Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met de invoering van de leerwegen in de hogere leerjaren van het middelbaar algemeen voortgezet onderwijs en het voorbereidend beroepsonderwijs, alsmede van leerwegondersteunend en praktijkonderwijs (regeling leerwegen mavo en vbo; invoering leerwegondersteunend en praktijkonderwijs) (25410)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 3686-3704

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

05-02-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 47, pagina 3686-3704

28-01-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25410Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 28 januari 1998)Pagina 3627-3627
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met de invoering van de leerwegen in de hogere leerjaren van het middelbaar algemeen voortgezet onderwijs en het voorbereidend beroepsonderwijs, alsmede van leerwegondersteunend en praktijkonderwijs (regeling leerwegen mavo en vbo; invoering leerwegondersteunend en praktijkonderwijs) (25410)Pagina 3686-3704
Behandeling van: - het onderzoek nevenfunctie procureur-generaal Steenhuis (rapport-Dolman) (25852); - de aanbiedingsbrief van de minister van Justitie; - de brief van de minister van Justitie van 26 januari inzake nadere gebeurtenissen naar aanleiding van de publicatie van het rapport-DolmanPagina 3627-3686
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 28 januari 1998)Pagina 3704-3705

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 94 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van onder meer de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met de invoering
van de leerwegen in de hogere leerjaren van het middelbaar algemeen voortgezet
onderwijs en het voorbereidend beroepsonderwijs, alsmede van leerwegondersteunend
en praktijkonderwijs (regeling leerwegen mavo en vbo; invoering leerwegondersteunend
en praktijkonderwijs) (25410).(Zie wetgevingsoverleg van 15 december 1997.)De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik wijs de leden erop dat de vergadering tot uiterlijk 23.00 uur zal duren.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Ik wil allereerst de staatssecretaris feliciteren met haar
goede rapportcijfers die zij gisteren heeft gekregen: één zes
en twee zevens. En zij mocht weer terugkomen. "Tenminste als staatssecretaris"
zei de heer Lunshof er volgens mij bij. Zij heeft die rapportcijfers gekregen
vanwege haar prestaties. Een van die prestaties ligt nu vanavond ook voor.
Ik ben blij dat wij daar met z'n allen aan mee hebben mogen werken.Voorzitter! In augustus 1994 bracht de commissie-Van Veen het rapport
"Recht doen aan verscheidenheid" uit. De commissie was ingesteld om met name
op inhoudelijk niveau een uitwerking te geven aan de afsluiting van MAVO en
VBO, rekening houdend met de basisvorming en de veranderingen in het middelbaar
beroepsonderwijs. Op 14 februari 1995 werd een beleidsreactie door de staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij gepresenteerd, waarna de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen op 29 mei een overleg met de regering heeft gevoerd. Afgezien
van de vragen en opmerkingen die gemaakt zijn tijdens de begrotingsbehandelingen
en de besprekingen van eerdere onderwijsverslagen, is er nadien nog vier keer
met de staatssecretaris over nadere uitwerkingen gesproken. Tijdens deze overleggen
zijn voorlopige standpunten ingenomen die veelal in de vervolgstukken een
vertaling hebben gekregen. De schriftelijke gedachtewisseling over het wetsvoorstel
en het daaropvolgende twaalf uur durende wetgevingsoverleg hebben ook bijgedragen
aan verdere verbeteringen van het wetsvoorstel. Ten slotte hebben wij op 15
januari nog over de nieuwe examenprogramma's en het daarbijbehorende advies
van de Onderwijsraad gesproken. Bij die gelegenheid zijn de voorstellen in
het bijzonder met betrekking tot de basisberoepsgerichte leerweg verbeterd.Voorzitter! Ik sta zo lang stil bij de voorgeschiedenis om aan te tonen
dat er veel momenten in het besluitvormingsproces zijn geweest, waarbij niet
alleen de Tweede Kamer maar ook het veld in de gelegenheid is geweest om eigen
opvattingen naar voren te brengen. Wij zouden nu in de situatie moeten zijn
waarbij er op hoofdlijnen overeenstemming is bereikt dan wel dat bij voortduring
zou zijn gebleken dat op belangrijke aandachtspunten geen overeenstemming
te bereiken zou zijn. Geheel nieuwe gezichtspunten nu aan het besluitvormingsproces
toevoegen ligt niet voor de hand.Maar als ik een aantal commentaren, ook hoofdredactionele commentaren
van bepaalde kranten, bekijk en ingezonden brieven lees, dan bekruipt mij
het gevoel dat een deel van het onderwijsveld, maar ook anderen, de ontwikkeling
van de afgelopen vier jaar, dus sinds augustus 1994, of niet
heeft gevolgd dan wel niet heeft mee kunnen maken. Als dit wetsvoorstel tot
wet is verheven, ligt er een belangrijke taak voor de staatssecretaris om
met inschakeling van het procesmanagement voortgezet onderwijs – ik
zal daar vandaag geen lelijke woorden aan wijden – voor een verantwoorde
invoering van dit complexe wetsvoorstel zorg te dragen.De informatievoorziening door het PMVO dient naar onze opvatting aangepast
te worden. Wij kennen diverse publicatievormen van het procesmanagement: Het
PMVO-journaal, brochures, artikelen in Uitleg en brieven die gericht zijn
aan soms de coördinatoren, soms de rectoren, maar ook aan schoolbestuurders.
Daarnaast publiceert het PMVO ook nog in het tijdschrift "Van twaalf tot achttien"
en in het daaraan verbonden procesmanagementkatern.Het is voor betrokkenen niet eenvoudig om alle beleidsrelevante informatie
uit deze documenten te distilleren. Wij vinden de opzet van het gele katern
van Uitleg eigenlijk veel beter. Daarbij wordt een duidelijk onderscheid gemaakt
tussen algemeen verbindende voorschriften, beleidsregels en voorlichting.
Alle betrokkenen weten dan in ieder geval precies wat zij moeten lezen en
ook wat zij kunnen lezen. Is de staatssecretaris bereid om met het oog op
een vlekkeloze invoering van het wetsvoorstel, de informatievoorziening dienovereenkomstig
aan te passen? Hoe ziet zij de verdere informatievoorziening nu voor zich?Voorzitter! Een van de vier hoofdlijnen waar wij vandaag over moeten beslissen
betreft de nieuwe zorgstructuur. De VVD-fractie is van mening dat een goed
evenwicht is gevonden tussen het schetsen van een beleidsperspectief en het
voldoende ruimte laten voor een nadere invulling van de nieuwe zorgstructuur,
zowel qua tijd als qua inhoud. De amendementen op stuk nr. 24, het zogenaamde
"go or no go"-amendement en op stuk nr. 14, dat betrekking heeft op de voorhang-AMvB
inzake het zorgbudget, strekken hiertoe. De medewetgever behoudt zich het
recht voor om na de evaluatie in 2001 en de beoordeling van de pilots met
inhoudelijke aanpassingen te komen en om het proces meer tijd te gunnen. Dat
geldt overigens natuurlijk ook voor de regering. Wij hebben het "go or no
go"-amendement op stuk nr. 24 overigens in technische zin gewijzigd, conform
het voorstel en het advies van de staatssecretaris dat ons op 18 december
heeft bereikt. Het gewijzigde amendement is reeds ingediend, volgens mij op
stuk nr. 42. Wij vragen de staatssecretaris, ook met het oog op een goede
invoering en op het beeld dat in het veld kan ontstaan, om nog eens kort uiteen
te zetten hoe zij, ervan uitgaande dat beide amendementen worden aangenomen,
denkt te handelen en hoe de Kamer daarbij ingeschakeld zal worden.Voorzitter! Naar aanleiding van het wetgevingsoverleg van 15 december,
het algemeen overleg van 15 januari en de uitgebrachte nota's van wijziging
willen wij een aantal amendementen intrekken of wijzigen.De heer Van de Camp (CDA):Nu de heer Cornielje naar een ander punt overgaat, vraag ik hem hoe een
directeur van een VSO-LOM-school zich volgens hem voelt als hij met een beleidsperspectief
voor zijn school geconfronteerd wordt.De heer Cornielje (VVD):Het beleidsperspectief biedt drie alternatieven: de VSO-LOM-school integreert
volledig in het VO, de VSO-LOM-school wordt als nevenvestiging gehandhaafd
of men vormt de school om tot een OPDC. Dat moet men bekijken afhankelijk
van de lokale of regionale situatie. Op dat punt moeten op dit moment dus
keuzen worden gemaakt. Ik denk dat wij dat dan moeten gaan beproeven. Er zullen
verschillende varianten ontstaan. Ik denk dat in veel gevallen een OPDC zal
ontstaan, waarbij het OPDC niet alleen van daaruit ondersteuning biedt aan
de overige scholen, maar ook onderwijs verzorgt op de locatie zelf. Volgens
mij zal het in veel gevallen zo gaan, maar het kan ook anders. In 2001 gaan
wij bekijken of dit goede wegen zijn en dan moeten wij dat ook definitief
regelen.De heer Van de Camp (CDA):Bent u het met mij eens dat de VSO-LOM-school in de onderhandelingen binnen
het samenwerkingsverband eigenlijk geen vaste grond onder de voeten heeft?
Wat u denkt, is immers interessant, maar speelt in het veld, bij de onderhandelingen
in de praktijk, waarschijnlijk een ondergeschikte rol. Met andere woorden:
wat is nou de positie van het VSO-LOM in de onderhandelingen binnen het samenwerkingsverband?De heer Cornielje (VVD):De positie is in ieder geval dat men er gezamenlijk uit moet komen. Ik
wil ook het alternatief schetsen: het alternatief is dat wij nu een definitieve
keuze maken over hoe het zal moeten worden. Ik vind dat wij daarmee een stap
te ver zouden gaan, omdat wij nog onvoldoende ervaring hebben opgedaan met
de drie zojuist door mij geschetste varianten.Ik kan wel de verwachting uitspreken dat het OPDC de gewenste ontwikkeling
zal zijn, maar misschien zijn er plaatsen in Nederland waar het anders kan.
Wij hebben net een brief gekregen uit De Liemers, waarbij er twee brede scholengemeenschappen
zijn waarbij een school voor VSO misschien een andere oplossing kiest. Waarom
zouden wij dan nu deze keuze maken?Ik kom bij de vraag van de heer Van de Camp. Wat is de positie? Men moet
er in ieder geval gezamenlijk uitkomen. Dat besef zal er zijn, niet alleen
bij de VSO-LOM-scholen, maar ook bij de overige scholen. Als men er niet uitkomt,
blijft de zelfstandige bekostiging van de VSO-LOM tot dat moment gehandhaafd.
Uit de evaluatie kan blijken dat er een heleboel scholen onwillig zijn geweest
bij het rekening houden met de gerechtvaardigde belangen van het VSO-LOM.
Daar moet voluit aan tegemoet worden gekomen. Als dat de uitkomst is van de
evaluatie, moeten wij op dat moment een keuze maken. Dat moet, als onze amendementen
worden aanvaard. Dat ziet ernaar uit. Het kan ertoe leiden dat het proces
langer duurt. Het kan er ook toe leiden dat wij ingrijpende wijzigingen moeten
gaan aanbrengen om VO-scholen ertoe te dwingen.De heer Van de Camp (CDA):Ik ben van mening dat het VSO-LOM de komende jaren geen positie heeft.
De Liemers is een mooi voorbeeld. Stel dat in De Liemers de twee brede scholengemeenschappen
besluiten om het leerwegondersteunend onderwijs voortaan zelf te verzorgen.
Dat betekent dus het einde van de VSO-LOM-school. De twee brede scholengemeenschappen
zullen zeggen het intern te doen. Dat is dus het einde van VSO-LOM.De heer Cornielje (VVD):Zij zullen dat niet doen. Tot het jaar 2001 krijgen zij daarvoor geen
bekostiging. De VSO-LOM-school zal bekostigd blijven, in ieder geval tot aan
de evaluatie. Dan komt het allemaal bij ons terug. Ik verwacht overigens niet
dat het fout gaat in De Liemers. Ik kom er zelf vandaan en het zijn allemaal
redelijke mensen.De heer Van de Camp (CDA):Dat de heer Cornielje er vandaan komt is leuk, maar is geen garantie voor
kwaliteit!De heer Cornielje (VVD):Als men er geen rekening mee heeft gehouden, zal blijken dat de VSO-LOM-school
in de tussentijd gewoon zal blijven bestaan. Dat zal ook blijken uit de evaluatie.
Dan moeten wij in het jaar 2001 nog maar eens duchtig spreken over de vraag
hoe het anders moet. Mijn verwachting is dat er een andere ontwikkeling zal
plaatsvinden en dat men ook daar elkaar zal weten te vinden. Het VSO-LOM moet
zich er dan goed van bewust zijn dat men ook in het jaar 2001 de wetgever
achter zich zal hebben. Kamerbreed is er heel veel steun om de expertise van
het VSO-LOM overeind te houden.De heer Van der Vlies (SGP):Over dat laatste punt komt ik zelf nog te spreken. Ook ik heb een amendement
over deze zaak in de Kamer liggen, zoals de heer Cornielje zich ongetwijfeld
herinnert.Mag ik een geheugenopfrissertje van de heer Cornielje over wat in zijn
amendement het "no go" betekent? Ik kan het wel vertalen, maar wat betekent
het voor de scholen exact voor de positie van dit moment en voor het perspectief
waar collega Van de Camp terecht over heeft gesproken?De heer Cornielje (VVD):Als wij besluiten tot "no go", betekent dit dat de gewone financiering
van VSO-LOM ook zal blijven bestaan. Omdat wij allemaal vinden dat er integratie
moet plaatsvinden van VO en speciaal onderwijs, moeten wij nu niet zeggen
dat er helemaal niets hoeft te gebeuren. Je moet een perspectief schetsen.
Dat wordt in drie varianten gedaan. Daarin moet staan hoe men zich het best
in die richting kan ontwikkelen. Daarbij moet men lokaal en regionaal eigen
keuzes maken. Komt men er niet uit en is het VSO-LOM of het VO onwillig, dan
treedt er in het jaar 2001 een nieuwe situatie in en moeten wij nadere besluitvorming
plegen. Dan betekent "no go" dat wij ruimte moeten creëren om een nader
besluit te nemen.Voorzitter! Naar aanleiding van het wetgevingsoverleg van 15 december
1997 en een algemeen overleg van 15 januari jl. en de uitgebrachte nota's
van wijziging willen wij een aantal amendementen intrekken of wijzigen.Allereerst is dat het amendement op stuk nr. 29 over het extra vierde
leerjaar, dat kan worden ingetrokken omdat bij nota van wijziging het amendement-Lambrechts
c.s. is overgenomen. Aangezien mevrouw Lambrechts niet deelneemt aan dit debat,
trek ik het amendement op stuk nr. 29 in.De voorzitter:Aangezien het amendement-Lambrechts c.s. (stuk nr. 29) is ingetrokken,
maakt het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Over het amendement op stuk nr. 11 (het amendement-Liemburg/Cornielje
inzake het toewijzen van de gemengde leerweg aan het categoriaal VBO) zal
de eerste ondertekenaar mede namens de VVD-fractie het een en ander opmerken.De VVD-fractie is bereid om het amendement op stuk nr. 30, over het toewijzen
van de gemengde leerweg aan VBO-uitvoeringslocaties van een AOC, te heroverwegen,
als de staatssecretaris bereid is om twee kleine toezeggingen te doen: het
percentage C/D-leerlingen verlagen van 20 naar 15 en het jaar 1997-1998 ook
als meetjaar meetellen. Wij menen dat op deze wijze voldoende tegemoet wordt
gekomen aan onze wens van een ruimhartige toewijzing van gemengde leerwegen
aan VBO-uitvoeringslocaties, zonder dat sprake is van een nadelige situatie
voor het overige VBO. Daar heeft de opmerking die mevrouw Liemburg straks
mede namens ons zal maken, trouwens ook mee te maken. Is de staatssecretaris
bereid om deze twee kleine toezeggingen te doen en het toetsingskader op dat
punt aan te passen?De amendementen op de stukken nrs. 19 en 25 over de combinatievakken natuurleer
en mens en maatschappij zijn inmiddels vervangen door een nieuw amendement
op stuk nr. 41. De staatssecretaris is ons voor een deel tegemoetgekomen door
uit te gaan van de vakken biologie en "nask" (natuur- en scheikunde), respectievelijk
aardrijkskunde, geschiedenis en maatschappijleer in de theoretische leerweg,
gemengde leerweg en beroepsgerichte leerweg kadervariant. Met de Onderwijsraad
zijn wij van mening dat wijziging in het vakkenaanbod van dermate groot belang
is voor de kwaliteit van het onderwijs, dat een beknopte wetswijziging hier
meer voor de hand ligt dan een procedure door middel van het uitbrengen van
een koninklijk besluit. Wij willen eerst de evaluatie van de basisvorming
afwachten, alvorens alternatieven in overweging te nemen. Daarom sluit het
amendement ook combinatievakken in de basisberoepsgerichte leerweg op dit
moment uit. Om het grote aantal vakdocenten terug te brengen, kan men docenten
die verschillende bevoegdheden hebben (bijvoorbeeld de bevoegdheid voor biologie
en verzorging, voor natuurkunde, scheikunde en techniek, of voor wiskunde
en informatiekunde) met deze lessen belasten.Daar komt overigens nog een argument bij. In het werkprogramma van de
Onderwijsraad dat wij deze week hebben besproken, is aangekondigd dat deze
raad zal adviseren over combinatievakken. Wij willen niet vooruitlopen op
dit advies.Staatssecretaris Netelenbos:Bij de discussie over de nota van wijziging vond de Kamer het ten aanzien
van de basisberoepsgerichte leerweg belangrijk dat er in het tweede leerjaar
tijd vrijkwam voor beroepsoriëntatie. Dat is uitgewerkt en er kan nu
een dag in de week aandacht worden besteed aan beroepsoriëntatie, maar
dan wel in relatie tot de combinatievakken. Anders redden wij het niet in
de tijd. Betekent dit amendement dan dat in het tweede jaar de beroepsoriëntatie
weer komt te vervallen? Als dat niet de bedoeling is, hoe denkt de heer Cornielje
dan dat dit mogelijk is?De heer Cornielje (VVD):Ik heb daar op 15 januari jl., in het algemeen overleg, zelf een uitgewerkt
voorstel voor ingediend. Dat uitgewerkte voorstel, inclusief een tabel, is
ook toegevoegd aan het verslag van dit algemeen overleg. Ik heb daarin naar
mijn mening aangetoond dat beroepsgerichte vakken vanaf het eerste leerjaar,
dus ook in het tweede leerjaar, mogelijk zijn zonder dat de combinatievakken
worden ingevoerd. Als de weg zou worden opgegaan die de staatssecretaris nu
aangeeft, zou dat neerkomen op een vermindering van het aantal uren natuurkunde,
scheikunde en biologie, of aardrijkskunde, geschiedenis en maatschappijleer.Staatssecretaris Netelenbos:In het wetgevingsoverleg heb ik uitdrukkelijk gezegd dat de heer Cornielje
bijvoorbeeld maatschappijleer afschaft.De heer Cornielje (VVD):Nee.Staatssecretaris Netelenbos:Jawel. De heer Cornielje moet dan uitleggen wat dit zou betekenen voor
de overige vakken. Ik heb uit de discussie opgemaakt dat er geen draagvlak
is voor het zomaar schrappen van vakken, of voor minder uren wiskunde.De heer Cornielje (VVD):Ik schrap maatschappijleer zeker niet, voorzitter. Ik heb een concreet
uitgewerkt voorstel gedaan, zoals ik al heb gezegd. Het aantal uren komt daarbij
op 1200 per jaar te liggen en er wordt daarin niet bezuinigd op het aantal
uren basisvorming. Met mijn voorstel wordt tegemoetgekomen aan zowel uitbreiding
van het aantal beroepsgerichte vakken in het eerste en het tweede leerjaar,
als aan de eis van basisvorming. Als ik de nota van wijziging nu goed begrijp,
stelt de staatssecretaris zelf voor dat, als in het eerste leerjaar met beroepsgerichte
vakken wordt begonnen, een deel van de basisvorming niet gegeven behoeft te
worden, namelijk door het schrappen van de tweede moderne vreemde taal. Als
je dat nog voegt bij het voorstel dat ikzelf heb gedaan, is er mijns inziens
nog meer ruimte om dat voorstel te realiseren.In de laatste nota van wijziging wordt de door de fractie van de VVD al
zo lang en vurig gewenste mogelijkheid gecreëerd om het beroepsgerichte
karakter van het VBO te vergroten. Het wordt tevens mogelijk om reeds in het
eerste leerjaar aan te vangen met een oriëntatie op de beroepsgerichte
vakken. Wij hebben een amendement op deze nota ingediend, samen met de collega's
Van Vliet en Van de Camp. Wij hebben op 15 januari jl. ingestemd met de toevoeging
van de staatssecretaris op ons voorstel om de regionale verwijzingscommissie
hierbij in te schakelen. In onze ogen is dit een waardevolle aanvulling, omdat
hierdoor een aantal opties mogelijk wordt. De RVC, de regionale verwijzingscommissie,
kan hieruit een keuze maken. Een leerling is bijvoorbeeld geschikt voor het
praktijkonderwijs, het leerwegondersteunend onderwijs of mag reeds in het
eerste leerjaar met beroepsgerichte vakken beginnen. Ook een combinatie van
de laatste twee opties behoort tot de mogelijkheden. Hierdoor wordt naar de
mening van de VVD-fractie recht gedaan aan de verscheidenheid van leerlingen.
Wij vinden de beperking om leerwegondersteunend onderwijs als voorwaarde te
stellen om sneller te kunnen aanvangen met beroepsgerichte vakken, niet noodzakelijk.
Laten wij de directies van de scholen en de RVC de ruimte bieden om maatwerk
te bieden. Wij vernemen graag het oordeel van de staatssecretaris over dit
amendement.Tijdens het algemeen overleg van 15 januari jl. opperde de staatssecretaris
om alle leerlingen een diploma te geven. In dit diploma zou komen te staan
aan welke eisen de betrokken leerling heeft voldaan. Het was een voorstel
dat tijdens het overleg werd gedaan. Niemand had toen commentaar, wij ook
niet. Met andere woorden, wij zijn er stilzwijgend mee akkoord gegaan. In
de nota van wijziging is het plan vervolgens verder uitgewerkt.Nadat wij het plan nog eens op ons hebben laten inwerken, komen wij tot
de conclusie dat dit bij nader inzien toch geen goed idee is. Het risico van
devaluatie van het VMBO-diploma is niet denkbeeldig. Aangezien het de bedoeling
is het VBO en het MAVO als vorm van VMBO beter te positioneren, verdient het
voorstel toch nadere overweging. Ik maak de staatssecretaris op voorhand excuses
dat ik deze opmerking niet direct op 15 januari heb gemaakt, maar ik ben er
toen gewoon niet opgekomen. Wij kunnen het voorstel bij nader inzien niet
steunen. Wij vinden dat het beter is ten halve te keren dan ten hele te dwalen.
Ik vraag de collega's om in hun termijn nog eens op dit voorstel in te gaan.Voorzitter! Mensen hechten grote waarde aan diploma's. Ik sprak er zojuist
al over. Dat impliceert dat de waarde ook gegarandeerd moet kunnen worden.
Nu vindt centrale examinering plaats op het niveau van het samengetrokken
basis- en kerndeel. Het verrijkingsdeel wordt uitsluitend op schoolniveau
getoetst. De VVO heeft ons gewezen op de risico's die hieraan kleven. Als
scholen een eigen D-niveau gaan ontwikkelen dat in de praktijk niet veel meer
is dan het huidige C-niveau, dan kan dit betekenen dat het verrijkingsdeel
niet veel meer is dan het niveau van het kerndeel. De gevolgen laten zich
raden. Te veel leerlingen stromen dan in de theoretische of gemengde leerweg
in. Deze leerlingen lopen vervolgens het risico het vervolgonderwijs voortijdig
te moeten verlaten. Een of ander vorm van centrale examinering van het verrijkingsdeel
lijkt ons dan ook noodzakelijk. Ik heb er ook op 15 januari over gesproken.
Wat is de visie van de staatssecretaris op dit punt? Kunnen wij bij het examenbesluit
hier nog op terugkomen? Technische problemen kunnen nooit een reden zijn om
dit vraagstuk niet op te lossen, omdat wij juist met alle middelen moeten
voorkomen dat weer nieuwe groepen drop-outs ontstaan.Voorzitter! Steeds meer begint het besef door te dringen dat het voortijdig
schoolverlaten mede veroorzaakt wordt door het niet vloeiend verlopen van
de aansluiting van MAVO en VBO op het MBO. Daar waar er voor de meest weerbare
leerlingen een ononderbroken leertraject bestaat van onderbouw naar bovenbouw
in het HAVO en VWO, waarbij inhoudelijke doelstellingen van de basisvorming
kunnen worden gerealiseerd, zijn er voor de minst weerbare leerlingen vele
hobbels te nemen. Het is daarom goed dat in de beroepsgerichte leerweg de
basisvorming over de vier leerjaren wordt gespreid en dat flexibel kan worden
afgesloten. Misschien moet dit ook mogelijk zijn voor de andere leerwegen,
maar laten we daarvoor de evaluatie van de basisvorming maar eerst afwachten.Met deze spreiding van de beroepsgerichte vakken over de vier leerjaren
wordt tevens voor een bepaalde groepering een meer motiverende leerweg gecreëerd.
Er is echter nog één hobbel die nog niet genomen is en dat is
het ononderbroken leertraject VMBO-MBO. Voortdurend lees je weer over dingen
die ik gezegd zou hebben maar die ik helemaal niet gezegd heb; zelfs de staatssecretaris
legt mij in het blad Pro Binnenhof, een soort propagandablaadje van de PvdA,
woorden in de mond die ik niet heb geuit. In weerwil van veel publicaties
heb ik niet gepleit voor verticale scholengemeenschappen, ook al kan een verticale
scholengemeenschap een ononderbroken leertraject aanbieden. Ik heb eerder
gepleit voor ten minste afstemming tussen de eerste en de tweede fase onderwijs.
Hierdoor kan worden voorkomen dat leerlingen tussen wal en schip raken. Ter
voorkoming van misverstanden: de VVD-fractie pleit niet voor instituutsfusies,
maar voor een gedegen, inhoudelijke afstemming. Uitwisseling van docenten
en wellicht medegebruik van gebouwen en inventaris komen zo beter binnen bereik.
Onze motie over de technocentra, ingediend bij de onderwijsbegroting, gaat
ook uit van inhoudelijke samenwerkingsverbanden VBO-MAVO-MBO.Wij zijn van mening dat de bewindslieden van OCW – de minister belast
met het MBO en de staatssecretaris belast met het voortgezet onderwijs –
beter moeten inspelen op de wensen van het veld om door inhoudelijke samenwerking
tot betere aansluiting van VMBO op het MBO te komen. Hierdoor zullen minder
leerlingen voortijdig de school verlaten en zullen meer leerlingen met een
startkwalificatie de arbeidsmarkt betreden. Nu de structuurdiscussies met
dit wetsvoorstel afgerond zijn, moet de komende jaren de volle aandacht worden
gericht op de inhoudelijke kwaliteitsverbetering. Is de regering bereid om
de verschillende proefprojecten aansluiting VMBO-MBO, die nu reeds in uitvoering
zijn, te inventariseren en waar nodig te ondersteunen?De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik spreek mede namens de fracties van het GPV en de RPF.Voorzitter! Het perspectief van dit wetsvoorstel verdient in vele opzichten
steun. Er bestaat ook een breed draagvlak in het veld. Met name de profilering
van het VBO, de invoering van leerwegen en verbetering van de aansluiting
met het MBO zijn hard nodig, en dit wetsvoorstel beoogt dat. Het VBO moet
veel beter op de kaart komen. Dat gebeurt nu, zij het onder alweer een nieuwe
naam en wel VMBO. De vele aandacht die door de staatssecretaris en de Kamer
aan de meer praktisch ingestelde leerlingen in het kader van dit wetsvoorstel
is geschonken, wordt gelukkig als positief in het veld ervaren. Dat is dus
allemaal heel mooi.Dat neemt niet weg dat er best nog wel vragen te stellen zijn. Er zijn
nog onzekerheden over de bekostiging en andere randvoorwaarden voor het gehele
proces en in het bijzonder voor het VSO-LOM. Ik kom daar uiteraard nog op
terug.Een punt dat wat bespiegelend van aard is en door mij is aangekondigd
in het overleg van 15 januari maar daar ter plekke werd doorverwezen naar
het plenaire debat, zou ik onder het trefwoord "structuurwijziging?" willen
samenvatten. Feitelijk zou dit wetsvoorstel wel eens een scheiding kunnen
inluiden tussen VBO-MAVO enerzijds en HAVO-VWO anderzijds, het uit elkaar
groeien van die twee. Het HAVO en VWO tweede fase is geprofileerd en leidt
toe tot HBO enerzijds en het wetenschappelijk onderwijs anderzijds. Nu wordt
de bovenbouw VBO en MAVO via leerwegen geprofileerd als VMBO, toeleidend tot
het MBO. Op zichzelf is die profilering een goede ontwikkeling. Zij schept
ook duidelijkheid. Maar ik heb wel het gevoel dat de consequenties van deze
redelijk beslissende keuze voor de middellange termijn nog niet echt worden
overzien. Neem bijvoorbeeld eens de brugklasfunctie. Leerlingen komen vaak
binnen met een combinatieadvies VBO-MAVO, MAVO-HAVO of HAVO-VWO. Men weet
het dan niet precies. Dat is geen schande. Doorgaans komt het wel goed. Vooral
met het oog op leerlingen met een MAVO-HAVO-advies kan het lastiger worden
als de profilering van het VMBO ten opzichte van HAVO en VWO doorzet.Neem ook eens de doorstroming van MAVO naar HAVO. Nu gaat dat nog om een
fors aantal leerlingen, maar dat zal waarschijnlijk een stuk minder worden.
Het HAVO is scherper geprofileerd richting HBO en bovendien zullen MAVO-leerlingen
theoretische leerweg de neiging hebben om minder vaak op D-niveau vakken af
te sluiten. Dan voldoen zij dus niet meer aan de doorstroomeis van zes keer
D-niveau. Ontstaat er op die manier niet een te groot gat tussen VMBO en HAVO?
Wat blijft er eigenlijk over van het MAVO? Lopen wij niet het risico dat dit
wegzakt en dat daardoor de brug tussen VBO en de rest van het algemeen vormend
onderwijs verdwijnt?Het valt te verwachten dat de relatie tussen VMBO-scholen en ROC's, waarin
het MBO is ondergebracht, sterker zal worden. Dat is ook nodig met het oog
op de doorstroming en de verticale afstemming tussen VMBO en MBO. Dat kan
een nieuwe soort, meer verticale scholengemeenschapsvorming tot gevolg hebben;
over structuurwijziging gesproken!Op verschillende plaatsen wordt al gewerkt aan onderwijstechnocentra als
samenwerkingsconstructies tussen VBO en MBO. Dat alles kan op termijn nogal
wat veranderingen tot gevolg hebben in het veld van het beroepsonderwijs.
Het lijkt mij van belang dat wij ons daarvan rekenschap geven en daarop een
visie ontwikkelen. Ik noem deze punten niet omdat ik daaraan redenen ontleen
tegen deze wet te zijn, maar wel om een en ander zo goed mogelijk in beeld
te hebben en ons zo nodig voor te bereiden op de consequenties. Er zitten
natuurlijk positieve kanten aan, maar er zijn ook risico's. Als er geen goede
doorstroommogelijkheden meer zijn van VMBO naar HAVO, kan dat fors ten koste
gaan van de aantrekkelijkheid van het VMBO. Met name vanuit de brugklas moet
natuurlijk nog altijd de overstap naar HAVO-2 gemaakt kunnen worden.Voorzitter! Deze ontwikkelingen – de kansen en risico's –
vind ik niet terug in het wetsvoorstel en de besprekingen tot nu toe. Ik vraag
de staatssecretaris dan ook daarop alsnog inhoudelijk in te gaan. De manier
waarop kan zij kiezen. Dat hoeft niet allemaal vanavond binnen de tijd die
ons nog tot 23.00 uur rest. Dat kan best in de vorm van een notitie. Het hoeft
niet per se voor de stemmingen over dit wetsvoorstel.Mevrouw Liemburg (PvdA):Pleit de heer Van der Vlies nu voor een structuurdiscussie over het onderwijs?
Hij snijdt een interessante punt aan, maar het is niet niks. Wat wil hij precies?De heer Van der Vlies (SGP):Ik meende dat deze punten genoemd moesten worden. Ik denk dat de implicaties
van dit wetsvoorstel verstrekkend zijn in positieve zin. Op langere termijn
kunnen zij van invloed zijn op de structuur van dit onderwijsveld. Wij moeten
ons ervan bewust zijn dat bepaalde wijzigingen op ons afkomen en daar moeten
wij ons op voorbereiden. Ik heb geen dogmatische opvattingen daarover, maar
ik vind wel dat wij op tijd aan die dingen moeten gaan denken. Dat is mijn
inzet voor dit moment.Mevrouw Liemburg (PvdA):Als het goed is, leggen wij vanavond zaken vast. Hoe ziet u het vervolgtraject,
mijnheer Van der Vlies?De heer Van der Vlies (SGP):Daarop doelde ik nu juist met mijn laatste opmerking in de richting van
de staatssecretaris. Onzekerheden over de dingen die ik noemde, geven mij
niet in dat wij nu dwars voor dit wetsvoorstel moeten gaan liggen. Als de
staatssecretaris kans ziet daarover nu inhoudelijke dingen te zeggen, is dat
prima, ik zal graag naar haar luisteren, maar dat kan ook later. Ik houd het
voor mogelijk dat wordt geregeld daarover op een goed moment nader te spreken.
Die gelegenheden doen zich nog wel voor. Wij krijgen diverse evaluatiemomenten.
Ik zal straks nog een opmerking maken over de basisvorming, waar dit natuurlijk
ook een beetje bij hoort. Zo kan ik meer voorbeelden noemen.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! Ik wil bij wijze van uitzondering een vraag stellen aan mevrouw
Liemburg. Zij zegt: wij leggen vanavond dingen vast. Maar dan komt het amendement
op stuk nr. 24 wel in een heel vreemd daglicht te staan. De heer Cornielje
heeft zojuist bij hoog en laag beweerd dat "go or no go" alle ruimte geeft.
Mevrouw Liemburg zegt, overigens terecht: wij leggen de zaak vanavond gewoon
vast.Mevrouw Liemburg (PvdA):Wij leggen niet alles vast. Ik heb gezegd: wij leggen vanavond dingen
vast. Wij zijn wel bezig met het behandelen van een wet. Wij maken bepaalde
afspraken over onderdelen die later terugkomen en uitgewerkt moeten worden.
De heer Van der Vlies stelt een heel fundamenteel punt aan de orde –
wat betekent dit voor de structuur van het onderwijs? – zonder het wetsvoorstel
zelf ter discussie te stellen. Ik wil graag weten hoe die fundamentele opmerking
zich verhoudt tot het traject waarin wij zitten.De heer Van der Vlies (SGP):En daarover hebben mevrouw Liemburg en de overige gesprekspartners van
mij duidelijkheid gekregen, dacht ik.Voorzitter! Ik wil nog enkele opmerkingen maken over het perspectief.
In mijn inleiding constateerde ik al dat er een breed draagvlak bestaat voor
het perspectief van dit wetsvoorstel, met name de invoering van de leerwegen.
Een steeds prangender wordend probleem is echter de onduidelijkheid over de
randvoorwaarden. In de spoedfax van heden wordt het nog eens dringend onder
de aandacht gebracht door de gezamenlijke besturenorganisaties. Er wordt een
aantal concrete vragen aan de orde gesteld, vragen die ik hier niet zal citeren
maar die onder meer te maken hebben met onduidelijkheid over de bekostiging
van en nieuwe aanvragen voor VBO-scholen of -afdelingen. Ik nodig de staatssecretaris
uit om hierover zoveel mogelijkheid duidelijkheid te geven. Eigenlijk hadden
wij op z'n minst eerst de bekostigings-AMvB moeten hebben voordat wij het
licht op groen kunnen zetten. Daarover hebben wij in het verleden reeds gesproken.
Ik zal het allemaal niet herhalen. Ik constateer het slechts. Ik verwijs daarenboven
naar mijn motie – bij de begrotingsbehandeling ingediend, door de Kamer
aanvaard en door de staatssecretaris in uitvoering genomen – over de
zorgvuldige voorbereiding van ingrijpende vernieuwingen in het onderwijs.
Daarbij hoort natuurlijk duidelijkheid over de randvoorwaarden.Voorzitter! Ik kom te spreken over VSO-LOM. In de bekostigings-AMvB zal
meer duidelijkheid worden gegeven over de positie van VSO-LOM, met name de
variant terzake van de orthopedagogisch-didactische centra. De staatssecretaris
heeft drie varianten genoemd: integratie met een school voor voortgezet onderwijs,
nevenvestiging bij een school en het OPDC voor het hele samenwerkingsverband.
Voor de nevenvestiging en het OPDC geldt dat er meer duidelijkheid nodig is
over de daarbijbehorende noodzakelijke basisvoorzieningen. De bekostigings-AMvB
is dus inderdaad wel heel erg belangrijk, gelet op het perspectief van VSO-LOM,
voor de vraag welke strategische keuze men kan maken. Een cruciaal amendement
in dit debat is het "go or no go"-amendement. Over "go or no go" moet worden
beslist in het jaar 2000. Ik heb al eerder gezegd dat het meer een "go or
go later" is. Er kan natuurlijk nog wel een en ander worden bijgesteld, maar
het wetsvoorstel is op zichzelf duidelijk. VSO-LOM wordt omgevormd tot leerwegondersteunend
onderwijs. Hoe zou bovendien in het jaar 2000 al kunnen worden beoordeeld
of een juiste keuze is gemaakt op het punt van VSO-LOM? En wat betekent zo'n
onzeker perspectief feitelijk voor de positie van de VSO-LOM-scholen, waarbij
collega Van de Camp zojuist al de vinger legde? Het is immers weinig aantrekkelijk
om in zo'n proces maar af te wachten. Je moet toch mee, op straffe van een
soort verstening. Voor een helder perspectief zorgt dit amendement dus nog
niet in alle opzichten. Ik acht het desbetreffende amendement niettemin van
groot belang ten opzichte van wat de staatssecretaris hier voorstelt en verdedigt.
Er zijn nog vele andere aspecten die in de evaluatie en de tijdsplanning kritisch
moeten worden bekeken. Het zorgbudget is er ook nog aan toegevoegd. Wij staan
dus sympathiek tegenover dit amendement, als je het vergelijkt met het wetsvoorstel
dat hier door de staatssecretaris verdedigd wordt. Ik kom hiermee bij onze
eigen amendering: het zou ons namelijk eigenlijk niet genoeg moeten zijn.
Het VSO-LOM als zelfstandig bekostigde eenheid verdwijnt immers op termijn,
ook met dit amendement. Althans, die kans is heel reëel. Zonet werd bij
interruptie gevraagd wat dat "no go" betekent. Collega Cornielje zei toen
kort samengevat dat dan de bekostiging zal blijven zoals die nu is. Maar tot
dan is er onzekerheid. Ik schat in – zo gaat dat vaak met evaluatieprocessen –
dat dan nieuwe middelen worden ingezet om wat bij te sturen
en te doen. Het "no go", gewoon blijven bij wat er nu is of anders gezegd
terug naar af en vervolgens niks, houd ik vooralsnog voor niet echt waarschijnlijk.
Dat is mijn perceptie van de discussie. Daarom zal ik toch nog een pleidooi
houden voor mijn amendement.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Wij zitten allemaal in een lastig dilemma. Je moet proberen
om de mensen in beweging te krijgen en hen te laten samenwerken. Je moet evenwel
ook de garantie bieden dat, als een van de partijen onredelijke eisen stelt,
in ieder geval het mogelijke slachtoffer op steun van de Kamer kan rekenen.
Het "go or no go"-amendement biedt die garantie. Dat is de gulden middenweg
tussen het amendement van de heer Van der Vlies en het voorstel van de regering.
Ik denk dan ook dat wij redelijk goed zitten.De heer Van der Vlies (SGP):Het kan nog beter; dat zal ik nu bepleiten. Gebleken is dat er behoefte
is en wat mij betreft zal blijven, als ik de ontwikkelingen in het onderwijs
goed zie, aan een afzonderlijk pedagogisch-didactisch klimaat en een daarbijbehorende
omgeving voor bepaalde zorgleerlingen met een duidelijke eigen positie en
bekostiging. Dat beoogt het amendement op stuk nr. 23, dat via een kan-bepaling
VSO-LOM-scholen omvormt tot afdelingen voor leerwegondersteunend onderwijs.
Dat betekent weliswaar het einde van zelfstandige scholen, maar wel het behoud
van een herkenbare plaats binnen de samenwerkingsverbanden met een herkenbare
bekostiging als onderdeel van de lumpsum. Verder kunnen natuurlijk alle regels
over zorgbudget en verwijzing via de RVC worden toegepast. Het aantrekkelijke
van dit amendement is bovendien dat de mogelijkheid blijft bestaan om nieuwe
afdelingen aan te vragen via de planprocedure. Wij moeten toch ook oppassen
voor statische regelgeving. Volgens mij kunnen het "go or no go"-amendement
van de coalitie en mijn amendement heel goed naast elkaar bestaan. Ik roep
de coalitie dan ook op om niet alleen naar het eigen amendement te kijken,
maar ook het amendement dat ik hier verdedig serieus te overwegen.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! De heer Van der Vlies weet dat wij de zorg delen over die
leerlingen die het zelfs met ondersteuning niet redden in het reguliere onderwijs.
Maar is datgene wat hij nu beoogt niet precies het omgekeerde, namelijk dat
je per definitie deze leerlingen op een aparte leerweg zet, ongeacht of zij
het misschien nog zouden redden met ondersteuning in het reguliere onderwijs?
Vindt hij het niet gevaarlijk dat het "Weer samen naar school"-aspect dat
erin zit daarmee volledig verdwijnt? Dat wilden wij toch niet?De heer Van der Vlies (SGP):Dat beoog ik ook niet. Ik wil dat de keuzemogelijkheid blijft bestaan
en dat men op schoolniveau in samenspraak met alle organen en instanties die
wij een zekere bevoegdheid en deskundigheid toedichten, tot verstandige keuzes
komt. Dat bepleit ik hier, maar dan moet je wel de mogelijkheid van die eigen
setting laten voortbestaan. Anders ben je die kwijt. U vindt dat een risico
en dat neemt u. Maar als dat risico zich voordoet en zich vertaalt in een
traceerbaar nadeel voor het desbetreffende kind, dan kunt u nergens meer op
terugvallen. Dat is de spanning waarin u zit en dat u ertoe leidt om het nog
eens goed te volgen en te evalueren en de weg terug niet helemaal af te sluiten.Mevrouw Van Vliet (D66):Dat klopt inderdaad, maar dan begrijp ik niet waarom u dat nu al per definitie
wilt vastleggen, terwijl het evaluatiemoment nog komt. Dan zou het misschien
zinvol zijn om alsnog voor uw ideeën te kiezen. Dat kunnen wij nu echter
nog niet zeggen. U sluit alle alternatieven eigenlijk bij voorbaat uit. Dat
vind ik vreselijk jammer. Immers, met deze optie zal het VSO-LOM niet meer
echt bewegen. Het wordt een aparte leerweg, misschien samen met het IVBO.
Ik zou graag ook in het kader van de pilotprojecten ruimte behouden voor het
veld om zelf te zoeken naar een goede vorm.De heer Van der Vlies (SGP):Dat laatste is precies wat ik wil, maar dan moet je ook wel alle mogelijkheden
bieden en niet eerst drie nieuwe opties creëren. Het zou mij dierbaar
zijn als de zelfstandige scholen kunnen voortbestaan. Mijn amendement is al
een compromis op mijn ideaal. Ik ben voor een brede keuze. Hou ze er gewoon
bij. Collega Van de Camp heeft nog de optie van de zelfstandige scholen ingebracht.
Ik wil die incentive wel degelijk in het onderwijs neerleggen, want ik zie
best uitdagingen in de nieuwe routes. Ik wil de eigenheid van dit type onderwijs
echter in het geheel herkenbaar houden.Mevrouw Van Vliet (D66):U wilt de opties er dus naast hebben. U wilt niet alle opties vervangen
door uw eigen voorstel.De heer Van der Vlies (SGP):Als in een school of in een samenwerkingsverband gekozen wordt voor een
van de drie opties van de staatssecretaris, kan die keuze wat mij betreft
gemaakt worden. Ik ga dat niet verhinderen. De scholen die niet willen kiezen,
wil ik echter de ruimte geven om in de huidige vorm voort te bestaan.Voorzitter! Ik kom op de centrale dienst. Over de verplichtstelling daarvan
hebben wij bij de WPO en bij dit wetsvoorstel uitvoerig gediscussieerd. Uiteraard
wil ik herhaling voorkomen. Ik neem aan dat onze bezwaren duidelijk zijn.
Wij vrezen dat de verplichting onnodige problemen schept, met name binnen
interscholaire samenwerkingsverbanden. Ik denk aan vermenging personeelsbestanden,
met name in het kader van het OPDC. Ik wijs op de brief van het BPCO van 13
januari jl. Wij roepen de coalitiefracties op hun amendement in te trekken,
omdat dit het voor het veld en voor onze fractie alleen maar lastiger maakt,
terwijl het wetsvoorstel op dit punt voldoende zekerheden biedt.Het wetsvoorstel bevat ook een aantal aspecten van denominatieve aard.
De vorming van samenwerkingsverbanden is in principe vrij, zij het dat een
school niet kan worden geweigerd. Mede daardoor is het volgens ons van belang
dat het bevoegd gezag van een school, ook van een school met een speciale
zorgvoorziening, kan vragen dat de grondslag van de school wordt onderschreven.
De staatssecretaris heeft op 15 december gezegd dat zij dit te ver vindt gaan,
maar dat vanzelfsprekend wel respect voor de grondslag mag worden verlangd.
Ook dat staat echter niet in het wetsvoorstel. Het staat wel in de WPO. Waarom
wordt het niet ook in dit wetsvoorstel opgenomen? Wij zouden dat erg op prijs
stellen. Ten principale houden wij vast aan onze eis van onderschrijven
van de grondslag.Een zeer belangrijk punt in de discussies is de verhouding tussen theorie
en beroepsgerichtheid in het VBO met het oog op de leerlingen die niet zo
in zijn voor veel theorie. In feite spreken wij dan vooral over de I-leerlingen
in het VBO. Onze fracties hebben zich altijd sterk gemaakt voor het IVBO.
Het liefst zouden wij dat buiten de basisvorming hebben gehouden. Wij konden
ons dan ook heel goed vinden in de opstelling in dezen van de VVD. Het zal
geen verwondering wekken dat wij zeer sympathiek staan tegenover het voorstel
van de heer Cornielje om de beroepsgerichte leerweg al aan de basis meer beroepsgericht
te maken. De basisvorming mag daar geen oneigenlijk keurslijf voor zijn. Wat
dat betreft moet ook soepel worden omgegaan met de uren. Ik begrijp dat ook
de fractie van de PvdA daar nu wel wat ruimte voor begint te vinden. Kan dat
ook al vóór de evaluatie van de basisvorming uit? Wij stemmen
in met de aanscherping van collega Cornielje in reactie op de door de staatssecretaris
neergelegde wijziging.In het verlengde hiervan maak ik een opmerking over de aansluiting tussen
basisvorming en leerwegen. Zoals bekend staan wij positief tegenover de motie-Cornielje
c.s. om de afzonderlijke toetsing van de basisvorming in het VBO af te schaffen.
Handhaving van de brugklasfunctie is wel van belang. Leerlingen met een VBO-MAVO-advies
moeten daadwerkelijk beide kanten op kunnen. Leerlingen met een MAVO-HAVO-advies
moeten, ook als zij op een VBO-MAVO c.q. VMBO-school zitten, door kunnen stromen
naar HAVO-2. Dat moet veilig zijn gesteld. De staatssecretaris wil dat wel
bevestigen.In het algemeen overleg over de examenprogramma's hebben wij al gesproken
over de afstemming daarvan op het secundair beroepsonderwijs, het MBO. De
doorstroming moet probleemloos zijn. Ik blijf daarover mijn zorgen houden.
Volgens velen dreigt er een gat te ontstaan door het vervallen van oriëntatie-
en schakelprogramma's. Hoe ziet de staatssecretaris dit? Er zijn meer aspecten
in de relatie VMBO-MBO die de aandacht behoeven. Ik heb hier al wat over gezegd
in mijn inleiding. Anderen hebben gewezen op de verschillende huisvestingsregimes.
Kortom, dit lijkt mij een belangrijk aandachtspunt in de nieuwe taakverdeling
tussen de bewindslieden op OCW na 6 mei.Er is een duidelijke tendens naar dualisering van het onderwijs. De stage
neemt een steeds belangrijker plek in. In de praktijkschool is dat vanzelfsprekend,
maar ook in het VBO als zodanig is er meer aandacht nodig voor praktijkgericht
onderwijs, inclusief stages. De staatssecretaris is daar al op ingegaan op
15 december jl., maar ik zou er nog wel iets meer over willen horen, vooral
over de vraag of de verdeling van de verantwoordelijkheden tussen school en
gemeente straks wel correct en adequaat is. Als ik het goed heb begrepen,
dan wordt de scheiding gelegd na een jaar. Is zo'n expliciete scheiding wel
verstandig? De school kent de leerling het beste en, omgekeerd, de leerling
de school, zodat nazorg eigenlijk door de school en niet door de gemeente
of vanwege de gemeente moet worden gegeven. Ik zeg niet dat dit niet kan,
maar het gaat mij om de kwaliteit ervan. Zou de school er dan niet op enigerlei
wijze bij betrokken moeten blijven voor een aantal jaren?De ontwikkeling van de nieuwe combinatievakken natuurleer en mens en maatschappij
is, net als bij de tweede fase HAVO-VWO, op weerstanden gestuit, ook bij onze
fracties. Ik stel dat vast. Vanwege de huidige onduidelijkheid geven wij er
uiteindelijk, ook na de gesprekken die wij erover hebben gehad, de voorkeur
aan om dat pas te zijner tijd bij wet te regelen. Vandaar dat ik het amendement
van collega Cornielje en enkele anderen mee steun. Onze kritiek op de moderne
combinatievakken ten spijt hebben wij zelf ook een amendement ingediend voor
een combinatievak, namelijk geschiedenis-staatsinrichting en maatschappijleer.
Ik zou het liefst zien dat in het gemeenschappelijke deel zowel geschiedenis-staatsinrichting
als maatschappijleer als aparte vakken worden opgenomen, maar dat leek op
voorhand niet haalbaar; vandaar dit compromis. Het ligt met deze combinatie
overigens heel anders dan met de combinatievakken natuurleer en mens en maatschappij.
Natuurleer en mens en maatschappij zijn sectorspecifieke examenvakken. De
door ons te introduceren combinatie geschiedenis-staatsinrichting krijgt een
plaats in het gemeenschappelijke deel als onderdeel van de algemene vorming
die alle leerlingen naar ons oordeel nodig hebben. Die moet vervolgens worden
afgesloten via een schoolexamen, net als maatschappijleer nu. Daarnaast kan
er worden gekozen voor de examenvakken geschiedenis of maatschappijleer 2
of aardrijkskunde, althans zolang het nieuwe combivak mens en maatschappij
niet is geïntroduceerd. Ik ga de inhoudelijke argumenten niet meer herhalen.
Het belang van voldoende kennis van geschiedenis en staatsinrichting is duidelijk
genoeg. Ik denk bij geschiedenis aan meer dan alleen deze eeuw, die zelf al
weer bijna geschiedenis is.Dan maak ik nog enkele opmerkingen om de bedoeling van het amendement
te verhelderen. Er is nog geen combinatievak geschiedenis-staatsinrichting
plus maatschappijleer. Dat moet worden ontwikkeld. Zodra dat is gebeurd, kan
ermee worden gestart. Artikel XVIII van het wetsvoorstel geeft hiervoor een
procedure; op een bij KB te bepalen tijdstip en na overleg met de Kamer. Deze
bepaling zou echter kunnen worden ingehaald door het amendement van collega
Cornielje. Dat is dus een aandachtspunt. Er is een uitbreiding van het aantal
uren nodig. Daar heb ik al over gesproken. Dat probleem zie ik. Er ontstaat
nu 80 uur voor maatschappijleer. Als geschiedenis-staatsinrichting erbij komt,
dan zou dat moeten worden verdubbeld. Ook dat moet nog nader worden uitgewerkt,
maar ook daarover komen wij nog te spreken. De inrichting van het combinatievak
kan uiteraard ook gevolgen hebben voor de inrichting van de afzonderlijke
vakken geschiedenis, staatsinrichting en maatschappijleer, respectievelijk
mens en maatschappij. Ook dat zou in de verdere doordenking een aandachtspunt
moeten zijn. Dat hoeft de besluitvorming in positieve zin nu echter niet te
voorkomen. Allerlei punten moeten nog verder worden gepreciseerd. Dit kan
daarin mee.Dan heb ik een nieuw punt. Het is mij aangereikt door het veld; ik zeg
dat heel eerlijk. Ook ik heb daar tot nu toe geen erg in gehad. Het moet mogelijk
zijn dat wij hierover toch nog even met elkaar van gedachten wisselen. Het
gaat namelijk over het leerlingenvervoer. Dat is tot nu toe inderdaad buiten
beeld gebleven. In artikel 4 ISOVSO wordt de vergoeding daarvoor
geregeld, ook voor het VSO. ISOVSO wordt straks echter geïntegreerd in
de WPO respectievelijk de WVO. Voorzover ik dat kan overzien, wordt artikel
4 ISOVSO daarbij overgenomen. Een vergoeding voor leerlingenvervoer voor VSO-LOM,
MLK en ZMLK blijft dus mogelijk. Maar hoe gaat het nou – en deze vraag
is mij aangereikt door het veld – als die schoolsoorten niet meer bestaan?
Ik heb de indruk dat wat dit betreft een gat ontstaat in de titel voor het
leerlingenvervoer. Dat is niemands bedoeling. Is mijn lezing juist? Als dat
zo is, meen ik dat daarvoor een voorziening moet worden getroffen. Dat kan
gebeuren bij nota van wijziging of bij amendement. Ik meen echter dat dit
zo triviaal is dat dit bij nota van wijziging kan gebeuren, vooropgesteld
dat ik gelijk heb. Ik kan best iets over het hoofd zien.Ik rond af. Wij hebben een positieve houding ten opzichte van het perspectief
van dit wetsvoorstel. Op een aantal punten is meer duidelijkheid nodig, met
name over de randvoorwaarden en de bekostiging. Bovendien zien wij graag meer
waarborgen voor de positie van het VSO-LOM. De staatssecretaris zal begrepen
hebben dat dit een behoorlijk gewichtig punt is.Mevrouw Liemburg (PvdA):Voorzitter! Vorige week vrijdag opende president-directeur Cor Boonstra
van Philips de nieuwe Kamer van Koophandel in Leeuwarden. Bij die gelegenheid
kwam terloops zijn weinig gelukkige schoolcarrière ter sprake. De loopbaan
van Boonstra maakt duidelijk dat niet elke voortijdig schoolverlater in de
randen van de samenleving terecht hoeft te komen. De behoefte om te relativeren
is overigens niet de enige reden dat ik dit voorval aanhaal. De tegenwoordige
topman van Philips benadrukte bij die gelegenheid het belang van kennis als
belangrijkste productiefactor in de huidige samenleving. Niemand zal in de
tegenwoordige tijd het belang van kennis ontkennen. Je moet wel van goeden
huize komen om kinderen daarom het verwerven van kennis te onthouden.Het is jammer dat die kant van de zaak het in de publiciteit rondom dit
wetsvoorstel dreigt af te leggen tegen kreten zoals "ze mogen geen hamer meer
vasthouden". Natuurlijk mogen ze dat wel, maar de discussie daarover raakt
niet de kern. De heer Cornielje heeft daar ook al op gewezen. Centraal hoort
de vraag te staan wat kinderen nodig hebben om zich staande te houden in de
samenleving en hoe hen die bagage vervolgens wordt meegegeven, natuurlijk
aansluitend bij hun capaciteiten.De PvdA vindt het jammer dat het maatschappelijk debat zich lijkt te verengen
tot een keuze tussen zogenaamde algemene vakken en praktijkvakken. Het gaat
niet om een tegenstelling. Beide zijn nodig. Werkers in het onderwijs zouden
het als een uitdaging moeten zien om de integratie van delen van algemene
en beroepsgerichte vakken tot stand te brengen. Wij ondersteunen de staatssecretaris
in haar streven daarnaar, neergelegd in de brief van 18 december, waarin zij
het belang benadrukt van een passende didactiek. De PvdA wil graag weten op
welke wijze deze didactiek verder ontwikkeld en ingevoerd gaat worden.Wie het heeft over didactiek, heeft het ook over de gemotiveerde man of
vrouw voor de klas. Daar staat of valt het onderwijs mee. Tijdens het wetgevingsoverleg
op 15 december heeft de staatssecretaris erop gewezen hoe moeizaam onderwijsvernieuwingen
en cultuurveranderingen in het algemeen tot stand komen. Het aantrekkelijk
houden c.q. maken van het leraarschap is daarbij een randvoorwaarde, en niet
de minst belangrijke. Nog steeds wordt de noodzaak van goed personeelsbeleid
in het onderwijs onderschat.Dat de aanstaande veranderingen in het VBO, MAVO en VSO zich mogen verheugen
in een toenemende belangstelling doet ons op zichzelf goed, al komt die belangstelling
wel wat laat. Dat ben ik met de heer Cornielje eens. Het gaat tenslotte om
meer dan 60% van de leerlingen in het voortgezet onderwijs. Het voorbereidend
beroepsonderwijs wordt gekenmerkt door veel kleine, noodlijdende afdelingen,
een slechte aansluiting op het vervolgonderwijs, veel voortijdige schoolverlaters
en een slecht imago. De vernieuwingsvoorstellen waar de commissie-Van Veen
in 1994 mee kwam, konden destijds rekenen op een breed draagvlak. Hetzelfde
geldt voor dit wetsvoorstel dat op die voorstellen gebaseerd is, al zijn er
natuurlijk terecht zorgen over de invoering en de uitwerking daarvan.Tijdens de al genoemde overleggen op 15 december en 15 januari zijn heel
veel van die zorgen al aan de orde geweest. Deze plenaire afronding kan daarom
betrekkelijk kort zijn. Er blijven voor ons nog enkele punten over.Om te beginnen zijn dat de amendementen. Het amendement op stuk nr. 11
is gewijzigd en heeft nu stuk nr. 44. Het gevolg is dat niet alleen categoriale
VBO-scholen, maar ook categoriale MAVO's onder voorwaarden de gemengde leerweg
mogen aanbieden. Voor die categoriale MAVO's geldt wel dat zij dan bestuurlijk
moeten samenwerken met scholen voor VBO om te voorkomen dat veel geld wordt
besteed aan het doen van nieuwe investeringen. Wij willen dus wel dat gebruik
gemaakt wordt van bestaande voorzieningen. Deze wijziging is aangebracht naar
aanleiding van de discussie over dit onderwerp op 15 december.Na de discussie tijdens het wetgevingsoverleg overweeg ik het amendement
op stuk nr. 12 in te trekken, maar ik wacht er toch nog even mee. Dat amendement
beoogt een heel grote scholengemeenschap mogelijk te maken, zelf een samenwerkingsverband
te vormen. De nadelen daarvan kunnen groot zijn. Daarom overweeg ik het amendement
in te trekken. Onlangs ontvingen wij echter een brief van het samenwerkingsverband
De Liemers, waarin twee brede scholengemeenschappen voor voortgezet onderwijs
een VSO-LOM-school en een school voor VSO-MLK naar ieders tevredenheid met
elkaar samenwerken. Moet dit samenwerkingsverband, en misschien zijn er nog
meer in het land, nu alle energie steken in het zoeken van nog een partner
als ik mijn amendement intrek? Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Daarom
wacht ik eerst het antwoord van de staatssecretaris af.Als het gaat om de zorgstructuur hebben wij met het aannemen van het amendementen
op stuk nr. 14, het gewijzigde amendement op stuk nr. 24 dat nu stuk nr. 42
heeft en het amendement op stuk nr. 26 naar de mening van mijn fractie in
eerste instantie voldoende waarborgen ingebouwd om tijdig
te kunnen bijsturen.De PvdA-fractie is er verheugd over dat de instroom in het praktijkonderwijs
niet aan een maximum is gebonden. Wij vragen ons wel af hoe de zorgstructuur
bekostigd zal worden. Is er bijvoorbeeld inzicht in de hoogte van de bedragen
die gemoeid zijn met de verschillende vormen van leerwegondersteunend onderwijs
en is de bekostiging integraal onderdeel van de lumpsum? In hoeverre lopen
wij het risico dat onderwijsinhoudelijk betere keuzes niet gemaakt zullen
worden op financiële gronden?Zorgen maakt de fractie van de PvdA zich ook, en niet voor het eerst,
over jongeren die ongediplomeerd het VMBO verlaten, maar van hun recht om
drempelloos in te stromen in het assistentenniveau van de ROC's geen gebruik
kunnen maken, omdat het aanbod aan assistentenopleidingen niet volledig is
of gewoon te ver van huis. Hoe denkt de staatssecretaris dit probleem met
de minister op te lossen? Ik kan u verzekeren, voorzitter, dat de minister
niet voor de eerste keer van dit knelpunt hoort.Meer in het algemeen is de aansluiting van VMBO en MBO een probleem dat
nog versterkt wordt door de outputfinanciering van het MBO. Als je afgerekend
wordt op het aantal leerlingen dat gediplomeerd de school verlaat, heb je
weinig behoefte aan kansarme instromers. Ik overweeg over dit onderdeel een
motie in te dienen. Nu wij het toch over diploma's hebben, wil ik tegelijkertijd
even ingaan op de vraag die de heer Cornielje stelde. Ook wij hebben niet
gereageerd op het voorstel van de staatssecretaris op 15 januari, nu vastgelegd
in de vierde nota van wijziging om ook ongediplomeerden een diploma te geven.
Wij zijn ook bang voor devaluatie van de diploma's van het VMBO, terwijl dit
hele wetsvoorstel juist bedoeld is om tot een opwaardering van het VMBO te
komen. Daarom willen wij dit onderdeel van die vierde nota van wijziging graag
opnieuw ter discussie stellen. Wat is precies de reden geweest om met dit
voorstel te komen en wat is het verschil tussen een diploma dat je geeft aan
degenen die geen recht hebben op een echt diploma en het echte diploma? Dat
moet vanavond wel duidelijk worden.Voorzitter! De PvdA waardeert het dat de staatssecretaris de kritiek van
de Onderwijsraad en de Kamer serieus heeft genomen en uiteindelijk zelf met
wijzigingsvoorstellen is gekomen over het invullen van de beroepsgerichte
leerweg, de basisvariant. Met betrekking tot de vierde nota van wijziging
vraagt de PvdA zich wel af hoe het scheppen van ruimte voor een praktische
sectororiëntatie in het eerste jaar zich verhoudt tot de verwijzing naar
het leerwegondersteunend onderwijs. Naar de mening van de PvdA en in het licht
van de discussie van 15 januari is de mogelijkheid van een praktische sectororiëntatie
in het eerste leerjaar een vorm van leerwegondersteunend onderwijs waar de
school naar eigen inzicht gebruik van moet kunnen maken. Wij hebben de extra
drempel van de regionale verwijzingscommissie met moeite geaccepteerd, omdat
wij bang zijn voor een te grote bureaucratische last die demotiverend werkt
op het onderwijs. Wij vinden eigenlijk dat de keuze binnen de school zelf
gemaakt kan worden. Aan de andere kant zien wij het gevaar van de fuikwerking.
Daarom hebben wij de rol van de RVC hierin geaccepteerd. Wij vragen ons echter
wel af waarom niet wat meer vertrouwen gesteld wordt in de autonome school
en wij willen dus graag een nadere uitleg over de precieze tekst van de vierde
nota van wijziging.Ten slotte heeft de PvdA nog enkele vragen over de effecten van deze wet.
De eerste vraag betreft het evenwicht tussen centrale regelgeving en de behoefte
aan differentiatie op schoolniveau. De problemen waar scholen in achterstandswijken
in de grote steden mee te kampen hebben, verschillen fundamenteel van problemen
in dunbevolkte plattelandsgebieden. Vaak weten scholen zelf heel goed hoe
ze die problemen in hun situatie moeten aanpakken. Vindt de staatssecretaris
dat ook en wil zij in de nieuw aangekondigde pilots voldoende ruimte geven
voor die verschillende aanpak? Wij pleiten niet voor differentiatie in doelen
die gehaald moeten worden, maar wel voor differentiatie in de wegen om die
doelen te bereiken.Voorzitter! Wat de PvdA ook niet helemaal kan overzien, zijn de gevolgen
van dit beleid voor het feitelijke beleid van schoolbesturen. Wij hebben het
zorgbudget al genoemd, maar wat gebeurt er bijvoorbeeld met nevenvestigingen?
Versterking van het VMBO heeft ook te maken met een goede spreiding. En naar
ons inzicht is die goede spreiding er op dit moment in het voortgezet onderwijs.
Het mag niet zo zijn dat als gevolg van het invoeren van leerwegen, nevenvestigingen
moeten worden gesloten. Ook op dit punt denken wij aan het indienen van een
motie. Wij wachten echter eerst het antwoord van de staatssecretaris af.Ook niet helemaal duidelijk is de verhouding tussen het VBO, dat valt
onder het ministerie van landbouw, en het voorbereidend beroepsonderwijs,
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. De AOC's verheugen zich in een toenemende
belangstelling. Zij zijn allang niet meer uitsluitend gericht op het agrarisch
onderwijs en bieden blijkbaar een aantrekkelijk pedagogisch klimaat. Dat is
zelfs zozeer het geval dat brede scholengemeenschappen de concurrentie van
deze scholen soms niet aankunnen.In het werkplan van de Onderwijsraad is een verzoek opgenomen van de minister
van Landbouw voor een advies over de toegankelijkheid van het agrarisch onderwijs
zoals dat in de AOC's is georganiseerd. In afwachting van nader overleg is
de Onderwijsraad nog niet met dat onderzoek begonnen. De PvdA zou het op prijs
stellen als de staatssecretaris in overleg met de minister van Landbouw tot
een verbreding van de onderzoeksvraag komt, zodat ook de relatie tussen de
verschillende soorten VBO-groen in het onderzoek wordt meegenomen. Voelt zij
daarvoor?Voorzitter! Het mag duidelijk zijn dat de PvdA instemt met de bedoelingen
van het wetsvoorstel. Maar vaak roept de uitwerking meer reacties op. In hoeverre
houdt de regievoerder bij het bepalen van het tempo van het proces rekening
met de mogelijkheden van het veld? Zo is er bijvoorbeeld nog veel onduidelijkheid
over de intrasectorale programma's, inclusief de bekostiging daarvan. Ook
daar willen wij graag meer informatie over. Hoe verhoudt het technisch overleg
zich tot de besluitvorming in het parlement? Wij zijn er geen voorstander
van om precies op de hoogte te worden gehouden van de gesprekken in het technisch
overleg, maar wij willen wel graag een duidelijke scheiding
tussen de politieke besluitvorming en de uitwerking daarvan. Wat gebeurt daar
precies? Er zijn in het onderwijs veel actoren actief en dat leidt niet altijd
tot de gewenste helderheid over wie nu precies wat doet.De heer Van de Camp (CDA):Het valt mij op dat mevrouw Liemburg in haar bijdrage aan dit plenaire
debat niet meer spreekt over de positie van het speciaal onderwijs. Dat verbaast
mij zeer. Ik heb haar maandagmiddag horen deelnemen aan een radiodiscussie
met een directeur of medewerker van een school; daarbij wekte zij de indruk
dat zij het in hoge mate eens was met de positie van het VSO-LOM zoals die
mijnheer die naar voren bracht. Daar hoor ik haar vanavond echter niets meer
over zeggen. Is zij er gerust op dat het goed zal gaan met het VSO-LOM?Mevrouw Liemburg (PvdA):U hebt niet goed geluisterd, want ik heb het duidelijk gehad over de zorgstructuur
en ik heb de amendementen genoemd, met name het amendement op stuk nr. 14,
het amendement op stuk nr. 24 – dat amendement is gewijzigd en nu het
gewijzigde amendement op stuk nr. 42 is – en het amendement op stuk
nr. 26. Ik heb daarbij gezegd dat er naar mijn mening op dit moment voldoende
waarborgen ingebouwd zijn om tijdig te kunnen bijsturen. Ik heb vragen gesteld
over de bekostiging. Ik heb bijvoorbeeld gevraagd of er inzicht is in de hoogte
van de bedragen die gemoeid zijn met het leerwegondersteunend onderwijs. Ook
in de radiodiscussie van maandag ben ik ingegaan op de strekking van het wetsvoorstel,
maar dat was een vreemde discussie, want de discussie begon over het opheffen
van het héle speciaal onderwijs; daar is natuurlijk geen sprake van.
Ik heb de plannen verdedigd; ik ben het eens met de lijn en ik vind dat wij
met de ingediende amendementen waarborgen hebben ingebouwd om te kunnen bijsturen
als dat nodig is. Gelet op alles wat er in het voorgaande gezegd is en op
wat mijn collega's hier naar voren hebben gebracht, vind ik dat daar voldoende
aandacht aan wordt besteed. Wij krijgen in tweede instantie nog genoeg gelegenheid
om daarop te reageren. U hebt dus niet geluisterd, want ik heb dat niet overgeslagen.De heer Van de Camp (CDA):Spreken over het leerwegondersteunend onderwijs en de bedragen die daarmee
gemoeid zijn, is – met alle respect – heel iets anders dan de
concrete positie van een toekomstig OPDC. Als u vragen stelt over het zorgbudget,
is dat perfect, maar dat gaat over de hele breedte van het samenwerkingsverband.
Het gaat om het volgende: als men er niet uitkomt, is men drie jaar kwijt.Mevrouw Liemburg (PvdA):Dat vind ik niet. Je zit in een bepaalde ontwikkeling. Het speciaal onderwijs
heeft zijn positie in het onderwijsveld verworven en de verworvenheden van
het speciaal onderwijs moeten meer ten goede komen aan het reguliere onderwijs.
Daarom wordt het leerwegondersteunend onderwijs daaraan toegevoegd. Het OPDC –
daar hebben wij de vorige keer al over gediscussieerd – is niet alleen
een expertisecentrum, maar ook een centrum waar leerlingen kunnen worden opgevangen
en dus een soort school. Daar hebben wij expliciet naar gevraagd en die duidelijkheid
is er gekomen. Ieder veranderingsproces leidt tot bepaalde onzekerheden, maar
je gaat dat gesprek aan. Als ik kijk naar het veld in het land, zie ik dat
men daar vaak al verder is dan wij denken: er wordt heel goed overlegd en
in veel gevallen wordt er ook al heel goed samengewerkt. Tijdens dat traject
zullen zich best conflicten voordoen. Met het "go or no go"-amendement en
het amendement over de voorhangprocedure hebben wij waarborgen ingebouwd om
erop terug te kunnen komen en bij te kunnen sturen als het helemaal fout gaat,
maar die aanwijzing hebben wij niet. Als je alles van tevoren dichtspijkert
zoals u met uw amendering wilt, ben ik bang dat iedereen achterover gaat leunen
en dat alles blijft zoals het was. Ik wil die prikkel erin houden om het proces
in te gaan en je zult van die drie jaar iets leren. Misschien zul je na drie
jaar zeggen dat wij het anders hadden moeten doen, maar als wij dit traject
met z'n allen ingaan, geloof ik niet dat dat neerkomt op het weggooien van
tijd.De heer Van de Camp (CDA):Het gaat er helemaal niet om van tevoren alles dicht te timmeren. Het
gaat erom binnen een onderhandelingsproces en binnen een samenwerkingsverband
partijen in een gelijke positie te brengen. Stel nu dat het samenwerkingsverband
besluit om geen OPDC te vormen. Wat dan?Mevrouw Liemburg (PvdA):Als men het daarover eens is, gebeurt het dus niet.De heer Van de Camp (CDA):De casuïstiek is dat de VSO-LOM-school het er niet mee eens is.Mevrouw Liemburg (PvdA):Dat kan gebeuren. Dan is er een conflict. Daar moet men dan proberen om
op grond van argumenten uit te komen. Als dat niet lukt, is het een conflict
dat bij de afgesproken evaluatie naar voren komt. Als wij concluderen dat
het erop lijkt dat VSO-LOM-scholen heel vaak aan het kortste eind trekken,
moet dat gecorrigeerd worden. Dan zal men tot een wijziging van de regelgeving
moeten komen. Ik zie echter niet het belang voor een scholengemeenschap om
op deze manier goed functionerend speciaal onderwijs buiten de deur te houden.
Men zal al die kinderen zelf moeten opvangen! Ik vind het een onderschatting
van de positie van het speciaal onderwijs. Men kruipt in de rol van de "underdog".
Ik geloof daar niet in. Voor het geval de pessimistische blik van de heer
Van de Camp op de samenleving klopt, hebben wij mogelijkheden ingebouwd om
hierop terug te komen.De heer Van de Camp (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik kan mevrouw Liemburg geruststellen dat het
met mijn pessimistische blik op de samenleving wel meevalt.Maandag 15 december heeft de Kamer van 11.00 tot 23.00 uur een wetgevingsoverleg
gehouden over dit belangrijke voorstel van wet. De voorzitter memoreerde dit
al bij aanvang van dit debat. In de plenaire afronding wil ik aan een zevental
punten aandacht besteden.In de eerste plaats constateert de CDA-fractie steun voor het wetsvoorstel
in de onderwijspraktijk. Velen in de maatschappij, de politiek en het voortgezet
onderwijs stemmen in met het doel en de strekking van het voorstel
van wet. Een modernisering van MAVO en VBO is nodig. Een betere afstemming
van regulier en voortgezet speciaal onderwijs eveneens. Er zijn echter ook
zorgen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld met het niveau van de huidige eindexamens
MAVO, nu in de nieuwe theoretische leerweg het verrijkingsdeel, lees: het
huidige D-niveau, niet meer centraal maar op schoolniveau geëxamineerd
gaat worden? Op welke wijze zal in de dagelijkse schoolpraktijk de omzetting
van IVBO-afdelingen in leerwegondersteunend of praktijkonderwijs geschieden?Er is opnieuw veel kritiek, zie ook de invoering van de profielen tweede
fase in de bovenbouw van HAVO en VWO, op de omstandigheden waaronder deze
nieuwe wet kan worden ingevoerd. De factoren tijd en geld staan daarbij voorop.In dat verband maak ik mijn tweede opmerking, over een aantal onzekerheden
over de uitvoeringsbesluiten. Opmerkelijk is dat de hoofdlijnen van de nieuwe
bekostiging nog niet bekend zijn. In 1998, dit jaar dus, dienen de schoolbesturen
en de scholen een aantal keuzen te maken, onder andere over de toekomstige
spreiding van de afdelingen voorbereidend beroepsonderwijs en in het bijzonder
de kwestie rond mode en kleding en motorvoertuigen. Op basis waarvan maken
zij die keuzen? Per 1 april a.s. dienen de schoolbesturen immers de zogenaamde
optiefase af te ronden. Zij dienen kenbaar te maken welke VBO-afdelingen zij
wensen te behouden en welke zij in samenspraak met de andere scholen in de
regio wensen te herschikken. Maar is er op dat moment voldoende bekend aan
uitvoeringsbesluiten? Sluiten de voorgestelde intrasectorale programma's voldoende
aan op het vervolgonderwijs, niveau 2? Tevens is de vraag aan de orde of de
gemengde leerweg onderdeel van de plancyclus is. Of gaat het slechts om een
inhoudelijke herprogrammering van reeds bestaande afdelingen? Nadere studie
leerde de CDA-fractie dat er op dit punt een verschil bestaat tussen de wetstekst
en de memorie van toelichting.Het derde punt betreft de beschikbare hoeveelheid financiën. Zijn
de berichten waar, dat het kabinet bovenop de in de memorie van toelichting
genoemde bedragen voor deze operatie 102 mln. incidenteel ter beschikking
stelt, namelijk 50 mln. voor nascholing van het personeel en 52 mln. uit de
helaas vertraagde BSM-operatie? De gelden uit de BSM-operatie zouden primair
ten goede moeten komen aan materiële voorzieningen in MAVO en VBO. Een
en ander in tegenstelling, zo lijkt het, tot de eerder aangekondigde slechts
50 mln.Mijn vierde opmerking betreft de basisvariant van de beroepsgerichte leerweg.
De afgelopen weken is er het nodige gesleuteld aan de basisberoepsgerichte
leerweg. In goed overleg tussen Kamer en kabinet is het gelukt om de basisvariant
een beduidend kleinere theoretische invulling te geven. Zo wordt het mogelijk
om reeds in het tweede leerjaar van het VBO 240 uur beroepsvoorbereidende
vakken aan te bieden en in uitzonderingsgevallen ook reeds in het eerste leerjaar.
Desalniettemin blijft de CDA-fractie van mening dat de basisberoepsgerichte
leerweg voor een grote groep leerlingen te theoretisch blijft. De komende
pilots en proefprojecten dienen vóór 1 augustus 2002 aan te
tonen of wij de juiste leerstof aan dit type leerling aanbieden. Ook het meer
integreren van AVO-leerstof in de beroepsvoorbereidende vakken is een oude
wens van de Kamer. De CDA-fractie spreekt opnieuw de wens uit dat de staatssecretaris
nu eindelijk eens serieus werk gaat maken van dit punt. Een schooltype met
een nog groter praktijkkarakter sluit de CDA-fractie daarbij zeker niet uit.In dit verband heb ik nog een vraag over het amendement van collega Cornielje
c.s. op stuk nr. 41. Beperkt dit amendement nu de mogelijkheden van de scholen
om in de basisvariant van de beroepsgerichte leerweg van de adviestabel af
te wijken en een aantal vakken te clusteren, opdat de leerlingen met minder
afzonderlijke vakken en minder leraren geconfronteerd worden?Mijn vijfde punt is het onderwerp: een diploma voor iedere leerling. Door
middel van de laatste nota van wijziging (stuk nr. 38) heeft de staatssecretaris
haar voorstel, gedaan tijdens het algemeen overleg op 15 januari jl., in het
wetsvoorstel opgenomen om iedere leerling een diploma te verstrekken. Het
achterliggende schooldossier ("dossioma") moet duidelijk maken op welk niveau
de leerling welk vak heeft afgesloten. Ook de CDA-fractie ging op 15 januari
akkoord met dit op zich verrassende voorstel. Inmiddels echter komen de eerste
reacties binnen uit het veld. De strekking daarvan is: dit voorstel mag dan
wel motiverend zijn voor de leerling die niet in staat is een regulier diploma
te behalen, maar wat betekent het voor de leerling die met moeite een regulier
diploma zou kunnen behalen? Gaat hij of zij niet denken "ik krijg toch wel
een diploma, in wat voor vorm dan ook"? Mijn vraag is nu: hebben wij deze
consequentie voor deze groep leerlingen wel voldoende gewogen op 15 januari
jl.?Ik kom tot het zesde punt, de positie van het voortgezet speciaal onderwijs.
Uit mijn interrupties is al gebleken dat de CDA-fractie dit het meest omstreden
onderdeel van het thans voorliggende voorstel van wet vindt. Het gaat om de
toekomst van het voortgezet speciaal onderwijs en dan met name het VSO-LOM.
In het geheel blijft onduidelijk op welke wijze dit type onderwijs de datum
van 1 augustus 2002 gaat passeren. Niet als zelfstandige school, als afdeling
binnen een samenwerkingsverband of binnen een scholengemeenschap? Mijn grote
bezwaar is dat het VSO-LOM de komende onderhandelingsjaren in een pure afhankelijke
positie terecht zal komen. Derden besluiten over dit schooltype en niet de
VSO-LOM-mensen zelf.In de derde nota van wijziging (stuk nr. 36) is weliswaar in artikel 9
een landelijke geschillencommissie samenwerkingsverbanden opgenomen, maar
dat is voor de toekomst van de VSO-LOM-scholen onvoldoende.Mevrouw Liemburg (PvdA):Waarom marginaliseert de heer Van de Camp de rol van de VSO-scholen zo?
Waarom zouden anderen daarover beslissen? Zij zitten er toch zelf bij?De heer Van de Camp (PvdA):Ik heb in de interrupties al geprobeerd om dat uit te leggen. Het is verdraaid
moeilijk om te onderhandelen als je bekostigingsbeschikking per 1 augustus
2002 per definitie verdwijnt. De reguliere scholen voor voortgezet onderwijs –
en ik gun hun dat van harte – zitten in een sterke positie. Zij kunnen
in het slechtste geval – maar daarom maken wij hier wetgeving –
een afwachtende houding aannemen. Zij kunnen achterover gaan
zitten. Zij kunnen zeggen: u komt vanzelf; komt u vandaag niet, dan komt u
morgen wel. Wij hebben weliswaar nog het moment in 2001, gaan of niet gaan.
"Go or no go" mag niet van mijn collega Koekkoek. Ik heb vanavond al zes keer
gezegd dat dit een afhankelijkheidspositie is. Wij hebben bij alle processen
rond scholengemeenschapsvorming en rond samenwerkingsverbanden gezien dat
als je twee gelijke partners de noodzaak geeft om naar elkaar toe te groeien,
dat ook gebeurt. De fractie van het CDA steunt die gedachte ook, al mag ik
in herinnering roepen dat dit wel eens anders is geweest. Beide subsystemen
moeten naar elkaar toe, maar dan moet je ze wel in een evenwichtige startpositie
brengen. Dat doet mevrouw Liemburg respectievelijk het voorstel van wet absoluut
niet.De heer Cornielje (VVD):Laten wij dan afspreken dat wij een dergelijk gedrag van de scholen voor
voortgezet onderwijs niet zullen honoreren. Ik denk dat wij dit allemaal willen
uitspreken. In 2001 vindt de eerste evaluatie plaats. Dan kunnen wij zien
of de mensen op de VO-scholen met de armen over elkaar gaan zitten. Ik geloof
dat niet. U hebt daar een te negatieve kijk op.De heer Van de Camp (PvdA):Ik vind dat de heer Cornielje een uiterst charmante opmerking maakt, maar
die getuigt van weinig realiteit. Het gaat om 750 scholen voor voortgezet
onderwijs. Daar komen de VSO-LOM-scholen nog bij. Hij is niet in staat en
het is bovendien niet onze taak om de komende drie jaar al die onderhandelingsprocessen
van stap tot stap te gaan volgen. Bovendien heb ik er ernstig bezwaar tegen,
zoals ik al een paar keer heb gezegd, dat je dan drie jaar kwijt bent. Willen
wij bijvoorbeeld beginnen met het praktijkonderwijs per 1 augustus 1998, willen
wij de leerwegen plus het leerwegondersteunend onderwijs, het functioneren
van de RVC's per 1 augustus 1998 of per 1 augustus 1999 laten functioneren,
dan kunnen wij niet wachten op het amendement "gaan of niet gaan".De heer Cornielje (VVD):Ik sluit mij aan bij hetgeen mevrouw Liemburg net zei over het tijdsverlies.
Ik ben het volstrekt met haar eens dat er geen tijdsverlies is.Ik heb dezelfde vrees gehoord over de ROC-vorming. Toen de ROC-vorming
van start ging, was binnen drie maanden de helft van de ROC's gevormd. In
dit geval zal het ook heel snel gaan. Een heleboel scholen hebben helemaal
geen problemen. Men is nu al heel druk bezig. Dat betekent dat er een beperkt
aantal over zal blijven waar misschien problemen gaan ontstaan. De Kamer –
wij hebben dat allemaal uitgesproken – zal dan zeggen dat men elkaar
op gelijkwaardige wijze tegemoet dient te treden. De Kamer kan alsnog op het
juiste moment ingrijpen. Wij moeten de betrokkenen echter even de tijd gunnen
om te kiezen uit de verschillende varianten die nu voorliggen.De heer Van de Camp (PvdA):Ik vind de vergelijking met het proces van ROC-vorming irreëel. Men
moet niet vergeten dat wij bij het proces van ROC-vorming verdergingen na
de SVM-operatie, die was gestart in 1986. Er kwam een wet die buitengewoon
streng is voor alle partners, maar geen van de partners zat in een andere
positie dan nu bijvoorbeeld het VSO-LOM. Men moet met zijn allen besluiten
om voor die tijd klaar te zijn en dan was er een ROC, maar allemaal vanuit
dezelfde startpositie. Dat is bij het VSO-LOM niet aan de orde. Nog wat: laten
wij ervan uitgaan dat het in 75% van de samenwerkingsverbanden goed gaat.
Dat is een optimistische kijk, maar ik wil daarin best met de heer Cornielje
meegaan. Maar wij maken hier mede wetgeving om ervoor te zorgen dat er in
die 25% van de gevallen dat het niet goed gaat, een garantie is en niet dat
we drie jaar moeten wachten. Dat is namelijk de strekking van uw amendement!De heer Cornielje (VVD):Ik wil ook geen bewijs naar analogie van de ROC...De heer Van de Camp (CDA):U begon er toch zelf over!De heer Cornielje (VVD):Natuurlijk, maar ik heb alleen geprobeerd aan te geven dat dit proces
onder de hypotheek lag van de uitspraak in dit huis, dat het allemaal niet
zou kunnen. Welnu, binnen drie maanden was de helft al van de grond gekomen.
Als we het nu hebben over VSO-LOM en u over 75% spreekt die het in één
keer zal redden, hebben we misschien iets meer dan dertig scholen waar misschien
een probleem zal ontstaan en dat probleem moet dan binnen die drie jaar opgelost
worden. Waar er sprake is van een zeer vervelende houding van het VO of van
het VSO-LOM – als men niet mee wil doen, is dat natuurlijk ook heel
vervelend voor het voortgezet onderwijs – daar komt de Kamer nog aan
bod en kunnen wij als een soort scheidsrechter de knoop doorhakken. Ik vind
echt dat u te somber bent. We zullen zien hoe het zal lopen.De heer Van de Camp (CDA):Ik blijf bij mijn opvatting, dat in de eerste plaats uw amendement veel
tijdverlies met zich brengt en dat in de tweede plaats bij de start van de
wetgeving het VSO-LOM in een bedreigde situatie zit en geen goede uitgangspositie
heeft. Om het heel scherp te zeggen: dit wetsvoorstel heft het VSO-LOM op.De heer Cornielje (VVD):Dit kan ik niet zo laten lopen. Het heft het niet op; het vormt het om,
het verbreedt het en zorgt ervoor dat de expertise die nu specifiek binnen
het speciaal onderwijs beschikbaar is, voor grotere groepen leerlingen ook
in het reguliere onderwijs beschikbaar komt. Dat is goed, ook voor die leerlingen
die nu naar het speciaal onderwijs gaan, want die komen ook binnen de reguliere
vormen terug. Dat is ook een uitgangspunt, dat we moeten nastreven!De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! Ik herhaal mezelf: het zijn allemaal warme gedachten die de
heer Cornielje echter niet met feiten kan staven, temeer daar in het Nederlandse
onderwijs juist een discussie wordt gevoerd om voor de meest kwetsbare leerlingen
kleine eenheden te hebben en een vertrouwde omgeving. Iemand sprak zelfs over
een vervangende thuissituatie. Dat zegt niet dat het niet kan, maar de startpositie
van het VSO-LOM in dit wetsvoorstel is ongelijk ten opzichte van bijvoorbeeld
de grote broer van de brede scholengemeenschap. De heer Cornielje kan mij
twaalf keer interrumperen en twaalf keer zeggen dat ik te somber ben, maar
ik heb het over de feiten.De heer Cornielje (VVD):Feit is dat het praktijkonderwijs in dit wetsvoorstel geregeld wordt...De heer Van de Camp (CDA):Maar daar gaat het nu even niet over.De heer Cornielje (VVD):Nee, maar dat noem ik wel, want u heeft het over die kleinschaligheid
en die speciale aandacht. Ik heb het ook over het feit dat het binnen dit
wetsvoorstel mogelijk is om VSO-LOM als een aparte voorziening, als nevenvestiging
te handhaven en volledig te integreren. Al die vormen zijn mogelijk om die
speciale zorg te leveren, waar u en ik het over eens zijn dat die geleverd
moet kunnen worden.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! Waar twee of meerdere partijen moeten onderhandelen, moet
je proberen om als zwakste partner – we praten over samenwerkingsverbanden
van gemiddeld 3000 leerlingen en over VSO-LOM-scholen van rond de 200 leerlingen
of nog kleiner – met de grote macht van de brede scholengemeenschappen
te onderhandelen, terwijl je weet dat per definitie jouw nummer wordt ingetrokken.
Dat is gewoon de verkeerde benadering.Voorzitter! Wij zijn op zichzelf content met het feit dat in artikel IX
de landelijke geschillencommissie samenwerkingsverbanden is opgenomen, zoals
toegezegd tijdens het wetgevingsoverleg op 15 december. Dat is voor de toekomst
van de VSO-LOM-scholen onvoldoende. Het formuleren van een amendement terzake
heeft de fractie van het CDA overigens de nodige moeite gekost. Om de VSO-LOM-school
nog enigszins te kunnen positioneren, zou een centrale dienst moeten worden
ingesteld. U weet dat de Tweede-Kamerfractie van het CDA een afkeer heeft
van centrale diensten. Zij leiden tot onnodige bestuurslagen, tot onnodige
bovenschoolse drukte en tot onnodige betutteling van de relatief autonome
scholen. Maar nu de coalitiepartijen toch, koste wat kost, de parallel met
de Wet op het primair onderwijs willen doortrekken (zie het amendement op
stuk nr. 18 van de leden Liemburg, Cornielje en Van Vliet) mag men gezien
de onzekere toekomst van het VSO-LOM, dit anticiperen door het CDA niet euvel
duiden.Een andere oplossing is dat de huidige VSO-school een afdeling c.q. een
nevenvestiging wordt van een brede scholengemeenschap; dit conform het amendement
van collega Van der Vlies op stuk nr. 33. Dit amendement brengt echter stevige
bestuurlijke, maar ook denominatieve problemen mee. Een zeer groot aantal
VSO-LOM-scholen ontvangt nu immers reeds leerlingen met een verschillende
godsdienstige of levensbeschouwelijke achtergrond.Op pagina 55 van het verslag van het wetgevingsoverleg hebben wij uitgebreid
gesproken over een vergoeding in de zin van bekostiging of basisbekostiging
voor het OPDC. Is het nu werkelijk onoverkomelijk om een dergelijke gedachte
in de tekst van de wet vast te leggen en niet slechts over te laten aan het
technisch overleg en/of de bekostigings-AMvB?Resumerend, voorzitter, doe ik een dringend beroep op de coalitiepartners
om óf mijn amendement op stuk nr. 31 óf het amendement op stuk
nr. 33 van collega Van der Vlies te steunen, en wellicht beide. Het zogenaamde
"gaan of niet gaan"-amendement van de coalitie op stuk nr. 24 is geen oplossing.
Het kwaad is dan veelal al geschied en het VSO-LOM blijft afhankelijk van
de regionale machtsverhoudingen.De heer Van der Vlies (SGP):Collega Van de Camp uitte en passant even kritiek op mijn amendement.
Dat mag.De heer Van de Camp (CDA):Ik plaatste een kanttekening.De heer Van der Vlies (SGP):Dat mag, want ook ik heb duidelijk verwoord dat het voor mij een compromis
is; een streven naar het haalbare zoals ik dat op dat moment inschatte. Ik
neem aan dat wanneer dit amendement in stemming komt na het amendement van
de heer Van de Camp, de fractie van het CDA voor mijn amendement zal stemmen
als next best?De heer Van de Camp (CDA):Ik moet daarover natuurlijk overleg plegen met mijn collega's. Ik zal
mijn collega's zeker adviseren om voor het amendement op stuk nr. 33 te stemmen
als méér dan next best!Voorzitter! Onderaan pagina 65 van de nota naar aanleiding van het verslag
staat vermeld dat een samenwerkingsverband dient te bestaan uit ten minste
drie scholen voor MAVO en voor VBO en één school voor praktijkonderwijs.
Dat staat overigens ook geformuleerd in artikel 10h. Hoe hard is deze eis?
U zult begrijpen dat de eerste samenwerkingsverbanden met een afwijkende omvang
zich reeds gemeld hebben.In dit kader is tevens onduidelijk bij wie het VSO-LOM-personeel uiteindelijk
in dienst komt. Bij het samenwerkingsverband? Bij de centrale dienst van het
samenwerkingsverband, of bij het bestuur van een van de in het samenwerkingsverband
participerende scholengemeenschappen? Deze vraag is van groot belang, onder
andere in verband met de bestuursaanstelling en eventuele wachtgeldverplichtingen.
Kan de staatssecretaris deze vraag expliciet beantwoorden?De heer Cornielje (VVD):Met ons amendement wordt in ieder geval vastgesteld dat niet het personeelsbeleid
eronder valt. Die duidelijkheid kan ik al meteen geven. Dat wordt met ons
amendement niet dwingend opgelegd. Dit is ook toegelicht in het wetgevingsoverleg.De heer Van de Camp (CDA):Maar waar blijft het personeel dan?De heer Cornielje (VVD):Onder het eigen bevoegd gezag.De heer Van de Camp (CDA):Van wat?De heer Cornielje (VVD):Van de VSO-LOM-school.De heer Van de Camp (CDA):Die wordt opgeheven!De heer Cornielje (VVD):In deze fase, waarin het samenwerkingsverband wordt gevormd, volgens mij
niet.De heer Van de Camp (CDA):Stel dat een VSO-LOM-school volgens uw optimistische gedachte fuseert
per 1 augustus 1999. Wie wordt dan de nieuwe werkgever van het personeel?
Dat lijkt mij een heldere vraag. Hopelijk krijg ik er ook een helder antwoord
op.Voorzitter! De bedoeling is voorts dat het personeel van de VSO-LOM-scholen
in zijn geheel wordt ondergebracht in de CAO voor het voortgezet
onderwijs. Zijn de gevolgen hiervan voldoende doordacht, ook in financiële
zin? Zo is de lesgevende taak in VSO-LOM beperkter van omvang dan in het reguliere
voortgezet onderwijs. Dat is overigens vandaag de dag een actueel thema. Wat
gaat deze uitbreiding van de lesgevende taak betekenen voor de mensen in VSO-LOM?Voorzitter! Ik heb een drietal opmerkingen over het praktijkonderwijs.
De naam "praktijkonderwijs" is superverwarrend. Ik verwijs naar de bijdrage
van de heer Geurts in de Volkskrant van vandaag. Daaruit blijkt, met alle
respect voor deze participant in de discussie, dat ook hij niet heeft begrepen
wat praktijkonderwijs is. Zeer veel mensen, ook binnen de onderwijssector,
denken dat deze vorm van onderwijs het nieuwe VBO omvat, de gemoderniseerde
ambachtsschool of de basisvariant van de beroepsgerichte leerweg. Een aantal
werkgevers vroeg mij reeds wanneer zij de eerste instroom van deze nieuwe
vaklui mochten verwachten. Je doet de huidige leerlingen van VSO-MLK altijd
onrecht als je moet uitleggen dat zij de primaire doelgroep vormen van de
praktijkonderwijs.Een tweede vraag betreft de eventuele terugplaatsing vanuit het praktijkonderwijs
naar het leerwegondersteunend onderwijs. Is over deze omgekeerde leerlingenstroom
wel voldoende nagedacht? Natuurlijk, de RVC geeft een zwaarwegend advies.
Een leerling, eenmaal geplaatst in het praktijkonderwijs, zal zijn of haar
schoolloopbaan daar vrijwel altijd vervolgen. Maar er zijn categorieën
leerlingen die wellicht tijdelijk het advies praktijkonderwijs krijgen, maar
van wie later blijkt dat zij toch naar het reguliere – lees: leerwegondersteunend –
onderwijs kunnen. Ik denk aan de zogenaamde neveninstromers, kinderen van
asielzoekers en kinderen die uit het reguliere voortgezet onderwijs verwijderd
zijn. Gaarne krijg ik een reactie van de staatssecretaris op deze, als het
ware omgekeerde, leerlingenstroom.Ik kom te spreken over de nazorg voor de leerlingen in het praktijkonderwijs.
Er is geen eenduidige financiële verantwoordelijkheid voor de nazorg –
plaatsing op de arbeidsmarkt – van deze leerlingen. Er is nu een gedeelde
financiële verantwoordelijkheid van de ministeries van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Dat brengt voor
de scholen veel extra overleg, werk, met zich. Zijn die procedures niet te
vereenvoudigen en onder verantwoordelijkheid van één ministerie
te brengen?Voorzitter! Ik rond af. Morgen, 29 januari, vindt er naar alle waarschijnlijkheid
een staking plaats door de leraren in het voortgezet onderwijs. De werkdruk
in het voortgezet onderwijs dient te worden beperkt, van 28 uur lesgeven naar
26 uur lesgeven. Voorts, zo constateerde ik al, levert de invoering van de
profielstructuur tweede fase de nodige problemen op. Ik noem de tijdsdruk,
geen beschikbaarheid van nieuwe roosters, gebrek aan bepaalde categorieën
nieuwe leraren en nieuwe lerarenopleidingen, maar sinds vorige week ook de
boekenprijzen. Voor beide onderwerpen heb ik het afgelopen jaar reeds meerdere
malen aandacht gevraagd, echter met matige resultaten. De CDA-fractie heeft
in het voorjaar van 1997 geprobeerd de invoering van de tweede fase in zijn
geheel naar 1 augustus 1999 te tillen. Dat was op dat moment niet noodzakelijk
volgens de coalitie, met alle problemen van nu. Bij de begrotingsbehandeling
1998 in november jongstleden heb ik zeer voorzichtig voorgesteld om een onderzoek
te doen naar de werkdruk voor leraren in het voortgezet onderwijs. Ook dat
was volgens de coalitie destijds niet nodig, de motie werd verworpen en morgen
hebben wij een staking. Ik hoop dat wij met het wetsvoorstel leerwegen MAVO-VBO
over een jaar niet eenzelfde kant opgaan.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Het wetsvoorstel betreffende MAVO-VBO-VSO is al diepgaand
besproken: een eindverslag van 136 pagina's, een aantal wijzigingen van ongeveer
28 bladzijden, twaalf uur vergaderen op 15 december 1997 en een overleg dat
wij kortgeleden, namelijk op 15 januari jl., hebben gehad over de examenprogramma's.
Deze plenaire afronding wordt wat mijn fractie betreft dan ook een praktische.
Wat is er gewijzigd in het wetsvoorstel als gevolg van deze bijeenkomsten,
waar zitten nog onduidelijkheden, waarover zijn wij nog niet tevreden en wat
denkt de staatssecretaris daaraan te doen? Kijkend naar die twaalf uur debatteren
en bladerend door het verslag daarvan om eens te kijken waar wij precies zoveel
tijd aan besteed hebben, moet mij eerst het volgende van het hart.Het voorkomen van voortijdig schoolverlaten en ervoor zorgen dat zoveel
mogelijk jongeren hun school met een diploma verlaten door onderwijs op maat,
staat hoog op de agenda van dit kabinet. Vele voorstellen op onderwijsgebied
om deze doelstellingen te bereiken zijn dan ook de afgelopen jaren deze zaal
gepasseerd en in wetten omgezet. Deze wetten en de daarbijbehorende veranderingen
halen ongelofelijk veel overhoop in de scholen en bij het personeel in het
onderwijs. Er is dan ook steeds een fikse discussie gevoerd over de praktische
uitwerking van deze wetten, maar de grote lijnen zijn door de Tweede Kamer
en de uitvoerders van de wetten, het onderwijs, steeds ondersteund. Het heeft
mij en mijn fractie dan ook zowel verbaasd als geërgerd dat de bewindslieden –
dan duid ik op beide onderwijsbewindslieden, omdat ik hier zowel over de Wet
educatie en beroepsonderwijs spreek als over dit wetsvoorstel – deze
steun uit de Tweede Kamer en het onderwijsveld kennende, zo weinig oog en
oor hebben gehad of die misschien zelfs gesloten hebben voor de aandacht die
het onderwijs en de Kamer regelmatig vragen voor jongeren die wij hier wel
omschrijven als "risicogroepen". Nog meer eigenlijk ontkennen de bewindslieden
het bestaan van deze groep enigszins. Als de wetten maar goed genoeg in elkaar
zitten en naadloos op elkaar aansluiten, zijn alle problemen opgelost.Na vier jaar in de Kamer, onder andere als woordvoerder bij de behandeling
van die twee wetsvoorstellen, beide gericht op het beroepsonderwijs, waar
zich altijd een relatief grote groep kwetsbare jongeren bevindt, wil ik wel
eens simpelweg van deze staatssecretaris weten: waarom? Waarom aan de ene
kant het credo "onderwijs op maat" hoog in het vaandel en aan de andere kant
zo'n rigide houding tegenover groepen die buiten de boot dreigen te vallen?
Waarom aan de ene kant het mooie principe van kansen voor
iedereen en aan de andere kant denken dat die alleen te halen zijn met een
voor iedereen gelijk ingerichte basisvorming en veel algemene vorming via
theoretische vakken? Waarom aan de ene kant zoveel mogelijk jongeren een diploma
willen laten halen of een zo goed mogelijke aansluiting op de arbeidsmarkt
willen bieden en aan de andere kant zo moeizaam omgaan met jongeren die wat
langer over hun school doen? Ik trek het laatste punt even door naar dit wetsvoorstel.
De staatssecretaris heeft weliswaar een amendement van D66 en de VVD overgenomen,
waardoor leerlingen alsnog de mogelijkheid krijgen een tweede keer examen
te doen, ongeacht of zij al een keer zijn blijven zitten, maar dat kostte
wel veel kracht. Er ging al een motie, ingediend tijdens de onderwijsbegroting,
aan vooraf. Ook bij het amendement van D66 om de leeftijdsgrens voor de praktijkschool
op te trekken, stond de staatssecretaris niet echt te juichen. Daarom krijg
ik graag een reactie. Eén ding weet ik wel: vele van die twaalf uur
debat over dit wetsvoorstel waren aan deze jongeren gewijd, en terecht.Met deze vragen ben ik aangeland bij het wetsvoorstel, dat goed en heel
belangrijk is. De eerdergenoemde doelstellingen heeft het hoog in het vaandel.
Alle elementen om deze ook daadwerkelijk te kunnen bereiken, zijn in het wetsvoorstel
te vinden: nieuwe leerwegen met de daarbijbehorende onderwijs- en examenprogramma's,
leerwegondersteunend onderwijs en een arbeidsmarktgerichte opleiding voor
die jongeren die niet in staat zijn een diploma in het reguliere onderwijs
te halen.Om dit in de praktijk ook echt te kunnen bereiken, is meer nodig. Bij
de leerwegen horen goede examenprogramma's en een goede vakinhoud. Er moet
flexibel worden omgegaan met de basisvorming, zodat ook daar ruimte ontstaat
voor beroepsoriënterende vakken. Er moet een soepele doorstroming zijn
van het VMBO naar de vervolgopleidingen, zowel binnen de ROC's als naar het
HAVO. Ik noem het HAVO specifiek. Wij hebben er tijdens het wetgevingsoverleg
weliswaar uitgebreid over gediscussieerd, maar echte oplossingen worden niet
geboden. Bij het leerwegondersteunend onderwijs moet er een sterke positie
zijn van het expertise van het VSO-LOM. Er moeten duidelijke afspraken worden
gemaakt over de financieringsstromen, waaronder het zorgbudget. De inspraak
van ouders moet op een goede wijze worden geregeld. Bij de praktijkschool
moet ruimte worden geboden om de leerlingen optimaal voor te bereiden op en
te begeleiden bij het vinden en houden van werk. Daar hoort ook nazorg bij.Op diverse punten zijn amendementen door de D66-fractie ingediend of ondersteund.
De argumenten hierover zijn gewisseld. Door ze niet te herhalen, ontstaat
de ruimte om op vier punten zeer uitgebreid in te gaan.Allereerst het behoud van de expertise van het VSO-LOM. Zit het nu eigenlijk
wel snor met het behoud van die expertise en het behoud van het VSO-LOM als
zelfstandige onderwijsorganisatie, indien dit binnen het samenwerkingsverband
wordt gewenst? Ik doel met name op de situatie na de "go or no go"-beslissing
in het jaar 2000.Blijft er wel een mogelijkheid voor leerlingen die het, ondanks extra
ondersteuning, niet redden in het reguliere onderwijs om een soms tijdelijke
en soms definitieve vluchthaven te vinden? Ik ben er niet gerust op, ondanks
dat wij hierover vele malen van gedachten hebben gewisseld. Op een aantal
punten zijn amendementen ingediend die het wetsvoorstel ten goede wijzigen
voor de positie van het VSO-LOM. Ik noem het amendement van collega Cornielje –
in de volksmond het "go or no go"-amendement – het amendement van collega
Liemburg over het voorhangen van de algemene maatregel van bestuur inzake
het zorgbudget en een amendement van ondergetekende, dat de onderwijsfunctie
van het VSO-LOM veiligstelt.De D66-fractie stelt duidelijk dat "go or no go" niet betekent "go or
go later", zoals de heer Van der Vlies voorstelt. Pilotprojecten zullen de
richting aangeven. Als die richting is "niet doorgaan", dan wordt het dus
"niet doorgaan".De heer Van de Camp (CDA):Stel dat in 2001 wordt besloten om niet door te gaan. Wat moet er dan
gebeuren met de 75% van de gevallen waarin tot een vergelijk is gekomen?Mevrouw Van Vliet (D66):Als er daar naar alle tevredenheid wél voor gekozen wordt, kan
men het doen. Dat laat onverlet dat er ruimte voor de anderen is om zelfstandig
te blijven. In dit wetsvoorstel worden drie vormen voorgesteld voor het verspreiden
van expertise. Je kunt integreren, je kunt kiezen voor een nevenvestiging,
en je kunt kiezen voor een OPDC. De pilotprojecten moeten uitwijzen welke
richting wij opgaan. Misschien wordt er in verschillende regio's voor verschillende
richtingen gekozen. Pas als van alledrie de richtingen wordt gezegd dat zij
slecht zijn, kunnen wij zeggen: niet doorgaan. Het zou ook kunnen betekenen
dat er uiteindelijk toch voor zo'n OPDC moet worden gekozen. Dat moet de komende
tijd blijken. De heer Van de Camp gaf aan dat er dan drie jaar verloren zijn,
maar dat bestrijd ik. Wij zoeken via de pilotprojecten juist naar de richting
die wij op willen met het VSO-LOM, die zorgleerlingen en dat systeem van Weer
samen naar school. Dat zal nu zoekende gebeuren.De heer Van de Camp (CDA):Met alle respect voor de pilotprojecten, er gebeuren de komende jaren
heel andere dingen. In een groot aantal samenwerkingsverbanden wordt besloten
tot min of meer definitieve samenwerking, al of niet in de vorm van een OPDC,
al of niet in de vorm van een nevenvestiging. Bij een strikte uitvoering van
het "gaan of niet gaan"-amendement zou de fractie van mevrouw Van Vliet in
2001 kunnen besluiten om alles bij het oude te laten. Gaan wij dan al die
convenanten en samenwerkingsverbanden weer terugdraaien?Mevrouw Van Vliet (D66):De heer Van de Camp maakt het veel moeilijker dan het is. Je bouwt gewoon
een bepaald moment in waarop je definitief beslist of je het doet en hoe je
het doet. Dat doe je in overleg met het onderwijsveld, want daar is men ermee
bezig. Bij de vele werkbezoeken is het mij opgevallen dat een heleboel samenwerkingsverbanden
al heel erg ver zijn, niet onder druk of met het mes op de keel, maar vanuit
praktische samenwerking, door met elkaar te spreken over hoe men verder komt.
Na het wetgevingsoverleg viel het mij op dat veel VSO-LOM-scholen een positieve
reactie hebben gegeven, in die zin dat zij daar wat mee kunnen.
Ook ik heb echter een aantal twijfels over de kwestie van het zorgbudget.
Daar kom ik nog op. Het probleem van de heer Van de Camp zie ik niet.De heer Van de Camp (CDA):Ik ben bang dat er op 1 augustus 2001 geen "niet gaan"-moment meer is.
De meeste scholen zullen dan conform de intentie van dit wetsvoorstel al in
een bepaald traject zijn gestapt. Er is dan ook een aantal probleemgevallen,
maar er kan niet meer worden gezegd: "Niet gaan. Wij laten alles bij het oude."
Bovendien, het gaat om personeelsbelangen en om schoolbesturen. Wij kunnen
daar Haags over praten, maar er is wel sprake van een handtekening met betrekking
tot de kwestie van de nieuwe werkgever en de nieuwe rechtspositie. Ik vind
dat een vorm van onderwijssturing die dubieus is.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Het jaar 2000 is over twee jaar. Dan zijn de processen nog
gaande. Als er goede afspraken zijn gemaakt in de samenwerkingsverbanden,
wie zijn wij dan om daarin te rommelen? De heer Van de Camp doet net alsof
het onderwijsveld deze stap niet wil zetten, maar dat is niet aan de orde.
Het onderwijsveld wil de richting van verdergaande samenwerking, integratie
en expertisegebruik in het voortgezet onderwijs juist wel op. De vraag is
hoe dat gebeurt. Dat is de komende jaren aan de orde. Over twee jaar wordt
er definitief gekeken wat een en ander heeft opgeleverd, of er voor één
richting wordt gekozen, of dat men de drie bloemen laat bloeien. Wellicht
is er dan nog een nieuwe richting bijgekomen. Heb toch een beetje vertrouwen
in het onderwijsveld dat men dat kan! Dan kom ik wel weer op die ROC's. Daar
is men ook zelf mee aan de slag gegaan. Er zijn verschillende soorten invullingen
aan gegeven, maar het model is tot stand gekomen.De heer Van de Camp (CDA):Mevrouw Van Vliet moet geen dingen vergelijken die niet te vergelijken
zijn. Dat heb ik ook al tegen collega Cornielje gezegd. Ik heb al gezegd dat
ik er ook van uitga dat het in 75% van de gevallen goed gaat. De vraag is
echter wat er gebeurt met die resterende 25%. Het is een illusie om in 2000
te zeggen, vanwege die 25%, dat er wordt besloten tot niet gaan.Mevrouw Van Vliet (D66):Op het moment dat de overige 75% de goede richting heeft gevonden voor
het samenwerkingsverband, gaan wij voor die 25% kijken hoe dat op een juiste
wijze kan worden opgelost. Daar is de Kamer per definitie bij betrokken door
dit amendement. Dat bouw je op die wijze in. Misschien is de naam "go or no
go" een beetje vervelend, maar op die wijze kun je er heel praktisch mee omgaan.
"Go or no go" heeft er gewoon mee te maken dat, als er onoverkomelijke problemen
zijn in 75% van de gevallen, je je op je hoofd moet krabben. Dat moet de komende
twee jaar blijken. Dit amendement regelt heel duidelijk de betrokkenheid van
de Kamer bij de ontwikkeling van de komende twee jaar. Voor de rest vertrouwen
wij erop dat er in het veld goede dingen tot stand komen. De heer Van de Camp
draait dat om met het oog op de mogelijke verwachting dat een bepaald percentage
er niet uitkomt. Dat vind ik verkeerd. Je moet ze wel handvatten geven om
op een goede wijze te onderhandelen. Dat was het verhaal over het zorgbudget,
waar ik nu graag naartoe wil werken.Voorzitter! Het is een goede zaak dat de AMvB zorgbudget wordt voorgehangen.
Ik heb begrepen dat het onderzoek naar dat zorgbudget – hoe moet het
straks verdeeld worden en wie krijgt daarvoor de verantwoordelijkheid –
reeds ver gevorderd is. Kan de staatssecretaris dat bevestigen? Kan de staatssecretaris
dan ook aangeven of naar de volgende twee onderdelen onderzoek is gedaan?
Is dat betrokken bij het hele onderzoek rondom het zorgbudget? Is de mogelijkheid
of de onmogelijkheid van een basisbekostiging voor het VSO-LOM bekeken, bijvoorbeeld
als het een OPDC wordt? Is ook gekeken naar de mogelijkheid of onmogelijkheid
tot het hanteren van de bekostigingssystematiek van een basisschool voor een
speciale school voor het ondersteunen van zorgleerlingen? In het basisonderwijs
heet dat de zogenaamde 2%-regeling. Ik wil mij daar echter niet te veel op
vastpinnen, omdat er dan een verwarrende discussie kan ontstaan, alsof het
ook hier om 2% zou gaan. Het gaat hier om een vast percentage dat per definitie
naar het onderwijs toe gaat. Er is mij verteld dat dit in het voortgezet speciaal
onderwijs of het speciaal voortgezet onderwijs wel eens iets van 0,8% tot
1% kon zijn. Daar wil ik mij nu niet te veel op vastpinnen. Het gaat mij om
deze twee dingen.Mocht in een samenwerkingsverband immers gekozen worden voor het model
OPDC, dan moet wel duidelijk zijn dat hun gebouwen en dergelijke worden bekostigd.
Daarnaast moet er wel een budget zijn om tijdelijk of voor een langere periode
leerlingen te kunnen opvangen en te begeleiden. Zonder helderheid op deze
onderdelen is de onderhandelingspositie van het VSO-LOM binnen het samenwerkingsverband
niet duidelijk. Dan zou het voortgezet onderwijs wel eens achterover kunnen
gaan leunen. Daarover ben ik het dus met de vorige sprekers eens. En dat moet
niet gebeuren, want niet alleen het VSO-LOM moet bewegen, ook het voortgezet
onderwijs. Dit doet er overigens niets aan af dat ik er vertrouwen in heb
dat dit de positie van het VSO-LOM – zij vangen een behoorlijk moeilijke
groep leerlingen op – sterker maakt dan zij zelf wel eens denken. De
fractie van D66 zou dit echter op z'n minst onderzocht willen hebben om te
bezien of er mogelijkheden zijn om de positie nog wat te verstevigen.Voorzitter! Op dit punt zijn amendementen ingediend door het CDA en de
SGP. Zij willen dit alles reeds nu vastleggen in het voorliggende wetsvoorstel.
Dat gaat mijn fractie te ver. Zoals ik reeds zei, komen er immers nog voorstellen
omtrent het zorgbudget. Die willen wij afwachten om de discussie op dat moment
goed te kunnen voeren. Dan moet het echter wel een compleet onderzoek zijn,
dus met voorstellen op het gebied van de basisbekostiging, een regeling met
een vast percentage en de mogelijkheden die er zijn om dat hierbij te betrekken.
Kan de staatssecretaris dit toezeggen? Als zij dit niet kan, overwegen wij
op dit punt een motie in te dienen.Ik stap over op de beroepsoriëntatie in de basisvorming. Leerlingen
die straks de beroepsgerichte leerweg basisvariant gaan volgen, doen dat niet
voor niets. Zij willen via doorstroming naar bijvoorbeeld het leerlingwezen
gewoon lekker aan het werk. Algemene vorming via theoretische vakken, hoe
belangrijk ook, boeit hen vaak niet zo. Soms moet de school gewoon doorduwen,
met een goede begeleiding, en lukt het alsnog de leerling
toch dat reguliere traject af te laten leggen. Soms is het echter ook noodzakelijk
om leerlingen gemotiveerd te houden door hun al in de basisvorming beroepsoriëntatie
aan te bieden. Na veel heen en weer gepraat tussen staatssecretaris en Kamer
leek hierover tijdens het algemeen overleg van 15 januari jl. overeenstemming
te zijn bereikt. De fractie van D66 heeft dat toen als volgt opgevat. Leerlingen
volgen in principe het traject beroepsgerichte leerweg basisvariant, zoals
voorgesteld in het wetsvoorstel. Mocht echter de school van mening zijn dat
voor een of meer leerlingen hiervan afgeweken moet worden omdat beroepsoriëntatie
reeds in de basisvorming nodig is, dan kan hiervoor toestemming worden gevraagd
aan de regionale verwijzingscommissie. Hoewel dit wat bureaucratisch is, leek
ons dit toch reëel omdat wij ook moeten voorkomen dat te gemakkelijk
van het reguliere traject wordt afgestapt. Wat schetst onze verbazing? In
de nota van wijziging wordt aangegeven dat alleen leerlingen die leerwegondersteunend
onderwijs krijgen of gaan krijgen, voor deze regeling in aanmerking kunnen
komen. Dat vinden wij rigide. Alsof scholen daar niet zelf verstandig mee
om kunnen gaan, zeker nu er ook eens de remmende werking van de RVC tussen
zit. Zo moet naar onze visie niet. Graag horen wij hierop de reactie van de
staatssecretaris. De basisvariant met beroepsoriëntatie moet voor iedere
leerling aangevraagd kunnen worden, wat niet wil zeggen dat het altijd wordt
toegestaan. Die toestemming hangt af van de gegevens die de school aanlevert,
de onderbouwing en de besluitvorming in een RVC.Er ligt hierover een amendement dat mede is ondertekend door mijn fractie.
Wij zouden het echter zeer plezierig vinden, onder verwijzing naar mijn verzuchting
aan het begin van mijn betoog dat deze bewindslieden vaak zo moeilijk omgaan
met jongeren die niet in de wetten passen, als de staatssecretaris zelf bereid
was dit punt te wijzigen. Misschien is er ook sprake van dat ik de tekst verkeerd
heb geïnterpreteerd. Wij zouden dat graag horen.Ik kom nog even terug op het onderwerp ongediplomeerd diplomeren, dat
ons in ons enthousiasme dat er een oplossing gevonden leek te zijn voor beroepsvakken
in de basisvorming, een goed idee leek. Mijn fractie heeft het toen als volgt
opgevat: de staatssecretaris zei zich voor te stellen dat er gewoon een soort
oorkonde komt waarop staat welke vakken zo'n leerling gevolgd heeft. Mij leek
dat toen zinvol. Gezien het feit dat wij daaraan de consequentie verbonden
dit ook een diploma te noemen, is er kennelijk in het veld nogal wat verwarring
over ontstaan, niet geheel ten onrechte. Dit diploma is natuurlijk in principe
een oorkonde om aan te geven welke vakken gevolgd zijn. In onze visie kon
er ingestroomd worden in een assistentenopleiding, louter omdat je daarin
ongediplomeerd kunt instromen. Klopt dit? Hoe kunnen wij hiermee omgaan en
ervoor zorgen dat niet te veel leerlingen zullen denken dat zij bij deze vorm
van onderwijs zomaar een diploma kunnen halen waarmee zij wel verder komen
in het leven? Er moet wel een heldere scheiding zijn. Misschien moet deze
oorkonde of diploma een andere naam krijgen.Voorzitter! Ik stap over op de combinatievakken. De staatssecretaris heeft
ons een nota van wijziging doen toekomen waarbij de combinatievakken van de
baan zijn tot het moment dat er daadwerkelijk iets tastbaars is ontwikkeld.
Dat vinden wij prima, want vernieuwing is goed. Wanneer de Kamer kan spreken
over nieuwe vakken op het moment dat de invulling daarvan duidelijk is, zal
onze terughoudendheid misschien minder zijn. Zeker voor de beroepsgerichte
leerweg basisvariant zien wij daarin perspectieven. Tot die tijd moet bij
alle leerwegen vastgehouden worden aan momenteel bestaande vakken. Zoals de
heer Cornielje al zei, is het amendement op stuk nr. 25 samen met het amendement
op stuk nr. 19 vervangen door een nieuw amendement op stuk nr. 41.Uit de nota van wijziging blijkt echter op een punt dat de staatssecretaris
er niet voor heeft gekozen de combinatievakken eveneens weg te halen uit het
onderdeel beroepsgerichte leerweg basisvariant. Dat staat onder onderdeel
C en E. Wij zouden daarop graag een toelichting krijgen. Er is weliswaar een
discussie geweest tijdens het wetgevingsoverleg waarin naar mijn mening een
meerderheid van de Kamer aangaf niet onwelwillend tegenover combinatievakken
te staan in de beroepsgerichte leerweg basisvariant. Dat had ermee te maken
dat er dan wat ruimte kwam voor beroepsoriëntatie. Daaraan was natuurlijk
wel de voorwaarde gekoppeld dat deze vakken eerst nog ontwikkeld moeten worden.
Je zou daarvan eventueel een prioriteit kunnen maken. Tot die tijd moet er
wel sprake zijn van de reguliere vakken. Kan de staatssecretaris toelichten
waarom zij toch voor deze weg gekozen heeft?Tot slot wil ik nog iets zeggen over de doorstroming naar vervolgopleidingen.
De staatssecretaris heeft aangegeven erop toe te zien dat er een naadloze
aansluiting tussen VMBO, ROC's en HAVO ontstaat. Hoe gaat zij dat doen? Daarover
heeft zij geen nadere ideeën aangedragen en daar maken wij ons zorgen
om. Daarover is zij niet duidelijk. Moet dat van onderop uit het onderwijsveld
komen doordat ROC's en VMBO's daarover overleg voeren? Gaat het misschien
toch wat meer gestuurd gebeuren door de rijksoverheid? Wij zouden voor dat
laatste veel voelen. Uit alle reorganisaties die nu gaande zijn, blijkt het
heel moeilijk te zijn voor het veld ook dit nog eens zelf gestructureerd op
te zetten. Misschien kan de staatssecretaris hierop een toelichting geven.Ik wil nog een laatste opmerking ter afronding maken. Dit wetsvoorstel
is niet uitontwikkeld. Het tijdschema wijst daarop, evenals de pilotprojecten
die nog niet afgelopen zijn en het aantal deelonderwerpen dat op de een of
andere manier nog bij de Kamer terugkomt. De sterkte van het wetsvoorstel
is dat gaande het traject nog aanpassingen kunnen worden gedaan, maar de zwakte
is dat het veel onzekerheid geeft, met name in het onderwijsveld. Wij vertrouwen
erop en wij vragen die toezegging van de staatssecretaris dat zij en het PMVO
zorgvuldig zullen omgaan met alle stappen die nog zullen komen. Daarbij is
het heel interessant te weten wat de rol van het technisch overleg daarbij
is. Deze vraag is al eerder gesteld. Wij vertrouwen er dus op dat de staatssecretaris
zorgvuldig zal omgaan met alle stappen die nog zullen komen, waarbij wij als
D66-fractie op hoofdlijnen tegen dit wetsvoorstel "go" zeggen. Maar voortschrijdend
inzicht zou nog wel eens kunnen leiden tot het zeggen van "no go" op een onderdeel.
Wij hopen dat niet, want het uitgangspunt van dit wetsvoorstel
is prima. Maar wij willen toch graag dat in de Kamer nog regelmatig op de
onderwerpen die onder dit wetsvoorstel vallen, teruggekomen wordt. Wij hechten
daaraan, omdat het gaat over jongeren over wiens toekomstige schoolloopbaan
wij hier beslissen en die niet allemaal even makkelijk die school doorlopen.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om nog even het amendement
op stuk nr. 21 in te trekken. Dat is een gelijksoortig amendement als het
gewijzigde amendement van de collega's Van der Vlies en Schutte.De voorzitter:Aangezien het amendement-Cornielje (stuk nr. 21) is ingetrokken, maakt
het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De Kamer heeft twee uur en een kwartier nodig gehad voor deze plenaire
afronding. Ik sluit om 23.00 uur onherroepelijk de vergadering, waar wij dan
ook zijn in de discussie. Eerlijk gezegd, zie ik niet goed hoe wij voor 23.00
uur de eerste termijn van de regering, inclusief de interrupties, zouden kunnen
afronden. Als de woordvoerders zeggen dat zij tekenen voor een afronding van
de eerste termijn, dan vind ik dat best. Maar ik sluit om 23.00 uur de vergadering,
al is het bij een puntkomma. Dan is het voor vandaag genoeg geweest. De leden
moeten dus maar kiezen. Wij kunnen vandaag in drie kwartier tot een afronding
van de eerste termijn komen. Het alternatief is om de eerste termijn van de
regering en de tweede termijn volgende week te laten plaatsvinden.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! Ik heb er een voorkeur voor om te stoppen. Er ligt nog een
aantal gevoelige kwesties op het bord. Wij kunnen best zeggen dat wij de intentie
hebben om niet te interrumperen, maar ik ken mijzelf. Dat gaat niet goed!De voorzitter:Ik ken mijzelf ook. Dan gaat het natuurlijk dubbel niet goed!Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Ik deel de mening van de heer Van de Camp. Ik zou toch nog
een poging willen wagen om te vragen of er wat flexibeler met de eindtijd
van 23.00 uur omgegaan kan worden.De voorzitter:Geen sprake van!Mevrouw Van Vliet (D66):Dat is nu jammer. Ik verwachtte deze reactie echter al. Helaas!De voorzitter:Dan moet u er ook niet naar vragen.Mevrouw Van Vliet (D66):Het is altijd te proberen, omdat dit dan zo mooi afgerond zou zijn.De voorzitter:Gezien de programma's die wij op het ogenblik draaien, moeten wij dat
niet doen.Staatssecretaris Netelenbos:Voorzitter! Ik zou graag nog wel wat willen antwoorden, al was het alleen
maar om een reactie op de amendementen te geven. Ik denk dat dat ook belangrijk
is voor de verdere gedachtevorming in de loop van wellicht de weken daarop.
Ik kan best beginnen met het toelichten van de voorstellen.De voorzitter:Ik vind het best, maar de sluitingstijd is de sluitingstijd.Staatssecretaris Netelenbos:Dat begrijp ik.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Uiteraard ben ik bereid om voor mijn deel met open oren tot
23.00 uur hier te zijn. Daarover mag geen misverstand bestaan, maar het debat
wordt sowieso niet afgemaakt. Het zou een illusie zijn om te denken dat wij
in drie kwartier rondkomen. Zou het geen goede gedachte zijn om datgene wat
de staatssecretaris over de amendementen wil zeggen, schriftelijk te doen,
zodat wij qua techniek de informatie alvast hebben? De politieke afweging
moet natuurlijk hier plaatsvinden.Staatssecretaris Netelenbos:Voorzitter! Ik heb nogal wat amendementen al een keer schriftelijk van
commentaar voorzien en ik hecht ook zeer aan het gemeen overleg. Ik vind het
jammer dat het debat sowieso erg versplintert, maar dat is niet anders. Nu
ik nog bijna drie kwartier heb, zou ik echter toch kunnen beginnen? Dan kunnen
wij bekijken hoever wij komen.De voorzitter:Oké, maar de afspraak is dat wij de vergadering om 23.00 uur onherroepelijk
sluiten. Ik vind dat ik daarmee een vrij grote soepelheid betracht.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Wij hebben nog even overleg gevoerd. Bij mijn collega's en
ook bij mij leeft toch erg het gevoel dat er dan een enorme verbrokkeling
van de politieke punten komt. Daarom zouden wij eigenlijk toch maar liever
naar een volgende dag, hopelijk morgen, willen gaan.De voorzitter:Als u dat gezamenlijk van mening bent, ben ik als was in uw handen.De heer Cornielje (VVD):Kunnen wij dit onderwerp dan morgen, op enig moment, op de agenda krijgen?De voorzitter:Nee, morgen zit vol. Er is morgen geen avondvergadering en er zijn een
paar reserveonderwerpen voor het geval dat het armoededebat niet tot half
zeven duurt.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! Ik sluit mij aan bij mevrouw Van Vliet. Ik begrijp de politieke
situatie voor de staatssecretaris best, maar laten wij maar een aaneengesloten
moment in de volgende week zoeken.De algemene beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 22.20 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-3686-3704.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl