Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de jeugdzorg met het oog op verruiming van de mogelijkheden tot gedragsbeïnvloeding van jeugdigen (gedragsbeïnvloeding jeugdigen) (30332)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 571-579

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

21-01-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 15, pagina 571-579

18-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30332Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer en enkele andere wetten ter uitvoering van verordening (EG) nr. 166/2006 van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 18 januari 2006 betreffende de instelling van een Europees register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen en tot wijziging van de Richtlijnen 91/689/EEG en 96/61/EG van de Raad (PbEU L 33) en van het op 21 mei 2003 te Kiev tot stand gekomen Protocol betreffende registers inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen, met Bijlagen (Trb. 2003, 153, en Trb. 2007, 95) (Uitvoeringswet EG-verordening PRTR en PRTR-protocol) (31068) en het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 mei 2003 te Kiev tot stand gekomen Protocol betreffende registers inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen, met Bijlagen (Trb. 2003, 153 en Trb. 2007, 95) (31069)Pagina 587-587
Presentie en opening (dinsdag 18 december 2007)Pagina 571-571
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten (Belastingplan 2008) (31205) en het wetsvoorstel Wijzigingen van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2008) (31206)Pagina 591-612
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de jeugdzorg met betrekking tot jeugdzorg waarop aanspraak bestaat ingevolge de wet in gesloten setting (gesloten jeugdzorg) (30644)Pagina 579-587
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in verband met de invoering van een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften betreffende het laten stilstaan en parkeren van voertuigen, en voor andere lichte verkeersovertredingen (Wet bestuurlijke boete fout parkeren en andere lichte verkeersovertredingen) (30098) en het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet in verband met de invoering van een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften bepaald bij gemeentelijke verordening betreffende overlast in de openbare ruimte (Wet bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte) (30101)Pagina 587-588
Noten bij pag. 857: JBZ-instemmingsbesluit en bij pag. 591: schriftelijke antwoorden van de staatssecretaris van Financiën op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van het Belastingplan 2008 (31205)Pagina 665-665
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van arbeidsongeschiktheidswetten en de Wet financiering sociale verzekeringen in verband met de verhoging van de uitkering voor volledig arbeidsongeschikten naar 75% en in verband met de uitsluiting van de wachttijd in verband met wijziging van het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten (Wet verhoging uitkeringshoogte arbeidsongeschiktheidswetten) (31106)Pagina 590-590
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de jeugdzorg met het oog op verruiming van de mogelijkheden tot gedragsbeïnvloeding van jeugdigen (gedragsbeïnvloeding jeugdigen) (30332)Pagina 571-579
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in verband met de invoering van een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften betreffende het laten stilstaan en parkeren van voertuigen, en voor andere lichte verkeersovertredingen (Wet bestuurlijke boete fout parkeren en andere lichte verkeersovertredingen) (30098)Pagina 588-589
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de jeugdzorg met betrekking tot jeugdzorg waarop aanspraak bestaat ingevolge de wet in gesloten setting (gesloten jeugdzorg) (30644)Pagina 653-664
Behandeling van de brief van 11 december 2007 van de voorzitter van de Tijdelijke gemengde commissie subsidiariteitstoets met een advies inzake het op 11 juli 2007 door de Europese Commissie gepubliceerde Witboek Sport (COM(2007) 391) (31303, EK D, TK nr. 4)Pagina 587-587
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet in verband met de invoering van een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften bepaald bij gemeentelijke verordening betreffende overlast in de openbare ruimte (Wet bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte) (30101)Pagina 589-590
Stemmingen over de wetsvoorstellen Wijziging van enkele belastingwetten (Belastingplan 2008) (31205) en Wijzigingen van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2008) (31206), en over de motie-Biermans c.s. over de behandeling van het Belastingplan in de vorm van afzonderlijke wetsvoorstellen (31205, D), de motie-Biermans c.s. ten aanzien van het laten vervallen van het plafond in het eigenwoningforfait (31205, E), de motie-Biermans c.s. inzake de verhoging van de kansspelbelasting (31205, F) en een aantal andere motiesPagina 651-652
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de jeugdzorg met het oog op verruiming van de mogelijkheden tot gedragsbeïnvloeding van jeugdigen (gedragsbeïnvloeding jeugdigen) (30332)Pagina 637-651
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Loodsenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van markttoezicht op het aanbod van dienstverlening door registerloodsen en een herziening van de loodsgeldtariefstructuur (Wet markttoezicht registerloodsen) (30913), en over de motie-Hendrikx c.s. inzake het verkrijgen van inzicht in het voorgenomen rijksbeleid ten aanzien van het loodswezen (30913, E)Pagina 590-590
Stemmingen over het wetsvoorstel Wijziging van de Wet sociale werkvoorziening in verband met een betere realisering van de met die wet beoogde doelen (30673)Pagina 653-653
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het Voorstel van wet van de leden Depla en Blok houdende wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001 en van enige andere wetten inzake fiscale facilitering banksparen ten behoeve van pensioenopbouw of aflossing eigenwoningschuld (30432), te weten de motie-Vedder-Wubben c.s. inzake mogelijkheden om de verlaagde premiegrondslag in de derde pijler in 2008 te herstellen naar het oude niveau (30432, F)Pagina 591-591
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten (Belastingplan 2008) (31205) en het wetsvoorstel Wijzigingen van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2008) (31206)Pagina 623-637
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet sociale werkvoorziening in verband met een betere realisering van de met die wet beoogde doelen (30673)Pagina 612-623

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Wet op
de jeugdzorg met het oog op verruiming van de mogelijkheden tot gedragsbeïnvloeding
van jeugdigen (gedragsbeïnvloeding jeugdigen) (30332).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Het woord is aan mevrouw Duthler, die haar maidenspeech zal houden.Mevrouw Duthler (VVD):Voorzitter. Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst. In de meeste gevallen
is dit gelukkig niet alleen een cliché, maar optimistische realiteit.
De toekomst van jeugdigen die crimineel gedrag vertonen, ziet er echter vaak
een stuk minder rooskleurig uit. Jeugdigen die in aanraking komen met het
jeugdstrafrecht moeten zo effectief mogelijk worden aangepakt. Gedragsmaatregelen
die zijn gericht op heropvoeding kunnen daaraan in belangrijke mate bijdragen.
Dat met dit wetsvoorstel de zorgvraag van de jeugdige en het pedagogische
karakter van de gedragsmaatregel centraal staan, is in principe een goede
zaak. De VVD-fractie onderschrijft dan ook de strekking en hoofdlijnen van
dit wetsvoorstel. Wel vraagt zij bijzondere aandacht voor de effectiviteit
en uitvoerbaarheid ervan. Zij maakt zich met name zorgen over de bureaucratische
rompslomp die de uitvoering van dit wetsvoorstel met lijkt mee te brengen.
Ook heeft zij nog enkele andere vragen, onder meer over de vanzelfsprekende
rol van het gezin, waarvan ook dit wetsvoorstel lijkt uit te gaan, en vraagt
zij aandacht voor de eigen verantwoordelijkheid van jeugdigen voor de consequenties
van hun gedrag.Om te beginnen de bureaucratische rompslomp. De VVD-fractie maakt zich
zorgen over de hoeveelheid organisaties die bij de uitvoering van dit wetsvoorstel
en daarmee de gedragsmaatregelen zijn betrokken, en de afstemming tussen deze
organisaties. Bij het bepalen, het uitvoeren en het coördineren van de
gedragsmaatregel is een veelheid aan partijen betrokken. Het Bureau Jeugdzorg
neemt een indicatiebesluit, op basis waarvan een gedragsmaatregel door een
rechter kan worden opgelegd. De jeugdreclassering stelt ter voorbereiding
van de gedragsmaatregel een plan van aanpak op en voert deze na oplegging
door de rechter ook uit. Hoewel de coördinatie van de feitelijke uitvoering
bij de jeugdreclassering ligt, heeft het Openbaar Ministerie de eindregie.
Dan hebben wij nog de Raad voor de Kinderbescherming, die optreedt als casusregisseur.
Deze raad bewaakt afspraken en termijnen en wijst organisaties op hun verantwoordelijkheden.
Ook komt deze raad in beeld als de uitvoering van de gedragsmaatregel
niet goed verloopt of als verlenging nodig is. Ik tel zo al vijf verschillende
partijen die betrokken zijn bij de gedragsmaatregel. Ik heb het dan nog niet
over de jeugdige zelf, de vader, de moeder en andere verzorgers.De coördinatie, eindregie en casusregie liggen bij drie verschillende
partijen. Dat lijkt de VVD-fractie niet bij te dragen aan de duidelijkheid.
Wat is het verschil eigenlijk tussen coördinatie, eindregie en casusregie?
Er dient één eindverantwoordelijk regisseur zijn en niet drie
verschillende. Als er verschillende verantwoordelijke regisseurs zijn aangewezen,
voelt niemand zich echt verantwoordelijk. Men gaat op elkaar wachten of naar
elkaar wijzen. Dat is niet goed en helemaal niet effectief. Daarbij komt dat
ook de op te richten Centra voor Jeugd en Gezin en de veiligheidshuizen volgens
de minister gaan bijdragen aan een goede toepassing van het wetsvoorstel.
Nog meer organisaties, dat maakt het er allemaal niet duidelijker op. Doortastend
en voortvarend handelen is noodzakelijk. Alleen al de hoeveelheid partijen
en verantwoordelijkheden maakt de uitvoering stroperig. De intentie van het
wetsvoorstel is goed, de uitvoering verdient meer dan bijzondere aandacht.
Het is uitdrukkelijk niet zo, zoals de minister in zijn nadere memorie van
antwoord schrijft, dat de VVD-fractie van mening is dat de afstemming meer
dan in de huidige situatie tot problemen zal leiden. Wel is het zo dat de
afstemming in de huidige situatie problematisch is en dat dit moet worden
opgelost, wil dit wetsvoorstel effectief kunnen zijn.De regie in de jeugdzorg is gebrekkig. Dat blijkt ook uit de rapporten
van de Inspectie jeugdzorg en de Algemene Rekenkamer. Hulpverleners kennen
elkaar niet, werken langs elkaar heen en wisselen geen informatie uit. Ongelukken
die het nieuws de afgelopen jaren hebben gehaald, werden veelal veroorzaakt
door gebrekkige afstemming, gebrekkige informatievoorziening en gebrekkige
informatie-uitwisseling tussen de verschillende instanties die betrokken waren
bij een jeugdige. Denk aan het meisje van Nulde en Savannah. Welke maatregelen
gaat de minister treffen om de afstemming tussen de verschillende instanties
in de jeugdzorg te verbeteren? Als dat niet gebeurt, twijfelt de VVD-fractie
ernstig aan de effectiviteit van dit wetsvoorstel. De minister heeft op een
eerdere vraag van de VVD-fractie of en op welke wijze wordt gebruikgemaakt
van ICT, aangegeven dat elke instantie haar eigen informatiesysteem behoudt.
Het is de VVD-fractie nog niet duidelijk hoe aan een effectieve en efficiënte
informatie-uitwisseling wordt vormgegeven. Hoe wordt ervoor gezorgd dat de
instanties tijdig informatie over jeugdigen ontvangen op het moment dat niet
wordt gewerkt met gemeenschappelijke informatiesystemen of verwijsindexen?
De VVD-fractie zou hierin graag meer inzicht willen verkrijgen. De Inspectie
jeugdzorg beveelt in het eerdergenoemde rapport aan dat onder meer de Wet
op de jeugdzorg wordt gecheckt op coördinatie en informatieoverdracht.
De VVD-fractie heeft in het voorbereidend onderzoek de minister gevraagd naar
de stand van zaken op dit punt. Hierop heeft zij echter nog geen duidelijk
en bevredigend antwoord ontvangen. Kan de minister aangeven of dat al is gebeurd
en zo ja, wat de resultaten waren?De VVD-fractie heeft al eerder haar zorgen geuit over het bevoogdend karakter
van dit kabinet. De positie van het gezin wordt centraal gesteld bij de inspanningen
gericht op een goede ontwikkeling van jeugdigen. Dat komt ook tot uitdrukking
in de wijze waarop wordt vormgegeven aan het jeugdbeleid, waarvan onderhavig
wetsvoorstel deel uitmaakt. De minister schrijft in zijn memorie van antwoord
dat vrijwilligheid bij de ondersteuning van ouders bij de opvoeding door de
Centra voor Jeugd en Gezin vooropstaat, maar dat bemoeizucht tot de mogelijkheden
behoort. De Wet op de jeugdzorg biedt mogelijkheden om opgroei- en opvoedingsproblemen
gericht aan te pakken, onder meer door jeugdzorg aan te bieden waarbij het
gehele gezin is betrokken. Dat gebeurt door het stimuleren van de ontwikkeling
van zogenaamde multisysteemtherapie en functionele familietherapie. In hoeverre
kunnen deze therapieën dwingend worden opgelegd? Wat is de relatie met
de gedragsmaatregel van dit wetvoorstel? Gezinnen in de traditionele zin van
het woord komen steeds minder vaak voor. Hoe gaat de minister om met alternatieve
samenlevingsverbanden?Tot slot hoort volgens de VVD-fractie, zoals hiervoor genoemd, ook voor
jeugdigen de eigen verantwoordelijkheid voor het handelen een belangrijk uitgangspunt
te zijn. Daartoe behoort ook de eigen verantwoordelijkheid voor de consequenties
van gedrag. Dit betekent dat de jeugdige op de gevolgen van zijn handelen
dient te worden gewezen en de door het slachtoffer geleden schade dient te
vergoeden. In de Tweede Kamer is een motie aangenomen waarin de regering is
verzocht, te onderzoeken op welke wijze daaraan zou kunnen worden vormgegeven.
De VVD-fractie is benieuwd naar de stand van zaken op dit punt.Resumerend staat de VVD-fractie achter de intentie van dit wetsvoorstel.
Zij heeft echter grote zorg over de uitvoerbaarheid ervan. Bureaucratie en
stroperigheid zullen het gevolg zijn als geen passende maatregelen worden
getroffen om de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden duidelijk te
beleggen bij de verschillende partijen, en als de regie en informatievoorziening
niet klip en klaar worden geregeld. De jeugdige waarover dit wetsvoorstel
gaat, is uitermate kwetsbaar. De jeugd heeft de toekomst. Dat lukt alleen
als het belang van de jeugdige centraal staat en niet dat van de uitvoeringsorganisaties.
Er is heel veel te winnen, maar met zoveel partijen ook veel te verliezen.
De VVD-fractie kijkt met belangstelling uit naar de reactie van de minister.De voorzitter:Mevrouw Duthler, ik wil u graag van harte feliciteren met uw maidenspeech.
Zoals u hier staat, bent u een vrouw van gewicht. Niet alleen hebt u op betrekkelijk
jonge leeftijd al op veel maatschappelijke terreinen uw sporen verdiend, u
bent ook met zijn tweeën. Voor zover bekend bent u de eerste vrouw die
in de periode van haar lidmaatschap van deze Kamer een kind ter wereld zal
brengen. Deze positie alleen al maakt u vermeldenswaardig in de historie van
ons huis. Wij vinden dat geweldig en wij zijn ook een beetje in verwachting.U studeerde bestuurskunde aan de Universiteit Twente en rechten aan de
Rijksuniversiteit Leiden. Aan die laatste universiteit promoveerde u op juridische
modellen voor zogenoemde trusted third parties. Uw promotor was niemand minder
dan onze collega Hans Franken. Uw specialisatie bevindt zich op het snijvlak
van bestuur, recht en ICT, waarover u geregeld bent blijven publiceren. Het
fascineert u, in uw eigen woorden, hoe technologie de maatschappij
en meer in het bijzonder de rechtsstaat beïnvloedt.In 1993 begon u uw carrière als adviseur bij KPMG EDP Auditors,
maar sinds 1998 hebt u een eigen bureau dat advies uitbrengt over strategisch
gebruik, juridische voorwaarden, invulling en kwaliteit van informatievoorziening.
Daarnaast bent u nog steeds onderzoeker en universitair docent eLaw aan de
Universiteit Leiden. Uit uw nevenfuncties blijkt dat concrete problemen van
kwetsbare mensen eveneens uw aandacht hebben. Zo bent u lid van de raad van
toezicht van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers, het COA, en lid van
het bestuur van het Meldpunt Discriminatie Amsterdam. Naast dat alles bent
u politiek actief in uw eigen partij, de VVD, als lid van de partijraad en
als lid-voorzitter van diverse lokale en landelijke partijcommissies. Binnen
de fractie in deze Kamer vervult u de functies van secretaris en penningmeester.Mevrouw Duthler, u staat bij uw collega's hier nu al bekend als een enthousiast,
vrolijk, spontaan Kamerlid met een goed gevoel voor humor, dat zorgvuldig
en gedegen te werk gaat; dat hebben wij zojuist ook kunnen beluisteren. In
de aanloop naar een belangrijke gebeurtenis in uw persoonlijke leven wens
ik u alle goeds. Als senator in dit huis bent u meer dan welkom. Van harte
succes met al uw werkzaamheden hier.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Van de Beeten (CDA):Voorzitter. Allereerst sluit ik mij van harte aan bij de felicitaties
aan het adres van mevrouw Duthler. Vermoedende wat zij zou gaan zeggen, had
ik mij dan ook al voorgenomen om vandaag een geheel andere bijdrage uit te
spreken bij de gelegenheid van dit debat, omdat zij anders toch al het gras
voor mijn voeten zou hebben weggemaaid, wat zij ook heeft gedaan.Voorzitter. "Ik was een tijdje geleden bij een rondleiding in één
van de jeugdgevangenissen. Dus ik vraag aan de hoofddirecteur van het ministerie
hoe het nou toch kan dat de hele wetenschappelijke literatuur over interventies
bij criminele jongeren wijst in de richting van gezinstherapie. En dat wij
in 15 justitiële jeugdinrichtingen niet één gezinstherapeut
in dienst hebben! Het antwoord was: 'meneer, het strafrecht richt zich op
het individu. Met het gezin hebben wij niets te maken'." Aldus de psychiater
Theo Doreleijers in een interview met NRC Handelsblad van 8 december
jongstleden. Kort daarop sprak ik een orthopedagoog die onlangs tweemaal had
gesolliciteerd bij enkele van de justitiële jeugdinrichtingen naar de
functie van gedragswetenschapper, een functie waarin groepsleiders moeten
worden aangestuurd in de omgang met de jongeren die aan hun teams zijn toevertrouwd.
Ook het tijdsbeslag van de rapportages Pro Justitia kwam aan de orde. De verhouding
was 30-70. Niet 30% rapportagetijd, maar 70% rapportagetijd.
Ik vermoed dat de justitiële jeugdinrichtingen daarmee aanzienlijk hoger
scoren dan de reguliere psychiatrische zorg, die in dit opzicht al uitblinkt.Bij de behandeling van de Wet strafrechtelijke opvang verslaafden en daarna
bij de Wet plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders heeft onze
fractie meer aandacht gevraagd voor de samenhang tussen zorg voor en justitiële
aanpak van gedetineerden. Bij laatstgenoemd wetsvoorstel heeft dat geleid
tot een Kamerbrede motie die – zo valt in het veld te vernemen –
het nodige effect heeft gesorteerd, temeer omdat in het onderzoek van de commissie-Visser
in de Tweede Kamer naar de werking van de tbs-maatregel in belangrijke mate
dezelfde conclusie werd getrokken, namelijk dat de aansluiting tussen straf
en zorg diende te verbeteren. Het RMO-rapport "Straf en zorg: een paar
apart" bevatte eveneens behartigenswaardige analyses en aanbevelingen
om tot verbeteringen te komen. Het vandaag voorliggende wetsvoorstel inzake
de gedragsbeïnvloeding van jeugdigen zou ik dan ook van een aantal kanttekeningen
willen voorzien, niet zozeer van juridische aard, maar meer van beleidsmatige
aard. Onze juridisch getinte vragen zijn op adequate wijze beantwoord en het
overgangsrechtelijke punt is eveneens door de minister van Justitie snel opgepakt,
zij het dat nog wel de vraag resteert wanneer de novelle via de bij de Tweede
Kamer aanhangige Reparatiewet ons zal bereiken.De beleidsmatige kant van het wetsvoorstel verdient alle aandacht. Het
citaat uit het interview met Doreleijers laat immers zien dat er bij justitie
nog een belangrijke slag moet worden gemaakt, terwijl er tevens alle aanleiding
is om geen te hoge eisen te stellen aan het gevangeniswezen. De schokkende
hoeveelheid tijd die moet worden besteed aan rapportages, geeft aanleiding
om enkele beschouwingen te wijden aan de rol van de professional en diens
verantwoordelijkheid. Dat brengt mij aan het slot bij enkele suggesties die
ik beide ministers zou willen meegeven, die mede kunnen dienen als opmaat
naar het beleidsdebat dat begin volgend jaar zal plaatsvinden met minister
Rouvoet. Wellicht bieden zij stof voor een adviesaanvraag aan de RMO, als
deze Kamer erin slaagt om deze raad in stand te houden.Het algemene beeld dat ik heb van de interventies op het gebied van ontspoorde
jeugdigen, jeugdigen die dreigen te ontsporen, drugs-, alcohol- en gokverslaafden,
gedetineerden met psychiatrische of psychische problemen of mensen met een
cumulatie van deze kenmerken, is dat die interventies repressief van aard
zijn, systeemgestuurd en met een grote rol voor wat ik maar het medisch model
noem. Het eerste aspect, het repressieve karakter van interventies, is inmiddels
breed onderkend. In de debatten in de Tweede Kamer, in het publieke debat
en in het beleid van de minister voor Jeugd en Gezin is er alle aandacht voor
dat het nodig kan zijn om soms vroegtijdig een zorgwekkende ontwikkeling niet
alleen te signaleren, maar ook daadwerkelijk te keren. De Vlaamse hoogleraar,
inmiddels met emeritaat, Juliaan van Acker bepleitte deze aanpak, inclusief
de gezinstherapie waarover Doreleijers sprak, al aan het begin van de jaren
90. De wijze waarop vroegtijdige interventie lijkt te gaan gebeuren, heeft
echter deels weer het karakter van een ingreep, en wel een ingreep met een
sterk justitieel en dwingend karakter. Laat ik voorop stellen dat dit voor
mij niet primair een juridisch probleem is. Het rechtspolitieke uitgangspunt
is dat ouders geen recht hebben op kinderen, maar kinderen recht hebben op
goede ouders. Dat uitgangspunt biedt op zichzelf veel ruimte voor justitieel
gegronde interventies. De vraag is alleen of dat de weg is waarlangs het gewenste
doel kan worden bereikt.Dat brengt mij bij het tweede aspect, het systeemgestuurde karakter van
interventies. Daarmee bedoel ik – en het verschijnsel komt overal in
de samenleving voor – dat het belang van het zorg- of interventiesysteem
sterk overheersend is of wordt. Dat hangt deels samen met de wijze van financiering,
waarop ik straks terugkom, maar ook met de manier waarop professionals in
organisaties en die organisaties zelf worden aangesproken op zaken die fout
gaan. Ik zal niet ingaan op de trieste zaak van Savannah. Wel wil ik opmerken
dat onze samenleving onaanvaardbaar gejuridiseerd en gebureaucratiseerd raakt
als telkens wanneer iets fout gaat, wordt aangenomen dat iemand een fout heeft
gemaakt, vervolgens wordt aangenomen dat die fout verwijtbaar was en vervolgens
ook wordt aangenomen dat dan sprake is van strafrechtelijke verwijtbaarheid.
Als een samenleving niet meer met risico's kan leven en van de overheid verlangt
dat ieder drama wordt voorkomen, leidt dat tot verdere protocollisering, nog
meer risicoanalyses, meer toezicht, nog meer rapportages en nog minder tijd
voor echte zorg.Met deze problematiek hangt samen het zelfbeeld dat veel professionals
hebben van hun maatschappelijke positie. Dat zelfbeeld is – zie de discussie
over beroepseer en beroepszeer – in toenemende mate bepaald door de
grote rol van de overheid in sectoren zoals onderwijs en zorg. Eén
van de zaken die mij sterk opvielen in de hoorzittingen van de commissie-Dijsselbloem
over het onderwijsbeleid van de afgelopen decennia, is de opmerkelijke tegenstelling
in waarneming tussen vertegenwoordigers uit het veld en de politiek waar het
ging om onderwijsvernieuwingen. Politici en bestuurders meenden dat er draagvlak
voor was; veel onderwijsmensen wezen op de kritiek, de weerzin en het gebrek
aan vertrouwen in halfslachtige compromissen of halfslachtige uitvoering.
De onderwijsmensen wezen op de negatieve signalen die indertijd werden afgegeven;
de politiek wees erop dat de onderwijsorganisaties, ook vakbonden, uiteindelijk
instemden met het beleid.Dit paradoxale beeld verbaasde mij niet, gelet op de ervaringen die ik
zelf de afgelopen twintig jaar als schoolbestuurder opdeed. De onderwijssector
is na de Tweede Wereldoorlog zo vergroeid geraakt met het overheidsbeleid,
met name door de financiering en de daaraan verbonden voorwaarden, dat er
in de genen van veel onderwijsinstellingen, schoolleiders en andere werkers
in het veld een mutatie is opgetreden waardoor men alleen al bij indicaties
omtrent gewijzigd beleid van de overheid, de neiging had en nog heeft om het
eigen beleid en de eigen organisatie daaraan aan te passen. Het meest recente
voorbeeld daarvan maakte ik twee jaar geleden mee in het speciaal onderwijs.
Toen in een brief aan de Tweede Kamer de indruk werd gewekt dat via passend
onderwijs het zelfstandig speciaal onderwijs zou verdwijnen, ontstonden onmiddellijk
allerlei fusiebewegingen, waarbij reguliere onderwijsinstellingen scholen
voor speciaal onderwijs onder hun hoede namen en dergelijke scholen zich in
de aanbieding deden. Met andere woorden: het probleem schuilt niet eenzijdig
bij de overheid en de politiek, maar heeft ook veel te maken met de houding
van de professionals in het veld zelf. In die houding is sprake van een zeker
risicomijdend gedrag. Dit, gevoegd bij de sterke juridisering van de samenleving,
kan gemakkelijk leiden tot inertie en opnieuw een grotere afhankelijkheid
van het overheidsbeleid. Ik ben er niet zeker van dat in de zorg de vergroting
van de rol van de zorgverzekeraars leidt tot doorbreking daarvan. Hier en
daar zie ik, zeker wanneer het om echte zorgvernieuwing gaat, namelijk ook
tekenen dat de systeemoriëntatie die het fenomeen zorgverzekeraar met
zich meebrengt, vooral in combinatie met schaalvergroting, andere elementen
van inertie kunnen brengen.Een andere kant van het aspect systeemsturing betreft het verschijnsel
indicatie. Bedoeld om rechten te creëren, heeft het in een aantal velden
van de zorg en in bijvoorbeeld het speciaal onderwijs geleid tot aanzienlijke
bureaucratie en tot een heuse wetenschappelijke discipline. Met de boeken
die inmiddels over indicatiestelling zijn geschreven, is gemakkelijk een boekenkast
te vullen. Alleen al het ontwikkelen van meetinstrumenten is een bezigheid
waaraan op alle universiteiten met alpha- en gammafaculteiten wordt gewerkt.
Het effect daarvan is dat in toenemende mate niet naar leerlingen, cliënten
of patiënten wordt gekeken, maar naar dossiers. Het lokt ook calculerend
gedrag uit, want veel van de gebruikte diagnostiek is zogenaamde slagboomdiagnostiek:
bepalend is wat gemeten wordt op het moment van diagnosestelling. Heeft iemand
toevallig een goede dag, dan kan de test te positief uitvallen en krijgt men
geen indicatie. Het is alleszins de moeite waard om eens sectoroverschrijdend
en kritisch te kijken naar het verschijnsel indicatiestelling zoals dat door
de wetgever links en rechts is ingevoerd, te meer omdat iedere indicatiestelling
die plaatsvindt boven de werkvloer ook weer depreciatie van de vaak hoogopgeleide
leerkracht, verpleegkundige, huisarts en andere veldwerkers met zich meebrengt.Het begrip diagnosestelling brengt mij dan bij het derde aspect, dat van
het medisch model. Grofweg is dat te omschrijven als anamnese, diagnose, therapie
en evaluatie. Afhankelijk van de mate waarin de anamnese is gericht op een
diagnose van de klacht, zal daarin aandacht worden besteed aan meer dan medische
aspecten van de betrokkene alleen. De diagnose is echter per definitie gericht
op de klacht, dat wil zeggen het gebrek, de ziekte, de beperking. Daarop wordt
dan ook de therapie afgestemd en op het effect daarvan is de evaluatie gericht.
Nu gaat het mij er niet om, een pleidooi te houden voor een holistische benadering,
maar het is wel een karakteriserend gegeven dat met name in de zorg aan zorgleerlingen,
cliënten van jeugdzorg en de aanpak van jeugdige criminelen met gedragsstoornissen
of psychiatrische stoornissen de aanpak in belangrijke mate wordt bepaald
door denken in termen van het medisch model. Als Doreleijers opmerkt dat de
gehele wetenschappelijke literatuur over criminele jongeren wijst naar gezinstherapie,
heeft hij groot gelijk, maar de zorgpraktijk zelf laat nog maar weinig zien
van dat inzicht. Veel professionals in onderwijs en zorg, ook de psychiatrische
zorg, beschouwen hun werk als behorend tot een eigen wereld en niet tot de
wereld van het dagelijks leven van leerling of patiënt. Veel van de aanpak
is gericht op de stoornis of het gebrek, niet op de fase van de levensloop
en de sociale omgeving waarin de leerling of patiënt zich bevindt, niet
op de mogelijkheden en kansen. Het behoeft geen betoog dat dit bepaald niet
gunstig is voor het zelfbeeld van de zorgleerling of de patiënt.De vraag is dan ook of er niet een verschuiving nodig is in het paradigma
waarin men werkt om de impasses te doorbreken waarin een deel van de criminaliteitsbestrijding, de jeugdzorg en het onderwijs aan zorgleerlingen en
kinderen met achterstanden zich bevindt. Dat zit zeker in een veel vroegtijdiger
onderkenning. Niet wachten tot mensen in het gevangeniswezen zijn terechtgekomen,
het afvoerputje van onze samenleving, om de heer Brouwer, de voorzitter van
het College van procureurs-generaal, te citeren bij de presentatie van het
RMO-rapport"Straf en zorg: een paar apart". De vraag is: hoe dan?
Misschien moet het gemakkelijker worden gemaakt om tot ondertoezichtstelling
te komen, maar daarin zie ik nog geen oplossing voor de impasses. Zou het
niet goed zijn om veel meer uit te gaan van de sociale omgeving van degenen
om wie het gaat? Laten wij de jeugdigen nemen voor wie de voorgestelde gedragsmaatregel
bedoeld is.In verreweg de meeste gevallen zullen er in een vroeg stadium verscheidene
signalen geweest zijn dat er met, meestal, de jongen wat aan de hand was.
Te denken valt aan schoolverzuim of kennismaking met Halt. In die situaties
is er doorgaans geen aanleiding om te denken aan zware interventies als ondertoezichtstelling
of vervolging. Maar zou het niet verstandig zijn als op initiatief van de
leerplichtambtenaar of van de politie, in samenspraak met Jeugdzorg of het
Centrum voor Jeugd en Gezin, voor de jongere een mentor wordt benoemd? Dat
vereist dat de wet wordt gewijzigd om dit ook voor minderjarigen mogelijk
te maken. Dit zou overigens ook een oplossing zijn voor het door de PvdA bij
de gesloten jeugdzorg gesignaleerde probleem, dat het in veel gevallen niet
verantwoord is om jongeren van 14+ respectievelijk 16+ al de bevoegdheden
te laten uitoefenen die de wet hen toekent.Mevrouw Ten Horn (SP):Bedoelt senator Van de Beeten dat hij een verandering op het oog heeft
van de Wet op het mentorschap? Is de CDA-fractie van plan, een dergelijke
wijziging in te dienen? Op welke termijn zou dat dan zijn? Of is die wijziging
op dit moment al onderweg?De heer Van de Beeten (CDA):Ik denk inderdaad aan een dergelijke wetswijziging. Helaas bezitten wij
niet het initiatiefrecht, dus wij zullen dat aan de Tweede Kamer of aan de
regering moeten overlaten. De portee van mijn bijdrage is om de gedachtevorming
in de kring van beide bewindslieden en hun ambtenaren op dit punt enige stimulans
te geven.Voorzitter. Zou het verder niet verstandig zijn om zo'n mentor te zoeken
in de sociale omgeving van de jeugdige? Dat hoeft niet per se de kring van
familie of kennissen te zijn, het kan ook iemand zijn uit de buurt, van de
school of de sociale groep waartoe de jeugdige behoort, of het bedrijf waar
vader of moeder werkt. Belangrijk is dat het iemand is die zowel vertrouwen
kan winnen als een rolmodel is. Is er sprake van problemen in het gezin, dan
ligt het voor de hand om te bezien of een mentor ook een ondersteuning kan
zijn voor de ouder of ouders. Doen zich in het gezin financiële problemen
voor, waarom dan niet via het Centrum voor Jeugd en Gezin bevorderen dat een
bewindvoerder wordt benoemd? Zo nodig kan via de leerplichtambtenaar c.q.
het OM daartoe ook drang worden uitgeoefend, te weten sepot of transactie
onder voorwaarden. Denkbaar is dat problemen niet via schoolverzuim of Halt
zichtbaar worden, maar omdat de verhuurder wil overgaan tot ontruiming van
de woning. Open de mogelijkheid dat de verhuurder die weet dat de bewoners
een gezin met kinderen vormen, dit meldt aan een Centrum voor Jeugd en Gezin.
Open de mogelijkheid dat de kantonrechter in het kader van een ontruimingsprocedure
aan de "terme de grace" de voorwaarde verbindt van medewerking aan
onder bewindstelling en – als blijkt dat de problemen ook overigens
de opvoeding van de kinderen raken – medewerking aan de aanstelling
van een mentor.De Centra voor Jeugd en Gezin zouden voor deze gezinnen vrijwilligers
moeten werven om beschikbaar te zijn voor een dergelijke rol. De overheid
zou het vervullen van dergelijke taken door vrijwilligers kunnen faciliteren
met verlofregelingen en fiscale compensaties. De rol van de Centra c.q. de
professionals zou erop moeten zijn gericht om dergelijke mentoren en bewindvoerders
in hun taak te ondersteunen, van deskundige adviezen te voorzien en met hen
de resultaten te evalueren. Sta, om de afstand te verkleinen, toe dat officieren
van justitie en kantonrechters zitting houden in de Centra voor Jeugd en Gezin.
Benoem zo nodig kinderrechters tot kantonrechter-plaatsvervanger om hun expertise
te gebruiken voor deze aanpak.Van belang is ook dat de eenzijdige nadruk op het medisch model wordt
gecorrigeerd. Behalve door de inbreng van vrijwilligers die praktisch werk
willen doen, kan dat door een grotere rol voor de meer handelingsgerichte
inbreng van orthopedagogen. Op dit moment worden zij alleen ingezet als zij
zijn opgeleid tot GZ-psychologen, omdat orthopedagogen niet BIG-geregistreerd
zijn en een groot deel van de zorg aan de jeugdigen om wie het hier gaat,
onder de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst valt. In ieder geval
zou ik vooral minister Rouvoet willen aanbevelen om daaraan enige aandacht
te schenken, met name omdat het aantal opleidingsplaatsen voor GZ-psychologen
zeer beperkt is en de komende jaren de oudere orthopedagogen die de kwalificatie
GZ-psycholoog kregen op basis van overgangsrecht met pensioen zullen gaan,
zodat er een tekort aan gekwalificeerde beroepskrachten kan ontstaan.Ik realiseer mij dat ik in mijn bijdrage wellicht wat veel aan de orde
heb gesteld. Zeker de meer praktische voorstellen aan het slot zullen de bewindslieden
en de collegae nieuw voorkomen. Zoals gezegd: voor onze fractie is dit een
opmaat naar het debat van januari, maar tegelijkertijd een voortzetting van
de lijn die al eerder is uitgezet in de debatten over de ISD-maatregel en
de adviesaanvraag aan de RMO over de verhouding tussen straf en zorg. Ik hoop
hiermee de bewindslieden enige stof tot overdenking te hebben meegegeven voor
de komende kerstdagen.De heer Eigeman (PvdA):Voorzitter. Dank van de kant van mijn fractie voor de uitgebreide beantwoording
van de regering, zowel in de memorie van antwoord als in de nadere memorie
van antwoord. Het gaat bij deze wetswijziging om een belangrijke maatregel
die op het snijvlak van strafrecht en zorg extra ruimte biedt. Mijn fractie
steunt de voornemens van de regering, maar heeft desalniettemin nog wel een
aantal vragen en opmerkingen.Jeugd is in. Jeugd heeft de toekomst, zo zei collega Duthler. Dat is overigens
niks nieuws, want jeugd is altijd in. Elke generatie worstelt
met de komst van een nieuwe generatie. Telkens opnieuw lopen wij tegen vergelijkbare
verschijnselen aan en verzinnen wij weer wat anders. Soms is dat omdat wij
ons geen raad weten. Hangplekken bijvoorbeeld kunnen ook worden beschouwd
als een verlegenheidsoplossing. Wij willen eigenlijk dat jongeren braaf in
de tuin spelen, maar ja, die is net mooi aangeharkt en bovendien is die tuin
privaat. Kortom, wij hebben vaak moeite om ruimte te maken voor jongeren,
soms letterlijk, en dat werkt ook door in het wetsvoorstel waarover wij het
vandaag hebben.Nog een hartenkreet. Op zichzelf is er wat de wetgevingstechniek betreft
niet veel mis met het voorliggende voorstel. De zware vragenronden waarin
veel energie van deskundige collega's is gaan zitten, zijn door de regering
in grote lijnen bekwaam beantwoord. Toch bekroop mij als praktisch lokaal
bestuurder een gevoel van onbehagen. In de jaren 80 verscheen een proefschrift
van Van Krefeld over beleidsregels. Hij waarschuwde toen al voor regeldichtheid
en voor overmaat. In die zin kon ik mij goed vinden in de opmerkingen van
collega Duthler over bureaucratie. Met een term zoals gedragsbeïnvloeding
zitten wij volgens mij juridisch aan de rand. Het is bovendien op en top maakbaarheid
en dat vraagt, omdat het om kostbare, niet in geld uit te drukken zaken gaat,
om alertheid van de wetgever. Voor mijn fractie gaat het vandaag vooral om
de vraag of werkers in de brede praktijk ruimte krijgen om jongeren weer perspectief
te bieden en niet om de juridische controle op het systeem. Dat kan soms gelukkig
met eenvoudige, maar ingrijpende maatregelen van bijvoorbeeld ouders.Vorige week stond in een van de treinblaadjes die wij dagelijks onder
ogen krijgen een verhaal over Ali B. Hij ruimt in zijn levensverhaal een mooie
plaats in voor zijn moeder. Als hij in Almere dreigt vast te lopen in dealen,
blowen en daarmee samenhangende kwaadaardigheden, stuurt zij hem naar Marokko.
Daar komt hij bij zinnen en besluit om de toekomst tegemoet te treden als
rapper. We weten hoe het hem tot nu toe vergaat: van hangplek naar Ahoy. Helaas
is dat lang niet alle jongeren gegeven die uit de rails dreigen te lopen.
Wel is het belangrijk om uit het voorbeeld van Ali B inspiratie te halen voor
het scheppen van perspectief, ook in de discussie over het verschil tussen
maatregelen en straf. Het is bovendien een vorm van verbeelding van de fragiele
grens tussen strafrecht, zorg en opvoeding.Van Krefeld introduceerde overigens ook de term beleidsconform gedrag.
Hij wijst op het gevaar dat regelmakers vaak uitgaan van gedrag dat zich aanpast
aan de ideeën in de studeerkamer en achter het bureau van de beleidsmaker.
Dat gevaar lopen wij nog dagelijks, ook met het onderhavige wetsontwerp en
breder met de gehele aanpak van de jeugdzorg. Met de beste bedoelingen creëren
wij een administratieve werkelijkheid die jongeren die uit de rails zijn gelopen
en de werkers die hen bijstaan, alleen maar in de weg zit. Het gaat niet om
het systeem, maar om het scheppen van ruimte voor maatwerk in de praktijk,
zowel voor jongeren zelf als voor de uitvoerders.In het voorlopig verslag heeft mijn fractie aandacht gevraagd voor de
relatie met het algemene beleid op het gebied van jeugd en gezin. In januari
zal de regering met deze Kamer uitgebreid over dit terrein spreken. Vooruitlopend
daarop vraag ik de minister om de inzet van het instrumentarium in het onderhavige
voorstel te duiden in het licht van de totale aanpak. Heeft de uitvoering
van deze wet ook gevolgen voor de wachtlijsten en, breder gezien, is de capaciteit
voldoende om de maatregel als extra spoor te kunnen hanteren? Het wetsvoorstel
is lang onderweg geweest en stamt uit een beleidsperiode met andere accenten.
Mijn fractie is daar extra in geïnteresseerd omdat, in weerwil van veel
plannenmakerij, de samenwerking in de keten van jeugdzorg nog steeds zorgen
baart. De collega's hebben hier ook al op gewezen. Ook nu wij met dit wetsvoorstel
de mogelijkheden voor gedragsbeïnvloeding en heropvoeding verruimen,
dringt zich de vraag op of voldoende aansluiting kan worden gevonden bij alle
partners die nodig zijn om met succes deze uitbreiding van het strafrechtelijk
repertoire voor jeugdigen te benutten. Dat geldt tot en met de betrokken scholen.
Informatievoorziening en dossierbeheer zijn bij uitstek van belang. Juist
op het snijvlak van jeugdstrafrecht en jeugdzorg zitten onderscheiden systemen
elkaar wel eens in de weg, bijvoorbeeld uit privacyoverwegingen. Is de minister
er van overtuigd dat, nu de maatregel als ventweg naast het hoofdspoor kan
worden gebruikt, bij alle partners bereidheid en kwalitatieve aansluiting
is geborgd? Zijn overleg en dossieroverdracht zo in te richten dat voor jongeren
de meest optimale omgeving kan worden gecreëerd? Ook als daarbij gevoelige
informatie over gedragsproblemen en criminele activiteiten komt kijken?In het voorlopig verslag zegt de minister, ik citeer: "of gegevensuitwisseling
aan instanties buiten de strafrechtketen in overeenstemming is met de toepasselijke
privacyregelgeving, kan niet in zijn algemeenheid worden beantwoord maar moet
per geval worden bezien. Aan onderwijsinstellingen kunnen door de Raad voor
de Kinderbescherming en door justitiële jeugdinrichtingen gegevens worden
verstrekt voor zover dat noodzakelijk is in het kader van de uitvoering van
een gedragsmaatregel of in het kader van het bieden van verplichte nazorg."
Dat klinkt op het eerste gehoor goed, maar de vraag is niet of het kan, maar
of het ook gebeurt. De praktijk is vaak dat samenwerking moeizaam is omdat
de cultuur van de verschillende instellingen nogal verschillend is. Willen
wij met dit nieuwe instrument succes boeken, dan zal door partners in de keten
echt aandacht moeten worden geschonken aan betere samenwerking en zal de vanzelfsprekendheid
van de justitiële aanpak, het repressieve accent, moeten worden aangevuld
door andere partners in de keten. Adequate bescherming van de privacy is daarbij
belangrijk, maar net zo belangrijk is een goede verstandhouding tussen professionals
en begeleiders van de betrokken jongeren en een goed zicht op de rol die eenieder
kan spelen.Naar het oordeel van de PvdA-fractie is door de minister in de nadere
memorie van antwoord voldoende duidelijk gemaakt dat de discussie over het
Elektronisch Kinddossier niet direct betrekking heeft op het onderhavige wetsvoorstel.
De beantwoording toont overigens ook aan dat het informatiemanagement rondom
jeugdproblematiek buitengewoon complex is en er reden is om nadere studie
te verrichten. Ons bereiken berichten uit de praktijk dat men er daar in pragmatische
zin wel weg mee weet, zoals gelukkig vaker het geval is. Kan de minister daarover
nog wat meer zeggen? Het is goed als praktijkmensen hun eigen weg vinden,
maar zou het niet veel beter zijn wanneer wij in ons werk als regelgever daarvoor al oog hebben? Als de minister in de nadere memorie van
antwoord spreekt over een haalbaarheidsstudie waarin wordt onderzocht"of
en onder welke voorwaarden informatie-uitwisseling in de jeugdsector mogelijk
is" beschouw ik dat als een signaal dat zorg baart. Om jongeren adequaat
te ondersteunen is informatie-uitwisseling een conditio sine qua non. Als
dat niet mogelijk is en de praktijk zich een weg moet banen, doen wij ons
werk naar mijn oordeel niet goed. Wat bedoelt de minister met de aangehaalde
passage en deelt hij de opvatting van mijn fractie dat informatie-uitwisseling
een conditio sine qua non is om jongeren goed te kunnen ondersteunen? Wij
wachten met belangstelling op het antwoord van de minister.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Ik spreek namens de fracties van de SGP en de ChristenUnie.
Ik wil de behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer niet overdoen
en stel daarom tijdens deze plenaire behandeling twee punten aan de orde.
In de eerste plaats sta ik stil bij het karakter van de voorgestelde nieuwe
maatregel en op de tweede plaats stel ik enkele vragen over het overgangsrecht.Het voorliggende wetsvoorstel kent primair een strafrechtelijke achtergrond.
Ik meen dat daarover geen of nagenoeg geen meningsverschil kan bestaan. De
nieuwe voorgestelde gedragsmaatregel dient echter in het belang te zijn van
een zo gunstig mogelijke ontwikkeling van de jeugdige. Dat is niet een nieuwe
eis. In het bestaande artikel 77s, lid 1, onderdeel c van het Wetboek van
Strafrecht komen wij die ook tegen en die is op dezelfde wijze geformuleerd.
Dat artikel heeft echter betrekking op plaatsing in een inrichting voor jeugdigen.Op de eerste pagina van de memorie van toelichting staat de volgende tekst: "Van
oudsher staat het jeugdstrafrecht mede in het teken van de (her)opvoeding
van jeugdigen." Die zin is voor mij aanleiding om een blik in de geschiedenis
te werpen.In het Wetboek van Strafrecht van 1881 – dat was dus nog ver voor
de strafrechtelijke Kinderwet die in 1901 van kracht werd – werd voor
het eerst met wettelijke leeftijdscategorieën gewerkt. Daarin kon aan
minderjarigen jonger dan tien jaar en jongeren tussen tien en zestien jaar
de maatregel plaatsing in een rijksopvoedingsgesticht worden opgelegd. Die
jongeren moesten dan zonder oordeel des onderscheids hebben gehandeld, een
misdrijf hebben gepleegd waarop een gevangenisstraf stond en dat niet alleen
op klacht vervolgbaar was, of artikel 432 hebben overtreden dat over landloperij
en bedelarij handelt. Het belang van de maatschappij stond daarbij voorop.
Die kinderen moesten worden opgevoed tot goede burgers. Wat is het nuanceverschil
in het wetsvoorstel dat de nadruk legt op het belang van de jeugdigen?De Kinderwet van 1901 omvatte naast enkele hoofdstraffen de maatregel
van terbeschikkingstelling van de regering voor het geval dat het opleggen
van een straf niet het gewenste resultaat opleverde, namelijk verbetering
van het individu. Op grond van die maatregel kon een minderjarige uiterlijk
tot aan het 21ste jaar voor heropvoeding in een rijksopvoedingsgesticht,
een particuliere inrichting of in een pleeggezin worden geplaatst. Pas in
1922, toen het instituut van de gespecialiseerde kinderrechter en de bijkomende
maatregel van ondertoezichtstelling hun intrede deden, werd in de persoon
van de gezinsvoogd de eerste hulpverlener ten tonele gevoerd. Op 1 juli
1965 werden het kinderstrafrecht en het kinderstrafprocesrecht herzien en
de maatregel tot plaatsing in een inrichting voor buitengewone behandeling
werd opgenomen. Vroeghulp werd pas mogelijk gemaakt met de wet van 12 mei
1976. In 1981 werd dat officieel een taak van de Raden voor Kinderbescherming.
Tot 1965 bleef ook de regel van kracht dat ter zake van één
strafbaar feit slechts één straf of maatregel kon worden opgelegd.
Het voorliggende wetsvoorstel maakt een combinatie van straffen en maatregelen
mogelijk.Deze greep uit de geschiedenis van het jeugdsanctierecht – meer
is het immers niet – brengt mij op het punt van het karakter van de
voorgestelde gedragsmaatregel. Die maatregel beoogt een strafrechtelijke sanctie
te zijn voor jeugdigen die een strafbaar feit hebben begaan. Uit de tekst
maak ik op dat het doel van die maatregel is om de jeugdige een reactie op
zijn strafbaar gedrag te geven met zowel een element dat is gericht op sanctie
als een op gedragsbeïnvloeding. Er is gekozen voor een maatregel in plaats
van voor een straf, omdat gedragsbeïnvloeding voorop staat. Het grote
verschil in vergelijking met de eerder genoemde maatregel in artikel 77s is
dat de gedragsbeïnvloedende maatregel niet in een justitiële jeugdinrichting
ten uitvoer zal worden gelegd. Het uitgangspunt is niet vrijheidsontneming
maar vrijheidsbeperking. Zelfs als een vorm van gesloten jeugdzorg het meest
in het belang van de jeugdige blijkt te zijn, is denkbaar dat van strafvervolging
wordt afgezien of dat die wordt beëindigd. Ik vraag mij dan ook af of
de strafwaardigheid van het gedrag van de jeugdige niet geheel naar de achtergrond
verschuift. Wij spreken immers over ernstige strafbare feiten die bij herhaling
zijn gepleegd. Niet voor niets staan in de toelichting de woorden "veelplegers"
en "hardekernjongeren". Wat houdt het sanctionerende element van
de maatregel in als wordt geoordeeld dat jeugddetentie, plaatsing in een inrichting
voor jeugdigen en een taakstraf te zwaar zijn?Mevrouw Ten Horn (SP):Begrijp ik goed dat de heer Holdijk de strafwaardigheid boven de effectiviteit
van de op te leggen maatregel stelt?De heer Holdijk (SGP):Van die tegenstelling is naar mijn oordeel geen sprake. Zowel de straf
als de maatregel zou effectief moeten zijn. Uit de stukken blijkt echter duidelijk
dat de gedragsmaatregel twee elementen bevat. Het eerste is sanctionerend
van aard en het tweede gedragsbeïnvloedend. Ik constateer dat veel aandacht
is besteed aan het gedragsbeïnvloedende element en bijzonder weinig aan
het sanctionerende. Ik ben van mening dat er sprake moet zijn van een evenwicht.Mevrouw Ten Horn (SP):Aangetoond is dat deze gedragsinterventies recidive terugdringen. Is dat
naar het oordeel van de heer Holdijk voor kinderen niet belangrijker dan het
vereffenen van straf?De heer Holdijk (SGP):Zowel straf als gedragsbeïnvloeding moet gericht zijn op het voorkomen
of terugdringen van recidive. Het strafwaardig karakter van de feiten waarvoor
de maatregel wordt opgelegd, wordt daardoor naar mijn idee niet in mindering
gebracht. Ik zeg nogmaals dat ik na het lezen van de stukken de indruk
heb dat het sanctionerende element enigszins onderbelicht is.Het karakter van de maatregel brengt met zich dat de verhouding tussen
de ernst van het delict en de aard en de zwaarte van de sanctie minder strikt
behoeft te zijn dan in het geval van een straf. Hoe is te voorkomen dat de
zojuist door mij bedoelde relatie tussen de ernst van het delict en de maatregel,
die toch een strafrechtelijk karakter dient te hebben, wordt losgelaten met
het oog op onder anderen de slachtoffers van bijvoorbeeld zware geweldsdelicten?Ik kom op het overgangsrecht. Het is een gelukkige omstandigheid dat de
leden van de CDA-fractie dit punt in het voorlopig nader verslag aan de orde
hebben gesteld. Zij constateerden terecht dat het ingevolge de voorgestelde
bepaling mogelijk is om combinaties van sancties toe te passen voor delicten
die gepleegd zijn voor de inwerkingtreding van de wet. Uit de nadere memorie
van antwoord maken wij op dat de geconstateerde strijdigheid met artikel 7,
lid 1 van het EVRM het gevolg is van het feit dat in de voorgestelde bepaling
van overgangsrecht een relatie wordt gelegd tussen het moment van inwerkingtreding
van de wet en dat waarop de vervolging een aanvang neemt. De terugwerkende
kracht die in de bepaling lag opgesloten, is inmiddels met een novelle geredresseerd.
Die is opgenomen in de nota van wijziging bij wetsvoorstel 31248. Daarvoor
spreek ik een woord van dank uit.Houdt het overgangsrecht met inbegrip van de novelle rekening met het
feit dat de leeftijd van de verdachte ten tijde van het begaan van het strafbare
feit bepalend is voor de toepasselijkheid van het jeugdstrafrecht?Als criterium voor toepassing van het jeugdstrafprocesrecht geldt sinds
1987 niet meer het leeftijds-, maar het vervolgingscriterium, dus het nog
niet bereikt hebben van de leeftijd van achttien jaar op het tijdstip waarop
de vervolging tegen de betreffende persoon is aangevangen. Als dat criterium
nog geldt, vraag ik mij af of dat met de overgangsbepaling geen spanning veroorzaakt.Mevrouw Ten Horn (SP):Voorzitter. Ik feliciteer mevrouw Duthler met haar maidenspeech.Vandaag voer ik niet alleen het woord namens de fractie van de SP, maar
ook namens die van GroenLinks. Wij zijn van mening dat het straffen van kinderen
vooral in het teken moet staan van behandeling, heropvoeding en rehabilitatie.
In het licht van artikel 3 van het Internationaal Verdrag van de Rechten van
het Kind in combinatie met de Beijn Rules dient bij de afweging altijd het
belang van het kind voorop te staan. Het strafrecht dient ultimum remedium
te zijn. De fractie van de SP staat daarom achter de gedragsbeïnvloedende
maatregelen die vandaag aan de orde zijn. Ook zijn wij verheugd over het feit
dat met dit wetsvoorstel de mogelijkheid verdwijnt dat een levenslange gevangenisstraf
wordt opgelegd aan jeugdigen tussen zestien en achttien jaar. Daarmee wordt
gehoor gegeven aan de aanbeveling van het Comité van de Rechten van
het Kind van de VN.Onlangs bracht een groep jeugdambassadeurs uit Rotterdam een bezoek aan
de Eerste Kamer. Die houdt zich al enige tijd bezig met de rechten van het
kind en de mogelijke verbeteringen op dat terrein. Op 20 november jongstleden,
de internationale dag van de Rechten van het Kind, boden die ambassadeurs
de Eerste Kamer het KinderrechtenMagazine aan van de Stichting Jeugd Nu. De
kinderen schrijven het blad zelf en het wordt op scholen verspreid. Verschillende
senatoren voerden korte gesprekjes met de jeugdambassadeurs. Ik sprak met
een jongen die benieuwd was of ik hem als lid van de Eerste Kamer een concreet
voorbeeld kon geven van wat wij aan de rechten van het kind doen. Op dat moment
was ik net bezig met het formuleren van de nadere vragen over dit wetsvoorstel
en ik vertelde hem daarover. Het was eenvoudig om hem te informeren over het
afschaffen van de levenslange gevangenisstraf voor jeugdigen. Hij vond dat
een goede zaak. Het kostte mij echter veel meer moeite om duidelijk te maken
wat de overige onderdelen van dit wetsvoorstel inhouden. Het betreft één
wetsvoorstel die wijzigingen teweegbrengt in drie wetten: de Wet op de jeugdzorg,
het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering. In essentie
komt het er mijns inziens op neer dat de rechter ruimere mogelijkheden krijgt
voor de aanpak van jeugdigen die één strafbaar feit hebben gepleegd
of meerdere. Keuze tot nu toe, afhankelijk van het gepleegde delict, loopt
van taakstraffen tot de maatregel tot plaatsing in een inrichting voor jeugdigen.
Als deze wet van kracht is, heeft de rechter ook de mogelijkheid om een voorwaardelijke
straf of maatregel op te leggen en daaraan bijzondere voorwaarden te verbinden.
Een bijzondere voorwaarde is bijvoorbeeld dat een jongere intensievere begeleiding
aanvaardt of dat hij de verplichting krijgt om op een bepaald tijdstip of
gedurende een bepaalde periode op een bepaalde locatie aanwezig te zijn. Een
andere mogelijkheid is dat hij de aangerichte schade binnen een bepaalde tijd
moet herstellen. De rechter kan verschillende jeugdsancties combineren die
gericht zijn op de individuele jongere. De mogelijkheden tot beslaglegging
zullen met deze wet ook worden verruimd. Daarnaast beoogt het wetsvoorstel
de mogelijkheid te bieden om voorlopige hechtenis onder bijzondere voorwaarden
te schorsen, bijvoorbeeld als de jongere instemt met het volgen van een bepaalde
gedragsinterventie of met intensieve begeleiding. Het laatste herkende de
jeugdambassadeur van Amerikaanse televisieseries: "Als je maar bekent,
ook al heb je het niet gedaan. Dan mag je immers naar huis." De jongere
raakte direct aan het onschuldbeginsel waaraan in dit wetsvoorstel veel aandacht
is besteed. Misschien is met dat beginsel zelfs te veel rekening gehouden.
Dat gebeurt in die Amerikaanse televisieseries niet.Het sprak mijn jeugdambassadeur aan dat de rechter alternatieve straffen
kan opleggen in de vorm van behandelingen en boetes in plaats van gevangenisstraf.
Alleen al het beeld van de jeugdgevangenissen vindt hij verschrikkelijk: zo'n
gebouw met prikkeldraad en andere vormen van beveiliging er omheen. Daar kan
toch geen kind beter van worden?Ik moest de jonge man nog uitleggen dat de verruimde mogelijkheden van
dit wetsvoorstel wel een grens kennen. Als de rechter een maatregel tot verblijf
van twee jaar of langer oplegt, is het niet in eerste instantie mogelijk om
te kiezen uit deze mogelijkheden van gedragsbeïnvloeding al bieden ze
later wel een ruimere mogelijkheid tot nazorg.Mijn fractie wil de minister hartelijk danken voor de uitgebreide beantwoording.
Ook het toezenden van het concept-AMvB heeft veel verhelderd. Daarnaast stuurde de minister op 22 november jongstleden nog de nota van wijziging
aan de Tweede Kamer, de zogenaamde reparatiewet III, Justitie 32148-6 met
vijf wijzigingen. Ik vraag mij overigens wel af wat er zal gebeuren als die
in de Tweede Kamer niet wordt aangenomen. Op twee punten wil mijn fractie
graag nog van de minister een nadere toelichting.Het eerste punt betreft het onschuldbeginsel. Met bijzondere voorwaarden
bij schorsing van de voorlopige hechtenis moet de betreffende jongere (respectievelijk
zijn ouders, voogd en dergelijken) instemmen. Het is mogelijk om als bijzondere
voorwaarde een gedragsinterventie op te leggen, mits vooraf is vast te stellen
dat die de zes maanden niet overschrijdt. Mijn fractie heeft eerder naar deze
beperking gevraagd, omdat een aantal jongeren het mogelijk moet stellen zonder
een voor hen zeer relevante gedragsinterventie met een langere tijdsduur.
In de nadere memorie van antwoord wijst de minister ons op het onschuldbeginsel
dat in dit geval inhoudt dat in de fase waarin nog geen veroordeling heeft
plaatsgevonden, de gedragsinterventie proportioneel en derhalve ook in duur
beperkt dient te zijn. Het is echter toch eigenaardig dat als een jongere
vrijwillig instemt een langerdurende gedragsinterventie te volgen die goed
voor hem of haar zou zijn – waarvan immers toenemend de evidentie door
de Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie wordt vastgesteld –
hij dit toch níét zal mogen ter schorsing van voorlopige hechtenis,
terwijl hij zijn voorlopige hechtenis wél geschorst kan krijgen onder
bijzondere voorwaarden van het instemmen met een intensieve begeleiding van
korter dan zes maanden. Het is toch toe te juichen dat jongeren vrijwillig
kiezen voor de gedragsinterventie die voor hen evidence based de beste is,
ook al is er sprake van een langere duur in vergelijking met een second best
interventie? Is de minister het daarmee eens? Zo ja, is hij dan bereid om
de genoemde beperking te laten vervallen? Zo nee, dan verzoek ik de minister
om een nadere toelichting te geven voor het handhaven van deze beperking.
Waarom is detentie niet in strijd met het onschuldbeginsel en het vrijwillig
volgen van een gedragsinterventie met de duur van zeven maanden wel? In hoeveel
gevallen is het overigens momenteel mogelijk om de zaak binnen zes maanden
bij zitting te behandelen? Ligt hierin wellicht nog een extra argument verscholen
om gedragsinterventies met een duur van meer dan zes maanden die vrijwillig
worden gevolgd bij schorsing van de voorlopige hechtenis als bijzondere voorwaarde
toe te staan?Het tweede punt betreft de beschikbaarheid van indicatiestelling en van
gedragsinterventies. Het is prettig dat de minister voor Jeugd en Gezin vandaag
eveneens aanwezig is. Mede gelet op het feit dat het wetsvoorstel ook wijzigingen
beoogt door te voeren in de Wet op de jeugdzorg, voel ik mij vrij om hem een
vraag te stellen.In de nadere memorie van antwoord acht de minister van Justitie het niet
nodig om afspraken te maken met de bureaus Jeugdzorg. Kan de minister voor
Jeugd en Gezin ons wellicht aangeven wat de mening van de bureaus daarover
is? Zijn toch niet op voorhand afspraken noodzakelijk over praktische acceptatie
van een indicatie door een beslissing van de rechter? Wettelijk is een dergelijke
beslissing van de rechter alleen op basis van advies van de Raad voor de Kinderbescherming
gelijkgesteld aan een indicatiebesluit van het Bureau Jeugdzorg. Het is de
bedoeling dat een dergelijke beslissing van de rechter alleen in uitzonderingsgevallen
wordt genomen. Hoe zal dat in de praktijk gaan als er sprake is van te lange
wachttijden bij de bureaus Jeugdzorg? Is dan niet de kans ook groot op eventuele
lange wachtlijsten voor bepaalde gedragsinterventies? Het lijkt mij noodzakelijk
om goede afspraken te maken over de prioriteit, dus welke jeugdigen een hogere
prioriteit kunnen of zullen krijgen. Wat moet er gebeuren indien de opgelegde
gedragsinterventies niet beschikbaar zijn? Gaat een jeugdige met een opgelegde
maatregel in de wachtrij voor een jongere zonder maatregel? Zo ja, is dat
altijd het geval? Gaarne verneem ik daarop uw beider reactie.Tot slot vraag ik de minister van Justitie of hij bereid is om een jaar
nadat de wet in werking is getreden, een rapportage beschikbaar te stellen
over het gebruik van door de rechter genomen beslissingen die gelijk worden
gesteld aan indicaties van bureaus jeugdzorg, alsmede over interventies die
niet kunnen worden uitgevoerd als gevolg van te lange wachtlijsten in de jeugdzorg.
Mijn fractie ziet met belangstelling de antwoorden tegemoet.De beraadslaging wordt geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20072008-571-579.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl