Behandeling wetsvoorstel Regels ter zake van de behandeling van klachten van cliënten van zorgaanbieders op het terrein van de maatschappelijke zorg en gezondheidszorg (Wet klachtrecht cliënten zorgsector) (23040).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 2951-2962

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-02-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 46, pagina 2951-2962

09-02-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23040Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van wetsvoorstel Wijziging van de Ambtenarenwet en andere wetten inzake de wijze waarop het georganiseerd overleg wordt gevoerd (23792)Pagina 2951-2951
46ste vergadering; 9 februari 1995Pagina 2951-2951
Behandeling wetsvoorstel Regels ter zake van de behandeling van klachten van cliënten van zorgaanbieders op het terrein van de maatschappelijke zorg en gezondheidszorg (Wet klachtrecht cliënten zorgsector) (23040).Pagina 2951-2962
Voortzetting behandeling wetsvoorstel Regels ter zake van de behandeling van klachten van cliënten van zorgaanbieders op het terrein van de maatschappelijke zorg en gezondheidszorg (Wet klachtrecht cliënten zorgsector) (23040)Pagina 2974-2995
Regeling van werkzaamheden (donderdag 9 februari 1995)Pagina 2972-2974
Behandeling van het Verslag van een algemeen overleg inzake pelsdierfokkerijenPagina 2963-2972
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 9 februari 1995)Pagina 2995-2995

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Regels
ter zake van de behandeling van klachten van cliënten van zorgaanbieders
op het terrein van de maatschappelijke zorg en gezondheidszorg (Wet klachtrecht
cliënten zorgsector) (23040).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! De plenaire behandeling van het wetsvoorstel Klachtrecht
cliënten zorgsector kan bijna beschouwd worden als het sluitstuk van
de wetgeving op het terrein van de patiëntenrechten. Op papier is hiermee
de rechtspositie van de patiënt als partij in de zorg al stevig verankerd.
De praktijk zal moeten uitwijzen of er daadwerkelijk een sterkere positie
van patiënten en cliënten is. Ik erken dat deze positie van veel
meer afhankelijk is dan van bepalingen inzake een behandelingsovereenkomst,
medezeggenschap en klachtrecht en de kwaliteit van de zorg.
 
 Laat ik om te beginnen opmerken dat de fractie van de SGP ten principale
van oordeel is dat de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de zorg,
in de brede zin van het woord, primair bij de zorgaanbieder berust. Deze moet
de zorgvrager op een passende wijze bejegenen en terdege beseffen dat er veelal
een afhankelijkheidsrelatie is. Ik voeg er direct aan toe dat wederzijds vertrouwen
tussen een patiënt/cliënt en zorgaanbieder voor ons van essentiële
betekenis is. Dat wederzijdse vertrouwen is als het ware het scharnier waarop
het geheel draait.
 
 De kwaliteit van de zorgverlening moet naar mijn mening logischerwijze
gericht zijn op het voorkómen van klachten bij patiënten en/of
cliënten. Er zullen echter altijd klachten blijven bestaan. Immers, het
gaat om het handelen van mensen. Hiervan uitgaande erkennen wij dat de overheid
de verantwoordelijkheid heeft, voor de behandeling van die
klachten regels te stellen en waarborgen aan te geven. Hierin ligt, kort gezegd,
voor de fractie van de SGP de rechtvaardiging van het onderhavige wetsvoorstel.
 
 Het wetsvoorstel heeft in de laatste fase van de schriftelijke voorbereiding
een ontwikkeling doorgemaakt die voor een belangrijk deel tegemoetkomt aan
de aarzelingen die de fractie van de SGP bij sommige onderdelen van het wetsvoorstel
had. Ik kom hierop terug.
 
 In de nota van wijziging van 16 januari 1995 is aangegeven dat het bij
nader inzien wenselijk is, de werkingssfeer van de wet niet te beperken tot
voorzieningen die uit collectieve middelen worden gefinancierd. Werd aanvankelijk
nog geredeneerd vanuit de opvatting dat niet uit collectieve middelen gefinancierde
zorgaanbieders sowieso op de vraag van cliënten zijn aangewezen, nu is
toch voor een gelijkschakeling gekozen. Hiermee wordt tegelijkertijd meer
overeenstemming met de Wet beroepen in de individuele gezondheidszorg en de
ontwerp-kwaliteitswet bereikt. Wij zijn het eens met de voorgestelde uitbreiding
van de werkingssfeer, omdat ook voor particuliere zorgaanbieders geldt dat
een vertrouwensrelatie wordt aangegaan en ook van hen kwalitatief verantwoorde
dienstverlening mag worden verwacht.
 
 De werkingssfeer van het wetsvoorstel strekt zich eveneens tot de individuele
beroepsbeoefenaren uit. Hoewel ik hiervoor begrip heb, vraag ik mij af of
en hoe zij kunnen voldoen aan de vereisten van artikel 2 van het voorstel.
Ik doel dan op het treffen van een klachtenregeling, maar meer nog op het
doen instellen van een klachtencommissie. Ik kan mij niet goed voorstellen
dat iedere individuele zorgaanbieder binnen drie maanden na inwerkingtreding
beschikt over een klachtencommissie. Of moet ik het zo verstaan dat meerdere
individuele zorgaanbieders gezamenlijk een klachtencommissie gaan instellen?
Graag hoor ik een reactie van de minister op dit, naar mij dunkt, probleem.
 
 In het voorlopig verslag is de vraag over verschillende klachtenprocedures
binnen een instelling aan de orde geweest. Ik ga ervan uit dat bijvoorbeeld
klachten in een ziekenhuis over een daar werkzame beroepsbeoefenaar adequaat
zullen worden behandeld en dat voorkomen wordt, dat er verwarring ontstaat
bij patiënten en cliënten over de vraag waar zij een eventuele klacht
moeten indienen. Voor de sector van de jeugdhulpverlening wordt een afzonderlijke
klachtenregeling getroffen. Wanneer zal een wetsvoorstel ter zake de Kamer
kunnen bereiken?
 
 Voorzitter! De schriftelijke voorbereiding heeft het nodige opgehelderd
over de vraag wie een klacht aanhangig mag maken: dit kan geschieden door
de cliënt of zijn wettelijke vertegenwoordiger of zaakwaarnemer. Het
houdt concreet in dat naaste verwanten van cliënten, ouders van een verstandelijk
gehandicapt kind of kinderen van een psycho-geriatrische patiënt, pas
mogen klagen, als zij de status van vertegenwoordiger of zaakwaarnemer hebben.
Dan immers kunnen zij namens de cliënt spreken. Nu zal van een dergelijke
constructie veelal sprake zijn. Ik zie echter nog niet helemaal in dat het
regelen van het klachtrecht voor familieleden feitelijk leidt tot een inperking
van de kring van klachtgerechtigden. Wil de minister nog eens op die kwestie
ingaan?
 
 De bepaling dat de indiening van een klacht door of namens een cliënt
plaatsvindt, sluit de situatie uit dat na overlijden van een cliënt een
klacht wordt ingediend door directe nabestaanden. Het mag zo zijn dat behandeling
van dergelijke klachten feitelijk niet meer kan leiden tot maatregelen die
de zorgverlening aan de cliënt verbeteren, maar een en ander neemt niet
weg dat de wijze van zorgverlening wel degelijk aanleiding kan zijn tot een
klacht. Nu spreekt de regering de verwachting uit dat zorgaanbieders zorgvuldig
met dergelijke klachten zullen omgaan, doch niet dan nadat is vastgesteld
dat de zorgaanbieder niet verplicht is dergelijke klachten volgens de voorschriften
van het wetsvoorstel te behandelen. Al met al vind ik dit nog niet echt bevredigend,
al voeg ik eraan toe dat de betoogtrant van de regering in de schriftelijke
stukken wel enige logica in zich draagt. Dat erken ik, maar nu de praktijk.
 
 Het kan toch zijn dat bijvoorbeeld een van de ouders van een persoon ziek
is geweest, verpleegd werd, verzorgd werd, en kwam te overlijden en dat er
dan toch een klacht is die inhoud heeft volgens de klager. Dan moet je daarmee
uit de voeten kunnen. Als dan niet de formele positie is geregeld –
daarin zit de logica van de minister; dat erken ik – zou dit aanleiding
kunnen zijn zo'n klager niet ontvankelijk te verklaren, op voorhand al, en
daar heb ik moeite mee. Natuurlijk, instellingen zullen daar prudent mee om
willen gaan, maar zij hebben niet de plicht ertoe en je maakt een wet in het
algemeen niet voor zaken die harmonisch en spontaan lopen, maar juist voor
een conflict. Daar zit volgens mij nog een punt dat in de wetsgeschiedenis
zou moeten worden neergelegd en vandaar mijn vraagstelling in dezen.
 
 Voorzitter! In het voorlopig verslag zijn wij uitvoerig ingegaan op de
waarborgen die nodig zijn bij de klachtenprocedure. Wij hebben onafhankelijkheid
en onpartijdigheid, toegankelijkheid en deskundigheid als belangrijke aspecten
genoemd. Vandaar dat wij enige kritiek hadden op de terughoudendheid van de
regering inzake het opnemen van de algemene beginselen van behoorlijke klachtenbehandeling –
zoals hoor en wederhoor, bepaalde termijnen, etcetera – in het wetsvoorstel
zelf. Over het ontbreken van bedoelde bepalingen in het wetsvoorstel kan ik
verder kort zijn, aangezien door middel van de eerdergenoemde nota van wijziging
alsnog een duidelijke verbetering is aangebracht.
 
 In de memorie van toelichting en ook in de memorie van antwoord is aandacht
besteed aan de mogelijkheid van het toekennen van een schadevergoeding als
uitkomst van een klachtenprocedure. Ik blijf dit een wat vreemde eend in deze
bijt vinden. De regering heeft zelf aangegeven dat de behandeling van de klachten
over de zorgverlening moet leiden tot maatregelen ter verbetering van de kwaliteit
van zorg. Daarbij past naar mijn mening niet dat schadeclaims worden toegewezen
of dat een financiële genoegdoening wordt verschaft. Dat lijkt mij veel
meer op het terrein van het civiele recht te liggen. Is de minister c.q. de
staatssecretaris het met mij op dit punt eens?
 
 Wij hebben ons nog eens beraden op de noodzaak van een provinciale centrale
klachtencommissie. Eerder hebben wij op dit punt de vergelijking gemaakt met
de op andere terreinen functionerende geschillen commissies
welke voor partijen bindende uitspraken kunnen doen. Nu de procedurele waarborgen
rondom klachtenbehandeling in het wetsvoorstel zelf zijn neergelegd, zijn
wij aan de noodzaak van de centrale klachtencommissie gaan twijfelen. Voor
ons is de vraag nog niet overtuigend beantwoord wat de toegevoegde waarde
is van deze commissie. In dit verband zou ik mij een constructie kunnen voorstellen
dat bij de regionale zorginspectie een klacht in tweede instantie kan worden
ingediend. Hoe wordt op deze gedachte gereageerd? De NPCF bepleit overigens
in de wet te verankeren dat in onverhoopte gevallen de centrale klachtencommissie
de minister kan verzoeken, aan de zorgaanbieder een aanwijzing te geven als
bedoeld in artikel 7, eerste lid, van de ontwerp-kwaliteitswet zorginstellingen.
Op deze suggestie wil ik graag de reactie van de bewindslieden vernemen. Achten
zij deze doorverbinding naar de komende kwaliteitswet nodig, gewenst of helemaal
niet nodig.
 
 Voorzitter! In de stukken is aandacht geschonken aan de verhouding van
het klachtrecht tot het medisch tuchtrecht. Voor de doorzichtigheid lijkt
mij een samenloop van de beide procedures onwenselijk, aangezien de oogmerken
van beide procedures verschillend zijn. De vraag is dan ook of beide procedures
niet gelijk op mogen lopen. Graag krijg ik ook op dit punt een reactie.
 
 Voorzitter! Ik rond af. Op hoofdlijnen kan mijn fractie het wetsvoorstel
steunen; op enkele punten heb ik kanttekeningen geplaatst en vragen gesteld
en ik zie uiteraard met grote belangstelling het antwoord van de bewindslieden
tegemoet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 Mijnheer de voorzitter! GroenLinks vindt het van groot belang dat dit
wetsvoorstel, na het wetsvoorstel Medezeggenschap cliënten zorgsector,
in het Staatsblad verschijnt. Beide wetsvoorstellen hebben een zeer lange
weg afgelegd die teruggaat tot de jaren zeventig. Op de eerste versies van
dit voorstel hadden wij, en niet alleen wij want dat gold voor de meeste fracties,
nogal wat kritiek. De reikwijdte was te smal, het betrof alleen zorgaanbieders
die met collectieve middelen gefinancierd worden, aan de klachtenregeling
werden nauwelijks eisen gesteld, er waren nauwelijks sanctiemogelijkheden
en er was geen garantie dat de klachten werkelijk tot verbetering zouden leiden.
 
 Het is een verdienste van deze minister dat zij op een aantal van die
punten aan de wensen van de Kamer is tegemoetgekomen. Het wetsvoorstel dat
nu voorligt is een stuk beter dan dat wat wij onder de vorige regering onder
ogen kregen. Het belang van het wetsvoorstel is erin gelegen dat patiënten
en cliënten de mogelijkheid krijgen om via een laagdrempelige weg bij
een onafhankelijke commissie een klacht over een zorgaanbieder in te dienen.
Nog belangrijker dan de mogelijkheid van het indienen van een klacht is echter
het oplossen ervan. Een erkende klacht zal moeten leiden tot verbetering van
de situatie van de cliënt, de patiënt. Een goede klachtenregeling
vereist een onafhankelijke en onpartijdige klachtencommissie. In de laatste
nota van wijziging is er een zekere waarborg voor objectiviteit aangebracht
door te bepalen dat de klachtencommissie moet worden voorgezeten door een
van de zorgaanbieder onafhankelijke voorzitter. Dat is zeker een stap vooruit.
De objectiviteit zou nog meer gewaarborgd zijn als een vertegenwoordiger van
patiënten of cliënten een plaats zou bezetten in de klachtencommissie.
Wat is het oordeel van de minister hierover?
 
 Er wordt een termijn vastgesteld waarbinnen de klachtencommissie haar
oordeelsvorming over een klacht moet hebben afgerond. De termijn zelf wordt
niet wettelijk vastgesteld, omdat er verschillen bestaan tussen zorgaanbieders.
Wat een redelijke termijn is voor de een is dat niet automatisch voor de ander.
Het verbaast ons echter dat er helemaal geen termijn genoemd wordt. De rechtszekerheid
zou ermee gediend zijn als in de wet een maximumtermijn genoemd zou worden.
Het achterhalen van de feitelijke toedracht en de oordeelsvorming daarover
hoeft toch niet eindeloos te duren. Graag krijg ik hierop een reactie van
de minister.
 
 De zorgaanbieder moet binnen een maand na de uitspraak van de klachtencommissie
de klager en de commissie meedelen welke maatregelen hij neemt. Bij een onbevredigende
uitkomst van de procedure kan de klager terecht bij de provinciale en grootstedelijke
commissies. Het is de vraag of de klager daar veel mee opschiet. Zo'n commissie
kan een vrijblijvend oordeel geven over de gegrondheid van de klacht. Welke
garantie heeft de klager dat de zorgaanbieder werkelijk iets verandert aan
de situatie waarover geklaagd is? Krijgt hij gegarandeerd genoegdoening als
dat niet zo is? Wat is dan de toegevoegde waarde van de provinciale of grootstedelijke
commissie als beroepsinstantie? Kan de centrale klachtencommissie, indien
de door haar behandelde klacht daartoe aanleiding geeft, de minister verzoeken
om de zorgaanbieder een schriftelijke aanwijzing te geven als bedoeld in artikel
7, eerste lid, van de Wet op de kwaliteit van zorginstellingen?
 
 Voorzitter! Deze wet staat open voor patiënten, cliënten of
hun wettelijke vertegenwoordigers. Als een patiënt niet meer in staat
is te klagen, lijkt het noodzakelijk te regelen dat op dat moment iemand voor
hem of voor haar een klacht kan indienen. In hoeverre geeft het wetsvoorstel
daartoe de ruimte?
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het is al weer bijna twee jaar geleden, dat een
wetgevingstweeling het licht zag als voorlopig resultaat van een politieke
strijd van twintig jaar. Het ging om het wetsvoorstel Medezeggenschap cliënten
zorginstellingen en het wetsvoorstel Klachtrecht cliënten zorgsector.
Het eerste voorstel is in september jongstleden de Kamer gepasseerd en het
tweede bespreken wij nu. Ik zal de verleiding weerstaan de geschiedenis op
te rakelen; het zou overigens weinig moeite kosten een reeks citaten te geven
waarover we nu vrij algemeen het hoofd zouden schudden. Interessant is ook,
dat de partijen die nu onder de groepsnaam "paars" streven naar een nieuw
evenwicht tussen de behoefte aan bescherming en de noodzaak van dynamiek toen
veelal vooraan stonden in het streven het met collectieve middelen bekostigde
particulier initiatief te democratiseren en te veralgemeniseren. Nu terugziende
kunnen we zeggen dat met het verstrijken van de tijd ook de nuchterheid
toenam. Soms is een langdurig wetgevingsproces wel eens nuttig.
 
 Daarmee is uiteraard niet gezegd dat wat nu uiteindelijk voorligt ook
ideaal is. Dat gold in sterkere mate voor het wetsvoorstel Medezeggenschap
cliënten zorginstellingen, waarover wij niet erg enthousiast waren, het
geldt veel minder voor het wetsvoorstel dat wij nu behandelen. Een wettelijke
regeling van klachten van cliënten in de zorgsector voorziet in een duidelijke
behoefte en kan dan ook op onze sympathie rekenen.
 
 De centrale vraag die naar onze mening altijd gesteld moet worden als
het gaat om regelgeving betreffende het maatschappelijk functioneren van burgers
en organisaties, is die naar de rechtsgrond. Cliënten zijn immers marktpartijen
die niet bij voorbaat aanspraak kunnen maken op overheidsbescherming. Onnodige
bescherming kan niet alleen de verhoudingen tussen marktpartijen verstoren
maar ook elke prikkel wegnemen om het de klant naar de zin te maken en dus
te streven naar een goed produkt en een dito dienstverlening.
 
 Een sterk element in het wetsvoorstel, zoals dat luidde tot de laatste
nota van wijziging, was dat de vraag naar de rechtsgrond voor overheidsregulering
metterdaad centraal stond. Het treffen van een regeling voor het indienen
en behandelen van klachten werd niet aan zelfregulering overgelaten, maar
wettelijk verankerd omdat en voor zover het in de zorg gaat om gemeenschapsvoorzieningen
die uit collectieve middelen bekostigd worden. Vanwege die collectieve bekostiging
werkt het mechanisme van de markt in de sector slechts beperkt, terwijl het
gaat om voorzieningen die voor ieder toegankelijk moeten zijn. Een principieel
uitgangspunt dat goed te verdedigen is.
 
 Ik zie ook wel dat zo'n uitgangspunt in de praktijk wel eens tot vragen
kan leiden. Dat is in de schriftelijke voorbereiding dan ook gebeurd. Zo is
gewezen op het onderscheid dat ontstaat tussen ziekenfondsverzekerden en particulier
verzekerden. Maar de vorige bewindslieden zagen daarin toch geen aanleiding
hun principiële uitgangspunt los te laten en dat hebben de huidige bewindslieden
bij nota van wijziging op dit punt wel gedaan. Het behoeft niet verkeerd te
zijn, maar ik wil toch ook in hun richting de vraag naar de rechtsgrond van
die wijziging expliciet stellen.
 
 In de nota naar aanleiding van het eindverslag wordt daarvan gezegd, dat
ook bij niet met collectieve middelen gefinancierde zorgaanbieders geenszins
een goede klachtbehandeling is gewaarborgd zonder wettelijke voorschriften
ter zake. Dat is waar, maar de vraag is wie voor de totstandkoming van een
goede regeling ter zake verantwoordelijk is als het gaat om een zorgrelatie
waar de overheid als zodanig buiten staat. Het argument van de bewindslieden
is vervolgens dat een goede en laagdrempelige klachtbehandeling in de zorgsector
en de maatschappelijke dienstverlening van essentieel belang is voor cliënten.
Dat is opnieuw waar, maar niet alles wat voor mensen van belang is, behoeft
toch door de overheid te worden geregeld? Ik nodig de bewindslieden uit, aan
te geven wat voor hen de rechtsgrond is om ook hier alsnog te kiezen voor
overheidsregulering. Ik heb gisteren, toen het ging over medische keuringen,
laten blijken dat ik niet terugschrik voor een actieve overheidsrol. Maar
ook toen heb ik de vraag naar de rechtsgrond wel centraal gesteld.
 
 Wat mij in het wetsvoorstel aanspreekt, wat tot nu toe gelukkig behouden
is gebleven, is het uitgangspunt dat de zorgaanbieder degene is die in eerste
instantie verantwoordelijk is voor de behandeling van tegen hem of tegen voor
hem werkzaam zijnde personen ingediende klachten. Klachten dienen bij de bron
te worden opgelost, omdat daar de meeste mogelijkheden liggen voor bemiddeling
en conflictoplossing. Een goede klachtenregeling is zodoende niet alleen in
het belang van de cliënt, maar ook in dat van de zorgaanbieder. Daarom
is het goed dat gekozen is voor een sterk accent op interne regelingen. Daarbij
past ook dat rekening wordt gehouden met de grote verscheidenheid aan situaties
waarop de wet van toepassing zal zijn. Het maakt nogal wat uit of je te maken
hebt met een individuele beroepsbeoefenaar of met een academisch ziekenhuis.
 
 Tegen die achtergrond is het niet zo logisch dat bij nota van wijziging
is voorgesteld alsnog een aantal waarborgen voor een zorgvuldige klachtenprocedure
in de wet op te nemen. Uiteraard behoort elke klachtenprocedure zorgvuldig
te zijn. Als dat niet het geval is, zal de zorgaanbieder zeker eens tegen
de lamp lopen. Maar kan de wetgever voor een breed scala van situaties zeer
in het algemeen bepalen wat zorgvuldig is? Een klachtencommissie van ten minste
drie personen zal vaak een goede oplossing betekenen, maar geldt dat gelijkelijk
voor de behandeling van de klacht tegen de tandarts die zijn cliënt te
lang heeft laten wachten tijdens het spreekuur en de cliënt die eindeloos
op de wachtlijst staat voor een urgente operatie? De bewindslieden erkennen
zelf dat de procedure met name voor klachten van geringe aard aan de zware
kant is. Daarom wordt geadviseerd in ieder geval in intramurale instellingen
een medewerker aan te wijzen die als eerste aanspreekpunt voor cliënten
met een klacht fungeert. Op die manier zou kunnen worden voorkomen dat klachten
van geringe ernst bij de klachtencommissie terechtkomen.
 
 Op zichzelf waardeer ik deze pragmatische benadering, maar illustreert
zij niet dat het wetsvoorstel te veel situaties onder één noemer
wil brengen? Trouwens, biedt de tekst van artikel 2 wel de mogelijkheid voor
zo'n praktische oplossing? Het tweede lid bepaalt toch dat de door de zorgaanbieder
te treffen regeling erin voorziet dat "de klachten", zonder uitzondering dus,
worden behandeld door een klachtencommissie? Een klacht van geringe ernst
is toch ook een klacht? Wat kan dan de positie van zo'n medewerker voor kleine
klachten inhouden? Moet hij de klachten die worden ingediend, selecteren op
hun soortelijk gewicht? Kan hij proberen klagers over te halen om simpele
zaken maar aan hem over te laten? Dat soort praktijken lijkt mij op gespannen
voet te staan met het wezen van het klachtrecht, waarbij de cliënt zelf
bepaalt wat hij een klacht waard vindt.
 
 Een andere vraag sluit hierbij aan. In de schriftelijke antwoorden van
de regering wordt er enkele malen op gewezen dat er, behalve een recht tot
klagen, ook een mogelijkheid tot klagen bestaat. Het recht tot klagen is in
de wet begrensd, maar daarnaast kan uiteraard iedereen een klacht indienen
bij elke functionaris. Zo hebben familieleden en nabestaanden
geen recht tot klagen in de zin der wet, maar zij mogen natuurlijk wel een
klacht indienen. Het enige verschil is kennelijk dat zij daarbij geen recht
hebben op behandeling van hun klacht door de klachtencommissie bij toepassing
van de bepalingen van de wet. Maar ik neem aan dat zij wel een recht op antwoord
op hun klacht hebben en dat de zorgaanbieder de mogelijkheid heeft om ook
dit soort klachten voor te leggen aan de klachtencommissie. Dat is een verwarrende
situatie die tot manipulatie kan leiden. Een belanghebbende moet toch geen
invloed kunnen uitoefenen op de manier van behandeling van een klacht? Is
het daarom niet veel beter dat elke klacht die binnen de reikwijdte van de
wet valt, wordt voorgelegd aan de klachtencommissie en dat deze commissie
dan kan besluiten om klachten van geringe ernst te laten afdoen door één
persoon volgens een vereenvoudigde procedure? Kan een zorgaanbieder zo'n regeling
wel treffen in het systeem van het wetsvoorstel? Ik vrees van niet, als ik
let op de tekst daarvan.
 
 In het systeem van de wet past ook dat er geen zwaar handhavingsmechanisme
wordt geïntroduceerd. Het belang dat de zorgaanbieder heeft bij een goede
klachtenbehandeling vormt de beste waarborg dat gegronde klachten ook tot
praktische resultaten leiden. De mogelijkheid van openbaarmaking van het oordeel
en de aanbevelingen van de klachtencommissie en de mogelijkheid om een beroep
te doen op een centrale klachtencommissie, kunnen de bereidheid om gevolg
te geven aan de oordelen en aanbevelingen bevorderen. Ik vind dat een betere
weg dan het aanwijzen van de rijksinspectie als de toezichthoudende instantie.
 
 Voorzitter! Het zal duidelijk zijn dat ik in beginsel positief sta tegenover
het wetsvoorstel, maar dat ik enkele paarse correcties daarin niet allemaal
verbeteringen vind. Misschien hebben de bewindslieden evenwel hun beste argumenten
voor vandaag bewaard. Ik ben benieuwd.
 
 
 
 
 
 De heer Middel (PvdA):
 
 Voorzitter! Op de sprekerslijst waarop de tijd staat aangegeven die iedere
fractie in eerste termijn denkt te moeten besteden, staat dat de Partij van
de Arbeid wat meer tijd nodig heeft dan andere fracties. Gezien de inbreng
van de PvdA-fractie tijdens de voorbereiding, kunt u zich dat misschien wel
voorstellen. Overigens zijn wij een beetje onthand: er is een nadere nota
van wijziging aangekondigd, maar die heb ik nog niet gezien. Het kan dus zijn
dat een aantal dingen op dit moment nog wat onduidelijk zijn. Op voorhand
bied ik mijn excuses daarvoor aan.
 
 De minister heeft bij de behandeling van de Wet medezeggenschap cliënten
zorginstellingen een paar maanden geleden gezegd: de tijd dat de patiënt
alleen maar dankbaar en gehoorzaam moest zijn, is gelukkig voorbij; mensen
zijn mondiger geworden. Wij waren hier heel blij mee. Je zou kunnen zeggen
dat het "ja, dokter; nee, dokter"-syndroom goeddeels verleden tijd is. Er
bestaat echter nog altijd een mentale afstand tussen aan de ene kant heel
veel mensen die zorg nodig hebben, en aan de andere kant de medische stand.
Die mentale afstand heeft voor een deel ook te maken met een sociale afstand.
Er is nog steeds afstand. Er is nog steeds sprake van arrogantie. Er is nog
steeds sprake van een benadrukking van de onmisbaarheid van de medische sector.
Er is nog steeds sprake van intimidatie, neerbuigend gedrag en afhankelijkheid,
al is het niet meer zo erg als vroeger. Vroeger was de dokter de autoriteit,
zeker in de lagere sociaal-economische klasse. De dokter was vaak de enige
academicus met wie mensen in aanraking kwamen.
 
 Tijdens de voorbereiding van dit debat moest ik denken aan wat de huidige
minister-president Wim Kok zo'n twintig jaar geleden, toen hij nog voorzitter
was van het NVV of de FNV – ik weet niet precies of het toen al de FNV
was – in een interview met Bibeb zei. Hij zei, dat als vroeger bij hem
thuis in het arbeidersgezin waarin hij opgroeide de dokter moest komen, zijn
moeder eerst het huis ging schoonmaken. Ik vond dit heel treffend, want ik
heb precies dezelfde ervaring. Als de dokter kwam – dat was iets heel
bijzonders, want zeker als ziekenfondspatiënt vroeg je de dokter niet
zomaar om te komen – werd alles van tevoren even nagelopen. Welnu, die
situatie is gelukkig anders geworden. De mensen zijn, zoals ik al zei, mondiger
dan vroeger. Bij alles waar wij vandaag over praten, moeten wij er rekening
mee houden dat de medische stand met het grootste goed van mensen werkt, namelijk
hun gezondheid.
 
 Voorzitter! De voorgeschiedenis van deze wet beslaat vele jaren. Zij begint
in de jaren zeventig met de commissie-Van der Burg die zich boog over het
doelmatig en democratisch functioneren van gesubsidieerde en gepremieerde
instellingen. Democratisering was toen het motto, niet alleen als middel,
maar ook als doel. De wettelijke basis voor die democratisering kan nu verankerd
worden in een tweelingwet, namelijk de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen
die kortgeleden, zij het met enige kanttekeningen, ook door de PvdA aanvaard
is, en het wetsvoorstel Klachtrecht cliënten zorgsector. Met dit wetsvoorstel
ziet de PvdA zich echter voor een dilemma geplaatst. Als fervent pleitbezorger
van een wettelijke basis voor het klachtrecht wordt de PvdA nu geconfronteerd
met een wetsvoorstel dat qua doelstelling en inhoud te kort schiet. De uitvoerige
inbreng tijdens de voorbereiding heeft alleen iets wezenlijks opgeleverd voor
de reikwijdte, die aanvankelijk veel te beperkt was. Daarom wil ik aan het
begin van dit debat duidelijk zijn over de positie van de PvdA-fractie. Als
tijdens de behandeling van dit wetsvoorstel in de Kamer niet een duidelijke
stap in onze richting wordt gezet, zien wij ons genoodzaakt om tegen dit wetsvoorstel
te stemmen.
 
 In de memorie van antwoord is de regering naar onze mening te kort geschoten.
De reacties van de regering zijn verwarrend – zo wisselen de verschillende
doelstellingen van de wet elkaar nogal af – zijn hier en daar flauw,
bijvoorbeeld als het gaat om onze opmerkingen over afstemming op de Wet beroepen
individuele gezondheidszorg, en hier en daar ook onduidelijk, bijvoorbeeld
als het gaat om de positie van de inspectie. In de nota naar aanleiding van
het eindverslag en vooral in de daarna verschenen nota van wijziging doet
de regering concessies wat betreft de reikwijdte, de zorgvuldigheid en de
termijnstelling – daarmee is de PvdA het eens, maar ook andere fracties
hebben die punten ingebracht – terwijl de specifieke PvdA-punten, bijvoorbeeld
die over afstemming op andere wetgeving en vooral de rol van
de inspectie naar de prullenbak worden verwezen, althans er wordt niets mee
gedaan, dus ik interpreteer dat maar als het naar de prullenbak verwijzen
van die punten.
 
 Terug naar het begin. De PvdA is het eens met de regering dat in de zorgsector
een laagdrempelige mogelijkheid moet bestaan om een gezaghebbende uitspraak
te krijgen in een geschil tussen cliënt en zorgaanbieder, want vrijwilligheid
biedt geen soelaas en tot op heden ontbreken adequate sancties. Uit onderzoek
blijkt dat 22% van de contacten met zorgaanbieders niet geheel naar wens verloopt.
Dat leidt in veel gevallen tot klagen door de individuele cliënt of patiënt
die daar het volste recht toe heeft. Genoegdoening van de klager dient dan
ook de voornaamste doelstelling van de wet te zijn: de klager hoort centraal
te staan, de mens hoort centraal te staan. In het voorliggende wetsvoorstel
heet die doelstelling, althans een van de doelstellingen, want ze wisselen
elkaar dus nogal af: kwaliteitsverbetering binnen de zorginstelling na een
klacht. Deze kwaliteitsverbetering is in het belang van de zorgaanbieder –
daarmee is het een gratis advies – maar de klager krijgt geen genoegdoening,
althans niet automatisch. Zijn rechtspositie wordt derhalve niet versterkt.
Op deze wijze wordt ook een ander door de PvdA beoogd doel, namelijk democratisering
van de zorg, niet bereikt, althans niet voldoende. Tevens voorkomt dit wetsvoorstel
niet het gevaar van Amerikaanse toestanden in de zorg. Deze zijn samen te
vatten in de term "juridificering".
 
 Zorg is geen zaak van de vrije markt. Er ligt dus een specifieke verantwoordelijkheid
voor de overheid. Maar waarom is dan niet geluisterd naar het advies van de
Nationale raad voor de volksgezondheid? Daar zitten toch mensen in die van
deze kwestie verstand hebben? Het gekke is dat dit advies wel is verwoord
in de memorie van toelichting op de pagina's 4, 5 en 6 – daarin wordt
nog eens aangegeven wat de inhoud, het doel, en de criteria van de regeling
van klachtenopvang en klachtenbehandeling behoren te zijn – maar dat
de regering daar eigenlijk niets mee doet. In 1989 heeft de Nationale raad
voor de volksgezondheid een advies gevraagd en in 1991 een ongevraagd advies
over dit onderwerp uitgebracht. Als je kijkt naar wat daarmee is gebeurd,
dan kun je niet anders dan de conclusie trekken dat er heel weinig mee is
gebeurd. Dat is jammer.
 
 Ons kritiekpunt is dat de regering in dit wetsvoorstel meer naar de belangen
van de zorgaanbieder kijkt dan naar de rechten van de cliënt, maar het
ging uiteindelijk wel om de rechten van de cliënt! De stelling wordt
betrokken dat zorgaanbieders belang hebben bij een zorgvuldige afhandeling
van klachten. Dat staat op pagina 9 van de memorie van toelichting. Maar hoe
zit het dan met de doofpot, het imago dat niet mag worden aangetast en de
arrogantie die nogal eens ten toon wordt gespreid? Met oprechte excuses voor
een eventuele generalisering, maar de zorgaanbieders hebben toch altijd belang
bij het zorgvuldig afhandelen van klachten? Kennen wij niet genoeg voorbeelden
uit de praktijk waarbij het helaas wel eens anders gaat?
 
 Terwijl de Nationale raad voor de volksgezondheid voorstelt de klachtenbehandeling
over te laten aan een onafhankelijke commissie, kiest de regering ervoor dit
goeddeels door de zorgaanbieders zelf te laten regelen. Als de cliënt
ontevreden is met het resultaat, dan kan in "beroep" worden gegaan bij een
provinciale of grootstedelijke klachtencommissie die op haar beurt geen bindende
uitspraak kan doen. Waar dient zo'n klachtencommissie dan voor? Op die vraag
hebben wij wel antwoord, maar als cliënt sta je er dan maar. Dat betekent
dat je dus in de kou staat.
 
 De fractie van de PvdA was en is van mening dat de primaire functie van
klachtenbehandeling is: informatie, advies, bijstand en bemiddeling. Het doel
van een klachtenregeling moet zijn: het oplossen van klachten of op z'n minst
het zoeken naar een oplossing. Het wetsvoorstel biedt onvoldoende ruimte daartoe
en is daarenboven te vrijblijvend. De Nationale raad voor de volksgezondheid
heeft dat al geconstateerd, maar in zekere zin ook het Verbond van verzekeraars,
de Koninklijke Nederlandse maatschappij tot bevordering van de geneeskunst,
patiëntenorganisaties en tal van anderen. Dit roept de vraag op of er
wel een maatschappelijk draagvlak voor dit wetsvoorstel is. Het antwoord op
deze vraag lijkt mij "neen". In het wetsvoorstel zijn een onafhankelijke behandeling
van klachten alsmede doeltreffende sanctiemogelijkheden onvoldoende geregeld.
Veel te gemakkelijk is ervan uitgegaan dat cliënten en patiënten
ingeval van klachten eigenlijk ook wel gewoon van zorgaanbieder kunnen wisselen.
Deze gedachtengang lijkt niet gestoeld te zijn op de ervaringswereld van cliënten
en patiënten. Verandering van zorgaanbieder betekent niet zelden dat
je je moet laten inschrijven op de wachtlijst van een ander en dan heb je
maar te wachten. En het gaat om de gezondheid van mensen.
 
 De PvdA-fractie heeft er steeds voor gepleit, de wettelijke regeling van
het klachtrecht aan te laten sluiten op de Wet BIG, de WGBO, waarin het recht
op informatie en de toestemmingsvereisten worden geregeld, de Wet BOPZ, waarin
trouwens al een verdergaande klachtenregeling is opgenomen dan nu wordt voorgesteld,
en de in voorbereiding zijnde kwaliteitswetgeving inzake zorginstellingen.
Van dit alles is in dit wetsvoorstel geen sprake. Kortom, het is hard, maar
onduidelijkheid en vrijblijvendheid strijden in dit wetsvoorstel nog steeds
om de voorrang.
 
 Nog even iets over de Wet BIG en de komende kwaliteitswet. Over de door
ons bepleite aansluiting bij de Wet BIG stelt de regering in de nota naar
aanleiding van het eindverslag dat de Wet BIG een beperktere reikwijdte heeft
dan dit wetsvoorstel en wij vinden dat, met alle respect, een flauw antwoord.
Het gaat ons erom dat de Wet BIG en de kwaliteitswet materiële normen
bevatten waaraan zorgaanbieders moeten voldoen en die normen bestrijken het
gehele veld van de zorg. Ook kan via de Wet BIG een duidelijke link worden
gelegd tussen klacht- en tuchtrecht ofwel tussen enerzijds genoegdoening voor
de cliënt en patiënt en anderzijds het algemeen belang. Impliciet
wordt op bladzijde 21 van de memorie van toelichting onze visie onderschreven
zonder dat daar een logische consequentie uit getrokken wordt.
 
 Voorzitter! Het klachtrecht is voorbehouden aan cliënten en de door
hen aangewezen vertegenwoordigers, aldus de regering. Dit leidde in de voorbereiding –
en ook zojuist weer – tot een discussie over de rol van ouders, familieleden
en andere betrokkenen. Maar hoe zit het met de cliëntenplatforms
en patiëntenorganisaties, die toch bij de behandeling van de wet inzake
de medezeggenschap de nodige ruimte van de minister hebben gekregen, nadat
wij, en ook anderen gelukkig, daar nogal op hebben aangedrongen? Hoe is het
gesteld met de naleving? Er kan, ook door een eventuele cliëntenraad,
naar de rechter gestapt worden. Wat zijn dan de sancties? De erkenning intrekken?
Vergeet het maar! Administratieve boetes? Dat lijkt mij sterk.
 
 Voorzitter! Dat de regering bij dit wetsvoorstel met de rug naar de werkelijkheid
staat, blijkt uit de memorie van toelichting. Op pagina 23 staat dat de gekozen
inrichting van het wetsvoorstel de resultante is van maatschappelijke en politieke
commentaren op eerdere ontwerpen. Nogmaals met alle respect, maar de PvdA-fractie
gelooft daar niets van. Er is een geheel eigen draai aan gegeven. Dit blijkt
ook uit het feit dat dit wetsvoorstel niet ter advisering is voorgelegd. De
Nationale raad voor de volksgezondheid heeft ongevraagd geadviseerd en een
hard oordeel gegeven. De nationale raad voegt daaraan toe dat het wetsvoorstel
niet in overeenstemming is met de moderne visies op wetgeving, zie het rapport
"Zicht op wetgeving". De nationale raad wil een integrale regeling inzake
klachtenopvang daarin opgenomen zien met de elementen informatieverstrekking,
advisering en bemiddeling in plaats van een specifieke regeling voor klachtenbehandeling.
 
 Op pagina 2 van de memorie van antwoord probeert de regering zich eruit
te redden door weer een nieuwe doelstelling aan de wet te verlenen. Het belang
is nu niet zozeer toekenning van het recht op klagen aan de cliënt alswel
het geven van waarborgen dat er zorgvuldig met klachten wordt omgegaan. Als
dat toch niet gebeurt, is er de mogelijkheid van "beroep" bij de eerdergenoemde
commissies, die het instrument van openbaarmaking kunnen hanteren. Die openbaarmaking
moet dan voldoende zijn om eventuele laksheid van de aangeklaagde tegen te
gaan. Dit leidt weer tot de vraag waarom de inspectie voor de gezondheidszorg
er niet bij is gehaald. Nu kan de inspectie alleen op eigen initiatief iets
doen of reageren op een rechtstreekse klacht. Maar de directe informatievoorziening
aan de inspectie ontbreekt in het wetsvoorstel en in alle nota's die sedertdien
over dit wetsvoorstel van de zijde van de regering verschenen zijn. Volgens
ons is dat dus veel te mager. In plaats van een onduidelijke taak te geven
aan provinciale en grootstedelijke commissies, die feitelijk geen bevoegdheden
hebben en dus overbodig zijn, is het beter, een jaarlijkse rapportageplicht
aan de inspectie op te leggen. Om die reden hebben wij een tweetal amendementen
ingediend. Het ene amendement betreft het afschaffen van de provinciale en
grootstedelijke commissies en het andere betreft het versterken van de positie
van de inspectie voor de gezondheidszorg. Dat betekent al met al minder bureaucratie
en een veel effectievere werkwijze waar de cliënten en de patiënten
bij gebaat zijn.
 
 Voorzitter! De Wet algemeen bestuursrecht spreekt over termijnen die ingesteld
kunnen worden. Het departement van VWS kent voor een deel van zijn beleidsterrein
zelfs een termijnenwet. Ik denk dan aan de wetten voor oorlogsgetroffenen.
Nu komt de regering na lang aandringen in een nota van wijziging niet verder
dan dat de zorgaanbieders zelf termijnen voor behandeling en afhandeling vaststellen.
 
 Volgens het interprovinciaal overleg kost het behandelen van een klacht
gemiddeld ƒ 3000. De regering geeft aan dit een te hoge inschatting
te vinden, maar onderbouwt die mening niet. Instellingen moeten uit eigen
budget middelen vinden om de wet uit te voeren naast hetgeen al beschikbaar
was, bijvoorbeeld in het kader van de Wet op de bejaardenoorden. Klachten
leiden tot verbetering in de organisatie en dus tot kostenbesparing en zo
komt geld vrij om de wet uit te voeren. Dat is de gedachtengang van de regering.
Dit is niet alleen een heel optimistische gedachtengang, maar ook een naïeve.
Dat zal ongetwijfeld blijken uit evaluatie van de wet. Die evaluatie wil mijn
fractie overigens wettelijk regelen. Ook op dit punt is door ons een amendement
ingediend.
 
 Voorzitter! Samenvattend en concluderend het volgende. Bij dit wetsvoorstel
staat de verantwoordelijkheid van de zorgaanbieder op tamelijk vrijblijvende
en omslachtige wijze centraal, terwijl de rechten en belangen van de cliënt
en de patiënt toch de inzet van de wetgeving waren, althans voor de PvdA.
Nadat het eindverslag verscheen, kon de balans opgemaakt worden over de standpunten
van de grote partijen in deze Kamer. Om het in mijn woorden samen te vatten:
het CDA vond het eigenlijk wel mooi genoeg zo; de VVD had twijfels, met name
over de zorgvuldigheid van de klachtenbehandeling; D66 hield de kritiek overeind;
voor de PvdA hoefde het op deze manier niet. Eigenlijk kwam onze inbreng in
het eindverslag op het volgende neer: nog liever niets dan dit. Kortgeleden
kwam er een nota van wijziging. Dat was een duidelijke verbetering wat de
reikwijdte betreft. Ook niet met collectieve middelen bekostigde zorgaanbieders
vallen nu onder de wet. In de wet geen onderscheid meer tussen particuliere
patiënten en ziekenfondspatiënten. In de praktijk bestaat dat onderscheid
nog wel, zoals ik al verteld heb. Een prima verbetering. Er kwam een tweede
verbetering, maar die ging minder ver: een klachtencommissie van minimaal
drie personen met een onafhankelijke voorzitter in de instelling of voor de
beroepsgroep. Liever zag de PvdA een commissie met een meerderheid van onafhankelijken,
waar bijvoorbeeld ook de cliëntenorganisaties, patiëntenverenigingen
bij betrokken worden. Toen kwam er een derde verbetering, nog minder vergaand,
met betrekking tot de termijnstelling. Eigenlijk stelt deze verbetering niets
voor. Herhaaldelijke pleidooien van de PvdA voor afstemming op andere wetten,
met name de Wet BIG en de kwaliteitswet, en voor een sterkere rol voor de
inspectie worden door de regering voor kennisgeving aangenomen. Er gebeurt
niets mee. Over naleving, sancties, financiële middelen, de positie van
de cliëntenbonden en patiëntenorganisaties – wij zijn toch
allemaal voorstander van versterking van de derde partij – zo goed als
niets nieuws.
 
 Mijn fractie wil graag dat er een nieuwe nota van wijziging komt, waarin
wordt verwoord wat zij bepleit, met name op het punt van afstemming op andere
wetten en de positie van de inspectie. In ieder geval zal dit debat bepalend
zijn. Vooral is van belang hoe onze amendementen beoordeeld worden als er
geen nieuwe nota van wijziging komt. Als dit alles niet voldoende oplevert,
heeft de PvdA geen andere keus dan consequent te blijven en
ter wille van een adequaat geregeld klachtrecht tegen dit wetsvoorstel te
stemmen. In dat geval zullen wij blijven streven naar een betere wet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Dankers (CDA):
 
 Voorzitter! Gezien het feit dat het proces van regelgeving rondom het
democratisch functioneren binnen de zorgsector al lang heeft geduurd, is het
een goede zaak dat de Kamer dit wetsvoorstel voortvarend ter hand neemt na
ontvangst van de nota van wijziging op 16 januari 1995. In onze ogen is deze
wet als het ware de laatste schakel in een nu sluitend circuit – de
heer Van der Vlies gebruikte deze beeldspraak al – dat beoogt de positie
van cliënten, patiënten en bewoners van intramurale instellingen
te versterken. Er is al veel tot stand gekomen. Ik zal dit niet allemaal opnoemen.
Ik noem alleen de regionale cliënten- en patiëntenplatforms die
van de grond zijn gekomen en steeds beter beginnen te functioneren. Deze hebben
een uitstekende opvangfunctie voor het geven van informatie, advies en bemiddeling
bij klachten en deze verdienen dan ook alle steun.
 
 In de nota van wijziging zijn twee opvallende veranderingen: de verbreding
van de reikwijdte en de opname van een aantal extra regels, waarborgen in
artikel 2.
 
 De CDA-fractie is tevreden met de eerste wijziging, de verbreding van
de reikwijdte. Bij de schriftelijke behandeling hebben we al een aantal keren
gewezen op de onduidelijkheid die ontstaat als de regeling beperkt zou worden
tot alleen de uit collectieve middelen gefinancierde zorg.
 
 Minder gelukkig zijn we met het loslaten van de minimumregeling, die in
artikel 2 was opgenomen. In onze ogen was het oorspronkelijke wetsvoorstel
een zuivere vorm van geconditioneerde zelfregulering. De zorgaanbieders, instellingen
of individuele beroepsbeoefenaren dienden een klachtenregeling te treffen,
maar de vormgeving hiervan werd aan hen en hun eigen verantwoordelijkheid
overgelaten. De wettelijke randvoorwaarden waren hierbij uiteraard dat de
regeling passend onder de aandacht van de cliënten gebracht moet worden,
dat degene tegen wie de klacht rechtstreeks gericht is niet mag deelnemen
aan de klachtenbehandeling en dat de zorgaanbieder zo spoedig mogelijk de
klager schriftelijk moet laten weten of de klacht aanleiding geeft tot maatregelen
en, zo ja, welke.
 
 Hierbij diende de provinciale commissie – althans zo begrepen wij
het – als het sluitstuk, waar cliënten terecht konden als ze ontevreden
waren en bleven over de afdoening van de klacht. Wij hadden aanvankelijk onze
vragen bij de provinciale commissie, maar wij hadden er uiteindelijk vrede
mee, omdat hiermee in onze ogen het evenwicht was bereikt tussen enerzijds
maximale zelfregulering en mogelijkheden van flexibiliteit en anderzijds de
zekerheid dat zorgvuldig met klachten zou moeten worden omgegaan.
 
 Voor ons was met het oorspronkelijke wetsvoorstel dus uiteindelijk toch
het circuit sluitend. De cliënten kunnen voor hun klachtenopvang naar
de regionale patiënten- en cliëntenplatforms. Via deze klachtenregeling
zal de zorgaanbieder op een laagdrempelige manier aangesproken kunnen worden
op zijn gedrag en bij ontevredenheid zou de klachtencommissie aan de orde
kunnen komen. Daarnaast zijn en blijven er de zwaardere procedures van schadeclaims,
tuchtrechter en zo nodig strafrechter, en heeft de inspectie de eigen mogelijkheden
om eventueel in te grijpen.
 
 De charme van het oorspronkelijke voorstel was dat er een regeling op
maat getroffen kon worden, want de huidige wet moet in een reeks van verschillende
situaties werken. Er is een groot verschil tussen een enorm ziekenhuis of
bijvoorbeeld een zeer kleine instelling voor ambulante verslavingszorg of –
nog kleiner – een individuele huisarts ergens op het platteland.
 
 In de grote instellingen zou, mede als gevolg van het instemmingsrecht
van de cliëntenraad, dus de consumenten, best een regeling tot stand
kunnen komen waarin combinaties mogelijk zijn met oog op het afhandelen van
klachten, lichte, zware, etcetera. Maar de kleine instellingen of de individuele
beroepsbeoefenaar wordt nu ook opgezadeld met het in het leven moeten roepen
van een minimaal driehoofdige commissie, en waarom? De politieke redenen kan
ik mij voorstellen, gelet op de schriftelijke behandeling. Er is aan een aantal
verzoeken tegemoetgekomen, in elk geval aan die van twee van de huidige drie
coalitiepartijen. Voor zover ik me kan herinneren, drong de VVD vooral aan
op de onafhankelijke commissie en D66 op het opnemen van meer wettelijke criteria
in de wet zelf.
 
 Wij vragen ons wel af wat dit nu in de praktijk gaat betekenen, waarom
elke zorgaanbieder, ook die ene huisarts of fysiotherapeut, zo'n driehoofdige
commissie in het leven moet roepen. Op welke wijze moeten die mensen dat organiseren
en betalen?
 
 In de nota naar aanleiding van het eindverslag is door de bewindslieden
het uitgangspunt nog eens herbevestigd dat klachten primair aan de bron door
en bij de zorgaanbieder moeten worden opgelost. Dat biedt de beste mogelijkheid
tot conflictoplossing en -bemiddeling. Beiden, dus ook de cliënt, zijn
het meest gediend met een afhandeling op relatief eenvoudige wijze. Het is
de vraag of er door de wijziging van artikel 2 daarvan nog sprake is. Ontstaat
er niet opnieuw een verhoging van de drempel? Het is ook de vraag of veel
cliënten, als zij geconfronteerd worden met de mededeling dat zij maar
naar die klachtencommissie moeten gaan, alsnog hun klacht inslikken.
 
 In de nota naar aanleiding van het eindverslag wordt door de minister
nog een keer aangegeven dat het voor het merendeel van de klachten een zware
constructie is. Vandaar het advies aan de instellingen om toch met de klachtenfunctionaris
te blijven werken – daarover heeft een van de vorige sprekers ook gesproken –
want het merendeel van de klachten over communicatiestoornissen zou eenvoudiger
zijn op te lossen. Adviseert de minister dus ook aan elke huisarts en fysiotherapeut
om op een of andere manier zo'n klachtenfunctionaris te benoemen of aan te
trekken? Voorzitter! Uit al deze vragen hebben wij, in tegenstelling tot de
heer Middel en mevrouw Varma, geconcludeerd dat wij ten aanzien van artikel
2 toch beter kunnen terugkeren naar de oorspronkelijke wettekst.
 
 De argumenten over de waarden van zelfregulering en het vertrouwen dat
wij in partijen en de contacten tussen de mondige partijen, cliënten
en de zorgaanbieders kunnen hebben, laat ik achterwege. Dit
onderwerp is deze week in deze zaal al drie keer aan de orde geweest. Ik verwijs
daar dan ook kortheidshalve naar.
 
 Door de wijziging is het financiële aspect weer naar voren gekomen.
In de oorspronkelijke memorie van toelichting is, in reactie op de vragen
naar de kosten en wie deze zullen betalen, door het kabinet geantwoord dat
dit een verwaarloosbaar aspect zou zijn, omdat de zorgaanbieder er voordeel
bij had, omdat het veld een zo pragmatisch mogelijke regeling zou kunnen treffen
en omdat de klachtencommissie op provinciaal of grootstedelijk niveau er al
is door aansluiting bij de klachtencommissies in het kader van de WBO. Als
echter het gewijzigd voorstel wordt aangenomen, komt een en ander toch in
een geheel ander daglicht te staan. Wij willen dan graag weten wat de financiële
consequenties zijn, met name voor de individuele beroepsbeoefenaar, van het
benoemen van deze commissie en/of een klachtenfunctionaris.
 
 De reden waarom in het gewijzigde wetsvoorstel die centrale klachtencommissie
is gehandhaafd, ontgaat ons. De hoofdfunctie was – het evenwicht in
het oorspronkelijke wetsvoorstel van minimale regulering en maximale waarborg –
dat er zorgvuldig mee zou worden omgegaan. Nu die waarborgen in de wettekst
zijn opgenomen, lijkt die commissie geen meerwaarde meer te hebben. Wij willen
graag weten waarom zij is gehandhaafd. Wij hopen dan meer te horen dan alleen
dat men in beroep moet kunnen gaan.
 
 Als laatste punt noem ik de vraag over wie mag klagen, waarop in de schriftelijke
behandeling uitdrukkelijk is ingegaan. De interpretatie van zaakwaarneming
lijkt ons een goede oplossing. Als er een limitatieve opsomming wordt gemaakt,
kunnen onbedoeld mensen worden uitgesloten die zich het lot van een cliënt
aantrekken. Wij willen in dit debat herbevestigd krijgen dat op grond van
de zaakwaarneming ook zonder officiële status een klacht namens cliënt
ingediend kan worden. Ik sluit mij ook aan bij de vragen die zojuist door
de heer Van der Vlies zijn geformuleerd inzake het niet meer namens de cliënt
kunnen indienen van een klacht als de cliënt overleden is. De in de toelichting
omschreven logica in dezen begrijpen wij, maar het doet toch pijn als er namens
betrokkene in een laatste fase voor het overlijden aanleiding is voor een
klacht, daarop niet verplicht moet worden gereageerd.
 
 Voorzitter! Een evaluatie lijkt ons op haar plaats, het liefst op basis
van de oorspronkelijke wettekst, omdat op basis daarvan kan worden beoordeeld
of dat een voldoende wettelijk middel was en is om tot een goede praktijk
van de klachtregeling te komen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het klachtrecht in de zorgsector zou normaal moeten
zijn als middel om gerechtelijke procedures te voorkomen en de kwaliteit van
de behandeling in instellingen en dergelijke te vergroten. Maar dit recht
valt ook hoog te waarderen als middel om een meer evenwichtige situatie in
de relatie tussen zorgverlener en cliënt tot uitdrukking te brengen.
Ook in de maatschappelijke sectoren, waarin de cliënt over wie wij in
de zorgsector spreken meer gezien moet worden als consument, heeft klachtrecht
zijn waarde bewezen, maar ook al veelvuldig in de zorgsector zelf; dat moeten
wij niet vergeten.
 
 Mijnheer de voorzitter! Gelet op de toch wel zeer brede consensus over
de wenselijkheid om tot een vorm van klachtrecht in de zorgsector te komen,
is het op zichzelf toch wel verbazingwekkend te noemen dat het al met al nog
zo lang heeft geduurd voordat een wetsvoorstel als nu ter behandeling voorligt,
ons kon bereiken. De oorzaken daarvan zijn legio. Allereerst was het onderhavige
wetsvoorstel aanvankelijk gekoppeld aan het democratisch functioneren van
de zorginstellingen, de latere Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen.
Verder is het klachtrecht een relatief nieuwe materie in de zorgsector. Het
is als het ware een nieuwe benaderingswijze van de manier waarop kwalitatief
goede zorginstellingen, van welke denominatie dan ook, hebben om te gaan met
patiënten. In zekere zin zou gezegd kunnen worden dat de geesten er rijp
voor gemaakt moesten worden.
 
 Inmiddels zijn wij zoveel jaren verder en zijn de ontwikkelingen in de
samenleving al zoveel stappen voortgeschreden dat het onderhavige wetsvoorstel,
als dat wordt afgezet tegen datgene wat feitelijk in de zorgsector al tot
stand is gekomen, in feite een vanzelfsprekende zaak regelt. Zie hiervoor
de bijlage van het advies van de NRV, alweer uit 1991, waaruit blijkt dat
het klachtrecht in vrijwel de volle omvang van de zorgsector ondertussen een
breed geaccepteerd fenomeen is geworden. Inmiddels zijn sinds dat advies alweer
enige jaren verstreken; de ontwikkelingen zullen niet hebben stilgestaan.
De vraag is dus relevant hoe de ontwikkeling van het klachtrecht in de zorgsector
er nu voor staat, wat het onderhavige wetsvoorstel daaraan toe te voegen heeft
en welke grond ervoor is. De heer Schutte is daar uitgebreid op ingegaan,
dus ik kan dit nu verder laten rusten. Ik ontvang hierover toch graag meer
informatie, omdat de beoordeling of dit wetsvoorstel noodzakelijk is, hiermee
uiteraard rechtstreeks verband houdt.
 
 Mijnheer de voorzitter! De vraag naar de noodzaak van het wetsvoorstel
laat zich ook stellen via de band van een ander fenomeen. Ik denk dan in het
bijzonder aan het feit dat andere voorstellen kortgeleden gereed zijn gekomen
of in behandeling zijn genomen ter zake van deels overlappende terreinen.
Ik noem de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen en de kwaliteitswet
zorginstellingen. Kan de minister de noodzaak van de onderhavige wetgeving
aangeven in het licht van datgene wat de genoemde wetsvoorstellen al betekenen
voor de kwaliteit in de meest brede zin van het woord in de zorgsector?
 
 Mijnheer de voorzitter! Uit het bovenstaande hoeft niet te worden afgeleid
dat ik een wettelijk klachtrecht niet zie zitten. Wel meen ik dat de terecht
grote aandacht voor de beperkte mogelijkheden van wetgeving om maatschappelijke
veranderingen te bewerkstelligen en de grotere waardering voor zelfregulering,
ertoe moeten leiden dat wij deze vraag voldoende aandacht geven.
 
 Het wetsvoorstel zoals het er nu ligt, zou misschien het beste getypeerd
kunnen worden als een mix tussen zelfregulering en centrale sturing. Centrale
sturing, zodat de noodzakelijk geachte zelfregulering inderdaad
van de grond komt. Als resultaat zie je dan een voornamelijk procedurele,
maar zeker na de jongste nota van wijziging ook hier en daar meer inhoudelijke
wet, die de kaders schept waarbinnen een adequate klachtenbehandeling in de
sector zelf van de grond moet komen, of liever gezegd, gezien datgene wat
er al is, voltooid moet worden. Met deze keuze heb ik niet zoveel moeite.
Uiteraard, niet alles is geregeld en niet alles is gegarandeerd. Dat is echter
een gevolg van de keuze om de eigen verantwoordelijkheid van de sector te
erkennen.
 
 Na de nota van wijziging is er, naast de procedurele waarborgen, iets
meer inhoud in de wet gekomen. Met de in de desbetreffende nota van wijziging
voorgestelde aanpassingen kan ik grotendeels instemmen. Zij zijn tot stand
gekomen na aanhoudende kritiek in de Kamer en betreffen goeddeels punten die
mijn fractie in de schriftelijke voorbereiding ook reeds aan de orde heeft
gesteld, bijvoorbeeld het opheffen van het onderscheid tussen particulier
en collectief gefinancierde instellingen.
 
 Er blijven enkele knelpunten over die voor een gedeelte te maken hebben
met de voorgestelde wijzigingen. Zoals het wetsvoorstel nu luidt, is de wettelijke
klachtenregeling als het ware op een hoger plan komen te staan. Het voordeel
daarvan is dat er meer procedurele waarborgen zijn. Het nadeel is echter dat
er al snel sprake is van een wat hogere drempel terwijl het klachtrecht er
juist toe zou moeten strekken dat deze drempel wordt geslecht. Met andere
woorden: wij moeten voorkomen dat wij hiermee ons doel voorbijschieten.
 
 Dit zo zijnde, vraagt het wetsvoorstel eigenlijk nog meer van de zorgsector
om voor de eigen instellingen tot een creatieve, laagdrempelige invulling
te komen dan bij het oorspronkelijke wetsvoorstel het geval was. Bij die invulling
moeten de specifieke doelstellingen van het klachtrecht tot hun recht komen
op de wijze die de NRV in zijn advies van 1991 voor ogen had. Laten wij eerlijk
zijn, voorzitter; doelstellingen als het herstel van de relatie tussen hulpverlener
en patiënt zijn niet zonder meer uit het onderhavige wetsvoorstel af
te leiden. Bijzondere aandacht voor dergelijke doelstellingen is dus in de
praktijk vereist.
 
 De beperkte kring van klachtgerechtigden is niet uitgebreid. Gesteld wordt
dat de tekst, zoals deze nu luidt, niet tot een belemmering om het klachtrecht
daadwerkelijk uit te oefenen aanleiding geeft. Het zou goed zijn wanneer wat
dit betreft de vinger aan de pols zou worden gehouden. Kan de minister dit
toezeggen?
 
 Nu de klachtenbehandeling binnen de instellingen zelf wat meer is aangekleed,
houdt mijn fractie twijfels over de instelling van de centrale klachtencommissie.
Is dat niet wat overdone, te meer daar er maar liefst zestien van dergelijke
commissies zijn? Ook hier moet de meerwaarde overtuigend worden aangetoond
en zover ben ik nog helemaal niet. Het komt mij voor dat, als er sprake is
van een serieuze klacht waarop niet op een bevredigende manier wordt gereageerd,
ook de gang naar de kantonrechter kan worden gemaakt. De wat dit betreft veronderstelde
drempelwerking zal zich mijns inziens nauwelijks onderscheiden van die van
de gang naar zo'n centrale commissie.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het is even wennen aan deze kant van de zaal,
na twee dagen in "vak K" te hebben mogen zitten. Dat werkt snel verslavend...
 
 Er is al veel gezegd over de totstandkoming van dit wetsvoorstel. Ik zal
die opmerkingen niet herhalen, maar sluit mij aan bij degenen die hierover
hebben gesproken. Mijn fractie is blij met deze wet omdat daarmee, naast de
reeds bestaande wetten over de materiële rechtspositie, in het sluitstuk
wordt voorzien van de formele rechtspositie van de patiënt/cliënt.
Bovendien heeft ook deze wet alle aspecten in zich van geconditioneerde zelfregulering,
een zaak waarop de heer Schutte mij nog eergisteren aansprak.
 
 Mijn fractie is de regering zeer erkentelijk voor de wijzigingen die in
het wetsvoorstel zijn aangebracht. Daarmee is het er sterk op vooruitgegaan.
De positie van de cliënt is aanmerkelijk versterkt nu een onafhankelijke
klachtbehandeling is gewaarborgd als gevolg van de door de regering aangebrachte
wijzigingen. Ook de reikwijdte is verbreed en gelijkgeschakeld met het wetsvoorstel
inzake kwaliteit instellingen. In verband met de consistentie van wetgeving
is dat een goede zaak. Het zou toch vreemd blijven wanneer men wèl
zou kunnen klagen over een specialist in een ziekenhuis maar niet over een
specialist die in een privékliniek werkzaam is. Ook hoop ik dat met
behulp van de aangekondigde nota van wijziging de regels in de Wet BOPZ, artikel
41, worden aangepast waar het gaat om het klachtrecht voor gedwongen opgenomen
psychiatrische patiënten. In 1991 heeft de toenmalige staatssecretaris,
de heer Simons, dit mijn fractie toegezegd. Ik hoop dat hieraan nu gevolg
kan worden gegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Middel (PvdA):
 
 Voorzitter! De heer Van Boxtel geeft aan dat zijn fractie zo blij is met
de onafhankelijke behandeling van klachten. Kan hij aangeven waar deze opvatting
op gestoeld is? Ik wijs erop dat er in de klachtencommissie van de instellingen
geen sprake is van een meerderheid van onafhankelijken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Neen, maar eerder hebben wij aangedrongen op een grotere onafhankelijkheid
en de opzet waarbij gekozen wordt voor een voorzitter "van buiten", garandeert
onzes inziens veel beter dat hieraan tegemoet wordt gekomen dan in het vorige
voorstel het geval was. Er zijn suggesties gedaan, onder meer door u, om na
te gaan of het niet handig zou zijn om bijvoorbeeld een vertegenwoordiger
van patiëntenorganisaties op te nemen. De reactie van de regering daarop
wacht ik af.
 
 
 
 
 
 De heer Middel (PvdA):
 
 Dat laatste is nog niet geregeld en toch spreekt u al over onafhankelijkheid.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Ik vind in ieder geval dat er nu sprake is van een grotere onafhankelijkheid
dan oorspronkelijk het geval was.
 
 
 
 
 
 De heer Middel (PvdA):
 
 Ik dank u voor deze nuancering.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Voorzitter! Er blijven nog enkele punten over die nadere bespreking behoeven.
Betekent het antwoord van de regering, in de nota naar aanleiding van het
eindverslag gegeven op vragen over de rol van het staatstoezicht, dat dit
toezicht in feite via de nog aan te nemen kwaliteitswet zijn bevoegdheden
kan uitoefenen? Gebiedt de rechtszekerheid dan niet eigenlijk
dat toch nog een wettelijke bepaling in de klachtwet zou moeten worden opgenomen?
Of acht de regering de uitleg van het begrip "verantwoorde zorg" die op bladzijde
9 van de nota naar aanleiding van het eindverslag is gegeven, juridisch voldoende
duidelijk voor het veld?
 
 Het nut van de rol van de provincies en de grote steden als beroepsinstanties
ontgaat mijn fractie nog steeds, zelfs nog meer na de nota van wijziging.
Wij zien niet in wat de toegevoegde waarde voor de klager is van een tweede
klachteninstantie die geen bindende uitspraken kan doen. Als de eerste klachteninstantie
voldoet aan zorgvuldigheidseisen van deskundigheid, objectiviteit en onafhankelijkheid,
is een tweede instantie die geen bindend oordeel kan geven overbodig. De primaire
doelstelling van de klachtenbehandeling is om de klager genoegdoening te geven.
Als de klager niet tevreden is over de uitspraak van de eerste klachteninstantie,
zal hij zich willen wenden tot een instantie die een bindende beslissing over
de uitspraak kan nemen. Die genoegdoening is pas echt aanwezig als er een
bindende uitspraak is, waarbij sancties kunnen worden opgelegd. Daarmee kan
tevens de kwaliteit van zorg worden verbeterd, wat ook een doelstelling van
het wetsvoorstel is. Nu heeft de regering bij nota van wijziging ervoor zorg
gedragen dat de klachtenbehandeling in eerste instantie aan bepaalde zorgvuldigheidseisen
moet voldoen. Kan de regering dan uitleggen of de rol van de centrale klachteninstantie,
de beroepsmogelijkheid, eigenlijk nog wel voor de hand ligt? Wat is immers
de waarde van een centrale commissie die geen bindende uitspraken kan doen,
als in eerste instantie de oordeelsvorming onafhankelijk, deskundig en objectief
geschiedt? Is de regering niet met ons van mening dat er sprake is van verlenging
van de klachtweg zonder zicht op licht aan het eind van de tunnel?
 
 Hoe verhoudt het zich, vanuit het oogpunt van consistentie van wetgeving,
met elkaar dat de rol van provincies en grote steden uit de kwaliteitswet
is gehaald en dat deze in het onderhavige wetsvoorstel gehandhaafd wordt?
 
 Daarnaast blijft mijn fractie het eigenaardig vinden dat provinciale klachtencommissies,
zonder dat zij een bindende uitspraak kunnen doen, toch de uitspraak mogen
publiceren indien de aangeklaagde zorgaanbieder weigert gevolg te geven aan
het advies. De aangeklaagde kan hiertegen niets ondernemen indien hij van
oordeel is dat hem ten onrechte iets wordt verweten. Dan toch publiceren lijkt
een beetje op een oneigenlijk middel. Overigens, waarin zal de uitspraak dan
worden gepubliceerd? In het IPO-blaadje?
 
 Waarom wordt het niet aan het veld overgelaten om zorg te dragen voor
een onafhankelijke beroepsinstantie? Kan de minister een oordeel geven over
de vraag of de regering het wenselijk vindt om deze variant in de wet vast
te leggen? Of wil zij, ook gehoord de andere sprekers, afzien van zo'n beroepsinstantie?
 
 Mijn fractie plaatst ook nog vraagtekens bij het feit dat direct-belanghebbenden
geen mogelijkheid hebben om een klacht op eigen titel in te dienen, zowel
na het overlijden van de patiënt als tijdens het leven van de patiënt.
De heer Van der Vlies en anderen hebben daar ook over gesproken. Stel dat
een wettelijk vertegenwoordiger de patiënt vertegenwoordigt omdat deze
in coma ligt. De patiënt overlijdt tengevolge van handelingen waarover
die vertegenwoordiger een klacht wil indienen. De wettelijk vertegenwoordiger
kan in het algemeen altijd een klacht op eigen titel indienen na het overlijden
van de patiënt die hij vertegenwoordigde, maar het lijkt mij voor de
vertegenwoordiger en voor nabestaanden moeilijk te begrijpen dat zij vanaf
het moment van overlijden van de patiënt niet de weg van het klachtrecht
kan afdwingen, zoals in dit wetsvoorstel wordt aangegeven. Daarnaast kunnen
direct-belanghebbenden geen klacht indienen in het geval dat een wettelijk
vertegenwoordiger geen klacht wenst in te dienen namens de patiënt die
hij vertegenwoordigt. Het moet toch mogelijk zijn dat een familielid als direct-belanghebbende
een klacht indient? Bij het medisch tuchtrecht wordt deze eis toch ook niet
gesteld? Daar worden direct-belanghebbenden ook ontvankelijk verklaard.
 
 In de nota naar aanleiding van het eindverslag wordt niet ingegaan op
de te verstrekken financiële middelen aan individuele beroepsbeoefenaren.
Ook mevrouw Dankers stelde daarover een vraag. Kan de regering daarop alsnog
ingaan, nu zij dat niet heeft gedaan in de nota naar aanleiding van het eindverslag?
 
 De zorgaanbieder heeft de verplichting, van de maatregelen die worden
genomen naar aanleiding van het oordeel van de klachtencommissie ex artikel
2, lid 5, mededeling te doen aan de klachtencommissie en de klager. Ligt het
niet voor de hand, hieraan toe te voegen dat deze mededeling ook aan de aangeklaagde
dient te worden gedaan, indien dit niet de zorgaanbieder zelf is?
 
 Ik wacht de reactie van de bewindslieden met belangstelling af.
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! De VVD staat positief tegenover het voorliggende
wetsvoorstel Klachtrecht cliënten zorgsector. Na een discussie van acht
jaar is het tijd om het klachtrecht voor cliënten in de zorgsector goed
te regelen. Wij zijn verheugd over dit wetsvoorstel, dat de sporen draagt
van de persoonlijke betrokkenheid van beide bewindslieden. Aan een aantal
bezwaren van de VVD-fractie is in het gewijzigde voorstel van wet tegemoetgekomen.
 
 De VVD-fractie werkt graag mee aan het tot stand komen van een goed toegankelijk
systeem van klachtenbehandeling in de zorgsector. Wij waarderen de inzet van
de werkers in de zorgsector en twijfelen niet aan de kwaliteit van de dienstverlening.
Bij verschil van mening over de geleverde diensten is de wettelijk geregelde
klachtenregeling de kroon op het zorgaanbod.
 
 De VVD staat positief tegenover uitbreiding van de reikwijdte van het
wetsvoorstel met de zorgaanbieders die via particuliere middelen bekostigd
worden. Een goede klachtenregeling is immers voor alle zorgaanbieders van
belang. Het wetsvoorstel biedt een evenwicht tussen de verantwoordelijkheid
van de zorgaanbieders om klachten in eigen kring af te handelen, en de verantwoordelijkheid
van de overheid om wettelijke waarborgen te scheppen voor een zorgvuldige
en onafhankelijke behandeling van klachten.
 
 De VVD pleitte in het verleden al met klem voor een onpartijdige en onafhankelijke
klachtencommissie. Deze onpartijdigheid en onafhankelijkheid nu worden in
het wetsvoorstel niet geheel gewaarborgd, althans niet in eerste instantie.
De benoeming van de leden van de klachtencommissie wordt namelijk overgelaten
aan de zorgaanbieder. Ik acht de regeling der benoemingen onvoldoende uitgewerkt.
Wel is positief dat de klachtencommissie bestaat uit ten minste drie personen,
van wie de voorzitter geen werkzaamheden mag verrichten voor de zorginstelling.
Hoe staat het overigens met kandidaat-voorzitters die in het verleden aan
de instelling verbonden waren? Heeft de zorgaanbieder bijvoorbeeld de vrijheid
om een oud-bestuurslid als voorzitter van de klachtencommissie te benoemen?
 
 De nu gekozen constructie is evenwel acceptabel, omdat de klachtencommissie
de mogelijkheid biedt om klachten in eerste instantie bij de zorginstelling
zelf op te lossen, aan de bron, zoals de bewindslieden stellen. Bij de zorgaanbieder
zijn de meeste mogelijkheden aanwezig voor bemiddeling en conflictoplossing.
Een goede klachtenprocedure bij de bron kan omslachtige, pseudo-rechterlijke
procedures voorkomen. Wanneer de klager niet tevreden is met de behandeling
van de klacht door de eigen zorgaanbieder, kan hij of zij alsnog beroep doen
op de centrale klachtencommissie. Deze commissie kan in tweede instantie een
volstrekt onafhankelijk oordeel geven over de klacht. Daarmee is de onafhankelijkheid
afdoende gewaarborgd.
 
 De VVD is tevreden over de versterking van de positie van de cliënt
in de klachtenprocedure. De waarborgen die genoemd worden in artikel 2 van
het wetsvoorstel, lijken ons toereikend voor een goede klachtenprocedure,
zoals daar zijn: de mogelijkheid van bijstand, het gelegenheid geven tot mondelinge
en schriftelijke toelichting, en het vaststellen van een termijn van afhandeling.
De in artikel 2 genoemde waarborgen nemen onze eerdere bezwaren tegen "de
losse regelgeving" en het ontbreken van "hoor en wederhoor" weg.
 
 De VVD heeft er altijd met klem op gewezen dat het voor cliënten
in bejaardenoorden en verpleegtehuizen mogelijk moet zijn, dat ook verwanten
en/of betrokkenen toegang krijgen tot de klachtenbehandeling. Sommige cliënten
zijn immers niet in staat zelf voor hun belangen op te komen vanwege hun afhankelijke
positie. Uit de nota naar aanleiding van het eindverslag is ons gebleken dat
dit wetsvoorstel toestaat, dat namens de cliënt een klacht kan worden
ingediend door een zaakwaarnemer, indien er voor de zaakwaarneming redelijke
gronden aanwezig zijn. Ook familieleden kunnen als zaakwaarnemer optreden
als dat nodig is voor de behartiging van de belangen van de cliënt. Daarmee
is aan ons verzoek tegemoetgekomen. Wel houden wij, net als de democraten,
de vraag of erin is voorzien dat de nabestaanden kunnen optreden als zaakwaarnemers.
De bewindslieden geven aan dat de handhaving van de wet inzake klachtrecht
primair zal lopen via de civielrechtelijke weg. Daarnaast stelt het wetsvoorstel
Medezeggenschap cliënten zorginstellingen cliëntenraden in staat
om de zorgaanbieder aan te spreken. Verder is toezicht mogelijk via de voorgenomen
kwaliteitswet zorginstellingen en de Wet BIG (Wet beroepsuitoefening individuele
gezondheidszorg). Deze regeling van de naleving roept vragen op. Kunnen de
bewindslieden aangeven hoe de klachtenregelingen zich tot elkaar verhouden?
Ik geef een voorbeeld. Er is een klacht tegen een specialist. Hoe verhouden
zich dan de klachtenregelingen tot die in het kader van de Wet BIG, tot die
van de inspectie en tot die van het ziekenhuis waaraan de specialist verbonden
is en misschien ook tot die van de WGBO (Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst)?
Wordt in alle gevallen duidelijkheid geboden over de verjaringstermijn van
de klacht? Gelden dezelfde verjaringstermijnen? Kan een cliënt bij drie
instanties een klacht indienen? Is dat niet een beetje teveel van het goede?
Een goede weg heeft immers hoogstens twee rijstroken en zeker geen drie.
 
 
 
 
 
 De heer Middel (PvdA):
 
 Ter opheldering wil ik de heer Cherribi nog een vraag stellen. In het
begin van zijn betoog zei hij dat de VVD geen twijfels heeft over de kwaliteit
van de zorg van de zorginstellingen. Als dat zo is, waarom hebben we dan een
klachtenregeling nodig volgens de VVD, of bedoelt hij dat hij geen twijfels
heeft over de goede bedoelingen van de zorgaanbieders inzake de verstrekking
van de zorg? Kan hij dat misschien ietwat verduidelijken?
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Ik heb zojuist mijn bezwaren uitgesproken in mijn voorstel. Aangezien
de heer Middel gisteren mijn inbreng al gelezen heeft, vind ik zijn vraag
een beetje overbodig.
 
 
 
 
 
 De heer Middel (PvdA):
 
 Voor alle duidelijkheid, ik heb uw inbreng niet gelezen. Maar als u geen
twijfels heeft over de kwaliteit...
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Ik heb absoluut geen twijfels over de kwaliteit.
 
 
 
 
 
 De heer Middel (PvdA):
 
 Maar er gaat toch wel eens iets mis met die kwaliteit. Daarom hebben wij
een klachtrecht...
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Ik vind uw opstelling bikkelhard. Ik snap het absoluut niet.
 
 
 
 
 
 De heer Middel (PvdA):
 
 Ik stel een vraag en ik wil een antwoord van u.
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Ik heb mijn antwoord gegeven in mijn verhaal.
 
 
 
 
 
 De heer Middel (PvdA):
 
 Dat is mij dan niet duidelijk, het spijt me.
 
 
 
 
 
 De heer Cherribi (VVD):
 
 Voor mij is het heel duidelijk.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geschorst.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De regering zal na de lunchpauze antwoorden.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt enkele minuten geschorst.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mij is gebleken dat enkele woordvoerders er niet op hadden gerekend dat
het punt ter zake van de pelsdieren thans zou kunnen worden behandeld. Ik
schors derhalve de vergadering tot 12.30 uur.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 11.38 uur tot 12.30 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-46-2951-2962.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl