Behandeling van de wetsvoorstellen:  - Vaststelling begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2002 (28000 VII);  - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het gemeentefonds voor het jaar 2002 (28000 B);  - Vaststelling begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het provinciefonds voor het jaar 2002 (28000 C)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 680-707

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

25-10-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 13, pagina 680-707

16-10-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28000Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Hoge Colleges van Staat, Kabinet der Koningin, Kabinet van de Gouverneur van de Nederlandse Antillen en van het Kabinet van de Gouverneur van Aruba (II) voor het jaar 2002 (28000 II)Pagina 654-654
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2002 (28000 IXB)Pagina 655-655
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 16 oktober 2001)Pagina 707-708
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Uitvoering van de verordening (EG) Nr. 1348/2000 van de Raad van de Europese Unie van 29 mei 2000 inzake de betekening en de kennisgeving in de lidstaten van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken (PbEG L 160/37) (Uitvoeringswet EG-betekeningsverordening) (27748)Pagina 654-654
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2002 (28000 VII); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het gemeentefonds voor het jaar 2002 (28000 B); - Vaststelling begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het provinciefonds voor het jaar 2002 (28000 C)Pagina 680-707
Stemmingen over moties, ingediend bij de algemene financiële beschouwingen, te weten: - de motie-Wijn over de WW-premie (28000 IXB, nr. 5); - de motie-Wijn over de OZB (28000 IXB, nr. 6); - de motie-Crone c.s. over het pakket lastenverlichtende maatregelen (28000 IXB, nr. 7); - de motie-Vendrik/Marijnissen over maatschappelijke opvang (28000 IXB, nr. 8); - de moties Marijnissen/Vendrik en Van Dijke (9 en 10)Pagina 655-655
Presentie en opening (dinsdag 16 oktober 2001)Pagina 647-647
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2002 (28000 IV)Pagina 657-680
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2002 (28000 I)Pagina 654-654
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van enige bepalingen van het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in verband met de problematiek van vermissing van personen (27117)Pagina 654-654
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2002 (28000 IXA)Pagina 655-655
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 16 oktober 2001)Pagina 650-654
Stemmingen over moties ingediend tijdens het debat over de evaluatie van de taxiwetgeving, te weten: - de motie-Van der Steenhoven over verbetering van de positie van de taxi binnen de ketenmobiliteit (25910, nr. 36); - de motie-Dijsselbloem/Luchtenveld over stappen in een extra beleidsimpuls (25910, nr. 37); - de motie-Stroeken/Van der Steenhoven over het capaciteitsbeleid (25910, nr. 38)Pagina 656-656
Stemmingen over moties ingediend tijdens het notaoverleg over de voedselveiligheid, te weten: - de motie-Waalkens c.s. over de primaire verantwoordelijkheid voor de NVa (26991, nr. 50); - de motie-Waalkens over keurings-, controle- en handhavingsinstanties (26991, nr. 51); - de motie-Stellingwerf/M.B. Vos over GGO-vrije voedselketens (26991, nr. 52)Pagina 655-656
Stemmingen over moties, ingediend tijdens het debat over de regionale luchthavens, te weten: - de motie-Van der Steenhoven/Stellingwerf over ontheffing van de nachtsluiting van Rotterdam Airport (26893, nr. 31); - de motie-Feenstra/Van Walsem over monitoren van de naleving van het nachtregime (26893, nr. 32); - de motie-Stellingwerf/Van der Steenhoven over nachtsluiting van 23.00 uur tot 7.00 uur als beleidsuitgangspunt (26893, nr. 33)Pagina 656-657
Vragen van het lid Rabbae aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, over het gebruik van ESF-subsidies ter compensatie van bezuinigingen (mondelinge vragenuur)Pagina 647-650

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 144 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2002 (28000-VII);het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting
van de uitgaven en de ontvangsten van het gemeentefonds voor het jaar 2002
(28000-B);het wetsvoorstel Vaststelling van de
begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het provinciefonds voor het
jaar 2002 (28000-C).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter. Over het Gemeentefonds en het Provinciefonds zal ik vanavond
niets zeggen. Wij krijgen daarover nog een apart overleg. Ik beperk mij daarom
tot de andere onderdelen van de begroting.Dit is het laatste begrotingsjaar van het zittende kabinet. Dat biedt
de mogelijkheid om terug te kijken. Het biedt ook de mogelijkheid om vooruit
te kijken. Het biedt tevens de mogelijkheid om te bezien wat er aan financiële
en nieuwe zaken in de begroting staat en of er sprake is van een trendbreuk.
Wat het laatste betreft, kan ik kort zijn. Een trendbreuk zit er niet in.
Veel nieuwe zaken overigens ook niet.Als ik terugkijk naar de afgelopen drie jaar, vraag ik mij af wat er eigenlijk
gerealiseerd is van het regeerakkoord. Ik hoor iemand zeggen: alles. Dat wil
ik niet zeggen. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het er niet slecht uitziet.
Of dat allemaal gebeurd is met instemming van het CDA? Nee. Het is echter
wel gebeurd. Dat betekent dat het kabinet zijn eigen werkprogramma nagenoeg
heeft afgewerkt.Het kan verkeren. Een minister wordt vol enthousiasme binnengehaald en
wordt zodanig door zijn eigen verleden achtervolgd dat hij moet aftreden.
Deze geschiedenis geeft opnieuw aan dat er zorgvuldiger moet worden gekeken
naar de antecedenten van nieuwe bewindspersonen. Nu komt er volgend jaar een
nieuw kabinet. De vraag is of er inmiddels gedachten zijn over de vraag hoe
hiermee om te gaan. Sommigen wijzen naar de mogelijkheid van een BVD-onderzoek.
Het is maar zeer de vraag of hiermee politiek relevante informatie op tafel
komt. De vraag is echter hoe wij omgaan met deze kwestie als er volgend jaar
een nieuw kabinet aantreedt.Het laatste decennium van de vorige eeuw werd gekenmerkt door een tweedeling,
waarbij taken werden gezien als overheidstaken of werden overgelaten aan de
markt. Het CDA heeft er altijd voor gepleit om bij de verantwoordelijkheidsverdeling
niet alleen te kijken naar overheid en markt, maar ook naar individuele burgers
en hun verbanden en organisaties. Als wij kijken naar de overheid, praten
wij niet alleen over publieke dienstverlening, maar ook over het betrekken
van de burger bij de beleidsvorming. Ik kom daar straks op terug.Als het gaat over dienstverlening, zijn burgers gediend met een goede
kwaliteit. De daarbij horende kwaliteitsborging verdient de aandacht. Kwaliteitshandvesten
en klachtenprocedures spelen daarbij een rol. Het is eerder hier aan de orde
geweest en er is eerder voor gepleit: kan er niet een ISO-achtige aanpak worden
ontwikkeld voor de kwaliteit van de dienstverlening in overheidsland? Dat
is niet hetzelfde als ISO, maar "naar model van". Daarbij moet een en ander
ingevuld worden op een wijze die past bij het eigen karakter van de overheid.Het kwalitatief functioneren van het openbaar bestuur is belangrijk en
vormt een belangrijk onderdeel van Binnenlandse Zaken. Het is te zien dat
elke overheid, op welk niveau dan ook, heel specifieke taken en verantwoordelijkheden
heeft. Op het moment dat onhelder is wie waarover gaat en wie waarover aan
wie verantwoording moet afleggen, ontstaat er ruis en ontstaat er daarmee
ruimte voor het ontwijken van die verantwoordelijkheid. Ik geef een voorbeeld.
Als wij uitspreken dat er een einde moet komen aan het gedogen, aan de zaken
op zijn beloop laten en aan het niet durven ingrijpen, begint dat ook voor
de overheid bij zichzelf. Het handhaven van de eigen regels klinkt eenvoudig,
maar de ervaringen wijzen in een andere richting. Hoe loopt dat nu verder?
De minister van Binnenlandse Zaken is ook verantwoordelijk voor de integriteit
van het overheidshandelen, inclusief het integer functioneren van overheden.
Mijn vraag is hoe de minister, in het licht van de verschillende gebeurtenissen
en ontwikkelingen, daaraan invulling wil geven in de komende periode.De verantwoordelijkheidsverdeling tussen publieke en private sector is
een ander punt van zorg. Ik wil niet recentraliseren. Ik wil wel dat overheidstaken
die gefinancierd worden met algemene middelen controleerbaar blijven, ook
als zij op afstand worden gezet. Ik heb de indruk dat dit op dit moment niet
altijd even helder is. Hoe kunnen wij deze verantwoordelijkheid van de overheid
realiseren, dus het controleerbaar blijven van de uitvoering van overheidstaken?Dit hangt natuurlijk samen met een goede democratische controle door de
gekozen volksvertegenwoordiging en dus met het functioneren van politieke
partijen, want zij vormen in feite het vehikel om tot de gekozen volksvertegenwoordiging
te komen. Financiële onafhankelijkheid van politieke partijen is een
van de redenen om te pleiten voor overheidssubsidie. Dat is al een stuk beter
geregeld dan vorig jaar, althans voor de in het parlement vertegenwoordigde
partijen. Het laatste tiental jaren spelen echter ook lokale en regionale
politieke partijen een steeds belangrijker rol en ik weet dat de minister
van BZK het als een uitdaging beschouwt om ook op dat punt iets te gaan doen.
De vraag is alleen: wat? Moet dat helemaal aan het gemeentelijk niveau overgelaten
worden, of moet een kaderregeling worden opgesteld waarin subsidiabele activiteiten
worden omschreven en ook de verdeelcriteria worden aangegeven?Ik noem nog drie andere punten die verwant zijn aan het functioneren van
het openbaar bestuur, op de eerste plaats de rechtspositie van raadsleden
en wethouders. Vorige week hebben wij daar een algemeen overleg over gehad
en de Kamerleden waren het daar met elkaar eens, maar niet met de minister.
De minister vond het maar niks dat de Kamer pleitte voor een ophoging van
de bezoldiging van de wethouders tot 90% van de nulde periodiek van de burgemeester
met ingang van 1 januari 2002, en voor een verhoging van de wedde van raadsleden
tot 20% van de verhoogde wethouderswedde. Dat laatste kan overigens gefaseerd
worden ingevoerd; dat hoeft dus niet allemaal in één keer. Vorig
jaar hebben wij hierover een motie aangenomen, ingediend door de collega's
Luchtenveld, Rietkerk en anderen. Wij gaan nu niet weer een motie indienen,
want het moet nu geregeld worden, liefst door middel van een nota van wijziging.
Ik wacht dat graag af, maar als die niet komt, komt er een amendement.Het tweede punt betreft de Kieswet die in feite zetelroof mogelijk maakt.
Verdient het niet aanbeveling om op dit punt de wet aan te passen? Collega
Luchtenveld en ik hebben een artikel in voorbereiding, maar wij horen graag
van de minister hoe hij aankijkt tegen het onderdeel van de Kieswet dat het
mogelijk maakt dat een Kamerlid gewoon uit zijn partij kan stappen met medeneming
van zijn zetel. De Kieswet staat dat nu toe, maar het is de
vraag of wij dat zo moeten laten.Het derde punt betreft de positie van de ambtenaren. Het beloningssysteem
wordt gemoderniseerd: vanaf 2003 hebben wij meer flexibiliteit en minder algemeen
geldende strakke regels. Dat spreekt ons aan, maar vooralsnog krijgen ambtenaren
een loonsverhoging van 4,1%, op basis van een afgesloten cao die een looptijd
heeft van 14 maanden. Het ziet er echter naar uit dat de economische groei
gaat stagneren op 1,1%. Wat zijn daar de consequenties van voor de financiering
van de cao? Als ik let op het rapport van de commissie-Van Rijn, praten wij
bij die cao over een bedrag van rond de 1,8 mld gulden.Deze kabinetsperiode zijn wij ook begonnen met een geheel nieuwe opzet
van de begroting: van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording (VBTB). Hoe
interessant die nieuwe opzet ook is – en hij is interessant –
er kan toch niet alles in ondergebracht worden. Sommige beleidsterreinen lenen
zich nu eenmaal niet of nauwelijks voor de prijs-kwaliteitsbenadering van
VBTB. De vraag is bijvoorbeeld hoeveel één grondrecht eigenlijk
kost. De CDA-fractie is van mening dat een grondrecht op veiligheid ingevoerd
zou moeten worden, maar het is uiteraard bijzonder moeilijk om dat in geld
te kwantificeren. Ik wil hiermee zeggen dat niet alles in de VBTB-opzet gestopt
kan worden. Bovendien moeten wij dit systeem niet heilig verklaren. Er zijn
ook andere dingen van belang, zeker bij een ordenend ministerie als dat van
BZK.Uit de VBTB-opzet blijkt ook dat de minister van BZK systeemverantwoordelijkheid
heeft, dat wil zeggen de randvoorwaarden schept waarbinnen andere organisaties
concrete resultaten moeten boeken. Gemeenten, politieregio's en andere departementen
zijn verantwoordelijk voor het resultaat. Dat brengt beperkingen met zich
voor de prestatie-indicatoren die in begroting en verantwoording kunnen worden
opgenomen. Anderzijds moet de Kamer op grond van informatie over beleidsresultaten
de minister wel op zijn verantwoordelijkheid kunnen aanspreken en dan niet
alleen op zijn verantwoordelijkheid voor het systeem, want het gaat om het
resultaat van dat systeem. Wat gaat de minister nu doen om de begroting te
voorzien van een voldoende inzichtelijk systeem van prestatie-indicatoren?
Welke verbeteringen kan de Kamer op dat punt tegemoet zien en welke prioriteiten
worden in dat verband gesteld?Voorzitter. Dit zijn belangrijke zaken om het VBTB-traject dat wij met
elkaar ingezet hebben ook naar de toekomst toe in die groeifase verder te
laten ontwikkelen. Daarbij behoort ook informatie over budgetflexibiliteit.
De minister zegt dat er budgetflexibiliteit in zit, maar hij geeft niet aan
welk deel van het budget dan flexibel is. Nu denkt hij misschien bij zichzelf:
ze kunnen me wat, want dan weten zij ook waar zij kunnen amenderen. Daarin
heeft hij gelijk, maar dit neemt niet weg dat het duidelijk moet zijn waar
die flexibiliteit zit als hij over flexibiliteit spreekt.Ik kom nog even terug op de relatie tussen de burger en de overheid. Een
dezer dagen stond in Binnenlands Bestuur een artikel van Caroline Schönfeld
onder de titel Pleidooi voor digitalisering komt niet toe aan de praktijk.
Eigenlijk komt hieruit naar voren dat de burger niet gediend is met het opengooien
van "de laaddeuren van het gegevenspakhuis dat overheid heet". De vraag is
nu of de minister kan aangeven hoe de elektronische overheid op een zodanige
wijze vorm kan krijgen dat de informatie werkelijk toegankelijk wordt. De
vraag is dan welke consequenties die werkelijk toegankelijke informatie heeft
voor het vastleggen en bewaren van informatie en gegevens. Hoe kunnen overheden
waarborgen dat het democratisch proces ook achteraf ter bewijsvoering kan
worden gereproduceerd en kan worden gereconstrueerd? Als je kijkt naar digitale
duurzaamheid en de grote vraagstukken rond ordening en toekomstige beschikbaarheid
en toegankelijkheid van die enorme hoeveelheid gegevens, dan verdienen die
op dit moment eigenlijk alle aandacht, maar die krijgen zij niet. De minister
speelt zijn rol van aanjager met verve, maar nu komt het erop aan dat er een
zodanige kwaliteitsimpuls wordt gegeven dat de implementatie van het ICT-beleid
op een planmatige, beheerste en verantwoorde wijze plaatsvindt, want met enthousiasme
alleen komen wij er niet. Voor een goed begrip: het gaat dan niet alleen om
de burger als klant en de overheid als leverancier van diensten en informatie,
maar ook om de burger als participant bij interactieve beleidsvoering en als
betrokkene in het democratisch proces.Voorzitter. Ik kom tot een volgend punt dat te maken heeft met openbare
orde en veiligheid. Gemeenten zijn de spil van het integrale veiligheidsbeleid.
Dit is niet nieuw en dit wordt eigenlijk door iedereen in deze zaal wel gedeeld.
Kennis van lokale omstandigheden en lokale partners zijn immers onmisbaar.
Het rijk moet ervoor zorgen dat gemeenten hun regierol op het gebied van de
veiligheid adequaat kunnen invullen. Ik heb begrepen dat het bedrag van 1,375
mln euro onvoldoende is, tenminste dit schrijft de VNG in haar commentaar.
Ik wil graag een reactie van de minister op dit punt.Veiligheid kan niet alleen worden bevorderd door meer geld: de regelgeving
moet ook worden doorgelicht op uitvoerbaarheid en eenduidigheid. Onlangs kwam
in het nieuws dat de gemeente Uden geen rampenplan heeft waarin rekening gehouden
wordt met de aanwezigheid van kernwapens op de vliegbasis Volkel. Hoe kan
een burgemeester of brandweercommandant echter verantwoordelijk gehouden worden
voor de rampenbestrijding bij een calamiteit als hij niet kan beschikken over
relevante informatie? De afstemming van de rampenplannen van de overheid op
de locatie- of bedrijfsrampenplannen moet gegarandeerd zijn.De heer Pitstra (GroenLinks):Mevrouw Van der Hoeven spreekt over kernwapens te Volkel. Mag ik daaruit
afleiden dat de CDA-fractie van de Tweede Kamer op het standpunt staat dat
er kernwapens op de vliegbasis Volkel liggen?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat zeg ik zeker niet. Ik zei: "Onlangs kwam in het nieuws dat de gemeente
Uden geen rampenplan heeft waarin rekening gehouden wordt met de aanwezigheid
van kernwapens op de vliegbasis Volkel." Dat bericht stond in de kranten.
Ik wil van de minister weten of dat bericht waar is en hoe een burgemeester
of brandweercommandant, als dat zo is, verantwoordelijk gehouden kan worden
voor de rampenbestrijding bij een calamiteit. Ik spreek niet uit dat
die wapens op Volkel liggen. Ik citeer slechts een krant.Voorzitter. Ik had ook andere voorbeelden kunnen noemen. Zo had ik dichter
bij mij in de buurt kunnen blijven en op DSM kunnen wijzen. Zijn de rampenplannen
overal op elkaar afgestemd? Hoe ziet de minister verder de verdeling van de
bevoegdheden in relatie tot de beschikbaarheid van vaak vertrouwelijke informatie?De brandweerzorg is allereerst een gemeentelijke verantwoordelijkheid.
De minister rekent erop dat het aantal vrijwilligers bij de brandweer kan
worden gehandhaafd op 22000. Het belang van de vrijwillige brandweer kan niet
genoeg worden onderstreept. Hoe ziet de minister de plaats van vrijwilligers
in de verdergaande professionalisering en regionalisering?Bij de rampenbestrijding en de hulpverlening wordt terecht gestreefd naar
locale congruentie, het laten samenvallen van gebieden waar de ramp bestreden
moet worden. Dat moet leiden tot het samenvoegen van bevoegdheden. Het is
de vraag of de Politiewet zich tegen een dergelijke vergaande bestuurlijke
samenwerking verzet. Als dat zo is, zou dat een optimale samenwerking tussen
de diensten belemmeren en dat is onacceptabel, omdat een goede en adequate
rampenbestrijding en hulpverlening zo in gevaar wordt gebracht. Hoe schat
de minister de mogelijkheden of onmogelijkheden van de Politiewet op dit punt
in?De ramp van 11 september ligt nog vers in ons geheugen. Wij hebben toen
gezien dat een heleboel kwetsbare plekken dubbel kwetsbaar zijn. Zij zijn
niet alleen kwetsbaar door de aard van de gebeurtenissen, maar ook vanuit
de optiek van het terrorisme. Ik weet dat er risicoanalyses worden gemaakt
van kwetsbare plekken in onze samenleving. Het is echter de vraag of in die
analyses aandacht wordt besteed aan terrorisme. Ik weet dat wetenschappers
signalen afgeven aan de politiek en ministeries en mogelijkheden aanreiken
om zaken in risicoanalyses met elkaar te verbinden. Worden deze signalen opgepikt
en, zo niet, is het dan niet de hoogste tijd om hierover na te denken?Over het grotestedenbeleid is en wordt veel gesproken. Een belangrijke
vraag is hoever wij zijn opgeschoten met de ontkokering en de regelvrijheid
van gemeenten. De hamvraag is: welke verbeteringen zijn door het grotestedenbeleid
bereikt in de grootstedelijke problematiek? Wat is er gebeurd met de dak-
en thuislozen, de rol van gemeenteraden en de stationsemplacementen? Wat zijn
verder de consequenties van het fenomeen netwerkstad? Ik stel deze vragen,
omdat mijn collega Rietkerk deze punten op 24 september heeft ingebracht in
het debat over het grotestedenbeleid. Ik weet heel goed wat er toen is geantwoord
en dat in het voorjaar van 2002 de tussenstand ter beschikking komt. Voorlopig
moeten wij het nog doen met de procesinformatie. Ik herhaal deze punten omdat
het van belang is om helderheid te krijgen op een zodanig moment in het komende
jaar, dat er goed afspraken kunnen worden gemaakt voor een volgend kabinet.
Verder moet bekeken worden waarom sommige punten van het grotestedenbeleid
goed lopen, waarom sommige punten niet goed lopen en welke lessen daaruit
geleerd kunnen worden.Een van de punten die elk jaar terugkomt, is de ontwikkeling rond bestuurlijk
Nederland. De kaderwet loopt op zijn laatste benen; het aangekondigde vervolg
is de wet bestuur in stedelijke gebieden. In dit verband lopen wij aan tegen
drie zaken. Op de eerste plaats lopen wij aan tegen de grenzen van het middenbestuur:
de provincies. In letterlijke zin beschouwd, kan gewerkt worden aan een ontwikkeling
om van provincies tot landsdelen te komen. De grenzen kunnen ook anders worden
opgevat en beschouwd worden als de taken van de provincies. Dit is hard nodig
voor de blijvende en groeiende rijksonmiddelijkheid van stedelijke gebieden.Op de tweede plaats lopen wij aan tegen de ontwikkeling naar diversiteit
in bestuurslagen. Wij hebben weliswaar het huis van Thorbecke met de drie
algemene bestuurslagen, maar er doen zich ook allerlei andere ontwikkelingen
voor: de WGR wordt nog steeds goed gehanteerd, de wet op de stedelijke gebieden
geldt en op gemeentelijk niveau vindt binnengemeentelijke decentralisatie
plaats met volwaardige deelraden en deelbesturen, waarmee in feite een vierde
bestuurslaag aan de onderkant ontstaat. Eigenlijk komt het erop neer dat het
algemene instrument van herindeling in de 21ste eeuw een wat andere uitwerking
heeft dan vroeger.Op de derde plaats lopen wij aan tegen de samenhang tussen de Vijfde nota
ruimtelijke ordening, de netwerksteden van Pronk en de bestuurlijke indeling
van De Vries. Daarin zal toch tot afstemming gekomen moeten worden. Ik ben
ervan overtuigd dat het onmogelijk is om de schaal van gemeenten en provincies
exact aan te passen aan die ontwikkelingen. Dat lukt niet. Wij zullen met
elkaar voor coördinatiemechanismen moeten zorgen, die goede gemeente-
en provinciegrensoverschrijdende samenwerking niet alleen mogelijk maakt maar
waar nodig ook afdwingt. Als wij dat niet doen, dan ontstaat er een recentralisatie
van gemeentelijke en provinciale taken. De vraag is of wij die met elkaar
moeten willen. Mijn fractie wil die in ieder geval niet.Het is ondoenlijk om inhoudelijke zaken steeds te belasten met discussies
over de competenties en de bestuurlijke structuur. Dat schiet niet op. Hiermee
kom ik op een ander punt: de regioconvenanten. Wij hebben kortgeleden een
reactie gekregen op de motie-De Cloe/Rietkerk van vorig jaar. Met alle respect:
die reactie lijkt nergens op. Als ik in de brief lees dat het regioconvenant
gezien moet worden als voorbereiding op hetgeen een volgend kabinet moet besluiten,
dan denk ik dat de regering zichzelf echt tekortdoet. Wij praten al een aantal
jaren over allianties en regioconvenanten en het is dan ook hoog tijd om tot
honorering van de afspraken over te gaan.Ik gebruikte de woorden "decentralisatie" en "recentralisatie" al. Eind
jaren tachtig, begin jaren negentig is fors gedecentraliseerd met een korting
van 10% op de budgetten. Op dit moment zien wij eigenlijk een sluipende recentralisatie.
Let in dit verband maar eens op nieuwe subsidieregelingen en op de nieuwe
kreet "tenders". Hoe verhoudt deze ontwikkeling zich tot de eerder ingezette
decentralisatie? Hoe is deze ontwikkeling te beoordelen in het licht van het
streven naar deregulering? Dit brengt mij tot de vraag van de positie van
het ministerie van BZK als ordenaar. Sinds 1994 heeft het ministerie van BZK
een eigen portefeuille voor binnenlands bestuur: het grotestedenbeleid. Voor
die tijd had het ministerie vooral de functie om de bestuurlijke
verhoudingen in Nederland goed in evenwicht te houden en erop toe te zien
dat hogere overheden geen onredelijke eisen stelden aan lagere overheden.
Sinds het grotestedenbeleid is het ministerie van BZK echter een van de spelers
geworden, tussen VROM, Economische Zaken en VWS. Het ministerie van BZK kan
dan ook niet meer regisseren en scheidsrechteren, want als het te lastig is
voor een ander departement, dan leidt het grotestedenbeleid onder de gevolgen
daarvan: minder medewerking. Het grotestedenbeleid is juist afhankelijk van
de welwillendheid van de andere departementen. Ik proef hierin dat het ministerie
van BZK een groot deel van zijn rol als ordenaar kwijt is en ik vind dat jammer.
Ik verzoek de bewindslieden om een reactie op dit punt.De VVD-fractie heeft een proefballon opgelaten met betrekking tot de afschaffing
van de onroerendzaakbelasting. Dit zou leiden tot een lastenverlichting op
lokaal niveau, maar waar moet het geld vandaan komen om de gemeenten te compenseren
voor de 5 mld gulden aan gederfde inkomsten? Hoe zou een dergelijk voorstel
zich verhouden tot de autonomie van gemeenten en het hebben van een eigen
belastinggebied? Dat er iets moet gebeuren aan de algehele OZB-systematiek
is helder. De vele aanvullende regelingen – ingroei, aftop, differentiatie,
vrijstelling, kwijtschelding – en de vele problemen – bijvoorbeeld
de verschillen in waardeontwikkeling en grondslag – vormen het bewijs
dat er iets niet goed zit met deze belasting. Wij pleiten er al jaren voor
om nog eens heel goed te kijken naar de manier waarop de OZB werkt en of dat
eenvoudiger of anders zou moeten. Maar dat is iets anders dan het fiscaliseren
van de OZB en beweren dat dit leidt tot lastenvermindering.Ik kom tot de positie van Zaanstad in het grotestedenbeleid. Ik wil daar
een vraag over stellen. Sluit de automatische versleuteling van de rijksbijdrage
bij nieuwe initiatieven inzake de oorspronkelijke G25 nog wel aan bij de werkelijke
problematiek in de steden? Als die vraag niet voor de volle honderd procent
met "ja" kan worden beantwoord, moeten wij daar nog eens heel goed naar kijken. Wat de herindeling van Den Haag betreft, hebben wij kort geleden een aanvullende
brief gekregen waarin staat dat er extra geld bij moet. Ik weet niet waar
dat geld vandaan komt, maar als er zo gemakkelijk geld wordt gevonden in de
plooien van de jas is er wellicht ook voor andere zaken geld te vinden in
de plooien van de jas.Minister De Vries:Voorzitter. Dat geld komt niet uit de plooien van de jas, maar uit het
Gemeentefonds.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat heb ik uit de brief niet kunnen lezen. Misschien kan de minister dit
in zijn antwoord nader toelichten. Ik meen dat het niet op deze manier is
geformuleerd.Mevrouw Ravestein (D66):Mevrouw Van der Hoeven had het over de positie van Zaanstad in het grotestedenbeleid,
maar het is mij onduidelijk wat het CDA daarmee wil.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik wil dat nog een keer heel goed gekeken wordt naar de positie van Zaanstad.
Die gemeente doet mee in het grotestedenbeleid, maar als het gaat over de
automatische versleuteling van rijksbijdragen valt het voor een deel buiten
de boot. Mijn vraag is of wij niet eens goed moeten bezien of die automatische
versleuteling bij nieuwe initiatieven inzake de oorspronkelijke G25 nog wel
aansluit bij de werkelijke problematiek. Als het antwoord op die vraag niet
voor honderd procent "ja" is, vind ik dat wij er opnieuw naar moeten kijken.
Dat houdt ook in dat opnieuw naar de positie van Zaanstad moet worden gekeken.Mevrouw Ravestein (D66):Maar dat geldt niet alleen voor Zaanstad, maar in elk geval ook voor vier
andere gemeenten.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Daarmee ben ik het helemaal eens. Ik heb Zaanstad als voorbeeld genoemd.De voorzitter:Denkt u om uw tijd, mevrouw Van der Hoeven?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ja, voorzitter.Wat Den Haag betreft, ligt er nog een tweede punt, namelijk de afwikkeling
van de herindeling. Ik doel op het grensbeloop en op de eigendomsrechten van
sportpark Westvliet. Daar liggen wat losse eindjes. Dat probleem moet worden
opgelost en wel voordat er verkiezingen worden gehouden. Wat is de reactie
van de minister daarop?Voorzitter. Ik wil nog drie slotopmerkingen maken. De eerste betreft de
minister van het grotestedenbeleid. Ondanks alle goede bedoelingen en ondanks
het harde werken en de inzet is dit een minister zonder eigen geld en daardoor
zonder echt eigen macht. Zodra hij iets moet regelen, is hij afhankelijk van
hetgeen zijn collega's doen. Mijn vraag is wat de feitelijke meerwaarde is
van een minister die voor alle zaken terecht moet bij zijn collega's.Bij de staatssecretaris ligt de coördinatie bij rampen en grensoverschrijdende
samenwerking. Dit blijft onze aandacht houden. Ik weet dat een aantal zaken
in ontwikkeling zijn, maar wij zijn er nog niet.En dan de minister. Hij voelt zich op het ministerie van BZK als een vis
in het water. Tijdens het Peperiaanse tijdperk is veel bedacht en soms in
de vorm van essays tot ons gekomen, maar er moet nog veel gebeuren totdat
dit is uitgewerkt en ingevoerd. Deze minister heeft de neiging om wat dit
betreft zijn departement aan het werk te zetten. Bovendien wil hij zich bemoeien
met het werktempo van medeoverheden. Ik wijs op zijn herindelingsdirectieven
in de richting van provincies, zoals Gelderland, terwijl daar het proces terzake
nog in volle gang is. Er wordt hard gewerkt, maar de minister heeft soms moeite
met andere opvattingen en kritiek uit de Kamer. Nieuwe inzichten en ideeën
hoeven echt niet altijd als kritiek te worden beschouwd.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik wil graag van mevrouw Van der Hoeven weten of zij projectministers
in de toekomst niet ziet zitten.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat ligt eraan. Ik vind dat wij ons de volgende keer moeten afvragen wat
wij met een projectminister willen en of een projectminister zonder portefeuille
wel een goede projectminister is. Dat heeft niets te maken met het functioneren
van deze minister. Op een gegeven moment kun je echter verder willen met het
grotestedenbeleid, ICT of iets anders. Laten wij dan bij het
invullen van wat wij willen benoemen wat de machtspositie van de minister
of de staatssecretaris is, zodat niet telkens alles opnieuw bevochten hoeft
te worden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik ben het met u eens dat je de projectminister meer bevoegdheden kunt
geven. Echter, we willen allemaal ontkokering. Dat wilt u ook.De voorzitter:Vragen stellen, mevrouw Scheltema, en niet conclusies trekken. Daar hebt
u uw eigen termijn voor.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Maar ik wil weten of mevrouw Van der Hoeven zich niet met mij afvraagt
of er in het geval er geen bewindspersoon voor het grotesteden- of minderhedenbeleid
was geweest, er ook zoveel van dat beleid terecht was gekomen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat weet ik niet, want de gegevens daarover ontbreken nog voor een groot
deel. In 2002 krijgen wij de tussenstand. Dan weten wij wat het beleid heeft
opgeleverd. Dan kunnen we ook nagaan of het resultaat overeenkomt met wat
we verwachtten.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Wij hebben allemaal voortgangsrapportages gekregen. Die hebben u geen
aanleiding gegeven om te zeggen: ho, ho, zo gaat het niet.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat moet u zo niet stellen. Uit de verslagen van de debatten die mijn
collega Rietkerk daarover heeft gevoerd, blijkt dat hij op een aantal momenten
wel degelijk heeft gezegd: jongens, denk daar ook eens aan. Ik heb zojuist
een aantal voorbeelden gegeven. In het laatste debat, dat van 24 november,
is met name door collega Rietkerk op een aantal zaken gewezen. In 2002 krijgen
we de tussenstand en dan kunnen wij echt onze mind opmaken en bepalen of wij
op deze weg voort moeten gaan. Misschien moeten sommige dingen de volgende
keer anders georganiseerd worden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik concludeer daarom dat u wat voorbarig bent.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik weet niet waarop u dat baseert. Ik zal herhalen wat ik gezegd heb:
we moeten het voorlopig doen met procesinformatie. We krijgen de tussenstand
en dan zien wij wat de voortgang is. Wat het functioneren van de minister
betreft heb ik al gezegd dat het mij moeilijk lijkt om als minister zonder
portefeuille te moeten werken. Je bent dan afhankelijk van het overleg met
je collega-bewindslieden, want bij die andere bewindslieden zit tenslotte
het geld. Bij de invulling van de taak van een volgende projectminister zullen
wij ons daarom moeten realiseren dat je op sommige punten misschien concretere
afspraken moet maken.De heer De Cloe (PvdA):Voorzitter. "Van de overheid wordt verwacht dat zij voorziet in de behoefte
aan openbare veiligheid, aan ordening en rust en aan de bescherming van leven,
gezondheid en goederen tegen acute of dreigende aantastingen."Met deze passage in de memorie van toelichting bij de begroting van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties wordt treffend de positie van de overheid verwoord
als het gaat om openbare veiligheid. De kern is dat veiligheid van alle dag
en van iedereen is. De overheid kan echter niet garanderen dat er nooit iets
misgaat. De vreselijke catastrofe van 11 september, eerder die van Volendam
en Enschede, hebben dat pijnlijk duidelijk gemaakt. Veiligheid is echter wel
een publieke zaak die verdedigd en versterkt moet worden. Met de brief van
5 oktober geeft de regering aan welke stappen worden gezet op het gebied van
veiligheid na de gebeurtenissen in Amerika. Een woordvoerder van de BVD stelde
recent in Het Parool dat terroristische organisaties en hun leden in Nederland
geen strobreed in de weg wordt gelegd. Hoe kun je ze dan bestrijden? Ik vraag
de minister dan ook om aan te geven of de Nederlandse wetgeving inderdaad
onvoldoende mogelijkheden kent om die organisaties aan te pakken. Als dat
zo is, zou daar volgens de fractie van de Partij van de Arbeid zo spoedig
mogelijk werk van moeten worden gemaakt.In de brief van het kabinet wordt ingegaan op de uitbreiding van de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten. Aan de minister de vraag of deze uitbreiding voldoende
is en of die niet, zoals ik ergens hoorde, toevallig afhankelijk is van de
uitgavenreserve van minister Zalm.Hoe scherp het gevoel van onveiligheid door de burgers ook kan worden
ervaren, voorkomen moet worden dat in de Nederlandse samenleving een tweedeling
de kop opsteekt. Juist nu moeten de verschillende bevolkingsgroepen ervaren
dat Nederland een democratische rechtsstaat is met rechten en plichten voor
al zijn burgers, waar duidelijk is wat wel en wat niet kan. Voor de fractie
van de Partij van de Arbeid is daarbij één ding helder: niet
alles moet kunnen in de Nederlandse samenleving. Vooral de lokale bestuurders
spelen hierbij een buitengewoon relevante rol. In hun gemeenten staan immers
de moskeeën en de islamitische scholen en bevinden zich de buurten waar
relatief veel allochtonen onder vaak minder gunstige omstandigheden wonen
en werken. Het zijn dezelfde lokale bestuurders die het eerst geconfronteerd
worden met uitingen van onverdraagzaamheid. Door lokale overheden worden reeds
vele initiatieven genomen. Logisch, want het zwaartepunt ligt op gemeentelijk,
op wijk- en buurtniveau. De PvdA-fractie roept de bewindslieden van Binnenlandse
Zaken dan ook op om juist de lokale bestuurders te ondersteunen bij hun activiteiten
en initiatieven om op plaatselijk niveau de samenleving van alle mensen vorm
te geven, niet bevoogdend, maar stimulerend en faciliterend.Gemeenten komen steeds meer in de benen bij het veiligheidsbeleid. Zij
vormen daar ook de spil van. Laat ik één aansprekend voorbeeld
noemen. Rotterdam maakt extra geld vrij voor de aanpak van geweld en het bestrijden
van drugs; er komt meer stadstoezicht. Dat doet de stad in samenwerking met
deelgemeenten en buurten. Een prima initiatief, dat laat zien dat gemeenten
niet aan de kant blijven staan, maar actief vormgeven aan beleid dat erop
gericht is, meer veiligheid te bieden aan al hun inwoners.Sinds de ernstige gebeurtenissen in Enschede en Volendam is er een voortdurende
stroom van berichten over wat er allemaal mis kan gaan of gaat bij de rampenbestrijding
in ons land. Ik geef een tweetal in het oog springende recente voorbeelden. Meldkamers zijn niet voorbereid op grootschalige incidenten. Ze zijn
te kleinschalig, hebben te weinig mensen, oefenen te weinig en kunnen niet
communiceren. Zowel staatssecretaris De Vries als commissaris van de Koningin
Alders bracht dit op een conferentie in Nijkerk naar voren. En uit een evaluatie
van de bestrijding van een gaswolk in Zwijndrecht bleek dat de hulpdiensten
te laat waren geïnformeerd en dat onduidelijk was wie nu eigenlijk de
leiding had. Zeker, de eigen verantwoordelijkheid van burgers en bedrijven
voor veiligheid mag bepaald niet verdwijnen, maar ook de overheid heeft de
plicht, een maximale inspanning te plegen om rampen te voorkomen en te bestrijden.Vandaag wil ik hier één aspect uitlichten. Tijdens het debat
over Volendam is helder geworden dat regering en Kamer beide vinden dat vanaf
2003 politie, brandweer en geneeskundige hulpverlening een eenduidige, bovengemeentelijke
regio-indeling moeten hebben. Weg met de bestuurlijke rompslomp! Over de bestuurlijke
vormgeving van de veiligheidsregio's moet in 2003 de knoop worden doorgehakt;
dit wordt nadrukkelijk uitgesproken in de motie-Meijer. Maar uit de antwoorden
op de schriftelijke vragen hierover, die twee of drie dagen later zijn ontvangen,
lijkt de regering weer af te stappen van 2003 en in te zetten op 2006. Dit
kan de PvdA-fractie niet geloven. De veiligheidsregio's en de bestuurlijke
inbedding daarvan moeten zo snel mogelijk tot stand komen en dit mag niet
door competentieproblemen worden gehinderd. Teveel "gepolder" levert tijdverlies
en wazige verantwoordelijkheden op. De samenwerkende gemeenten moeten voluit
bij dit proces worden betrokken. Gemeenten hebben een grote verantwoordelijkheid
ingeval van rampen en zwarte ongevallen. Niet voor niets wil de minister van
Binnenlandse Zaken de invloed van de gemeenten op het politiebeleid versterken.
Is de aanpak in de regio Haarlem, zo vraag ik aan de staatssecretaris, een
voorbeeld van zo'n goede samenwerking? En heeft hij voldoende geld en mogelijkheden
om alle veiligheidsregio's tijdig met één meldkamer en een adequaat
mobiel communicatiesysteem uit te rusten? Bovendien vraag ik mij af of de
coördinatie van de verschillende verantwoordelijkheden, die voor de politie
zijn neergelegd bij de minister, voor de brandweer bij de staatssecretaris
van BZK en voor de ambulancezorg bij de minister van VWS, niet wat meer structureel
en publiek moet worden vormgegeven.Ook de grensoverschrijdende samenwerking bij rampen vraagt nog veel verbetering.
Het neerstorten van een AWAC-toestel in de directe omgeving van de gemeente
Onderbanken enige jaren geleden, de meer recente ontsporing van een goederentrein
tussen Maastricht en Luik en de brand op het industrieterrein Hazeldonk maken
duidelijk dat juist de grensregio's vanwege hun bijzondere kwetsbaarheid extra
aandacht vragen. Bevoegdheden en procedures zijn per land verschillend en
bemoeilijken adequate hulpverlening. Welke projecten heeft de regering geïntensiveerd
opdat ook de bewoners van de grensregio's zo goed mogelijk worden beschermd?
Zijn de buurlanden bereid om daadwerkelijk mee te werken? Is er voldoende
geld voor? De politiesamenwerking tussen België en Nederland ging bij
het afgelopen EK goed. Waarom ook geen actieplan voor de grensoverschrijdende
hulpverlening?Dan wil ik nog aandacht vragen voor twee zaken die zijdelings raken aan
het veiligheidsbeleid. Ten eerste ligt er een verzoek van twee hogescholen,
namelijk die in Den Bosch en in Leeuwarden, die willen starten met een veiligheidsopleiding.
Zijn de bewindslieden bereid, serieus naar dit verzoek te kijken en dit, waar
nodig, intern in het kabinet te ondersteunen? Ten tweede wil ik weten wat
de stand van zaken is ten aanzien van de gezamenlijke huisvesting van een
aantal musea op het terrein van veiligheid.In de Staatscourant van 26 juli schrijft columnist Van Dam het volgende:
provinciale herindeling is nog altijd een politiek non-issue; misschien illustreert
dat ook wel het geringe politieke gewicht van deze bestuurslaag: provinciale
herindeling geeft een hoop gedoe en waar zou je je druk over maken. Dat heeft
zowel de scheidende als de komende IPO-voorzitter niet op zich laten zitten.
In varianten bepleiten zij vermindering van het aantal provincies waarmee
provinciegrenzen dus niet meer heilig lijken. Van Kemenade heeft er op het
laatst nog voor gezorgd dat het IPO een stevige commissie heeft ingesteld
om alles nog eens goed op een rijtje te zetten. De PvdA-fractie zal met interesse
deze discussie volgen en kijken of er in provincieland inderdaad voldoende
moed en daadkracht is om van onderaf tot aansprekende resultaten te komen.
Er worden namelijk wel verwachtingen gewekt, als men deze veronderstelde dynamiek
koppelt aan de stellingen van een tweetal commissarissen van de Koningin.
De commissaris van de Koningin in Utrecht stelde dat het departement van BZK
een visiearme kijk heeft, en die van Zuid-Holland dat er intellectuele luiheid
tentoongespreid wordt. Nou, de ervaring met de provinciale daadkracht, bijvoorbeeld
rond de herindeling Den Haag, zit mij nog vers in het geheugen!In tegenstelling tot wat Groen Links bepleit in haar zojuist verschenen
verkiezingsprogramma, kan de vormgeving van het openbaar bestuur niet stilstaan.
Versterking van de gemeenten – de bestuurslaag die het dichtst bij de
burgers staat – is en blijft van betekenis. De PvdA-fractie blijft het
belang benadrukken van het instellen van vormen van binnengemeentelijke decentralisatie,
van wijk- en dorpsraden.De heer Pitstra (GroenLinks):Misschien kan de heer De Cloe dat onderbouwen. In ons conceptverkiezingsprogramma
staat juist dat wij voor een groot debat zijn waarin alle opties bespreekbaar
zijn. Daar staat niet in dat de vormgeving van het openbaar bestuur stil moet
blijven staan.De heer De Cloe (PvdA):Ik heb een passage gelezen waarin staat dat er voorlopig even gestopt
moet worden met processen van herindeling.De heer Pitstra (GroenLinks):Ja, met herindelingen wel!De heer De Cloe (PvdA):Maar herindelingen zijn ook een bestuurlijk proces. En die wil GroenLinks
stoppen. Dat heb ik dus goed gelezen. Ik neem aan dat ieder zijn eigen passage
uit zo'n stuk pikt.Binnengemeentelijke decentralisaties zijn van groot belang om burgers
directer te betrekken bij zaken die voor hen "om de hoek" spelen. Dat bestuur
in de buurt kan per gemeente verschillen van vorm en bij die
vormgeving past de rijksoverheid terughoudendheid. Wel heeft het Rijk een
stimulerende rol, als het gaat om de kennisverzameling of ervaringsuitwisseling.
Voor de PvdA-fractie blijft een stimuleringsfonds een aantrekkelijke mogelijkheid
om dergelijke initiatieven op gang te krijgen. Laat in dit opzicht zien dat
het departement van Binnenlandse Zaken niet visiearm is, maar initiatiefrijk,
stimulerend en betrokken.Vormgeving van niet-vrijblijvende samenwerking in de grootstedelijke gebieden
is om inhoudelijke redenen meer dan gewenst. Wanneer komt het kabinet nu echter
eens met een wetsvoorstel terzake? Om mogelijke bijkomende competentieproblemen
tussen de grootstedelijke besturen en de provincies te voorkomen, moet gekeken
worden naar de rol en de schaal van het provinciaal bestuur. Ook tussen hen
is samenwerking nodig om te voorkomen dat territoriale grenzen effectief beleid
hinderen. Kan de minister daar zijn licht ook eens over laten schijnen? In
de taaktoedeling van het rijksbeleid is steeds meer differentiatie zichtbaar.
De verdeling van de stedelijke vernieuwingsgelden bijvoorbeeld is een treffend
voorbeeld. Er zijn 30 gemeenten die rechtstreeks geld ontvangen van het Rijk;
voor de rest wordt het geld door de provincies over de andere gemeenten verdeeld.
De fractie van de PvdA staat op het standpunt dat maatschappelijke ontwikkelingen
een eenduidige keuze van toedeling van taken aan de gemeenten of aan de provincies
steeds meer in de weg staan. Nodig is meer ruimte voor flexibiliteit en differentiatie
in het bestuur. Op welke wijze kan hieraan volgens de bewindslieden vorm gegeven
worden?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Is de heer De Cloe ook bereid het huis van Thorbecke open te breken?De heer De Cloe (PvdA):Ik heb laatst gelezen dat het huis van Thorbecke absoluut niet beschouwd
moet worden als een in beton gegoten bunker. Zo kijk ik er ook tegenaan. Wij
hebben formeel drie bestuurslagen, maar de praktijk is toch een andere. Mevrouw
Van der Hoeven sprak bijvoorbeeld voor de onderste laag over binnengemeentelijke
decentralisatie. Ik heb er zojuist een pleidooi voor gehouden om aan die kant
ook ruimte te geven. Maar je ziet dat ook aan de bovenkant sprake is van samenwerking
tussen gemeenten en binnen de stedelijke gebieden. Je kunt je afvragen of
je binnen het huis van Thorbecke kamers moet verbouwen, wanden moet verzetten
of dat je het royaler moet zien. Je moet het vooral pragmatisch bekijken.Voorzitter. Vervolgens wil ik ingaan op de regioconvenanten. Vorig jaar
drong de Kamer er bij de minister op aan om nog in deze kabinetsperiode inhoudelijke
afspraken te maken met Zuid- en Oost-Nederland over concrete investeringen.
In een brief die de minister de Kamer deze week heeft gestuurd, staat de laatste
stand van zaken. Hij schrijft dat het lastig is te bepalen of de projectvoorstellen
een uitvloeisel zijn van een verzoek van de Kamer of dat het afspraken zijn
die al min of meer in het vat zaten. Dat is inderdaad lastig en daardoor ook
zeer verhullend. Het wel buitengewoon magere lijstje met voorstellen valt
de PvdA-fractie dan ook bijzonder hard tegen. Doel was immers om te komen
tot een bundeling, ontschotting en een versnelling van het beleid. Nog in
deze kabinetsperiode zouden inhoudelijke afspraken worden gemaakt over concrete
samenwerkingsprojecten. Dat is nauwelijks gelukt. Kan de minister aangeven
waar het aan schort om tot aansprekende successen te komen bij de regioconvenanten?
Is het vooral de departementale verkokering? Ligt het eraan dat de departementen
in feite maar moeizaam iets los willen laten om te komen tot een andere manier
van samenwerken, ook bij de regiocontracten? Hoe kan worden voorkomen dat
ook in een volgende kabinetsperiode de voortgang van de regioconvenanten weer
stroef verloopt?De positie van de burgemeester wordt anders door de nieuwe aanstellingsprocedure,
maar ook door de invoering van een dualistisch gemeentelijk bestuur. Is er
geen reden om op korte termijn te onderzoeken of voor deze bestuurders een
eigentijdse en toegesneden rechtspositieregeling noodzakelijk is? De fractie
van de PvdA denkt dat dit wel het geval is. Wij vragen de minister of hij
de bereidheid heeft om daar op korte termijn aan te werken. Met de verbetering van de financiële positie van de wethouders wordt
nu een eerste stap gezet. De fractie van de PvdA vindt het echter ook nodig
voor de raadsleden een stap voorwaarts te zetten. In dit verband sluit ik
mij aan bij de opmerkingen van mevrouw Van der Hoeven over de versterking
van de positie van raadsleden. Ziet de minister mogelijkheden om die suggesties
vorm te geven? Kan hij ook in beeld brengen wat de bestaande belemmeringen
zijn die raadsleden met een uitkering ondervinden en daarbij tevens aangeven
wat mogelijke oplossingen zijn.Voorzitter. Ik heb ook een vraag over de kosten van dualisering, waarover
een motie is ingediend tijdens de behandeling van de Wet op de dualisering.
Is het de bedoeling deze kosten op korte termijn in kaart te brengen of wordt
dat pas in een heel laat stadium gedaan, als er een beeld is van de uitwerking
in de praktijk? Ik heb de motie indertijd zo verstaan, dat op korte termijn
in beeld gebracht moet worden wat de veranderingen zijn en welke kosten daarmee
gepaard gaan.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Komt de heer De Cloe nog met amendementen om een financiële
dekking te vinden voor zijn motie met betrekking tot de verplichte griffie
in alle gemeenten. Daar hangt een prijskaartje aan en het moet al vrij snel
ingaan. Heeft hij in dat opzicht nog plannen bij deze begrotingsbehandeling?De heer De Cloe (PvdA):Ik heb daar geen plannen toe. Wij hebben daarom de motie indertijd voluit
gesteund. Ik vraag daarom ook of het voor de lange termijn gepland staat.
Ik lees dat een beetje uit de voorbereiding bij de begroting. Mijn gedachte
was dat we het juist op korte termijn op een rijtje wilden zetten en dat we
daarna overleg wilden voeren met de VNG. Zo hebben wij het met elkaar afgesproken.De heer Slob (ChristenUnie):Als nu zou blijken dat het toch voor de lange termijn is gepland, gaat
u dan nog iets regelen in dat opzicht?De heer De Cloe (PvdA):Ik heb dat nog niet in gedachten. Ik kan u ook wel zeggen waarom. De griffie
doet natuurlijk een deel van het werk dat nu door de secretaris
wordt gedaan. Als de secretaris dat werk was blijven doen, was dat werk ook
verzet. Ik heb me deze week tijdens een discussiebijeenkomst over dualisme
door een ambtenaar op het gemeentehuis uitvoerig laten uitleggen dat dit werk
anders door de secretaris wordt gedaan. Ik denk niet dat het precies een op
een loopt, maar er zit wel een element van waarheid in.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter. Ik ben het geheel met de heer De Cloe eens. Wij hebben toen
een motie onder mijn naam ingediend om daar helderheid over te krijgen. Misschien
kunnen wij aan de minister vragen om die helderheid te geven voor 1 januari,
want tenslotte moet deze hele zaak op 7 maart ingaan.De heer De Cloe (PvdA):Dat is inderdaad de bedoeling van de meeste gemeenten. Ik heb de minister
gevraagd of hij dat op de lange of op de korte termijn wil doen. Ik vind dat
de uitgeleg is: voor de korte termijn.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Wij zouden ons kunnen vinden in een verzoek om dat te doen voor 1 januari,
zodat dit ook in de richting van de gemeente wat helderder gemaakt kan worden.De heer De Cloe (PvdA):Ik ga niet meteen een datum noemen. Wij hebben een motie ingediend om
het in beeld te brengen. Ik heb van mijn kant gesteld dat het voor de korte
termijn is. Ik wacht af wat de minister daarop gaat zeggen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Het moet zodanig zijn dat er ook op het vlak van de financiën nog
iets kan gebeuren volgend jaar. Daar vroeg de heer Slob ook naar. Ik ben dat
met hem eens.De heer De Cloe (PvdA):Wij hebben niet met elkaar een vast bedrag afgesproken dat nodig is voor
al die aspecten. Dat heeft niemand tijdens het debat gedaan.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Daar heeft de heer De Cloe gelijk in. Het is echter wel van belang dat
we klip en klaar maken dat dit punt opgehelderd moet worden.De heer De Cloe (PvdA):Ik kan me voorstellen dat de minister zegt dat wij de Rekenkamer niet
meer per definitie verplicht gesteld hebben op de wijze zoals hij die in zijn
hoofd had. Hij houdt daar dan ergens geld over en dan zou hij het anders kunnen
doen. We zullen eens kijken wat hij daarmee dan doet.Voorzitter. Met de benoeming van burgemeesters zit deze minister op het
goede spoor. In de vorige kabinetsperiode werd in zo'n 25% van de gevallen
afgeweken van de adviezen van vertrouwenscommissies. Het afgelopen jaar werd
ruim 93% van de adviezen gevolgd. Dat is een opmerkelijke verbetering. Dat
is nog niet eerder vertoond. Ga zo door! De minister heeft nog 7% te gaan.
Hoe loopt het overigens met de nieuwe aanstellingsprocedure? Kan de minister
iets over zijn eerste ervaringen vertellen?Voorzitter. Ik kom tot een afronding. De gesignaleerde verbetering bij
het rekening houden met de adviezen van vertrouwenscommissies is een voortzetting
van de aansprekende vorderingen die in deze kabinetsperiode op het terrein
van het binnenlands bestuur zijn gemaakt. Ik noem kortweg de aanstellingswijze
van de burgemeester die verder is gedemocratiseerd, de afgeronde voorstellen
tot versterking van de gemeenten, de referendumvoorstellen die de eindstreep
hebben gehaald en de dualisering van het gemeentelijk bestel dat eraan komt.
Maar we zijn niet klaar, de praktische en probleemgerichte aanpak moet worden
doorgezet. De resultaten tot nu toe rechtvaardigen deze praktische koers,
al worden ze door sommigen lang niet altijd herkend, laat staan gewaardeerd!
De PvdA-fractie doet dat wel.Mevrouw Barth (PvdA):Voorzitter. "Je dient een zeer belangrijke publieke taak uit te voeren.
Dat doe je zorgvuldig en consequent. Dat is mijn mentaliteit. Rechtuit. En
zo is het." Ik heb deze mooie woorden helaas niet zelf bedacht. Het is een
citaat uit een indrukwekkend interview van de Volkskrant met een man die bijna
een jaar geleden plotseling het hart van een ramp werd ingesleurd: Kees Bont,
brandpreventieambtenaar van de gemeente Volendam. Ik heb het citaat uitgekozen
omdat het de best denkbare samenvatting biedt van mijn betoog, dat gewijd
is aan het thema "naar een vitale overheid". Een overheid die met zelfvertrouwen
haar zeer belangrijke taken uitvoert, zorgvuldig en consequent. Die staat
voor wat ze moet, en dat goed doet. Een overheid met een hoge "Kees Bontfactor".Er is alle reden om juist nu een grondig debat over revitalisering van
de publieke sector te voeren. Het vertrouwen van burgers in de overheid heeft
onmiskenbaar een tik gekregen door de vreselijke gebeurtenissen in Enschede
en Volendam. Maar ook voor deze ongelukken was de relatie tussen burger en
overheid al aan erosie onderhevig.Bijna twee decennia is de politieke discussie gedomineerd door de noodzaak
te bezuinigen. Min of meer noodgedwongen ging het publieke debat lang vooral
over minder overheid. Taken werden op afstand gezet, geprivatiseerd of simpelweg
geschrapt. Het overheidsapparaat raakte door deze operatie uiteindelijk naar
binnen gekeerd, geconcentreerd als men was op sanering van de begroting. Soms
is van die nood onmiskenbaar een deugd gemaakt. Maar de keerzijde is er ook.
Je aandacht steevast richten op wensen en behoeften van burgers is een ingewikkelde
klus, als je maar al te vaak "nee" moet verkopen...Die situatie is gelukkig radicaal gewijzigd. De afgelopen jaren is door
de kabinetten-Kok een solide basis gelegd voor een andere overheid, met een
begroting die tegen een stootje kan. De arbeidsparticipatie is hoger dan ons
land ooit gekend heeft en er is een overtuigende start gemaakt met investeren
in groot onderhoud van de publieke sector: onderwijs, zorg, veiligheid, natuur
en infrastructuur.De focus kan en moet nu weer op kwaliteit, maar dan is het wel van belang
te beschrijven hoe kwaliteit kan worden vastgesteld. Welke prestaties mogen
burgers van de overheid verwachten? Voor mijn fractie betekent een andere
overheid niet automatisch "meer overheid", laat dat helder zijn. De grote
efficiencyoperaties van de jaren tachtig en negentig hebben ook goede resultaten
opgeleverd. Veel zinvoller dan automatismen en Pavlovreacties is een degelijke
bezinning op de vraag waarom een bepaalde taak publiek dient
te worden uitgevoerd, welke resultaten worden verwacht en hoe deze het beste
kunnen worden bereikt. Een pasklaar antwoord op deze vragen is niet voorhanden
en zal keer op keer uitgewerkt moeten worden.De vraag wat kwaliteit precies inhoudt, moet bij elk onderdeel van de
publieke sector centraal staan. Dat is niet altijd eenvoudig. Zelfs in meer
uitvoerende sectoren zoals zorg en onderwijs is kwaliteit niet afdoende in
beeld gebracht met bijvoorbeeld het aantal behaalde examens of verrichte knieoperaties.
Handen en voeten geven aan het kwaliteitsbegrip bij beleidsvoerende sectoren,
zoals departementen, provincies of gemeenten, is zo mogelijk nog lastiger.De minister heeft een goede aanzet gegeven in de lijvige brief over de
uitvoering van de motie-Wagenaar c.s. en de motie-Scheltema-De Nie c.s. over
een cultuuromslag bij de overheid, die ons dit weekend bereikte. Wij delen
de ambitie van de minister om te komen tot een andere manier van werken bij
de overheid, waarbij prestaties centraal staan. Ook de keuze die hij maakt
voor een aanpak op veel fronten tegelijk, spreekt ons aan. Voor deze problematiek
bestaat geen Haarlemmerolie.Toch zouden wij graag een paar stappen verdergaan dan de minister in de
begroting en de brief van 9 oktober voorstelt, omdat in de motie-Wagenaar
wordt gevraagd om toetsbare criteria en concrete doelen. Mijn fractie zou
deze graag nader uitgewerkt zien. Wanneer is de minister tevreden? Nogmaals,
wat is kwaliteit?In de brief stelt de minister vast dat de neiging van burgers om onderscheid
te maken tussen bestuurslagen niet groot is. Men ervaart "de overheid" de
ene keer als een loket dichtbij huis en de andere keer als een Postbus-51-spotje.
Dit alles brengt mijn fractie ertoe de minister te vragen te komen tot een
definitie van kwaliteit die toepasbaar is op verschillende bestuurslagen en
tot criteria van kwaliteit waarmee de bestuurskracht van overheden in beeld
kan worden gebracht.Wij hebben hiervoor een aantal suggesties, geïnspireerd door de brief
van de minister, maar bijvoorbeeld ook door de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten, die in een brief van 4 oktober aan de Kamer het verhogen van responsiviteit
centraal stelt. Dat is ons uit het hart gegrepen. Burgers verwachten een overheid
die openstaat voor hun vragen en wensen en bereid is tot dialoog. De burger
centraal!Dat moeten wij niet verwarren met een "u-vraagt-wij-draaiendemocratie".
Mensen snappen best dat niet iedereen altijd zijn zin kan krijgen, maar zij
eisen wel uitleg en argumentatie, en dat is volkomen terecht.Ook ontkokerd werken is een indicator van kwaliteit; openheid niet alleen
voor de omgeving, maar ook voor andere diensten en overheden; geen loopgraven,
maar over de schutting, ook als die staat om de eigen bestuurslaag of territoriale
grens. Ten slotte noem ik effectiviteit en efficiency, doeltreffendheid en
doelmatigheid. Die zijn terecht niet meer weg te denken als aspecten van kwaliteit.
Goed opgeleide, welvarende burgers eisen van de overheid waar voor hun geld.
En gelijk hebben ze!Dit lijstje is zeker niet uitputtend. Er zijn ongetwijfeld ook nog andere
criteria te bedenken. Wij vragen de minister daarom, in overleg met de VNG
en het IPO een bruikbaar kwaliteitshandvest te ontwikkelen dat breed toegepast
kan worden op allerlei overheden. Het lijstje moet lang genoeg zijn om reëel
inzicht in kwaliteit te bieden, kort genoeg om geen keurslijf te worden en
helder genoeg om burgers informatie te bieden.Maar met zo'n lijstje zijn wij er nog niet. In de brief van 9 oktober
doet de minister het voorstel, te starten met interdepartementale beleidsvisitaties.
De secretarissen-generaal stellen jaarlijks twee beleidsterreinen voor die
daaraan onderworpen zullen worden. De Partij van de Arbeidfractie zou deze
onderlinge toetsing van kwaliteit graag veel ambitieuzer en structureler ingevuld
zien. Net zoals in het hoger onderwijs en het grotestedenbeleid gewoon is,
zouden gemeenten gemeenten moeten bezoeken, provincies provincies en departementen
departementen. Regelmatig, om elkaars bestuurskracht in beeld te brengen.
De resultaten van de visitaties zouden gewoon gepubliceerd moeten worden,
aan de hand van het overzichtelijke kwaliteitshandvest zoals ik zojuist heb
geschetst. Een zelfbewuste overheid heeft immers niets te verbergen. Collega's
en burgers die over de schouder meekijken, het kan de zorgvuldigheid van publieke
dienstverlening alleen maar stimuleren.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter. Het spreekt mij aan en het sluit ook aan bij de door mij genoemde
ISO-achtige aanpak. Mevrouw Barth spreekt over gemeenten die gemeenten moeten
visiteren, over provincies die provincies moeten bezoeken en departementen
die departementen moeten bezoeken. Zij wil die visitatie dus horizontaal laten
plaatsvinden, en niet verticaal.Mevrouw Barth (PvdA):Het lijkt mij verstandig om horizontaal te beginnen. Als je dit uitwerkt
en je trekt het van de grond, dan zal dit een hele verandering met zich brengen.
Ik denk dat een dergelijke visitatie minder bedreigend is en makkelijker in
de praktijk tot stand komt als die horizontaal plaatsvindt. Je kunt zelfs
kijken of je bij gemeenten geen rekening zou kunnen houden met de omvang van
de gemeenten die elkaar moeten visiteren.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter. Ik ben blij dat mevrouw Barth duidelijk uitspreekt dat zij
niet voor een top-downbenadering kiest, want wij hebben geen behoefte aan
een nieuwe inspectie.Mevrouw Barth (PvdA):Absoluut niet. Dat is de reden waarom wij kiezen voor die visitaties.
Bovendien is in het onderwijs gebleken dat instellingen die elkaar visiteren
over het algemeen aanmerkelijk kritischer zijn dan een inspectie van bovenaf.Voorzitter. Een zorgvuldige en consequente publieke sector, zo beschrijft
Kees Bont het. Consequent, dat betekent dat de overheid toeziet op de naleving
van democratisch vastgestelde normen. Daarover worden behartigenswaardige
woorden gesproken in de door het kabinet gepresenteerde Verkenningen. Daarin
staat: "de burgers zien te vaak een wijkende en ontwijkende overheid waar
ze een stellige en stellende verwacht hadden." Ik citeer voorts: "er is behoefte
aan een overheid die zich weer als drager van het primaat van de maatschappelijke
inrichting beschouwt en in haar uitspraken niet alleen normatief
richting geeft, maar ook grenzen stelt en deze effectief bewaakt."Premier Kok verklaarde bij de presentatie van de Verkenningen dat hij
een einde maken aan de Nederlandse gedoogcultuur beschouwt als de belangrijkste
opdracht voor een volgende coalitie. Minister De Vries heeft een buitengewoon
heldere en bruikbare analyse van gedogen uiteengezet bij de opening van het
academisch jaar aan de Universiteit van Utrecht. Het onderscheid dat hij daarin
maakt tussen gedogen als bewuste beleidskeuze onder bepaalde voorwaarden,
en het simpele niet handhaven als gevolg van negeren van normovertredingen,
brengt precies de juiste nauwkeurigheid in de discussie. De eerste vorm getuigt
van wijs bestuur, de tweede tast het gezag van de overheid aan. En, voeg ik
daaraan toe, het maakt zwakke groepen in onze samenleving extra kwetsbaar.
De sterkeren redden zich altijd wel, ook als gemeenschappelijke normen vervagen.
Het zijn juist de mensen die niet goed voor zichzelf kunnen opkomen, die in
de knel raken als, zoals de minister het uitdrukt, de overheid capituleert
voor feitelijke situaties waarmee zij geconfronteerd wordt. Dat zet bovendien
de relatie tussen verschillende bestuurslagen onder druk. Gemeenten bekruipt
nogal eens het gevoel dat zij mogen opdweilen wat het Rijk laat liggen.Er is dus alle reden om het pleidooi uit de Verkenningen zeer ter harte
te nemen. Stoppen met gedogen in de slechte zin van het woord, dus. Helderder
normhandhaving valt in twee delen uiteen: helderder normen en betere handhaving.
100% handhaving kan niet, vindt de minister. Daar zegt hij een waar woord.
Het kan echter geen kwaad als het kabinet eens een brede verkenning toepast
op verkokering en op elkaar in de wielen rijdende regelgeving, die gedogen
haast onvermijdelijk maakt. Het beroemde voorbeeld van de deur die van de
ene instantie naar buiten moet openen en van de andere instantie naar binnen
moet openen, spreekt wat dat betreft boekdelen. Keuzes maken is dan onvermijdelijk.
Een heldere norm kan ook betekenen dat regels geschrapt moeten worden. Bij
die verkenning kunnen ook gerechtelijke uitspraken worden betrokken waarbij
gedoogde situaties worden gelegaliseerd omdat de rechtszekerheid van burgers
anders zou worden geschaad.In de handhaving is iedereen gebaat bij een bestuur dat open is naar burgers
over prioriteiten die worden gesteld en daarover de discussie aangaat. Prioriteiten
moeten herkenbaar zijn en worden gedragen door de bevolking. Ook zou, bijvoorbeeld,
bij nieuwe wet- en regelgeving een soort handhavingseffectrapportage kunnen
worden geleverd. Daarmee wordt openheid geboden over wat mensen van nieuwe
regels kunnen verwachten en wat concreet nodig is om van handhaving geen wassen
neus te maken. Is de minister bereid, zich daarvoor in te spannen?In zijn Utrechtse rede zet de minister uiteen dat gedogen iets hedendaags
noch typisch Nederlands is. Dat is natuurlijk zo. De Republiek der Verenigde
Nederlanden kende al schuilkerken en bordelen. Ook andere landen kennen euthanasie.
Wel typisch Nederlands was de verzuiling, die zo haar eigen invloed op normhandhaving
had. Nederlandse burgers hebben lange tijd kunnen shoppen bij het gezag. Uiteindelijk
had een katholieke voorman niets te zeggen over een socialist, om maar een
willekeurig voorbeeld te noemen. Ook bracht de verzuiling een scala van maatschappelijke
organisaties met zich die de overheid actief ondersteunden bij normhandhaving.
Die functie bekleedt deze tussenlaag grotendeels niet meer, omdat de organisaties
aan dit soort invloed hebben ingeboet of zelfs zijn verdwenen. Dat legt een
zwaardere verantwoordelijkheid bij de overheid, die normhandhaving daardoor
vaker alleen voor haar rekening zal moeten nemen. Toch zijn er wat ons betreft
mogelijkheden om maatschappelijke organisaties actiever in te schakelen dan
nu het geval is. Of het nu gaat om zwartrijden of spijbelen, burgers ervaren
"een overheid die de andere kant opkijkt" als er niet tegen wordt opgetreden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dat streven naar een nieuwe overheid en een cultuuromslag onderstreep
ik van harte. Het blijft echter allemaal wat in het vage. Waarop baseert mevrouw
Barth haar optimisme dat zo'n cultuuromslag zonder structuurwijzigingen post
zou kunnen vatten?Mevrouw Barth (PvdA):Ik heb niet gesproken over de structuurwijziging. Uiteindelijk blijft
de overheid mensenwerk. Het is daarom een goede zaak als wij onze energie
niet alleen stoppen in structuurwijzigingen. Mevrouw Scheltema weet dat wij
het referendum van harte hebben gesteund. De dualisering van de gemeente is
ook een structuurwijziging die zeker zal helpen. Wij lopen daarvoor dan ook
niet weg. Uiteindelijk is het echter mensenwerk en moeten wij, als het doel
een echte cultuuromslag is, onze energie ook stoppen in de wijze waarop mensen
die structuren invullen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik ben het volledig met mevrouw Barth eens dat het niet alleen een structuurwijziging
kan zijn en dat er ook een cultuuromslag nodig is. Het een kan echter niet
zonder het ander. Ik nodig mevrouw Barth uit, waar zij verwijst naar het gemeentelijk
dualisme, om aan te geven wat er op het niveau van de centrale overheid moet
veranderen om de door haar en mij gewenste cultuuromslag daadwerkelijk voor
elkaar te krijgen.Mevrouw Barth (PvdA):Bij de cultuuromslag concentreren wij ons op de factor cultuur en niet
op de factor structuur. Wij willen niet dat daar energie naar weglekt. Ik
hoop dat deze cultuuromslag bereikt kan worden met het voorstel dat ik heb
gedaan voor de visitaties. Daarmee is zichtbaar te maken hoe bestuurslagen
werk maken van die cultuuromslag en wat er in de praktijk van alledag van
terechtkomt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dat heb ik ook gehoord. Mevrouw Barth geeft aan dat een structuurverandering
nodig zal zijn om een cultuuromslag te bewerkstelligen. Als ik vervolgens
vraag wat er nodig is op het centraal niveau, geeft zij echter niet thuis.
Zij zegt zich te baseren op de cultuuromslag en er niet verder op in te willen
gaan. Ik vraag haar daar wel op in te gaan. Welke structuuraanpassing is nodig
om de gewenste cultuuromslag voor elkaar te krijgen?Mevrouw Barth (PvdA):Ik heb het gevoel dat ik in herhaling begin te vervallen. Wij lopen niet
weg voor structuurwijzigingen. Daarom hebben wij het referendum gesteund,
ook in de eerdere fase van de discussie. Daarom hebben wij gezegd
dat de dualisering in de gemeente er zeker moet komen. Dat zijn belangrijke
structuurwijzigingen die kunnen bijdragen aan een cultuurverandering. Als
wij willen dat het goed landt en dat er niet binnen nieuwe structuren op de
oude voet wordt verdergegaan, moeten wij onze energie ook stoppen in een cultuurwijziging.
Misschien moet dat nu wel even wat méér gedaan worden, nu inmiddels
belangrijke structuurwijzigingen zijn aangebracht. Overigens vinden ook wij
natuurlijk dat uiteindelijk het decisief referendum er gewoon moet komen.
Dat zal zeker helpen bij het bereiken van de cultuuromslag, want ook dat is
weer een manier waarop wordt bereikt dat burgers over de schouders van de
overheid meekijken.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Zou er niet ook in de organisatie van de centrale overheid iets moeten
veranderen, om de ook door u aangevallen verkokering te doorbreken?Mevrouw Barth (PvdA):Volgens ons is de belangrijkste manier om die verkokering te doorbreken,
nu vooral: kijken of men ook echt verkokerd werkt. Dus niet alleen kijken
naar de mogelijkheid om randvoorwaarden te veranderen, maar gewoon in de praktijk
kijken waar er verkokerd wordt gewerkt en op welk moment. Dan kan er ook echt
gericht worden ingegrepen. Kortom: niet alleen maar randvoorwaarden scheppen,
maar echt doordringen tot het hart van de problematiek. Bovendien moet je
dat ook gewoon openbaren, zodat burgers weten waar het gebeurt.De heer Te Veldhuis (VVD):Heb ik goed gehoord dat mevrouw Barth namens de PvdA-fractie voor een
decisief referendum is?Mevrouw Barth (PvdA):Dat kan u toch niet verrassen? Wij hebben daar vier keer voor gestemd,
voordat een zekere senator dat proces zo wreed verstoorde.De heer Te Veldhuis (VVD):Nu, ik had het niet meegekregen.Mevrouw Barth (PvdA):Ik ga verder met mijn betoog, voorzitter. Ik vraag de minister of hij
bereid is te gaan overleggen met maatschappelijke instanties en bedrijven –
scholen, sportverenigingen, maar bijvoorbeeld ook de NS en busmaatschappijen –
over de bijdrage die zij kunnen leveren aan een heldere normhandhaving. Hoe
belangrijk is het niet voor de uitstraling dat de NS huisregels hanteert die
ook worden nageleefd?Zorgvuldig en consequent: dat is de overheid volgens Kees Bont. Om dat
te bereiken zijn méér mensen als Kees Bont hard nodig. De grote
personeelstekorten die de publieke sector teisteren, vormen daarom een serieuze
bedreiging voor de kwaliteit, zoals de minister ook in de begroting uiteen
heeft gezet. Het kabinet heeft die uitdaging grondig en voortvarend aangepakt,
eerst door het instellen van de commissie-Van Rijn, vervolgens door met een
forse investering een vliegende start te maken met de uitvoering van de voorstellen
van die commissie.De publieke sector moet in de arbeidsvoorwaarden de concurrentie met het
bedrijfsleven met opgeheven hoofd aankunnen. Recent afgesloten cao's zoals
voor de zomer het onderwijs en gisteren weer de rijksoverheid laten zien dat
het met de loonsverhogingen wel goed zit. Voor de PvdA-fractie is er echter
nadrukkelijk meer onder de zon. Ook hier is kwaliteit de sleutel, en die zit
ook of misschien wel juist in secundaire arbeidsvoorwaarden: scholing, opfrisverlof,
doorstroming, arbeid en zorg, kinderopvang. Ik heb van mijn collega's in de
fractie begrepen, dat met name op die laatste twee terreinen ook bij de departementen
nog wel het een en ander te verbeteren valt. Graag hoor ik van de minister
hoe de rijksoverheid ook hier het Goede Voorbeeld kan geven.Een deel van de middelen van de rijksoverheid-cao zal worden aangewend
voor competentiebeloning. Dat is toch iets anders dan prestatiebeloning? Ik
vraag het maar even voor het goede begrip. Competentiebeloning past volgens
ons bij een moderne werkgever, die bereid is te investeren in prestaties die
binnen een organisatie geleverd worden. Ook in de andere overlegsectoren zou
competentiebeloning, ingebed in hoogstaand human resource management, een
gewone zaak moeten worden. Hoe kijkt de minister verder aan tegen het ontslagrecht
in de collectieve sector? Is daar ruimte voor flexibilisering?Ook de omgeving waarin mensen werken, is van grote invloed op de aantrekkelijkheid
van een werkgever. De werkplek moet schoon en gezond zijn en het oog wil ook
wat. Daarnaast hebben nogal wat mensen in publieke dienst te maken met agressie.
Een goede werkgever treedt daar adequaat tegen op. Hoe beschermt de minister
van overheidspersoneel zijn "frontmanagers" achter het loket, in de klas en
op straat?De zelfbewuste overheid komt er niet vanzelf. Het zal uiteindelijk inspanning
vergen van tienduizenden mensen, maar het levert wel heel veel op. Een publieke
sector waar mensen op vertrouwen kunnen: daarmee staat of valt een veilige,
rechtvaardige samenleving. Mensen hebben, zoals politicoloog De Haan het in
zijn proefschrift uitdrukt, ook gewoon het recht dat dingen goed voor ze geregeld
worden. Onze taak in Den Haag is ervoor zorgen dat mensen als Kees Bont met
betrokkenheid en overtuiging hun werk kunnen blijven doen. De basis is gelegd,
het bouwen kan beginnen.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter. De komende twaalf minuten zal ik slechts tien punten aansnijden
die van belang zijn in dit begrotingsdebat. De begroting bevat ook niet veel
nieuws – althans niet voor Kamerleden – want veel onderwerpen
zijn in de afgelopen tijd al in behandeld in diverse overleggen met de regering.
Ik denk aan Volendam, het grotestedenbeleid, de politiemonitor en noem maar
op.Mijn eerste punt heeft betrekking op de overheid en de politie. In haar
verkiezingsprogramma kiest GroenLinks ook voor een uitdagende, sturende, klantvriendelijke
en democratische overheid. Ook in het PvdA-programma las ik kritische opmerkingen
over de doorgeslagen privatisering. Mevrouw Barth heeft zojuist ook een actieve
overheidsvisie ontvouwd. Ik las zelfs dat de voorzitter van de PvdA andere
partijen op dit punt zal beoordelen; zij mogen met de PvdA meedoen als deze
visie in het regeerakkoord komt.In het algemeen is er dus een positieve herwaardering van de overheid
op komst. De overheid is niet langer een probleem, maar is ook
mede probleemoplosser, samen met initiatieven van burgers. Je zou kunnen zeggen
dat het barre tijden zijn voor de aanhangers van de liberale utopie na de
rampen in Enschede en Volendam. Hoezo terugtredende overheid? Hoezo meer marktwerking?
Dit biedt perspectieven voor nieuwe coalities. Deelt de minister deze opvatting?
In het verleden heeft hij hierover wel opmerkingen gemaakt. Ik herinner mij
nog felle uithalen naar het CDA en toch doorgaan met de VVD. Zou dit dan toch
niet een punt zijn waarom een andere coalitie noodzakelijk is?Minister De Vries:De heer Pitstra mag mij alles vragen, maar wat bedoelt hij hiermee?De heer Pitstra (GroenLinks):Ik zie kansen voor nieuwe coalities als dit een belangrijk punt wordt
in nieuwe regeringsonderhandelingen. In het verleden was de minister hiervan
geen voorstander en had hij veel kritiek op het CDA, maar de VVD is toch niet
vooruit te branden in de overheidsvisie die wij als linkse mensen huldigen?De voorzitter:De minister vraagt zich volgens mij af wat dit met zijn begroting heeft
te maken.De heer Pitstra (GroenLinks):Een overheidsvisie lijkt mij erg belangrijk voor de begroting van Binnenlandse
Zaken. Bovendien kun je bij een begrotingsbehandeling nog wel eens een uitspraakje
aan een minister ontlokken.Er is veel gezegd over de nieuwe actieve overheid, maar de vraag is hoe
op dit moment de harde realiteit is. Bij de discussies over bijvoorbeeld de
politie dringt zich steeds meer de prangende vraag op welke concrete aansturinginstrumenten
de minister heeft om de politie te laten werken zoals wij dit op landelijk
niveau eigenlijk willen. Ik doel dan op de discussies over het feit dat agenten
teveel achter een bureau zitten, dat er nog steeds te weinig allochtonen bij
de politie werken en recent over de één miljoen dossiers waarmee
niets is gebeurd. Zullen wij over vijf of tien jaar nog steeds dezelfde discussies
voeren?Ik kom nu op mijn tweede punt: de BVD. Wij hebben kortgeleden een overleg
gevoerd over het jaarverslag van de BVD en wij vonden dit onbevredigend. Wanneer
kunnen de schriftelijke antwoorden tegemoet worden gezien? Wij vonden het
merkwaardig dat opeens werd gemeld dat er successen waren geboekt bij de EK
2000. Waarom stond dit niet in het jaarverslag? Daarvoor is het jaarverslag
toch bedoeld? Ik wil nu het volgende voorstel aan de minister doen, dat wil
zeggen een grote lijn neerzetten. Wordt het geen tijd een punt te zetten achter
de periode van de koude oorlog en de slachtoffers van die aan een oog blinde
dienst te compenseren? Aan alle Wilmannen. De recent aan het Rijksarchief
ter beschikking gestelde archieven hebben een paar wetenschappers weer een
dolkomische week bezorgd. Zij hebben hierover geschreven in kranten en ik
hoorde een amusante radio-uitzending. Dit schept een beeld van amateurisme
en sterke vooroordelen. Kennisname van die ter inzage gelegde dossiers –
een enkeling heeft ze alle vierhonderd gelezen – geeft hetzelfde beeld:
veel fouten en veel vooroordelen. Ik zal een klein voorbeeld geven van een
bekend PSP-Kamerlid. In zijn dossier staat dat de dienst geen contacten met
de Russische ambassade heeft kunnen vinden. Men vervolgt met de woorden: dat
weet hij kennelijk goed te verbergen. Dat is dezelfde logica als Bush nu hanteert.
Of je bent voor de Verenigde Staten of je bent voor de terrorist. Dat is natuurlijk
onzin, want er is altijd een derde weg. De fractie van GroenLinks is beter
in staat om een zakelijke discussie over de toekomst van die dienst te voeren
als deze ballast van de koude oorlog eens netjes zou worden opgeruimd; als
de hand in eigen boezem wordt gestoken; fouten worden toegegeven en zo nodig
excuses worden gemaakt.Minister De Vries:Weet de heer Pitstra wel zeker dat hij het nu niet over GroenLinks heeft
in plaats van over de BVD?De heer Pitstra (GroenLinks):Ik wil best namens GroenLinks de hand in eigen boezem steken, maar zolang
bestaan wij nog niet. Ik kan toch niet voor alle voorlopers van GroenLinks
verantwoordelijkheid nemen?Is deze minister bereid om de hand in eigen boezem te steken? Deze minister
heeft immers waarschijnlijk ook zelf een BVD-dossier, omdat hij een van de
eerste sociaal-democraten was die contact met de PLO, met terroristen, zocht.
Dit geeft toch wel aan wat een tijdsverspilling de BVD is geweest? Geef dat
nou eens gewoon toe. Dat zou de boel een beetje opruimen.Met de commissie-Van Rijn is eindelijk weer eens fors geïnvesteerd
in de kwaliteit van de overheid. Het eerste pakket is een goede stap. In de
volgende kabinetsperiode moet er dan ook zeker een tweede pakket-Van Rijn
komen. Deelt de minister de analyse van de Abva/Kabo dat er in de komende
periode totaal zo'n 10 mld gulden nodig is? Wordt eraan gedacht om de eis
van een dertiende maand in te willigen? Hoe wordt eigenlijk het principe achter
dit idee beoordeeld? Deelt de minister de opvatting dat verlenging van de
werkweek hoogstens een noodoplossing kan zijn en niet past in een langetermijnvisie,
omdat veel mensen juist meer vrije tijd willen en de huidige gejaagdheid in
het leven willen veranderen? Deze mensen willen een meer ontspannen en stressvrije
samenleving. Is het niet beter om te koersen op het opplussen van deeltijders?Kent de minister de kritiek van het onderzoeksinstituut AIAS op de analyse
van het rapport-Van Rijn? Dit instituut stelt dat de beloningsanalyse van
mannen niet geldt. Zij richten zich daarmee tegen de stelling dat de overheid
in het algemeen beter beloont. Dat geldt dus niet voor mannen, maar wel voor
vrouwen. Dat is bijzonder, want zij hebben dus een betere positie in de overheid
dan in de particuliere sector. Dat is natuurlijk mooi, maar wat is de reactie
van de minister op dat probleem met die mannen? Herkent hij deze kritiek op
de analyse?Ik kom nu te spreken over de rechtspositie van klokkenluiders. Wat is
de reactie van de minister op het artikel van Mark Bovens in Intermediair
van 13 september 2001, waarin gesteld wordt dat klokkenluiders in de huidige
regeling nog altijd vogelvrij zijn. Bovens stelt dat de huidige regels niet
zullen werken, omdat de klokkenluider met zijn probleem nu juist niet terecht
kan bij de ambtelijke hiërarchie. Deze regels zijn volgens hem juist
gericht op het onder de pet houden van de organisatie.De Engelse regeling die het mogelijk maakt om met een klacht naar de Rekenkamer
of de vaste commissie voor Financiën te gaan, zou beter
zijn. Is het niet te overwegen om een hardheidsclausule op te nemen, die het
mogelijk maakt om in sommige gevallen de interne hiërarchie te omzeilen?
Ik hoor graag een reactie van de minister. Hoe loopt deze regeling eigenlijk?
Hoe vaak is er gebruik van gemaakt en wanneer komt men met een tussentijdse
evaluatie?Tijdens mijn kennismakingsbezoek met onze fractie werd ik weer eens met
mijn neus gedrukt op de starre regels van de Aanwijzing externe contacten
rijksambtenaren. Eigenlijk mochten wij er helemaal niet zijn. Toen ik de regels
nog eens nauwkeurig bestuurde, bleek waar te zijn wat menig ambtenaar tegen
mij heeft gezegd. Op een studiedag of symposium hoor ik namelijk nog al eens
het volgende zeggen: weet je eigenlijk wel dat ik helemaal niet met jouw praten?
Vervolgens gebeurt dat natuurlijk wel.De fractie van GroenLinks in de Eerste Kamer heeft dit probleem een keer
aan de orde gesteld bij de algemene bschouwingen. De minister-president stelde
toen dat het allemaal niet zo'n vaart zou lopen, dat het zeker niet de bedoeling
was om al die contacten te verbieden en dat zeker niet alles via de minister
zou moeten lopen. De crux in het betoog van de minister-president was dat
er geen spelletjes met de minister gespeeld mogen worden en dat er geen draden
gespannen mogen worden. Dat begrijp en accepteer ik. Het wordt echter wel
tijd dat deze draconische regels – de minister moet ze nog maar eens
goed doorlezen – die niet gehandhaafd kunnen worden, gemoderniseerd
worden. Die modernisering moet komen in plaats van het huidige gedogen. Is
de minister hiertoe bereid?In het milieu- en veiligheidsbeleid is gedogen natuurlijk funest, maar
soms is het heel zinnig. Neem het Nederlandse drugsbeleid: hoe stelt de minister
zich dat voor zonder gedogen? Is de minister soms ook voor de legalisering
van softdrugs?Eindelijk is de beloofde notitie verschenen over de mannetjes of vrouwtjes
van buiten, de externe adviezen. Die notitie loopt niet over van ambitie om
dit verschijnsel in te dammen, hoewel het winst is dat erkend wordt dat het
voor de kwaliteit van het apparaat slecht kan zijn om juist interessante klussen
uit te besteden. Ik vrees voor de minister dat deze notitie voor de overzijde,
waar unaniem voor een GroenLinksmotie is gestemd, volstrekt onvoldoende is.
Daar wordt een actief beleid voorgestaan en mijn fractie wil dat ook. Is de
minister bereid om nader beleid, bijvoorbeeld een gedragscode, te ontwikkelen
om dit verschijnsel in te dammen zonder het onmogelijk te maken.Mijn volgende punt betreft de subsidie voor lokale afdelingen van partijen
en voor lokale partijen. Bij de behandeling van het wetsvoorstel zullen wij
daarop nader ingaan. Ik wil op dit moment even het principe aan de orde stellen.
Er bestaat op dit moment geen subsidie voor lokale partijen of voor afdelingen
van landelijke partijen. Voor de komende verkiezingen is waarschijnlijk niets
geregeld. De GroenLinksfractie acht dat echter wel gewenst, want ook de lokale
politiek verdient ondersteuning. Deelt de minister dit standpunt? Als hij
het niet deelt, kan hij dat dan toelichten?Wij hebben vorige week uitgebreid gesproken over de rechtspositie van
wethouders en raads- en statenleden; er gaapt een kloof tussen de opstelling
van de minister en die van de Kamer. De taxatie van de minister van tijdsbesteding
van raads- en statenleden is veel te laag. De beloning van raadsleden moet
omhoog, ook gelet op de verantwoordelijkheid, het tijdsbeslag en de zwaarte
van de functies. In een periode van pakweg vijf jaar moet de beloning omhoog
naar 20% van het wethouderschap. Ook de positie van statenleden moet verbeterd
worden. Mijn fractie is van mening dat een en ander niet gevonden moet worden
via de commissie-Van Rijn, maar uit een verhoging van het Gemeentefonds. Is
de minister bereid, deze krachtige wens van de Kamer te betrekken bij de komende
herfstnota of de voorjaarsnota? Het zou redelijk zijn om de verbeteringen
in te laten gaan na de volgende verkiezingen. Ook wethouders kunnen een stapje
erbij krijgen, in de richting van 90% van de burgemeester. Het accent kan
wat mijn fractie betreft liggen op de kleinere gemeenten. In grote gemeenten
wordt genoeg verdiend en die kunnen eigenlijk wel op de nullijn gesteld worden.
Zijn verschuivingen op dit punt wel eens overwogen? Uit onderzoek van de VNG blijkt dat er een redelijke sprong voorwaarts
is gemaakt in het extern klachtrecht bij gemeenten; 12% van de gemeenten heeft
geen enkele ombudsregeling en is daarmee ook niet bezig. Wat is de inzet van
de minister om dit percentage tot nul terug te brengen? Houdt hij de vinger
aan de pols bij de grote groep gemeenten die een extern klachtrecht in voorbereiding
hebben? Die voorbereiding kan immers een poos duren. Wat is de mening van
de minister over de gemeenten die geen onafhankelijk klachtrecht kennen maar
deze functie door raadsleden laten uitoefenen? Eigenlijk moeten wij daarvan
af, want dat is toch niet echt onafhankelijk. Uit het jaarverslag van de ombudsman
blijkt dat de grote klacht van burgers de massieve tijdsoverschrijding van
de overheid zelf is, terwijl de burgers zware sancties staan te wachten als
zij niet op tijd reageren. Dat kan echt niet langer. Is de minister bereid
om op korte termijn een systeem van boetes of dwangsommen in te voeren? Volgens
mijn informatie wordt dit punt niet geregeld in het rapport van de commissie-Scheltema
over de herziening van de AWB zoals de minister meedeelde in het debat over
het verslag van de ombudsman. Wat is de reactie van de minister op het idee
van de GroenLinksfractie dat slechts gemotiveerd van de adviezen van de ombudsman
mag worden afgeweken?In de begroting staat veel over ICT, maar de ambities van de overheid
zijn erg laag ten opzichte van de ambities die in de rapporten van de commissie-Docters
van Leeuwen en de commissie-Wallage zijn opgenomen. Deelt de minister dit
oordeel en wat gaat hij daaraan doen? Kan de doelstelling van 25% elektronische
dienstverlening in 2003 niet verdubbeld worden? Kunnen de pilots en de vele
lokale experimenten niet sneller in landelijk beleid worden omgezet? In de
ogen van mijn fractie ontbreekt tot nu toe een coherent beleidsprogramma.
Wat is de reactie van de minister op deze stelling?Paars heeft de bestuurlijke vernieuwing en integriteit van de overheid
centraal gesteld. Die integriteit kreeg overigens een rare wending met het
vertrek van minister Peper als gevolg van zijn eigen declaratiegedrag. Op
de bestuurlijke vernieuwing is Paars tekortgeschoten. Wat is er nu eigenlijk
goed vernieuwd? Het referendum kent veel te hoge drempels om goed van de grond
te komen. Zal de burgemeesterbenoeming met het referendumcompromis echt goed
werken? Een heldere visie op bestuurlijk Nederland ontbreekt. Alleen met herindeling
wordt stug en topdown doorgewerkt, waarbij het opvalt dat het heel lang duurt
voordat de monitors informatie opleveren. Mijn partij is in haar verkiezingsprogramma
erg kritisch met betrekking tot deze top-downprocessen. Vier jaar Paars op
het ministerie van BZK heeft onvoldoende opgeleverd. De aanzetten van de commissie-Van
Rijn, de reacties op de rampen en het dualismeproject zijn nog het meest positief
te noemen. De huidige minister zit er nog maar kort. Zijn neiging tot dualisme
is plezierig; hij maakt verschillen van mening duidelijk en de Kamer moet
het dan maar zeggen. Ik wijs in dit verband op de rechtspositie van raads-
en statenleden. Bij discussies over dualisme en BIBOB staat hij open voor
overleg en debat, en dat stelt mijn fractie op prijs. Hopelijk kan die houding
deze week in dit debat ook nog het nodige opleveren.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter. Ik heb even aan mevrouw Barth gevraagd wat zij precies bedoelt
met een decisief referendum. Ik begrijp dat het iets is waar wij beiden voor
zijn, namelijk een correctief wetgevingsreferendum en niet wat ik versta onder
een algemeen decisief referendum, waarbij je een onderwerp vrij ter beoordeling
aan burgers voorlegt en vraagt voor welke oplossing zij kiezen. Ik heb begrepen
dat dit niet de opzet van de PvdA-fractie is.Mevrouw Barth (PvdA):Ik vat samen wat de commissie-Biesheuvel indertijd geformuleerd heeft:
het decisief correctief wetgevingsreferendum. Dat staat in tegenstelling tot
het consultatief wetgevingsreferendum dat voor de zomer in de vorm van een
voorstel hier is aangenomen.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter. Hieruit blijkt hoe belangrijk het is dat je bij het bespreken
van onderwerpen uitgaat van dezelfde definities. Ik zal vandaag niet spreken over zaken die al op veel andere plaatsen
aan de orde zijn. Morgen wordt bijvoorbeeld een algemeen overleg gehouden
over terrorisme. Binnenkort hebben wij een wetgevingsoverleg over politie
en veiligheid. Verder zijn er diverse AO's over allerlei aanverwante onderwerpen.
Mijn collega Luchtenveld zal straks ingaan op onderwerpen als decentralisatie,
financiën, mensen naar de stembus krijgen, kandidaatstelling, politieke
functies aantrekkelijk maken, arbeidsmarkt en overheid, alsmede de kwestie-De
Milliano. Ik zal ingaan op de positie, de rol, de taakopvatting en het functioneren
van de overheid. Daarbij zal ik het niet zozeer hebben over de wat uitgekauwde
oude koeien van staatsrechtelijke vernieuwing, maar meer over ons streven
naar staatsrechtelijke helderheid, waarbij centraal de vraag staat: wie is
waarom, wanneer en in hoeverre aanspreekbaar en verantwoordelijk?Daaraan voorafgaand wil ik een opmerking maken naar aanleiding van wat
de groep-Marijnissen c.s. heeft gezegd over het verloren gaan van de Nederlandse
beschaving, omdat vooral de overheid het niet goed doet. Jammer is het dat
men niet meedoet aan dit debat. De analyse van de VVD is dat de Nederlandse
democratie fundamenteel wel degelijk goed in elkaar zit. Wij hebben een hoge
mate van democratische legitimatie van de directe democratie, wij hebben lage
drempels voor de deelname in de volksvertegenwoordiging en er is sprake van
een hoge participatiegraad van burgers en belangengroepen bij het openbaar
bestuur. Er is een vergaande controleerbaarheid en aanspreekbaarheid van besturen.
Er is bijna een risicoaansprakelijkheid. Wij hebben een weldadige, zo niet
soms overdadige rechtsbescherming van burgers en belangengroepen, terwijl
de media ons heel kritisch volgen van buitenaf. Wij willen dus niet meehuilen
met de wolven in het bos. Ik denk dat er veel landen zijn die een puntje kunnen
zuigen aan de kwaliteit van het Nederlands openbaar bestuur. Dit heeft overigens
het Sociaal en cultureel planbureau in 1998 al gezegd.Dit wil niet zeggen dat er geen knelpunten zijn. Ik wil vandaag op drie
punten ingaan, namelijk de gebrekkige transparantie bij veel overheidswerk
dat buiten de directe democratie omgaat, het paradox- en spagaatdenken over
de rol en de aansprakelijkheid van de overheid en het clustertje stroperigheid,
traagheid en gedoogbeleid. Ik zoek de oplossingen zoveel mogelijk in de inhoud
van de problemen en niet zozeer in procedures of verpakkingen zoals referenda,
kernkabinet, gekozen minister-president, districtenstelsel en burgemeestersbenoemingen,
maar ook niet in papieren zaken als veiligheid als sociaal grondrecht. Ik
denk dat wij meer hebben aan het creëren van staatsrechtelijke helderheid.
Daar hebben de burgers ook het meest aan.Ik wil beginnen met de rol en de aansprakelijkheid van de overheid. Ik
denk dat de overheid vaak nog steeds verkeert in een paradoxale spagaathouding.
Ik denk dat de analyses van Herman Tjeenk Willink en Bram Peper op dit punt
nog steeds onverkort gelden. Ik geef wat voorbeelden. Enerzijds vragen wij
als samenleving naar meer individualisering, mondigheid en vrijheid van burgers.
Anderzijds wordt naar de overheid gewezen als er iets misgaat. Een tweede
voorbeeld. De overheid moet meer marktgericht, ondernemender en minder bureaucratisch
worden, zo zegt men. Maar aan de andere kant eist men ook zorgvuldigheid en
zelfs foutloosheid. En als de politiek dit al niet doet, dan doet de rechter
het wel. En een derde voorbeeld is dat er gezegd wordt dat de overheid meer
moet delegeren en afstoten, terwijl zij aan de andere kant overal op zou moeten
kunnen worden aangesproken, zelfs op terreinen waarop zij weinig bevoegdheden
heeft.Deze analyse is volgens mij nog steeds actueel en tegen deze achtergrond
denk ik dat wij ons fundamenteel moeten herbezinnen op de rol en de aansprakelijkheid
van de overheid, politiek-bestuurlijk, civielrechtelijk – denk aan de
opkomende claimcultuur – en niet in de laatste plaats strafrechtelijk.
Ik zal dit zo dadelijk toelichten aan de hand van het "cascademodel", dat
de overheid zou kunnen gebruiken om te bepalen wat zij naar zich toe moet
trekken. Maar ik denk dat ook wij ons als volksvertegenwoordiging moeten afvragen,
welke rol wij hierin moeten spelen en of wij onze werkwijze misschien ook
af en toe moeten aanpassen. Ik heb hiertoe bij andere gelegenheden voorstellen
gedaan en ik heb er een artikel over in de NRC geschreven. Daarop
komen wij ongetwijfeld nog wel terug, maar ik weet niet of het verstandig
is om er met de regering over in debat te gaan.Hoe dan ook, Hans Dijkstal, mijn fractievoorzitter, heeft onlangs nog
gezegd dat de overheid geen jukebox moet zijn. Mevrouw Barth hoorde ik zojuist
tot mijn genoegen zeggen dat er geen situatie moet ontstaan waarin de burger
vraagt en de overheid draait. Ook dit heeft Hans Dijkstal gezegd, de overheid
moet geen zelfbedieningswarenhuis worden. En ik heb zelf bij het debat over
de Bijlmerramp gezegd dat de overheid geen stofzuiger voor alle maatschappelijke
ellende is. Wij moeten dus niet altijd alle verantwoordelijkheid op ons nemen
of die van burgers overnemen.Zo kom ik op het cascademodel, dat enigszins vergelijkbaar is met wat
de commissie-Sint een keer heeft gedaan. Ik denk dat het goed is om ons bij
elk onderwerp dat zich aandient, fundamenteel en trapsgewijs af te vragen
hoe de overheid het moet behandelen. De eerste basisvraag is of het probleem
überhaupt om bemoeienis van de overheid vraagt of dat het aan de samenleving
kan worden overgelaten. De tweede trap is de vraag of het verstandig is om
er enige wettelijke randvoorwaarden aan te verbinden, als wij iets aan de
burgers willen overlaten, bijvoorbeeld om sociaal onrecht te vermijden of
de natuur te beschermen. De derde trap is de vraag, welke overheid zich ermee
moet bemoeien, als het inderdaad om een taak voor de overheid gaat. Wij zouden
dan de voorkeur geven aan zoveel mogelijk decentralisatie, om de aanpak zo
dicht mogelijk bij de burger te brengen, en dan ook nog zonder curatele van
Den Haag. Als wij vinden dat er toch sprake is van een zaak van het Rijk,
laten wij dan uitgaan van een transparante opzet voor de verdeling van bevoegdheden,
verantwoordelijkheden en aansprakelijkheid, dus geen "mijn naam is haasstructuren".
Dit betekent dat de zaak zo dicht mogelijk bij de minister geregeld moet worden,
dus moet ze ondergebracht worden bij het departement of bij een agentschap
en moet er pas op de laatste plaats gedacht worden aan het op afstand zetten
van het bestuur of de directe democratie, zoals met zbo's of rechtspersonen
met een wettelijke taak (rwt's).De heer De Cloe (PvdA):Voorzitter. De heer Te Veldhuis pleit ervoor om alles zo dicht mogelijk
bij de burger, bij de gemeenten te brengen. Hoe past dit bij het streven van
de VVD om de OZB bij de gemeente weg te halen, terwijl die daar nu zelf invloed
op kan uitoefenen?De heer Te Veldhuis (VVD):De beleidsvrijheid op dit terrein is nu toch al behoorlijk ingekaderd;
mijn collega Luchtenveld zal hierop nog wat uitvoeriger ingaan. Wij denken
op deze manier veel bureaucratie en uitvoeringskosten te kunnen vermijden
en wij gaan ervan uit dat zo'n operatie voor de gemeenten inkomstenneutraal
zal verlopen, want ze zullen niet minder geld ontvangen. Maar er zal wel sprake
zijn van een aanmerkelijke lastenverlichting voor burgers. In ons verkiezingsprogramma
staat dat particulieren in totaal 3,5 mld gulden en bedrijven 2 mld gulden
minder zullen behoeven te betalen. Dat is toch op zichzelf de moeite waard,
naast het vermijden van bureaucratie.De heer De Cloe (PvdA):Maar uitgaande van dat cascademodel moet je er wel bij zeggen dat gemeenten
nu binnen bepaalde marges invloed kunnen uitoefenen op de opbrengst van de
OZB. Als je de OZB centraal regelt, ga je de zaak uniformeren.De heer Te Veldhuis (VVD):Soms moet je kiezen tussen decentralisatie en deregulering. Dit is een
aanmerkelijke vorm van deregulering, waarvoor u zelf zojuist ook een pleidooi
hebt gehouden.De heer De Cloe (PvdA):Maar dit is dus een voorbeeld dat niet bij het cascademodel past.De heer Te Veldhuis (VVD):Zeker wel. Wij reguleren in Den Haag wel meer zaken. Met de Gemeentewet
hebben wij bijna alles voor de gemeente geregeld of de randvoorwaarden aangegeven.
Op dit punt zie ik echter alleen maar voordelen van een centrale regeling.
Iedereen wordt er beter van.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter. Ik begrijp dit niet helemaal. De opbrengst van de OZB is ongeveer
5 mld gulden. De heer Te Veldhuis komt met een lastenverlichting van ook ongeveer
5 mld gulden, maar de gemeentebesturen gaan er niet op achteruit. Voor hen
is de operatie budgettair neutraal. Waar haalt hij dat vandaan?De heer Te Veldhuis (VVD):Dan moet ik ons verkiezingsprogramma gaan uitleggen. Dat is vanmiddag
gepresenteerd.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat hoeft u niet te doen. Zegt u maar waar u die 5 mld gulden vandaan
haalt.De heer Te Veldhuis (VVD):Ik zei dat ik daarvoor ons verkiezingsprogramma moet uitleggen. Daarin
staat een pakket aangegeven met lastenverlichting, ombuigingen en nieuwe maatregelen,
zodat een nieuwe financiële invalshoek kan worden gekozen. Bij de maatregelen
past ook het overbrengen van 5 mld gulden naar de gemeenten via het Gemeentefonds.
Die 5,5 mld gulden hoeft dan niet meer opgehoest te worden via de OZB. Dat
zal de lijn worden.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat snap ik, maar die 5,5 mld gulden die via het Gemeentefonds naar de
gemeenten gaat, moet toch ergens vandaan komen. Waar haalt u dat bedrag vandaan?De heer Te Veldhuis (VVD):Leest u daar dan ons verkiezingsprogramma voor.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat vind ik een flutantwoord. U moet kunnen aangeven waar u die 5,5 mld
gulden vandaan haalt. U kunt hier toch niet met droge ogen vertellen dat u
5,5 mld gulden bezuinigt, dat de OZB gerecentraliseerd wordt, dat de gemeenten
hetzelfde krijgen als nu en dat u niet weet waar de dekking voor die 5,5 mld
gulden vandaan komt.De heer Te Veldhuis (VVD):Dat kan ik u zeker wel vertellen, maar dan moet de voorzitter mij even
de gelegenheid gegeven het pakketje erbij te halen. Dan zal ik u dat precies
uitleggen. Dan krijgt u ook het precieze verhaal, niet even een opmerking
uit de losse pols. Als u alles dus precies wilt weten en de voorzitter het
goed vindt, haal ik het pakketje er even bij en dan zal ik u
vertellen hoe het zit.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter. Ik begrijp dat de heer Te Veldhuis niet meteen kan vertellen
hoe het zit. Dat is helder. Het punt is dat hij met 5,5 mld gulden gaat schuiven,
maar op de een of andere manier moet er toch dekking gevonden worden.De voorzitter:De heer Te Veldhuis haalt nu zijn pakketje op. Dat lijkt mij zeer adequaat.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter. Ons verkiezingsprogramma is vanmiddag gepresenteerd. Dus ik
heb het nog niet helemaal uit mijn hoofd kunnen leren. Ik zal nu zeggen welke
getallen gelden. Er wordt voorgesteld 10,5 mld gulden te halen uit de ombuiging
in de collectieve sector. Met de fiscale herschikking, die is onderverdeeld
in allerlei posten, wordt 4,85 mld gulden gerealiseerd. Dan wordt er nog ruimte
gevonden in de economische groei van 2,25%. Dat bij elkaar opgeteld levert
een totaal beschikbare ruimte op van 22,25 mld gulden. Daarmee wordt een aantal
investeringen en lastenverlichtingen gerealiseerd. Bij dat pakket past o.a.
het verhaal dat ik zojuist heb verteld.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik vind dit prachtig. Ik hoorde dat u tien komma zoveel miljard gaat ombuigen.
Ombuigen is gewoon een ander woord voor bezuinigen.De voorzitter:Laten wij nu wel even bij de begroting voor Binnenlandse Zaken blijven.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Maar dit betekent dat ergens het geld vandaan moet komen. De heer Te Veldhuis
heeft mij niet duidelijk gemaakt waar dat vandaan komt. Blijft gelden dat
als je de gemeenten hetzelfde wilt laten doen als wat zij nu doen, het geld
van de OZB linksom of rechtsom op tafel moet komen. Daarop heeft de heer Te
Veldhuis niet gereageerd. Hoe je het ook wendt of keert, je kunt niet en recentraliseren
en bezuinigen én tegelijkertijd zeggen dat de operatie budgettair neutraal
verloopt. Dat klopt niet.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter. Ik verwijs mevrouw Van der Hoeven toch maar naar het complete
financiële overzicht, waarmee een vijftal grote categorieën bij
elkaar zijn gebracht hetgeen per saldo het bedrag oplevert wat via de OZB
niet meer geheven hoeft te worden. Dat plan gaat rond, dat wil zeggen: het
zit financieel goed in elkaar.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter. Realiseert de heer Te Veldhuis zich dat van een dergelijke
verandering in de financiële structuur een uitermate grote denivellerende
werking uitgaat? De mensen in de duurdere huizen betalen meer OZB. Dat systeem
wordt met het voorstel van de heer Te Veldhuis afgeschaft.De heer Te Veldhuis (VVD):Ook dat is niet waar. Het programma is doorgerekend en daarbij bleek dat
de OZB voor praktisch alle huizen ongeveer gelijk blijft. Er zal een verschil
kunnen zijn van een paar gulden, maar per saldo loopt alles rond.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Maar hebt u dan geen foute berekening gemaakt?De voorzitter:Nee, mevrouw Scheltema, ik stel toch voor om niet het verkiezingsprogramma
van de VVD door te nemen, maar te blijven bij de begroting voor Binnenlandse
Zaken.De heer Te Veldhuis (VVD):Dat vind ik wel jammer, voorzitter, want ik had een heleboel willen vertellen.De voorzitter:Ik wijs u erop dat u er zelf over begonnen bent en dat u dan dus ook vragen
kunt verwachten. Ik verzoek u om nu door te gaan met uw betoog over de begroting.De heer Te Veldhuis (VVD):Ik plaats wel graag een rectificatie. Ik ben hier namelijk niet over begonnen;
mij werd bij interruptie gevraagd hoe dit past in het decentralisatievoorstel.De voorzitter:Ik ga het niet herhalen. U weet zelf heel goed wat de aanleiding voor
de eerste interruptie op dit terrein was.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter. Ik heb gezegd dat wij graag een cascademodel, vergelijkbaar
met het model van de commissie-Sint, willen toepassen. Ik wil dit nog op een
paar puntjes toelichten. Ten eerste zien wij een knelpunt in de gebrekkige
transparantie en doorzichtigheid. Naast de circa 300 mld gulden die per jaar
in de rijksbegroting omgaat, gaat er in het naastliggende overheidsterrein
van zbo's en rwt's (rechtspersonen met een wettelijke taak) nog ongeveer hetzelfde
bedrag om. Het gaat daarbij om zo'n 3700 organen. Het geld dat daarin omgaat,
is voor een flink deel publiek geld. Naar ons gevoel moet dit ook publiek
worden geïnd en besteed en moet daarop ook publieke controle plaatsvinden.
Verder moet daar afdoende publieke verantwoordelijkheid over worden afgelegd,
vooral ministeriële verantwoordelijkheid. Bij zbo's en rwt's zien wij
echter vaak weinig of geen democratische legitimatie en publieke controle
en ook nauwelijks publieke verantwoording. Daar komt nog bij dat de ministeriële
verantwoordelijkheid hiervoor ook vaak niet 100% is. Kortom, in dit licht
vinden wij dat wij dit soort instellingen principieel en fundamenteel moeten
evalueren en heroriënteren. Dat kan via agentschappen en privatiseringen.
Op die manier krijg je in ieder geval meer transparantie en meer staatsrechtelijke
helderheid en zuiverheid. Zbo's en rwt's kunnen nu leiden tot een "mijn naam
is haasdemocratie". Wij zullen daar bij de bespreking van de kaderwet ongetwijfeld
nog veel uitvoeriger op terugkomen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Betekent dit dat de heer Te Veldhuis met mij van mening is dat de mogelijkheden
die de Kaderwet ZBO biedt om een sanering door te voeren, ook bij de bestaande
zbo's, ter hand moeten worden genomen?De heer Te Veldhuis (VVD):Ik vind dat wij fundamenteel moeten doorlichten wie nog voor een dergelijk
instituut in aanmerking kan blijven komen. Dat kan bijvoorbeeld gelden voor
de Kiesraad of De Nederlandsche Bank. Wij zijn echter bepaald niet gelukkig
met de wildgroei die heeft plaatsgevonden naar zo'n 3700 organisaties die
ver van de directe democratie afstaan.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dan denk ik dat wij gezamenlijk een heel leuk amendement kunnen indienen.De heer Te Veldhuis (VVD):Misschien wel meer dan een!Een ander punt in dit kader betreft de juridisering en de stroperigheid.
Op wetgevingsgebied is het beeld namelijk ook niet altijd rooskleurig. Zo
is er vaak sprake van zeer gedetailleerde wetgeving. Verder zijn regels soms
onderling tegenstrijdig, dan weer zijn zij verkokerd of verknipt. Ook is de
coördinatie niet altijd optimaal, ook niet in het parlement. Dat iedereen
geacht wordt om de wet te kennen, is trouwens echt een fictie. Niemand kent
de wet meer, al mag je je er bij de rechter niet op beroepen dat je die niet
kent. Als gevolg van een en ander is wetgeving vaak moeilijk te handhaven
en is zij niet altijd uitvoerbaar of werkbaar. Er wordt veel gedoogd. Handhaven
kan zelfs tot onredelijkheid leiden. Ook gaat de slagvaardigheid van de overheid
hierdoor vaak verloren, waardoor het beeld van een krachteloze overheid ontstaat.
Verder wordt de toepassing van wetgeving vaak in handen van rechters gelegd.
Er is zelfs sprake van de opkomst van een paradijs voor advocaten. Wij zijn
dan ook van mening dat wij ons fundamenteel moeten bezinnen op een verbetering
van de kwaliteit en de kwantiteit van de regelgeving, o.a. via het cascademodel.
Er behoeft ook niet meer wetgeving te komen, maar wel betere wetgeving. De
wetgevingskwaliteit van regering en Kamer zou verbeterd moeten worden. Verder
moet er gestreefd worden naar snellere procedures, minder bureaucratie, afschaffing
van de actio popularis en een systeem van projectwetgeving of eenbesluitwetgeving.Als de wetgeving goed is, is het uitgangspunt: niet gedogen. Je moet dan
dus streng handhaven. Er kunnen zich natuurlijk toch situaties voordoen waarin
gedogen onvermijdelijk of aanvaardbaar is. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als
opstapje naar wetswijziging. Dan is er sprake van anticiperend gedogen. Het
kan ook gebeuren, als er kennelijk sprake is van onredelijkheid. Zo kan gedoogd
worden dat de geluidsnormen worden overschreden, als er een traumahelikopter
ingezet moet worden om een leven te redden. Als er wordt gedoogd, moet dat
wel transparant gebeuren, het liefst via een beschikking. Er kunnen namelijk
burgers in hun belangen worden geschaad. Als dat gebeurt, moet hun rechtsbescherming
worden geboden. Er moet hoe dan ook goede controle zijn op het handhaven en
gedogen, met name door die instantie die de regel zelf heeft gemaakt.De heer Luchtenveld (VVD):Mevrouw de voorzitter. De VVD-fractie wil graag in het kader van deze
begrotingsbehandeling ingaan op de kabinetsreactie op het advies van de Raad
voor het openbaar bestuur en de Raad voor de financiële verhoudingen
inzake de decentralisatie. De kabinetsreactie die wij hebben gekregen, willen
wij van een aantal kanttekeningen voorzien.De VVD is al jaren pleitbezorger van de decentralisatie. In wezen zijn
wij het niet eens met het kabinet dat die term eigenlijk aan herijking toe
is. Integendeel, wij zouden nog steeds graag het uitgangspunt van decentralisatie
hoog in het vaandel houden. Wij willen dat er meer voor gewaakt wordt dat
bij het interactief besturen, wat erg omarmd wordt, waarbij men met zeer veel
partners aan tafel zit, mistige compromissen worden gesloten waarvoor niemand
zich echt verantwoordelijk voelt. Overleg is goed, maar de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen verschillende overheden moet wel duidelijk zijn. De democratische controle
wordt anders diffuus. Bij decentralisatie hoort ook de overdracht van financiële
middelen. Om een voorbeeld te noemen van wat wij niet willen, citeer ik een
zin uit de kabinetsreactie. Die luidt:"Laat de bij een interbestuurlijke samenwerking betrokken overheden zelf,
in een goed geregisseerd proces van interactie via coproductie, de normen
en indicatoren aangeven waarop zij via monitoring willen worden gevolgd en
afgerekend."Als de burger dat nog begrijpt, begrijp ik het ook. Het is in ieder geval
een erg lastig proces, met heel veel monitoring en coproductie. Wat ons betreft
wordt het daardoor veel te mistig.De heer De Cloe (PvdA):Voorzitter. Ik hoor de heer Luchtenveld zeggen dat zijn fractie decentralisatie
hoog in het vaandel heeft en dat daar de nodige middelen bij horen. Indertijd
is de huisvesting naar de gemeenten gedecentraliseerd, maar met een forse
korting; een efficiencyoperatie die neerkwam op een korting van 10%. Vindt
de heer Luchtenveld dat er nu gerepareerd moet worden, dat de gemeenten alsnog
recht hebben op dat geld? Bedoelt hij dat met de overdracht van middelen?De heer Luchtenveld (VVD):Wij zijn er in het algemeen niet voor om bij een decentralisatie allerlei
efficiencykortingen in te boeken. De heer De Cloe weet heel goed dat de decentralisatie
van de huisvesting naar de gemeenten indertijd is gebeurd in het kader van
een geheel andere situatie van de overheidsfinanciën dan thans aan de
orde is. Wij hebben daar toen wel kritische kanttekeningen bij geplaatst.
Wij vinden dat het aantoonbaar goedkoper moet kunnen, omdat een andere organisatievorm
wordt gekozen. Het is echter niet goed om zo maar als efficiencykorting een
bezuiniging mee te decentraliseren. Daar hebben wij ons altijd tegen verzet.
Het is zeker goed als daar heel kritisch naar wordt gekeken. Wij zijn niet
voornemens dat uitgangspunt steeds te onderschrijven in de toekomst. Wij willen
graag dat het geld meegaat naar het overheidsorgaan dat de taak het beste
kan uitoefenen.De heer De Cloe (PvdA):Heeft de heer Luchtenveld enig idee of de gemeenten het goed doen met
de huisvesting van onderwijs?De heer Luchtenveld (VVD):Wij weten dat er een aantal knelpunten zijn en die zijn regelmatig aan
de orde geweest in overleggen rondom het Gemeentefonds. Het voert erg ver
om daar nu diep op in te gaan. In het algemeen vinden wij dat de gemeente
voldoende geld moet krijgen om kwaliteit te leveren. De heer De Cloe weet
ook dat er sprake is van een aantal extra impulsen in het onderwijs, bijvoorbeeld
geld voor schonere schoolgebouwen.Voorzitter. Ik ga verder met de financiën van de decentrale overheden.
Ik wil nog eens herhalen dat wij geen enkele behoefte hebben aan wijziging
van de afspraak "samen de trap op en samen de trap af". Daarmee bedoelen wij
dat wij graag zien dat gemeenten meeprofiteren van meevallers. Als het Rijk
meer investeert, kan ook de gemeente meer investeren. En andersom, als er
moet worden bezuinigd, moeten gemeenten en provincies, met een
vooraankondiging, daarin meedelen. Wij hebben er geen enkele behoefte aan
om de verdeelsleutels van Gemeentefonds en Provinciefonds te veranderen, bijvoorbeeld
naar aanleiding van vermogensposities van gemeenten en provincies, ook niet
als zij bijvoorbeeld aandelen in energiebedrijven te gelde maken.Voorzitter. Dan het grote geld dat omgaat bij de begroting van Binnenlandse
Zaken en de stukken die daarbij aan de orde zijn. In dit verband noem ik de
Trendnota arbeidszaken overheid 2002. Daar zit echt groot geld in. Voor de
collectieve sector wordt op basis van de zogenoemde Van Rijngelden tot 2004
1,8 mld euro uitgetrokken. Dat is bepaald geen klein bedrag. Het verbaast
ons dat er bij deze begrotingsbehandeling minder aandacht voor is dan er aanvankelijk
was. Er is vorig jaar uitvoerig over gesproken bij de algemene beschouwingen
en bij de begroting van Binnenlandse Zaken. Het wordt wel genoemd maar er
wordt niet kritisch gekeken naar de wijze waarop het geld neerdaalt in de
verschillende sectoren en welke prioriteiten worden gesteld. Wij zouden graag
zien dat wordt aangetoond dat het geld terechtkomt bij de knelpunten die wij
met zijn allen hebben geconstateerd bij het rapport. Dat hoort bij de parlementaire
verantwoording. Komt het geld inderdaad terecht bij de hoger opgeleiden, waar
de meeste vacatures openstonden? Er wordt vaak verwezen naar onderhandelingen
die nog moeten komen en er wordt zelfs gemeld dat de effectiviteit in 2002
waarschijnlijk nog niet kan worden gemeten. Komt het geld terecht waar het
terecht moet komen? Of wordt er onder druk van de bonden toch weer veel collectief
versleuteld in de algemene arbeidsvoorwaardenverbetering en in het begin van
het opbouwen naar een dertiende maand? Kan de minister hier nader op ingaan?Voorzitter. Ik ga van het grote geld naar het kleinere geld. Ik kom dan
weer bij de rechtspositie van de politieke ambtsdragers. Als je de bedragen
met elkaar vergelijkt, dan gaat het om een veel kleinere omvang. We hebben
het dan over enkele miljoenen euro's in plaats van over 1,8 mld euro. Financieel
kan het nooit een probleem zijn. De vraag is of je het wilt. De Kamer heeft
vorig jaar uitgesproken op hoofdlijnen dat zij voor alle ambtsdragers op decentraal
niveau – gemeenteraadsleden, wethouders, statenleden en gedeputeerden –
een verbetering zou willen.De heer De Cloe (PvdA):Noemt u ook gedeputeerden?De heer Luchtenveld (VVD):Ik zei dat de Kamer vorig jaar bij motie heeft uitgesproken dat zij een
verbetering van rechtspositie op decentraal niveau zou willen. Vervolgens
is er een nadere discussie gekomen over wat wel en wat niet zou moeten gebeuren.
Het gaat erom wat er op dit moment moet gebeuren. Wij hebben daar vorige week
een zoveelste overleg over gehad. Na de eerste stap die gezet is voor de wethouders,
blijkt op onderdelen verder nog steeds weinig te gebeuren. Er gebeurt voor
raadsleden nog niets in de visie van de minister op het vlak van de salariëring,
wel op het vlak van de secundaire arbeidsvoorwaarden. Er is nog steeds geen
niveau van 90% voor de wethouders en de invoeringsdatum is een punt van discussie.
Er wordt verder gezegd dat de honorering van de statenleden niet omhoog zou
moeten, hoewel daar in 2003 wel een budget voor is, als de staten verkleind
worden.Voorzitter. Wij zouden graag zien dat de minister op zijn minst de Kamer
tegemoetkomt. Wat de Kamer wil is duidelijk, hoewel de opvattingen op sommige
punten – de heer De Cloe noemde gedeputeerden – soms uiteenlopen.
Over een groot aantal onderdelen heeft de Kamer echter duidelijke taal gesproken.
Er moet iets gebeuren voor de raadsleden. Dat kan eventueel gefaseerd in stappen
gebeuren. Er moet iets gebeuren voor de wethouders. Dat moet meer zijn dan
de minister heeft geboden. Dat zou per 1 januari 2001 in moeten gaan. Er zou
dan in ieder geval een eerste stap gezet moeten worden. Wij vragen de minister
nog een keer waar het denken dat hij in het weekend zou doen, toe heeft geleid.
Is hij bereid de Kamer verder tegemoet te komen? Mevrouw Van der Hoeven zei
al dat wij anders op dat punt met meerdere fracties een amendement zullen
voorbereiden en indienen.Minister De Vries:Ik las in de krant dat u mij niets meer wilde vragen.De heer Luchtenveld (VVD):Ik kan mij voorstellen dat u dat zo interpreteert. Ik heb gezegd dat ik
geen zin heb om alle argumenten nog eens over te doen. Deze zijn al gewisseld.
U heeft vorige week aangekondigd dat u nog na zou denken in het weekend. Ik
vraag of dat nadenken tot iets heeft geleid. Het is duidelijk dat de Kamer
nu graag zaken wil doen en geen behoefte heeft aan verdere uitschuifpartijen.De heer De Cloe (PvdA):Voorzitter. Even voor alle duidelijkheid, voordat er misverstanden ontstaan
over wat de heer Luchtenveld zei. Er wordt in de Kamer onderling ook nog nagedacht.
De PvdA vindt dat er een deel bestemd moet worden voor de gemeenteraadsactiviteiten.
Als de heer Luchtenveld komt met andere voorstellen die betrekking hebben
op de gedeputeerden of de commissarissen, mag hij zijn gang gaan. Ik heb het
echter over een ander onderdeel.De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Ik zei al dat er her en der verschillend over wordt gedacht
hoe breed het pakket zou moeten zijn. Ik heb gewezen naar de motie die vorig
jaar is aangenomen. Deze was heel breed. Ik heb gezegd dat we ons nu met name
willen concentreren op een verhoging voor de wethouders naar 90% van de raadsledenvergoeding,
dat we een eerste stap willen maken naar een verbetering anders dan alleen
de prijscompensatie. We zouden verder graag willen dat het pakket voor de
gemeenteraden per 1 januari ingaat.De rechtspositie moet worden verbeterd met het oog op verbetering van
de kwaliteit van het openbaar bestuur. In dat kader willen wij ook een verbetering
van de arbeidsvoorwaarden bij de overheid. In dat kader hechten wij er ook
zeer aan dat de komende verkiezingen wervend zijn voor de burger. Er zijn
in de begroting een aantal maatregelen opgesomd om de kiezer naar de stembus
te krijgen. Dat is een belangrijke zaak waar wij graag veel aandacht aan willen
geven.Kan de minister nog eens uiteenzetten welke activiteiten er worden ondernomen
om de kiezer naar de stembus te krijgen? Wij hadden graag gezien dat elektronisch stemmen mogelijk zou zijn, maar dat is helaas erg vertraagd. Er komt
pas in 2003 een proef. Er worden nu allerlei opkomstbevorderende maatregelen
voorbereid. Heeft de minister er vertrouwen in dat de opkomstpercentages fors
zullen oplopen door de acties die in de begroting worden aangekondigd? Kan
dan worden volstaan met specifiek op doelgroepen, zoals allochtonen of lagere
inkomens, gerichte acties? Moet er niet een bredere campagne zijn, gericht
op alle burgers? Wij willen een beetje af van het doelgroepenbeleid.Er is overleg geweest met de CDA-fractie, eigenlijk al sinds De Milliano
bijna terugkeerde in de Kamer, nadat hij de CDA-fractie had verlaten, maar
het is veel breder. Niet alleen op nationaal niveau, maar ook op decentraal
niveau zien wij hand over hand toenemen dat iemand op een lijst binnenkomt
en zich vervolgens afscheidt van een partij. Bij de Partij van de Arbeid heeft
zich dat voorgedaan bij de provinciale staten van Utrecht. Dat komt bij alle
partijen voor. Bij de VVD zijn er voorbeelden op gemeentelijk niveau. Wij
willen ter discussie stellen of dat een wenselijke zaak is en of hier een
rol ligt voor de wetgever.Wat is het geval? Als er verkiezingen zijn, kan iemand ervoor kiezen om
met een eigen lijst te komen, met alleen een nummer of zijn eigen persoon,
zonder een programma aan te bieden. Als iemand wordt gekozen op een lijst,
met een drie-eenheid van een lijst met een naam erboven, waarbij ervoor wordt
getekend dat je met die lijst op een bepaalde kieslijst wilt staan, met daarbij
een programma dat wordt ondertekend, onderschreven en uitgedragen, is het
toch heel vreemd dat het mandaat zonder tussenkomst van de kiezer opeens kan
veranderen, omdat iemand zich niet meer thuisvoelt in die partij en zich met
verlaten van het programma aansluit bij een andere fractie, zodat hij de verkiezingsuitslag
achteraf alsnog beïnvloedt? Wij denken dat er nog eens goed over nagedacht
moet worden of de wetgever niet in actie moet komen om dat onmogelijk te maken.De heer De Cloe (PvdA):Er is daarnet een voorbeeld genoemd door mevrouw Van der Hoeven of de
heer Te Veldhuis. Als iemand uit een bepaalde fractie stapt, kan dat niet,
is de bedoeling. Ik zie ook wel voorbeelden dat iemand van een bepaalde partij
lid wordt van een grote landelijke partij, zoals de VVD of het CDA. Mag zo
iemand ook niet binnenkomen?De heer Luchtenveld (VVD):Wij willen meer waarde toekennen aan hoe men een verkiezing ingaat. Men
gaat een verkiezing in op eigen titel of op een lijst, met een programma en
een naam erboven. Als je staat voor een partij, met een programma en een naam,
is dat je aanbod aan de kiezer. Die drie-eenheid zou je eigenlijk niet moeten
kunnen verbreken door te zeggen dat het programma en de naam waarvoor je bent
gekozen, er niet meer toe doen. Als Pietje is gekozen, blijft hij rustig zitten,
desnoods in een andere fractie of op een andere plek, omdat hij gewoon volksvertegenwoordiger
wil blijven. Wij vinden dat ter discussie moet worden gesteld of dat zomaar
kan, zonder de kiezer te raadplegen. Is dat de bedoeling van de kiezer geweest?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik vind het goed dat er wordt nagedacht, maar de vraag is of met een aanpassing
in de voorgestelde richting het systeem wordt doorbroken dat mensen à
titre personnel op een lijst worden gekozen en daarvoor staan. Met een voorkeurstem
kun je uit de onderste regionen van de lijst naar boven worden gehaald. Dat
is ook al haast in strijd met de bedoeling van die lijst, maar dat laten wij
wel toe. Wilt u dat ook aanpakken?De heer Luchtenveld (VVD):Ik wil er best iets van zeggen. De voorkeurstem wordt inderdaad vaak als
argument gebruikt, maar tegenwoordig is nog maar een kwart van de kiesdeler
nodig om met voorkeurstemmen gekozen te worden. Als iemand met een eigen lijst
komt, heeft hij veel meer stemmen nodig om de kiesdeler te halen om in een
vertegenwoordigend lichaam te komen. Alleen bij heel veel stemmen kan dit
een rol spelen, maar dan nog. Een kiezer die een voorkeurstem uitbrengt, stemt
weliswaar op een bepaalde persoon, maar dat is een persoon die op een lijst
staat met een programma. Er kan wel worden gesteld dat de bedoeling van de
kiezer is geweest om hoe dan ook een persoon in de Kamer, in de gemeenteraad
of in provinciale staten te krijgen, het maakt niet uit met welk programma,
maar je kunt net zo goed of misschien zelfs beter verdedigen dat die voorkeurstem
is gegeven om iemand in een fractie van een partij een bepaalde rol toe te
dichten. Men kan een bepaalde regionale voorkeur hebben of men kan willen
dat een bepaalde kritische geest hogerop komt in een fractie, maar het is
nooit de bedoeling geweest dat zo iemand op eigen titel, zonder raadpleging
van de kiezer, weggaat. Hij mag best overstappen, maar dan met raadpleging
van de kiezer, dus na de volgende verkiezingen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Is het nu uw enige bedoeling om iemand te straffen die uit een partij
stapt? Of mag iemand die wel bij de partij blijft maar die zijn zetel ter
beschikking stelt, ook nooit meer terugkomen? Wilt u die ook treffen?De heer Luchtenveld (VVD):Iemand mag best terugkomen. Ik spreek niet over "nooit meer terugkomen".
Wij willen discussiëren over de vraag of het wel netjes is als iemand
zonder naar de kiezer terug te gaan, zegt: ik had een toegangskaartje namens
die club, maar het komt mij nu eigenlijk achteraf beter uit als ik een eigen
toegangskaartje heb of een toegangskaartje namens een andere club. Dat zouden
wij ter discussie willen stellen. Het fenomeen neemt hand over hand toe. Men
sluit zich aan bij gevormde lokale groeperingen of men gaat op eigen titel
verder.Natuurlijk vergt een eventuele wijziging een zorgvuldig wetgevingsproces.
Dat begrijpen wij ook. Het leidt tot wijziging van de Kieswet en wellicht
moeten zelfs aspecten van de Grondwet daarin worden betrokken. Maar wij willen
die discussie wel voeren. Wij roepen ertoe op om die te voeren, want wij denken
dat het belangrijk is dat de uitspraak van de kiezer duidelijker vertaald
wordt, ook al omdat het zeteltal zomaar kan wijzigen doordat iemand opeens
een andere koers gaat varen.De heer Van den Berg (SGP):Ik herken het probleem. Ik vind het goed dat erover gesproken wordt, hoewel
het in onze achterban gelukkig niet zoveel voorkomt als kennelijk
bij enkele andere partijen het geval is. Onze behoefte is dus ook weer niet
zo vreselijk groot. Mijn vraag is de volgende. Heeft dit probleem ook niet
te maken met iets veel breders, met überhaupt de positie van de politieke
partijen in ons staatsrecht? Die zijn eigenlijk een beetje vreemde eend in
de bijt. Onze Grondwet spreekt er niet over. Wij hebben eigenlijk geen staatsrechtelijke
regelingen met betrekking tot politieke partijen. Die bestaan merkwaardigerwijze
alleen ten aanzien van subsidiëring. Zou je dan niet de hele positie
van de politieke partijen in het staatsrecht aan de orde moeten stellen?De heer Luchtenveld (VVD):Ik denk dat het inderdaad daartoe zou kunnen leiden. Het is in ieder geval
een eerste stap om meer waarde te hechten aan de inhoud dan aan de persoon.
Nu staan de personen heel erg voorop. Hoe belangrijk personen in televisiedebatten
en dergelijke voorverkiezingen ook zijn, de inhoud is uiteindelijk toch belangrijker.
Er wordt gekozen voor een bepaald programma. Als men dat uitdraagt, dan moet
men daar als volksvertegenwoordiger ook de vier jaar mee uitdienen. Dan moet
men niet tussentijds zomaar kunnen zeggen: dat programma spreekt mij niet
meer zo aan, mijn collega's spreken mij niet meer aan of ik kan mij niet meer
in de politieke lijn van de fractie vinden, dus ga ik maar op eigen titel
verder. Eigenlijk was dat kamerbreed ook de reactie toen de kwestie-De Milliano
aan de orde was. Iedereen reageerde toen in die trant. Nu hier geen concreet
geval voorligt maar wel op lokaal niveau, laten wij de Kieswet ongewijzigd.
Dat willen wij ter discussie stellen.De heer De Cloe (PvdA):Voorzitter. De heer Luchtenveld heeft ons opgeroepen om mee te denken.
Dat wil ik best doen. Ik wil hem een vraag voorleggen die hij wellicht bij
zijn verdere uitwerking kan meenemen. Het is ook mogelijk dat een bepaalde
fractie een lastig lid liever kwijt wil. Dan zegt de fractie dat zo iemand
eruit moet. Dan is zij hem daarna ook kwijt als volksvertegenwoordiger, want
dat is dan ook de bedoeling. Is het niet te verwachten dat je dat misschien
ook in de hand werkt?De heer Luchtenveld (VVD):Daar moet je natuurlijk de grenzen van aangeven. Het mag natuurlijk niet
zo zijn dat een kritische geest wordt gesmoord. Er moet heel goed worden bekeken
hoe dat in de wetgeving wordt verwoord. Als iemand zelf de stap neemt om een
fractie of een partij te verlaten, dan mag daarvan niet de consequentie zijn
dat zo iemand gewoon een ander bankje opzoekt, omdat hij van mening is dat
hij een mandaat van de kiezer heeft. Dan zeggen wij: dat mandaat had u wel
voor de partij waarmee u de verkiezingen bent ingegaan. Daar moeten wij het
in ieder geval over eens zijn. Dat kiezersbedrog mag niet gehonoreerd worden.De heer De Cloe (PvdA):Ik heb het over de situatie waarin het collectief van een fractie van
een lastig iemand af wil. Wat gebeurt er dan?De heer Luchtenveld (VVD):Wij moeten er heel zorgvuldig bij stilstaan of wij dat ook zouden willen
regelen. Ik geef toe dat dit een aanzienlijke stap verder gaat. Als dan ook
kan worden gezegd dat betrokkene maar moet verdwijnen, dan kan het inderdaad
leiden tot een ijzeren fractiediscipline. En dat wordt niet beoogd.De heer Slob (ChristenUnie):Is het eigenlijke probleem niet dat politieke partijen wat onzorgvuldig
zijn met het selecteren van kandidaten voor hun lijst, en dat dit aangepakt
zou moeten worden? Ik denk dat het voorbeeld van de heer De Milliano een schoolvoorbeeld
hiervan is.De heer Luchtenveld (VVD):Wij constateren dat het in alle partijen voorkomt. Ik heb verschillende
voorbeelden genoemd. Het neemt toe, ook omdat voorkeursstemmen vaak als gelegenheidargument
worden gebruikt. Bij voorkeursstemmen zou er immers sprake zijn van een rechtstreeks
mandaat van de kiezer. Wij willen daarover discussie voeren. Bij een begrotingsbehandeling
kan dit punt niet diep uitgediscussieerd worden. Wij willen de discussie echter
opstarten en vervolgens met zorgvuldige wetgeving bekijken waar de grenzen
moeten worden getrokken en in welke gevallen. Er zijn veel casusposities te
bedenken. Het gaat er niet om iedereen monddood te maken binnen zijn fractie
of om mensen bang te maken dat zij eruit worden geduveld. Mensen moeten echter
niet te gemakkelijk kunnen zeggen dat zij gekozen zijn op een lijst, maar
dat als zij er eenmaal zitten zij zich kunnen aansluiten bij een andere club
of vinden dat zij er voor zichzelf zitten.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter. De laatste begroting van dit kabinet is het moment om de bewindslieden
te beoordelen op hun prestaties. De drie bewindslieden zijn ieder in hun aanwezigheid
totaal verschillend. Minister De Vries is massief en onverstoorbaar. Minister
Van Boxtel is enthousiast en beweeglijk. Staatssecretaris De Vries tooit zich
door zijn ontoegankelijker systeemverantwoordelijkheid met een soms wat procedureel
aandoende aanpak. Drie volledig verschillende stijlen dus.Er is in dit paarse kabinet zeker veel tot stand gebracht op het terrein
van Binnenlandse Zaken. Ik noem de referenda. Ik kan nog vele andere wetgevingsproducten
noemen die al tot stand zijn gekomen, zelfs ook een kaderwet zbo's, al is
die naar mijn oordeel op dit moment nog wat mager. De wet Bestel in balans,
de wijziging van de politiewet, lijkt te blijven steken in de ambtelijke burelen.
Waar blijft de nota naar aanleiding van het verslag toch? Het voetbalvandalisme
werd bejegend met een Wet bestuurlijke ophouding. Een vreemde eend in de bestuurlijke
bijt, die geen gemeentebestuur nodig blijkt te hebben. Wat D66 betreft kan
hij dan ook spoedig worden afgeschaft. Ik hoop dat de minister dat ook vindt.De bestrijding van het terrorisme staat terecht in het brandpunt van de
belangstelling. Diverse maatregelen worden overwogen in de "taskforce". Veel
maatregelen zullen ongetwijfeld gemeen hebben dat zij inbreuk maken op de
privacy van mensen. Privacy is iets waar wij altijd veel waarde aan hechten
en wat ook grondwettelijk en verdragsrechtelijk wordt beschermd. Ik kan mij
niet aan de indruk onttrekken dat op dit moment vrijwel iedereen bereid is
iets van zijn privacy in te leveren als dat daadwerkelijk bijdraagt aan de
bestrijding van het terrorisme. Ook D66 is daartoe bereid. Veel aandacht van BZK werd opgeëist door de rampen waarmee Nederland
werd geconfronteerd. De rampen in Enschede en Volendam legden vernietigend
de zwakheden van onze Nederlandse poldercultuur bloot. Veel regels, veel instanties,
veel overleg, over elkaar heen buitelende verantwoordelijkheden, gebrekkige
controle en handhaving. Iedereen, ook de minister, is het erover eens dat
deze cultuur moet veranderen: gedogen is uit, handhaven in. Maar met minder
of betere regels, meer toezicht en meer controle alleen, kom je er niet. Een
nieuwe andere overheid is nodig. Een anders georganiseerde overheid ook. Een
overheid met heldere, transparante verantwoordelijkheden. Een overheid die
doet wat zij zegt, die verkokering doorbreekt en controleert of gebeurt wat
werd geëist of was afgesproken. Een overheid die flexibel is en klantgericht.
Een overheid die op prestaties aanspreekbaar is. Een overheid ook die integer
is. leder vlekje, waar dan ook, werpt een smet op de overheid als geheel.
Gedragcodes zijn dan ook heel hard nodig. Als zij er niet centraal zouden
komen, moet een wettelijke verplichting worden overwogen.D66 verwacht dat ook een kernkabinet in die andere organisatie een belangrijke
rol kan spelen bij het doorbreken van de verkokering. Ook is het belangrijk
bij deze geheel nieuwe overheid dat wordt geïnvesteerd in de kwaliteit
van de ambtenaren. Dat gebeurt terecht. De zojuist afgesloten CAO is een goede
stap.De lessen van Enschede en Volendam leren echter ook dat de eigen verantwoordelijkheid
van ondernemers zou moeten worden aangedikt. Een keurmerk alleen is naar ons
oordeel niet toereikend. Waarom van een ondernemer niet geëist dat deze,
voordat hij een bedrijf kan starten, aantoont dat zijn bedrijf brandveilig
is en hoe hij dat denkt die veiligheid te handhaven? De overheid zal natuurlijk
moeten goedkeuren, maar dan in één keer en niet met telkens
weer een andere inspectie of dienst die langs komt. Op deze wijze wordt ook
op andere terreinen gewerkt. Denk aan de veiligheid van liften. Goedkeuring
wordt door de overheid verleend op basis van een toets van een gecertificeerde
en deskundige liftinstantie. Dit soort voorbeelden zouden wij moeten volgen.
Ik hoor graag het oordeel van de staatssecretaris.Na de indringende ervaringen met brandweer en rampenbestrijding dringt
zich de vraag op, of vrijwillige brandweerlieden wel voldoende verzekerd zijn
tegen ongevallen bij de risicovolle uitoefening van hun functie. Zouden gemeenten
niet verzekerd moeten zijn, of vooraf zelf de aansprakelijkheid op zich moeten
nemen? Een enkel triest voorbeeld versterkt de indruk dat het niet overal
het geval is. Zou dat niet verplicht moeten worden gesteld?Bij het onderwerp bestuurlijke organisatie laat het kabinet de kans liggen
om enigszins visionair de draad naar de toekomst weer op te pakken. Weliswaar
komt er binnenkort een wetsvoorstel grootstedelijke gebieden, maar dat is
het dan ook. D66 vindt dat te mager. Aan het huis van Thorbecke wordt slechts
een balkonnetje gebouwd, aldus de minister, maar wat volgens D66 had moeten
gebeuren is een schets ontwerpen voor een doordachte renovatie van het gehele
pand van Thorbecke. Het moet een huis worden geschikt voor bewoning in de
21ste eeuw, een huis dat flexibiliteit paart aan degelijkheid en dat past
in een Europese omgeving.Steeds weer blijkt hoezeer regiovorming onvermijdelijk is, zeker voor
de zwaar verstedelijkte delen van het land. Met herindelingen alleen kom je
er niet. Dan dringt zich ook direct de verhouding tot provinciale besturen
op. Waar regio's komen – natuurlijk rechtstreeks gekozen, als het aan
ons ligt – moeten provincies wijken en zullen inliggende gemeenten wellicht
ook een wat ander takenpakket moeten krijgen.D66 vindt het een gemiste kans dat het kabinet hier niet zelf een voorzet
biedt en het voortouw aan het IPO laat voor wat betreft de provincies. Gemeentelijk
indeling, regiovorming en provincievorming: alles hangt zo nauw samen dat
wij een meer overkoepelende visie van de rijksoverheid gewenst en noodzakelijk
achten. Ik zal daar graag een reactie van de bewindslieden op horen.De heer De Cloe (PvdA):Mag ik dan een reactie van D66 vragen? Ik vind het een interessant punt
dat ik ook zelf heb genoemd. Vindt u dat bijvoorbeeld Groningen, Friesland
en Drenthe samengevoegd zouden moeten worden? Verwacht u zo'n voorstel van
het kabinet?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Als wij in bepaalde gebieden tot regiovorming overgaan – die worden
dan uiteraard provincievrij, want je moet niet vier bestuurslagen hebben –
moet daar inderdaad ook tot samenvoeging van provincies gekomen worden.De heer Luchtenveld (VVD):U zei zojuist "provincievrij". Wat betekent dat voor de samenstelling
van de Eerste Kamer, in relatie tot de Grondwet?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik kom straks op de Eerste Kamer.Voorzitter. De constitutionele agenda had van ons wat ambitieuzer gemogen.
Het heeft er veel van weg dat in dit land zonder duidelijke regeerakkoordafspraken
nauwelijks een wijziging van de constitutie tot stand kan komen, zo zwaar
is de procedure tot herziening van de Grondwet. Nu de eerste stappen op de
weg naar een verplicht referendum zijn gezet – ik wil op dit punt mijn
waardering uitspreken voor de gedegen verdediging van de minister –
lijkt het D66 de hoogste tijd dat een Grondwetsherzieningsreferendum in plaats
van de zoveel tijd vergende tweede lezing van de Grondwet overwogen gaat worden.
Het CDA zou daar ook voor moeten gaan voelen, als het goed naar Limburg luistert.
Ik krijg graag een reactie van de bewindslieden. Willen zij hier weer wat
aanzetten voor geven?Dan de rol van de Eerste Kamer. Wat blijft dat toch "eieren lopen". Een
kabinetsnotitie vol mogelijkheden ligt al tijden bij beide Kamers.De Tweede Kamer had graag een duidelijker inzet van het kabinet gezien
en dat veroorzaakte vertraging. Wij hebben ons overigens gekeerd tegen een
vertraging om die reden. D66 vindt het een gemiste kans dat in de notitie
aan een discussie over nut en noodzaak van het voortbestaan van de Eerste
Kamer voorbij wordt voorbij gegaan. Heeft de Eerste Kamer met het zelfportret
in NRC-Handelsblad niet het ultieme bewijs voor eigen overbodigheid geleverd?
Ook bij een mogelijke introductie van constitutionele toetsing speelt de vraag
natuurlijk een rol. Waarom is ook op dit onderdeel traagheid
troef? Waar is het wachten toch op?Het verbaasde mij eigenlijk niet om in de toelichting op de begroting
te lezen dat er ook een andere wijziging van hoofdstuk 7 van de Grondwet op
het programma staat. Op zichzelf willen wij dat graag. Zo willen wij dat de
burgemeester niet meer verplicht voorzitter van de raad is, terwijl ook het
punt van de autonomie herschreven zou kunnen worden. Toen wij daarnaar in
de stukken vroegen, kregen wij als antwoord: nou nee, dat is zo niet bedoeld,
foutje. Hoe kunnen nu dit soort fouten worden gemaakt bij zo'n belangrijk
onderwerp als de eigen constitutie? Dat kan niet een fout zijn; dat moet gewijzigd
inzicht zijn. Graag een reactie.Er is al veel gezegd over de vergoeding voor raads- en statenleden. In
de Kamer zijn wij het naar mijn mening grotendeels eens over dit onderwerp.
D66 wil in ieder geval een verbetering van de vergoeding van wethouders –
90% van de honorering van de burgemeester – en ook voor raadsleden een
substantiële verbetering. Wij blijven hierover van mening verschillen
met de minister. Hij krijgt nog een kans, maar als het er niet van komt, zullen
wij tijdens deze begrotingsbehandeling een amendement indienen. Als er dan
ook nog aandacht zou komen voor raadsleden met een uitkering, zou ik helemaal
tevreden zijn En, voorzitter, bij een bijna gekozen burgemeester – nu
al wordt 93% conform de aanbeveling van de raad aangesteld – past een
ambtelijke bezoldiging steeds minder. Zou niet naar een regeling vergelijkbaar
met die van wethouders moeten worden toegewerkt?Op het eertijds zo rumoerige en met politieke valkuilen geplaveide pad
van de paspoorten heeft zich een ware stille revolutie voltrokken. Knap van
de minister die dit zo geruisloos wist te bereiken. De decentrale aanmaak
van paspoorten werd weer een centrale en de rijksinkomsten werden aanzienlijk
teruggeschroefd, zodat het mooiere, fraudebestendiger paspoort voor tenminste ƒ
50 goedkoper te krijgen is. Als het even meezit, zullen over een tijdje ook
biometrische kenmerken het paspoort sieren. Ik krijg de indruk dat Nederland
hiermee voorop loopt, vergeleken met andere Europese landen. Is dit ook zo?
Tegen die achtergrond begrijp ik wel dat de minister graag iedereen met zo'n
ding tooit of met iets vergelijkbaars, maar dit heeft wellicht nog enkele
bezwaren die in een ander kader zullen worden besproken.Tot slot wil ik iets zeggen over de ombudsman. Het spotje "mot met de
overheid, kom naar de ombudsman " is mij wat in het verkeerde keelgat geschoten.
Het spotje op zich is niet aanstootgevend, maar de boodschap klopt niet. Het
suggereert teveel dat iedereen met al zijn klachten over de overheid –
Rijk, provincies en gemeenten – bij de Nationale ombudsman terecht kan
en dit is gewoon niet waar. Zou de inhoud van dit spotje niet wat moeten worden
aangepast, want een goede overheid moet toch ook voor goede voorlichting staan?Mevrouw Ravestein (D66):Mevrouw de voorzitter. "Het grotestedenbeleid is een succes, oordeelt
de Kamer". U begrijpt dat ik hier een krantenkop citeer naar aanleiding van
het recente debat in de Kamer over dit onderwerp. Veel is toen besproken en
er is ook al veel bereikt. Daarom maak ik nu slechts een paar korte opmerkingen.Zolang wij praten over het grotestedenbeleid, is de sociale pijler het
zorgenkindje, de pijler waar het het minst loopt. Toch zijn er al veel verschillende
geldstromen in één regeling ondergebracht. Ik heb het gevoel
dat voor gemeenten op dit terrein meer mogelijk is dan feitelijk gebeurt.
Ook gemeenten moeten nog wennen aan een andere manier van werken waarbij de
verkokering tussen de verschillende gemeentelijke diensten wordt opgeheven.
Door het publiceren van best practices kunnen gemeenten van elkaar leren,
ook die gemeenten die niet tot het grotestedenbeleid behoren. Door een integrale
aanpak kunnen juist de problemen in de sociale pijler beter worden opgelost,
bijvoorbeeld bij het jeugdbeleid.Het komt bij het grotestedenbeleid nu vooral aan op uitvoering. Daarbij
moeten we uitkijken dat de diverse convenanten elkaar niet in de wielen gaan
rijden, de regio convenanten, de randstedelijke convenanten, etc. Die vragen
natuurlijk allemaal op verschillende niveaus om plannen en dit mag niet ten
koste gaan van de uitvoering. Twee weken gelden heeft er een EU-raad van ministers van grotestedenbeleid
plaatsgevonden, voorzover die bewindslieden in andere landen ook zo worden
genoemd. Wat is daar uitgekomen? Wat kunnen wij nog leren van het buitenland
en wat kan het buitenland nog leren van ons?Het lijkt mij dat het grotestedenbeleid alleen toekomst heeft als het
aantal steden dat er deel van uitmaakt, beperkt blijft. Ik denk dat het huidige
aantal van 30 wel ongeveer de grens is. Een tussencategorie zoals we die nu
kennen, zou wat D66 betreft moeten verdwijnen. Let wel: ik heb het hier over
het aantal deelnemers. Over de vraag welke steden zouden moeten deelnemen,
kunnen we nu nog niet oordelen. Dit hangt van de evaluatie af.Na de terroristische acties van 11 september staat de integratie van minderheden
weer in het centrum van de belangstelling. Angst lijkt daarbij nog wel eens
de hoofdrol te spelen, angst voor islamitisch geïnspireerd terrorisme
en angst voor extremisme van extreemrechtse zijde. Ik denk dat wij er vooral
voor moeten oppassen dat we de nuance niet uit het oog verliezen. Ineens wordt
door sommigen het faillissement van het integratiebeleid uitgeroepen. Alsof
de overgrote meerderheid van de immigranten niet probleemloos zijn weg vindt
in Nederland. En alsof wij, hier in de Kamer, maar ook daarbuiten, niet al
heel lang met z'n allen discussiëren over de problemen rond de integratie
van allochtonen, want die zijn er natuurlijk ook. En alsof wij niet al heel
lang allerlei maatregelen treffen om de integratie te bespoedigen. Ik denk
dan aan verplichte inburgeringscursussen voor nieuwkomers, ook voor geestelijk
leiders, werkgelegenheidsconvenanten, extra geld voor inburgering van mensen
die al langer in Nederland zijn, geld voor criminaliteitspreventie. Ik begreep
dat de PvdA strenger wil zijn op het gebied van integratie en inburgering.
Ik zou dan wel eens willen weten welke concrete voorstellen daar aan zijn
verbonden. Wat er precies strenger moet, heb ik vandaag niet gehoord.De heer De Cloe (PvdA):Er is afgesproken dat wij over dat aspect een apart overleg zullen voeren.
In dat overleg zullen wij zeker met voorstellen komen. Daar
hoeft u niet bang voor te zijn.Mevrouw Ravestein (D66):In de krant las ik dat uw fractievoorzitter daar denkbeelden over had.
Overigens gaan die niet verder dan het huidige beleid.De heer De Cloe (PvdA):Wacht u maar af!Mevrouw Ravestein (D66):Dat zal ik doen.Na 11 september is meer dan voorheen duidelijk geworden dat bepaalde groepen
in onze samenleving in een deels zelfverkozen isolement verkeren en dat dit
voor de integratie nadelige gevolgen kan hebben. De gedachte dat integratie
wordt bevorderd als allochtonen eigen organisaties, verenigingen en scholen
opzetten, moet worden gerelativeerd. Het kan namelijk ook heel goed precies
de andere kant op gaan, te weten blijvende segregatie en isolement.Bij het begrip "integratie met behoud van eigen identiteit" dient het
accent eveneens te worden verlegd. Het behoud van eigen identiteit is geen
overheidstaak. Integratie is bij uitstek wel een overheidstaak. Het is ook
een taak van de overheid om een aantal elementen van de Nederlandse cultuur
te handhaven. Daarbij gaat het in ieder geval om de wetten en de Grondwet.
Ik denk vooral aan een aantal klassieke grondrechten, de vrijheid van meningsuiting,
de gelijkwaardigheid van man en vrouw, de vrijheid van godsdienst en ook de
scheiding van kerk en staat. Functionarissen van de overheid dienen zich in
beginsel neutraal op te stellen. Hoofddoekjes passen dan ook niet in de rechtszaal.Deze beginselen, waarvan maar een paar voorbeelden worden gegeven, moeten
worden overgedragen via de inburgeringscursussen en het onderwijs. De inhoud
van de inburgeringscursussen moet nog eens nadrukkelijk worden gescreend op
het overbrengen van dit soort essentiële culturele beginselen. Omdat
wij pas sinds 1998 serieus bezig zijn met het verplichte inburgeren, kunnen
wij niet binnen een paar jaar iedereen zo'n cursus aanbieden en is het al
een hele prestatie dat in elk geval nieuwkomers zo'n cursus kunnen en moeten
volgen.Toch is het gewenst dat ook opvoeders die al langer in Nederland zijn,
zo'n cursus volgen. Kinderen hebben er tenslotte recht op, opgevoed te worden
door ouders die de taal redelijk beheersen en vertrouwd zijn met de Nederlandse
cultuur. Ik realiseer me dat dat niet afdwingbaar is, maar alles moet op alles
worden gezet om hen te stimuleren die cursussen te volgen.Belangrijker nog lijkt het mij dat wij al in de asielprocedure beginnen
met de integratie. Dat geldt zeker voor talloze cursussen, maar ook voor werk.
Nederland kent krapte op de arbeidsmarkt, terwijl asielzoekers nauwelijks
een zinvolle dagbesteding kunnen vinden. De mogelijkheden voor asielzoekers
om te werken dienen te worden uitgebreid. De fractie van D66 vindt een goed
idee als van werkende asielzoekers van wie de aanvraag in behandeling is,
een gedeelte van het salaris wordt ingehouden en pas wordt uitgekeerd bij
de definitieve statusverlening of bij de terugkeer naar het land van herkomst.
Op die manier zou een startkapitaal voor of een verblijf in Nederland kunnen
worden gecreëerd of voor een perspectief in het land van herkomst. Wat
vindt de minister van deze suggestie?De WRR stelt terecht vast dat er samenhang is tussen het integratie- en
het immigratiebeleid. De toestroom van economische vluchtelingen tast niet
alleen het draagvlak voor het asielbeleid aan, het heeft ook een negatief
effect op de integratie. En het integratiebeleid vormt nog te veel en te vaak
het sluitstuk op het asielbeleid. Het zou goed zijn als het kabinet, bijvoorbeeld
in zijn reactie op het WRR-rapport, uitdrukkelijk aandacht besteedt aan de
vraag hoe je elementen van het integratiebeleid veel vroeger dan nu het geval
is, kunt inbrengen tijdens de fase van de asielaanvraag, zonder dat daarbij
valse verwachtingen worden gewekt en zonder dat het een aanzuigende werking
heeft. Daarbij denken wij dan aan een zinvolle tijdsbesteding en aan cursussen,
maar ook aan taallessen, zowel Engels als Nederlands.De heer Slob (ChristenUnie):Mevrouw de voorzitter. Nu de finish voor het tweede paarse kabinet in
zicht komt, is de vraag gewettigd hoe het staat met de beleidsvruchten van
het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Wat heeft Paars
II, naast een ministerswisseling, op dit beleidsterrein voor concrete daden
laten zien? Kijkend naar de gemaakte afspraken in het regeerakkoord –
mevrouw Van der Hoeven verwees er ook naar – kan mijn fractie niet anders
dan concluderen dat er zeker in het afgelopen begrotingsjaar hard gewerkt
is. In het bijzonder minister de Vries heeft veel onderwerpen op het bestuurlijke
droge getrokken. Hij moest daar overigens wel een enkele maal zijn volle gewicht
voor inzetten. De fractie van de ChristenUnie is, zoals in het afgelopen jaar
uit haar inbreng in een aantal debatten wel is gebleken, niet in alles even
gelukkig met de beleidswijzigingen die op het terrein van het ministerie van
BZK zijn doorgevoerd. Ik denk dan met name aan de veranderingen rond de benoemingswijze
van burgemeesters en de onevenwichtige voorstellen rond de vermindering van
het aantal leden van provinciale staten. De leden van mijn fractie zijn democraat
genoeg om hun verlies in dat soort debatten te nemen, maar het is soms wel
slikken. Ik constateer overigens dat de benoemingswijze van burgemeesters
stroef op gang komt. Wat de verkleining van het aantal leden van provinciale
staten betreft, is de Eerste Kamer aan zet; de inbreng bij dit wetsvoorstel
is heel kritisch, met name van de kant van de Partij van de Arbeid. Mijn fractie
wacht de ontwikkelingen op dit punt met belangstelling af.Hoe staat het met de beleidsvruchten van het ministerie van BZK in het
komende begrotingsjaar? Zijn deze rijp voor de pluk? In het blad BinnensteBuiten
van het ministerie van BZK werd kort geleden al een voorschotje op deze vraag
genomen. Naast de opmerking dat wij waarschijnlijk wel een andere minister
van BZK zullen krijgen – wat weet men op het ministerie dat wij nog
niet weten? – worden o.a. het project Antilliaanse jongeren en het slavernijmonument
genoemd. Een wat magere oogst moet ik zeggen. De ambities die in de begroting
verwoord staan, gaan gelukkig wat verder. Wat de fractie van de ChristenUnie
betreft, zal er in het komende begrotingsjaar zwaar ingezet moeten worden
op het onderwerp veiligheid. Dat is voor een primaire overheidstaak
niet vreemd. Mijn fractie heeft daarop al sinds jaar en dag gewezen. Toch
leek het besef in de samenleving in de afgelopen jaren wat weggezakt te zijn.
Het toenemende geweld op straat, Enschede en Volendam, maar ook de spanningen
waarmee wij op dit moment te maken hebben, hebben daarin verandering gebracht.
Voor mij persoonlijk zijn de debatten met betrekking tot de vuurwerkramp in
Enschede en de nieuwjaarsramp in Volendam schokkende ervaringen geweest. Misschien
ben ik als nieuwkomer in de Kamer wat lichtgeraakt, maar met name de ontluisterende
analyses van Oosting en Alders over de wijze waarop de overheid invulling
blijkt te geven aan haar primaire veiligheidstaken en de negatieve consequenties
daarvan voor het gezag van de overheid, zetten aan tot nadenken. Pijnlijke
politieke zenuwen werden bloot gelegd.De uitgaven voor veiligheid zijn in de afgelopen jaren fors toegenomen
en dat is prima; die hebben onze hartelijke steun. Vanwege de gespannen situatie
waarin wij nu verkeren, mag niet uitgesloten worden dat nieuwe financiële
investeringen noodzakelijk zullen zijn. Daarmee zijn wij er echter nog niet.
Zowel tijdens het debat over Enschede als recent over Volendam heeft de fractie
van de ChristenUnie gewezen op de noodzaak van een meer principiële discussie
over de plaats en positie van de overheid in een samenleving die sterk aan
het veranderen is. Ik heb vanavond daarover andere fracties ook horen spreken.
De soms totaal verschillende percepties, bij de verschillende overheden zelf
maar ook bij burgers en bedrijfsleven, brengt de overheid in een soms onmogelijke
bestuurlijke spagaat. De Raad van State heeft aangegeven dat dit thema verder
moet worden opgepakt. In de recent uitgebrachte Verkenningen is daarvoor,
zo denken wij, een eerste aanzet gegeven. Wij vinden daarin behartigenswaardige
passages terug over de behoefte die er is aan "een overheid die zich weer
als drager van het primaat van de maatschappelijke inrichting beschouwt en
in zijn uitspraken niet alleen normatief richting geeft, maar ook grenzen
stelt". Op welke wijze wil het kabinet deze discussie verder oppakken? Dezelfde vraag geldt voor de behartigenswaardige woorden die door verschillende
bewindslieden zijn gesproken over het aanpakken van de doorgeschoten gedoogcultuur
in ons land. "Weg met het gedogen" zou zelfs het nieuwe thema voor een volgend
kabinet moeten zijn. Prachtige woorden, maar nu de daden! Graag ontvangen
wij van de regering een plan van aanpak met betrekking tot de gewenste aanpak
van de aanwezige en vaak zeer diverse gedoogpraktijken in bestuurlijk Nederland.
Misschien kan de regering aanhaken bij de kabinetsnota Grenzen aan gedogen
in Nederland uit 1997 waarop volgens mij een dikke laag stof terechtgekomen
is. Er ligt op dit punt zelfs nog een aangenomen motie, waarvan de uitwerking
erg mager is geweest.Op het terrein van veiligheid ligt een grote en verantwoordelijke taak
voor gemeentebesturen. Deze vormen de spil van het veiligheidsbeleid. Versterking
van de rol van gemeenten in het veiligheidsbeleid is geboden. Naar de mening
van mijn fractie zijn de personeelsproblemen bij veel gemeenten de achilleshiel
in dit geheel samen met het gegeven dat de aanwezige kwaliteit niet altijd
spoort met de gewenste kwaliteit. Dit probleem is onder meer door minister
De Vries onderkend, maar het is niet geheel duidelijk op welke wijze het kabinet
een en ander wil aanpakken. Ik hoor graag een reactie van de bewindslieden.Als we het hebben over personeelsproblemen vraagt de fractie van de ChristenUnie
in zijn algemeenheid aandacht voor de aanwezige knelpunten in de arbeidsmarktpositie
van de verschillende onderdelen van de collectieve sector. Het doet ons deugd
dat de aanbevelingen van het belangwekkende rapport van de commissie-Van Rijn
zo snel zijn opgepakt. We zien de investeringen voor het begrotingsjaar 2002
als een belangrijke impuls om het werken bij de overheid aantrekkelijk te
maken. De werkcultuur is daarbij overigens ook een belangrijke factor. In
dat opzicht hebben we onze wenkbrauwen gefronst bij conclusies uit een recent
verschenen proefschrift waaruit blijkt dat de verhoudingen tussen ministers
en ambtenaren tijdens de twee paarse kabinetten enorm verslechterd zijn. Deelt
het kabinet onze conclusie dat als het het kabinet menens is met de voornemens
het werken bij de overheid aantrekkelijk te maken, dit wel een uiterst ongelukkig
wetenschappelijk onderbouwd signaal is naar eigen en potentiële werknemers?
En wat doen we met de aanbevelingen, onder meer de suggestie om de "oekaze"
van premier Kok op het spreken van ambtenaren met Kamerleden ongedaan te maken?
Ook de heer Pitstra sprak hierover. Misschien is dit een mooi moment, daaraan
eens een eind te maken.Als het gaat om lokaal bestuur zijn er recent ingrijpende besluiten genomen
met betrekking tot de dualisering van dat bestuur. De voortvarendheid waarmee
dat is gebeurd staat in schril contrast met de aandacht die er is voor de
rechtspositie van lokale bestuurders. Naar aanleiding van een AO van vorige
week sluit onze fractie niet uit – maar wij wachten het antwoord van
de minister en de termijn die hij heeft genomen om na te denken natuurlijk
nog af – dat de Kamer door middel van amendering hier iets aan zal moeten
doen. Wij zijn daartoe bereid. Wij pleiten voor een wethoudersbezoldiging
van 90% van het burgemeesterssalaris, een invoeringsdatum van 1 januari 2002
voor de nieuwe wethoudersbezoldiging en een ophoging van de raadsvergoeding.Voorzitter. Tot slot wil ik nog een aantal opmerkingen maken over het
onderwerp "inburgering". De aanslagen in de VS en de daaruit voortvloeiende
militaire acties in Afghanistan hebben om verschillende redenen gevoelens
van angst en onzekerheid opgeroepen bij leden van etnische minderheden in
ons land. Het is goed dat de verschillende overheden door het bevorderen van
communicatie en dialoog deze gevoelens proberen weg te nemen. Bezoeken aan
moskeeën, zoals recent door premier Kok en minister van Boxtel afgelegd,
passen daarin. In zijn algemeenheid gesproken is het aan te bevelen dat de
overheid frequent contact en feeling houdt met het religieuze deel van onze
natie. Met inachtneming van de onderscheiden taken en verantwoordelijkheden
die overheid en kerken, moskeeën, synagogen en noem maar op hebben, is
het goed dat men niet met de rug naar elkaar toe staat en zich alleen omdraait
als er iets aan de hand is. Dat maakt het te voeren overleg als er wel iets
aan de hand is mogelijk ook een stuk vruchtbaarder.Minister Van Boxtel:Ik wil van de heer Slob graag horen of hij de indruk heeft dat dit ook
zo is. Hij roept een vraag op en ik wil graag weten of hij die met ja of nee
beantwoordt.De heer Slob (ChristenUnie):De minister weet dat er in het afgelopen jaar in ieder geval vanuit de
kerken een aantal keren kritisch is gereageerd, ook in de richting van het
kabinet. Ik refereer bijvoorbeeld aan de opmerking van Simonis dat heel sterk
de indruk bestaat dat er geen gehoor voor hen was. Dat heeft tot een reactie
geleid van de minister-president, waarna het tot een koffievisite is gekomen.
De gevoelens zijn over en weer van dien aard dat de contacten wat incidenteel
zijn. Vaak zijn deze er op het moment dat er iets aan de hand is, waarna men
elkaar wel weer vindt. Ik pleit ervoor die contacten frequenter te doen zijn
en goed feeling met elkaar te houden. Op het moment dat er dan iets aan de
hand is, zou men bij wijze van spreken de kennismakingsronde over kunnen slaan.
Misschien kan het overleg dan wat vruchtbaarder zijn dan het op dit moment
al is. Ik verzoek de minister daarop in te gaan.Bijzondere aandacht vragen we overigens op dit moment ook voor de positie
van de circa 30.000 Afghanen in ons land. De innerlijke verscheurdheid die
zich van hen dreigt meester te maken of reeds meester heeft gemaakt, vraagt
om een open oor en een helpende en troostende hand van onze kant. We gaan
ervan uit dat dit ook de aandacht van de regering heeft.De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter. Bij een laatste begrotingsbehandeling van een kabinetsperiode
is de verleiding groot, terug te kijken naar de prestaties van het kabinet
of het gebrek daaraan. Maar terugblikkend op deze kabinetsperiode denk ik
toch eerder aan een aantal andere zaken, met name aan ingrijpende gebeurtenissen
zoals de rampen die ons hebben getroffen: Enschede, Volendam en zeer recent
nog de gebeurtenissen in Amerika. Ik denk dat het ook voor de bewindslieden
van BZK een hectisch tijd is geweest en ik heb waardering voor hun inzet en
die van hun ambtenaren bij al deze gebeurtenissen die onze samenleving diep
geraakt hebben.Door deze gebeurtenissen is veiligheid prioriteit nr. 1 geworden. Ik moet
erbij zeggen dat het zeer te betreuren is dat die gebeurtenissen daar kennelijk
voor nodig waren. Veiligheid is immers bij uitstek een kerntaak van de overheid.
Dit wordt nu beseft, op een breed terrein. Ik zal nu geen onderwerpen behandelen
die morgen in het debat over de aanpak van het terrorisme aan de orde komen.Op het vlak van de veiligheid heeft het kabinet een aantal daden gesteld;
dit vind ik positief. Ik noem alleen al de groei van het aantal fte's bij
de politie, iets wat bij vorige kabinetten in deze mate niet is gelukt. Ik
zeg niet dat wij er al zijn en onze wensen op dit punt zullen wij in het komende
debat over het hoofdstuk Politie zeker nog naar voren brengen, maar er is
in ieder geval het een en ander gedaan. Hier staat overigens het schrikbarende
feit tegenover dat er eigenlijk niets gedaan wordt met honderdduizenden aangiften,
wat bij de burger tot grote frustraties leidt. Wat dat betreft is er nog heel
veel werk aan de winkel.Ik ga verder niet in op een aantal aspecten van veiligheid, maar ik heb
nog wel een vraag die de bestuurlijke verhoudingen raakt. Onlangs was in een
dagblad een beschouwing te lezen over wat de gemeenten nu doen in het licht
van de nieuwe dreigingen. Er bleek een groot verschil in aanpak; de kop luidde
"van niets aan de hand tot extra alert". Hoe communiceert de rijksoverheid
nu met de gemeenten over de nieuwe dreigingen? Blijkbaar gaan gemeenten hier
heel verschillend mee om. De gemeenten hebben hierin natuurlijk voor een deel
zelf de beleidsverantwoordelijkheid, maar het lijkt mij goed dat bijvoorbeeld
bij de verhouding tussen autochtonen en allochtonen de rijksoverheid enige
sturing geeft.Dit brengt mij bij het lokale veiligheidsbeleid. Mijn fractie vindt het
ook een winstpunt – helaas, ook deze ontwikkeling kwam vooral na Enschede
en Volendam op gang – dat hieraan extra impulsen zijn gegeven. Er staat
veel op de rails, de lijsten met actiepunten zijn enorm lang. Het is zaak,
de trein nu goed op de rails te houden. Hierbij hebben wij nog wel enige zorg
van financiële aard, waarmee ik even terugkom op de discussie die wij
met staatssecretaris De Vries hebben gevoerd bij het debat over de ramp in
Volendam. Mijn collega Slob en ik hadden daarbij een motie ingediend om een
extra impuls te geven voor de gemeenten bij de uitvoering van de vele actiepunten.
De staatssecretaris heeft in dat debat een onderzoek toegezegd, maar mijn
stelling is dat er in ieder geval een extra impuls voor de gemeenten nodig
is. Het gaat dus niet om de vraag of, maar om de vraag hoe, in welke vorm
en wanneer. Wil de staatssecretaris klip en klaar aangeven of mijn zienswijze
juist is? Dan kunnen wij nog wel op onze motie terugkomen.De gemeente is de spil van het integrale veiligheidsbeleid, het is vanavond
al opgemerkt. Maar ook de VNG heeft laten blijken dat een discussie wenselijk
is over de vraag of de gemeenten wel beschikt over de instrumenten die daarvoor
nodig zijn. Zij schrijft ons dat zij zich tot de rijksoverheid zal wenden
om hierover in overleg te treden. Ik neem aan dat de bewindslieden hier positief
tegenover staan. Ik laat nu maar even in het midden of dit moet leiden tot
nieuwe wettelijke instrumenten of tot nog meer financiële impulsen, maar
het is wel een reëel knelpunt.Bij een terugblik op wat er op het gebied van de bestuurlijke organisatie
is gebeurd, kun je constateren dat er wel het een en ander is veranderd, maar
helaas niet altijd ten goede. Ik denk dan natuurlijk in het bijzonder aan
de vele discussies over gemeentelijke herindeling die mijn fractie met de
achtereenvolgende bewindslieden heeft gevoerd, waarbij helaas niet op alle
punten overeenstemming bleek te bestaan, zo zeg ik nu maar heel voorzichtig.
Het aantal gemeenten is met vele tientallen teruggebracht, waarbij ook vele
levenskrachtige gemeenten waren. Dit stemt ons diep treurig; in veel gevallen
is daardoor de afstand tussen burger en bestuur vergroot. De vaart zit er
nog steeds in; ik zal de diverse aanhangige voorstellen maar niet de revue
laten passeren.Ik heb overigens één concrete vraag: hoe gaat het verder
met Bathmen? De tijd knelt. Hoe je er ook over denkt, voor het eind van dit
jaar is duidelijkheid nodig, ook in verband met de verkiezingen volgend jaar.
Zou de minister in zijn antwoord ons wat dat betreft iets over
zijn voornemens en de termijn die daarbij zal gelden, kunnen melden?Voorzitter. Een van de grondfouten van het herindelingsbeleid vindt mijn
fractie het feit dat herindeling in feite niet gebruikt is voor de oplossing
van knelpunten van het lokale bestuur, maar voor knelpunten van het regionale
bestuur. Daar zijn de gemeenten niet voor, maar de provincies en vormen van
gemeentelijke samenwerking. Dezelfde fout dreigt zich voor te doen bij de
vorming van grootstedelijke gebieden. Wanneer krijgen wij het wetsvoorstel
dat op dit punt in het vooruitzicht is gesteld? Dreigen wij hiermee de stadsprovincie
die wij bij de voordeur hebben tegengehouden niet via de achterdeur binnen
te halen? Mijn fractie voelt voor dit soort constructies in ieder geval niets.De heer De Cloe (PvdA):Kunt u aangegeven waar herindeling echt heeft geleid tot het aanpakken
van regionale zaken en die niet is uitgevoerd voor dingen die meestal genoemd
worden?De heer Van den Berg (SGP):Daar zijn zeer veel voorbeelden van. Ik denk in dit verband aan Overijssel
en Drenthe. Wat verstaat men overigens onder het begrip regio? U zult daarbij
veel grootschaliger denken dan ik. U denkt in alles veel grootschaliger dan
ik, maar dat zal ook te maken hebben met het verschil tussen uw en mijn fractie.
De schaal van onze fracties verschilt. Maar serieus, dit is het punt: het
gaat heel vaak om de problemen die zich in feite voordoen tussen de gemeenten
en het provinciale niveau. In zulke gevallen moet echter nagegaan worden of
de provincie haar taak verstaat of dat een vorm van gemeentelijke samenwerking
nodig is. Echter, men moet dan niet kiezen voor gemeentelijke samenvoeging.
Dan waarderen wij de schaal van de gemeente namelijk zodanig op dat dit geen
lokaal bestuur meer is, maar regionaal bestuur.De heer De Cloe (PvdA):Wij kunnen daar inderdaad verschillend over denken, maar ik wijs er nog
op dat ik nog nooit voor een herindelingsvoorstel het argument heb gehoord
dat daarmee een regionaal probleem is op te lossen. Dat heeft nog nooit aan
een herindeling ten grondslag gelegen.De heer Van den Berg (SGP):Ik hoor mevrouw Van der Hoeven nu roepen: Twente. Dat is een van de bekendste
voorbeelden. Daarmee is het overigens niet goed afgelopen, maar daar zullen
we het verder maar niet over hebben. Dat het daarmee niet zo goed is afgelopen,
wordt overigens niet zo duidelijk gezegd. Ik geef nu mijn beoordeling van
de schaal van de voorstellen die voorligt. Neem Noordwest Overijssel: één
gemeente voor het hele gebied. Verder denk ik aan de ene gemeente voor heel
Schouwen Duiveland. Zo zou ik nog wel door kunnen gaan. Daarbij gaat het dus
om regionale schalen en niet lokale. Hierover zullen wij het echter, helaas,
niet eens worden.Minister De Vries:Met Twente is het overigens wel goed afgelopen.De heer Van den Berg (SGP):Ja, het is maar hoe je het bekijkt. U had er wel moeite mee, maar toen
u aantrad... . Uw opmerking zou mij haast verleiden tot het maken van een
ondeugende opmerking, maar dat zal ik maar niet doen.Wat wel van belang zou zijn en wat voor mij wel een reëel punt is,
is de schaal van de provincie. Een aantal malen heb ik de minister gevraagd:
wat vindt u daarvan? Ik zeg niet dat deze minister zich achter iemand verschuilt.
Dat doet hij niet gauw, maar hij verwijst op die vraag wel naar de voorzitter
van het IPO of naar studies van het IPO. Ik wijs er echter op dat de minister
ook een eigen verantwoordelijkheid heeft. En ik ken hem: hij zal die eigen
verantwoordelijkheid ook nemen, zij het op zijn tijd. Vindt hij de tijd voor
het nemen van zijn verantwoordelijkheid echter nog niet gekomen en, zo nee,
waarom niet?Minister De Vries:Mijn tijd is nog niet gekomen?De heer Van den Berg (SGP):Ook dat is voor meerdere uitleggen vatbaar, maar ook daarover zullen wij
het nu maar niet hebben.Voorzitter. Ik wil nog een opmerking maken over ICT en overheid. Dat onderwerp
staat centraal in de memorie van toelichting bij de begroting. Ik vind dat
het goed is daarover een discussie te voeren, maar hoe zien wij nu de relatie
tussen ICT en overheid? Het begrip "elektronische overheid" dat door sommigen
wordt gehanteerd, is voor mij geen perspectief. Het zou naïef zijn te
veronderstellen dat wij daarmee de kloof tussen burger en bestuur oplossen.
Een internetdemocratie past niet bij de visie van mijn fractie. Waarvoor wij
ICT wel kunnen gebruiken, is efficiëntere bedrijfsvoering bij de overheid
en goede toegankelijkheid van de overheid en de overheidsinformatie voor de
burger. Daarop moet men zich met ICT richten. Laten wij al die andere perspectieven
en filosofieën maar even terzijde laten. Minister Van Boxtel, die op
dit terrein zeer enthousiast bezig is, wil ik eraan herinneren dat nog steeds
zeer veel burgers niet on line zijn en die moeten ook door de overheid bediend
en bereikt worden. Ik hoop dat men daaraan ook blijft denken.Voorzitter. Terugblikkend op de voorbije periode zeg ik dat een positieve
ontwikkeling, overigens met alle trieste achtergronden, is dat wij de gedoogcultuur
eindelijk wat kritischer onder de loep zijn gaan nemen. Handhaving en vooral
ook toezicht staan weer op de agenda, en ook het financiële toezicht.
Wij hebben daarover gesproken in het kader van het debat over Volendam. In
dit verband wil ik van de minister van Binnenlandse Zaken weten hoe het staat
met de uitwerking van de gedachten die in het kader van de Wet FIDO naar voren
zijn gekomen over de herwaardering van het financieel toezicht. Heeft het
ministerie nu bijvoorbeeld echt zicht op de totstandkoming van treasurystatuten?Kortheidshalve sluit ik mij aan bij hetgeen door een aantal fracties al
naar voren is gebracht over de rechtspositie van politieke ambtsdragers. Ook
wij vinden een opwaardering van de vergoedingen voor met name wethouders,
raadsleden en statenleden op zijn plaats. De percentages zijn al genoemd.
Wij wachten de voorstellen op dat punt met belangstelling af. Als de regering
daar niet mee komt, zullen wij amendering terzake steunen.Bestuurlijke vernieuwingen hebben hoog op de agenda gestaan. Een aantal
daarvan is gerealiseerd, maar niet tot vreugde van mijn fractie. De bestuurlijke
vernieuwingsdrang die dit kabinet tentoongespreid heeft, berust namelijk helaas op het drijfzand van de volkssoevereiniteit. Naar de mening van mijn
fractie is alleen een overheid die Gods soevereiniteit erkent en zich door
Zijn Woord laat leiden, in staat om haar taken als dienares Gods waar te maken
en zo ook tot nut van de burgers te zijn. De burgers moeten, om een bijbels
woord aan te halen, een stil en gerust leven kunnen leiden in alle godzaligheid
en eerbaarheid. Ik wens de ministers en de staatssecretaris Gods zegen toe
voor het komende begrotingsjaar.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:We zullen donderdag het antwoord van de regering krijgen.Sluiting 22.24 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-680-707.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl