegeven. Ik
heb zojuist gewezen op het feitelijke gebruik dat ondernemers maken in de
context van een veel ruimer regime. Er is niet sprake van een explosieve stijging
van het aantal openingsuren. Er is veel meer spreiding. Naarmate een samenleving
gedifferentieerder wordt en andere behoeften heeft, vind ik het aan de wetgever
om niet alléén rekening te houden met de belangen van de desbetreffende
beroepsgroep, maar ook rekening te houden met de belangen van de personen
over wie wij in dit huis vaak met veel warmte spreken. Ook hun belangen moeten
worden meegewogen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Op dit punt ga ik helemaal mee met paars.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Daar houd ik u aan.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Het is prachtig dat wij die belangen gaan wegen, dat wij de belangen tegen
elkaar afwegen en dat wij een mix gaan zoeken. Maar ik constateer nu bij paars
dat de feitelijke uitwerking totaal doorslaat naar de andere kant.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik ben bezig met mijn antwoord in eerste termijn. U trekt al conclusies
nadat ik op ongeveer 5% van mijn betoog in eerste termijn ben. Ik zou het
op prijs stellen als ook u aan het einde van het debat conclusies wilde trekken.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! De minister noemt een aantal zaken op die gewijzigd zijn.
De minister vergeet te melden dat uit onderzoek blijkt dat een ruime meerderheid
van de consumenten en van het midden- en kleinbedrijf geen behoefte heeft
aan die verruiming. Waarom betrekt de minister dat er niet bij? Deze minister –
van D66, dus van het referendum – moet toch de oren en de ogen open
hebben voor de behoeften van mensen en de mening van mensen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wilt u uw vraag stellen en geen tussenbeschouwingen geven?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik begrijp dat de heer Poppe, die net een groot vertrouwen in de decentrale
democratie heeft uitgesproken, mij gaat steunen op de zondag, voorzitter!
 
 De uitgangspunten van het wetsvoorstel zijn dat wij de openstelling van
winkels binnen een aantal randvoorwaarden beschouwen als een kwestie van individuele
keuzes van ondernemers en dat wij proberen daarbinnen de marktwerking zoveel
mogelijk te stimuleren, zodanig dat de winkeltijden kunnen worden afgestemd
op de behoefte van de klanten. Eveneens als in andere sectoren wordt die keuzevrijheid
beperkt als er zwaarwegende belangen van publieke aard zijn die zich daartegen
verzetten. Dat is de ordenende rol waar een aantal afgevaardigden terecht
om gevraagd heeft, een rol die een overheid ook naar mijn mening in de samenleving
heeft.
 
 Met de Winkeltijdenwet krijgt de detaillist de mogelijkheid om tussen
6.00 uur 's ochtends en 22.00 uur 's avonds zijn openingstijden te kiezen.
Op zondag en na 22.00 uur zijn winkels in beginsel gesloten. Gemeenten kunnen
bepalen of lokale omstandigheden toestaan dat ook gedurende nachturen of op
zondag winkels geopend zijn. Ook dat misverstand wil ik dus weghalen. Het
kabinetsvoorstel impliceert niet dat winkels op zondag open zijn, het impliceert
dat winkels gesloten zijn, tenzij er op decentraal niveau op basis van afwegingen
die daar gelden wordt besloten om ze open te maken.
 
 Dat is de essentie van het wetsvoorstel. Het kiest voor een nieuwe aanpak.
Wij proberen niet langer vanuit de interessante, maar kleine wereld van Den
Haag een keurslijf te definiëren van opgelegde openingstijden, waarbij
het parlement eens in de zoveel jaar kan praten over een halfuurtje erbij
of eraf, maar wij creëren een breed kader waarbinnen openingstijden kunnen
worden gekozen. Dat hoort te gebeuren in een tijd dat er veel veranderingen
zijn, dat er veel differentiatie is.
 
 Ik realiseer mij dat het wetsvoorstel nogal wat emoties onder winkeliers
en winkelpersoneel heeft losgemaakt. Dat heeft deels te maken met het feit
dat de angst bestaat dat de winkels door dit wetsvoorstel gedwongen worden
om veel langer open te zijn. Die angst is niet terecht. In
de eerste plaats mag de winkel open zijn, er moet niets. De keuzevrijheid
van ondernemers komt de detailhandel naar mijn vaste overtuiging ten goede.
Zij zal voor een hogere welvaartsbeleving bij de consument zorgen. Het betekent
een baan voor een grotere groep werkzoekenden, met name laagopgeleide en onervaren
mensen. Voor allochtonen vergroot deze wet de kansen om als werknemer of als
ondernemer succes te hebben. Voor de participatie van vrouwen in het arbeidsproces
is het een positieve impuls.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 De minister spreekt over zijn overtuiging. Daar is niets mis mee, maar
het mag niet uitmonden in een soort marktfundamentalisme.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Dat ben ik volstrekt met u eens.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Is de vrijheid waar de minister van spreekt, niet een schijnvrijheid?
Als er twee winkels in een winkelcentrum zijn die hetzelfde verkopen en één
ervan blijft open – men regelt iets met de familie of kan het gewoon
betalen – heeft de andere winkel dan de vrijheid om kortere openingstijden
te hebben?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Heeft de heer Poppe wel eens op koopavonden door steden gelopen? Heeft
hij toen gekeken naar het openingspatroon van winkels? Kan het zijn dat hij
dezelfde observatie als ik heeft, namelijk dat sommige winkels open zijn en
andere dicht? Zou hij misschien ook de observatie hebben dat de winkels die
dicht zijn nog steeds op normale tijden open zijn, kortom dat ze niet ten
onder zijn gegaan?
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Dat heb ik gezien. Dat zijn zeer speciale winkels waarvan achter de horizon
misschien ergens een concurrent te vinden is. Bij mij in het dorp, pardon,
stad – ze worden boos als ik "dorp" zeg – zie ik dat de overgrote
meerderheid van de winkels open is, omdat ze open moeten zijn. Als ze dicht
gaan, lopen de klanten weg naar een ander. Vrijheid van opening verplicht
in een concurrentiesituatie tot open zijn. Is de minister het daar niet mee
eens?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Nee, daar ben ik het niet mee eens. Uit onderzoek dat is gedaan op basis
van eerdere verruimingen van de winkeltijden blijkt dat het heel goed mogelijk
is dat sommige winkels dicht zijn en andere open, zonder dat ze daaraan failliet
gaan. Ik kom daar overigens op terug, want dit is een thema waar veel meer
kanten aan zitten. Het heeft te maken met de concurrentie tussen het kleine,
zelfstandige bedrijf en het grootwinkelbedrijf.
 
 
 
 
 
 De heer Van Walsem (D66):
 
 De manier waarop de heer Poppe de gedwongen openheid definieert, betekent
dat elk uur dat een winkel in Nederland open is, gedwongen is.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik heb het antwoord op die vraag eigenlijk al in eerste termijn gegeven.
Het zijn de grootgrutters, de grootwinkelbedrijven in de winkelcentra die
bepalen wanneer de anderen open zijn en niet anders.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! De heer Poppe had het zojuist over de consumenten en de belangstelling
van consumenten voor ruimere winkeltijden. Hij suggereert dat tot de opening
van winkels het best bij meerderheid van stemmen door de Nederlandse bevolking
kan worden besloten, maar zo gaat het natuurlijk niet.
 
 Laten wij naar de cijfers kijken, genoemd in een aantal onderzoeken. Deze
onderzoeken dekken elkaar overigens niet in alle opzichten wat betreft de
conclusies, maar ze zijn toch interessant. Ik begin met het onderzoek van
de Consumentenbond onder zijn leden. Daaruit komt naar voren dat een meerderheid
voor verruiming van de winkeltijden is, waarbij zelfs 44% voor een ongelimiteerde
openstelling van winkels pleit. Vertaald naar het aantal Nederlanders praten
wij dan over 6,5 miljoen burgers. In een recente consumentenenquête
van het EIM wordt aangegeven dat 31% van de consumenten – dat zijn altijd
nog 4,5 mln. mensen – behoefte heeft aan langere openingstijden van
de winkels, 's avonds. Een percentage van 18, dus zo'n 2,7 miljoen mensen,
heeft behoefte aan koopzondagen. De trend is dus duidelijk: een groot deel
van de consumenten wil ruimere winkeltijden. Ik zeg dat nog eens nadrukkelijk
in de richting van de leden die volhouden dat vrijwel niemand behoefte heeft
aan verruiming van winkeltijden. Dat is gewoon niet zo! Het is ook niet nodig
om daarvoor een meerderheid van stemmen te hebben! Dit is nu iets dat niet
aan de kamerleden en ook niet aan mij is om te beslissen. Dat is de beslissing
van een individuele ondernemer. Er zijn ondernemers, mijnheer Poppe, die met
een paar duizend klanten als potentiële markt hun winkel succesvol kunnen
runnen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter!...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik vraag u om niet na iedere volzin van de minister een interruptie te
plaatsen, omdat dit de orde van zijn betoog verstoort. U heeft nog een tweede
termijn. Dit is – lichtelijk overdreven, maar dan begrijpen wij elkaar
goed – al de tiende keer in tien minuten dat u interrumpeert.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Terwijl ik niet wil overdrijven! Ik had een vraag, voorzitter, maar ik
bewaar die wel, want anders wordt het een beetje ingewikkeld.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dat lijkt mij uitstekend.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! De winkel van de heer Poppe dreigt permanent open te zijn
als wij zo doorgaan!
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! Nu lokt de minister het uit. De overheid moet waken voor eerlijke
handel – dat is de opzet van de wet – gelijke kansen en bescherming
van de arbeidstijden. Die opzet gooit de minister nu te grabbel. De minister
zegt dat een aantal mensen de winkels langer open wil laten en meer koopzondagen
wil. Van de mensen in de bijstand die ik ken, wil 100% een inkomensverhoging
van zeker 5% tot 10%! Het gaat dus om de bescherming. Deze bescherming reikt
verder dan alleen tot de mensen die in het MKB werken. Ik wijs ook op de bescherming
van het vrijwilligerswerk en van de sociale samenhang in de samenleving. Die
taak heeft de minister ook, maar door te roepen dat 44% van de mensen de winkels
langer open wil laten, gooit hij de opzet van de wet te grabbel. De overheid
moet dan juist andere belangen afwegen. Dat laat zij na. Daarom
is dat een vorm van marktfundamentalisme.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 De heer Poppe doet mij denken aan de heer Koekkoek. Deze riep op een gegeven
ogenblik: "Statistieken, mijnheer de voorzitter? Statistieken, daar heb ik
niets aan. Ik wil bewijzen horen." Ik noem de heer Poppe nu cijfers, op basis
van onderzoek. Daarmee onderbouwen wij ons beleid.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ja, maar een ruime meerderheid dus niet!
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 De verruiming van de regels voor de openstelling van winkels in de nieuwe
wet biedt de detailhandel allerlei nieuwe kansen. Zo kan aansluiting worden
gevonden bij de ontwikkeling van de wensen van consumenten, wat essentieel
is voor een verdere ontwikkeling van de detailhandel. Uitgaande van de wensen
van de klant worden door dit soort ontwikkelingen nieuwe winkelformules ontwikkeld.
Die zijn alleen maar met de verruiming mogelijk. Ik wijs bijvoorbeeld op de
ontwikkeling – daar zijn signalen van – dat in buurten waar veel
tweeverdieners wonen, winkels opkomen die open zijn rondom de tijd dat die
mensen nog thuis zijn, namelijk 's ochtends vroeg en 's avonds en verder niet.
De verruiming heeft volgens het CPB ook positieve gevolgen voor de bestedingen.
 
 Benutting van de geboden kansen vergt flexibiliteit van ondernemer en
personeel. Dat is niets nieuws. Als er één sector is die dat
weet, dan is het de detailhandel. De detailhandel weet dat als de klant verandert,
de winkel mee moet veranderen. De ondernemer – de heer Van Erp wees
erop dat hij daarvoor ondernemer is – zal op zakelijke wijze een ruimere
openstelling van winkels afwegen, want slechts wanneer hij behoefte bij klanten
aan andere winkeltijden ziet, zal hij bereid zijn om zijn winkel aan die tijden
aan te passen en alleen als er een gunstig kosten/baten-plaatje is. De wet
biedt daar alleen maar een wettelijk kader voor. De ondernemer zal het zelf
moeten doen. De heer Smits stelde in dit verband dat de laatste wijziging
van de Winkelsluitingswet nog onvoldoende uitgenut is. Ik ben van mening dat
die wel voldoende is gebruikt. De enige ontwikkeling die misschien niet tot
volle wasdom is gekomen, is die van de avondwinkels, maar dat is vooral vanwege
de aangekondigde nieuwe wet, waardoor men gewacht heeft met het ontplooien
van nieuwe activiteiten. In het kader van de zogenaamde "D'experimenten" –
het onderzoek dat is gedaan op basis van de eerdere verruimingen – is
ervaring opgedaan met ruimere winkeltijden. In die experimenten is gebleken
dat er geen overwegende bezwaren aan ruimere regels voor winkelopening verbonden
zijn.
 
 Ik wil hier nog eens heel duidelijk het volgende stellen. Ik verwacht
niet dat winkels extreem lange openingstijden te zien zullen geven; de praktijk
in landen met langere openingstijden wijst dat uit. Er treedt wel meer spreiding
op; dat is, denk ik, waar wij het over hebben. De feitelijke openingsduur
per week bedraagt in België 56 uur, in het Verenigd Koninkrijk 54 uur,
in Nederland 51 uur en in Duitsland 50 uur. Maar België en het Verenigd
Koninkrijk kennen daarbij veel ruimere openingstijdenregimes.
 
 Mevrouw Nijpels vroeg of er al gegevens beschikbaar zijn over de gevolgen
van de openstelling op zondag in het centrum van Amsterdam voor de omzet van
de detailhandel. Zulke gegevens zijn er nog niet; het is nog te kort geleden.
Wel zijn de eerste indicaties dat de deelnemende ondernemers zeer tevreden
zijn en dat ook de consumenten de openstelling buitengewoon op prijs stellen.
Dat loopt dus goed. Alleen kan ik de gevraagde gegevens niet geven.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 De minister zegt dat het alleen tot meer spreiding leidt; de winkels zelf
zijn niet langer open.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik heb mij iets zorgvuldiger uitgedrukt. Ik heb gezegd: het leidt niet
tot een revolutionaire, een gigantische toename van openingstijden. In de
sommen die wij hebben gemaakt op basis van inschattingen, is uitgegaan van
een gemiddelde verruiming van de openingstijden met 10%. Dat ligt ook ten
grondslag aan de sommen van het Centraal planbureau.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dat begrijp ik. Nu vraag ik mij af: is een grotere spreiding winst? Ik
heb in eerste termijn gezegd dat ik het geloof als u zegt dat u niet uit bent
op een 24-uurseconomie. Ik heb ook gezegd dat wij intussen wel bezig zijn
om elke belemmering op de weg daarheen te slechten. Hoe meer wij gaan spreiden,
hoe meer wij de 24 uren die per etmaal beschikbaar zijn, benutten. Met andere
woorden, hoe meer spreiding, hoe dichter wij komen bij de 24-uurseconomie.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik heb de wetgeving in een paar landen genoemd, en ik kan nog veel meer
landen noemen. Als je ziet welk feitelijk gebruik van die wetgeving wordt
gemaakt, kun je toch niet in redelijkheid beweren dat hier sprake is van een
regime dat leidt tot een 24-uurseconomie? Wat je ziet, is dat meer gespreid
gebruik zal worden gemaakt van de infrastructuur van het land. Want dat is
het andere verhaal: op deze manier spreiden wij het gebruik van de schaarse
ruimte die wij hebben, en de infrastructuur die op een aantal gebieden ook
schaars is, wat meer in de tijd. Dat heeft allerlei gunstige effecten, ook
voor het milieu; de heer Van Dijke heeft dat punt zelf aan de orde gesteld
en ik kom er nog uitgebreid over te spreken. In het wetsvoorstel wordt gesteld:
van 6.00 uur 's ochtends tot 22.00 uur 's avonds, en daarna niet, tenzij er
zwaarwegende argumenten zijn, door de decentrale overheid te beslissen; en
op zondag niet, tenzij. Over zo'n wetsvoorstel kun je toch niet in redelijkheid
beweren dat er een ongeremde drang naar een 24-uurseconomie uit blijkt?
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Ik heb het niet over een ongeremde drang gehad. Ik heb gezegd dat het
er naar op weg gaat. U geeft zelf aan dat het wetsvoorstel leidt tot meer
spreiding, en dat betekent dat wij meer uren van die 24 uur dan thans het
geval is, vol gaan maken. En dus kruipt u dichter toe naar wat wij een 24-uurseconomie
noemen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Maar dat komt omdat de samenleving van negen tot zes, die velen nog voor
ogen hebben, niet meer de realiteit is waarin veel mensen leven en willen
leven. Dat heb ik ook in de eerste plaats geprobeerd duidelijk te maken. Dat
is ook een realiteit.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dat erken ik, alleen is de vraag van belang of wij de ruimte nodig hebben
die u wenst te creëren in de wetgeving, of dat er, uit bepaalde motieven,
restricties nodig zijn. U zegt: liever geen restricties en
slechts node de restricties die ik heb aangegeven. Ik vind het redelijk om
tot een smallere ruimte te komen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik denk, nogmaals, dat er ook in die zin een misverstand is. Het gaat
hier vooral om bestuurlijke vragen. Waar leg je de verantwoordelijkheid om
ergens over te beslissen? En ik denk dat wij vooral van mening verschillen
over de vraag op welk niveau deze beslissing moet worden gelegd. U vindt dat
de centrale overheid moet bepalen wanneer de winkels open zijn. U vindt dat
er behalve zwaarwegende argumenten van openbare orde en veiligheid en diepgewortelde
culturele en religieuze gevoelens, ook nog andere argumenten zijn die bepalend
moeten zijn voor een discussie over de openingstijden van winkels. Dat is
echter niet het voorstel. In die zin is dit wetsvoorstel ook fundamenteel
anders van karakter dan de voorgaande wetsvoorstellen. Toen werd steeds geprobeerd
om vanuit Den Haag te bepalen wanneer de winkels open moesten zijn. In dit
wetsvoorstel is de filosofie anders. Wij hebben ons afgevraagd wat de randvoorwaarden
zijn die de centrale overheid moet stellen. Die randvoorwaarden hebben te
maken met openbare orde, veiligheid en met diepgewortelde gevoelens over met
name de zondag. Deze randvoorwaarden stellen wij scherp vast. Vervolgens is
het aan anderen, veel lager in de samenleving als ik het zo mag zeggen, zo
decentraal mogelijk, om te beslissen wat wijsheid is. Tussen 6.00 uur en 22.00
uur is het aan ondernemers om te beslissen of er voldoende klanten zijn om
geld te verdienen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! Het gaat om de taken van de overheid. Ik kom daar straks op
terug, maar ik heb nu eerst nog een ander punt. De minister moet niet doen
alsof wij voortdurend van het ene misverstand naar het andere hobbelen en
alsof de geachte kamerleden die het niet met hem eens zijn de wet niet goed
snappen. Wij snappen verdraaid goed wat er aan de hand is en op grond daarvan
komen wij ook tot onze bezwaren. Het is niet nodig dat de minister het voorstel
steeds verduidelijkt omdat hij meent dat de Kamer het niet goed snapt. Die
discussie wil ik vermijden. Wij snappen namelijk wel degelijk wat er aan de
hand is.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik vind dat u het wetsvoorstel geen recht doet door te zeggen dat de wet
condities schept voor een 24-uurseconomie. Het is mijn diepe overtuiging dat
wetten niet bepalen dat er een 24-uurseconomie komt, want die wordt door heel
andere factoren bepaald. Deze wet is bedoeld om ruimte te scheppen. Als ik
dat met een verkeerde toonzetting heb gezegd, dan bied ik daarvoor mijn excuses
aan. Dat was niet mijn bedoeling. Deze wet biedt burgers en lagere overheden
ruimte om maximaal gebruik te maken van en in te spelen op de diversiteit
die nu eenmaal eigen is aan deze samenleving. Onze samenleving wordt veel
meer dan in het verleden gekarakteriseerd door veranderende patronen. Mensen
richten hun werk anders in dan het klassieke patroon van 8.00 uur tot 18.00
uur of van 9.00 uur tot 17.00 uur. Dat geldt ook voor mensen buiten de detailhandel.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Alvorens verdere interrupties worden geplaatst, wil ik afspreken dat wij
elkaar in de interrupties niet met andere woorden herhalen. Wij dienen te
vermijden dat interrupties niet meer kunnen worden toegestaan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 Voorzitter! Ik heb laten vertellen dat er in Amsterdam een tussentijdse
meting is verricht. Daaruit is gebleken dat de grootwinkelbedrijven er wel
bij varen, maar dat de kleinere winkels hun omzet niet zien stijgen. De minister
zegt dat hem dat niet bekend is, maar het resultaat van deze meting is zelfs
in Amsterdam op de televisie uitgezonden. Daar kan de minister zich dus van
op de hoogte stellen. Is overigens zijn streven dat alleen het grootwinkelbedrijf
er wel bij vaart? De kleine winkels hoeven niet open te zijn, maar dan blijven
op zondag alleen de grootwinkelbedrijven als een soort toeristische attractie
over.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Als mevrouw Nijpels feiten over spreekt, zijn die mij niet
bekend. Wij blijven dit soort zaken volgen. Ook na inwerkingtreding zullen
wij deze wet regelmatig evalueren. Ik kijk inderdaad niet naar de lokale televisie
van Amsterdam. In dit vak heb ik überhaupt weinig tijd om televisie te
kijken. Wij zullen de ontwikkelingen goed volgen. Ik ga straks nader in op
de vermeende tegenstelling tussen grote en kleine winkels. Naar mijn mening
worden ontwikkelingen aan deze wet verbonden, die daar niet zoveel mee te
maken hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De minister wil dat de middenstander flexibel inspeelt op
de wensen van de consument. Waarom heeft hij dan niet voor 20.00 uur als limiet
gekozen?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Omdat, mijnheer Rabbae, ik juist niet vanuit Den Haag wil bepalen wat
de grenzen zijn. Ik wil een ruim kader scheppen waarbinnen ondernemers hun
eigen keuzes kunnen maken. Er zijn aanwijzingen dat de detailhandel zich feitelijk
zal richten op het "gat" dat er nu tussen 18.30 en 20.00 uur is. Als dat in
de praktijk gebeurt, heb ik daar volledig vrede mee. Ik verwacht dat eerlijk
gezegd ook. Maar ik heb net proberen te zeggen dat het mij daar niet om gaat.
Het wetsvoorstel behelst niet het regelen wanneer winkels open zijn. Het wetsvoorstel
probeert een ruim kader te scheppen. Daar gaat het over.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Als u dat verwacht, dan had het u gesierd en dan had u veel winkeliers
voor onzekerheidsproblemen kunnen behoeden door 20.00 uur aan te houden, waarbinnen
men flexibel open en dicht kan gaan.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Ik snap deze redenatie echt niet. Als het inderdaad zo zou
zijn dat het overgrote deel van de winkels tot 20.00 uur of 20.30 uur zijn
tijden zoekt, wat ik niet uitsluit, dan is het toch prachtig dat die wet een
grens stelt van 22.00 uur? Waarom zouden we ons daar dan zorgen over maken?
Stel dat er een paar winkels zijn die specifiek de wens hebben om tot 22.00
uur open te zijn, wat is er dan mis? Ik probeer steeds duidelijk te maken
dat ik met die wet niet te nauwe grenzen wil trekken, waar die ondernemers
dan steeds tegenaan lopen bij hun beslissingen. Creëer wat ruimte, heb
wat vertrouwen in de zakelijkheid, ook van de middenstand en de detailhandel.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Ik kan het voorbeeld van het incidentele winkeltje dat
later dan 20.00 uur open wil zijn, volgen. Ik vind alleen dat uw marge zeker
niet nauw is, omdat de meerderheid van de middenstand in Nederland niet langer
open wil zijn dan tot 20.00 uur. U zit dan precies op de reële grens.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Dan ligt daar dus inderdaad de grens, want ik vind dat ondernemers
er zijn voor hun klanten, zij het niet in extremis. Iedere ondernemer mag
daar zijn eigen beslissingen nemen. Ik ken heel veel zelfstandigen die zelf
ergens grenzen trekken en bepalen tot hoever zij actief willen zijn, ook ten
aanzien van de consequenties die dat heeft voor hun persoonlijke leven. Niet
iedere ondernemer blijft maar doorrennen als er nog een klant is. Er zijn
heel veel ondernemers die zelf ergens de grenzen trekken en zeggen: meer wil
ik niet, want ik wil mijn eigen leven op die manier inrichten. Dat is het
recht van iedere ondernemer, in iedere sector. De detailhandel, ook de kleine
detailhandel, is geen doel op zichzelf. Een winkel is er voor klanten. Als
de behoeften van het merendeel van de klanten veranderen, behoort een winkel
daarop te kunnen inspelen. Dat is in Nederland zo en dat is internationaal
zo. Nogmaals, mijnheer Rabbae, in zuidelijke landen maar ook al in België
en Frankrijk zijn de wettelijke bepalingen om winkels open te hebben, veel
ruimer. Als je die landen bezoekt, zie je dat de feitelijke openingstijden
zeker niet maximaal worden gebruikt. Ik heb die getallen net genoemd. Er is
dus meer ruimte, meer speling, meer diversiteit, zoals de hele samenleving
steeds meer diversiteit te zien geeft. Ik zeg dan: dat is nog leuk ook.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik stel voor dat we niet te veel naar het buitenland
kijken, want er zijn landen waar de winkels 24 uur open zijn en waar ook nog
kinderarbeid is. Laten we dus niet al te ver over de grens kijken. En als
we dan over die grens kijken, dan moeten we kijken naar de culturele verschillen.
De minister zal dan zien dat in de landen die hij noemt de fijnmazigheid van
het winkelbestand veel minder is dan hier. Dat is natuurlijk ook een groot
verschil.
 
 Ik zou het gewoon bij de Nederlandse situatie en de behoefte van de Nederlandse
mensen houden. Zij hebben behoefte aan vrije tijd om aan sport en recreatie
te doen en niet om 24 uur te pezen en op zondag uit te mogen hijgen om van
de stress af te komen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Wat was de vraag nu?
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 De vraag was: kijk niet over die grenzen; houd het bij Nederland. Want
als je over de grens kijkt, moet je er veel meer bijhalen, niet alleen wat
u toevallig voor de mond komt en wat voor uw redenering nuttig is. Mijn vraag
is: houd het bij de situatie zoals deze hier is, want het is een Nederlandse
wet.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Als ik thuis zo een vraag zou stellen, zou ik te horen krijgen dat het
een dienstbevel was, voorzitter!
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Ik zou het graag even willen hebben over het bestuurlijke
element in de keuze die de minister hier verdedigt. Je zou kunnen zeggen:
een stukje deregulering, een stukje flexibilisering en een stukje decentralisatie.
Ik heb vertrouwen in het gemeentebestuur. Dat is voor mij op zich buiten discussie.
Maar hoe is nu de doelstelling van de wet gewaarborgd als die ruim 600 gemeenten –
ik ben de tel een beetje kwijt, want er verandert dezer dagen weer het een
en ander – ieder hun eigen afweging gaan maken? De minister is toch
verantwoordelijk voor het halen van de doelstelling van de wet? Ik bedoel
de drie punten die ik zonet noemde. Ik herhaal deze niet, want dat zou de
voorzitter vervelend vinden, terecht trouwens.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Deze vraag wordt terecht gesteld. Dat element is ondergebracht
bij de gebieden waarvan wij van mening zijn dat specifieke lokale factoren
aanleiding kunnen zijn om af te wijken van hetgeen in de wet vanuit een centrale
ordeningstaak wordt geregeld. Nogmaals, in de wet is opgenomen dat winkels
dicht zijn van 22.00 uur 's avonds tot 6.00 uur 's morgens en op de zondag.
Dat is het uitgangspunt. Vervolgens moeten wij vaststellen – ik heb
het nu over de zondag – dat op basis van verschillen in de samenstelling
van de bevolking in sommige gemeenschappen in het land de zondag anders wordt
beleefd dan in andere delen van het land. Er kunnen dus situaties zijn waarin
het lokale bestuur tot een andere conclusie komt. Daarmee wordt diversiteit
gecreëerd, die recht doet aan regionale verschillen. Hetzelfde geldt
voor de regeling van 22.00 tot 6.00 uur. Ik denk dat er buiten de grote steden –
het is aan de lokale bestuurders om dat te beslissen – weinig aanleiding
is tot brede openstelling van winkels. Er zijn grote steden waar, vanwege
de samenstelling van de bevolking, ook van de groep werkenden, wel degelijk
behoefte is aan dat soort faciliteiten. Dat is bij uitstek een zaak van het
regionaal bestuur. Dat kan niet vanuit Den Haag besloten worden, omdat die
factoren niet kunnen worden afgewogen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Ik wil de zondag er buiten houden. De minister heeft gezegd
daar apart op in te zullen gaan. De minister weet dat dat voor mij een aangelegen
punt is.
 
 Kan de minister zijn redenering ook staande houden in de casus van de
grote stad met de randstedelijke kernen eromheen? Is een gemeenteraad van
een gemeente naast een grote stad, waar de winkels zo ruim mogelijk open gaan,
vrij in zijn afweging om de winkels in de betreffende gemeente dicht te laten?
Het is toch helder dat men, als het een kwestie van 2, 3 kilometer is, even
de fiets pakt en naar de stad rijdt? Ik zit zelf in zo'n situatie. Dat is
de minister niet onbekend, want wij wonen niet zo ver van elkaar. Zo werkt
dat.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 In Utrecht zijn er, op zeer bescheiden schaal, wat avondwinkels gekomen
en in de omgeving niet. Volgens mij heeft dat niet rechtstreeks negatieve
consequenties voor de middenstand in uw woonplaats.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Wij kunnen daarover "steggelen", maar het gaat in dit debat natuurlijk
niet over mijn woonplaats alleen. Ik weet dat de middenstand in mijn gemeente
er een slag anders over denkt. Ik denk dat dit een landelijk beeld vertegenwoordigt,
gezien hetgeen MKB-Nederland daarover heeft gezegd.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Uw stelling is dat mensen in woonplaatsen in een kring van 5 of 10 kilometer
afstand van de grote plaats 's avonds in de auto stappen of op de fiets om
daar nog hun boodschappen te doen. Dat is niet het beeld dat ik van die ontwikkeling
heb, maar ik sluit het ook niet geheel uit. De conclusie is dan dat er blijkbaar
grote behoefte aan is.
 
 
 
 
 
 De heer Van Walsem (D66):
 
 Voorzitter! Dat is het voordeel van de lokale democratie. Tijdens de behandeling
van de nota Ruimte voor regio's is ten aanzien van andere economische activiteiten
gesteld dat gemeentes in bovenlokaal verband met elkaar afspraken kunnen maken
over afstemming van economische activiteiten. De openstelling van winkels
op zondag en op andere tijden sluit daar naadloos op aan en kan dus worden
overgelaten aan de gemeentebesturen, die daarmee hun interlokaal overleg nog
meer inhoud kunnen geven.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Uiteindelijk moet er op lokaal niveau een afweging worden gemaakt. Ik
sluit niet uit dat er voor de plaatselijke middenstand in dorpen een zeker
negatief effect zal zijn. Dat is nu juist precies waar het om gaat. Er wordt
in de ene gemeenschap een andere afweging gemaakt tussen economische belangen
en religieus-culturele factoren dan in de andere. Dat is precies de strekking
van het wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 De heer Van Erp (VVD):
 
 Voorzitter! Deelt de minister mijn mening dat de argumenten die gebruikt
worden door de heer Van der Vlies en de heer Van Walsem en die ook wel een
beetje worden verdedigd door de minister, er nog meer voor pleiten die afweging
niet door de gemeente te laten maken, maar door de ondernemers?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Die mening deel ik niet met de heer Van Erp. Ik vind dat wij
in dit land respect moeten hebben voor minderheden. Daarom is het passend
dat op een gegeven moment de gemeenteraad de afweging kan maken tussen een
aantal belangen die in de lokale gemeenschap spelen. Die afweging kan niet
gemaakt worden als ik de heer Van Erp volg. Hij zegt: it's free for all. Je
krijgt dan situaties waarbij het heel moeilijk wordt om het proces nog te
beheersen. Ik zie dat vooralsnog niet gebeuren in de Nederlandse verhoudingen.
Gegeven de gevoeligheid van de thema's zou ik dat een erg riskante benadering
vinden.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik ondersteun de minister volledig op dit punt, hoewel vanuit
een ander invalshoek. Tijdens de behandeling van de begroting voor Economische
Zaken voor 1995 heb ik voorgesteld via een referendum de plaatselijke bevolking
uit te laten maken of de winkels al dan niet open mogen zijn op zondag. Pas
dan krijgen wij de gewenste differentiatie. Ik begrijp echter dat de minister
het woord referendum uit zijn terminologie heeft geschrapt. Kan hij dat uitleggen?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik kom nu op een terrein waarop ik niet zo ervaren ben. Zou het met lokale
referenda niet zo kunnen zijn dat niet een gemeentebestuur beslist, maar dat
het een referendum uitschrijft ter beslissing van een zaak? Het is opnieuw
niet aan de centrale overheid, te beslissen of een gemeente het middel van
een referendum gebruikt om zo een beslissing te nemen. Ik heb mij daarover
destijds positief uitgelaten. Ik doe dat opnieuw.
 
 
 
 
 
 De heer Van Erp (VVD):
 
 Ik stel voor dat de winkel het kiesbureau wordt voor dat referendum.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 En dan zetten wij de heer Van Erp achter de kassa.
 
 De heer Van Erp heeft met de heer Rabbae vragen gesteld over de openstelling
van publieke diensten. Dat was een zeer terechte vraag. Ook in het kabinet
hebben wij dat thema aan de orde gesteld, toen wij een discussie voerden over
de Winkeltijdenwet. Er vindt op het ogenblik een inventarisatie plaats van
behoefte en mogelijkheden voor openstelling buiten kantooruren. De eerste
resultaten van het onderzoek zijn te verwachten in de eerste helft van 1996.
Wettelijk is er overigens geen enkele beperking voor overheidsinstanties om
diensten op andere tijden voor de burger toegankelijk te maken. Op zichzelf
zijn er geen wettelijke restricties. Het gemeentebestuur beslist en niet de
centrale overheid. Burgers moeten, als zij dat willen – en ik kan mij
dat voorstellen – dit punt bij hun gemeenteraad aan de orde stellen.
Ik zou dat in mijn woonplaats in een aantal gevallen best willen.
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 Kunnen wij van het kabinet enkele voorstellen verwachten voor het openstellen
van de publieke diensten op tijden die corresponderen met hetgeen uit deze
Winkeltijdenwet komt rollen?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Dat heeft het kabinet niet in de hand. De conclusie is immers dat wij
onderzoek kunnen doen en dat wij stimulerende uitspraken kunnen doen. Ik ben
het met de heer Smits eens dat het passend zou zijn om als je dit wetsvoorstel
verdedigt, je een vergelijkbare ontwikkeling met publieke diensten als wenselijk
uitspreekt. Vervolgens is het aan de plaatselijke overheden om te beslissen.
Zij zijn de eigenaar van de winkels. Zij beslissen dus wanneer die winkels
opengaan. Zij moeten dat doen in overleg met hun gemeenteraad. Zo hoort dat
ook.
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 Voor de publieke diensten op centraal niveau die door de regering worden
gedirigeerd, zal de minister dat ongetwijfeld voorstellen. In dat geval heeft
hij wel de mogelijkheid.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ja. Ik herhaal dat nog maar eens. Als er een markt voor is, moet dat kunnen.
Ik mag erop wijzen dat de EZ-winkel al 24 uur per dag open is.
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 Ik vraag naar equivalente consequentheid met de Winkeltijdenwet.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ja. De analogie daarvan is leuk. Anders dan met de onderhavige Winkeltijdenwet
is er voor de openingstijden van overheidsinstanties op centraal niveau geen
enkele beperking. Het is vervolgens aan de ondernemer, in dit geval degenen
die een departement beheert of een deel van het departement, te bekijken of
de kosten die samenhangen met het openen van zijn winkel, in relatie staan
tot datgene wat er aan behoefte leeft bij zijn doelgroepen. Zo behoort het
te gaan.
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 U zegt dat die afweging door de centrale overheid moet
worden gemaakt, maar ook de kleine zelfstandige moet die afweging maken.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Precies. Natuurlijk.
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 Daar zit het grote nadeel voor de kleine zelfstandige, die het niet overleeft.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik kom daar straks op terug. Ik ben dat niet met de heer Smits eens en
ik heb daar ook een aantal aanwijzingen voor.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Als het zo is dat het kabinet op centraal niveau niets te vertellen heeft
over de openingstijden van publieke diensten in de gemeenten, hoe moet ik
dan de opmerking plaatsen van de minister-president, die in Trouw van 1 april
1995 – behalve als het een mop was – heeft opgemerkt dat hij eigenlijk
vindt dat de diensten hun openingstijden moeten verruimen, desnoods telefonisch?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik zie dat als een oproep. Nogmaals: als deze wet eenmaal is vastgesteld,
maar ook los daarvan, past het het kabinet om overheden ertoe op te roepen
om erover na te denken. Dat onderzoek strekt er overigens ook toe om te bekijken
hoe de situatie is en welke mogelijkheden er zijn. Kortom: wij blijven niet
achterover hangen en wij zeggen niet: ze zoeken het maar uit. Wij doen onderzoek,
maar de bestuurlijke verhoudingen brengen met zich dat het uiteindelijk aan
de gemeenten is om te beslissen of zij daarop inspelen. Ik ben het echter
eens met de heer Smits dat je voor de diensten van de centrale overheid vergelijkbare
afwegingen moet maken. Absoluut.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Het blijft natuurlijk een moeilijk punt. Gemeenten kunnen moeilijk een
kosten/baten-analyse maken, omdat zij geen opbrengsten hebben in de zin dat
het ooit kostendekkend kan zijn. Waar moeten zij zich dan op baseren?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Dat is heel eenvoudig. Je zou bijvoorbeeld een enquête kunnen houden
onder de mensen die toch bij het gemeentehuis komen en je zou ook een schriftelijke
enquête onder de burgers kunnen houden. Daar heb ik dus niet zoveel
problemen mee. Ook de overheid en hoofden van afdelingen – hoe zij ook
mogen heten – kunnen zich enigszins ondernemend gedragen door een inschatting
te maken van wat er bij hun achterban leeft. In die zin mag je ook enig ondernemingsgedrag
bij overheidsorganisaties stimuleren. Er zijn overigens voorbeelden van. Er
zijn afdelingen burgerzaken en afdelingen voor paspoortsituaties die een bepaalde
tijd open zijn.
 
 Voorzitter! Ik kom nu bij het thema van het nachtregime en het vraagstuk
van beperking van de vrije ondernemingskeuze. Een goede marktwerking vraagt
om zo min mogelijk beperking van keuzevrijheid van ondernemers. Daarom is
in het wetsvoorstel alleen een beperking van de keuzevrijheid gemaakt als
daar zwaarwegende maatschappelijke belangen tegenover staan. Ik heb al gezegd
dat ik dergelijke belangen zie in de openbare orde en veiligheid en de zondagsrust.
In het wetsvoorstel zijn de winkels 's nachts in beginsel gesloten. Voor de
vaststelling van het tijdstip waarop het nachtregime ingaat, is gekeken naar
het vraagstuk van openbare orde en veiligheid. Daar is in het kabinet uitvoerig
over gesproken en het was een moeilijke beslissing. Waar moet de keuzevrijheid
van de ondernemer voorrang geven aan openbare orde en veiligheid? Wij hebben
daar een aantal overwegingen bij gewogen: een onderzoek van de ministeries
van Justitie en Binnenlandse Zaken, dat als conclusie had dat openstelling
gedurende de avonduren geen extra toename van de winkelcriminaliteit met zich
zou brengen; ervaringen in Zweden; een observatie van de deskundigen dat overvallen
niet zozeer zijn gerelateerd aan een tijdstip, maar aan geïsoleerde ligging.
Na 22.00 uur wordt dat geleidelijk anders. Ik zeg dat wat aarzelend, omdat
uit ons onderzoek ook de mogelijkheid van 24.00 uur zich als een serieuze
mogelijkheid voordeed. De Vereniging van Nederlandse gemeenten adviseerde
overigens ook om naar 24.00 uur te gaan. Daar stond tegenover dat de SER en
de Emancipatieraad adviseerden om het nachtregime op een eerder tijdstip te
laten ingaan. De SER had het over 20.00 uur en de Emancipatieraad had het
volgens mij over 22.00 uur, maar dat weet ik eerlijk gezegd niet zeker.
 
 Ik moet eerlijk zeggen dat bij die beslissing niet alleen openbare orde
en veiligheid, op basis van harde onderzoeksgegevens, is meegewogen. Wij hebben
ook gekeken naar het publieke debat. Wij hebben op een gegeven moment gezegd:
laten wij aan de onderkant van dat risicoterrein gaan zitten; misschien gaan
wij dan wat ruim zitten, maar in de keuze voor 22.00 uur heeft ook de maatschappelijke
discussie meegewogen, die in een aantal segmenten van deze samenleving een
sterke voorkeur voor 20.00 uur aangaf. Er is ook nog een discussie geweest
over de vraag of dat niet gefaseerd moest gebeuren. Eerlijk gezegd hebben
wij, opnieuw op basis van ervaringen in andere landen, die noodzaak niet ingezien.
Het wordt daarnaast, systematisch gezien, erg lastig om dingen te veranderen,
maar eerlijk gezegd, zagen wij de noodzaak daar niet voor. Uiteindelijk is
besloten om het zekere voor het onzekere van openbare orde en veiligheid te
nemen en te kiezen voor 22.00 uur. De gedachte van de heren Smits, Van Middelkoop,
Van Dijke en Van der Vlies om de keuzevrijheid van ondernemingen nog verder
te beperken en het nachtregime in te laten gaan om 20.00 uur vindt geen ondersteuning
in de essentie van de afweging die gemaakt is, namelijk vanuit de benadering
van openbare orde en veiligheid. Ik realiseer mij, gegeven hun inbreng, dat
zij ook een andere invalshoek kiezen. Vanuit de logica van de wet en de gebruikte
criteria is er voor die 20.00 uur geen enkel aanknopingspunt. Ik vind dat
vanuit deze filosofie dat die 22.00 uur een essentieel element zijn voor dit
wetsvoorstel. Ik wijs er overigens nog op dat het feit dat de openstelling
tot 22.00 uur doorgaat, positieve effecten op de veiligheid heeft omdat er
gewoon meer "volk" op straat is. Meer volk op straat geeft meer veiligheid,
zeker gepercipieerde veiligheid die, zoals u weet, in de veiligheidsbeleving
belangrijk is.
 
 
 
 
 
 De heer Van Erp (VVD):
 
 Deelt de minister mijn opvatting dat de overheid in de uren voor 22.00
uur wanneer de winkels open zijn, maar ook daarna, verantwoordelijk is voor
de veiligheid van de burgers?
 
 
 
 
 Voorzitter: Lansink
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Dat lijkt me vanzelfsprekend. Gegeven de strekking van
het wetsvoorstel is een beperking van de winkeltijden tot 20.00 uur voor mij
volstrekt onaanvaardbaar, gegeven het karakter van het wetsvoorstel.
 
 Nu komen we op het thema waarover uitgebreid in de Kamer gesproken is,
de zondagsrust. Een belangrijk punt bij het wetsvoorstel is het zondagsregime.
Het is teruggekomen in de inbreng van alle afgevaardigden. Ik wil achtereenvolgens
spreken over vier thema's, de zondagsrust en de Zondagswet, de kansen voor
winkels op zondag, de bedrijvigheid op zondag en de bevoegdheden van gemeenten
voor de zondagopenstelling.
 
 De heren Middelkoop, Van der Vlies, Van Dijke, Smits en mevrouw Van Zuijlen
wezen er terecht op dat voor grote groepen de zondag al of niet uit religieuze
overtuiging een gemeenschappelijk rustpunt is. Ook in het wetsvoorstel wordt
daarom aan de zondag een bijzondere positie toegekend. Winkels zijn in beginsel
op zondag gesloten. Bij een deel van de consumenten en ondernemers bestaat
de wens om de winkels op zondag open te hebben. Ook daarmee is rekening gehouden.
Binnen de wet krijgt de gemeente bevoegdheid om te bepalen of, gezien de plaatselijke
omstandigheden, er reden is voor zondagen vrijstellingen te verlenen. Hierbij
dienen te betrokkenen de condities van de Zondagswet ter bescherming van openbare
godsdienstuitoefening en openbare rust te respecteren. De winkelopening betekent
daarbij niet automatisch een onevenredige rustverstoring. Gemeenten kunnen
voorschriften stellen bij ontheffingen en vrijstellingen die verstoring van
de zondagsrust zoveel mogelijk tegen gaan. De heer Van der Vlies vindt het
vreemd dat de Zondagswet een grens van 13.00 uur hanteert, terwijl de Winkeltijdenwet
geen bodem kent. Hij vroeg zich af hoe die twee wetten naast elkaar kunnen
bestaan.
 
 Het voorbeeld illustreert goed hoe beide wetten naast elkaar kunnen bestaan.
De grens waarop de geachte afgevaardigde doelt is dat de Zondagswet een bepaling
kent dat voor 13.00 uur geen geluid mag klinken dat verder reikt dan 200 meter.
Ook mogen bijvoorbeeld kermissen en optochten niet voor 13.00 uur beginnen.
Die bepalingen zijn goed te verenigen met de Winkeltijdenwet. Die maakt het
alleen maar mogelijk dat winkels open zijn. De Zondagswet moet daarbij in
acht worden genomen. Die is dus een harde randvoorwaarde bij de toepassing
van dit wetsvoorstel. Op het punt van het geluid kan dit gevolgen hebben voor
winkels. Ze moeten tot 13.00 uur "stil" zijn. Aan de condities die worden
gesteld in het kader van de Zondagswet moet worden voldaan, anders is men
in overtreding.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Iedere Nederlander begrijpt dat dan de aard van die bepaling onderuit
wordt gehaald. Er zal bij openstelling van winkels geen zodanig geluid worden
geproduceerd voor 13.00 uur dat er strijd ontstaat met de Zondagswet, maar
het karakter van rust rondom de openbare erediensten, enz., zal verdwijnen
door de toestroom van verkeer, bedrijvigheid in de stad, en dergelijke.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Dat kan een overweging zijn dat het gemeentebestuur van Middelburg beslist
om de winkels op zondag dicht te houden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dan maakt het gemeentebestuur uit wat strijdt met de Zondagswet en dat
is merkwaardig.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 De Zondagswet is de Zondagswet. Ik ga ervan uit dat die wet wordt nageleefd,
dat er jurisprudentie is wat die wel en niet behelst en dat men zich daarop
kan beroepen, los van wat een gemeentebestuur beslist. Vervolgens ga ik ervan
uit dat dit soort discussies, zoals wij nu hebben, van invloed kunnen zijn
op de afweging die op het niveau van een gemeente kan worden gemaakt. Ik ben
het met u eens dat daar natuurlijk een zekere interpretatieruimte in zit.
Ik ben net als u... Nee, niet net als u. Ik ben ook overgevoelig voor lawaai.
Dus de één ervaart geluid anders dan de ander.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dus toch net als ik.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Oké, net als u.
 
 Perceptievraagstukken spelen daarbij dus een rol. Dat zijn bij uitstek
zaken die besloten moeten worden in de context van hoe erg je dat vindt. Dan
ga ik terug naar die culturele diversiteit die dit land kent. Ik heb het volste
vertrouwen in de lokale bestuurders dat zij daarmee goed omgaan.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Uw vertrouwen is schier grenzeloos. Het mijne is wat minder grenzeloos.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Dat is dan toch de essentie van de discussie die wij hebben. Welk vertrouwen
hebben wij in de lokale bestuurders om dit soort afwegingen te maken? Ik geef
u recht op uw mening, maar ik heb inderdaad – grenzeloos is het niet –
vrij veel vertrouwen in lokale bestuurders, in elk geval niet minder vertrouwen
dan ik in centrale bestuurders heb.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Maar u voelt toch wel dat spanningsveld dat wij in de schriftelijke voorbereiding
en in de debatten naar voren hebben willen brengen, dat het nu aan komt op
een interpretatie van de Zondagswet? Dat is nu juist wat wij hier moeten zien
te voorkomen. Wij maken nu een wet die toegaat naar hoe je het wilt invullen,
naar die interpretatieverschillen. Dat moeten wij toch vermijden. Daar moet
toch helderheid over zijn.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Laten wij wel zijn. Er is niet een volstrekt nieuw verschijnsel. Er zijn
nu ook, zij het in beperkte mate, op zondag winkels open. Het vraagstuk van
de interferentie van twee wetten doet zich daar dus ook voor. Ik ga ervan
uit dat daar een jurisprudentie over ontstaan is. Ik stel hier niet aan de
orde de Zondagswet. Dat is een uitgangspunt voor mij, inclusief de interpretaties
die daarvoor gelden. Wij hebben het niet over een fundamenteel nieuwe ontwikkeling.
Wij hebben het in het voorstel van het kabinet over de mogelijkheid om een
bestaande ontwikkeling op lokaal niveau in een grotere verschijningsvorm mogelijk
te maken. In die zin is er dus niets nieuws onder de zon.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 De SGP-fractie omarmt de Zondagswet niet. Indertijd vonden wij ook al
dat zij te veel was uitgehold. Die wet is er echter. De Winkeltijdenwet geeft
aan gemeenteraden straks de mogelijkheid om winkels open te doen zijn op zondag.
Betekent dit in de gedachten van de minister dat het een verstandig besluit
van een gemeenteraad zou kunnen zijn, verondersteld dat men vindt dat de winkels open moeten, dat dit pas kan vanaf 13.00 uur des zondagsmiddags?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Het zou verstandig zijn, indien de openstelling van winkels grote risico's
met zich brengt voor de naleving van de Zondagswet.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 En de beleving ervan, op het punt van de criteria ervan?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik weet niet of "beleving" een element is dat in de wet staat. U kunt
nu niet aan mij vragen om de memorie van toelichting die indertijd bij de
Zondagswet is gemaakt, te herschrijven. Dat past mij niet.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Geluidsoverlast...
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Nogmaals, er is een wet. Als een gemeentebestuur de indruk zou hebben
dat het type winkels, de samenstelling van de bevolking in een gemeenschap
en de gevoelens over dit soort verschijnselen, alles bij elkaar, negatief
zou uitwerken, ook al zou het om een minderheid gaan, dan zou ik mij heel
goed kunnen voorstellen dat dit een zelfstandig argument is voor een gemeenteraad
om te beslissen om het pas vanaf 13.00 uur toe te staan. Maar opnieuw, ik
heb het volste vertrouwen in de wijsheid van het lokale bestuur om dit soort
zaken goed te wegen. Ik heb wat dat betreft absoluut geen vertrouwen in de
centrale overheid, want die werkt nu eenmaal op centraal niveau. Dat is dus
het gemiddelde. De gemiddelde Nederlander en de gemiddelde gemeenschap bestaat
nu eenmaal niet.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Dat laatste had de minister er nu even niet bij moeten voegen. Wij denken
verschillend over allerlei dingen, maar wij hebben elkaar ook te respecteren
in het neerzetten van een afweging. Alleen, de centrale overheid is voor mij
een normerende overheid, ook op dat terrein. Het gaat er dus om waar je de
grens trekt. Daarover kunnen wij hier natuurlijk eindeloos discussiëren.
Daar is dit huis ook om gebouwd, bij wijze van spreken.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Zeker.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Wij hebben hier te maken met twee wetten die elkaar zouden kunnen overlappen.
Als aan u als medewetgever wordt gevraagd welke van die twee wetten het primaat
heeft, wat is dan uw antwoord?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Het woord "primaat" is wel interessant wat dit betreft, maar het zijn
toch wetten met een verschillende strekking. De Winkeltijdenwet regelt de
mogelijkheden van opening van winkels. De wet op de zondagsrust regelt allerlei
aspecten van de zondagsrust. Zoals ik het begrijp, is de Zondagswet een normerend
kader voor de Winkeltijdenwet.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Dat legt u niet neer in dit wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Nee, maar ik ben ook niet bezig om de Zondagswet opnieuw te regelen. Ik
ben bezig met de Winkeltijdenwet. Als je ondernemers meer ruimte geeft op
een bepaald gebied, betekent het niet dat ze daarmee niet meer onderhevig
zijn aan bijvoorbeeld de milieuwetgeving, de belastingwetgeving of andere
vormen van wetgeving. De andere wetgeving staat gewoon los van hetgeen in
de Winkeltijdenwet wordt geregeld. Het gaat nu over de tijden waarop winkels
open mogen zijn. Punt, uit.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Dat kan ik volgen. Op een gegeven moment kunnen in de praktijk beide wetten
echter wel met elkaar in botsing komen. De minister zegt nu niet: wij bieden
hier een kader waarbinnen de twee wetten in harmonie met elkaar kunnen omgaan.
Hij zegt: ik laat het over aan de jurisprudentie. De gemeenten moeten in de
praktijk van de rechter horen welke wet eerder in acht genomen moet worden
ten opzichte van de andere.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik neem aan dat ik mij niet duidelijk heb uitgedrukt. Ik heb bedoeld,
het volgende te zeggen. Op het ogenblik is het voor winkels al mogelijk om
op zondag open te zijn. Daarnaast is er een Zondagswet, met alle ins en outs,
met alle jurisprudentie. Als zich door een verdere verruiming van de openingstijden
van winkels vraagstukken voordoen op het terrein van de toepassing van de
Zondagswet, dan bestaat daarover jurisprudentie. Er hoeft geen nieuwe jurisprudentie
te ontstaan. Die jurisprudentie is er al. Ik ga ervan uit dat de lokale bestuurders,
met de wijsheid die hen eigen is – ze zijn per slot van rekening gekozen
door de burgers van een gemeente – de afweging kunnen maken en dat zij
daarbij ook de "ongrijpbare" dingen kunnen betrekken. Het gaat er immers om
hoe je zaken inschat. Zij kunnen die afweging veel beter maken dan wij hier
in Den Haag. Dat is niet omdat wij minder kwaliteiten hebben, maar omdat de
ene samenleving er nu eenmaal anders uitziet dan de andere.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Dank voor deze uitleg. Ik denk dat de uitleg correct is. Toch heb ik er
nog een vraag over. In het kabinet is ongetwijfeld ook afgewogen dat hoe dan
ook, dus ook als je de vrijheid aan de gemeenten geeft, voor vrij grote groepen
Nederlanders de openstelling op zondag een buitengewoon zwaar beladen punt
is en blijft. Zou het niet een bewijs van tegemoetkomendheid of, zo men wil,
van tolerantie zijn geweest als het kabinet had besloten, de strekking van
de Zondagswet in te brengen in het regime van de Winkeltijdenwet en dus toch
die borden maar op 13.00 uur te zetten? De Zondagswet zelf is al een compromiswet.
Waarom dat compromis niet ingebracht in de Winkeltijdenwet?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 In de eerste plaats omdat ik in andere hoedanigheden vaak pleit voor vereenvoudiging
van wet- en regelgeving. Wat de heer Van Middelkoop zegt, klinkt mij niet
als eenvoudig in de oren. In de tweede plaats zegt de heer Van Middelkoop
terecht dat de Zondagswet een compromiswet is. Ik was er niet bij, maar ik
stel mij voor en ik ga ervan uit dat het een wet is die onderhevig is geweest
aan zeer intensieve debatten in dit huis. De debatten hebben uiteindelijk
tot een bepaalde vorm van wetgeving geleid. Dat respecteert het kabinet. De
vraag van de heer Van Middelkoop was eigenlijk of er voldoende is nagedacht
over het verschijnsel dat de zondag door sommige mensen zo intensief wordt
beleefd – dat is dan in de zin van de intensiteit, dus niet in de zin
dat je "ja" of "nee" moet zeggen – dat in de intensiteit het gesloten
houden van winkels wel eens dieper kan worden beleefd dan
door andere groeperingen het open zijn van winkels. Ik kan mij dat ook goed
voorstellen. Het is ook precies de reden waarom het kabinet, anders dan in
de eerste fase van het denken, gezegd heeft: nee, het is niet "winkels zijn
open, tenzij", maar het is "winkels zijn dicht...". Alleen als lokale gemeenschappen
na een afweging van alle zaken waar wij het net over gehad hebben, beslissen
dat het desalniettemin goed is om winkels geheel of gedeeltelijk of op bepaalde
tijden te openen, dan is dat mogelijk. Dat is precies de reden waarom het
zo gezegd is, want anders hadden wij het neutraler kunnen regelen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Laten wij er voor het gemak eens van uitgaan dat in Amsterdam wordt besloten,
de winkels op zondag open te stellen. Dan nog zal de minister het kunnen begrijpen
dat er ook in Amsterdam grote groepen burgers zijn die daar ernstig bezwaar
tegen hebben en die het zien als een aantasting van de manier waarop naar
hun mening de overheid moet handelen en sowieso als een aantasting van de
zondagsrust. Daar doel ik op. Zou het met het oog daarop niet goed zijn geweest,
het compromis van de Zondagswet in te brengen in de Winkeltijdenwet? Op die
manier zou bijvoorbeeld ook in een stad als Amsterdam voor één
uur de publieke rust waar de Zondagswet van uitgaat, in die zin worden uitgebreid
dat het ook het open stellen van winkels raakt.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Met alle respect voor wat de heer Van Middelkoop zegt, moet
het mogelijk zijn, dat lokale bestuurders, met meeweging van de gevoelens
waar hij het over heeft, uiteindelijk een beslissing nemen die rekening houdt
met gevoelens van andere minderheden, waar dit land zo rijk mee gezegend is.
En dan nog zullen gemeenten moeten voldoen aan de eis die de Zondagswet stelt.
In die zin is de Zondagswet normerend en dat is precies de afweging die wij
gemaakt hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Betekent dit nu, heel scherp geformuleerd, dat een gemeenteraad
straks kan beslissen de winkels niet open te doen stellen op titel van de
openbare rust op de dag waarover het gaat?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Absoluut. Een gemeente – als ik het nog wat mag verbreden, voorzitter;
ik hoop niet dat ik daarmee een positief antwoord weer negatief maak –
mag op basis van haar moverende overwegingen, overwegingen die gelden in de
lokale gemeenschap waar zij verantwoordelijk voor is, beslissen op zondag
winkels helemaal dicht te houden of ze bijvoorbeeld vanaf 13.00 uur open te
doen. Kortom, een gemeente mag alle argumenten gebruiken die naar haar mening
zwaar wegen bij de plaatselijke bevolking. Het antwoord op de vraag van de
heer Van der Vlies is derhalve "ja", maar daaraan moet worden toegevoegd dat
er ook nog andere overwegingen kunnen gelden.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Ik stel die vraag voor de wetsgeschiedenis, opdat, als de titel van openbare
rust grond, fundament, kan zijn voor een raadsbesluit in dezen, dit staande
kan worden gehouden, als het daarna door iemand zou worden aangevochten voor
de rechter. Immers, dit is blijkbaar de intentie van de wet. De minister heeft
dat bevestigd en op zich zelf vind ik dat helder.
 
 
 
 
 
 De heer Van Erp (VVD):
 
 Het staat in artikel 6 van de Zondagswet.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ja, ik zit mij af te vragen of ik nu iets gezegd heb, wat ik niet had
moeten zeggen. Laat ik het dan toch voor de zekerheid nog een keer verduidelijken,
want je weet nooit in welke strop je je hoofd stopt. Wat ik bedoel te zeggen,
is dat het argument kan worden gebruikt. Daarmee neemt een lokale bestuurder
zijn verantwoordelijkheid: deze weegt een bepaald aspect. Dat wil niet zeggen
dat dit aspect ook in een andere situatie van toepassing hoort te zijn of
in een andere gemeente van toepassing hoort te zijn. Het is niet een nadere
interpretatie van een wet, die daarmee ook strekking heeft buiten die plaatselijke
gemeenschap. Dat wilde ik er nog even over zeggen, voordat ik iets zeg wat
ik nooit had mogen zeggen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! De minister hoeft zich niet te schamen, als hij een keer een
uitspraak doet die de Kamer welgevallig is.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Dat laatste doe ik ook graag, voorzitter, maar dan moet ik wel weten dat
dit ook mijn bedoeling was.
 
 Voorzitter! De mogelijkheden tot zondagsopening hebben veel aandacht gehad.
Er is hier een spanningsveld tussen enerzijds de behoefte van de consument
en van de ondernemer aan openstelling van winkels en anderzijds het belang
van groepen op het gebied van de zondagsrust. Wij hebben goed geluisterd naar
beide kanten en daarom is er in de wet het principe van een zondagssluiting.
De keuzevrijheid van ondernemers zal daarbij moeten inleveren, in die zin
dat er wordt gezegd: nee, tenzij.
 
 Het accent bij de geachte afgevaardigden Smits, Van Middelkoop, Van Dijke,
Van der Vlies en Van Zuijlen heeft zich sterk gericht op het karakter van
de zondag als rustdag. Ik wijs de geachte afgevaardigden erop dat de zondagssluiting
ook veel kansen en behoeften frustreert. Dat is de andere kant van het verhaal,
waarmee ik niets afdoe aan hetgeen wij net besproken hebben. Ik noem een paar
voorbeelden en dat moet de heer Van Erp aanspreken: bakkers, vers brood; doe-het-zelfwinkels;
winkels die inspringen op recreatief winkelen; winkels in de vrijetijdsbesteding.
En niet te vergeten de consument die op zondag wil winkelen, want er zijn
gewoonweg veel burgers die dat graag op zondag willen doen.
 
 Voorzitter! Ik wens daar geen normatieve uitspraken over te doen. Ik stel
alleen vast dat, als sommige winkels op zondag opengaan – een van de
geachte afgevaardigden verwees er afgelopen week naar – er soms zelfs
files staan. Je kunt daarvan vinden wat je wilt, maar het is in ieder geval
een indicatie dat er wel degelijk behoefte aan bestaat. Nee tegen de zondag
betekent dus ook dat we veel mensen mogelijkheden ontzeggen om te doen wat
zij graag willen.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Het valt mij tegen van een minister van D66-huize dat deze
zegt: het zij zo; het betekent gewoon dat de mensen dat willen – bijvoorbeeld
dat het op zondag allemaal blijft doorgaan met de uitlaatgassen van de auto's
in het centrum van Amsterdam – en dan moeten wij dat
maar mogelijk maken.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 U viel op dit punt vorige keer de heer Van Walsem ook al aan. Hij gaf
toen, naar mijn mening, een heel terecht antwoord. Als u, mijnheer Rabbae,
de mobiliteit van mensen op zondag wilt beperken, dan moet u met voorstellen
daartoe komen. Maar er zit geen principieel verschil tussen de mobiliteit
van iemand die naar een winkel gaat, de mobiliteit van iemand die naar een
sportvereniging gaat en de mobiliteit van iemand die naar een mooi bos gaat
om daar te wandelen. Of u het leuk vindt of niet, maar mensen in dit land
hebben een ongekende, bijna onrembare behoefte aan mobiliteit. Die uiten zij
op allerlei manieren. Het argument dat zij dan naar een winkel gaan, vind
ik niet zo principieel. U bent hier overigens wel consistent in, want ik meen
mij te herinneren – dat is het vervelende van debatten die een week
later worden voortgezet – dat u zelfs pleitte voor een autovrije zondag.
Maar die discussie heeft op zichzelf niets te maken met de Winkeltijdenwet.
Dat is een discussie die daarvan los staat: moet de mobiliteit van de Nederlandse
burger geremd worden? Dat heeft niets te maken met openingstijden op zondagen.
In die zin heeft dat dus ook niets te maken met D66.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Het zal de minister bekend zijn dat D66 vaak met alternatieven
is gekomen, waar het gaat om de mobiliteit van mensen. Ik wil de minister
een kardinale vraag stellen. Het is door de week al zo erg. Men had vandaag
eens moeten proberen om met de trein, dus laat staan met de auto, van Utrecht
naar Den Haag te komen. Het is op zondag al zo erg in de binnenstad van Amsterdam
dat er files zijn. Dan moet er toch een lampje bij ons gaan branden: het is
al erg door de week, laten wij de zondag rustig houden. De steden moeten leefbaar
zijn. Een wandeling of een fietstochtje door de stad is haast niet meer mogelijk,
gelet op de uitlaatgassen van de auto's, óók op zondagochtend!
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Maar, mijnheer Rabbae, ik denk dat u om die reden in deze Kamer zit. U
vertegenwoordigt een bepaalde groep. Politieke partijen moeten hier helder
in zijn. Die moeten tegen de Nederlandse burgers zeggen: "jullie zijn te mobiel,
de mobiliteit moet worden teruggebracht, op zondag willen wij allerlei vormen
van gemotoriseerde mobiliteit stoppen, kies mij daarop". Als de Nederlandse
burgers dat een goed idee vinden, zal dat worden gehonoreerd bij de volgende
verkiezingen. Ik stel vast – los van wat er met prijzen gebeurt, dus
of die nou omhoog of omlaag gaan – dat er bij de burgers een structurele
tendens is om mobieler te worden. Misschien moeten wij er niet over nadenken
om die mobiliteit in te perken. Op dit punt ga ik dus met u mee, mijnheer
Rabbae, althans dat hoop ik. Maar ook ik vind dat wij de mobiliteit in dit
land anders moeten organiseren, zodat niet iedereen met zijn eigen autootje
met uitlaatdampen in de file staat. Er moet een veel beter gebruik worden
gemaakt van moderne vormen van openbaar vervoer.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! Ik wil nog even aanhaken bij de opmerking van de minister
over "het frustreren van". En dan komt er een hele opsomming. Kan de minister
in ernst staande houden dat wij in onze moderne maatschappij, waarin iedereen
stijf staat van de magnetrons en weet ik wat voor bakovens, per se zondagsmorgens
naar de bakker moeten? Kan de minister staande houden dat wij ons gefrustreerd
weten in ons doe-het-zelven wanneer de doe-het-zelfwinkels bij wijze van spreken
op elke hoek van de straat zitten? Dat kan de minister toch niet staande houden?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Waarom doen wij het dan niet anders? Waarom maken wij niet in iedere stad
één groot pakhuis?
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Frustreren wij dat gedrag? Nee, want daar zijn zes dagen van de week voor.
Moet per se op de eerste dag, de zondag, de andere groep mensen gefrustreerd
worden die een vrije zondag willen hebben, die een rustdag in dit land willen
hebben?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Het is inderdaad een afweging van belangen. Er zijn groepen mensen die
zeer veel met hun eigen huis bezig zijn. Ik weet niet of u dat gevoel kent?
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Ik heb mijn eigen huis gebouwd, van de grond tot aan de nok toe. Ik weet
precies waar wij over spreken. Het gaat nu om de vraag: frustreren wij dat
gedrag, ja of nee. Dat woord "frustreren" past dus gewoon hier niet!
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik kan mij niet laten voorstaan op het bouwen van een eigen huis. Ik kan
mij slechts laten voorstaan op bescheiden interne verbouwingen. Ik heb in
ieder geval zelf de frustrerende ervaring dat mij op het beslissende moment
allerlei instrumenten, schroefjes of wat dan ook ontbraken. Dat was best hinderlijk.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dat is een kwestie van denken en plannen. Ik mag de minister toedichten
dat hij dat wel kan. Op zondag is het niet nodig om naar een doe-het-zelfwinkel
te gaan. Dat materiaal kunt u een dag tevoren kopen, minister. Daar gaat het
om. Maar als u het woord "frustreren" in de mond neemt bij zaken die makkelijk
van tevoren te regelen zijn, moet u afwegen of u de rest van de samenleving
niet frustreert door die rustdag te grabbel te gooien. Dat is mijn verwijt.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Het is een afweging van belangen van verschillende groepen
in deze samenleving. Dit is een samenleving die is gebaseerd op het principe
van gelijkheid. In die zin is de gefrustreerdheid van de ene groep niet principieel
zwaarder dan die van een andere.
 
 
 
 
 
 De heer Van Walsem (D66):
 
 Voorzitter! De heer Van Dijke legt zijn eigen normen aan.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Heeft u een vraag aan de minister?
 
 
 
 
 
 De heer Van Walsem (D66):
 
 Nee, aan de heer Van Dijke.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik verzoek u daarmee te wachten tot de tweede termijn.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Ik belicht nog een andere kant, die de heer Van Dijke vermoedelijk
ook niet zal willen honoreren. Als wij de werkgelegenheidsconsequenties van
het hele wetsvoorstel proberen te doordenken, dan zien wij in de berekeningen
van het CPB het volgende. Van de extra banen zijn er 5000 de consequentie
van het voorstel voor de zondagopenstelling.
 
 Thans kan elk bedrijf buiten de detailhandel zelf beslissen of er een
noodzaak bestaat voor activiteiten op zondag. Dat betekent in de praktijk
niet dat daar altijd op zondag wordt gewerkt. Alleen voor winkels geldt de
wettelijk verplichte sluiting, die slechts acht keer per jaar mag worden doorbroken.
Het wetsvoorstel verruimt de mogelijkheden voor winkels op zondag, maar gaat
daarbij nog niet zover als geldt voor bedrijven in andere sectoren. Daarvoor
geldt namelijk geen vorm van wettelijke regelgeving, behoudens de arbeidswetgeving.
 
 Werken op zondag is niet zo'n zeldzaam verschijnsel als in de discussies
rondom dit wetsvoorstel vaak is gesuggereerd. Bijna een kwart van de beroepsbevolking
werkt al regelmatig op zondag. Op grond van de Arbeidstijdenwet is daarbij
de werknemer ten minste vier zondagen per kwartaal vrij. Het Burgerlijk Wetboek
beschermt de werknemer met principiële bezwaren tegen het werken op zondag.
Het kan nooit een reden zijn voor ontslag. Ik denk niet dat gewetensbezwaarden
die bezwaren hebben tegen het werken op zondag kansloos worden voor een baan
in de detailhandel. Lang niet alle winkeliers zullen tot zondagopenstelling
overgaan. Kansen op een baan zullen er blijven. Ik zie niet in waarom mensen
die wel bereid zijn op zondag te werken, de kans om dat te doen moet worden
ontzegd.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 De minister zal toch niet willen ontkennen dat hun kansen dramatisch zullen
afnemen?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Tegen het woord "dramatisch" heb ik echt bezwaren.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dat kunt u hebben, maar het is de feitelijkheid.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Over welke feitelijkheid hebt u het?
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Stel dat iemand bij het grootwinkelbedrijf wil gaan werken. Bij de sollicitatie
zal dan gevraagd worden of hij of zij bereid is om op zondag te werken. Als
het antwoord dan "nee" is, is men gewoon niet meer in beeld.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Allereerst moet ik nog zien dat dat gebeurt. Nogmaals, ik heb vertrouwen
in de lokale bestuurders. In de tweede plaats weet ik hoe het in dit soort
zaken in de praktijk gaat. Juist bij het grootwinkelbedrijf zijn er heel veel
mogelijkheden tot een flexibele invulling van werktijden. Er zal ruimte zijn
voor mensen die niet op zondag willen werken. Ik zie geen dramatische vermindering
van hun kansen. Ik zie eerder een zekere verhoging van de kans op een baan.
 
 In de Winkeltijdenwet hebben gemeenten de bevoegdheid om vrijstelling
te verlenen voor de zondagopenstelling van winkels. Of lokale omstandigheden
en gevoelens over de zondagssluiting dat daadwerkelijk noodzakelijk maken,
kan alleen op lokaal niveau duidelijk worden gemaakt. Als in een gemeente
de meerderheid van de bevolking de zondag als een bijzondere dag beschouwt,
zal er geen behoefte aan winkelen op zondag bestaan en zal er dus geen openstelling
plaatsvinden. Wat is de praktijk? Wat kunnen wij leren van de ervaringen tot
nu toe? Er is een groeiend aantal verzoeken om vrijstelling voor de openstelling
van winkels op zondag. Dat is een teken dat de huidige beperkte mogelijkheden
niet meer voldoen. Het gemeentebestuur kan die afweging maken.
 
 Gegeven de discussie rondom dit wetsvoorstel hebben wij willen stilstaan
bij de praktijk. In welke mate maken de gemeenten gebruik van de openstellingsmogelijkheden?
Het is niet een truc om nu met de resultaten te komen, maar ik dacht dat de
informatie ook voor de Kamer interessant zou zijn. 70% van de gemeenten heeft
in 1995 een koopzondag gekend. 30% doet het dus niet. Bijna de helft van die
70%, namelijk 47%, heeft het quotum van acht koopzondagen volledig uitgenut.
Bij de gemeenten met minder dan acht koopzondagen zien wij een concentratie
tussen vier en zes koopzondagen. Er is dus sprake van een heel gedifferentieerd
patroon. Dat geeft mij oprecht de indruk dat de gemeenten afwegingen kunnen
maken. Het is nu al zo. Er is een gedifferentieerd patroon. Er zijn gemeenten
die tegen grenzen aanlopen. Er zijn gemeenten die hiermee kunnen leven. Er
zijn gemeenten die er helemaal geen gebruik van maken. Ik wijs ook op het
voorbeeld van Amsterdam. Onlangs werd op basis van de toerismebepaling in
de Wet zondagsopening winkels de opening van winkels in het centrum toegestaan.
Niet alle winkels doen mee, maar Amsterdam had duidelijk niet genoeg aan de
bestaande acht koopzondagen.
 
 De heren Van Middelkoop, Van Dijke en Van der Vlies hebben een amendement
ingediend om de zondagsopening van winkels onmogelijk te maken. Daarnaast
hebben de heer Smits en mevrouw Van Zuijlen – van haar mag het iets
meer zijn – amendementen ingediend om die zondagsopening te beperken
tot het huidige regime. Met alle respect – dat zeg ik oprecht –
ben ik van mening dat deze amendementen de balans wel heel erg laten doorslaan
naar het belang van de zondagsrust. Ik vind dat niet evenwichtig. Ik heb moeite
met die amendementen. Ik zie ook geen ratio voor de beperking van de bevoegdheden
van de gemeenten. Ik heb respect voor de overwegingen van principiële
aard, zoals die in de eerste twee amendementen zijn te vinden. Dat is een
principiële houding, maar ik wijs de leden erop dat gemeenten naar mijn
mening goed in staat zijn om een afweging te maken. De gemeenten zijn ook
voldoende geëquipeerd om de zondagsrust te waarborgen.
 
 Ik wijs de indieners van de amendementen er verder op dat de wetgeving
hiermee ook veel complexer wordt. Er moet toch iets worden geregeld voor de
zondagen dat de winkels dicht zijn, zoals ontheffingen voor musea en begraafplaatsen.
Voor mij wegen met name de consequenties van de amendementen voor de aantasting
van het wezen van het zondagsregime in de wet en de banengroei zwaar. Ik wijs
de indieners van de amendementen er voorts op dat aan de beperking van het
zondagsregime een prijskaartje hangt in de vorm van het teniet doen van een
deel van de positieve effecten van deze wet. Het zal een impact hebben op
de banengroei. Ik verabsoluteer die cijfers overigens niet, want wij weten
allemaal dat het ramingen zijn. Ik heb daar zelf regelmatig van gezegd dat
het afhangt van het feitelijke gedrag van de ondernemers in dit land. Voor
zover wij het proberen te benaderen, verwachten wij ook van de zondag een
substantieel werkgelegenheidseffect. Dat is opnieuw een afweging
die moet worden gemaakt, maar ik vind wel dat ik dit argument mag noemen.
 
 Daarnaast tasten de amendementen het wezen van het zondagsregime in de
wet aan. Gemeenten bepalen namelijk zelf of de openstelling van winkels binnen
de plaatselijke omstandigheden past. Anders dan vele afgevaardigden hier ga
ik ervan uit dat de gemeenten zelf heel goed kunnen afwegen wat er binnen
de eigen gemeente wel kan en wat niet kan. Ik kan niet nalaten om te wijzen
op het persbericht van 29 november jl., waarin lokale en provinciale PvdA-bestuurders
aangeven dat het niet meer van deze tijd is om dat soort zaken centralistisch
te regelen. Van mij krijgen ze dit vertrouwen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 Is het niet zo dat iedere bestuurslaag haar eigen verantwoordelijkheid
heeft en vanuit haar eigen afwegingen besluiten neemt?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Dat is waar. Ik ontzeg mevrouw Van Zuijlen het recht niet om een andere
afweging te maken. Ook al zou ik dat wel doen, dan heeft dat geen enkel effect.
Ik zeg alleen wel dat, voorzover hier een discussie plaatsvindt, dit niet
zozeer een partijpolitieke discussie is alswel een discussie tussen verschillende
bestuurslagen. Ik ben van mening – de feiten wijzen daarop – dat
lokale bestuurders zeer goed in staat zijn om de lokale omstandigheden te
wegen en op basis daarvan hun eigen beslissing te nemen. Dat wordt door die
lokale en provinciale PvdA-bestuurders terecht nog een keer gezegd. Ze hadden
overigens ook uit een andere partij kunnen komen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 Inderdaad. Ik zie daar geen sterke tegenstelling in. Het is niet zo dat
wij geen vertrouwen hebben in lokale bestuurders. Wij vinden echter dat dit
wel degelijk ook een verantwoordelijkheid is van de centrale overheid.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Die ook wordt genomen in dit wetsvoorstel, namelijk door te zeggen dat
het verboden is om winkels op zondag te openen, tenzij de lokale bestuurders
beslissen dat dit wel mag. Ik zie de principiële discussie echter niet
meer als wordt gesteld dat dit alleen maar kan worden afgewogen door de centrale
bestuurders, behalve als het vanaf twaalf of acht zondagen gaat. Die afweging
kan ik niet meer volgen. Dan heb ik eerlijk gezegd meer begrip voor de voorstellen
van de heer Van der Vlies en de zijnen. Dat is tenminste principieel. Dan
zeg je: ik wil dat niet en het moet centraal worden geregeld. Maar het principiële
verschil tussen acht en twaalf zondagen ontgaat mij ten enenmale.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 Het is heel goed mogelijk om aan de ene kant te benadrukken dat je een
rustpunt in de week wilt in deze samenleving en om aan de andere kant tegemoet
te komen aan de zekere druk die er op de zondag is.
 
 
 
 
 
 De heer Van Erp (VVD):
 
 Voorzitter! Ik wil ook even op de zondag ingaan. De minister heeft een
onderzoekje gedaan en dat is interessant. Mijn gewaardeerde persoonlijk medewerker
heeft ook een onderzoekje gedaan via de kamers van koophandel. Volgens de
minister is de gemeentelijke overheid zeer wel in staat om een afweging te
maken. Ja, maar dan gaat het om een collectieve aanvraag van de winkeliersvereniging.
De praktijk is zo, dat de kamer van koophandel aan het eind van het jaar de
winkeliersverenigingen benadert in de plaatsen waar een verordening is; in
andere plaatsen natuurlijk niet. Er wordt een afweging gemaakt en gekozen
voor bepaalde zondagen. Het gaat daarbij om braderieën en dergelijke
zaken. Dit gaat echter voorbij aan de mogelijkheid van de aanvraag door individuele
ondernemers. Ik was nu juist zo blij met het voorstel van het kabinet, omdat
je bij 52 zondagen ook rekening kunt houden met individuele ondernemers. Te
denken valt vooral aan ondernemers in volumineuze artikelen, zoals auto's,
boten, meubels en dergelijke. Met de mogelijkheid van 52 zondagen kun je inspelen
op de behoefte van de individuele ondernemer. Met de amendementen die nu zijn
ingediend, kan dat aanmerkelijk minder of zelfs helemaal niet.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De minister zegt dat hij waardering heeft voor de principiële
opstelling van de heer Van der Vlies en de zijnen inzake de zondag. Is de
zondag voor de minister, tegenover het amendement van de PvdA-fractie, een
principieel punt?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Nee. Wat ik heb gezegd, is dat ik mij kan voorstellen dat iemand op basis
van principiële overwegingen stelt: in dit land willen wij, als centrale
regering, een cultuur waarin de winkels op zondag dicht zijn en waarin de
zondag in alle opzichten wordt gerespecteerd. Dat is een helder standpunt.
Ik heb het begrepen en ik respecteer dat. Ik vind het moeilijk te snappen
wat er principieel is aan een discussie over acht of twaalf zondagen. Wanneer
gaan principes dan werken? Is dat bij twaalf, bij zestien, bij 24 of bij acht
zondagen?
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Ligt de grens bij 26 zondagen, zoals u kennelijk in het Torentje hebt
voorgesteld om tot elkaar te komen?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 De heer Rabbae praat kranteartikelen na over gesprekken die hebben plaatsgevonden.
Die artikelen wil ik bevestigen noch ontkennen, want zo gaat dat niet. Wat
ik zeg, zeg ik in de Kamer. Wat ik volgens kranten zou hebben gezegd, is niet
relevant. Ik snap niet wat er principieel is aan een discussie over acht of
twaalf zondagen. Daar heb ik naar gevraagd en ik heb gezegd dat ik de filosofie
achter de amendementen van de heer Van der Vlies en de zijnen beter snap.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Mijn laatste vraag: wat doet de minister met het amendement
van de PvdA-fractie?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik verdedig het wetsvoorstel, dus ik ontraad aanvaarding van het amendement.
 
 
 
 
 
 De heer Van Walsem (D66):
 
 In principe ligt het natuurlijk òf bij nul òf bij alles.
Met een aantal van 26 zondagen als een eventueel compromis zouden wij geen
moeite hebben, want het principe is niet het onze.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik begrijp niet dat de minister niet begrijpt wat het amendement van de
PvdA-fractie inhoudt, terwijl dat toch duidelijk is gezegd. Veel mensen moeten
zich 16 uur per dag en zes dagen per week te pletter werken.
Mogen zij op zondag een keer uitrusten?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik ben blij dat de heer Poppe het amendement van de PvdA-fractie uitlegt,
maar wat ik bedoel te zeggen is het volgende. De discussie gaat over de vraag,
wat er centraal en wat er decentraal geregeld wordt. Ik meen dat mevrouw Van
Zuijlen het hierover met mij eens is. Ik kan mij voorstellen dat iemand op
basis van een bepaalde filosofie tot de conclusie komt, dat de centrale overheid
hiervoor normen moet stellen. Ik vind dat overigens niet. Volgens mij kun
je de discussie overlaten aan de lokale bestuurders en dat heb ik uitgebreid
beargumenteerd. Mijn vraag was, wat er principieel is aan de stellingname
dat acht of twaalf of zelfs 24 zondagen wel centraal bepaald moeten worden,
en de rest decentraal. Daarvan zie ik het principiële niet in. Je hebt
het vertrouwen dat de lokale bestuurders die afweging kunnen maken, of je
hebt dat vertrouwen niet.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Kan de minister zich indenken wat er zal gebeuren als twee middelgrote
gemeenten die bij elkaar in de buurt liggen – ik woon in zo'n gemeente –
allebei net een nieuw winkelcentrum hebben en waar het ene niet zo goed loopt
en op zondag opengaat? Hoeveel druk zullen de winkeliers in het andere winkelcentrum
dan uitoefenen op hun gemeentebestuur? Omdat zij wel moeten, overigens, en
niet omdat zij dat zouden willen; anders gaan hun klanten naar de andere gemeente.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Enige inconsistentie is de heer Poppe niet vreemd. Eerst beweerde hij
dat er niemand behoefte aan had, en nu suggereert hij dat door opening op
zondag een niet-renderend winkelcentrum toch zal kunnen renderen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Neen. Het gaat mij erom dat die winkels opengaan. Natuurlijk komen er
dan wel mensen. Het is logisch dat dit zal gebeuren, maar dat is iets anders
dan echt behoefte eraan hebben. Als het eenmaal zover is, dan passen alle
winkels zich aan. De centrale overheid moet juist regelen dat deze achterlijke
concurrentie niet plaatsvindt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 Minister Wijers heeft nu bij herhaling gewezen op het niet-principiële
karakter van ons amendement. Het is naar mijn mening heel goed mogelijk om
aan de ene kant ruimte te geven aan de behoefte van mensen om iets vaker op
zondag te winkelen en aan de andere kant een rustpunt in de week te scheppen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik denk dat de standpunten voldoende zijn uitgewisseld en dat het niet
constructief is hier nog verder op in te gaan.
 
 
 
 
 
 De heer Van Erp (VVD):
 
 Deelt de minister mijn opvatting dat het niet per se de zondag moet zijn,
maar dat mensen ook behoefte kunnen hebben aan een andere dag dan de zondag
als rustdag?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Jazeker. Ik zelf heb nu behoefte aan vrijdag als rustdag.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Er zijn mensen die misschien wel behoefte hebben aan zeven rustdagen in
de week. Ik vind dat er een uitgangspunt moet zijn, als er iets wordt geregeld
met de winkeltijden. Het uitgangspunt nu is dat de winkeliers maar lekker
met elkaar moeten concurreren, omdat het goed is voor de economie. Mijn uitgangspunt
is conservatief en dat heb ik ook al tegen de heer Van Walsem gezegd. Ik wil
namelijk een wet handhaven die is gebaseerd op eerlijke kansen, bescherming
van arbeidstijden en eerlijke handel. Dat mag niet zomaar worden weggegooid
en verruimd. Dat gaf ik aan met mijn voorbeeld over het winkelcentrum. Het
winkelcentrum moest rendabel worden, dus alles wat op zondag kon worden meegepikt,
was meegenomen.
 
 De winkels gaan dus meer open, maar het consumptiepatroon neemt niet toe,
sterker nog het besteedbare inkomen neemt met dit beleid juist af met 3,5%
ofte wel ƒ 400 per jaar. De spoeling wordt dus dunner en dan komen
met name de kleinere winkels in de problemen. Die winkels moeten verdwijnen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Als de heer Poppe de meest recente cijfers van het CBS had bekeken, dan
had hij geweten dat de consumptieve bestedingen dit jaar met 2% stijgen.
 
 Ik ga nu in op de economische effecten, die wat mij betreft wat meer mogen
zijn. Dat heeft op het ogenblik echter meer met de verhouding tussen het spaar-
en consumptiegedrag te maken. Door de heren Smits en Poppe zijn twijfels geuit
over de verwachte economische effecten van verruiming van de winkeltijden.
Daarbij wordt vaak gewezen op een onderzoek van het EIM in opdracht van MKB-Nederland,
waaruit naar voren zou komen dat er geen omzetgroei in de detailhandel is
te verwachten.
 
 Voorzitter! Dit is een voorbeeld van het zogenaamde "koekdenken". Daarbij
gaat men ervan uit dat de economie niet in beweging is, maar een koek is die
verdeeld moet worden. Zo zit de wereld echter niet in elkaar. Er vindt op
een bepaalde wijze economische groei plaats die veranderingen tot gevolg heeft.
Mevrouw Van Zuijlen heeft in haar eerste termijn terecht op de dynamisering
van de economie gewezen. In die zin is het onderzoek niet erg realistisch.
Met de verruiming van de openstelling van winkels neemt de concurrentie in
de detailhandel toe en daardoor neemt de weerbaarheid ten opzichte van andere
sectoren toe. Ook tussen sectoren vindt ten aanzien van de consumptie concurrentie
plaats. Winkels kunnen inspelen op economische en sociale mobiliteit van de
consument. Ik weet dat het in dit huis geen populair onderwerp is, maar er
zijn nogal wat consumenten die zich schuldig maken aan fun-shoppen, hetgeen
overigens wel leidt tot extra omzet in de detailhandel. De detailhandel wordt
ook weerbaarder tegen oprukkende alternatieve distributiekanalen, zoals postorderbedrijven,
teleshopping en Internet. Het voorkomt ook – de heer Van Erp wees daarop –
dat Nederlanders op zondag vlak over de grens boodschappen gaan doen.
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 Ik heb in eerste termijn gewezen op een aantal wat minder florerende branches.
Ik had toen vooral het oog op de levensmiddelen- en de kledingsector. Studies
geven aan dat de levensmiddelensector een dalende trend te zien geeft. Dit
geldt overigens niet voor alle sectoren. Er is hier en daar ook groei waar
te nemen. Ik geloof ook in de dynamiek van de economie, maar enkele sectoren
springen er in negatieve zin fors uit.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Toch is een van de interessante elementen van de levensmiddelensector
dat deze een redelijk stabiel patroon vertoont, omdat mensen altijd blijven
eten en drinken. Er zijn produktiviteitsstijgingen. Naar mijn inschatting
zijn mensen op een gegeven moment qua bevredigingsniveau van eten en drinken
aan de grenzen gekomen en besteden zij hun inkomen aan duurzame consumptiemiddelen,
niet aan kleding, want dat heeft weer met andere gedragingen te maken. In
die zin kun je die zaken niet allemaal beïnvloeden, maar dat heeft niets
met deze wet te maken.
 
 Wel kun je zeggen dat de detaillist meer mogelijkheden heeft om zich in
dat spel, die concurrentie om die nieuwe gulden van de consument weerbaarder
op te stellen. Dat heeft nu eenmaal economische effecten. Als dat niet zo
zou zijn en als al die rampen die sommigen voorspellen als gevolg van de uitbreiding
van deze wet en de feitelijke verdere openstelling zich zouden voltrekken,
dan zou ook het tegenover gestelde waar zijn. Dan zou een aantal afgevaardigden
hier moeten pleiten voor het verkorten van de winkeltijden. Dat zou dan goed
zijn voor de werkgelegenheid en voor de detailhandel. Ik heb dat overigens
niemand horen beweren.
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 Ik heb heel duidelijk aangegeven dat de Winkelsluitingswet die wij hebben
gehad en nog hebben, geenszins een belemmering is geweest voor allerlei structuurveranderingen
in de detailhandelssector. De wet is ook geenszins een belemmering geweest
voor groei. Die ruimte was er dus wel degelijk.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik heb mij ook niet zozeer tegen u gericht in dit deel van de discussie.
 
 
 
 
 
 De heer Van Walsem (D66):
 
 Ik mag zeggen dat de bestaande structuren binnen de detailhandel toch
tot een aanzienlijke sanering geleid hebben in de afgelopen jaren. Jammer!
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik denk dat de uitkomsten van het CPB-rapport realistischer zijn. Ze zijn
gebaseerd op een toename van de gemiddelde winkelopening met zo'n 10% en een
omzetgroei van zo'n 0,5% voor de detailhandel. Als je dat vergelijkt met de
feitelijke ontwikkelingen in Zweden, dan stegen de gemiddelde openingstijden
van de foodsector daar met zo'n 20% na de liberalisering. In die zin zijn
de CPB-ramingen dus nog aan de voorzichtige kant. In de berekeningen van het
CPB wordt rekening gehouden met een prijspeilstijging van ongeveer 0,2%. Daar
staat dan wel meer gemak en comfort tegenover, dus een hogere welvaartsbeleving.
 
 De heer Smits verwees naar het groeiende aantal faillissementen in Zweden
kort na de verruiming van de winkeltijden. Dat klopt. In Zweden gingen veel
detaillisten na de liberalisatie erg enthousiast van start. De openstelling
in de foodsector steeg zoals gezegd met zo'n 20%. Veel winkels namen daarbij
te veel hooi op de vork en moesten dit met een faillissement bekopen. Na verloop
van tijd liet de ontwikkeling van de detailhandel een positief saldo zien
ten gevolge van de liberalisering. Men probeert uit de te hooggespannen verwachtingen
te leren. Daarom is het soms zo interessant om over de grenzen te kijken.
Ook de Nederlandse detailhandel heeft geleerd van dat soort ervaringen. De
signalen die je krijgt op basis van de verwachting dat deze wet zal worden
gerealiseerd, geven blijk van veel gematigde reacties. Het CPB gaat ook uit
van een stijging van de openstelling met zo'n 10%. De plannen van een aantal
detaillisten duiden er ook op dat de detailhandel met beleid met de vrijheid
zal omgaan. Nogmaals, deze inschattingen zijn voorspellingen, ramingen. Ik
kan niet garanderen dat het zo gebeurt. Het heeft te maken met beslissingen
van individuele ondernemingen en met de wijze waarop consumenten zich gaan
gedragen en lokale bestuurders op dit soort dingen inspelen. Maar wij verwachten
per saldo positieve werkgelegenheidseffecten. Dat mag gezegd worden. De werkgelegenheidseffecten
die het CPB becijfert, zijn zo'n 10.000 arbeidsjaren. Omdat hier veel deeltijdarbeid
in zit, levert dat dan werk voor 15.000 personen op. Dat is inclusief de effecten
op het aantal zelfstandige ondernemers in de detailhandel. Het aantal toetreders
overtreft daarbij het aantal uittreders. De heer Smits heeft dan ook geen
gelijk met zijn opmerking dat mijn bedoeling zou zijn "getting the insiders
out". Als ik zijn stellingname goed begrijp, geeft hij de voorkeur aan "keeping
the outsiders en customers out".
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! Ik weet niet of de minister nog in zal gaan op de kwaliteit.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Ik kom daar nog op. Sterker nog, ik begin daar nu mee.
 
 Nog een laatste opmerking over de werkgelegenheidseffecten. Het verbaast
mij niets dat het onderzoek van het EIM niet tot werkgelegenheidsgroei leidt.
Als je ervan uitgaat dat de omzet gelijk blijft, terwijl er sprake is van
een verdere openstelling en een daaraan gerelateerde verdere stijging van
kosten, dan weet je precies wat eruit komt. Als je veronderstellingen niet
goed zijn, komen er ook altijd verkeerde dingen uit.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Nog even een opmerking over de werkgelegenheid,
voordat de minister overgaat naar een ander deel van de discussie. Heeft de
minister laten onderzoeken wat voor soorten arbeid het oplevert, ook qua inkomen
en tijd? Als het al nieuwe arbeid oplevert, want dat is nogal twijfelachtig!
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik kom graag uitgebreid terug op uw kwalificatie "pulpbanen". Deze winkel
bedient de heer Poppe volledig!
 
 Voorzitter! De detailhandel kent nu al veel banen voor laag opgeleide
en ongeschoolde nieuwkomers op de arbeidsmarkt. Dat is juist een groep die
maar moeizaam aan betaald werk komt. Velen staan al te lang aan de zijlijn
van de arbeidsmarkt. Door dit kabinet wordt dan ook speciale aandacht aan
deze groep besteed. Er zijn veel allochtone werkzoekenden met een lage of
geen opleiding. Voor deze groep zie ik extra kansen. Er ontstaan door deze
wet volwaardige banen, dus geen pulpbanen, zoals door de heer Poppe is gesuggereerd,
omdat het deeltijd-banen zijn. Voorzitter! Er is in dit huis toch vaak gesproken
over het stimuleren van deeltijdarbeid. Sinds wanneer is deeltijdarbeid pulp?
Die opmerking doet geen recht aan het werk dat door part-timers in de detailhandel
wordt verricht.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 De minister maakt een karikatuur van hetgeen ik heb gezegd. Het gaat erom
dat er in toenemende mate geen volwaardig werk meer is waar
je een huishouden van kan onderhouden of een toekomst op kan bouwen. Ik noem
dat pulpbanen. Het gaat niet om het werk wat die mensen doen, want dat is
nuttig. Men wordt echter onderbetaald en het zijn contracten voor twee of
drie maanden, waarop je geen toekomst kunt bouwen; er is geen sprake van arbeidshistorie.
Kortom, het zijn pulpbanen, want aan het begin van het jaar weet je niet welk
inkomen je aan het eind van het jaar hebt. Alles is onzeker. Als de baas je
roept, heb je maar op te draven en als de baas je wegstuurt, heb je maar te
gaan. Ik noem dat pulpbanen, gezien de maatschappelijke positie van betrokkene.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! De heer Poppe ziet het onjuist. Het is waar dat er in deze
samenleving in toenemende mate een groep mensen ontstaat met een onvoldoende
opleiding en met bescheiden kwalificaties. Die mensen komen niet aan de bak
of zij komen aan de bak in een baan die in overeenstemming is met hun kwalificaties
van dat moment. Uit alle statistieken blijkt dat als die mensen eenmaal een
baan hebben, zij een veel grotere kans hebben om in deze samenleving te integreren
en zich verder te ontwikkelen; meer dan als zij thuis blijven zitten en zijn
aangewezen op een uitkering. Op het hebben van onvoldoende opleiding en onvoldoende
arbeidservaring heeft deze wet geen enkele impact. Deze wet biedt wel mogelijkheden
om deze mensen aan een baan te helpen en te doen participeren in de samenleving.
Blijkens cijfers van het CBS beleven mensen met een uitkering die vervolgens
een baan krijgen gemiddeld een inkomensstijging van 40%. Ik vraag de heer
Poppe, de nodige aandacht daaraan te besteden. Met andere woorden: mensen
die van een uitkering overgaan naar een baan, ook al is deze bescheiden, maken
een grotere kans op volledige participatie in deze samenleving. Het is ook
niet waar wat de heer Poppe zegt, dat de kwaliteit van de werkgelegenheid
in onze samenleving in totaal achteruitgaat. Van de 120.000 banen die er dit
jaar bijkomen, is een groot deel hoogwaardige werkgelegenheid. Maar zonder
banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt is er voor de groep waar de heer
Poppe het steeds over heeft, helemaal geen werkgelegenheid en helemaal geen
participatie in deze samenleving!
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! Dit is nu precies wat ik bedoel. De minister van Economische
Zaken zorgt er niet voor dat er volwaardige, goede en verantwoorde arbeid
is. Hij past zich maar aan aan de situatie en er worden pulpbanen gecreëerd
aan de onderkant van de samenleving. Omdat die mensen in een rotsituatie zitten,
worden zij misbruikt. Zij moeten klussen opknappen zolang de baas het wil
en vervolgens mogen zij weer naar huis. Die situatie ontstaat in toenemende
mate. Wij zien dat ook in Amerika. Daar zijn al mensen die 's morgens om 7.00
uur naar hun eerste baas gaan, 's middags naar hun tweede en 's avonds naar
de derde en vervolgens naar het tehuis voor daklozen, omdat ze nog geen huis
kunnen betalen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Over karikatuur gesproken!
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! Dat is geen karikatuur. Dat is de werkelijkheid. Die situatie
dreigt in Nederland te ontstaan. Ik ken de mensen die wel werken. De minister
kent de cijfers over huisvesting, de banenpoolers, de Melkert-banen; men heeft
bijna allemaal schulden.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! De heer Poppe vergelijkt geen reële alternatieven. Hij
moet de mensen die geen baan hebben en dus de rest van hun leven zijn aangewezen
op een uitkering, met alles wat daarbij hoort, vergelijken met de mensen die,
omdat zij participeren in de samenleving via werk en een eigen inkomen verwerven,
een veel grotere kans krijgen om door te groeien naar volledige banen met
een hoger inkomen. Dat is de realiteit.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Nee, de realiteit is dat volledige banen door die langere winkeltijden
gaan verdwijnen, dat er meer pulpbanen bijkomen en dat een vaste baan opgedeeld
wordt in twee of drie pulpbanen. Ik noem dat pulpbanen. Het doorstromen naar
reguliere arbeid wordt daardoor juist moeilijker. En een Melkert-baan? Na
twee jaar ben je weer terug bij af. Zo is het. Dan wordt er weer een ander
op die Melkert-baan in dienst genomen. De ontwikkeling die de minister schetst,
is absoluut onlogisch binnen de markteconomie. Maar dat heb je nou eenmaal
als je de markt tot heilig hebt verklaard, althans tot het grote licht en
de juiste waarheid. Ik vind dat een vorm van marktfundamentalisme.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! De alternatieven van de heer Poppe die blijkbaar niet met
marktwerking te maken hebben, zullen, zo leert de ervaring van het verleden
in andere landen, maar ook in ons eigen land, alleen maar leiden tot een massieve
werkloosheid.
 
 
 
 
 
 De heer Van Walsem (D66):
 
 In het licht van alle opmerkingen van de heer Poppe, wijs ik erop dat
de Winkeltijdenwet niet in de eerste plaats is bedoeld ter bescherming van
werknemers of werkgevers. Er zijn andere wetten en andere ministeries om dat
goed te regelen. Dat wordt in dit land ook goed geregeld. Het is buitengewoon
schandalig dat de heer Poppe continu blijft praten over pulpbanen. Hij haalt
het laatste stukje respect weg bij de mensen. Dat is buitengewoon schandalig.
Ik vind dat heel erg en erg dom.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! Ik protesteer hier ernstig tegen. Ik ken veel van de mensen
over wie gesproken wordt en die in de pulpbanen werken. Zij zijn vaak ook
georganiseerd. Zij vinden het uitermate treurig dat zij ondanks het werk dat
zij moeten doen, aan het einde van de maand hun huur niet kunnen betalen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Walsem (D66):
 
 Het zwaarste argument dat de heer Poppe altijd gebruikt, is dat hij zich
erop laat voorstaan dat hij iemand kent in zo'n situatie. Hij is niet de enige!
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 U niet kennelijk.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 Zonder een karikatuur te schetsen en zonder af te doen aan het belang
van meer laaggeschoolde arbeid in Nederland wil ik de minister vragen, ook
in zijn functie als minister van Economische Zaken in te gaan op de zorgen
van de vakbonden en de Emancipatieraad over onvoldoende rechtsposititionele
bescherming.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik kom daar zo op terug.
 
 Mevrouw Van Zuijlen vroeg naar mijn ervaringen met de Amsterdamse arbeidspool
voor werkzoekenden met flexibele inzet bij het midden- en kleinbedrijf en
bij de detailhandel. Ook dat is een experiment dat pas twee maanden loopt.
Er is al wel wat over te zeggen. De arbeidspool is gecreëerd omdat kleine
winkeliers behoefte hadden aan arbeidskrachten voor een klein aantal uren
per week en een aantal werkzoekenden in flexibele banen aan de gang wilden.
Die pool biedt oplossingen voor beide groepen. Verschillende baantjes worden
gecombineerd tot banen van voldoende omvang. De detaillist krijgt de gewenste
arbeidskrachten en blijft vrij van allerlei administratieve rompslomp. De
werkzoekenden zijn namelijk in dienst van de arbeidspool. Naar verwachting
zullen banenpolers na verloop van tijd voldoende ervaring hebben om de kans
op een reguliere baan te vergroten. Bij blijvend succes van dit experiment
zal het ook elders worden gestimuleerd door het ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid.
 
 Mevrouw Van Zuijlen vroeg vervolgens aandacht voor de rechtspositionele
bescherming van de werknemers. Zij wees terecht op het belang van een juridisch
kader voor de arbeidsmarktpositie van werknemers. Daarbij wees zij met name
op vrouwen met een zwakke arbeidsmarktpositie. De minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid zal in de nota flexibiliteit en zekerheid de voornemens
van het kabinet kenbaar maken met betrekking tot de toekomst van arbeid en
zorgtaken alsmede flexibilisering van de arbeidsrelatie.
 
 Laten wij wel wezen: deze wet geeft een wettelijk kader voor de openstelling
van winkels. De Arbeidstijdenwet regelt de arbeidstijd van individuele werknemers.
Als bij de winkelopening een beroep wordt gedaan op flexibiliteit van personeel,
of dat nou een man of een vrouw is, en het leidt tot werken op minder aantrekkelijke
uren, dan kunnen daar wensen tot arbeidsduurverkorting of beloning tegenover
staan. Daartoe moet in CAO's constructief overleg worden gevoerd, waarbij
aan de belangen van het zittend personeel recht wordt gedaan en ruimte ontstaat
voor de instroom van nieuw personeel. Dat is een van de bedoelde belangrijke
effecten van het geheel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 In algemene zin is dit waar. Maakt de minister zich juist in dat licht
geen zorgen over de huidige CAO-onderhandelingen?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Dat doe ik zeker. Ik heb vastgesteld dat die onderhandelingen eigenlijk
stilstaan. Ik wil hier ook wel zeggen dat ik het zou betreuren als het tot
die situatie beperkt blijft. Het draagt bij en geeft voeding aan mijns inziens
onterechte gevoelens van onzekerheid die zouden kunnen bestaan over de effecten.
Als u mij dat vraagt, wil ik – met de bescheidenheid die de minister
van Economische Zaken op dat gebied behoort te hebben – de partijen
graag oproepen om weer om de tafel te gaan zitten, want ook ik vind het belangrijk
dat juist in deze tijd, waarin zoveel dingen in beweging zijn en waarin zoveel
onzekerheid is, gesprekken plaatsvinden tussen de werkgevers- en werknemersorganisaties
over de CAO.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 Ik begrijp dat u naar andere wetgeving en andere ministers verwijst, maar
juist ten aanzien van de rechtspositionele bescherming verwacht ik van u toch
een uitspraak die het CAO-overleg zou kunnen steunen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Daar ligt nou precies de grens tot hoever je kunt gaan. Op andere momenten
wordt heel vaak door de sociale partners terecht gezegd: dat is een onderdeel
van de arbeidsverhouding; bemoei je er niet mee. Ik vind dat wij in die zin
consistent moeten zijn en dat wil ik ook zijn. Ik wil hier wel zeggen –
ik vind dat ik dat ook kan zeggen – dat het zou passen als de partijen
hun verantwoordelijkheid nemen en weer om de tafel gaan zitten en een uiterste
poging doen om een goede CAO af te sluiten. Verder is het niet mijn plek om
mij in detail te bemoeien met wat wel of niet in de CAO moet worden geregeld,
want daar heb je nu juist de werkgevers- en werknemersorganisaties voor.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Als ik de situatie taxeer, zien wij nu al, maar in de toekomst steeds
meer dat de plekken worden ingenomen door studenten, oproepkrachten en mensen
die een slechte startpositie hebben op de arbeidsmarkt. Dat zijn voor de werkgevers
categorieën werknemers waarvan zij kunnen voorspellen dat zij zich slecht
organiseren en dus heel makkelijk tegemoet komen aan het dictaat van de werkgever.
De werkgever heeft dus allerminst behoefte aan een geweldig goede CAO voor
die mensen en de mensen zelf kunnen die niet afdwingen vanwege de lage organisatiegraad
als gevolg van het feit dat zij "maar" oproepkracht zijn, "maar" studentenwerk
verrichten en een slechtere startsituatie hebben op de arbeidsmarkt.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Het kan toch niet zo zijn dat de centrale overheid in dit geval en in
deze specifieke situatie de taak heeft om een positie in te nemen? Het is
een geaccepteerd recht van werknemers om zich te organiseren – daarmee
zijn belangrijke resultaten bereikt – net zoals werkgevers het recht
hebben om hun belangen te organiseren. Het is een traditie in de Nederlandse
arbeidsverhoudingen, voor zover ik die ken, dat de centrale overheid zich
zeer terughoudend opstelt bij het tot stand komen van CAO's tussen de partijen.
Nogmaals: ik heb zojuist gezegd wat ik heb gezegd. Ik denk overigens dat de
heer Van Dijke doorslaat in zijn karakterisering van de situatie. Er zijn
namelijk twee ontwikkelingen op gang die je veel breder in het bedrijfsleven
ziet. Als je onder meer met het grootwinkelbedrijf praat, zie je ook een tendens
om steeds meer te investeren in de mensen en om de kennisintensiteit steeds
meer te laten toenemen. In het kader van een begrip als massa-individualisering
zie je dat bijvoorbeeld heel anders wordt gekeken naar de rol van een caissière:
een totaal andere rol, die veel meer betrokkenheid bij de onderneming en veel
meer investeringen in kennis met zich brengt. Zo zijn er verschillende ontwikkelingen.
Ik ontken niet dat er – overigens door veel meer, heel andere maatschappelijke
ontwikkelingen – ook nieuwe groepen op de arbeidsmarkt komen. In die
zin is het zeker niet aan mij om iemand die zich op de arbeidsmarkt aanbiedt,
anders te kwalificeren of anders te willen behandelen dan een ander. Nederlanders
die passen binnen de kwalificatie van de beroepsbevolking moeten allemaal
 gelijkwaardig worden behandeld en moeten gelijkmatig worden
beoordeeld, conform hun produktiviteit.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Het kan de overheid toch niet onverschillig blijven als de kwaliteit van
het werk afneemt op de zojuist door mij geschetste manier: los/vast personeel
voor weinig uren per week, bestaande uit mensen die een slechte startpositie
op de arbeidsmarkt hebben. Het kan de overheid toch niet onverschillig blijven
als haar beleid ertoe bijdraagt dat deze ontwikkelingen zich zullen versnellen?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Wij krijgen hier een op zichzelf belangrijke discussie over wat de onderkant
van de arbeidsmarkt is en hoe wij die zouden moeten aanpakken. De paradox
is dat wij er in dit land de afgelopen vijftien jaar in zijn geslaagd om in
het kader van de CAO's en het nationale beleid binnen de ondernemingen al
het onaantrekkelijke werk in groten getale weg te organiseren. De consequentie
daarvan is dat een groot deel van de arbeidsmarkt, dat relatief laag geschoold
is en een lage arbeidservaring heeft, wordt uitgesloten van de arbeidsmarkt.
Op het moment wordt gediscussieerd over de aanpak van de onderkant van de
arbeidsmarkt, het creëren van loonschalen vanaf het wettelijk minimumloon
en het creëren van inloopschalen onder het wettelijk minimumloon. Dit
heeft te maken met het feit dat er in de Nederlandse samenleving zodanige
verschillen zijn in arbeidsproduktiviteit, en daarmee in de "waarde" van een
persoon, dat men bezig is meer laagwaardig werk te creëren. Het alternatief
is niet: hoog- of laagwaardig werk. Het alternatief is: laagwaardig werk of
langdurig werkloos.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dat laagwaardige werk mag niet inhouden dat je wordt opgeroepen wanneer
het nodig is en je de deur wordt uitgeschopt als je niet meer nodig bent.
Voor die mensen moet een bodem op het gebied van rechtsbescherming worden
gelegd. Wij kunnen blij zijn als de flexibiliteit van de markt en de werknemers
toeneemt, maar er moet een bodem aanwezig zijn.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Daarvoor bestaat een Arbeidstijdenwet die door mijn collega Melkert met
verve in dit huis is verdedigd.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 De Arbeidstijdenwet geeft geen bescherming. Ook CAO's bieden geen bescherming
omdat de mensen zich niet organiseren door de specifieke aard van hun arbeid.
Ze zijn in feite overgeleverd aan de willekeur – ik besef dat ik chargeer –
van de baas. De overheid moet toch een zekere bodem aanbrengen?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Als de analyse van de heer Van Dijke klopt betekent dit dat er in dit
huis wellicht een discussie over dit thema moet komen. Deze heeft echter als
zodanig niets te maken met de Winkeltijdenwet.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 De minister spreekt over de verschuivende taak van de caissière.
Door de ontwikkelingen op elektronisch gebied zullen er straks bij de grote
winkels geen caissières meer zijn. Ook bij de kleinere winkels waar
sociale contacten zo belangrijk zijn, zullen de caissières verdwijnen.
Nu wordt er voorlopig alleen nog maar over ramingen inzake werkgelegenheid
gesproken, terwijl ook het CPB spreekt over onzekerheden ondanks de prognose
van 10.000 banen. Gezien de verhoudingen in deze Kamer zal deze wet wel worden
aangenomen, maar bent u bereid om de uitvoering, daar waar het gaat om de
werkgelegenheid, van deze wet te volgen en de Kamer over bijvoorbeeld een
jaar te rapporteren over de effecten op de werkgelegenheid?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 De stellige overtuiging waarmee de heer Rabbae over de toekomst van de
kiezers spreekt deel ik niet. Er zijn twee stromingen in de detailhandel:
de ene denkt aan een opwaardering van de functie van caissière en de
andere wil de functie geleidelijkaan laten vervallen en doen vervangen door
elektronische mechanismen. In de memorie van toelichting is al toegezegd dat
de wet na twee jaar wordt geëvalueerd. De werkgelegenheidsontwikkeling
wordt niet alleen beïnvloed door verruiming van de tijden van openstelling.
Er spelen veel meer factoren een rol. Voor zover het technisch mogelijk is,
zullen we twee jaar nadat de wet is ingegaan naar de effecten op tal van gebieden
kijken. Ik vind het zinnig om te bezien of een duiding kan worden gemaakt
van het werkgelegenheidseffect.
 
 Ik kom nu bij het thema over de handhaving. Ook in de uitvoeringssfeer
zie ik grote voordelen van de wet. Door een aanzienlijke vereenvoudiging van
de wet kan de handhaving sterk verbeterd worden. In principe hoeft alleen
nog maar gecontroleerd te worden op nachten en zon- en feestdagen. De amendementen
om het nachtregime eerder te laten ingaan en het aantal potentiële koopzondagen
te beperken hebben als neveneffect dat het moeilijker handhaafbaar wordt en
dat we toch weer in gedoogsituaties terechtkomen.
 
 Mevrouw Van Zuijlen ging in haar betoog nader in op een aantal specifieke
aspecten van de handhaving. Zij vroeg of de controle van de wet problemen
oplevert door de regionalisering van de politie. Tevens vroeg ze of de aanpak
van diefstal 's avonds geen gevaar liep als de parketten gesloten zijn.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):
 
 Het gesproken woord geldt, maar ga uw gang!
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Dan toch een antwoord op deze niet verwoorde maar wel op papier gestelde
vraag. Regionalisering van de politie betekent niet dat politiewerk niet lokaal
georganiseerd is en dat de politie niet lokaal maatwerk kan leveren. Juist
door de grotere schaal kan de politie ook een grotere flexibiliteit bij de
inzet bieden. De wet is eenvoudig te controleren. Wij zien dus geen problemen.
Ook wat de winkeldiefstal betreft wijs ik erop dat de cijfers niet uitwijzen
dat er in de avonduren meer winkeldiefstallen worden gepleegd. Bij de aanpak
gaat het om een snelle en duidelijke reactie van de overheid op normafwijkend
gedrag. Afhandeling kan daarbij gerust de volgende dag plaatsvinden.
 
 Het amendement van de heer Van der Vlies voor een verplichte evaluatie
van de belasting van het controle-apparaat ten gevolge van de wet bevreemdt
mij een beetje, want in de memorie van toelichting heb ik al aangegeven dat
twee jaar na inwerkingtreding van de wet een dergelijke evaluatie zal plaatsvinden. 
 
 Voorzitter! Er is zeer veel gesproken – en vanuit de diepe betrokkenheid
die ik ook heb – over de positie van de kleine ondernemer binnen het
huidige fijnmazige netwerk van winkels. Dat netwerk is geen statisch geheel.
Je ziet al jaren een trend naar grootschaligheid. Die trend wordt ingegeven
door een duidelijke behoefte van de consument aan grotere winkels. Hij kan
daardoor in één keer een grote hoeveelheid boodschappen doen.
Je ziet die trend ook terug in de cijfers. In 1980 was het marktaandeel van
het grootbedrijf in de detailhandel nog maar 27%. In 1994, dus onder het huidige
regime van de winkeltijden, is dat opgelopen naar 39%. De positie van kleine
ondernemers komt daarmee onder druk te staan. Bij die trend naar grootschaligheid
is overigens wel degelijke ruimte voor kleine winkels gebleven. Zij voorzien
in een behoefte van de consumenten: de winkel in de buurt, persoonlijk advies
en service. Hierin ligt ook het bestaansrecht van die kleine ondernemers.
Buurtwinkels hebben bewezen zich staande te kunnen houden bij de trend naar
grootschaligheid. Nog steeds – dat is de andere kant van het verhaal –
heeft het midden- en kleinbedrijf een aandeel van 60% in de detailhandel.
Tegelijkertijd zien wij binnen de detailhandel een trend naar meer specialisatie.
Die trend wordt gevoed door meer specifieke wensen van de consument. Er zijn
allerlei nieuwe marktniches ontstaan, waarop juist de kleine ondernemer kan
inspelen.
 
 De huidige wetgeving kon de kleine winkelier niet tegen de trend naar
grootschaligheid beschermen. Ook de nieuwe wet kan de kleine ondernemer niet
die bescherming bieden. Alleen wanneer de consument behoefte heeft aan kleine
winkels, hebben zij bestaansrecht en kunnen zij zich staande houden bij een
trend naar grootschaligheid. Door verruiming van de winkeltijden wordt de
trend naar meer specialisatie in de detailhandel wel versterkt. Dit vergroot
juist de mogelijkheden voor de kleine ondernemer, omdat hij een nieuw instrument
in handen krijgt, om zich te differentiëren van het grootwinkelbedrijf.
Want dat is eigenlijk de essentie van de discussie die wij hier hebben. Dat
zie je overal. Kleine winkels kunnen overleven, zeer goed overleven zelfs,
als zij zich onderscheidend opstellen ten opzichte van het grootwinkelbedrijf.
Als een kleine winkel hetzelfde probeert te doen als het grootwinkelbedrijf,
verliest hij het. Dat is de geschiedenis van de afgelopen vijftien tot twintig
jaar. Dat is de toekomst van de komende twintig jaar. Het is omdat burgers
in een bepaalde prijs/kwaliteit-verhouding hun produkten willen kopen, of
u dat nu leuk vindt of niet. Tegelijkertijd zien wij dat ondernemers –
kleine ondernemers, zelfstandige ondernemers – een goede boterham kunnen
verdienen, als zij hun strategie goed doordenken en zich differentiëren.
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 De minister steekt hier de loftrompet over het grootbedrijf. Ik wil hem
suggereren om een toontje later te blazen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 De loftrompet?
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 De minister heeft ook gezegd dat er natuurlijk kleinere ondernemers zijn
die in de diversificatie enzovoorts hun slag kunnen slaan, maar hij zegt dat
de consument juist vraagt om het grootschalige bedrijf, waar hij op één
locatie al zijn inkopen kan doen. Ik zou die discussie niet vandaag willen
houden. Wij hebben op 12 december een discussie over het PDV-beleid, onder
andere met de minister van Economische Zaken. Ik zou in dit kader de minister
het bericht willen voorhouden dat onder andere in Trouw stond, waarin de Franse
overheid constateert dat haar ruimhartige beleid op dit terrein nogal nadelig
is voor vooral het kleinschalige ondernemerschap. Dat toont dus wel degelijk
aan dat de overheid structuur kan brengen in de mate waarin kleinere ondernemers
hun vleugels kunnen uitslaan.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik zal niet ingaan op wat er in Frankrijk gebeurt. Wat wij ervan kunnen
zien, is dat er de laatste tijd veel is aangekondigd en korte tijd daarna
weer is bijgesteld. Als je het wat breder vergelijkt op basis van feiten,
zie je de interessante situatie dat Nederland een winkeldichtheid heeft die
relatief laag is. Hetzelfde geldt voor Duitsland. In andere landen zien wij
dat de winkeldichtheid veel groter is en dat het aandeel van het midden- en
kleinbedrijf hoger is. Dat zijn precies die landen die een veel ruimer winkeltijdenregime
hebben dan Nederland. Ik wil niet zeggen dat daarmee de correlatie precies
andersom is dan de heer Smits zegt. Ik wil er wel mee duidelijk maken dat
het winkeltijdenregime als zodanig geen drijvende kracht is achter grootschaligheid
of kleinschaligheid. Het laatste heeft te maken met heel andere factoren.
De heer Smits heeft mij tot nu toe absoluut niet overtuigd van de stelling
dat de kleine ondernemer – dit is toch door sommigen beweerd –
en het fijnmazige distributienetwerk in Nederland ter discussie komen door
dit soort voorstellen. Ik zeg opnieuw dat deze wet een kader biedt waarbinnen
partijen beslissingen kunnen nemen. Als de zelfstandige ondernemer zich differentieert
van het grootwinkelbedrijf, ook via andere openingstijden – het hoeven
niet noodzakelijkerwijze in totaal langere openingstijden te zijn –
dan kan hij in dit land een goede boterham verdienen.
 
 
 
 
 
 De heer Smits (CDA):
 
 Dat kan zo zijn, maar wie zal profiteren van de nieuwe mogelijkheden die
deze wet biedt? Ik blijf herhalen dat dit het grootwinkelbedrijf en het filiaalbedrijf
zijn. Zij zullen zich niet vestigen in de wat vergrijsde buurt – dat
kan ook niet vanwege de kleine zelfstandige die er al zit – waar sprake
is van lagere inkomenscategorieën. Zij zullen zich met name vestigen
in de buurten waar sprake is van jong volk met dubbele inkomens en dat soort
grappen. Vanwege allerlei voordelen die zij hebben, zullen het voornamelijk
het grootwinkelbedrijf en het filiaalbedrijf zijn. Zij winnen dus de slag
ten opzichte van de kleine zelfstandige. Dat blijf ik staande houden.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Maar dat staat los van een winkeltijdenregime, zeker als de discussie
er eentje is tussen uw voorstel met de openingsmogelijkheid tot 20.00 uur
en mijn voorstel met een mogelijkheid tot 22.00 uur. U kunt toch niet in redelijkheid
beweren dat dat van invloed is op de onderliggende structurele ontwikkelingen?
In de detailhandel zijn al lang ontwikkelingen gaande die een verschil in
marktaandeel tot gevolg hebben. Ik beweer dat individuele zelfstandigen een
additioneel management-tool krijgen om zich te onderscheiden. Dat hoeft absoluut
niet noodzakelijkerwijze te leiden tot langere openingstijden. Dat is de discussie
 die wij nu voeren, want wij hebben het over de winkeltijden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Wil de minister soms beweren dat zijn nieuwe Winkeltijdenwet een ondersteuning
is voor het provinciaal gevoerde plattelandsbeleid, waarbij de wanhopige pogingen
om de laatste winkel in de kleine kernen te handhaven in het geding zijn?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik wil niet zeggen dat dit de redding is voor de winkels op het platteland.
Dat zou ook niet passen. Ik zeg dat het voor individuele ondernemers, in zo'n
positie, een extra mogelijkheid biedt om meer in te spelen op de specifieke
wensen van hun klanten.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dat begrijp ik echt niet. Die winkelier komt opnieuw op achterstand te
staan, omdat hij nog langer open moet zijn en nog hogere kosten moet maken
om überhaupt te kunnen concurreren met het winkelbedrijf dat 5 of 8 kilometer
verderop de deur kan openen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Opnieuw zeg ik dat, als het zo is dat klanten graag naar een grootwinkelbedrijf
met een totaal assortiment gaan, ook deze wet dat niet kan tegengaan. Wat
deze wet wèl kan, is dat de winkelier er extra op kan inspelen als
er in zijn buurt doelgroepen zijn die gevoelig zijn voor openingstijden. In
dit land, waar veel mensen buiten de stad wonen, in de stad naar hun werk
gaan en 's avonds terugkomen, is het heel goed mogelijk dat die winkeliers
extra kansen krijgen met gedifferentieerde openingstijden. Een garantie daarvoor
kan ik niet geven. Het hele delicate vraagstuk van winkels buiten de grootstedelijke
gebieden is een vraagstuk dat je op zichzelf moet bekijken. Het is een vraagstuk
waarop deze wet enige invloed heeft, maar niet een fundamentele invloed. Ik
zeg dus ook niet het tegenovergestelde.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Naar aanleiding van het Franse voorbeeld, waaruit duidelijk
bleek dat de kleine middenstander verdwijnt als gevolg van de mammoetwinkels
in de buurt van de grote steden, zei de minister: als wij het hebben over
deze wet, kunnen wij niet stellen dat deze wet een oorzaak kan zijn van juist
de gevaren voor de middenstand, de kleine winkeliers.
 
 Maar nu is het wel zo, minister, dat u – ik heb dit in mijn eerste
termijn ook gezegd – inmiddels met uw collega van VROM, als ik mij niet
vergis, dertien punten heeft toegewezen waarop juist deze mammoetwinkels straks
neergezet zullen gaan worden en die zullen niet zonder invloed blijven op
de kleine winkeliers.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Nu probeert de heer Rabbae het debat te verplaatsen naar een
thema waarover wij, naar ik begrijp, midden december met elkaar te spreken
komen. Opnieuw zeg ik: wij hebben het hier over de Winkeltijdenwet en wij
hebben het niet over dat deel van het beleid waarover ik graag, als ik daarbij
word uitgenodigd, samen met mevrouw De Boer een debat met de Kamer wil voeren.
Waar wij het nu over hebben, zijn de kaders die de overheid schept ten aanzien
van de winkeltijden. En de vraag is of dat van invloed is, positief of negatief,
ten opzichte van het kleine bedrijf.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! De minister gaf aan dat tot nu toe de kleinere
detailhandel, de meer gespecialiseerde bedrijfjes, met oogcontact met de klanten
en serviceverlening direct aan de klanten, het nog wel kan bolwerken. Ja,
maar met moeite: dat heb ik mij althans duidelijk laten vertellen. Vervolgens
kan er een situatie ontstaan, waarin deze winkels langer open blijven. Dat
betekent meer personeelskosten en meer energiekosten, en ook langer op de
benen moeten staan. Immers, om 22.00 uur sluiten, betekent pas om 23.00 uur
klaar en om 24.00 uur thuis. Die situatie ontstaat dan, ook voor het personeel.
Dit, terwijl de consumptie, dus de verkoop, wel gelijk blijft: dat neemt immers
niet toe. En zij moeten wel open blijven, vanwege de grote concurrent, waar
die service wat minder is, maar waar je het wel kunt krijgen, misschien zelfs
wel een beetje goedkoper. Naar die effecten heeft de minister absoluut geen
onderzoek laten doen. Hij vertrouwt er wel op dat het goed gaat...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Stelt u nu een aardige vraag.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijn aardige vraag, mijnheer de voorzitter, is deze. Waarom laat de minister
niet eerst eens naar dit soort effecten een onderzoek doen in plaats van te
hopen op de goedheid van de markt?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! De heer Poppe heeft niet geluisterd of hij was er even niet,
want ik heb net uitgebreid aangegeven, waarom ik het uitgangspunt van een
gelijke consumptie niet deel en onjuist vind. Ik heb dat uitgebreid beargumenteerd;
misschien kan de heer Poppe dit nog even in het verslag opzoeken. Als ik de
heer Poppe zo hoor, dan kan ik niet anders dan concluderen dat het buitengewoon
zegenrijk zou zijn voor de detailhandel, als wij de winkeltijden halveerden,
want dat moet goed zijn voor de consumptie en voor de werkgelegenheid. Ik
snap het anders niet.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik vind dit een rare opmerking voor deze minister.
De huidige situatie kennen we; daar kan de Nederlandse bevolking en het midden-
en kleinbedrijf mee uitkomen. Dat is al een paar keer verruimd en wij zitten
wat dat betreft, juist omdat een aantal mensen het net kunnen redden, aan
de grens. En wat is het dan eigenlijk voor onzin om die verruiming door te
drukken, terwijl niemand daar behoefte aan heeft, althans niet een duidelijke
meerderheid van zowel het midden- en kleinbedrijf, als de klanten, dus de
Nederlandse bevolking? Wil de minister per se in dit kabinet een punt zetten?
Hoe zit dat nu?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dit is geen aardige vraag, maar een retorische vraag.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ja, voorzitter, dit is inderdaad een retorische vraag en die beantwoord
je meestal niet. Ik heb geen behoefte om één punt te zetten
in het kabinet; ik ben iedere week bezig om punten te zetten met mijn collega's
in het kabinet.
 
 
 
 
 
 De heer Van Erp (VVD):
 
 Voorzitter! De minister betrekt in zijn afweging dat kleine ondernemers
voordeel zouden kunnen hebben van deze verruiming van de Winkeltijdenwet.
Die opvatting van de minister deel ik, met name ook omdat heel veel kleine
ondernemers, de bekende pappa-en-mammazaken met misschien één
of twee mensen personeel, in het voordeel zijn ten opzichte
van de grote bedrijven door alleen al het feit dat kleine bedrijven zonder
personeel geen 200% toeslag hoeven te betalen op ongelukkige werktijden, zoals
op zondag en zaterdag. Dat is niet een pleidooi van mij om de 200% te handhaven,
want ik vind dat onzin. Die 200% zou eraf moeten, omdat winkeltijden normale
werktijden zijn en de werktijden geregeld worden in de CAO of in de Arbeidstijdenwet.
Zijn de kleine ondernemers echter niet ook in het voordeel juist door het
feit dat zij wat betreft de personeelskosten, omdat het dikwijls pappa-en-mammazaken
zijn, in het voordeel zijn ten opzichte van de grootwinkelbedrijven, die de
afweging van die kosten veel sterker moeten maken?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Dat zou je een voordeel kunnen noemen. Maar er staan natuurlijk allerlei
grote nadelen tegenover. Ik denk dan aan de inkoopkosten die voor het grootwinkelbedrijf
of überhaupt voor de detaillist uitermate belangrijk zijn, want de marges
zijn sowieso klein. Je ziet dat er enorme voordelen in zitten die teniet worden
gedaan. De vraag is heel simpel: is de consument die in die buurt woont bereid
om een substantieel hogere marge te betalen voor de dienstverlening die de
kleine winkel in de buurt wil leveren? De ervaring leert: heel vaak wel.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel vast dat de heer Van Erp niet naar uw verhaal luistert.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Hij was natuurlijk bij voorbaat overtuigd van de kracht van mijn antwoord,
voorzitter.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor dat u uw betoog voortzet.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik weet niet precies waar ik was gebleven.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Het ging over de bereidheid van de consument om te betalen. Er is natuurlijk
een behoorlijk grote categorie die dit niet wil betalen en er is ook nog een
categorie, blijkens de recente cijfers daarover, die dit niet kan betalen.
Die moet gewoon bezuinigen op tal van punten. Die is dus niet in staat om
de plus te betalen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Precies. En die gaat nu ook al naar dat segment in de detailhandel dat
weleens de "dozensnijders" wordt genoemd. Dat zijn de echte discounters. Die
zitten trouwens ook niet zo vaak uit de buurten waarover u het heeft. Die
bedienen dus hun klanten ook. Dat is de praktijk. Dat ziet u ook terug in
de cijfers die ik zojuist noemde. Dat heeft als zodanig niets te maken met
de Winkeltijdenwet, maar met verschillende vormen van dienstverlening. Met
alle respect, daar kan ook een minister van Economische Zaken niets aan veranderen.
Dat is, wat je noemt, marktwerking: verschillende segmenten van de markt worden
bediend door verschillende typen van dienstverlening.
 
 Ik wil terugkomen op een discussie die wij eerder hebben gevoerd, al was
het maar voor de heer Poppe. Het gaat dan over de vraag of kleine ondernemers
bij een langere openstelling überhaupt de vrijheid hebben om beslissingen
te nemen. De heer Van Middelkoop had het in eerste termijn zelfs over schijnvrijheid.
Ik ben het niet eens met de stelling van de schijnvrijheid. Ook op koopavonden
kiest nu al een aantal kleine winkels ervoor om niet open te gaan. Je ziet
ook in de experimenten die hebben plaatsgevonden dat kleine winkels eigen
openingstijden kunnen bepalen zonder hun voortbestaan te riskeren. Door adequaat
in te spelen op de behoefte van de klant behouden zij hun bestaansrecht.
 
 Ik realiseer mij overigens dat er in het midden- en kleinbedrijf –
het zou gek zijn als ik dat niet had gemerkt – een grote angst bestaat
voor de gevolgen van de nieuwe Winkeltijdenwet. Dat is deels toe te schrijven
aan onduidelijkheid over nieuwe marktkansen. Het heeft er ook mee te maken
of je een beetje wordt geholpen in het denken over, wat ik met een moeilijk
woord noem, differentiatiestrategie enzovoorts. Hoe onderscheid je je? In
dit verband wijs ik erop dat het Instituut voor het midden- en kleinbedrijf
als kerntaak heeft voorlichting en advisering aan het midden- en kleinbedrijf
te geven op het gebied van bedrijfsvoering. Andere instanties, zoals de kamer
van koophandel, verwijzen bedrijven hiervoor ook door naar het IMK. Het IMK
kan het midden- en kleinbedrijf ondersteuning bieden bij het zoeken naar nieuwe
marktkansen. Daar is het IMK ook voor. Hoe doe ik dat precies, hoe kan ik
mij onderscheiden? Vanuit de bestaande eerstelijnsfunctie van het IMK kan
en moet de kleine winkelier een hand worden gereikt bij het inspelen op de
nieuwe kansen. Ik zal het IMK ook nadrukkelijk vragen om dit actief op te
nemen. Op dit punt is zeker de nodige ondersteuning te geven.
 
 Voorzitter! Er zijn de nodige opmerkingen gemaakt over de milieu-effecten,
onder anderen door de heren Rabbae en Van Dijke. Als ondernemers besluiten
tot een langere openstelling, betekent dit inderdaad een groter energieverbruik.
Daar tegenover staan echter: meer werkgelegenheid en economische groei. Overigens
zijn er ook effecten te verwachten die positief uitwerken op het milieu. Ik
wil niet zeggen dat het per saldo alleen maar fantastischer is voor het milieu,
maar wij moeten dat wel meewegen. Je kunt namelijk verwachten dat er een spreiding
zal optreden van de verkeerstoestroom, waardoor er minder congestie ontstaat
en waardoor er minder auto's in files staan. Bovendien kunnen dan boodschappen
worden gedaan na het werk op weg naar huis. Dan hoeft men niet twee keer in
de auto te stappen. Dat scheelt extra autoritten. Openstelling van winkels
op zondag kan tot grotere automobiliteit leiden. Evenals de heer Van Walsem
vind ik het niet veel uitmaken of iemand met de auto naar een recreatie-oord,
een sportvereniging of een winkel gaat. Dat werkt op zichzelf niet differentiërend
in het milieu-effect. Ik stimuleer besparing. Ik probeer winkels te stimuleren
om zo efficiënt mogelijk met energie om te gaan. Andere instrumenten
dan de Winkeltijdenwet hebben daarin een functie. Ik denk aan de stimulering
van energie-efficiency via de energiediensten. Zeer recent, op 13 november,
heb ik een intentieverklaring getekend voor een meerjarenafspraak met het
Centraal bureau voor levensmiddelen om tot verdere maatregelen te komen op
het gebied van energiebesparing.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 De minister kan allerlei maatregelen nemen die leiden tot energiebesparing,
maar als de winkels langer open zijn, moeten de lampen langer branden en moet
de verwarming langer aan. Als de winkels meer uren open zijn, zullen de effecten
van die energiebesparing natuurlijk volkomen teniet gedaan
worden. De winkels zullen langer open zijn en dat kan nooit voordelig zijn
voor de energierekening.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik voer geen volumebeleid, ik probeer een energie-efficiencybeleid te
voeren op tal van gebieden. Ik probeer energiebesparing te stimuleren. Dat
is wat ik doe. Tegelijkertijd speel ik in op maatschappelijke ontwikkelingen
die nu eenmaal leiden tot bepaalde andere ontwikkelingen. Die discussie hebben
wij al vaak gevoerd. Wij moeten proberen om de burger maximaal mogelijkheden
te bieden voor nieuwe ontwikkelingen. Steeds meer moet gebruik gemaakt worden
van nieuwe technologie, van nieuwe vormen van distributie, zodat per saldo
een groeiende consumptie niet gepaard hoeft te gaan met een groeiend beslag
op het milieu. Over de doelstellingen zijn wij het godzijdank wel eens, maar
over de manier waarop wij dat bereiken niet altijd.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dat laat ik even buiten beschouwing. Ik wil alleen maar aangeven dat wanneer
je hier een milieutoets naast legt, het voor de energievraag negatief uitpakt.
Als dat de uitkomst is, moet je dat gewoon in de memorie van toelichting opschrijven.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Of het per saldo negatief uitpakt, hangt af van het gebruik van de extra
mogelijkheden voor ondernemers om te investeren in energiebesparende activiteiten.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik heb het in mijn eerste termijn over het cement van de samenleving gehad
dat weggekrabbeld wordt. De minister zegt: het maakt mij niet uit of de mensen
op zondag met de auto naar het sportveld of naar de winkel gaan. Is staatssecretaris
Terpstra het met dit standpunt eens? Ik meen dat de bewindslieden altijd met
één mond spreken. Vindt staatssecretaris Terpstra ook dat het
niet uitmaakt of de mensen gaan winkelen of naar het sportveld gaan?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Zij vindt zelfs dat je dat zou kunnen combineren. Dat is weer goed voor
het energieverbruik. Ik ga gelijk op dit punt in.
 
 Mij is gevraagd of het sport- en verenigingsleven niet in het gedrang
komen. Er is daarbij verwezen naar brieven van NOC/NSF. Terecht is geconstateerd
dat Nederland een rijk sport- en verenigingsleven heeft. Ik denk dat deze
wet hierop geen diepe impact heeft. 90% van de beroepsbevolking is werkzaam
buiten de detailhandel. Daar kennen wij geen verplichte zondagssluiting of
een verplicht einde van de bedrijfstijd om 18.30 uur. Desondanks moeten wij
vaststellen dat er in ons land een rijk sport- en verenigingsleven is, waaraan
mensen uit alle beroepscategorieën deelnemen. Ik zie niet in dat er schokkende
gevolgen voor het sport- en verenigingsleven zullen optreden. Nederlanders
combineren nu al sport en het lidmaatschap van allerlei soorten verenigingen
met werken overdag, 's avonds en in het weekend. Dat gaat ook op voor detaillisten.
Mogelijk zal een keuze voor een andere openstelling van winkels tot een andere
invulling van het sport- en verenigingsleven leiden, maar niet noodzakelijkerwijs
tot een vermindering. Ik zie geen enkele reden waarom dit ten onder zou gaan.
Ik zie hoogstens een verandering. Ik ben niet zo bang voor veranderingen als
sommige afgevaardigden.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Stel dat je een baantje kan krijgen van 's middags 17.00 uur tot 's avonds
22.00 uur. Dan hebben ze je nodig. Je kunt die avond dan niet met het elftal
gaan trainen. Dit moet toch een negatief effect hebben op de structuur van
de samenleving? Ook als niet iedereen de volle tijd werkt, lopen de tijden
toch zo door elkaar, dat je nooit een elftal bij elkaar krijgt of een klaverjasvereniging.
Het lijkt mij nuttig om dit te onderzoeken. Het cement van de samenleving
is in het geding.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Die vraag is ook in eerste termijn gesteld. Ik heb die zojuist
proberen te beantwoorden. Ik overtuig de heer Poppe gewoon niet met mijn antwoorden.
Dat spijt mij.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 De minister antwoordt vanuit zijn eigen vermoedens over hoe iets zal gaan.
Ik vraag of daar onderzoek naar is gedaan, zodat daar wat zekerheid over bestaat.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Als ik dan met een onderzoek kom, dan zegt de heer Poppe weer dat dit
onderzoek niet klopt. Ik wijs wat dat betreft op het onderzoek van het CPB,
waarover ik heb gesproken.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Als het onderzoek klopt, dan klopt het. Als het niet klopt, dan zeg ik
het ook.
 
 
 
 
 
 De heer Van Erp (VVD):
 
 Voorzitter! Ik vraag de heer Poppe hoe het dan staat met mensen die bij
de NS werken, het ziekenhuis of het openbaar vervoer en die dus onregelmatige
diensten hebben. In al die bedrijfstakken gaat het om ongeveer 800.000 mensen
in totaal.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Die mensen hebben daar inderdaad grote problemen mee! Kijk maar naar de
gezondheid van de mensen die in het vierploegensysteem werken. Slechts weinigen
halen gezond de leeftijd van 65 jaar, onder andere daardoor. Die mensen kunnen
in veel gevallen niet goed deelnemen aan het verenigingsleven. De heer Van
Erp heeft daar gelijk in. Er komen nu nog meer mensen die er niet aan kunnen
deelnemen.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! De heren Van Erp, Van Middelkoop en Van Walsem hebben aandacht
gevraagd voor de benzinestations en de voor hen geldende assortimentsbeperking.
Het landelijk vrijstellingsbesluit maakt het mogelijk dat shops in benzinestations
's nachts en 's zondags open zijn, waar de detailhandel elders in beginsel
stil ligt. Het belang van veilige verkeers- en vervoersstromen vraagt daarom.
Ook in de huidige wetgeving is hiervoor een voorziening opgenomen. Daarbij
waakt het besluit ervoor dat benzinestations andere winkels geen oneigenlijke
concurrentie aandoen. Tijdens de uren dat winkels in beginsel zijn gesloten,
geldt daarom een assortimentsbeperking. Alleen de verkoop van weggebonden
artikelen is dan toegestaan. Dat systeem is in de loop van de jaren uitgekristalliseerd.
Ik realiseer mij dat het niet ideaal is. Pomphouders moeten kasten voor niet-weggebonden
artikelen 's nachts en 's zondags afsluiten. Daar staat tegenover dat het
systeem wel eerlijke concurrentieverhoudingen waarborgt. Daarom houd ik vooralsnog
vast aan het stelsel van assortimentsbeperking voor benzinestations. 
 
 De verruiming van de winkeltijden betekent daarbij een aanzienlijke verlenging
van het aantal uren dat benzinestations een assortimentsbeperking is opgelegd.
Het opheffen van de assortimentsbeperking voor benzinestations aan hoofdwegen
buiten de bebouwde kom, tast de concurrentie met reguliere winkels natuurlijk
minder aan dan het geval zou zijn met de andere benzinestations. Als de Kamer
erom vraagt, dan zal ik een assortimentsbeperking, gericht op die doelgroep,
overnemen.
 
 Ik kom aan het eind van mijn betoog. Met de verruiming van de winkeltijden
in het wetsvoorstel wordt geen 24-uurseconomie nagestreefd. Ik ben blij dat
ook de heer Van Dijke dit erkent. Suggesties in die zin wijs ik ten stelligste
van de hand. In de wet staat dat winkels 's nachts en 's zondags in beginsel
zijn gesloten. De ervaring in landen met volledig vrije winkeltijden leert
dat winkels niet permanent geopend zijn, maar dat er wel een grote variatie
aan winkeltijden is.
 
 Ik denk dat de gedachte van de heer Van Erp om in de wet een horizonbepaling
op te nemen, een stap te ver gaat. Die doet namelijk geen recht aan de elementen,
waarvan ik heb gezegd dat ze nu juist wel om een ordenende rol van de overheid
vragen, namelijk openbare orde en veiligheid en het respecteren van de zondagsrust.
 
 Dat gezegd hebbende, moet ik vaststellen dat er de afgelopen decennia
voortdurend is gediscussieerd over winkelsluitingstijden en over de beperkingen
die daardoor aan de detailhandel worden opgelegd. Ik hoop met dit wetsvoorstel
die discussie af te sluiten, en verwacht dat wij met de voorgestelde regeling
een tijd vooruit kunnen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Erp (VVD):
 
 Als ik over de horizonbepaling een amendement zou indienen, zou de minister
aanvaarding daarvan dan ontraden?
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik zou het zelfs sterk ontraden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Erp (VVD):
 
 Dat vind ik erg jammer.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geschorst.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De tweede termijn zal vanavond plaatsvinden. Na de schorsing zullen wij
beginnen met de stemmingen, waarvoor de lijst zoëven is rondgedeeld.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 16.55 uur tot 17.30 uur geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Deetman
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-33-2567-2591.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl