Debat over de Europese Top
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 4069-4100

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-04-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 64, pagina 4069-4100

29-03-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 21501Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat over de Europese TopPagina 4069-4100
Presentie en opening (woensdag 29 maart 2006)Pagina 4069-4069
Interpellatie-Karimi, gericht tot de staatssecretaris van Defensie over misstanden bij de marinePagina 4117-4127
Noot 1: Interpellatievragen van het lid Karimi (GroenLinks) aan de staatssecretaris van Defensie over misstanden bij de marinePagina 4129-4129
Regeling van werkzaamheden (woensdag 29 maart 2006)Pagina 4100-4101
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 28 maart 2006)Pagina 4127-4128
Spoeddebat over de positie van de hbo-docentenPagina 4101-4117

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 334 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de Europese Top.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Maandag las ik een hoofdredactioneel commentaar in een ochtendkrant
die ik wel eens regeringstrouw heb genoemd. Dat commentaar begint met een
veelzeggende zin: "Gemeten naar hun eigen retoriek hebben de Europese
regeringsleiders vorige week in Brussel een topprestatie van formaat geleverd."
Ik denk dat het zo is. Vandaag bespreken wij de resultaten van die top. In
een eerder stadium hebben wij al over de voorlopige conclusies gesproken.
Toen bleek dat er in de voorlopige conclusies veel retoriek zat: grote woorden,
zonder al te veel concrete daden. De vraag die bij mij opkwam toen ik de conclusies
die zijn vastgesteld met Nederlandse instemming las, was: was dit een top
of een flop?Elke Europese Raad levert een berg papier op. Papier is geduldig. Laten
wij eens kijken naar de letter en de geest van de resultaten. Dan moeten wij
om te beginnen vaststellen dat de conclusies bol staan van goede bedoelingen.
Met goede bedoelingen is op zichzelf niets mis, maar wij moeten wel weten
waar wij de regering en de Europese Unie op kunnen afrekenen.
De Europese Raad is eigenlijk een Brusselse wensput. Je roept er wat in en
het echoot terug. Zo gaat het ook met de conceptconclusies en de definitieve
conclusies. Ik zal een aantal conclusies doornemen.Volgens conclusie 7 verwacht de Europese Unie de komende drie jaar zes
miljoen banen te creëren. Mag ik van de regering vernemen hoeveel banen
er in Nederland bij zullen komen? De regering heeft toch ook getekend voor
die miljoenen banen?De conclusies zijn enigszins in strijd met elkaar. Enerzijds zijn zij
heel concreet: aantallen en jaartallen worden genoemd. Anderzijds is er nergens
antwoord op de vraag wie wij hierop mogen afrekenen. Is de minister-president
verantwoordelijk voor die extra banen, de extra investeringen in onderwijs
en onderzoek en de betere milieuafspraken? Veel zal afhangen van de nationale
hervormingsprogramma's. In welke mate zal de Europese Unie die hervormingsprogramma's
sturen? Sociaal beleid, ook werkgelegenheidsbeleid, is primair nationaal beleid.
Wij bepalen zelf hoelang onze werknemers zullen werken, wanneer zij met pensioen
gaan en wat de hoogte van de uitkering is. Kan de regering bevestigen dat
dit nationaal beleid blijft?Volgens conclusie 18 dienen lidstaten meer belastinggeld te besteden aan
onderzoek en innovatie: 3% is de doelstelling. Dat is een forse verhoging
voor Nederland. Legt de Nederlandse regering zich vast op die 3%? Is
dat een harde resultaatsverplichting?De werkgelegenheid van jongeren, vrouwen, ouderen en migranten is een
nijpend probleem in de Europese Unie. Dat staat terecht in conclusie 34. In
Nederland was de jeugdwerkloosheid in 2001 65.000. Begin 2006 waren er 112.000
jongeren zonder werk, bijna het dubbele. Het gaat dus niet goed met de werkgelegenheid
voor jongeren. Wat gaat de regering doen om voor jongeren een werkgelegenheidsstroom
op gang te brengen? Niet minder jongeren, maar meer jongeren aan het werk
in Nederland.Ook voortijdig schoolverlaten is een Europese ziekte gebleken. Nederland
is in het bijzonder geïnfecteerd, als wij de cijfers van het Centraal
Planbureau mogen geloven. In het jaar 2000 waren er 40.000 schooluitvallers.
In 2004 is dat aantal opgelopen tot 64.000. De Nederlandse regering faalt
als het gaat om het bestrijden van de schooluitval. Wat gaat de regering extra
doen om dit probleem aan te pakken? Hoeveel geld zal zij hiervoor uittrekken?
De scholen willen wel, nu de regering nog.Er wordt gesteld dat aan het einde van 2007 iedere schoolverlater binnen
zes maanden een baan, stage of extra opleiding moet hebben. Dit is fantastisch,
maar tekent de regering hiervoor? Wij zien dan graag op korte termijn een
stappenplan tegemoet dat naar dit doel leidt. Wij willen dan graag tegen het
einde van dit jaar een halvering van de schooluitval zien, een halvering van
de jeugdwerkloosheid en een halvering van het aantal jongeren dat thuis zit
zonder werk of zonder opleiding.Conclusie 72 over armoede onder kinderen is buitengewoon ernstig. Lidstaten
moeten maatregelen nemen om spoedig en significant de armoede onder kinderen
te laten afnemen, opdat alle kinderen een gelijke kans krijgen ongeacht hun
sociale achtergrond. Dit zijn grote, maar wel aansprekende woorden. In Nederland
leven veel kinderen in armoede. Hun aantal is in de afgelopen jaren niet kleiner
geworden, maar juist groter. Volgens de Armoedemonitor groeiden er in 2001
zo'n 372.000 kinderen op in armoede. In 2003 waren dit er 430.000. Welke extra
maatregelen zal de regering nemen om dit tij te keren en welke extra middelen
zal zij daarvoor inzetten?De Europese Unie laat het ook op milieugebied afweten. Er wordt gekeken
naar een gezamenlijk energiebeleid, maar dan mag de transportsector niet ontbreken.
Die sector is namelijk een oorzaak van de stijgende luchtverontreiniging,
de toenemende gezondheidsproblemen en het toenemend aantal ongelukken. Toch
blijft de Europese Unie vasthouden aan steun aan infrastructurele werken,
vooral de aanleg van wegen. Wanneer komt de noodzakelijke verschuiving naar
meer openbaar vervoer, meer transportbesparing en gewenste CO2-emissiestandaarden
voor auto's? Dan zou er werkelijk een bijdrage worden geleverd aan een beter
milieu en zouden de problemen als gevolg van de mobiliteit in Europa afnemen.In de Europese Unie gaat het net als overal om kosten en baten. De lidstaten
proberen met eigen financiën te repareren wat globalisering, vrije markt
en genadeloze concurrentie aan sociale schade aanrichten. Daarvoor worden
tekorten en overheidsschulden op de koop toe genomen. Inmiddels hebben twaalf
lidstaten een schuldniveau hoger dan 60% van het bruto binnenlands
product. Het Groei- en stabiliteitspact is daarmee een lachertje geworden.
Wanneer komt er nu eens een serieuze herziening van dit financiële keurslijf
dat in de praktijk toch al geruime tijd niet meer werkt?Ik komt tot de voorlopige conclusie van de SP. Deze top ging over grote
zaken, werkgelegenheid, milieu, energie, er zijn grote woorden gebruikt, ook
in de conclusies, maar er worden maar heel kleine stappen gezet. Er is veel
op papier gezet en papier is geduldig. Dit was geen top; dit was een flop.
Het ging over belangrijke zaken, maar in de praktijk is er weinig bereikt.De heer Van der Ham (D66):De heer Van Bommel is van mening dat er te weinig is bereikt op het terrein
van het energie- en milieubeleid. Ik ben het daar wel mee eens, maar ik wijs
erop dat de heer Van Bommel de kans heeft laten lopen om voor een motie te
stemmen waarin wordt gevraagd om een strakke ambitie voor duurzame energie
met een onderliggend onderzoeksprogramma. Waarom nu die taal als hij eerder
tegen de motie van mevrouw Karimi heeft gestemd waarmee de regering op pad
werd gestuurd? In het debat heeft hij in ieder geval gezegd dat hij hier geen
groot voorstander van was.De heer Van Bommel (SP):De heer Van der Ham was kennelijk niet bij de stemmingen aanwezig. Wij
hebben intern een fel debat gevoerd over de vraag of dit wel of geen Europees
beleid zou moeten zijn en over de vraag in welke mate wij de regering daarop
kunnen afrekenen. De milieupartij SP heeft het milieu zwaar laten wegen en
heeft daarom voor die motie gestemd.De heer Van der Ham (D66):In het debat daaraan voorafgaand heeft de heer Van Bommel gezegd dat hij
die motie niet zou steunen. Blijkbaar is hij door zijn collega Van Velzen
overtuigd. Ik vind dit plezierig, maar in het debat heeft hij toen slechts
lauwe woorden gesproken.De heer Van Bommel (SP):Voorafgaand aan het VAO was er geen motie en was er geen tekst en daarom
kon ik daar geen harde uitspraak over doen. Ik blijf bij mijn
woorden dat het opnemen van dit soort zaken in de conclusies van een Europese
top een twijfelachtige zaak is. Ik heb dit over de werkgelegenheid nog veel
harder gezegd omdat het de vraag is wie wij waarop kunnen afrekenen. In tegenstelling
tot het werkgelegenheidsbeleid, dat nationaal beleid is, bevat het milieubeleid
wel heel duidelijk een Europese component. Milieuverontreiniging houdt immers
niet op bij de grens. Als wij iets willen doen aan luchtverontreiniging in
Europa, zullen wij dit gezamenlijk moeten doen. Als wij het wel doen en andere
landen niet, schieten wij niet zo veel op. Voor werkgelegenheid is dit anders.De heer Van Dijk (CDA):U maakt bezwaar tegen holle frasen. Dat ontlokt bij mij toch de flauwe
vraag: sinds wanneer?Uit uw verhaal blijkt toch wel enige schizofrenie. U zegt namelijk dat
er op Europees niveau geen afspraken mogen worden gemaakt over onderwerpen
die volgens u op nationaal niveau moeten worden geregeld. Tegelijkertijd vraagt
u de regering wel op hoge toon hoe zij de Europese afspraken in Nederland
in daden gaat omzetten.De heer Van Bommel (SP):Alle terreinen die ik noemde – onderwijs, werkgelegenheid en schoolverlaters –
zijn nationaal beleid. En dat is maar goed ook! Als de regering haar handtekening
zet onder de Europese afspraak om zes miljoen banen extra te creëren,
twee miljoen per jaar, dan wil ik weten welk aandeel zij voor haar rekening
neemt. In Nederland is namelijk nog een wereld te winnen bij het creëren
van werk voor jongeren, het bestrijden van schooluitval en tal van andere
problemen.De regering heeft haar handtekening gezet en daarmee neemt zij daarvoor
de verantwoordelijkheid op zich, maar ik wil dan wel exact weten welk aandeel
zij voor haar rekening neemt en welke extra inspanning zij gaat leveren om
die problemen op te lossen. Ik stel namelijk vast dat de armoede, het aantal
kinderen dat in armoede opgroeit en de schooluitval zijn toegenomen. De regering
heeft een goed voornemen, maar ik wil dan wel boter bij de vis.De heer Van Dijk (CDA):Welke maatregelen stelt u voor als boter bij de vis? Of steunt u de voorstellen
van het kabinet? Dat zou een goede zaak zijn, want in de hervormingsagenda
zitten veel goede voorstellen.De heer Van Bommel (SP):Ik vraag om een stappenplan bij die hervormingsagenda. Dat doe ik, omdat
de problemen, ondanks het beleid van de regering, in de afgelopen jaren alleen
maar zijn toegenomen. Schooluitval kun je niet bestrijden zonder extra geld
en aandacht voor het onderwijs. Dat geldt ook voor armoede. Er zal wat moeten
worden gedaan voor al die kinderen die in armoede opgroeien. Dat kost allemaal
geld en ik wil daarom horen hoeveel geld de regering hiervoor gaat uittrekken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Tijdens de top bevond ik mij met andere fractievoorzitters
in India. Ons viel daar vooral het grote optimisme op over de economische
kansen van India. De economische groei bedraagt op dit moment 8% en
men rekent voor de komende jaren op 9 en misschien wel 10%. Als je
vraagt wat deze groei mogelijk maakt, wijst men iedere keer op de grote eensgezindheid
met de toekomst en de richting waarin de economie zich moet ontwikkelen en
op de nationale consensus over de richting van het beleid.Ik kon vanuit Delhi niet anders dan vaststellen dat de situatie in India
enigszins contrasteert met de situatie waarin de Europese Unie zich bevindt.
In Europa spreken wij ook over economische doelstellingen, de Lissabonstrategie,
maar daaronder ligt geen eensgezindheid. Men weet niet hoe men samen moet
optrekken en daarom is het beeld voornamelijk dat van richtingloosheid, verdeeldheid
en verlegenheid over de toekomst.Die verlegenheid wordt goed geïllustreerd door het hetgeen men hierover
in de conclusies schrijft. De toekomst van de Unie was niet apart geagendeerd,
maar de ministers van Buitenlandse Zaken hebben hierover wel informeel gesproken.
Daaraan wordt slechts één zinnetje gewijd, waarin staat dat
aandacht werd besteed aan de stand van zaken van de thans lopende reflectieperiode
in de lidstaten.Uit dat zinnetje spreekt verlegenheid met de toekomst van Europa. Sinds
het nee in de Franse en Nederlandse referenda ligt Europa op dit punt stil.
Dat is verklaarbaar, maar daardoor komen de woorden over de Lissabonstrategie
en de economische doelstellingen wel in de lucht te hangen, zeker als je Europa
met India vergelijkt. Mijn collega Van der Staaij merkte niet ongeestig op
dat de denkpauze, de reflectieperiode, geen pauze in het denken mag worden:
het is een pauze om te denken. Die pauze heeft nog maar weinig vruchten opgeleverd.
Voor april of mei is een aparte bijeenkomst voorzien waarop over de toekomst
van Europa zal worden gesproken. Ik denk dat het heel erg nodig is dat wij
er dan wel achterkomen waar Europa precies heengaat. De opbrengsten van deze
top zijn niet spectaculair. Dat gebeurt wel vaker bij voorjaarstoppen, met
name als het gaat om de economie, en op zichzelf is dat niet verrassend. Toch
wil ik de minister-president vragen of hij met mij de indruk heeft dat de
Europese toppen aan betekenis inboeten. Ik heb de indruk dat zij steeds minder
opleveren. Is die indruk verkeerd? Wat zou een verklaring kunnen zijn van
die verminderde opbrengst?Nederland was niet zonder ambities. Het Nederlandse standpunt voor de
Europese Voorjaarsraad 2006 had de titel "Europa volle kracht vooruit".
Vindt de regering dat dit ook boven de conclusies gezet zou kunnen worden?
Ik heb de indruk dat deze titel nogal afwijkt van de uiteindelijke resultaten
van deze top.Het was lastig om de top vanuit het buitenland te volgen. De kranten hebben
er weinig over gemeld; wij moeten het dit keer echt hebben van de stukken.
Er is opnieuw gesproken over de doelstellingen op het gebied van economische
groei en werkgelegenheid, maar echt veel concrete resultaten heeft dit niet
opgeleverd. De kop boven een artikel in Trouw luidde treffend: "Europa
brengt het niet verder dan verbaal aanmodderen."Minister Bot heeft zich in een interview in Forum kritisch uitgelaten
over de Lissabonstrategie. Hij trok de vergelijking met een communistische
planeconomie en noemde het "een beetje dwaas" om te claimen dat
Europa de meest concurrerende economie ter wereld zou moeten worden. Laat
ik het vriendelijk zeggen: die conclusie vond ik zo niet terug in de geannoteerde agenda. Is dit volgens de minister-president de opvatting van de
regering? In de stukken wordt nog gesproken over het blijvende belang van
de Lissabonstrategie. Is de lijn-Bot het standpunt van de regering, of is
dat toch de lijn die verwoord wordt in de geannoteerde agenda? Het kan niet
allebei waar zijn: als wij het "een beetje dwaas" vinden, kunnen
wij het niet tegelijkertijd van belang vinden. Ik kan mij niet voorstellen
dat de regering het van belang vindt om een beetje dwaas te doen.Er is afgesproken dat er in de Europese Unie tot 2010 jaarlijks twee miljoen
nieuwe banen bij komen. Van de jongeren die van school komen moet ten minste
85% een vervolgopleiding hebben afgerond. Werkloze jongeren zullen
binnen zes maanden een baan, een stage of een aanvullende opleiding aangeboden
moeten krijgen. Het is bekend dat de fractie van de ChristenUnie altijd erg
kritisch is geweest over een Europees werkgelegenheidsbeleid als onderdeel
van de Lissabonstrategie; ook wij vinden dat de lidstaten daar prima zelf
over kunnen gaan. Moet ik de kritiek van staatssecretaris Nicolaï op
het banenplan zo verstaan dat ook hij vindt dat de lidstaten hiervoor primair
verantwoordelijk zijn, en dat Europa zich terughoudender zou moeten opstellen
als het gaat om werkgelegenheidsbeleid?Aan de dienstenrichtlijn wil ik op dit moment voorbijgaan, omdat wij het
nieuwe voorstel daarvoor van de Europese Commissie afwachten. Het is de vraag
of de nieuwe richtlijn, die fors is aangepast door het Europese Parlement,
nog een bijdrage zal kunnen leveren aan het bereiken van de Lissabondoelstellingen.Welke maatregelen gaat de regering nemen om het ondernemingsklimaat te
bevorderen en het oprichten van een bedrijf gemakkelijker te maken? Op het
gebied van energie is afgesproken om nauwer te gaan samenwerken. Een van de
concrete doelstellingen in de slotconclusies op dit gebied is dat benzine
en diesel in 2015 worden bijgemengd met 8% biobrandstof. Nederland
heeft zich op dit gebied altijd wat terughoudend opgesteld. Is de Nederlandse
aanpak ambitieus genoeg om de doelstelling van 5,75% in 2010 te halen,
laat staan om de doelstelling van 8% in 2015 te halen? Moeten wij op
dit punt extra inspanningen gaan leveren?De voorlopige conclusie ontleen ik aan hetzelfde artikel uit Trouw: onder
deze omstandigheden rest Europa weinig anders dan te hopen dat de aantrekkende
conjunctuur de ambities op het punt van werkgelegenheid als vanzelf goedmaakt
en de energieproblemen ons in de komende jaren geen al te grote parten zullen
spelen. Van een Europees beleid hoeven wij het in ieder geval niet te verwachten.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter. Deze Europese Raad vindt onder een veel gunstiger gesternte
plaats dan in de afgelopen jaren. De economische groei binnen de Europese
Unie begint weer fors toe te nemen. De concurrentiepositie verbetert en ook
de werkgelegenheid groeit weer. Er zijn dus in de afgelopen periode behoorlijk
wat zaken vooruitgegaan. Wij denken dat dit in belangrijke mate te herleiden
is tot de hervormingsagenda waarover wij afspraken hebben gemaakt in het kader
van het Lissabonproces. Alle landen moeten hieraan zelf invulling geven, want
het is niet zo dat Europa dat even kan afdwingen. In Nederland heeft het ertoe
geleid dat wij er op dit moment weer goed voor staan. Het producentenvertrouwen
is in Nederland en Duitsland hoger dan in de afgelopen zes à zeven
jaar. Het consumentenvertrouwen in Nederland heeft het hoogste niveau bereikt
van de afgelopen zes à zeven jaar. Wij zijn dus op de goede weg om
ervoor te zorgen dat het economisch beter gaat, dat mensen weer vertrouwen
krijgen in de economie en dat er weer zekerheid komt, bijvoorbeeld de zekerheid
dat men ook in de toekomst een baan zal hebben.De hervormingen die wij in de afgelopen periode hebben doorgevoerd, hebben
wel pijn gedaan. Wij zien echter dat zij nu goede resultaten afwerpen. Als
wij dit vergelijken met ons omringende landen, zien wij dat er onder de bevolking,
maar ook binnen de regeringen, nog steeds groot verzet is tegen het doorvoeren
van de noodzakelijke hervormingen. Het voorbeeld van Frankrijk is buitengewoon
helder. Het is wel cynisch dat juist die landen mooie teksten aan het papier
toevertrouwen, met hoge, ambitieuze doelstellingen, terwijl er in de praktijk
niet zoveel van terechtkomt. De oppositie, die in 2004 nog een groot tegenstander
was van de hervormingen die in Nederland zijn doorgevoerd, heeft recentelijk
gezegd dat dit inderdaad wel goede plannen zijn geweest. De conclusie luidt
dat wij er op dit moment heel goed voor staan.Ook de Europese Commissie beoordeelt het Nederlandse hervormingsprogramma
als een heel goed programma, waarmee wij de toekomst op een goede manier aankunnen,
zodat wij de toekomstige uitdagingen op het terrein van de ontgroening en
de vergrijzing op een goede manier het hoofd kunnen bieden.Om het vertrouwen in Europa weer terug te winnen – ook dat is een
onderwerp dat tijdens deze top centraal heeft gestaan – moeten wij waarmaken
wat wij afspreken. Daarbij doet zich een probleem voor, dat de regering in
de geannoteerde agenda duidelijk naar voren heeft gebracht. Als wij ambities
opschrijven, moeten wij deze kunnen waarmaken. Er staat dat er elk jaar twee
miljoen banen bij moeten komen. Dat is een buitengewoon mooie ambitie, maar
wij moeten er wel zeker van zijn dat wij die elk jaar opnieuw kunnen waarmaken.
Als wij daar niet zeker van zijn en er niet iemand helder op kunnen aanspreken,
moeten wij het niet opschrijven. Dat is de inzet van de Nederlandse regering
geweest, en die steunen wij.De heer Van Baalen (VVD):Zowel de heer Van Bommel als de heer Rouvoet spraken over het Foruminterview
met minister Bot. U hebt het over reële ambities, die waargemaakt moeten
worden. Deelt u de mening van de minister dat de Lissabonstrategie dwaas zou
zijn? Als u die mening niet deelt, neemt u er dan afstand van?De heer Van Dijk (CDA):Vorige week hebben wij daarover in het algemeen overleg uitgebreid met
de minister van Buitenlandse Zaken gefilosofeerd. In 2010 zouden wij de meest
concurrerende economie moeten zijn. Als de minister heeft willen zeggen dat
de suggestie "dat regelen wij wel even" plansocialisme is, deel
ik zijn opvatting. Ik ben het er echter niet mee eens dat daarmee het hele
Lissabonproces slecht zou zijn of dat de doelstellingen daarvan uiteindelijk
niet bereikt zouden worden. Dat heeft de minister ook niet bedoeld.De heer Van Baalen (VVD):In 2010 zou de Europese Unie de meest concurrerende kenniseconomie moeten zijn. Dat is niet teruggenomen door de regering, noch door de Europese
Unie. Minister Bot is dus aardig ver voor de troepen uitgelopen. Steunt de
CDA-fractie hem daarin?De heer Van Dijk (CDA):U doet nu aan hogere inlegkunde. De Nederlandse regering heeft gezegd
dat het onze ambitie moet zijn om concurrerender te worden en in hogere mate
een kenniseconomie te creëren. Het enige wat de heer Bot heeft gezegd
in dat artikel is: het lijkt wel of je zaken zoals de Lissabonplannen vanaf
papier kunt regelen en of wij dan even het doel realiseren om in 2010 de meest
concurrerende economie te zijn. Daar ging het niet om. Waar het om gaat, is
dat wij op dit moment de goede kant op gaan en dat wij die plannen weten te
realiseren. Wij moeten dus niet mooie teksten aan het papier toevertrouwen,
maar gewoon doen wat wij zeggen.De heer Van Bommel (SP):U komt terecht terug op het debat in de commissie, waarin uitgebreid is
stilgestaan bij het expliciet noemen van het aantal van twee miljoen banen.
De Nederlandse regering was ook geen voorstander van het expliciet noemen
van een aantal. Toch is het in de conclusies opgenomen en uiteindelijk dus
ook met steun van Nederland zo vastgesteld. Hoe vindt u het dan dat de Nederlandse
regering aanvankelijk zegt "dat willen wij helemaal niet, daar is ook
niemand op aanspreekbaar", maar dan toch akkoord gaat met een conclusie
waarin dat aantal van twee miljoen toch genoemd wordt?De heer Van Dijk (CDA):Het getal van twee miljoen wordt nu in de conclusies op een zwakkere manier
genoemd dan in eerste instantie. In eerste instantie stond er: wij gaan het
realiseren. Nu staat er: wij denken dat het verstandig zou zijn om in de periode
van 2007 tot 2010 zes miljoen banen te creëren en wij moeten er nu alle
inspanningen op richten om dat te realiseren. De intonatie is dus duidelijk
anders geworden, in vergelijking met de conclusies zoals deze er afgelopen
week stonden. De Nederlandse regering heeft een deel van haar inspanningen
beloond gezien, doordat de formulering afgezwakt is in vergelijking met de
oorspronkelijke conclusies. Als u mij had gevraagd of dat getal van twee miljoen
er keihard in had moeten staan, dan had dat van mij niet gehoeven.De heer Van Bommel (SP):Het is dus volgens uw lezing geen resultaatsverplichting, maar slechts
een inspanningsverplichting. Wij gaan een paar miljoen banen erbij creëren.De heer Van Dijk (CDA):Nou, u doet nogal denigrerend over een paar miljoen banen.De heer Van Bommel (SP):Nee, voorzitter, dat werp ik verre van mij. Ik doe niet denigrerend over
een paar miljoen banen. Ik doe denigrerend over de vraag of het echt een voornemen
is – dit gaan wij doen – of dat het slechts een opmerking betreft
in de trant van: dit zouden wij wensen.De heer Van Dijk (CDA):Wat dat betreft zou ik u willen aanbevelen om de conclusies goed te lezen.
Daarin staat dat alles erop gericht is, ervoor te zorgen dat wij dat wel op
een goede manier weten te halen. Er staat niet in dat je aan het einde van
de rit per se moet zeggen: nu hebben wij twee miljoen banen gecreëerd.Ik vervolg mijn betoog. Op het punt van het terugwinnen van het vertrouwen
heb ik net al aangegeven dat er geen loze ambities moeten staan, maar dat
wij realistische ambities moeten neerzetten. Voorts moeten wij ervoor zorgen
dat wij concrete resultaten boeken. Ook daarover hebben wij vorige week in
het algemeen overleg van gedachten gewisseld. Laten wij er nu voor zorgen
dat het pakket REACH aan het einde van het jaar ook werkelijk afgerond kan
worden, in tweede lezing in het EP en ook in de Raad. Laten wij ervoor zorgen
dat het zevende kaderprogramma aan het einde van het jaar werkelijk operationeel
is. Ik ben eveneens blij dat wij de Europese octrooirichtlijn weer van stal
halen, althans dat staat in ieder geval in het verslag van de Nederlandse
regering over de top over de Europese octrooirichtlijn. Daarmee kunnen wij
een aantal concrete stappen vooruitzetten, zodat wij het vertrouwen van de
Nederlandse burger en van de Europese burger in het Europese integratieproces
weer kunnen winnen.Gesproken is ook over de Europese dienstenrichtlijn. Als ik de kranten
mag geloven, wilde de Nederlandse regering als een van de laatste regeringen
strak vasthouden aan het oorspronkelijke voorstel dat door de heer Bolkestein
naar buiten is gebracht. Klopt dat beeld? Zo ja, wat is nu het echte probleem
van de Nederlandse regering met het voorstel dat brede steun heeft ontvangen
in het Europees Parlement? Waar zitten de pijnpunten die de Nederlandse regering
doen zeggen: wat ons betreft, moeten wij voor een groot gedeelte toch weer
teruggaan naar de oorspronkelijke tekst?Als wij het vertrouwen van de bevolking willen terugwinnen, moeten wij
de gemaakte afspraken volledig nakomen. Daar hebben wij ook in de voorbereidingen
steeds op gehamerd. Afspraken moeten wij nakomen en uiteindelijk ook gaan
uitvoeren. In dat kader hebben wij gevraagd hoe het nu toch zat met bijvoorbeeld
het instrument van "naming and shaming". Op dit moment zien wij
dat niet terugkomen in de plannen of rapporten van de Europese Commissie.
Maar goed, als de Europese Commissie het al niet doet, laten wij dan gebruik
maken van andere instellingen die daarin ook een goede "record"
hebben. Ik wijs wat dit betreft op het Centre for European Reform. Het wordt
duidelijk dat Nederland tot de beste vijf behoort, als het gaat over economische
prestaties en de mate waarin men de toekomst aan kan. Er zijn andere landen,
zoals Frankrijk, Duitsland, België en Italië, die in dit opzicht
een veel slechtere record hebben.In verband met de hervormingen wordt aangekondigd dat men gaat onderzoeken
in hoeverre de financiële positie van lidstaten houdbaar is. Daarin speelt
de problematiek van de pensioenen natuurlijk een belangrijke rol. Wordt deze
problematiek ook betrokken bij de beoordeling van de stand van zaken bij de
staatsschuld? Werpt de open methode van coördinatie die op dit terrein
van toepassing is, volgens de regering al vruchten af? Zijn daar al hervormingen
waar te nemen?Nog iets over het economische vlak: de problematiek van de energie. De
energieleverantie of -zekerheid is natuurlijk een belangrijk aspect. Dat zorgt
ervoor dat de economie uiteindelijk kan blijven draaien zoals nu. Wij hebben
zorgen over Rusland. Hoe is het gesteld met de energiezekerheid inzake gas
uit Rusland? Wij herhalen ons pleidooi dat op de Europese toppen
met Rusland het energiehandvest hoog op de agenda komt, opdat het Russische
parlement dat eindelijk eens ratificeert.Als ik het toch over Rusland heb, staat Wit-Rusland op de agenda. Wij
maken ons grote zorgen over de ontwikkelingen in Wit-Rusland, met name over
de wijze waarop Loekasjenko op dit moment omgaat met de oppositie aldaar.
De beelden waren wat dat betreft helder voor de verkiezingen, maar die waren
net zo helder na afloop. Wij ondersteunen de lijn die de Europese Commissie
en de Europese Unie op het ogenblik volgen. Ik denk aan de sancties aangaande
uitreisvisa, blokkering van tegoeden en dergelijke. Volgens ons zal er echter
met name bij Rusland sterk op aangedrongen moeten worden dat ook dat land
druk uitoefent op het dictatoriale regime in Wit-Rusland om te bereiken dat
dit wordt beëindigd. Wat zijn de plannen van de Nederlandse regering
om dit te bewerkstelligen?Ik kom te spreken over de toekomst van Europa. Wij denken dat het goed
is om in de komende periode in ieder geval het vertrouwen bij de bevolking
te herwinnen. Dat is alleen maar mogelijk door concrete resultaten te laten
zien. Daar moet in de komende periode dus veel meer aan gewerkt worden.Tot slot nog iets over de uitbreiding. Dit onderwerp is tijdens het diner
aan de orde geweest. Wij willen graag de reactie van de Nederlandse regering
vernemen op het rapport-Brok. Er wordt alleen een rapport aangekondigd van
de Europese Commissie. Ook is er opgemerkt dat het voorzitterschap ernaar
streeft om hierover met voorstellen te komen. Waarom wordt er echter niet
verwezen naar het rapport-Brok? Daarin staan naar onze mening waardevolle
elementen die het draagvlak voor de uitbreiding van de Europese Unie fors
kunnen doen vergroten.De heer Van Baalen (VVD):U doelt ook op de resolutie van het Europees Parlement over het zogeheten
tientjeslidmaatschap, een B-lidmaatschap, voor landen die lid van de EU willen
worden. De Nederlandse regering is daar tegen, zo hebben wij begrepen. Dit
betekent dat het CDA zich niet kan verenigen met dit standpunt van de Nederlandse
regering.De heer Van Dijk (CDA):Zoals u weet, hebben wij eerder gevraagd om een appreciatie van het rapport-Brok.
Het antwoord is geweest dat men eigenlijk geen voorstander is van wat er in
dat rapport staat. Ik wil dan de argumenten van de Nederlandse regering vernemen
waarom zij daar geen voorstander van is. Als de Nederlandse regering bij haar
standpunt blijft, wil ik daar een goed debat over voeren. Dat zal zeker gebeuren
op 11 april. Wij zijn het dus niet eens met de conclusie van de Nederlandse
regering.De heer Van Baalen (VVD):Wat is een goed debat? U bent het al dan niet eens met de regering. Als
u voor het tientjeslidmaatschap pleit, zult u ook parlementaire actie moeten
ondernemen. Wij zien uw moties dan graag tegemoet.De heer Van Dijk (CDA):Mijnheer Van Baalen, de CDA-fractie heeft de neiging om goed in debat
te gaan over plannen die op tafel komen te liggen. Zij schiet niet zo maar
dingen af onder het motto "het is een tientjeslidmaatschap", zonder
kennis te hebben genomen van de concrete plannen.De heer Van Bommel (SP):De heer Van Dijk heeft mij uitgenodigd, de conclusies nog eens goed te
lezen. Ik dacht dat ik dat al had gedaan en dat blijkt inderdaad zo te zijn.
Net hebben wij een interruptiedebatje gevoerd over het scheppen van die miljoenen
banen. In conclusie 7 wordt inderdaad gesproken van een prognose van 6 miljoen
banen. Conclusie 36 gaat over 2 miljoen banen. Daarin staat namelijk toch
echt dat er nadere actieve maatregelen nodig zijn om in Europa tot 2010 jaarlijks
minstens 2 miljoen extra banen te scheppen en om de doelstellingen van het
partnerschap voor werkgelegenheid en groei te verwezenlijken. Dat is wat anders
dan een prognose en een verwachting. Het is de belofte dat er extra maatregelen
worden genomen om minstens 2 miljoen extra banen te scheppen. De regering,
die aanvankelijk zo tegen die doelstelling was, heeft die doelstelling nu
expliciet geaccepteerd in deze conclusies. Daar vroeg ik naar, daar hoor ik
dus graag uw reactie op.De heer Van Dijk (CDA):Mijnheer Van Bommel, in Nederland komen er volgens de prognoses op grond
van de hervormingsagenda die deze regering aan het ontwikkelen is, dit jaar
in ieder geval meer dan 75.000 nieuwe banen bij. Als wij dat extrapoleren
naar de totale Europese bevolking, halen wij meer dan onze doelstelling en
meer dan ons deel.De heer Van Bommel (SP):Het is van tweeën één: of de CDA-fractie zegt dat zij
achter deze conclusie staat en vindt dat die juist gesteld is of zij zegt
dat de Nederlandse regering de belofte niet waar kan maken. Ik stel vast dat
de heer Van Dijk het eerste stelt, namelijk dat de regering het wel belooft
en waarmaakt.De heer Van Dijk (CDA):Nee, mijnheer Van Bommel, ik heb gezegd dat Europa niet zomaar kan opleggen
dat er banen moeten worden geschapen en dat de CDA-fractie om die reden geen
behoefte had aan het noemen van 2 miljoen banen. Dat neemt niet weg dat de
Nederlandse regering er wel voor zorgt dat zij haar evenredige deel op dat
terrein zal halen. U zoekt een tegenstelling die er in mijn ogen niet is.De heer Van Bommel (SP):Ik zal er in de tweede termijn natuurlijk op terugkomen in het debat met
de regering. U spreekt de verwachting uit dat het Nederlandse aandeel in de
doelstelling wordt gehaald. Ik ben benieuwd naar het antwoord van de regering,
want een dergelijke belofte moet ook voor de komende jaren gelden, als die
wordt gedaan. Dan kunnen wij de Nederlandse regering daarop afrekenen. Dat
wachten wij dan nog maar even af.De heer Van Dijk (CDA):Wij zien dat met veel vertrouwen tegemoet.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De heer Van Dijk zei dat het vertrouwen van de burger alleen kon worden
herwonnen door concrete resultaten te boeken. Daarover heb ik zitten nadenken.
Mijn eerste conclusie is dat deze top daar niet echt een bijdrage aan heeft
geleverd. Kunnen wij het vertrouwen van de burgers in het Europese project
niet alleen maar herwinnen door te laten blijken dat wij via
de richting die wij kiezen voor Europa, in de toekomst tegemoetkomen aan de
zorgen die vorig jaar voor de burgers de aanleiding waren om nee te zeggen
tegen de conceptgrondwet?De heer Van Dijk (CDA):Nee, daarvoor heb je concrete resultaten nodig. Dan kun je laten zien
dat je juist de kant opgaat die de Nederlandse bevolking wenst. De Nederlandse
bevolking heeft namelijk duidelijk gemaakt dat zij wel behoefte heeft aan
een Europees gemeenschappelijk buitenlands beleid. Zij verwacht ook dat er
omstandigheden worden geschapen waardoor het economisch gezien een stuk beter
zal gaan en de concurrentiepositie beter wordt. De Nederlandse bevolking heeft
via verschillende onderzoeken keer op keer naar voren laten komen dat zij
dergelijke dingen van Europa verwacht. Ik heb een aantal voorbeelden gegeven
en gezegd dat wij ervoor moeten zorgen dat wij die bereiken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik was er al bang voor dat wij de tegenstem van vorig jaar opnieuw zouden
gaan interpreteren. Dat moeten wij niet doen. Zodra je op bepaalde onderzoeken
doelt en zegt dat de burgers wel een gemeenschappelijk buitenlands beleid
willen, ben je aan het interpreteren. Ik ben juist zo bang voor de lijn die
u voorstelt, want die komt erop neer dat er concrete stappen worden gezet
in een richting die een groot deel van de Nederlandse bevolking zegt niet
te wensen en als reden aanwijst voor de tegenstem van vorig jaar.De heer Van Dijk (CDA):Nu interpreteert u wat er vorig jaar is gebeurd. U bestrijdt namelijk
mijn interpretatie. Maakt u mij maar duidelijk dat uit onderzoek is gebleken
dat er geen behoefte is aan een Europees buitenlands- en veiligheidsbeleid.
Leg mij maar uit dat men er op dit moment geen behoefte aan heeft dat er omstandigheden
op Europees niveau worden geschapen waardoor de concurrentiepositie verbetert.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik ga hier niet steggelen over interpretaties. Wij hebben vorig jaar een
uitvoerig debat over de tegenstem gehad. Wij hebben toen vastgesteld dat het
heel gevaarlijk is om je gelijk in het nee/ja te lezen. Wel weet ik dat er
in de conceptgrondwet elementen zaten waartegen massaal nee is gezegd. Ik
maan u tot voorzichtigheid om te zeggen dat de burger in elk geval verder
wil op de weg naar een gemeenschappelijk buitenlands beleid en dat wij dus
concrete stappen gaan zetten.De heer Van Dijk (CDA):Ik heb juist aangegeven dat op een aantal terreinen nu eens niet met grote
blauwdrukken moet worden gewerkt, maar dat concrete resultaten moeten worden
geboekt.De heer Timmermans (PvdA):Mijnheer de voorzitter. De top was een prachtige illustratie van de kloof
tussen Europa en de burgers. Aan de vooravond van de top vlogen de Europese
leiders elkaar gigantisch in de haren en leken terug te grijpen op het instrument
van protectionisme om hun belangen veilig te stellen. Dat instrument kan misschien
op korte termijn enig resultaat opleveren, maar het zou op langere termijn
Europa economisch kunnen verlammen en nog dieper in de problemen brengen.
De Europese top speelde zich af tegen de achtergrond van massale protesten
op straat in Frankrijk, België en andere landen, maar de Europese Raad
besprak juist niet de zorgen die veel burgers hebben op dit punt. Het ging
niet over protectionisme. Men vermeed het onderwerp om niet in een ruzie te
belanden. Het ging ook niet over de problemen waarvoor de mensen de straat
op zijn gegaan, over de zorgen die zij hebben over hun toekomst. Over dat
alles ging het niet. Als Europese leiders bij elkaar komen op het moment dat
grote groepen van de Europese bevolking zich over dit soort zaken verschrikkelijk
druk maken en zij daar niet over spreken, dan hoeft het niemand te verbazen
dat de kloof tussen Europa en de burgers alleen maar dieper wordt.De heer Van der Ham (D66):Deze constatering is op zichzelf juist. Er zijn demonstraties, maar er
wordt op de top niet over de demonstraties gesproken. Wellicht heeft de minister-president
er wel over gesproken, maar dat horen wij straks dan wel.Maar even over uw positie. U leunt een beetje mee met de jongeren die
in Frankrijk protesteren. U weet dat onder het kabinet-Kok een flexibilisering
van de arbeidsmarkt in Nederland heeft plaatsgevonden, die juist heel gunstig
is geweest voor jongeren en voor mensen aan de onderkant bij het krijgen van
een baan. Zou u als parlementariër namens de PvdA tegen de Franse jongeren
willen zeggen dat zij niet zo bang moeten zijn voor hun toekomst en dat de
voorgestelde flexibilisering in Frankrijk juist goed voor hen is? Zou u de
mensen een beetje willen tegenspreken en misschien ook geruststellen? Wilt
u dat doen en daarmee ook iets zeggen over het hervormingsbeleid van dit kabinet,
dat daarmee juist verder wil gaan?De heer Timmermans (PvdA):Zeker, ik ben blij dat de heer Van der Ham in herinnering roept dat het
kabinet-Kok een miljoen banen heeft geschapen in dit land. Daar kan dit kabinet
nog een puntje aan zuigen. Ik ben blij dat hij zich dat nog weet te herinneren.Ik ben niet, zoals ik verleden week in het AO ook heb gezegd in een debat
met de minister-president, van oud-links. Ik zeg niet dat alles hetzelfde
moet blijven opdat alles beter wordt. Ik maak mij geen illusies over de uitdagingen
waarvoor Europa staat. Laat ik concreet zijn. Als wij er in de komende jaren
niet in slagen om de arbeidsparticipatie op Europees niveau en zeker ook in
Nederland sterk te verhogen – dus veel meer vrouwen, mensen uit minderheidsgroeperingen
en jongeren aan het werk – zal binnen vijftien jaar de structurele groei
van Europa niet boven 1,5% uitkomen. Dan kunnen wij onze sociale stelsels
op termijn op onze buik schrijven. Dat is de ernst van de situatie. De Partij
van de Arbeid zal daarvoor nooit weglopen en hervormingen ook verdedigen.Uw vraag, mijnheer Van der Ham, was of ik aan de kant van de Franse jongeren
sta. U moet er eens over nadenken hoe het komt dat in Frankrijk een op de
vier jongeren geen baan heeft en dat zij tegelijkertijd zo weinig zicht hebben
op wat de regering wil en op het doel van de hervormingen. Zij weten dat zij
door flexibilisering weliswaar meer kans op een baan krijgen, maar verkiezen
de zekerheid van werkloosheid en een uitkering en een mogelijke
kans op een arbeidscontract dat zekerheid biedt, boven de onzekerheid die
de regering van De Villepin voorspiegelt. Dat is toch een failliet van de
politiek? Je kunt de Franse studenten toch niet verwijten dat zij geen oog
hebben voor hun toekomst? Zij geloven niet in de oplossingen die nieuw-rechts
aandraagt. Wij hebben dat ook in Nederland gezien bij de gemeenteraadsverkiezingen.
Toen kwam een duidelijk signaal van de burgers dat zij niet geloven in de
oplossingen die nieuw-rechts aandraagt.De voorzitter:Mijnheer Timmermans, u dient iets korter te antwoorden op de vragen die
gesteld worden.De heer Van der Ham (D66):De heer Timmermans zegt eigenlijk zelf dat de oplossingen die worden voorgesteld
in Frankrijk, heel goed zijn. Zulke oplossingen hebben namelijk heel veel
banen opgeleverd, ook onder het bewind van Wim Kok en andere partijen; wij
zaten daar ook bij. Het andere punt is dat ook dit kabinet wil ingrijpen om
de pensioenen voor de toekomstige generaties veilig te stellen; dat is precies
wat ook in andere Europese landen gebeurt. Het is dan van belang dat een linkse
partij als de PvdA, zoals ook D66 een linkse partij is, tegen die studenten
durft te zeggen: dit is nodig om werkgelegenheid te verschaffen en ervoor
te zorgen dat jullie pensioenen gegarandeerd zijn. Welnu, laat die moed eens
zien als PvdA, naar de jongeren, en stel hen gerust door erop te wijzen dat
het alleen maar beter wordt in plaats van slechter!De heer Timmermans (PvdA):Mijnheer Van der Ham, u daagt mij nu uit om in te gaan op het CPE-plan
van de Franse regering. Het is het foute middel, maar men probeert wel om
de problemen aan te pakken. Flexibilisering van de Franse arbeidsmarkt moet
elders plaatsvinden en niet door middel van een nepcontract dat jongeren totaal
geen rechten geeft. Het is geen flexibilisering maar het volstrekt wegnemen
van rechten van werknemers. Flexibilisering betekent dat je tijdelijke contracten,
leerplaatsen en dat soort zaken aanbiedt, zoals wij in Nederland doen. Wat
de Franse regering doet, is het hele gebouw van verworven rechten intact laten
en nergens flexibiliteit aanbrengen, terwijl men het hele probleem neerlegt
bij deze groep jongeren. Ik heb er veel begrip voor dat dit niet gedragen
wordt door de samenleving.De heer Van der Ham (D66):Wat mij spijt, mijnheer Timmermans, is dat wij nu weer zien wat wij vaker
bij de PvdA zien: u leunt een beetje mee met de kritiek; eigenlijk bent u
het wel eens met de oplossingen die aan de andere kant worden geboden, maar
dat komt u electoraal minder goed uit. Dat vind ik een beetje laf.De heer Timmermans (PvdA):Mijnheer Van der Ham, wat u nu doet, is ontzettend flauw. Ik geef inhoudelijk
antwoord op uw vraag. U heeft bijvoorbeeld gezien dat Wouter Bos, na terugkomst
uit India, glashelder heeft gezegd dat wij niet zullen ontkomen aan hervormingen
in de Nederlandse samenleving. De PvdA-fractie loopt daar bepaald niet voor
weg. Wij zeggen niet tegen de mensen dat alles hetzelfde blijft. Dat kunnen
wij ons in dit land en in Europa niet veroorloven. Maar het is essentieel
dat als je hervormingen wilt doen postvatten, je dit doet met steun van de
bevolking. Je ziet veel te veel Europese leiders die met hun rug naar de bevolking
gaan staan. Is het dan gek dat mensen de hakken in het zand zetten en zich
afkeren van iedere hervorming, omdat zij er geen vertrouwen in hebben dat
het iets oplevert? Dat is helemaal niet zo raar.De heer Van Baalen (VVD):Het verbaasde mij dat de heer Timmermans zei dat hij niet tot oud-links
behoort en tegelijkertijd aangaf dat Wim Kok een miljoen banen heeft geschapen.
Dat is nu juist een oud-linkse uitspraak, want dat heeft Wim Kok niet gedaan.
Dat kabinet gaf en ook dit kabinet geeft ondernemers de ruimte om die banen
te scheppen. De heer Timmermans moet dan ook niet terugverwijzen naar een
premier of desnoods naar een Europese Commissie. Nee, het zijn de ondernemers
die dit doen. Laat dat iets zijn wat de nieuwe PvdA erkent: geef ondernemers
de ruimte.De heer Timmermans (PvdA):Maar natuurlijk. Het wordt ook tijd dat dit kabinet eindelijk eens werk
maakt van het afschaffen van regels, want er komen nu alleen nog maar regels
bij in plaats van dat zij worden afgeschaft. Dit laatste wordt niet bewerkstelligd
door een extra ministerraadsvergadering te houden. De PvdA-fractie is zeker
geen vijand van ondernemers. Natuurlijk is het zo dat er bedrijven zijn, vooral
in het midden- en kleinbedrijf, die zorgen voor banen, maar de overheid moet
wel de omstandigheden creëren om die banengroei mogelijk te maken. Ik
ben helemaal niet tegen flexibilisering; laten wij eens kijken hoe dat in
de Scandinavische landen is geregeld. Mensen zijn best bereid minder zekerheid
in hun arbeidscontract te accepteren, als zij weten dat als het misgaat, zij
kunnen terugvallen op een fatsoenlijke sociale zekerheid. Dan werkt het. Dat
is een systeem dat werkt in Zweden en Denemarken en dat ook heel goed in Nederland
zou kunnen werken.De heer Van Baalen (VVD):Je geeft mensen kansen en zij moeten dan zelf bepalen of zij die kansen
grijpen. Als je alleen maar vasthoudt aan het enorme vangnet en zegt: "Als
u het zelf niet heeft gedaan, staan wij natuurlijk altijd klaar", dan
is dat uiteindelijk oud-linkse politiek in een nieuwe zak.De heer Timmermans (PvdA):Het spijt mij erg, mijnheer Van Baalen; ik moet u op dit punt tegenspreken.
Neemt u eens een voorbeeld aan een aantal Scandinavische landen, waar men
heel nadrukkelijk succes heeft met het flexibiliseren van de arbeidsmarkt,
in de zin van het bieden van minder zekerheid in vaste banen en het tegelijkertijd
bieden van een vangnet op het moment dat het tijdelijk misgaat. Bovendien
zit men er de mensen hard achter de broek om te zorgen dat er geen misbruik
wordt gemaakt van dat vangnet. Het is een winnende combinatie, die naar de
opvatting van mijn partij ook heel goed in Nederland zou kunnen worden toegepast.De heer Van der Staaij (SGP):De heer Timmermans begon te zeggen dat er een kloof is tussen de burger
en deze top, omdat niet gezien wordt wat er aan demonstraties zijn. Er staat
echter wel in een conclusie dat het nodig is om draagvlak te verwerven onder
burgers als het gaat om noodzakelijke en pijnlijke hervormingen. Is dat geen
bevestiging van de problemen die u ook signaleert?De heer Timmermans (PvdA):Ja, maar een conclusie formuleren en op papier zetten dat je draagvlak
nodig hebt en het vervolgens niet hebben over de echte problemen die mensen
dagelijks bezighouden en waarvan ze zien dat op een ander moment hun leiders
daar een groot punt van maken, dat creëert die kloof. De mensen kijken
niet naar die conclusie, waarin staat "wij hebben meer draagvlak nodig",
die mensen kijken naar hun leiders en zien dat die leiders net doen alsof
er niets aan de hand is. Zij zien dat die leiders als zij thuis zijn wel op
elkaar schelden, maar dat zij als zij bij elkaar komen in Europa niet de problemen
met elkaar uitpraten en geen richting geven aan dit Europa. Dat is mijn grote
punt van zorg. Zo'n conclusie met "wij hebben meer draagvlak nodig"
is dan een loze verklaring.De heer Van der Staaij (SGP):Een conclusie op papier is zeker niet genoeg, maar u begon met te zeggen
dat het punt helemaal niet was gesignaleerd. Ik zie echter dat dat punt, gezien
die conclusie, wel is gesignaleerd. De vraag is dan hoe je dat op gaat lossen.
Wat is uw oplossing voor het feit dat ook tal van Europese landen ermee geconfronteerd
worden dat pijnlijke hervormingen altijd veel weerstand oproepen en dat oppositiepartijen
daar gemakkelijk electorale munt uit willen en kunnen slaan? Hoe moet je daar
dan op reageren?De heer Timmermans (PvdA):Ik heb eerst een wedervraag. Stoort u zich er dan niet aan dat op het
moment dat de leiders van Europa bij elkaar komen, zij de meest prangende
problemen die de burgers dagelijks bezighouden, uit de weg gaan? Dat stoort
mij buitengewoon. Dit is verder geen gemakkelijk oppositieverhaal dat ik hier
houd, want ik weet donders goed dat wie in dit land ook verantwoordelijkheid
draagt, pijnlijke hervormingen moet doorvoeren. Kijk echter eens naar het
verschil tussen Frankrijk en Duitsland. In Duitsland hebben beide coalitiepartijen
bij de deelstaatverkiezingen onlangs heel goed gescoord. Bij de Duitse bevolking
heeft namelijk de gedachte postgevat dat deze coalitie een plan heeft dat
zou kunnen werken voor Duitsland. Zij heeft er vertrouwen in dat daarbij het
sociale model in Duitsland gered en vernieuwd zal kunnen worden. Zet dat eens
af tegen de reactie van het publiek in Frankrijk. Dat is het grote verschil.
Ik zeg ook – daarom hoop ik dat u van mij wilt aannemen dat dit geen
oppositieverhaal is – dat de SPD onder leiding van Schröder er
dus niet in geslaagd is van de bevolking dat vertrouwen in de coalitie met
de Groenen te krijgen. Kennelijk kan het dus wel, het vertrouwen winnen van
de bevolking voor hervormingen.De heer Van der Staaij (SGP):Is dat niet de Verelendungstheorie; dat het eerst voldoende mis moet gaan
en uitgemeten moet worden dat het zo niet kan, wil je draagvlak krijgen voor
hervormingen? Is dat de weg die u voor ogen staat?De heer Timmermans (PvdA):Om in het geval van Duitsland over Verelendung te spreken, vind ik wat
al te zwaar aangezet. Je ziet wel dat deze coalitie, met een hervormingsprogramma
dat er niet om liegt, nog steeds, ook nadat de pijnlijke plannen voor bijvoorbeeld
hervormingen in het arbeidsrecht bekend zijn geworden, bij de volgende deelstaatsverkiezingen
kan rekenen op voldoende steun van de bevolking. Het kan dus wel: een draagvlak
creëren voor pijnlijke hervormingen.De heer Van Dijk (CDA):Voor draagvlak heb je in Duitsland in ieder geval de CDU nodig. Dat is
de les die ik trek uit hetgeen u net naar voren heeft gebracht. Ik wil nog
even terug komen op een eerder punt. U zegt: wij zijn ons bewust van het feit
dat, willen wij ons sociaal stelsel overeind houden, hervormingen nodig zijn
en dat wij ervoor moeten zorgen dat er draagvlak komt, opdat die hervormingen
succesvol kunnen worden doorgevoerd. Het valt mij op dat u nu zegt dat u steun
geeft aan hervormingen, terwijl u twee jaar geleden voorop liep in demonstraties
die dat draagvlak nu juist ondermijnden. Is er ook niet een verantwoordelijkheid
voor partijen die niet in de regering zitten om duidelijk te maken dat dat
soort pijnlijke maatregelen ook nodig zijn, in plaats van goedkoop op de straat
te gaan rondlopen?De heer Timmermans (PvdA):"Goedkoop op straat rondlopen", dat is een klap in het gezicht
van en een belediging voor die 400.000 mensen die de moeite hebben genomen
naar de demonstratie in Amsterdam te komen. Dat vind ik een goedkope opmerking,
die tekenend is voor het CDA van vandaag.Dan heb ik nog twee reacties op wat u zegt over de CDU. Ten eerste wijs
ik erop dat mevrouw Merkel goed heeft geluisterd naar wat de kiezer heeft
gezegd. Zij is bereid om in een grote coalitie rekening te houden met haar
eerdere tegenstander en haar plannen ernstig bij te stellen. Dat is een groot
verschil met deze minister-president, die zich opsluit in zijn eigen gelijk
en die naar aanleiding van het signaal van de kiezer bij de gemeenteraadsverkiezingen
alleen maar stelt: ik ga het de mensen nog eens goed uitleggen en dan weet
ik zeker dat zij over veertien maanden weer allemaal bij mij terugkomen. Dat
is het grote verschil tussen de CDU en het CDA. Ten tweede merk ik op dat
de PvdA uiteraard bereid is tot het nemen van pijnlijke maatregelen, maar
dat is ons in 2003 door uw partij helaas niet vergund. U zegt dat alle hervormingen
hebben plaatsgehad ondanks de protesten. Ik wijs u erop dat die 400.000 mensen
die gekomen zijn om te protesteren, er wel voor hebben gezorgd dat de plannen
van het kabinet zijn bijgesteld. Het kabinet is dus onder dwang van de bevolking
tot een ander inzicht gekomen. U moet zich dus niet zo opsluiten in uw eigen
gelijk.De voorzitter:Mijnheer Timmermans, ik stel voor dat u doorgaat met uw betoog en dat
u vaart maakt.De heer Timmermans (PvdA):Dat zal ik heel graag doen, maar ik vind wel dat mijn collega's er recht
op hebben dat ik hun vragen beantwoord.Voorzitter. Eén van de grote problemen van de Lissabonagenda is
dat middel tot doel is verklaard. Het doel is de meest concurrerende kenniseconomie
in de wereld te willen zijn in 2010. De burgers hebben niets aan dat doel.
Beter zou het doel kunnen zijn, een sociale markteconomie te handhaven, ook
in deze tijd van globalisering. In alle lidstaten in Europa vragen de mensen
nadrukkelijk om zekerheid in een veranderende wereld. Mensen moet zekerheid
worden geboden op de lange termijn. Dat zou het doel moeten zijn. De poging
om de meest concurrerende kenniseconomie van de wereld te zijn, is een middel
om dat doel te bereiken. Het lijkt mij beter om in die termen
over de Lissabonagenda te spreken. In dit verband wijs ik op de inzichten
van grote denkers en politicologen over wat zich op dit moment afspeelt in
Europa en in de wereld. Bijvoorbeeld Fukuyama heeft een grote ommezwaai gemaakt
in zijn denken over de noodzaak tot maatschappelijke binding. Ik verwijs ook
naar de ideeën van Etzioni, die door de minister-president worden gekoesterd.
Hij spreekt heel nadrukkelijk van de noodzaak om in de maatschappij –
in de woorden van de heer Cohen – "de boel bij elkaar te houden".
Ik heb al eerder gezegd dat ik niet van oud-links ben, dat vindt dat alles
hetzelfde moet blijven opdat alles beter wordt, maar het omgekeerde kan natuurlijk
ook niet de agenda zijn, namelijk dat alles moet veranderen opdat alles beter
wordt. De Europeanen vragen om een vorm van zekerheid in hun bestaan. Wanneer
die zekerheid geboden wordt, kan het pad van de hervormingen worden ingeslagen.
Ook de PvdA-fractie heeft aarzelingen bij elementen van het compromis dat
nu is bereikt over de dienstenrichtlijn. Toch is het misschien, gelet op de
situatie waarin Europa nu verkeert, het beste dat dit compromis in beleid
wordt omgezet, zodat de vrees die in veel lidstaten met de dienstenrichtlijn
samenhangt, kan worden weggenomen.Voorzitter. In reactie op opmerkingen van collega's had ik het al over
arbeidsparticipatie. Ik vind het jammer dat, gelet op de urgentie van hervormingen
op de langere termijn, de CDA-fractie zich bij monde van haar woordvoerder
zo opsluit in het eigen gelijk. Zij vindt dat het goed werkt. Laten wij ook
eens kijken naar dingen die in de Nederlandse economie, ook volgens de Europese
Commissie, nog niet goed zitten, waarbij wij nog een lange weg te gaan hebben.
Dan doel ik vooral op het punt van arbeidsparticipatie. Wij zullen er veel
meer aan moeten doen in Nederland om mensen die op dit moment nog niet economisch
actief zijn, bij de economie te betrekken. Alleen door verhoging van de arbeidsparticipatie
kun je in een vergrijzende samenleving, waarin de bevolking terugloopt, de
economie duurzaam ontwikkelen. Het gaat erom sociale stelsels duurzaam in
stand te houden en zelfs te moderniseren en te verbeteren.Het is goed dat de urgentie van een Europees energiebeleid is onderkend,
maar ook op dat punt zal nog een aantal stappen gezet moeten worden. Er moet
harder gewerkt worden aan de realisatie van de Kyotodoelstellingen om het
leefmilieu in toenemende mate te ontzien. Ook moet de afhankelijkheid van
eindige fossiele brandstoffen worden afgebouwd. Het heeft mij in ieder geval
zeer verheugd dat die doelstelling in de conclusies overeind is gebleven,
al kunnen wij die doelstelling in Nederland nog wel wat aanscherpen. Het voorbeeld
van Zweden is wat dat betreft nog niet zo slecht. Het zet in ieder geval aan
tot nadenken over onze energieafhankelijkheid. Het is tijd voor radicale maatregelen.Een onderwerp dat zijdelings aan de orde is gekomen tijdens de Europese
Raad, is Belarus. De situatie daar is inderdaad zeer zorgelijk. Ik denk dat
de Europese Raad adequaat heeft gereageerd op de manipulatie van de verkiezingen
door Loekasjenko. Het is belangrijk dat er slimme sancties worden getroffen
tegen het leiderschap van Belarus. Ik zeg dat zo nadrukkelijk omdat het verkeerd
zou zijn om met sancties de bevolking te treffen. Paradoxaal genoeg steunt
een groot deel van de bevolking, misschien zelfs een meerderheid, Loekasjenko
nog steeds ondanks zijn manipulaties. Dat komt ook omdat men democratie, net
als in Rusland, is gaan associëren met chaos en met roverkapitalisme.
Je zult de mensen in Belarus perspectief moeten bieden, zonder Loekasjenko
de kans te geven te zeggen dat het Westen de oppositie als instrument gebruikt
om het land te kunnen overnemen. Geef ngo's en andere organisaties in Europa
de ruimte om samen te werken met partnerorganisaties in Belarus, maar wees
terughoudend met steun aan de oppositie. Minister Bot zei naar mijn smaak
iets te snel dat wij nu veel geld moeten geven aan de oppositie, zo begreep
ik zijn woorden in de pers althans. Dat kan een averechts effect hebben. Er
zijn in Nederland veel ngo's die gericht zijn op democratiseringsprocessen
in Oost-Europa en zij zullen dat werk ongetwijfeld uitstekend doen. Laten
wij vooral die ngo's steunen. Dan kan het proces van democratisering in Belarus
stilaan een grotere kans krijgen.Ik heb ook gezien dat minister Bot zich heeft ingespannen voor een verklaring
met het streven Guantánamo Bay te sluiten. De verklaring is niet al
te stevig uitgepakt, maar er is in ieder geval een verklaring. Je zou er ironisch
over kunnen doen, als het niet zo verdrietig was. Nederland werkt aan de ene
kant mee aan een verklaring waarin staat dat Guantánamo Bay moet sluiten,
maar aan de andere kant levert Nederland mensen uit die kunnen terechtkomen
in Guantánamo Bay. Ik had niet gedacht dat ik de dag zou meemaken waarop
Nederland bewust het internationale recht schendt, maar dat doe ik wel. Dat
gebeurt met steun van de coalitiepartijen. Zij zeggen dat wij nu eenmaal vuile
handen moeten maken in de oorlog tegen het terrorisme. Het internationale
recht, dat nu wordt geschonden door Nederland, is er echter niet voor niets.
Als je het internationale recht schendt met een beroep op de strijd tegen
het terrorisme, hebben de terroristen al een deel van het pleit gewonnen.
Een land als Nederland mag niet lichtvaardig met het internationale recht
omspringen. Aan de ene kant spreken wij uit dat Guantánamo Bay dicht
moet. Aan de andere kant laten wij de special forces mensen overdragen aan
de Amerikanen, waardoor die mensen in Guantánamo Bay terecht kunnen
komen. Kortom, wij zijn niet ver verwijderd van hypocriet gedrag.Wij constateren dat premier Berlusconi heeft herhaald dat minister Giovanardi
niet namens de regering heeft gesproken. Ik moet helaas vaststellen dat Berlusconi
geen afstand neemt van de uitdrukkingen van Giovanardi, maar ik vrees dat
hiermee alles gezegd is. Er is weinig meer aan te doen. Ik stel wel met verdriet
vast dat het mogelijk is dat het ene EU-land een ander EU-land verwijt zijn
toevlucht te hebben gezocht tot nazi-praktijken. Dat is wel zeer vergaand.
Het is helder dat de meningen over ons euthanasiebeleid van land tot land
verschillen. Dit is het goed recht van ieder land, net zo goed als wij dit
recht ook voor onszelf voorbehouden. Sommige vergelijkingen zijn echter onaanvaardbaar
en de Italiaanse regering had niet alleen moeten verklaren dat dit niet namens
de regering is gezegd; zij had daar nadrukkelijk afstand van moeten nemen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil aan de minister-president vragen hoeveel mensen naar
zijn mening hebben gemerkt dat er een Europese top is geweest. Volgens mij
zijn dit er maar weinig, want deze top was nauwelijks inspirerend
en kon daardoor nauwelijks invloed hebben op het denken van de burgers over
Europa.De top ging wel ergens over, want de voorjaarstop gaat altijd over belangrijke
sociaal-economische onderwerpen, over de duurzaamheidstrategie en de werkgelegenheid.
Dit zijn belangrijke onderwerpen en daar zijn dan ook veel woorden aan gewijd,
maar helaas is er weinig bereikt.De heer Van Baalen (VVD):Ik begrijp dat mevrouw Karimi groots en meeslepend wil leven, maar erkent
zij ook dat al de Europese toppen, RAZEB's, enzovoort niet allemaal groots
en meeslepend kunnen zijn? Er moet bestuurd worden, er moeten afspraken worden
gemaakt en compromissen worden gesloten. Dit betekent dat niet iedere top
zodanig is dat er in iedere huiskamer tot diep in de nacht over wordt gedebatteerd.
Zou het niet beter zijn als zij haar verwachtingen over al die toppen zou
bijstellen?Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dit is een van mijn volgende vragen aan de regering. Gezien het feit dat
er nu vier keer per jaar een top plaatsvindt, is het de vraag welke verwachting
wij daar nog van mogen hebben. De toppen waren bedoeld om leiding te geven,
om leiderschap te tonen als er grote knelpunten op bepaalde thema's ontstonden.
In de afgelopen tijd blijkt dat de toppen bureaucratischer worden en dat er
weinig leiderschap wordt getoond. Dan is het de vraag welke waarde die toppen
dan nog hebben. Mijn teleurstelling geldt dan ook niet alleen deze top. Mijn
teleurstelling wordt iedere keer groter, omdat de toppen steeds meer een herhaling
van andere raden zijn en steeds vaker tot bureaucratische afspraken leiden.Als er dan al afspraken zijn gemaakt over bepaalde doelstellingen, kan
de vraag worden gesteld of die afspraken zijn bereikt dankzij de inzet van
de Nederlandse regering of ondanks de inzet van de Nederlandse regering. Gelet
op het debat dat wij eerder hebben gevoerd over de inzet van de Nederlandse
regering, stel ik vast dat die afspraken zijn bereikt ondanks de inzet van
de Nederlandse regering. De regering heeft niet ingezet op de werkgelegenheids-,
milieu- en energiedoelstellingen die nu wel zijn opgenomen. De minister-president
is met die conclusies akkoord gegaan en daar past geen relativering achteraf
bij. Wat betekent dit nu voor Nederland? Wat betekenen die werkgelegenheidsafspraken
voor Nederland? Hoe worden die vertaald? Op het onderwerp duurzame energie
kom ik nog terug.Ik wil eerst kort iets zeggen over de inzet van de minister van Buitenlandse
Zaken voor de verklaring over Guantánamo Bay. Dit is op uitdrukkelijk
verzoek van mijn fractie gebeurd en ik heb waardering voor zijn inzet. Zoals
mijn collega Timmermans al zei: de formulering van de verklaring is wat mager
en die verklaring is ook niet als raadsconclusie overgenomen. Waarom niet?
Bovendien is er moeilijk gedaan over de openbaarmaking van die verklaring.
Het is een goede zaak dat de minister van Buitenlandse Zaken deze verklaring
naar de Kamer heeft gestuurd. Zal de regering zich er echter ook voor inzetten
dat deze verklaring geplaatst wordt op de websites van EU-voorzitter Oostenrijk
en de Raad? Is de verklaring overigens ook onder de aandacht gebracht van
de VS zelf? Een verklaring en een protest moeten natuurlijk wel gelezen worden
door de VS om enig effect te hebben.Tussen de woorden en de daden van Nederland zit de nodige spanning. Het
is goed dat de regering zich heeft ingezet voor deze verklaring, maar tegelijkertijd
is het mogelijk dat door het optreden van Nederlandse special forces gevangenen
in Guantánamo Bay terecht komen. Dat is onacceptabel. Is de regering
bereid om de gedetineerden in Bagram te volgen en ervoor te zorgen dat zij
volgens de Conventies van Genève worden behandeld?In de discussie voorafgaand aan de top heb ik een motie ingediend waarin
de regering wordt gevraagd om het voorstel van EU-voorzitter Oostenrijk te
steunen om in 2015 15% van de energie in Europa duurzaam te produceren.
De regering ontraadde aanneming van deze motie. De staatssecretaris zei zelfs
dat het een slag in de lucht was. Dat viel blijkbaar wel mee, want deze slag
in de lucht is wel in de conclusies opgenomen.Nu de doelstelling 15% duurzame energie in 2015 in de conclusies
is opgenomen, zal de regering aan moeten geven hoe zij een en ander zal vertalen
in de Nederlandse nationale doelstellingen. Op dit moment zijn onze doelstellingen
heel erg mager: in 2020 10% duurzame energie. De regering kan in de
komende discussie over de vertaling van de Europese doelstelling naar de nationale
programma's niet langer vasthouden aan haar eigen doelstelling. Mijn fractie
vindt dat Nederland gewoon moet kiezen voor de doelstelling 15% in
2015. Is dat ook de inzet van de regering en, zo niet, waar kiest de regering
dan wel voor?Ik ben blij dat de dienstenrichtlijn van de heer Bolkestein van tafel
is. Niet blij was ik echter met de inzet van de regering, aangezien zij deze
dienstenregeling probeerde te redden. In de conclusies staat dat de Europese
Raad met instemming nota heeft genomen van het gewijzigde voorstel van het
Europees Parlement en dat men de Europese instellingen de opdracht heeft gegeven
om de wetgevingsprocedure met spoed tot een goed einde te brengen. Betekent
dat dat ook Nederland akkoord is met de keuze om het voorstel van het Europees
Parlement in eerste lezing te gebruiken als basis voor het voorstel van de
Commissie? Zal de regering, inclusief minister Brinkhorst, met andere woorden
niet pleiten voor grote veranderingen in het voorstel van het Europees Parlement?
Het voorstel moet verduidelijkt worden, maar mag volgens mijn fractie in geen
geval worden omgetoverd tot een soort Bolkesteinrichtlijn.De Europese Raad heeft een heldere verklaring uitgebracht over Wit-Rusland.
Ik kan mij dan ook vinden in de woorden van de heer Timmermans hierover. Ik
heb minister Bot eerder verzocht, zich in te zetten voor een internationaal
onderzoek naar de verdwijningen en de incidenten met leden van de oppositie.
Dat verzoek wordt nog pregnanter door de arrestaties die hebben plaatsgevonden.
Heeft de regering een voorstel gedaan voor een dergelijk internationaal onderzoek
en, zo ja, wat was daar dan het resultaat van? Zo niet, is de regering dan
bereid om een dergelijk voorstel alsnog in te brengen?De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. Natuurlijk moeten wij ambitieus zijn, ambitieus ten aanzien
van de Europese en de Nederlandse economie. Maar overheden
scheppen in beginsel geen banen en dat betekent dat je ondernemers en zelfstandigen
de ruimte moet geven. Dat betekent dus dat je ondernemers en zelfstandigen
de ruimte moet geven. Dat betekent een interne markt die functioneert, een
interne dienstenmarkt overeenkomstig de voorstellen van Frits Bolkestein,
en geen interne markt in afgezwakte zin. De VVD hecht er wel degelijk aan
om zo dicht mogelijk bij het origineel van de heer Bolkestein te blijven.
Het betekent ook een open Europese arbeidsmarkt, ook voor onze collega's uit
de nieuwe lidstaten. Het is opmerkelijk dat het kabinet de datum van 1 mei
lijkt te hebben laten vallen en nu afkoerst op 1 januari. Men kan natuurlijk
gemakkelijk zeggen: wat scheelt een halfjaar? Het is dan wel de vraag wat
je in dat halfjaar kunt en wilt bereiken. Kortom, de economie moet functioneren
en de overheid moet daarvoor de voorwaarden scheppen, zowel in Brussel als
in Den Haag. Dat moet ambitieus gebeuren.De heer Van Dijk (CDA):Mag ik de heer Van Baalen vragen wat voor hem het cruciale verschil is
tussen de richtlijn die de heer Bolkestein heeft voorgesteld en het compromisvoorstel
dat nu met een overgrote meerderheid in het Europees Parlement is aanvaard?De heer Van Baalen (VVD):Als je de twee voorstellen naast elkaar legt, is dat van Bolkestein uiteindelijk
veel duidelijker over het openstellen van de grenzen. Het gaat mij erom dat
wij zo dicht mogelijk bij het origineel blijven. De heer Van Dijk wil graag
ingaan op alle details; het gaat mij om de richting. De richting van de heer
Bolkestein, die naar ik aanneem ook door de heer Van Dijk als een belangrijk
Europees staatsman wordt gezien, moet worden nagevolgd.De heer Van Dijk (CDA):Ik ga niet alles wat de heer Van Baalen nu zegt volledig onderschrijven,
maar hij geeft mij geen antwoord op de vraag...De heer Van Baalen (VVD):Uitzendbureaus.De heer Van Dijk (CDA):Dus alles staat en valt met de kwestie of de uitzendbureaus nu wel of
geen deel uitmaken van de richtlijn? Is dat het antwoord van de heer Van Baalen?
Met andere woorden: als de uitzendbranche buiten deze richtlijn wordt gehouden,
is de richtlijn voor de heer Van Baalen dan onaanvaardbaar? Dat staat overigens
haaks op datgene wat hij eerder in de Kamer heeft gezegd.De heer Van Baalen (VVD):De uitzendbranche moet de mogelijkheid hebben om mensen in de gehele Europese
Unie te laten werken. Dat moet kunnen gebeuren door Nederlandse dependances
in Oost-Europese landen, door Poolse uitzendbureaus in Nederland, kortom,
de markt moet zo open mogelijk zijn.De heer Van Dijk (CDA):Is de heer Van Baalen, die ik ken als een groot politicus die realistisch
is in dit soort dingen, het met mij eens dat het veel verstandiger is om twee
stappen in de goede richting te zetten dan te gokken op drie stappen en dat
uiteindelijk niet te halen?De heer Van Baalen (VVD):Ik heb wel eens gezegd dat iets beter is dan niets. Je moet echter naar
meer streven dan naar iets. Ik zou dus zeggen: wees ambitieus. Ik begrijp
dat de Nederlandse regering in dit kader ook ambitieus is, dus ik hoop dat
de heer Van Dijk de regering daarin wil steunen. De economie moet draaien.
Dat doen niet de overheden; dat doen de ondernemers zelf. Dat betekent dat
er ruimte voor hen moet zijn.Als je praat over de rol van Europa, denk je al snel aan de budgetten
die Europa ter beschikking heeft, aan de financiële perspectieven. Er
is nu een hele discussie tussen de instellingen over het voorstel van de Raad.
Het Europees Parlement wil daarboven gaan zitten. Het woord flexibiliteit
speelt daarbij een grote rol. Ik begrijp dat dit ook bij de Europese top aan
de orde is gekomen. In hoeverre kan aan de wensen van het EP tegemoet worden
gekomen, niet door het verhogen van het plafond maar door meer flexibiliteit
toe te staan, zonder dat het de Nederlandse belastingbetaler extra geld kost?Ook het onderwerp energie is genoemd. Als je de verklaring nu leest, lijkt
het vlees noch vis. Wat is nu de meerwaarde van de afspraken? Er wordt verder
gedacht. De heer Solana wordt uitgenodigd om met name de internationale aspecten
meer in kaart te brengen. Wat is nu de rol van de Europese Commissie op het
gebied van coördinatie van de energiemarkt? Natuurlijk hebben nationale
landen een energiepolitiek, maar Europa kan natuurlijk veel beter gezamenlijk
optreden, ook naar andere landen toe. Welke meerwaarde heeft deze top gehad
op het gebied van de energie?Minister Kamp van Defensie heeft onlangs gezegd dat hij vindt dat Guantánamo
Bay moet sluiten. De VVD-fractie is het daarmee eens, maar ik zie het in de
verklaring niet zo staan. Heeft minister Kamp namens de regering gesproken
en zal de Nederlandse regering zowel in Europees als in bilateraal verband
trachten tot sluiting van Guantánamo Bay te komen, of is dit niet de
positie van de regering?Mevrouw Karimi (GroenLinks):Is de heer Van Baalen het met mij eens dat Nederland de verantwoordelijkheid
heeft om de gevangenen te volgen die, in ieder geval door toedoen van Nederlandse
Special Forces in Baghlan, in Kabul beland zijn en in Guantánamo Bay
zouden kunnen belanden? Is hij het met mij eens dat Nederland ervoor moet
zorgen dat deze gevangenen volgens de Geneefse Conventie behandeld worden?De heer Van Baalen (VVD):De VVD-fractie heeft in de eerste plaats steeds gezegd dat het internationaal
recht van toepassing moet zijn. Wij hebben ook in een motie vastgelegd dat
dit voor nieuwe missies en het voortzetten van bestaande missies de leidraad
is. Het bestrijden van internationaal terrorisme is echter van zo groot belang
dat wij niet vinden dat de participatie van de Special Forces in Enduring
Freedom moet worden opgeschort of afgebroken. Je moet inderdaad durven kiezen,
en dat is niet altijd gemakkelijk, zeker niet wanneer de discussie gaat over
mensenrechten en rechten van gevangenen. De regering heeft steeds gezegd dat
Nederland tijdens de operatie Enduring Freedom niet zelf mensen gevangenneemt,
maar dat dit wordt gedaan door de Amerikanen. Ik heb ook goed naar minister
Kamp geluisterd toen hij tijdens het vragenuur op vragen van onder anderen
mevrouw Karimi antwoord gaf. Toen herhaalde hij dit standpunt. Dit betekent
niet dat Nederland en Nederlandse troepen een extra verantwoordelijkheid op
zich hebben genomen. Sterker nog: je moet dat ook niet doen,
want dan zit je aan een verantwoordelijkheid vast die ik voor Nederland niet
zie.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Wat betekent het dan dat u het internationale recht zo belangrijk vindt
dat helder tegen de Amerikanen gezegd moet worden dat Guantánamo Bay
moet worden gesloten? Door de operatie Enduring Freedom is een aantal mensen
in gevangenissen is beland. Als u het internationale recht zo belangrijk vindt,
is het toch heel redelijk om aan de Nederlandse regering te vragen de verantwoordelijkheid
voor deze mensen te nemen? Ik vraag u niet de operatie daaraan ondergeschikt
te maken.De heer Van Baalen (VVD):Ik refereerde al aan een motie van mijn hand die door de Kamer is aangenomen.
De voorwaarden die daarin gesteld worden, gelden voor elke nieuwe missie en
voor elke continuering van bestaande missies die aan de Kamer wordt voorgelegd.
Wij hebben hier een debat gevoerd over ISAF III. Daarbij is voorzien in een
speciale gevangenis in Kandahar met toezicht van onder andere de VN en het
Rode Kruis. De Nederlandse ambassadeur zal gevangenen volgen die daar worden
afgeleverd. Ik wil echter niet dat bepaalde zaken met terugwerkende kracht
worden gedaan, omdat Nederland dan een bepaalde verantwoordelijkheid op zich
neemt die het niet kan waarmaken. Zowel in de nationale als de internationale
politiek gaat het om het maken van keuzes. De VVD-fractie heeft haar keuze
gemaakt en staat daar dus ook achter.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dit is echt de hypocrisie ten top. U weet dat er door toedoen van Nederland
en door een operatie waar u uw steun aan gegeven heeft, mensen in Baghlan
en zelfs eventueel in Guantánamo Bay zijn beland. Daar hebt u dan uw
steun aan gegeven. Als wij nu vragen dat die mensen gevolgd worden, opdat
wij weten wat er met hen gebeurt en Nederland druk uit kan oefenen op de Verenigde
Staten om de gevangenen volgens de Geneefse Conventie te behandelen, geeft
u niet thuis. Dat is echt hypocriet.De heer Van Baalen (VVD):Het woord hypocriet wordt in de Kamer meestal door links gebruikt. Dat
is heel opvallend, want ter rechterzijde van de Kamer zegt niemand dat mevrouw
Karimi of wie dan ook hypocriet is. Dit is geen fatsoenlijke manier van debatteren.
Ik heb aangegeven dat de VVD-fractie keuzes heeft gemaakt, moeilijke keuzes
heeft gemaakt; daar staan wij achter. Dat is niet hypocriet; wij houden de
rug recht. Mevrouw Karimi is met die term blijkbaar niet bekend.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Weet u wat onfatsoenlijk is? Onfatsoenlijk is dat je bewust medewerking
verleent aan het schenden van het internationaal recht. Dat is onfatsoenlijk
en daar hebt u blijkbaar voor gekozen.De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. Ik hoop dat mensen die woorden zoals "onfatsoenlijk", "hypocriet"
en nog erger in de mond nemen in deze vergaderzaal, nooit plaats zullen nemen
in vak K.De voorzitter:Nou, dan zijn wij nu toe aan de heer Timmermans en zijn interruptie.De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter. De heer Van Baalen heeft bij de begrotingsbehandeling van
Buitenlandse Zaken een lans gebroken voor het herstel van het internationale
recht op het punt van de behandeling van gevangenen door de Verenigde Staten
en sluiting van Guantánamo Bay. Dat siert hem. Hij zegt echter: ik
moet keuzes maken, dus ik accepteer dat mijn oproep bij woorden blijft en
ik laat de Nederlandse regering tot op de dag van vandaag eventuele gevangenen
uitleveren aan de Amerikanen – ik weet dat dit juridisch niet zo heet,
maar dat is wel de praktijk – en wat er met die mensen vervolgens gebeurt,
interesseert mij niet. De heer Van Baalen is jurist. Hij weet toch dat dit
in strijd is met de Conventie van Genève? Als je als strijdende partij
mensen identificeert, oppakt of laat oppakken, blijf je verantwoordelijk voor
alles wat met hen gebeurt in detentie. Dat is hij toch met mij eens?De heer Van Baalen (VVD):Wij kennen zowel in het internationale als in het nationale recht het
feit dat troepen of burgers verdachten staande houden. Dat is iets anders
dan arresteren en gevangennemen. Als de heer Timmermans op straat iemand staande
houdt, omdat die burger een verdachte beweging maakt, dan is uiteindelijk
de agent die hem arresteert verantwoordelijk in de hele keten, en niet de
heer Timmermans. Wij moeten de zaken zuiver beoordelen.In de discussie over Enduring Freedom en ISAF hadden wij ook te maken
met voortschrijdend inzicht. Ik kan duidelijk zijn, mijnheer Timmermans: toen
wij instemming verleenden met de missie van de special forces in het kader
van Enduring Freedom, ging mijn fractie en ging ik er zelf van uit dat de
incidenten die er waren geweest, echt incidenten waren, zeer betreurenswaardige
incidenten. Uiteindelijk is komen vast te staan dat het niet bij incidenten
bleef en dat is voor ons ook de reden geweest om te zeggen: bij nieuwe operaties
zullen wij veel strenger zijn. Dat is voortschrijdend inzicht en ik ben blij
dat mijn fractie ook het thema voortschrijdend inzicht tot het hare heeft
gemaakt.De heer Timmermans (PvdA):De heer Van Baalen erkent dus dat de mensen die opgepakt zijn met medewerking
van Nederland, niet behandeld worden volgens de Conventie van Genève.
Is de heer Van Baalen het met mij eens dat het voor dit probleem geen slimme
en integere oplossing is om te zeggen "zolang ik maar niet weet wat er
met ze gebeurt, dan ben ik ook niet verantwoordelijk"? Een integere en
slimme oplossing zou zijn geweest dat wij die mensen – als wij al zoveel
waarde hechten aan het internationale recht – zelf oppakken, zelf opsluiten
in Nederland of elders en er zelf voor zorgen dat zij de rechten hebben die
hun toekomen volgens internationaal recht. Dat zou de nette oplossing zijn
geweest, in tegenstelling tot de stelling: als ik het maar niet zie, dan weet
ik het niet.De heer Van Baalen (VVD):Wij kunnen nu heel diep ingaan op de zaak, maar als je zelf gevangenen
maakt, dan moet je ook over de middelen beschikken om die gevangenen van A
naar B te brengen. Bij een missie met special forces op de grond in Zuid-Afghanistan
is dat nauwelijks doenbaar. De Amerikanen hebben daar wel alle vereiste middelen
en ik ga ervan uit dat de Nederlandse regering daarom de keuze heeft gemaakt
die zij heeft gemaakt. Nogmaals, ik zal overal erkennen dat ik het ook niet
de fraaiste keuze vind, maar ik vind het de enige werkbare
keuze. Helaas moet ik daarom zeggen dat Nederland geen extra verantwoordelijkheden
moet accepteren die Nederland dan niet kan nakomen.Ik vervolg mijn betoog over andere punten van meer buitenlandspolitieke
aard. Er is al gesproken over Belarus. De VVD-fractie is van mening dat er
inderdaad versterkt contact moet worden gezocht met ngo's en met de oppositie
in Wit-Rusland, maar dat de echte mogelijkheid om iets te veranderen via Moskou
loopt. Ik wil graag van de regering weten op welke wijze de Europese Unie
en de Nederlandse regering in Moskou pleiten voor druk op Loekasjenko, druk
op het regime in Minsk, druk om de oppositie meer ruimte te geven en druk
om uiteindelijk over te gaan tot hernieuwde verkiezingen, zoals dat recentelijk
in Oekraïne ook is gebeurd.Je kunt zien dat de Europese pressie in Oekraïne gewerkt heeft. Misschien
vinden wij niet dat de recente verkiezingen daar het meest ideale resultaat
hebben opgeleverd, maar die zijn wel eerlijk en fair bevonden. Kortom, de
Europese buitenlandse politiek kan wel degelijk invloed hebben. Wat in Oekraïne
is gelukt, zou ook, maar mede via Moskou, in Wit-Rusland moeten lukken.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Laat ik vooropstellen dat ik het een belangwekkende uitspraak
vind dat het belang van het concrete Europa met tastbare resultaten wordt
benadrukt. Die zin kwam ik tegen in het summiere verslag van de informele
gedachtewisseling over de toekomst van de Europese Unie.De voorzitter van het Europees Parlement deed in zijn toespraak een eenvoudig
verzoek: verdere teleurstellingen over het Europese project voorkomen; laten
wij geen nieuwe verwachtingen wekken waaraan wij niet kunnen voldoen. Hij
gebruikte het woord "geloofwaardigheidsprobleem".In dit licht nodig ik de regering uit om in te gaan op de vraag of dit
wordt waargemaakt door deze top. Kunnen wij merken dat de les in bezinning
en bescheidenheid na de referenda al vruchten afwerpt? In de eerste plaats
geldt dit in het algemeen: zien wij dus nu al dat dit doorwerkt in de Europese
besluitvorming? Voorts stel ik deze vraag met een kritische ondertoon, gezien
de grootse ambities en de indrukwekkende doelstellingen die nu weer geformuleerd
worden in de uitwerking van de Lissabonstrategie. Ik noem het creëren
van miljoenen banen in de EU in de periode 2005-2007.In de uitwerking van de Lissabonstrategie missen wij echter dat landen
bij name genoemd worden waar concrete hervormingen met kracht doorgevoerd
dienen te worden. Is dat geen zwakheid in het Lissabonproces? Geldt dit wellicht
niet breder in de manier van omgaan met Europa? Noemt men uit angst voor relatieproblemen
de daadwerkelijke knelpunten dus onvoldoende bij de naam? In de droge opsomming
door het Centre for European Reform gebeurt dit wel. Daarin staat Nederland
hoog genoteerd. Landen zoals Italië, Griekenland, Portugal en Polen blijven
echter ver achter met hun hervormingen. De hervormingen om de medische zorg
en de vergrijzing te bekostigen, schieten daar namelijk ernstig te kort. Dat
zet ook de stabiliteit van de euro onder druk. Waarom worden die aspecten
niet meer met name genoemd en wordt er geen druk uitgeoefend op die landen?
Waarom spreken de regeringsleiders elkaar niet openhartiger aan op wat er
van hen verwacht wordt? Hierop verneem ik graag de visie van de regering.Wat de energiepolitiek betreft is het belangrijk om in hoog tempo te werken
aan hernieuwbare energiebronnen en diversificatie van energiebronnen. In hoeverre
zal de regering concrete aanvullende maatregelen moeten nemen om de in de
conclusies genoemde percentages voor hernieuwbare brandstoffen en biobrandstoffen
te halen? Zal er meer werk gemaakt moeten worden van onderlinge afstemming
van het beleid ten opzichte van landen zoals Rusland, Turkije en Algerije?
Uit recente gasdeals blijkt dat energieleveranciers de EU-lidstaten makkelijk
tegen elkaar kunnen uitspelen.Ik wil nog even ingaan op de buitenlandpolitieke conclusies van de top,
die opmerkelijk kort zijn. Eigenlijk gaan die alleen over Wit-Rusland. Wat
daarin staat, is naar onze mening niet verkeerd. Wij missen daar echter iets
in, mijn collega Van Baalen heeft daar ook op gewezen. Er staat namelijk geen
woord in over de houding van Rusland tegenover Wit-Rusland. President Poetin
heeft zijn Wit-Russische ambtsgenoot wel gefeliciteerd met zijn overwinning.
Onze zorg is dat een effectieve opstelling tegenover Wit-Rusland sterk wordt
ondermijnd, als Rusland terzake niet ook een kritische koers gaat volgen.
Deelt het kabinet deze analyse? Hoe brengt het kabinet dit ter sprake in contacten
met Rusland? Oefent het op Rusland invloed uit om ook zo'n positie in te nemen
tegenover Wit-Rusland?In de conclusies van de Europese Raad hebben wij aandacht voor de situatie
in het Midden Oosten en het aantreden van de Hamasregering in de Palestijnse
gebieden gemist. Wij verbazen ons erover dat dit punt langzamerhand van de
agenda lijkt te verdwijnen, terwijl er nog niet zo lang geleden ferme taal
over is gebezigd. Wij moesten de druk opvoeren, ook op de Hamasregering. Zij
moest aan alle criteria voldoen van ontwapening, erkenning van de staat Israël
en gebondenheid aan eerdere afspraken. Verdwijnt dit punt nu geruisloos van
de agenda? Wil men nu de daden maar afwachten en het nog even aanzien, met
het risico dat daarmee de werkelijk effectieve uitoefening van druk op de
Hamasregering wegvalt en ontbreekt? Wij maken ons hier zorgen over. Ik hoor
hier van het kabinet graag meer over.Vorige week heb ik in het voorbereidende overleg over de financiële
steun aan de Hamasregering al even met de minister van Buitenlandse Zaken
gesproken. Hij zei dat daar ook in Europees verband geen sprake van kon zijn.
Ik heb nog even zitten zoeken, maar hoe kan het dat ik daar nergens een formeel
besluit over tegenkom? Noch de Europese Commissie, noch de Europese Raad heeft
zich daar in die zin over uitgelaten. Ik krijg hierover graag meer helderheid.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Afgelopen zaterdag heb ik samen met mijn collega Max van den
Berg uit het Europees Parlement een demonstratie of een bijeenkomst bijgewoond
van allerlei politieke jongerenorganisaties en studentenorganisaties die hun
steun betuigden aan de studenten, jongeren en andere mensen die tegen Loekasjenko
in Wit-Rusland protesteren. Dat was op het Museumplein. Het was erg interessant
en er waren zeer veel jongeren. Ik vond het heel goed dat de politieke
jongerenorganisaties van alle politieke partijen, dus van de SP tot de VVD,
D66, GroenLinks enzovoorts, zich zo achter de democratie schaarden. Ik vond
het ook zeer goed om de betrokkenheid bij Wit-Rusland te zien. Het is daarom
ook goed dat de Europese leiders hebben besloten om sancties in te stellen
tegen regeringsfunctionarissen van Wit-Rusland, onder wie president Loekasjenko.
De sancties houden waarschijnlijk reisbeperkingen in voor regeringsfunctionarissen
en mogelijke bevriezing van hun bezittingen in het buitenland. De VS heeft
al een soortgelijke sanctie afgekondigd. Demonstranten zitten alleen nog steeds
vast. Oefent Europa druk uit om deze mensen vrij te krijgen? Ik sluit mij
aan bij de vragen over Rusland. Als dat land Wit-Rusland nog de hand boven
het hoofd houdt, helpt dat de situatie zeker niet. Wat wordt er gedaan om
Rusland langs een omweg meer druk te laten uitoefenen op Wit-Rusland?De minister-president zou met de Italiaanse president Berlusconi over
de euthanasiekwestie spreken. Dat heeft hij ook gedaan. Hoe is dat gesprek
verlopen? Wat is de uitkomst ervan?Ik sluit mij aan bij de vragen over Guantánamo Bay. Wij hadden
ook graag een steviger tekst teruggezien. Hoe is dat precies gelopen?De heer Timmermans (PvdA):Aangezien de fractie van D66 rondom de uitzending naar Uruzgan zo'n belangrijk
punt heeft gemaakt van de relatie met de Amerikanen en de mogelijke detentie
door Amerikanen, vraag ik mij af hoe de heer Van der Ham terugkijkt op de
instemming van de fractie van D66 met de Nederlandse bijdrage aan Operation
Enduring Freedom. Daarvan is glashelder dat er mensen in Amerikaanse handen
vallen die niet conform het internationaal recht worden behandeld. De heer
Van Baalen heeft dat net erkend en gezegd dat hij geschrokken is van de omvang
van het probleem. Hij heeft dus voortschrijdend inzicht verkregen. Is er bij
de fractie van D66 ook sprake van voortschrijdend inzicht?De heer Van der Ham (D66):Toen de fractie van D66 daarover besloot, had zij al behoorlijk veel inzicht
in de kwestie Amerika en Guantánamo Bay. Zij heeft dus zeer geworsteld
met haar instemming. Uiteindelijk zijn er wat toezeggingen gekomen en heeft
zij besloten om de Nederlandse bijdrage te steunen, ook na met de heer Van
Baalen de motie over Guantánamo Bay te hebben ingediend. De fractie
van D66 moet inzien dat daar eigenlijk te weinig van terecht is gekomen. Zij
staat wel achter haar handtekening. Zij vindt het belangrijk dat terroristen
worden bestreden. Maar dit was in ieder geval een van de vele overwegingen
om een volgende missie waarin met Amerikanen moest worden samengewerkt, niet
te steunen. De PvdA-fractie heeft daar wel steun aan gegeven.De heer Timmermans (PvdA):Wat vindt u er dan van dat tot op de dag van vandaag mensen die door Nederlands
optreden worden geïdentificeerd en opgepakt, in Guantánamo Bay
terecht kunnen komen? Hoe beoordeelt u het standpunt van minister Kamp, die
zegt dat het hem niets interesseert en dat hij ze niet gaat volgen? Dat alles
is in strijd met het internationale recht. Ik ken D66 als een partij die het
internationale recht hoog in het vaandel heeft.De heer Van der Ham (D66):Dat klopt; dat is een goede constatering. Wij vinden het heel erg belangrijk
dat er goed naar wordt gekeken en dat de risico's van deze missie wat Guantánamo
Bay betreft zo veel mogelijk worden beperkt. Ik hoop dus wel dat Europa en
zeker de Nederlandse regering al het mogelijke doen om te voorkomen dat er
mensen in Guantánamo Bay komen. De mogelijkheden van de Nederlandse
regering zijn beperkt, maar ik hoop dat zij alles doet om dat te bewerkstelligen.De heer Timmermans (PvdA):Maar intussen accepteert u gewoon dat de Nederlandse regering, waaraan
uw fractie steun verleent door middel van deelname aan deze coalitie, handelt
in strijd met het internationale recht? Dat kan dan?De heer Van der Ham (D66):Daarom vind ik het ook zo belangrijk, mijnheer Timmermans, dat Europa
en Nederland bij de Verenigde Staten erop blijven aandringen dat Guantánamo
Bay wordt gesloten en dat geen gelijksoortige gevangenissen worden ingericht.
Een van onze redenen voor het onthouden van instemming met Uruzgan was dat
wij tegen Guantánamo Bay waren.De heer Timmermans (PvdA):Maar u blijft wel Operation Enduring Freedom steunen, waar duidelijk sprake
is van schending van internationaal recht, waarbij Nederland mensen oppakt
die terecht kunnen komen in detentiekampen die niet voldoen aan de internationale
regels?De heer Van der Ham (D66):Wij hebben onze steun aan die missie gegeven onder duidelijke voorwaarden.
Daaraan is niet 100% voldaan. Dat is een van de redenen waarom wij
aan de volgende missie onze steun hebben onthouden. De Partij van de Arbeid
heeft die wel gesteund.Van der HamVoorzitter. De Lissabonstrategie was een van de belangrijkste onderwerpen
op de agenda. D66 vindt het zeer belangrijk dat ambitieuze doelstellingen
worden opgenomen voor Europa. D66 vindt het niet dwaas om die op te nemen,
maar dan moet er wel een vervolg aan worden gegeven. Dat is de afgelopen jaren
veel te weinig gebeurd. In de conclusies is sprake van een "fundamental
relaunch" van het Lissabonproces, maar wij hebben dat al eerder gehoord
met de High Level Group van Wim Kok. Het zou natuurlijk prachtig zijn, maar
ook daar zien wij veel te weinig van. Wij maken ons ook grote zorgen over
het groeiende protectionisme in Europa. Het protectionisme van sommige lidstaten,
zoals in Frankrijk, in de energiesector en de dienstensector is een serieuze
dreiging voor het goed functioneren van markten en dus van de Lissabonstrategie.
Hoe denkt de minister-president daarover? Ziet hij dit ook als een bedreiging?
Hoe gaan wij hiermee om? Het is goed dat punten als een European institute
for technology in de Lissabonstrategie zijn opgenomen. In het AO verleden
week is daarom ook gevraagd. Gelukkig is dit overgenomen. Het groeiende protectionisme
in Europa vinden wij echter een groot probleem.Ik heb het al in het interruptiedebatje met de heer Timmermans gezegd:
juist alle hervormingen en de sociaal-economische hervormingen van dit kabinet,
waarvoor wij en overigens ook Denemarken complimenten hebben gekregen in Europa,
zijn ongelooflijk belangrijk. Heel veel Europeanen hebben het gevoel dat hun
iets wordt afgenomen. Dat is een groot probleem. Daardoor worden mensen ongerust
en gaan zij de straat op, terwijl wij juist zien dat door de hervormingen
van dit kabinet en vorige kabinetten, waar andere Europese landen een voorbeeld
aan kunnen nemen, de jeugdwerkloosheid afneemt, het perspectief op arbeid
groter wordt en de sociale zekerheid in stand kan blijven. Dat perspectief
moet in andere landen en overigens ook in dit land duidelijk worden. Dat is
iets waarop de minister-president en D66 elkaar kunnen vinden. Het is een
gezamenlijk proces om het niet alleen in Nederland, maar ook in de rest van
Europa duidelijk te maken; ook aan de Franse jongeren en de mensen die zich
zorgen maken over hun pensioen. Wat dat betreft zou Nederland misschien samen
met Denemarken een gidsland mogen zijn. In het verleden is dat vaker het geval
geweest en op dit onderwerp mag het zeker.Er is ook een akkoord bereikt over de dienstenrichtlijn. Jammer genoeg
is het niet ons akkoord geworden. De afgezwakte richtlijn lijkt de ingeslagen
weg te worden. In het Europees Parlement heeft D66 daarom ook tegen de dienstenrichtlijn
gestemd; niet omdat de dienstenrichtlijn te ver ging, maar juist omdat deze
na de amendering in het Europees Parlement niet ver genoeg ging. Het kabinet
is er ook niet gelukkig mee, zoals wij uit de Financial Times hebben begrepen.
Wat is nu precies de stand van zaken? Hoe zal het kabinet ervoor zorgen dat
snel implementatie in Nederland plaatsvindt en dat er een perspectief is op
een grotere liberalisering van de dienstenmarkt in Europa, misschien niet
nu maar op een later moment?Er is verslag uitgebracht over een soort van akkoord over een gemeenschappelijk
Europees energiebeleid. Als je het goed spelt, staat er eigenlijk helemaal
niets. Angela Merkel zegt dat er wel iets moet gebeuren, maar natuurlijk moet
er niets afgesproken worden; er mogen geen nieuwe instituties komen.Mijn voornaamste punt bij het algemeen overleg van vorige week was vooral
de duurzame energie: daarin zou Europa zich moeten vinden. Er is ook een motie
aangenomen van mijn hand, waarin wordt gezegd dat wij als Nederland ons juist
wel moeten inzetten voor instellingen en voor het vrijkomen van geld uit het
zevende kaderprogramma ten behoeve van duurzame energie. Wat is daarvan terechtgekomen?
Wat heeft de regering daarover ingebracht in de bijeenkomst? Hoe staan andere
landen daarin?Hoe gaat de regering overigens de 15% duurzame energie, waar nu
naar wordt gestreefd, invullen? De regering was daar zelf geen groot voorstander
van, maar het is nu wel beleid. Ik wil dan graag een routekaart zien die aangeeft
hoe dat precies wordt ingevuld.Wat zijn de ideeën van de regering om bijvoorbeeld bij het debat
over het zevende kaderprogramma en over de financiële perspectieven invulling
te geven aan het programma voor duurzame energie? Graag verkrijg ik hierop
een uitgebreid antwoord. Wij hebben er overigens als D66 zelf een aantal ideeën
over, waar wij de komende weken mee zullen komen en die wij ongetwijfeld nog
in latere debatten met de regering zullen delen.Gelukkig is ook door Nederland ingebracht dat er een perspectief moet
zijn voor de Kyotodoelstellingen na 2012. Dat vinden wij zeer belangrijk;
dat perspectief moet ook ambitieus zijn. Ik was vorig jaar december bij de
top in Montreal over de klimaatdoelstellingen. Nu, dat was een overwinningsnederlaag,
want eigenlijk is er niets besloten. Er is alleen maar besloten dat er in
de toekomst weer iets moet gebeuren. De insteek van Nederland in Europees
verband was daarbij een positieve, maar deze insteek moet wel positief en
constructief blijven. Wat zijn daarover de ideeën van de regering op
dit moment?Ik wil er overigens bij benadrukken dat er naast de afspraken in internationaal
en VN-verband ook duidelijk moet worden ingezet op het technologische spoor.
Dat betekent veel investeren in technologie voor duurzame energiebronnen.
Daarmee kom ik terug bij het idee dat ik ook bij het algemeen overleg van
vorige week aangaf, te weten het komen tot een soort van Euronew-verdrag,
analoog aan het Euratom-verdrag over kernenergie, maar dan ook met een bedrag
erbij waar wij echt zaken mee kunnen doen. Wij moeten dan denken aan een bedrag
van ongeveer 5 mld. tot 2013.De voorzitter:Tot slot is van de kant van de Kamer het woord aan de heer Herben van
de Lijst Pim Fortuyn, die ons gaat vertellen wat die lijst van de Eurotop
vond.De heer Herben (LPF):Dank u, voorzitter. Misschien staat u mij toe iets over uw voorzitterschap
te zeggen. U doet dat op uitnemende wijze, als een wijze kantonrechter. Misschien
vindt u op deze manier toch uw draai, hier in ons midden. Ik complimenteer
u daarmee!Voorzitter. Laat ik beginnen met meteen de slotconclusie te geven, als
het gaat om het standpunt van de LPF-fractie aangaande de Europese Raad. Deze
slotconclusie is, alles overziende, positief. Hoe komt dat? Dat is omdat wij,
hoewel wij veel punten van kritiek delen met de SP-fractie, bij de slotconclusie
stellen dat wij niet willen uitgaan van top of flop. Immers, wat is de taak
van de Europese Raad en wat is ook de taak van Europa? Deze taak is het harmoniseren,
het gladstrijken en het wegnemen van praktische belemmeringen. De Europese
Raad dient dienstverlenend te zijn en dient faciliterend te zijn. Ik verwacht
dus helemaal geen ronkende conclusies uit Brussel, want dat zou in mijn ogen
in tegenspraak zijn met de visie die wij op de rol van Europa hebben. Europa
is niet de baas van de lidstaten en de burgers. De roep om
meer leiderschap, zoals die ook is verwoord door mevrouw Karimi, zal op termijn
alleen maar averechts werken, want een leiderschap moet altijd intern en extern
worden gedragen. Al zou je Barroso en Solana voor het leven benoemen, het
zou hun legitimiteit onder de burgers van Europa geen spat helpen.Als ik vanuit die optiek in overweging neem dat de Raad aanvankelijk in
onmin bijeen is gekomen maar in harmonie uiteen is gegaan, om het zo maar
te stellen, dan ben ik eigenlijk best tevreden over zo'n Europese Raad. Immers,
dat is de taak van Europa: gladstrijken, harmoniseren. Ik ben dan ook niet
ontevreden over conclusies van het voorzitterschap. Natuurlijk, je kunt stellen
dat er veel open deuren worden ingetrapt. Dat is echter een negatieve benadering
en u kent mij als een positief denkend mens.Laat ik dan ook beginnen met er een complimentje voor uit te spreken dat
de minister-president erin is geslaagd een belangrijk punt van zijn politieke
erfgoed in de conclusies van de Europese Raad te verwoorden. Ik lees daar
namelijk dat de Europese Raad de lidstaten oproept om een levensloopgerichte
benadering van werk te ontwikkelen. Toe maar! Dat heeft hij zomaar weten te
bereiken in Europa. Complimenten daarvoor! Misschien mag ik zelf dan de LPF-fractie
een complimentje geven, als ik merk dat de nadruk die wordt gelegd op het
mkb en de eenloketgedachte voor mij een echo is van wat ik in 2002 aan de
onderhandelingstafel mocht uitdragen. In die zin ben ik positief over de raadsconclusies.
Het zijn geen open deuren. Je zit daar om informatie uit te wisselen. Dat
is leerzaam. Je kunt van elkaar leren in Europa, zolang het maar niet dwingend
wordt opgelegd door de ene lidstaat aan de andere of door een minister van
Buitenlandse Zaken die niet bestaat, zoals wij destijds zagen met Solana en
zijn loslippige opmerkingen inzake de Deense spotprentenkwestie. U weet hoe
de LPF denkt over polderen, maar misschien is de Europese Raad wel het enige
instituut waarbij ik blij ben dat er gepolderd wordt. Daar moet je namelijk
tot overeenstemming komen. Bij defensie heb ik altijd geleerd dat een colonne
zo snel gaat als het langzaamste voertuig. Je moet de club bij elkaar houden;
dat is belangrijk.De heer Van der Ham (D66):U geeft uzelf complimentjes, maar als je jezelf niet kietelt, lach je
nooit. Het is dus goed dat u dat doet.De heer Herben (LPF):Ik gaf vooral de minister-president complimenten.De heer Van der Ham (D66):U zegt dat het belangrijk is dat wij een beetje bij elkaar blijven. U
heeft verder gezegd dat de traagste truck het tempo van de colonne aangeeft.
Dat is voor een partij als de LPF, die staat voor ondernemerschap, eigenlijk
verkeerd? Er is weinig ambitie en voortgang bij bijvoorbeeld de liberalisering
van de economie in Europa, waardoor dat ondernemerschap weinig ruimte krijgt.
Juist uw partij, die zo voor de ondernemers staat, zou er toch voor moeten
pleiten dat er meer overeenstemming is en dat niet de traagste het ritme aangeeft.De heer Herben (LPF):Uw vraag veronderstelt dat Europa een deel is van de oplossing. Europa
kan echter ook een deel van het probleem zijn. Het zou een brevet van onvermogen
zijn voor onze eigen regering, voor de nationale politiek, als wij niet in
staat zouden zijn de doelstellingen waar het om gaat te verwoorden. Ik heb
Europa niet nodig om te formuleren dat wij de jeugdwerkloosheid moeten terugdringen.
Dat beseffen wij allemaal in dit huis. Het kabinet heeft daar een commissaris
jeugdbeleid voor ingesteld. Die dingen pakken wij dus al aan. Ik vind Europa
nuttig om onze ervaringen te delen met andere landen. Wellicht kunnen wij
leren van andere landen, zoals de Scandinavische landen, Duitsland en Frankrijk,
die veel meer dingen doen op het gebied van research en development dan wij.
Daar kunnen wij wat van opsteken. Op die manier kom je tot een uitwisseling
van gegevens en dat is leerzaam. Ik heb er echter geen behoefte aan dat iemand
in Brussel gaat vertellen wat wij zouden moeten, zeker als dat iets is wat
wij zelf ook hadden kunnen bedenken, want dat is een brevet van onvermogen
voor je eigen politiek. Dan krijg je ook het probleem dat mensen dingen gaan
afwentelen op Brussel en zeggen "het moest van Europa". Dan ondergraaf
je juist de legitimiteit van Europa.Wat betreft het energiebeleid wordt er een dwaalspoor gevolgd doordat
alles aan elkaar wordt gekoppeld. Wij halen naast de problemen van geopolitieke
aard de liberalisering en de duurzaamheid erbij. Het wordt daardoor een onoverzichtelijke
brij. De kern van het probleem op dit moment is dat wij te maken hebben met
problemen van buitenlands politieke aard. De minister-president heeft een
Benelux-memorandum ingebracht en daarin is daar aandacht voor gevraagd. Dat
is de kern van het probleem. Hoe gaan wij om met onze energievoorziening en
onze afhankelijkheid van landen als Rusland en staten in het Midden-Oosten?
Je verwacht dat Europese ministers op dat gebied overigens een politieke lijn
uitstippelen, maar ik ben ook op dit punt teleurgesteld, want je merkt dat
er niet anders wordt gedaan dan aanbevelingen van de Commissie en van de hoge
vertegenwoordiger, de heer Solana, afwachten. Ik word er op zich al niet vrolijk
van als die man wat zou bedenken, maar dat terzijde. Dat is alleen maar uitstel.
Ik vind dat de ministers zichzelf daarmee een brevet van onvermogen geven,
alsof zij er zelf niet uit kunnen komen. De kern van het probleem is dus van
buitenlands-politieke aard. Dat moet door de minister van Buitenlandse Zaken,
eventueel met een helpende hand van de regeringsleiders, worden opgelost.Zelf kunnen wij meer investeren in research en development. Wij omarmen
de doelstelling van 3%, want dat is een goede zaak. Wij zitten echter
nog veel te laag, op 1,7%. Daarmee lopen wij ver achter bij de Scandinavische
landen, Duitsland, Frankrijk en Engeland. Ik vraag de premier wat wij er op
korte termijn aan kunnen doen. Moeten wij niet, net als Zweden, zelf denken
aan een Deltaplan voor energie?De persverklaring van het Voorzitterschap over Guantánamo Bay heeft
mijn instemming. Daarin wordt de goede toon aangeslagen, de toon die je dient
te hebben ten opzichte van bondgenoten, van een bevriend land. Het is een
heel andere toonzetting dan de "aanklacht" die het Europese Parlement
heeft geformuleerd, waarbij de lidstaten werden uitgenodigd om zich daarbij
aan te sluiten. Daarin wordt een bondgenoot zonder meer in het beklaagdenbankje
gezet. Ik ben het volstrekt oneens met die benadering. Mijn partij zal niet
deelnemen aan dat onderzoek van het Europese Parlement. Op dit moment houd
ik mij eerlijk gezegd meer bezig met de problemen in China.
Volgens getuigenverklaringen worden daar duizenden mensen vastgehouden in
concentratiekampen en van hun organen beroofd. Ik heb daarover vragen gesteld
aan de minister van Buitenlandse Zaken, onder andere hoe wordt omgegaan met
de Falun Gong. Ik wacht de beantwoording daarvan af. Ondertussen wil ik wel
constateren dat Europa met twee maten meet.Oostenrijk wil een snel besluit over de toekomst van de grondwet. Ik heb
gelezen dat het gesprek daarover wordt voortgezet in april of mei. Wat zal
daarbij de inzet van de Nederlandse regering zijn?Het Europese Parlement wil 12 mld. extra uitgeven in Europa. Wat vindt
de regering daarvan? Ik neem aan dat de regering op dit terrein zeer terughoudend
zal zijn.Tot slot heb ik een vraag aan de staatssecretaris. Ik hoorde vorige week
dat het Europese Parlement heeft besloten om de vorming van Europese partijen
te stimuleren. Ik vind dat werkelijk een brug te ver. Dezelfde week sprak
in Brussel de oud-Russische dissident Vladimir Boekovsky, die uit de geheime
archieven van de KGB stukken had opgediept over de samenzwering van de Russische
communistische partij met de andere linkse partijen in Europa om via Europa
de macht veilig te stellen. Bekend is dat na de val van de muur er in Oost-Europa
partijen zijn ontstaan die eigenlijk gekenschetst kunnen worden als de oude
partijen, vermomd in nieuwe verpakkingen. Ik maak mij grote zorgen over de
vorming van Europese partijen. Dat is niets anders dan de oude droom van de
Internationale Socialisten. Iedereen weet drommels goed dat liberale of christen-democratische
partijen niet die eenheid van gedachten hebben als de socialistische partijen.
Ik vind het dus een buitengewoon kwalijke zaak, zeker met het oog op de nieuwe
lidstaten. Ik zie aan de heer Van der Ham dat hij het niet met mij eens is,
maar hij vindt toch niet dat het gedachtegoed van de heer Balkenende te vergelijken
is met dat van bijvoorbeeld de heer Berlusconi? Ik vind wel dat de ideeën
van Joschka Fischer te vergelijken zijn met die van mevrouw Halsema. Ik wil
niet D66 vergelijken met de Britse conservatieven, maar zij werken als liberalen
wel samen. Dat vind ik een goede zaak. Ik wil dus niet dat wij eenheidsworst
krijgen.De heer Van der Ham (D66):Wij werken samen met de Liberal Democrats in Engeland. Wij hebben gezamenlijk
zitting in de Europese liberale partij. Wij zijn er ook als liberalen groot
voorstander van dat er meer Europees wordt gedacht. Ik kan mij dus niet zo
vinden in uw omschrijvingen.De heer Herben (LPF):Ik vind het juist een goede zaak dat mensen vanuit hun nationale verschillen,
zoals een Liberal Democrat en een D66'er en een christen-democraat en een
lid van Forza Italia, samenwerken in een Europese fractie. Ik vind het prima
om een doelstelling te bereiken, maar ik vind het niet goed als wij in Europa
stimuleren dat er partijen komen die eenheidsworst verkopen en die een applausmachine
worden van Eurofielen voor de Europese Commissie. Dat is mijn grote zorg.
Daarom vraag ik de staatssecretaris hoe hij denkt over het stimuleren van
het tot stand komen van Europese partijen.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Balkenende:Mijnheer de voorzitter. Zoals bekend is de minister van Buitenlandse Zaken
afwezig. Dat betekent dat de vragen over het buitenlands beleid door de staatssecretaris
beantwoord zullen worden.De Kamer heeft veel kritische opmerkingen gemaakt over de Europese Raad.
Niettemin vond ik het een nuttige top. De staatshoofden en regeringsleiders
van de lidstaten van de Unie erkennen dat de herziene Lissabonstrategie na
de tussentijdse evaluatie van vorig jaar haar vruchten afwerpt. Daaraan heeft
onze oud-premier Kok het nodige bijgedragen. Het was de bedoeling om binnen
de Lissabonstrategie te focussen op groei en werkgelegenheid en voor het overige
vooral naar de nationale hervormingsprogramma's te kijken en het communautaire
Lissabonprogramma in te voeren. Dat is succesvol gebleken. De betrokkenheid
van de lidstaten bij de Lissabonstrategie is aanzienlijk verbeterd, en dat
is winst. De heer Van Bommel heeft de kritiek misschien wel het scherpst verwoord.
Hij vroeg of deze top niet eigenlijk een flop is. Ik vind het zeker geen flop.
Een flop is het als je in volkomen disharmonie uiteengaat, als je geen gezamenlijke
conclusies kunt trekken en als je in de discussies geen voortgang boekt. Dat
kun je nu niet zeggen. Het is akkoord om te zeggen dat je het te weinig vindt
of dat je liever andere dingen had gezien, maar de term flop vind ik eerlijk
gezegd niet terecht.De heer Rouvoet had gelijk dat je bij de Voorjaarsraad vaak een ongemakkelijk
gevoel hebt. Dat komt omdat het ging over Lissabon en de voortgang. In de
Raad van juni gaat het vaak over andere onderwerpen. Om nu de conclusie te
trekken dat de Europese Raden steeds minder opleveren, gaat te ver. Ik herinner
mij nog dat wij hier in december stonden. Toen had de Europese Raad overeenstemming
bereikt over de financiële perspectieven. Nederland wist 1 mld. minder
in te boeken. Er is dus gewoon resultaat geboekt. Wij hebben behoorlijke toppen
gehad over de uitbreiding van de Europese Unie. Nederland heeft nee gezegd
in het referendum, maar het grondwettelijk verdrag is op een gegeven moment
wel besproken door de Europese Raad. Laten wij dus oppassen voor een sfeer
van negativisme en somberheid. Die conclusie kunnen wij niet trekken aan de
hand van één Europese Top. Het doet geen recht aan wat er gebeurt.
Natuurlijk kunnen wij praten over de inhoud. Is het genoeg? Moet er niet meer
gebeuren? Het is echter historisch gezien niet juist om te concluderen dat
die toppen steeds minder opleveren. Dan voel ik mij meer thuis bij de opmerking
van de heer Herben dat wij ook eens de positieve kant moeten belichten. Laten
wij niet alles negatief duiden.Iets wat tijdens deze Voorjaarsraad niet aan de orde is geweest, is het
financiële perspectief. Ik heb zo-even gezegd dat wij daarover in december
overeenstemming hebben kunnen bereiken. Vanuit het Europees Parlement klinken
nu heel andere geluiden. Ik heb bedragen horen noemen van 12 mld. maar soms
ook lagere bedragen. Nu kent de begrotingssystematiek een flexibiliteit ter
hoogte van 200 mln. Dat staat op het ogenblik in de boeken. Zou je willen
overgaan tot een uitbreiding van het arrangement, dan kost het geld. Wij moeten
oppassen dat wij het jaarlijkse begrotingsproces niet minder transparant maken.
Op het ogenblik kan ik niet zoveel zeggen, omdat het onderhandelingstraject
tussen het Europees Parlement, de Europese Commissie en de Raad
nog loopt. Niets is akkoord totdat alles akkoord is. De positie van Nederland
is bekend. Wij zitten er trouwens zelf in. Wij hebben het nodige geleverd
in december en wij zullen afwachten wat eruit komt. Het zal een kwestie van
geven en nemen zijn, maar een bedrag van 12 mld. is volgens mij volstrekt
buiten de orde. Wij zullen uiteraard pleiten voor onze strikte kaders. Gegeven
het feit dat er nu niet over gesproken is, vind ik het niet zinvol om er verder
op in te gaan. Ik volsta met de opmerking dat ik goed heb verstaan wat naar
voren is gebracht. In ieder geval neemt de Kamer afstand van de ambities in
het Europees Parlement op dit punt. De Europese Raad heeft een belangrijke
stap gezet in de richting van een meer geïntegreerd en consistent energiebeleid
voor Europa en een antwoord op de toenemende risico's voor de Europese energievoorzieningszekerheid.
Ik kom hier later nog op terug.Er zijn tekenen van herstel, de Europese economieën trekken aan,
en nu is het van belang om de aandacht te vestigen op de implementatie van
onze afspraken en voornemens. Europa kan nog niet op zijn lauweren rusten,
want er is nog heel veel te doen.Vorig jaar is er in Hampton Court indringend gesproken over onderwerpen
als kennis en innovatie, het ondernemersklimaat, de bevordering van de werkgelegenheid
en over energie. Ik zal bij deze vier thema's stilstaan. Ik zal afronden met
enkele opmerkingen over de uitlatingen van minister Giovanardi.Ik wil beginnen met kennis en innovatie. Ik heb goed geluisterd naar de
heer Rouvoet. Hij is net terug uit India en heeft daar een geweldige "drive"
gezien om er iets goeds van te maken en duidelijk te maken dat je een wereldspeler
moet zijn, wil je kunnen meedoen in de mondiale concurrentie. Dit is voor
een deel een kwestie van maatregelen, maar het is toch vooral een houding,
een mentaliteit, je moet willen winnen op het mondiale veld. Als je kracht
wilt tonen, moet je onder ogen zien wat je daarvoor nodig hebt. Ik noem dan
het investeren in technologie en "research and development", het
streven naar een flexibelere arbeidsmarkt, de hervormingsagenda, de aansluiting
van kenniscentra en bedrijven, een internationale opstelling met een open
houding. Al deze elementen spelen hierin een grote rol.Ik ben blij met de aanmoediging dat wij moeten uitgaan van ambitie, van
een open oriëntatie en van concurrentiekracht. Daarnaast moeten wij oog
hebben voor die zaken die een belemmering vormen voor het ondernemersschap
en het vestigingsklimaat. Natuurlijk kan de overheid niet alles bepalen, maar
zij kan wel het klimaat creëren voor de versterking en verbetering die
zo nodig zijn.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Mijn analyse was nu juist dat in er India onder die geweldige ambitie
en "drive" om die economische doelstelling te bereiken, een vrij
brede consensus is over de richting en de samenhang op centraal niveau. Dit
staat in contrast tot de huidige situatie van verlegenheid in Europa en de
Europese Unie met de toekomst en de richting die wij moeten inslaan. Mijn
analyse was nu juist dat de Lissabonstrategie daarmee in de lucht komt te
hangen, doordat zij niet aansluit bij een gedeelde visie over de Europese
Unie.Minister Balkenende:Ik kom hier straks nog op terug, mede naar aanleiding van de opmerkingen
van de heer Timmermans over het maatschappelijk klimaat in Europa, de onrust
en de stakingen aan de ene kant en datgene wat je bespreekt in Brussel aan
de andere kant. Dit heeft te maken met het vraagstuk van het draagvlak voor
de noodzakelijke veranderingen.In 2000 hebben de regeringsleiders uitgesproken dat Europa in 2010 de
meest dynamische economie ter wereld zal zijn. Dit is een algemeen, abstract
geformuleerd doel. Bij de "midterm review" hebben wij echter geconstateerd
dat er op het terrein van implementatie te weinig is bereikt. Dit is een eerlijke
reden. Daarom is er nu gekozen voor een sterkere focus op banen en groei.
Verder is er nu meer aandacht voor de nationale implementatie, de nationale
hervormingsplannen, actieplannen, enzovoort.Kortom, ik vind het heel goed dat het algemene doel nu wat gematigder
wordt geformuleerd, want India en China gaan heel hard en de dynamiek van
de Amerikaans economie gaat gewoon door. Wij moeten daarom meer aandacht besteden
aan de vraag wat er nodig is om die dynamiek terug te krijgen en ervoor te
zorgen dat je een wereldspeler kunt zijn in plaats van het hanteren van een
algemeen doel dat te algemeen en te abstract is. Dit was wat minister Bot
bedoelde te zeggen en de heer Van Dijk heeft dit haarscherp weergegeven.De heer Timmermans (PvdA):Is de minister-president het met mij eens dat het doel van de Lissabonagenda
zoals dit is omschreven, eigenlijk meer een instrument is en dat het doel
natuurlijk iets anders is, namelijk een samenleving waarin het prettig wonen
is, mensen zich veilig voelen en kansen zien voor zichzelf, hun kinderen en
hun omgeving? Dat is toch het doel? Is het nu juist niet het probleem dat
het spreken in termen als meest dynamische economie in 2010 mensen niet in
hun hart raakt?Minister Balkenende:Dat is een terechte opmerking. Na de oorlog richtte de discussie over
Europa zich niet op de precieze instrumenten, maar op de Europese droom. Die
droom hield in dat er in Europa geen oorlogen meer zouden worden gevoerd,
mensen altijd over voldoende voedsel konden beschikken en er voldoende banen
zouden zijn. Dit soort zaken raakte het hart van mensen. Om deze droom werkelijkheid
te maken had je instrumenten nodig: de EGKS, de EEG en de andere instellingen.Ik ben het met u eens dat de Lissabonstrategie moet worden geplaatst in
de discussie over de vraag wat de kwaliteit van leven in Europa is. Is er
plaats voor iedereen? Is er voldoende werk? Hebben mensen een perspectief?
Dat is uiteindelijk natuurlijk het doel. Een van de kernmerken van Europa
is solidariteit. Als je dat erkent, moet je ook onder ogen durven zien wat
er nodig is om die solidariteit voor de komende generaties mogelijk te maken.Wij weten allemaal dat de wereld om ons heen verandert. Als die wereld
elders wordt gekenmerkt wordt door grote dynamiek, moet je er ook voor zorgen
dat Europa een dynamische economie krijgt, juist om de solidariteit met diegenen
die het nodig hebben, te handhaven en waar nodig te versterken. Europa heeft
een te starre arbeidsmarkt, onvoldoende aandacht voor research en development
en geen echte winnersmentaliteit. Als wij daarin geen verandering brengen, loopt Europa, en dus ook het perspectief dat u Europeanen wilt bieden,
risico.Een dynamische economie is natuurlijk een middel. Een bepaald groeipercentage
of een aantal extra banen is natuurlijk niet het hoogste doel. De hoofdvraag
is: wat heeft Europa mensen te bieden? De vraag of Europa in het hoofd en
hart van mensen zit, speelde ook een belangrijke rol in het debat over het
grondwettelijk verdrag. Op deze Europese Raad bleek duidelijk dat de regeringsleiders
zich ervan bewust zijn dat Europa van betekenis moet zijn op terreinen die
burgers direct raken, zoals veiligheid, grensoverschrijdende milieukwesties
en de dynamiek in de economie. Ik denk dat ik hiermee duidelijk heb laten
zien dat ook ik van mening ben dat de Lissabonstrategie gezien moet worden
in een bredere context.De heer Timmermans (PvdA):Heel veel mensen in Europa, ook in Nederland, hebben het gevoel dat structuurveranderingen
als privatisering en liberalisering een doel op zich geworden zijn. Het zijn
geen instrumenten om hun leven te verbeteren. In reactie op dit sentiment
vluchten sommige van uw collega's in protectionisme. Ik denk echter dat het
juist de taak van Europese regeringsleiders op een Europese top is om de bevolking
te waarschuwen dat wij voorzichtig moeten zijn met protectionisme, omdat wij
daardoor dieper in de prut raken. Die boodschap heb ik de regeringsleiders
op deze top zeker niet horen uitdragen.Minister Balkenende:Het is dan jammer dat u er niet bij was toen ik het woord voerde op het
werkdiner. Ik heb daar namelijk nadrukkelijk gezegd dat Europese lidstaten
moet afzien van protectionisme op de energiemarkt. Wij moeten af van nationalistisch
handelen, omdat wij elkaar nodig hebben om de energiezekerheid te garanderen.
Tony Blair, een voor u onverdachte bron, heeft zich overigens ook duidelijk
uitgesproken voor liberalisering van de energiemarkten. U zult misschien zeggen
dat wij daaraan meer hadden moeten doen, maar dat neemt niet weg dat iedereen
besefte dat liberalisering een rol behoort te spelen in het debat over energie.Voorzitter. De heer Timmermans maakte ten onrechte een karikatuur van
de top toen hij zei: buiten wordt gedemonstreerd en de Europese leiders zitten
ondertussen maar een beetje bij elkaar. Niemand gaat namelijk zomaar voorbij
aan maatschappelijke druk. Toen Nederland EU-voorzitter was heb ik zelf een
informeel debat tijdens het werkdiner geëntameerd over de vraag hoe wij
om moeten gaan met hervormingsplannen. Ik heb dat gedaan, omdat wij allemaal
weten dat de pensioenstelsels moeten worden veranderd, de arbeidsmarkten flexibeler
moeten worden en dat er een activerende sociale zekerheid nodig is. Dat is
overigens de boodschap die niet alleen in de Lissabonstrategie is verankerd,
maar ook in de rapporten van de heer Kok, een partijgenoot van de heer Timmermans,
over de werking van de arbeidsmarkt en de midterm review van Lissabon.Er moeten dus dingen veranderen. Soms moet je dan inderdaad tegen de stroom
in gaan. Het gaat niet vanzelf. Ik kom dan ook bij het punt van de heer Rouvoet.
Wanneer je spreekt over de kant die je uit wilt, zul je regeringsleiders aantreffen
die zeggen dat wij de kant uit moeten van meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt,
dat wij ons meer bewust moeten zijn van de noodzaak van de concurrentiekracht
van Europa en dat wij de administratieve lasten moeten aanpakken. Al die instrumenten
zijn onderdeel van het sterker maken van de Europese economie, waarbij juist
op het gebied van werk en arbeidsmarkt successen kunnen worden geboekt. Dat
betekent dat je de systemen die je hebt, de traditionele concepten van de
welfare state, onder ogen moet zien. Het is dan de kunst om dit niet als iets
bedreigends te zien, maar juist als een uitdaging.Als wij alleen blijven stilstaan bij datgene wat er is – in sommige
landen zie ik die weerstand tegen verandering – is dat op de langere
duur juist helemaal niet in het belang van de jongere generaties. Dan gaat
de dynamiek weg uit Europa. Dat mogen wij gewoon niet hebben. Wij sluiten
onze ogen dus niet voor demonstraties, maar op een gegeven moment moet wel
perspectief worden aangereikt op wat nodig is om veranderingen te kunnen krijgen.
Ik herken mij dus niet in het beeld dat de heer Timmermans heeft geschetst.De heer Timmermans (PvdA):De minister-president zegt dat hij zaken tijdens het diner heeft gemeld.
Dat geloof ik graag. Een dergelijke lijn zou ook door mijn fractie worden
gesteund. Mij gaat het echter om de perceptie van het publiek. Het publiek
ziet de persverslagen, kijkt naar de televisie en leest de kranten. Dan gaat
het alleen maar over een Franse president die wegloopt omdat de werkgeversvoorzitter
geen Frans spreekt of over een Italiaanse premier die van tevoren roept dat
hij de Fransen eens even de oren zal wassen en er vervolgens geen woord meer
aan vuil maakt. De mensen geloven wel dat de minister-president wil werken
aan een sterk Europa, maar de mensen zien niet dat hij ook oog heeft voor
een sociaal Europa. Daar gaat de communicatie met de burger de mist in, als
op het hoogste niveau wordt vergaderd en niet wordt gesproken over de grote
zorg die leeft bij de Europeanen. Die kloof wordt alleen maar groter als er
alleen in termen van middelen wordt gepraat en niet in termen van doelen.Minister Balkenende:Ik heb geen greep op datgene wat door de media wordt opgepakt. Wij hebben
een goede scheiding tussen de rol van de media en de rol van de politiek.
Ik zie precies wat de heer Timmermans bedoelt. Het is inderdaad interessant
om te spreken over de Franse president die de bijeenkomst verlaat. Dat zijn
misschien leuke dingen. Als de heer Timmermans mij vraagt waar het om gaat,
dan is dat precies datgene wat ik hier aangeef. Het gaat dan over het belang
van mensen in het Europa van morgen. Het gaat dan om de positie van Europa
temidden van continenten waar gigantisch veel aan de hand is. Het gaat dan
om bedreigingen en om het hebben van kansen. Dat is wat mij drijft. Ik kan
niet helpen wat op een gegeven moment interessant wordt gevonden door anderen
of wat in de media naar voren komt. Ik sta voor mijn zaak. Datgene wat wij
bespreken, of dat nu gaat over zekerheid in de sfeer van de energie of over
banen in Europa, raakt de kwaliteit van leven. Als de heer Timmermans bedoelt
dat dit centraal behoort te staan, voel ik mij daarin gesteund, want ik doe
niet anders.Voorzitter. De Britse premier Blair en de Finse premier Vanhanen hebben
opgeroepen om meer te investeren in kennis en innovatie. Dat is ook nodig
om het concurrentievermogen van Europa te vergroten. Europa blijft op dit
terrein nog sterk achter. Dat kunnen wij ons in het licht van
de globalisering niet veroorloven. Ik heb deze oproep natuurlijk ondersteund
en heb daarbij laten weten dat Nederland de doelstelling zal hanteren om 3%
van het bnp aan onderzoek en ontwikkeling te spenderen in 2010. Het gaat om
een commitment dat niet alleen door de overheid kan worden waargemaakt. Ik
heb te maken met publieke investeringen. Ik heb gezegd dat 1% van die
3% een zaak is van publieke R&D; 2% zal privaat moeten zijn.
Ik had gisteren een gesprek met tal van topondernemers. Ook toen heb ik gesproken
over de noodzaak om dit in de private sfeer op te pakken. Recente cijfers
uit 2002 geven aan dat R&D-uitgaven op een niveau van 1,8% van
het bbp liggen, dit mede in antwoord op de vraag van mevrouw Karimi en anderen.
Wij zitten daarmee in dat jaar in de middenmoot. Wij nemen een achtste plaats
in. Het probleem zit hem vooral in de private uitgaven voor research and development.
Wij willen duidelijk vooruit. Ik heb het gehad over die 3%. Ik wil
mij daaraan committeren, maar het zal een samenspel moeten zijn tussen publiek
en privaat. Wees ervan verzekerd dat wij dit punt steeds naar voren zullen
brengen. Het is een thema dat ook in het Innovatieplatform steeds naar voren
wordt gebracht.Er is vorige week tijdens het algemeen overleg terecht gesproken over
het thema eco-efficiënte innovaties. Ik herinner mij met name de opmerkingen
van de heer Van der Ham. Ik heb in de plenaire discussie expliciet aandacht
gevraagd voor het belang hiervan en de Kamer heeft kunnen zien dat dit geëxpliciteerd
is in de conclusies.Commissievoorzitter Barroso heeft een vurig pleidooi gehouden voor het
European Institute of Technology. Het definitieve voorstel volgt later dit
jaar; wij zullen daar in de Kamer over spreken. Ik was positief over het idee
in het algemeen, maar dan wel in de vorm van een netwerkorganisatie. Ik zie
het festijn alweer voor mij als het alleen maar gaat over een instelling die
ergens moet komen; dan gaat het alleen maar over de vraag waar dat dan zal
zijn. Je bent dan tijden bezig en je bereikt niets. Ik stel voor om uit te
gaan van de kracht die er is, maar er wel voor te zorgen dat die goed wordt
georganiseerd. Dat is de intentie waarmee hierover is gesproken.Er is brede consensus over de stelling dat het ondernemersklimaat in Europa
aan verbetering toe is, met name voor het mkb. Het moet eenvoudiger worden
om een bedrijf te starten. Binnen de EU moet in 2007 een bedrijf binnen één
week opgezet kunnen worden terwijl daarvoor slechts één loket
bezocht hoeft te worden; de one stop shop. Het is de Kamer bekend dat Nederland
al het nodige op dit terrein doet. Verder is opgeroepen om op zowel Europees
als nationaal niveau werk te maken van vermindering van administratieve lasten.
Ik heb uiteraard gewezen op de Nederlandse ervaring op dit gebied, en op zaken
als de nulmeting en de methodiek die wij toepassen. Je merkt op het ogenblik
dat andere landen bezien hoe Nederland deze zaak aanpakt met kwantitatieve
doelstellingen. Er gebeurt het nodige en wij zullen deze kwestie ook internationaal
onder ogen moeten zien.Bij het algemene vestigingsklimaat gaat het om zaken als de flexibiliteit
van de arbeidsmarkt, de beschikbaarheid van voldoende arbeidskrachten en het
fiscale klimaat. Die aspecten zijn essentieel voor bedrijven bij de keuze
om zich in een bepaald land te vestigen. Ik heb gisteren van ondernemers gehoord
dat Nederland op dit moment goed scoort. Er zijn verbeteringen geweest. De
veranderingen in de sfeer van de vennootschapsbelasting dragen bij aan een
goed vestigingsklimaat. Men ziet dat hier het nodige gebeurt in de sfeer van
de vermindering van administratieve lasten. Dit zijn allemaal positieve zaken.De heer Timmermans wees op de uitlatingen van de heer Bos over het ontslagrecht
na terugkomst uit India. Dat was een opvallend geluid. De vakbeweging is op
het ogenblik zeer kritisch als het gaat om veranderingen, maar de heer Bos
heeft gezegd: ik zie de noodzaak van het veranderen van het ontslagrecht.
Ik ben zeer benieuwd hoe deze positie verder vorm en inhoud zal krijgen.De heer Timmermans (PvdA):Ik ben blij dat de minister-president de heer Bos citeert, maar laat hij
hem dan wel volledig citeren. Hij heeft dit gezegd in de context van een andere
vorm van sociale zekerheid, te vergelijken met die in de Scandinavische landen.
Je zou daarbij weliswaar het ontslagrecht kunnen versoepelen, maar je moet
dan wel meer zekerheden bieden als mensen tussen twee banen terechtkomen.Minister Balkenende:Goed, dit debat zal er komen, maar het feit dat er ook door de PvdA-fractie
wordt gesproken over het anders aankijken tegen ontslagrecht is op zichzelf
winst. Het lijkt mij heel goed om dit debat met elkaar aan te gaan.De dienstenrichtlijn is een belangrijk punt. Dit is echter niet het moment
om al de precieze inhoud te gaan bespreken. De zaak is immers in procedure.
De Kamer weet dat het Europees Parlement overeenstemming heeft bereikt. De
Europese Commissie is nu aan zet. Er is natuurlijk wel gesproken over de conclusie
van het voorzitterschap. Ik heb vorige week al gezegd dat ik vind dat deze
conclusie heel eenzijdig koerst op de overeenstemming in het Europees Parlement.
Ik heb er een stevig pleidooi voor gehouden om de discussie in de Concurrentiekrachtraad
bij de zaak te betrekken. Ik stond daar op een gegeven moment alleen in. De
formulering die wordt gehanteerd in de conceptconclusies – "largely
based on" de overeenstemming in het Europees Parlement – impliceert
dat er ergens nog afwegingen gemaakt moeten worden. Ik heb ervoor gepleit
om goed acht te slaan op wat bijvoorbeeld in de Raad voor Concurrentievermogen,
de Concurrentiekrachtraad en in de RAZEB door de ministers van Buitenlandse
Zaken is gezegd. Punten waar in dit verband aan moet worden gedacht, zijn
de precieze vormgeving van het land-van-oorsprongbeginsel, de lijst van uitzonderingen,
de lijst van administratieve verplichtingen en de screening van de jurisprudentie
van het Europees Hof. Het gaat nu te ver om op de precieze inhoud van die
punten in te gaan. Het ging er mij om dat de Europese Commissie acht moet
slaan op de discussie in de Raad voor Concurrentievermogen. Uiteindelijk is
door mijn toedoen de verwijzing naar de Concurrentiekrachtraad er gekomen,
maar het is duidelijk dat de voorzitter van de Europese Commissie zich zal
baseren op datgene wat er uit het Europese Parlement naar voren is gekomen.
Zo zal het gaan. Wij moeten nu afwachten wat de Europese Commissie verder
zal voorstellen. Wij zullen uiteraard met u het debat hierover voeren. Ik
stond overigens op een gegeven moment wel helemaal alleen in deze discussie.
Het viel mij daarbij op dat sommige landen donderdagavond nog grote woorden
wijdden aan de noodzaak van het meer vrij maken van de dienstensector.
De volgende dag was het echter erg stil, en dat kan ik niet helpen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):U geeft ruiterlijk toe dat u alleen stond, maar begrijp ik nu goed dat
de conclusie luidt dat de zaak met spoed tot een goed einde zal moeten worden
gebracht en dat Nederland erop zal blijven hameren dat het proces niet wordt
vertraagd?Minister Balkenende:U kent de positie van de Nederlandse regering: het is van belang dat wij
op dit dossier nu eens stappen gaan zetten. Het grootste gevaar is, dat er
straks helemaal niets tot stand komt. Als het conflict tussen de Raad of de
Commissie en het Europees Parlement te groot wordt, blokkeert de zaak en gebeurt
er niets. Ook dit kabinet zal oog hebben voor het krachtenveld in het Europees
Parlement en de gevoeligheden bij de Europese Raad. Mijn collega Blair heeft
tijdens de persconferentie gezegd dat hij graag had gezien dat wij verder
waren gegaan. Tijdens de Raad heb ik daarvan zelf niet veel gemerkt, omdat
hij zich eigenlijk direct schaarde achter de conclusie van het voorzitterschap.
Als wij met elkaar iets willen bereiken, moeten wij erkennen dat wij in Europa
alleen stap voor stap verder komen. Wij zullen dus afwachten waar de Europese
Commissie mee komt en daarover een oordeel vellen, uiteraard in samenspraak
met de Kamer. Wij zullen bezien hoe de zaken ervoor staan, maar ons doel is
wel, ervoor te zorgen dat er stappen worden gezet. Ten aanzien van sommige
onderdelen zullen er vervolgstappen gezet moeten worden. Het grote gevaar
op dit moment is, dat de hele zaak zou kunnen stilvallen. Ik sluit mijn ogen
niet voor dat gevaar, en om die reden ben ik akkoord gegaan met deze conclusie.
Ik heb wel heel duidelijk onze positie gemarkeerd.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dat begrijp ik, en daardoor is er een nieuwe situatie ontstaan wat betreft
de positie van Nederland. Ik wil de zaak voor de toekomst graag heel helder
krijgen. Minister Brinkhorst verdedigt tot nu toe de Bolkesteinrichtlijn.
Hij wil dat dit het resultaat wordt. Is dat niet meer de positie van de Nederlandse
regering? Is deze positie enigszins gerelativeerd als gevolg van uw realistische
inschatting van de situatie, namelijk dat een en ander niet haalbaar is?Minister Balkenende:Ik verzet mij tegen het beeld dat het zou gaan om de Bolkesteinrichtlijn.
U weet dat ook daarin veranderingen zijn opgetreden. De Nederlandse regering
kiest voor verdere liberalisering. Wij willen dat er veel meer mogelijk is
over de grenzen heen. De dienstensector is ook voor ons land van belang, net
zo goed als voor de nieuwe lidstaten. Wij hebben toen kritische opmerkingen
gemaakt over het Europees Parlement. Wij waren wel blij dat er overeenstemming
was, want als de zaak daar vast komt te zitten, schieten wij er ook niets
mee op. Wij aanvaarden dus dat er in het Europees Parlement overeenstemming
is bereikt, maar wij vinden het niet genoeg. Daarom heb ik de positie gekozen
die ik heb geschetst. Wij wachten af waar de Europese Commissie mee komt en
wij zullen bezien of dat een behoorlijk resultaat is. Wij zullen ook kijken
naar het verder reikende perspectief. Dit is een eerste stap, maar wij zijn
er nog niet. Langs die lijn zullen wij moeten opereren, maar wij zullen daarover
met de Kamer uiteraard het debat aangaan.De heer Van Dijk (CDA):Mag ik er nog steeds van uitgaan dat de Nederlandse regering staat achter
de strekking van het SER-advies en dat dit de maatstaf is waarlangs het nieuwe
Commissievoorstel zal worden gelegd?Minister Balkenende:Dat is juist; het is goed dat u die vraag stelt. Wij hebben met de sociale
partners het voorjaarsoverleg gevoerd. Toen kwam ook dit punt naar voren.
Er was toen wel enige discussie tussen werkgevers en werknemers over de vraag
hoe wij de overeenstemming in het Europees Parlement beoordelen. U kunt zich
voorstellen dat de werkgevers daaraan een andere taxatie verbonden dan de
vakbeweging. Voor het Nederlandse kabinet blijft het SER-advies van buitengewoon
groot belang; wij zullen dat bij de besluitvorming betrekken. Ook u weet,
met uw kennis van de Brusselse ontwikkelingen, dat wij niet voorbij kunnen
gaan aan het krachtenveld zoals dit zich nu ontwikkelt. De consensus betreft
nu het Europees Parlement. De voorzitter van de Commissie sluit zich hierbij
aan, en het grootste deel van de Europese Raad zit ook op dit spoor. Als wij
het gedachtegoed van het SER-advies verder vorm en inhoud zouden willen geven,
veronderstelt dit dat wij goede contacten hebben met de Europese Commissie,
dat wij een scherpe opstelling kiezen, en dat wij oog hebben voor het verdere
proces nadat een dergelijke richtlijn tot stand is gekomen.De heer Van Dijk (CDA):Voorzover ik het heb kunnen bestuderen, is er maar één fundamenteel
verschil tussen het SER-advies en datgene wat het Europees Parlement naar
voren heeft gebracht, namelijk dat de uitzendbranche niet meer behoort tot
de dienstenrichtlijn, maar verder wel in belangrijke mate overeind blijft.
Is dat dus het enige punt waar het volgens u nog om gaat?Minister Balkenende:Ik heb vier punten aangegeven waarbij wij tot een andere taxatie zouden
kunnen komen dan het Europees Parlement. Ik heb zojuist aangegeven dat, als
ik de werkgevers beluister, zij nogal een verschil constateren tussen het
Europees Parlement en het SER-advies. Ik spreek natuurlijk ook met een organisatie
zoals VNO-NCW. Op basis van wat wij steeds naar voren hebben gebracht, zullen
wij onze positie bepalen. Dat gebeurt eerst in het informele circuit met de
Europese Commissie. Daarna zullen wij het geheel dus beoordelen. Verder dan
dit kunnen wij op het ogenblik niet gaan. Ik heb afgelopen donderdag en vrijdag
in ieder geval mijn best gedaan om de positie van Nederland aan te geven.
Volgens mij is dat bij iedereen haarscherp overgekomen.De heren Van Dijk en Van der Staaij hebben vragen gesteld over naming
and shaming in verband met de Lissabonstrategie. Dit jaar is er door de Europese
Commissie bewust voor gekozen om geen lange specifieke aanbevelingen te hanteren.
Wij hebben hiermee ingestemd, omdat dit de eerste keer is dat de nationale
hervormingsprogramma's gepresenteerd worden na de midterm review van de Lissabonstrategie
van het vorige jaar. Wel heeft de Commissie in het voortgangsrapport per land
specifieke aandachtspunten geformuleerd. Zoals ook in het Nederlandse standpunt
voor deze voorjaarsraad is aangegeven, is de Neder landse regering
van mening dat er volgend jaar wel weer landenspecifieke aanbevelingen opgevoerd
moeten worden.Het Centre for European Reform heeft met de Lissabon score card een goed
voorbeeld gegeven van naming and shaming. De heren Van Dijk en Van der Staaij
hebben al opgemerkt dat Nederland in dit rapport goed beoordeeld wordt. Ook
hierbij geldt dus het volgende. Wij hebben een lijn ingezet en wij zijn daar
nu mee bezig. Die krijgt nog verder inhoud.Voorzitter: HamerDe heer Van der Staaij (SGP):Betekent dit dat er ook bij andere landen een draagvlak is om het volgend
jaar weer op te voeren of is het een Nederlandse wens waarbij wij moeten afwachten
of die ingewilligd wordt?Minister Balkenende:Bij een aantal landen bestaat hiertoe zeker bereidheid. Ik heb net uitgelegd
dat de vraag is of wat er nu is, volstaat. Welnu, dat volstaat niet. In de
komende tijd zullen wij dat ook in contacten met collega's van andere lidstaten,
alsook in de Europese Commissie verder bespreken. U kunt er dus verzekerd
van zijn dat wij zullen zeggen dat het goed is dat deze eerste stap is gezet,
maar dat er nog wel veel meer moet gebeuren.Voorzitter. De Europese Raad is het erover eens dat bevordering van de
werkgelegenheid een van de topprioriteiten van Europa is. Er moet met name
extra aandacht gaan naar de arbeidsparticipatie van jongeren, vrouwen, ouderen
en minderheden. Een verhoging van het arbeidsaanbod en de flexibiliteit van
de arbeidsmarkt vormt een nationale aangelegenheid. Dit neemt niet weg dat
het goed is dat de lidstaten op Europees niveau ervaringen uitwisselen en
elkaar aanzetten tot verdere inspanningen op dit gebied. De heren Van Bommel
en Rouvoet vroegen ook wie verantwoordelijk is voor wat. Natuurlijk is de
situatie van de werkgelegenheid een nationale competentie. Je moet ook niet
meer pretenderen dan je kunt. Wanneer je het echter hebt over de Europese
ontwikkelingen, kun je elkaar natuurlijk wel aanzetten tot verdere inspanning.Het voorstel van het voorzitterschap om de doelstelling op te nemen om
jaarlijks twee miljoen extra banen te creëren is aangepast, onder meer
op verzoek van Nederland. In de definitieve versie van de conclusies is die
ambitie dan ook minder dwingend geformuleerd. De heer Van Dijk heeft dit ook
haarscherp aangegeven. Als u de precieze bewoording van de conceptconclusies
naast die van de uiteindelijke conclusies legt, blijkt dat er in de conceptconclusies
de woorden "should be undertaken" staan, maar dat er in de definitieve
conclusies staat dat er verdere actieve maatregelen nodig zijn. Het is goed
dat dit scherp is gesteld: dit is een inspanningsverplichting, maar geen resultaatverplichting.
Ik heb steeds gezegd, ook in het debat: die twee miljoen is mogelijk, maar
Europa moet ervoor oppassen om nu bepaalde doelen te formuleren waarbij het
afhankelijk is van wat lidstaten op dat punt feitelijk presteren. Gelukkig
is de formulering dus aangepast. Voor mij had dit onderdeel helemaal niet
opgenomen hoeven te worden, maar de nieuwe formulering vind ik acceptabel.
Immers, het houdt een oriëntatie in zonder dat dit direct een verplichting
tot gevolg heeft. Waarom is dit van belang? Er is gevraagd: die twee miljoen
wordt genoemd en wat gaat u eraan doen om dat aantal even binnen te halen?
Ik voelde deze vraag al aankomen. Vandaar dat ik heb gezegd dat die tekst
veranderd moet worden.De heer Van Bommel (SP):De Nederlandse regering heeft de veranderde tekst wel geaccepteerd. Ik
wil graag weten welk aandeel u daarin voor Nederland ziet. Immers, het aantal
van twee miljoen is genoemd en dat is door 25 regeringsleiders ondertekend.
Welk aandeel van die twee miljoen is dus het Nederlandse aandeel?Minister Balkenende:Er is uiteraard niet gesproken over het aantal banen dat Duitsland, Engeland
en andere lidstaten moeten scheppen. Ik had daarom ook bezwaar tegen het noemen
van een algemeen getal. U mag dit kabinet natuurlijk wel aanspreken op de
stand van zaken op het vlak van de werkgelegenheid in Nederland. De recente
cijfers van het Centraal Planbureau wijzen uit dat er 110.000 arbeidsplaatsen
van meer dan 12 uur per week bijkomen in 2006 en 150.000 in 2007. Verder komen
er 120.000 kleinere banen bij in 2006 en 175.000 in 2007.De heer Van Dijk zei het eigenlijk heel goed. Als andere landen dit soort
prestaties leverden, zou Europa ver boven de twee miljoen banen uitkomen.
Nederland levert een behoorlijk aandeel aan het realiseren van dat doel. Dat
zei de heer Van Dijk ook. Volgens de cijfers van het Centraal Planbureau valt
volgend jaar de werkloosheid in Nederland ondanks alle moeilijkheden lager
uit dan in het beginjaar 2003. Dat Nederland nu relatief beter presteert dan
andere landen, toont aan dat er behoorlijk wat vooruitgang is geboekt. Het
is opvallend dat er in de internationale media weer wordt gewezen naar Nederland.
Men vraagt zich af hoe het komt dat Nederland na een moeilijke tijd en een
negatieve economische groei plotseling beter scoort, zowel qua werkgelegenheidsontwikkeling
als qua terugdringing van het financieringstekort en toename van de investeringen.
Op al die indicatoren scoort Nederland gewoon goed. Nederland levert dus zijn
aandeel. Wij zullen onze ervaringen uiteraard met anderen delen.Mevrouw Karimi en de heer Van Bommel hebben gevraagd wat Nederland aan
de jeugdwerkloosheid en de participatie van vrouwen en minderheden doet. In
de Europese Raad is afgesproken dat de werkloze schoolverlater uiterlijk in
2007 binnen zes maanden en uiterlijk in 2010 binnen vier maanden een baan
of stage krijgt aangeboden. U weet dat Nederland veel initiatieven ontplooit
om de jeugdwerkloosheid aan te pakken, onder andere door het aantal mensen
met een startkwalificatie te verhogen. De Taskforce Jeugdwerkloosheid onder
leiding van Hans de Boer zet zich in voor 40.000 extra jeugdbanen. Ik noem
dat als voorbeeld. Ik wil u ook herinneren aan de werktop met de sociale partners
die wij hebben gehad. Wij hebben ons toen voornamelijk gebogen over de vraag
hoe jonge mensen kunnen participeren en wat er kan worden gedaan aan stageplekken.
U weet dat er miljoenen zijn vrijgemaakt om extra stageplaatsen te creëren.
Wij zijn natuurlijk afhankelijk van wat er nu in cao's wordt geregeld. In
ieder geval hebben wij daar vorig jaar een heel belangrijke stap in gezet.Nederland heeft nieuw beleid uitgestippeld om de arbeidsparticipatie van
vrouwen in aantal en in gewerkte uren te verhogen. Zo is er nieuw beleid opgesteld
op het vlak van belastinghervorming, zijn er maatregelen genomen die de kinderopvang
moeten verbeteren en zijn de mogelijkheden tot afstemming van
werk op privé-leven vergroot. Dit laat onverlet dat de marginale druk
op het tweede inkomen relatief nog steeds hoog is. Het kabinet zal nagaan
hoe de arbeidsdeelname in zowel personen als gewerkte uren kan worden vergroot.Vorig jaar hebben wij tijdens de werktop afspraken over de minderheden
gemaakt, omdat wij inzien hoe urgent die problematiek is. Meer dan eens heb
ik gezegd dat het mij stoort dat jonge mensen alleen al vanwege hun naam niet
worden uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek en dat het voor studenten
en scholieren moeilijk is om een stageplek te krijgen. Daarom hebben wij daar
vorig jaar tijdens de werktop zo indringend over gesproken. Er zijn afspraken
over gemaakt. Verder overleggen het kabinet en de sociale partners om op dit
punt behoorlijk wat vooruitgang te boeken.De heer Van Dijk heeft het kabinet ertoe gemaand, op te passen met de
algemene grote doelstellingen en meer op de implementatie te letten en op
de acties die op nationaal niveau noodzakelijk zijn. Hij maakte ook een terechte
opmerking over de relatie tussen pensioen en staatsschuld. Ik herinner mij
dat ik indertijd als financieel woordvoerder tegen premier Kok heb gezegd
dat het Stabiliteitspact nooit los kon worden gezien van de noodzaak om de
overheidsfinanciën op orde te brengen. De landen die een omslagstelsel
kennen, moeten op termijn hun overheidsfinanciën op orde hebben. Er is
niets gevaarlijker dan het hebben van een hoge staatsschuld die onvoldoende
wordt teruggedrongen, in combinatie met een omslag van de pensioenvoorziening.
Als dat gebeurt, krijg je exact het fenomeen van een budgettaire tijdbom in
Europa. Daar hebben velen voor gewaarschuwd. Nederland kent een deel kapitaaldekking.
Dat is een andere waarborg. Als je alleen een systeem van omslag kent, is
dat een groot risico. Om die reden wordt de vraag hoe het zit met de ontwikkeling
van de staatsschuld ten opzichte van een ordentelijke financiering van de
vergrijzing in de vorm van pensioenen steeds bij de jaarlijkse bespreking
over de voortgang van het pact betrokken.De heer Van Dijk (CDA):Op dat terrein kennen wij de opencoördinatiemethode. Mijn vraag aan
u was of u op dit moment ook vooruitgang ziet in andere landen. Ziet u een
vooruitgang in een andere manier van financieren van de pensioenstelsels en
in de reductie van de staatsschuld?Minister Balkenende:Wat de opencoördinatiemethode betreft merk ik, ook in de contacten
met mijn collega's, dat wordt gekeken naar de verhouding tussen kapitaaldekking
en de te organiseren overheidsfaciliteiten. Ik merk dat de belangstelling
ervoor toeneemt, want men vraagt zich af hoe zeker de pensioenvoorziening
eigenlijk is. Zijn er voldoende afspraken gemaakt? Gebeurt er genoeg? Ik vind
van niet. Ik vind dat er veel meer moet gebeuren in de zin van kapitaaldekking.
Ik vind de opmerking ook een terechte aansporing om met deze discussie door
te gaan. Ik voorzie grote sociale problemen in Europa als wij de zaken onvoldoende
aanpakken.De heer Van Bommel vroeg in verband met het Stabiliteitspact wanneer er
een serieuze herziening komt. Het pact is recent herzien. Nederland heeft
daarin een belangrijke rol gespeeld. Door de herziening zijn de regels beter
toepasbaar. In de brief van de minister van Financiën van 1 april
2005 is het vernieuwde pact toegelicht. Wij zien ook dat het in de praktijk
werkt. Duitsland heeft onder de nieuwe regels sancties geaccepteerd. Het heeft
geaccepteerd dat het de aanbevelingen van de Commissie moet opvolgen. Als
ik zie hoe nu wordt gesproken over dit pact en de spelregels, is het echt
anders dan een paar jaar geleden toen toch een beetje de vraag werd gesteld
wat wij eigenlijk aan het pact hadden. Kortom, wij moeten het pact serieus
nemen. Daarbij moeten wij niet alleen kijken naar de ontwikkeling nu, waarbij
wij over financieringstekorten praten, maar ook op lange termijn. Dat is minstens
zo belangrijk. De aansporing van de heer Van Dijk vind ik dus zeer terecht.
Het kabinet zal er uiteraard mee doorgaan.De Europese Raad heeft besloten een krachtige impuls te geven aan de verdere
vorming van een Europees energiebeleid. Het is cruciaal dat de EU antwoorden
vindt op de uitdaging waarvoor zij staat, zoals zekerheid van voorzieningen,
versterking van de concurrentiekracht en verduurzaming van het energiegebruik.
Het is nu zaak om de woorden om te zetten in daden. De Europese Raad heeft
Raad en Commissie om een concreet actieplan gevraagd, dat op de volgende voorjaarsraad
zal worden besproken. De Europese Raad heeft een lijst van actiepunten geformuleerd,
zoals een energiecrisismechanisme, de opzet van een kader voor energiedialogen
met derde landen, een prioriteitenplan voor de verbetering van interconnectie
van netwerken, suggesties voor nieuwe doelstellingen voor hernieuwbare energie
en biobrandstoffen en hogere prioriteit voor energie in onderzoeksprogramma's,
waaronder het zevende kaderprogramma. Tijdens het diner is gesproken over
de noodzaak van liberalisering. De overheersende opvatting was dat wij ons
niet moeten terugtrekken op onze nationale bastions. Voorts vond ik het belangrijk
dat de verantwoordelijkheid van de Europese Commissie voor het toezicht op
de naleving van de regels van de interne markt stevig werd benadrukt. Dat
werd ook expliciet bevestigd doordat de regeringsleiders zich er niet toe
lieten verleiden, de degens te kruisen over een aantal actuele overheidsbeslissingen
over de energiesector. Ik vind het van belang dat de Europese Commissie hier
in beeld is en dat er niet weer aparte instituten voor komen.Vervolgens is het Benelux-papier goed ontvangen. Wij moeten nog duidelijker
maken dat een sterke verankering van energievoorzieningzekerheid in het externe
beleid van de Europese Unie essentieel is in een wereld waarin energiebeleid
en buitenlands beleid steeds meer verweven raken. Het gaat dan om relaties
met producentenlanden op basis van wederzijdse afhankelijkheid, maar ook om
de doorvoer in consumentenlanden. Op aandringen van de Benelux heeft de Europese
Raad besloten dat de Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger Solana op de Europese
Raad van juni een bijdrage zullen leveren voor een gezamenlijke strategie
voor het externe beleid.Het Oostenrijkse voorzitterschap heeft op verschillende terreinen concrete
Nederlandse voorstellen overgenomen. Naast de eerder genoemde onderwerpen
is nog vermeldenswaardig dat in de conclusies een beroep is opgenomen om voortgang
te maken met een ambitieus Europees bronbeleid. Daarmee pakken wij namelijk
niet alleen de energieschaarste, maar ook de luchtkwaliteit aan.De heer Van Bommel sprak over milieu en energie. Hij vroeg wanneer de
transportsector in beeld komt en wanneer een verschuiving plaatsvindt
naar meer openbaar vervoer, vermindering van CO2-emissies van auto's
en meer energiebesparing. De transportsector draagt inderdaad sterk bij aan
luchtverontreiniging en uitstoot van broeikasgassen. Nederland is in Europa
de voorvechter van scherp bronbeleid. En met succes. De Europese Raad heeft
op aandringen van Nederland opgeroepen tot een sneller en scherper Europees
bronbeleid. Verder zullen de normen voor uitstoot van fijnstof en stikstofdioxide
door auto's, waarover op dit moment in de Milieuraad wordt onderhandeld, waarschijnlijk
op voorstel van Nederland worden aangescherpt. Ten aanzien van de CO2-uitstoot van auto's zal de Commissie nog dit jaar nieuwe voorstellen
doen; Nederland zet zich in voor strengere normen.Mevrouw Karimi heeft een vraag gesteld over hernieuwbare energie, de renewables.
Zij vroeg wat de regering, als deze geen 15% hernieuwbare energie in
2015 wil, eigenlijk wel wil. De Kamer weet dat de regering wil inzetten op
een snelle maar verstandige toename van het aandeel hernieuwbare energie.
Wij zullen in de komende vijf jaar zo'n 1,5 mld. besteden aan de stimulering
van onderzoek en ontwikkeling. Streefcijfers moeten daarom voor de langere
termijn worden afgesproken, maar zij kunnen dan wel ambitieuzer zijn. Misschien
kunnen wij dan zelfs wel uitkomen op 30% in 2030, maar dat kan ik nu
nog niet voorspellen; dat is afhankelijk van de stand van de technologie.
Wij zullen het debat hierover in Europa gaan voeren. Het is steeds zaak deze
keuzen te maken op basis van goede kosten- en batenanalyses en inschattingen
van het potentieel voor nieuwe technologieën. Dat wordt ook in de conclusies
van de Europese Raad erkend.Het is mij overigens opgevallen dat mevrouw Karimi zei: het getal van
15% is genoemd en wat doet u daar nu aan? Ik wijs er dan op dat wij
de tekst goed moeten lezen. Daarin wordt gesproken van: "bijvoorbeeld
te overwegen dat". Ik heb ook tegen voorzitter Schüssel gezegd dat
je dit soort getallen wel kunt opnemen, maar dat wij goed moeten weten wat
wij doen. Is zoiets werkelijk te bereiken? Toen heeft hij nog eens aangegeven
dat dit een doel en een inspanning betreft. De term "bijvoorbeeld te
overwegen dat" is geen formulering op grond waarvan gezegd kan worden:
nu moet u zorgen dat u die 15% haalt. Dat vind ik, eerlijk gezegd,
te ver gaan. Ik kon met deze formule leven, ook vanwege het voorwaardelijke
karakter ervan.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik had dit antwoord eigenlijk wel kunnen dromen, want dat was natuurlijk
niet uw inzet. U bent er naartoe gegaan met de inzet: schrappen en geen 15%.
Immers, dat was, zoals de staatssecretaris zei, een slag in de lucht. Dit
is nu echter geformuleerd. U zegt dat er "bijvoorbeeld" bij staat,
maar de afspraak is gemaakt dat de Commissie met een voorstel moet komen,
inhoudende dat tot 2015 het aandeel van hernieuwbare energie met 15%
zou moeten stijgen. Het doel is dan ook niet 15% als zodanig, maar
een stijging met 15%. Mijn concrete vraag is of u bereid bent een voortrekkersrol
in dit debat te vervullen. Dit houdt in dat u niet zegt dat het gerelativeerd
is en dat het zo niet de bedoeling is. Het betekent dat u juist die sterke
ambitie mee vorm wilt geven.Minister Balkenende:Ik heb zelf, een beetje wetend hoe er in de Tweede Kamer wordt gedacht,
ook het punt van de renewables, dit type van energievoorziening, zwaar aangezet
tijdens het overleg op donderdagavond. Ik zie immers ook wel in dat wij op
een andere manier tegen energie zullen moeten aankijken, en daarvan is dit
een onderdeel. Ik heb er tegelijkertijd op gewezen dat je moet oppassen om
niet te snel doelstellingen te formuleren waarvan je niet op voorhand weet
of zij gerealiseerd kunnen worden. Natuurlijk kan Nederland hierin een eigen
rol spelen, en dat doen wij ook. Ik noemde de investeringen die wij onszelf
getroosten ten aanzien van hernieuwbare energie. Kortom, wij spelen daarin
een rol.Ik heb al gezegd dat wij hier later dit jaar op zullen terugkomen. Ik
stel voor dat wij dan het debat opnieuw met elkaar aangaan. Dat zou dan wel
binnen de volgende context dienen te gebeuren: als je dingen wilt, geef dan
aan wat de mogelijkheden zijn. Wat is er nodig in de sfeer van nieuwe technologie?
Wat dat betreft zie ik uw aansporing heel goed, in die zin dat u zegt: laat
Nederland op dit terrein duidelijk een partijtje meespelen. Het lijkt mij
goed om dat tegen elkaar te zeggen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dan is mijn concrete vraag of u bereid bent om bijvoorbeeld binnen één
maand de Kamer in deze zin te informeren, over de discussies die door de Commissie
nu met de lidstaten gevoerd worden. Wat zou de positie van Nederland daarin
zijn, met inachtneming van de eigen doelstelling per 2020? Daarbij gaat het
om 10% en dat is niet echt ambitieus als je het vergelijkt met deze
inzet.Minister Balkenende:Ik heb aangegeven dat wij later dit jaar daarop zullen terugkomen. Ik
zeg niet toe dat wij dat binnen een maand zullen doen. Ik begrijp echter heel
goed waar uw behoefte uit bestaat. Ik stel voor dat wij bij gelegenheid van
de eerstvolgende Raad waarin wij zullen spreken over dit thema, er op deze
manier weer op zullen terugkomen en de Kamer dan de informatie zullen geven
die daarvoor nodig is.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dat is dan over een jaar, zo begrijp ik.Minister Balkenende:Nee, ik zei dat wij later dit jaar ook zullen spreken over het thema energie.
Laten wij dit doen in het kader van de voorbereiding van een volgende Raad
waarin dit thema aan de orde is.De heer Van der Ham (D66):Er is binnenkort, ik weet het niet precies uit het hoofd, een debat met
de Kamer over het klimaatbeleid, in het kader van de top van Montreal. Ik
geef even mee dat het belangrijk is om zo'n soort idee van de regering daarin
mee te nemen. Ik zet u niet vast op een maand, maar ik zou het wel heel prettig
vinden als wij een doorkijkje krijgen.Minister Balkenende:U refereert aan internationale bijeenkomsten waarbij deze zaak aan de
orde is, waarin Nederland een rol speelt. Laten wij elkaar er dán op
aanspreken. Tijdens het AO zijn opmerkingen gemaakt over de financiële
impuls. De bedragen voor energieonderzoek zijn behoorlijk aan het toenemen:
in 2006 gaat er 270 mln. naar dergelijk onderzoek, welk bedrag in 2013 stijgt
tot 452 mln.De heer Van der Ham (D66):Het in de motie geformuleerde bezwaar was nu juist dat het mij vooral
gaat om duurzame energie. Dat deel is zeer miniem, zeker als
je dat afzet tegen de 5 mld. die de komende jaren in kernenergie wordt gestoken.
Dat is geen level playing field!Minister Balkenende:Ik heb goed geluisterd naar wat mevrouw Karimi en u hierover hebben gezegd.
Laten wij daarover nader spreken op die momenten waarop dit onderwerp aan
de orde is.De heren Rouvoet en Van der Staaij hebben aandacht besteed aan biobrandstoffen.
Er wordt gesproken over 8% voor 2015, en beide heren vragen of Nederland
de streefwaarde van 5,75% voor 2010 haalt. Zoals bekend is het kabinet
gecommitteerd aan de bevordering van het gebruik van biobrandstoffen. Staatssecretaris
Van Geel werkt aan voorstellen om via verplichte bijmenging van biobrandstoffen
bij fossiele brandstoffen de streefwaarde van 5,75% in 2010 te halen.
Deze voorstellen zijn ook gericht op het stimuleren van de tweede generatie
biobrandstoffen, die een veel groter potentieel hebben. Op basis van de ervaringen
die hiermee worden opgedaan, zal worden bezien welke stappen moeten worden
gezet om een daadwerkelijke energietransitie te realiseren. Komend jaar zal
minister Brinkhorst in de Energieraad een discussie voeren over de verdere
invulling van het hiervoor benodigde beleid op Europees en nationaal niveau.
De huidige formulering van de conclusies van de Europese Raad laat voldoende
ruimte voor verdere discussie over de beste manier om ons doel te bereiken.In tegenstelling tot wat de heer Van Bommel zei, heb ik geen slecht gevoel
over deze Raad. Het kan altijd beter, maar als ik zie hoe is gesproken over
energie, merk ik dat de zaak wel in beweging is gebracht. Het feit dat er
veel praktischer wordt gesproken over de wijze waarop wordt omgegaan met de
Lissabondoelstellingen, wijst daar ook op. Wij houden elkaar nu scherp, er
gebeuren dingen. Op een aantal terreinen is vooruitgang geboekt.Ik kom toe aan de uitlatingen van minister Giovanardi. Ik was het niet
helemaal eens met het beeld dat de heer Timmermans schetste. Ik heb mij zeer
gestoord aan de uitlatingen van minister Giovanardi, iets wat ik ook publiekelijk
kenbaar heb gemaakt, en hetzelfde geldt voor andere leden van het kabinet.
De heer Timmermans vindt dat de zaak is gesust, omdat de heer Berlusconi heeft
opgemerkt dat niet namens de Italiaanse regering is gesproken. In mijn contact
met de heer Berlusconi en met de heer Cassini, voorzitter van de beweging
waartoe de heer Giovanardi behoort, heb ik te horen gekregen dat het ging
om persoonlijke uitspraken, en niet om een standpunt van de Italiaanse regering.
Ik heb gezegd dat natuurlijk met Nederland van mening kan worden verschild
over de euthanasiewetgeving, maar wat niemand vrijstaat, is een vergelijking
te trekken tussen de Nederlandse wetgeving op het gebied van euthanasie en
het nazi-regime. Ik heb dit tegen de heren Berlusconi en Cassini gezegd, die
dat met mij eens waren. Ik heb dat naar buiten gebracht. Verder heb ik de
heer Berlusconi informatie gegeven over de Nederlandse euthanasiewetgeving.
Er bestaat daarover namelijk beeldvorming waarop het nodige is af te dingen.
De heer Berlusconi heeft dat naar buiten gebracht. Het ging dus om veel meer
dan alleen de opmerking dat niet namens de regering is gesproken. Ik heb duidelijk
gezegd dat de vergelijking met nazi-Duitsland volstrekt ongepast is, wat is
bevestigd door de heren Berlusconi en Cassini.De heer Timmermans (PvdA):Ik ben blij met dit antwoord van de minister-president, maar ik geef het
hem wel te doen om met zo iemand die zich in zijn politieke familie plaatst,
de heer Berlusconi, zaken te doen. Het is namelijk iemand die niet alleen
op dit punt niet volstrekt helder is, maar ook Chinezen verwijt dat zij baby'tjes
koken, die een alliantie aangaat met een partij waarvan de leider, mevrouw
Mussolini, zegt "ik ben liever fascist dan flikker" en die een alliantie
aangaat met een partij, waarvan de leider zegt dat nog maar moet worden bewezen
of er gaskamers zijn geweest in de Tweede Wereldoorlog. Ik ben in ieder geval
blij dat de minister-president niet aanwezig zal zijn bij de bijeenkomst in
Rome, die bedoeld is om de verkiezingscampagne van de heer Berlusconi te ondersteunen.Minister Balkenende:Wat het laatste betreft moet ik dan toch een tegenvaller meegeven. Ik
ga niet niet naar Rome vanwege de uitlatingen van Giovanardi, ook niet vanwege
de oproep vanuit de socialistische hoek om maar niet naar Rome te gaan, ik
kan gewoonweg niet. Ik kan niet, omdat ik een volledig volle agenda heb. Dat
is de reden waarom ik er niet zal zijn, en dat heb ik ook gezegd tegen de
Italiaanse pers. Ik begrijp uw opmerking en ik kan die ook wel plaatsen, maar
wij moeten de zaken wel op een goede manier duiden. Uw opmerking heeft bovendien
te maken met de heer Giovanardi en niet met de bredere context. Ik begrijp
wel dat hij daar in de vraagstelling op terugkomt.De heer Van Bommel (SP):Dit antwoord bevreemdt mij dan toch. Wilt u hiermee aangeven dat, indien
uw agenda dat wel had toegestaan, u daar dan wel acte de présence gegeven
zou hebben?Minister Balkenende:Dacht u werkelijk dat ik als politiek leider van het CDA verstek zou laten
gaan bij een bijeenkomst van de Europese Volkspartij?De heer Van Bommel (SP):Zou u zich in dat gezelschap, waarin dergelijke geluiden hun weerklank
hebben, ook thuis gevoeld hebben?Minister Balkenende:Als er dingen zijn die mij niet bevallen, zeg ik dat. U kent mij toch?
Ik laat mij echter niet door de heer Schultz van de socialisten in het Europees
Parlement zeggen dat ik niet naar Rome moet gaan. Zo zou ik ook niet omgaan
met sociaal-democratische partijen. U kunt bezwaar hebben tegen de heer Berlusconi
en ik kan best plaatsen dat de argumentatie van u daarbij een rol speelt,
maar ik heb aangegeven waarom ik niet naar Rome ga. Ik wil daar niet geheimzinnig
over doen. Als er problemen zijn met uitlatingen van Italiaanse ministers,
dan steek ik die niet onder stoelen en banken, maar wij moeten de zaak wel
goed in perspectief plaatsen.De heer Van Bommel (SP):Dit bevreemdt mij toch heel erg. U zegt nu in feite: ik laat mij door
een ander niet zeggen waar ik wel of niet naar toe moet gaan. Maar zelf ziet
u dus geen belemmering om naar een gezelschap te gaan waar dergelijke uitspraken
in ieder geval worden gedoogd. Daarin voelt u zich wel thuis. Dat vind ik uitermate bijzonder. Ik had verwacht dat u zelf zou zeggen: los
van het agendaprobleem, voel ik mij op dit moment, gezien het feit dat geen
afstand worden genomen van de uitspraken, in dat gezelschap niet thuis. Ik
vind dit een heel bijzonder standpunt voor een Nederlandse minister-president.Minister Balkenende:Ik zie het totaal anders dan de heer Van Bommel. Natuurlijk voel ik mij
niet thuis bij de opmerkingen van de heer Giovanardi en vergelijkingen met
nazi-Duitsland. Dat heb ik ook tegen de heer Berlusconi gezegd. Hij heeft
zelf ook gezegd dat dit soort vergelijkingen niet kunnen. Verder is het een
bijeenkomst van de Europese Volkspartij en dan gaat het niet om de vraag of
je je daar wel of niet thuis voelt, het gaat erom dat je bij diegenen bent
die behoren tot je politieke familie. Ik ga toch niet Rome mijden vanwege
uitlatingen van Giovanardi en vanwege die binnenlands-politieke context, terwijl
het een conferentie is van de EVP?De heer Timmermans (PvdA):Het spijt mij voor de EVP dat zij kostgangers aan boord heeft als de heer
Berlusconi, maar dat terzijde. Die conferentie van de EVP heeft echter maar één
doel en dat is de heer Berlusconi ondersteunen in zijn verkiezingscampagne.
In die verkiezingscampagne is hij associaties aangegaan met partijen waar
ook onze minister-president absoluut niet mee geassocieerd wil worden. Daarom
zou het u sieren als u zegt: ik ben trots lid van de Europese Volkspartij,
maar aan een feestje ter ondersteuning van de kandidatuur van Berlusconi,
gelet op alles wat hij zegt en wat hij over anderen zegt, doe ik niet mee.
Dat had ik zeer gewaardeerd van de minister-president. Dat wil echter niet
zeggen dat hij niet loyaal moet zijn aan de EVP.Minister Balkenende:Ik zou in Rome zijn geweest als politiek leider van het CDA en niet als
minister-president. Bij de Europese Raad ben ik als minister-president en
in Rome zou ik zijn geweest als eerste man van het CDA. Ik begrijp verder
de politieke gevoeligheid, maar misschien is dit niet het goede forum om daarover
te spreken. Ik heb vanuit mijn rol als MP namelijk aangegeven dat de opmerkingen
niet kunnen en niet mogen. Ik heb dat in volstrekt duidelijke bewoordingen
gezegd. De andere discussie, namelijk die over de politieke families in Europa,
is er één waarvoor dit niet het forum is. Ik heb een eerlijk
antwoord gegeven op de vraag waarom ik niet naar Rome ben gegaan. Dat past
hier wel. Het wordt echter lastiger als het gaat over kwesties op het partijpolitieke
vlak.De heer Timmermans (PvdA):Ik gun de heer Balkenende uiteraard zijn politiek leiderschap van het
CDA en zijn rol in de Europese Volkspartij. Hij kan echter zijn mantel van
minister-president niet afleggen. Hij is ook mijn minister-president. Ik vind
het ontzettend jammer dat mijn minister-president naar een bijeenkomst gaat
ter ondersteuning van iemand als de heer Berlusconi, gezien zijn denkbeelden
en uitlatingen.Minister Balkenende:Ik heb gezegd wat ik hierover wilde zeggen.De heer Van Baalen (VVD):Is de minister-president het met de VVD-fractie eens dat nu zowel minister
Bot van Buitenlandse Zaken als hijzelf heel duidelijk afstand heeft genomen
van de opmerkingen van een lid van de Italiaanse regering, wij dat lid noch
degenen die dat lid steunen, enig krediet moeten geven door daarop nu door
te gaan? De VVD-fractie heeft gezegd dat het misschien beter is om nu soeverein
te zwijgen. Dan hebben wij er geen probleem mee dat de minister-president
naar Rome reist voor een partijpolitieke bijeenkomst.Minister Balkenende:De heer Van Baalen heeft dit standpunt ook bij het algemeen overleg duidelijk
naar voren gebracht. Hij vindt dat er al te veel over de zaak is gezegd. Om
die reden had ik ook geen behoefte aan het aanbieden van excuses. Ik heb duidelijk
aangegeven hoe de zaak zit. Ik denk dat ik daarmee in de geest van de heer
Van Baalen heb gehandeld. Voor het overige is het inderdaad een partijpolitieke
kwestie.De heer Van der Ham (D66):Ik probeer een beetje de gedachten van de minister-president te lezen.
Natuurlijk wil hij graag bij een bijeenkomst van zijn broeders van de EVP
zijn. Dat gun ik hem ook van harte. Ik vraag mij echter af of de minister-president
het echt heel erg jammer vindt dat hij er vanwege zijn volle agenda niet bij
kan zijn.Minister Balkenende:Ik vind het gewoon jammer om mijn collega's niet tegen te komen. Dat kunt
u zich voorstellen. Ik heb uitgelegd waarom ik er niet bij kan zijn. Wij hebben
vorige week een goede bespreking gehad. Ik heb de punten die ik van belang
vind, ingebracht bij de EVP-bijeenkomst voorafgaand aan de Europese Raad.
Ik heb morgen een algemeen overleg en ik heb een ministerraad voor te zitten
plus andere verplichtingen. Ik ben met heel veel plezier hier in Nederland.
Als u die bevestiging wilt hebben, zeg ik: ja, ik ben ook graag hier.De heer Van der Ham:U hebt het niet letterlijk gezegd, maar ik denk dat ik wel uit uw woorden
kan opmaken dat u het niet heel erg jammer vindt om uitgerekend bij die bijeenkomst
niet aanwezig te zijn.Minister Balkenende:Dat is dan uw conclusie. Voorzitter. Hiermee ben ik aan het eind gekomen van mijn inbreng in eerste
termijn. Ik dank de Kamerleden nogmaals voor hun inbreng.Staatssecretaris Nicolaï:Voorzitter. Ik zal specifiek ingaan op de punten van buitenlands beleid.
Ik zal een vraag over de uitbreiding van de Unie beantwoorden en tot slot
nog een korte opmerking maken naar aanleiding van vragen en opmerkingen over
de algemene discussie over de Europese Unie tegen de achtergrond van de Europese
grondwet.Het viel de heer Van der Staaij op dat er in deze conclusies van de Europese
Raad zo weinig aandacht voor de buitenlandse politiek is. Dat klopt. Dat is
een bewuste keuze van het Voorzitterschap, die ik deel. Wij hebben vier toppen
per jaar. Het is goed om de voorjaarstop te concentreren op de Lissabonstrategie,
op goede werkgelegenheid in Europa en op wat daar direct mee samenhangt. De
belangrijkste uitzondering ligt voor de hand: Wit-Rusland. Ik zal daar later
een paar opmerkingen over maken. Ook over Guantánamo Bay kom ik nog
te spreken.Wij hebben het tijdens de Europese Raad niet gehad over het Midden-Oosten,
waar de heer Van der Staaij expliciet naar vraagt. Hij vraagt zich bezorgd
af of wij niet van dat onderwerp weglopen. Daar is geen sprake van. Afgelopen
maandag was het nog aan de orde in de RAZEB. Daarbij is aan de heer Solana
en aan de Commissie gevraagd, voorstellen te doen voor de wijze waarop de
Europese Unie zich moet opstellen tegenover de Palestijnse Autoriteit. Ter
geruststelling van de heer Van der Staaij kan ik melden dat de voorwaarden
nog pal overeind staan. Dat houdt in: erkenning van Israël, het erkennen
van bestaande akkoorden en het afzweren van geweld. De regering is net geïnstalleerd.
Niemand had verwacht dat de regering meteen aan die voorwaarden tegemoet zou
komen. Wij zullen daar in de volgende Raad weer over spreken.De heer Van der Staaij vroeg nog waar hij de weerslag op papier kon vinden
van de opmerking van de minister van Buitenlandse Zaken dat er geen geld direct
naar Hamas zou gaan. Dat staat nergens met zoveel woorden. Dat is een logisch
beleid. Het is humanitair geld dat zo veel mogelijk direct naar de desbetreffende
organisaties en instanties gaat en niet naar Hamas. Wij doen dat ook zo min
mogelijk via de Palestijnse Autoriteit.Ik heb begrepen dat iedereen in algemene zin kan instemmen met de verklaring
over Wit-Rusland. Het is goed dat er een verklaring uit is gekomen en dat
het een duidelijke verklaring is. Ik vind het zelf een goede verklaring waar
wij zeker mee verder kunnen. Wel is gevraagd hoe het nu verder gaat. De meeste
woordvoerders hebben gewezen op de belangrijke rol van Rusland in dit verband.
Wij weten allemaal hoe wankel dit regime zou zijn zonder de directe of indirecte
steun van Rusland. Het zou een ongelooflijke invloed kunnen hebben als Rusland
zich kritischer en constructiever zou opstellen tegenover Wit-Rusland. Dat
staat ook in de conclusie. In de laatste zin staat dat de Raad internationale
partners, met name buurlanden van Wit-Rusland, oproept om de aanpak die wij
daarboven hebben beschreven te volgen. Met buurlanden is uiteraard vooral
Rusland bedoeld. Dit onderwerp neemt ook een belangrijke plaats in de EU-Ruslanddialoog
in en dat zal ook zo blijven. Ook is gevraagd wat er op andere niveaus dan de overheid gebeurt. Er is
gewezen op de ngo's en het maatschappelijk middenveld. Het is niet voor niets
als een van de hoofdpunten in de verklaring opgenomen. Wij proberen het al,
maar wij zullen nu des te harder moeten proberen om het middenveld te bereiken
en te blijven bereiken. Wij moeten er ook voor zorgen dat de mensen daar onafhankelijke
informatie krijgen. Als iets helpt om de geesten te scherpen, dan is het onafhankelijke
informatie.Een ander element dat door velen is genoemd, zijn de verdwijningen en
de detenties. Velen hebben gevraagd wat er concreet gebeurt. Welke druk wordt
uitgeoefend en welke stappen worden gezet? In de verklaring wordt onmiddellijke
vrijlating geëist. Duidelijker kun je in een verklaring in ieder geval
niet zijn. Dit zal echter ook in gesprekken naar voren gebracht moeten worden.
Nederland zal het Voorzitterschap een dezer dagen voorstellen om het onderwerp
van de verdwijningen en de vrijlatingen direct te bespreken met de autoriteiten
in Minsk. Dat lijkt mij de beste weg.Vrijwel iedereen heeft aandacht besteed aan Guantánamo Bay. Laat
ik beginnen met de vraag hoe dit gelopen is. De vraag was vooral waarom het
een zogenaamde voorzitterschapspersverklaring is en geen onderdeel van de
conclusies van de Raad. Daar is een simpele reden voor, namelijk dat het Voorzitterschap
geen buitenlandse politieke elementen in de conclusie wilde hebben. Tijdens
een economische top gaat het om de groei in Europa en om alles wat daarmee
samenhangt. Wit-Rusland was de uitzondering op de regel, omdat het een buurland
van Europa is. Ik denk in dit verband ook aan Oekraïne en de vergelijking
die de heer Van Baalen maakte. Guantánamo heeft daar dus geen plek
in gekregen, maar het doet niets af aan de inhoud. Ik heb zeker niet gemerkt
dat het Voorzitterschap daar geheimzinnig over doet, maar ik kan het nog even
navragen. Als er enige indicatie van geheimhouding is, zal ik alsnog vragen
om het duidelijker bekend te maken. Het is openbaar en het is verspreid aan
de pers. Mevrouw Karimi hoeft zich geen zorgen te maken. De Verenigde Staten
weten op het moment dat de verklaring uitgaat, precies wat daarin staat. Noch
de EU, noch Nederland zal een gelegenheid voorbij laten gaan om dat onder
de aandacht te brengen. Ik heb ook in mijn gesprek met de nieuwe ambassadeur
van de VS Guantánamo Bay als een van de belangrijke punten aan hem
voorgehouden. Zo wordt iedere gelegenheid daarvoor gebruikt.Dit moet de weg zijn om het probleem van de vervolgden op te lossen en
de vraag te beantwoorden hoe met hen om te gaan. Wij moeten hier niet de discussie
herhalen over de vraag wat wij doen met de mensen die staande zijn gehouden
en in handen van de Amerikanen zijn gekomen. De kern van het verhaal is dat
wij de Amerikanen oproepen om alle gevangenen daar op een fatsoenlijke manier
te behandelen en uit dit juridische vacuüm te halen. Het probleem is
groter dan Guantánamo Bay. Wij kunnen niet accepteren dat mensen in
een juridisch vacuüm worden vastgehouden.De heer Van Baalen heeft gevraagd of de Nederlandse regering zich nu wel
of niet op het standpunt stelt dat Guantánamo Bay moet worden gesloten.
Het antwoord is: ja, de Nederlandse regering vindt dat Guantánamo Bay
gesloten zou moeten worden. Hier kan geen enkel misverstand
over bestaan, noch bij de Amerikanen, noch in Europa en hopelijk ook hier
niet.De heer Van Baalen vraagt verder hoe in dit opzicht de verklaring moet
worden gelezen. Staat het er wel met zo veel woorden in? Als ik heel eerlijk
ben, moet je een beetje tussen de regels doorlezen, maar dan kun je in de
verklaring lezen dat ook de EU hiermee zegt dat Guantánamo Bay gesloten
zou moeten worden. In de verklaring staat dat een aantal regeringsleiders
en regeringen dit hebben gezegd en dat de Europese Unie dit terecht vindt.
Dit is nog maar een heel klein stapje verwijderd van een rechtstreekse uitspraak
dat de Europese Unie ook van mening is dat Guantánamo Bay gesloten
zou moeten worden.De heer Timmermans (PvdA):De staatssecretaris zegt dat Nederland ervoor wil zorgen dat iedereen
die in het regime van Guantánamo Bay zit, eruit gaat. Dit is een lovenswaardig
streven dat onze steun heeft. Juridisch gesproken heeft Nederland echter een
eigen, speciale verantwoordelijkheid tegenover diegenen die met hulp van Nederland
worden opgepakt en in de detentiekampen worden opgesloten. Dit betekent echter
niet dat Nederland, omdat het zich inzet voor het algemene punt, nu verlost
is van de specifieke verplichting, de juridisch internationaal-rechtelijke
verplichting om ervoor te zorgen dat mensen die door zijn toedoen worden opgepakt,
ook conform de internationale regels worden behandeld. Deze regering neemt
het voor lief dat zij op dit punt in strijd met het internationaal recht handelt,
omdat je in de strijd tegen het terrorisme nu eenmaal vuile handen moet maken.
Dit maakt de geloofwaardigheid van die algemene strijd tegen Guantánamo
Bay wel wat minder sterk.Staatssecretaris Nicolaï:De heer Timmermans heeft deze opmerking al eerder gemaakt. Bovendien is
hierover al bij meerdere gelegenheden uitvoerig gesproken en dan met name
met de minister van Defensie. Ik wil hier niets anders aan toevoegen dan dat
ik het volstrekt oneens ben met de laatste opmerking van de heer Timmermans
dat hiermee de geloofwaardigheid van ons constante en harde streven tegen
dergelijke onacceptabele juridische constructies als Guantánamo Bay
in het geding zou zijn.De heer Van Dijk heeft gesproken over de uitbreiding die informeel en
zijdelings ter sprake is gekomen tijdens het diner voorafgaand aan de Europese
Raad. Hij vroeg expliciet naar de reactie op het rapport-Brok en het standpunt
van het Europees Parlement over de uitbreiding. Een van de meest in het oog
springende elementen daarvan is inderdaad het B-lidmaatschap, een tweederangslidmaatschap
voor landen die zouden willen toetreden. Ik druk mij nu bewust neutraal uit.Ik kan toezeggen dat wij onze reactie bijtijds aan de Kamer zullen toesturen,
namelijk voorafgaand aan het algemeen overleg op 11 april aanstaande
waarin over de grenzen van Europa en dus over de uitbreiding zal worden gesproken.
In die notitie zullen wij aangeven op welke punten wij het eens of oneens
zijn met het Europees Parlement en met de voorstellen van de heer Brok. Wij
zullen verder ingaan op onze positie ten opzichte van de strategienotitie
van de Europese Commissie, die nog steeds niet in de raad is besproken. Ik
vind dit een slechte zaak. Het is onduidelijk of op de informele bijeenkomst van eind april of begin
mei over de uitbreiding wordt gesproken. Met die bijeenkomst wordt echter
nog steeds niet tegemoetgekomen aan de Nederlandse wens om op basis van het
stuk van de Commissie een debat in de Raad te houden over de uitbreiding.
Ik zeg dat zo nadrukkelijk, omdat deze gang van zaken een schoolvoorbeeld
is van de manier waarop je mensen kunt laten afhaken van Europa. Als je niet
bereid bent om in het openbaar een debat te houden over een zo gevoelig onderwerp
als de uitbreiding, bevestig je het vooroordeel van heel veel mensen dat moeilijke
zaken in Europa vooral achter gesloten deuren worden geregeld. Wij blijven
hierop dus aandringen. Op 11 april zullen wij hierover inhoudelijk verder
kunnen praten.De heer Rouvoet citeerde de opmerking van de heer Van der Staaij dat een
denkpauze geen pauze in het denken mag worden. Hij zei verder dat de EU op
dit moment stil zou liggen. Dat laatste is zeker niet waar, zie de top die
wij nu bespreken en alle andere stappen die de EU zal zetten. Noch de Nederlandse
regering, noch de Commissie en de Raad hebben de neiging om achterover te
leunen en af te wachten wat de mensen in Nederland en andere lidstaten na
de reflectieperiode willen dat er met Europa gebeurt. Deze top laat zien dat
Europa zeker niet stilligt. Wij hebben gewoon ons werk gedaan, en ook nog
eens op terreinen waaraan mensen hechten: economische groei, werkgelegenheid
en energie.De heer Van Dijk en de heer Rouvoet vlogen elkaar in de haren over de
vraag wat mensen wel willen met Europa. Daarnaar is al enig onderzoek gedaan,
maar wij willen daarvan een beter beeld krijgen en daarom doen wij een internetonderzoek.
Wij weten dat mensen de grondwet niet willen en in dat onderzoek willen wij
uitvinden wat zij dan wel willen. Wij vragen dat, omdat de meeste tegenstanders
van de grondwet niet met hun rug naar Europa willen gaan staan.Wij hopen door dit onderzoek eind mei een scherper beeld te hebben van
wat mensen wel willen. Men blijkt overigens graag gebruik te maken van de
gelegenheid om in dit onderzoek zijn mening te geven, want inmiddels zijn
ongeveer 80.000 reacties binnengekomen. Drie kwart van de vragenlijsten is
helemaal ingevuld. Dat aantal is veel groter dan verwacht en ook niet te vergelijken
met de respons bij andere onderzoeken. Er werd sceptisch verondersteld dat
mensen het gevoel zouden hebben wel voldoende over Europa gezegd te hebben.
Dat blijkt helemaal niet zo te zijn. Mensen zijn heel blij dat zij op een
andere manier dan met een ja of nee in een referendum hun mening kunnen geven
over Europa.Ik weet niet welke inhoudelijke conclusies uit dit onderzoek getrokken
zullen worden, maar ik kan nu dus al wel zeggen dat het interessant is om
te zien dat zo veel mensen van deze mogelijkheid gebruikmaken. De Kamer zal
de resultaten van dit onderzoek eind mei of begin juni ontvangen, samen met
een regeringsstandpunt. Vervolgens zullen wij met elkaar moeten bespreken
hoe wij met de uitkomsten zullen omgaan in de Raad die in juni wordt gehouden.De heer Van der Staaij en anderen zeiden terecht dat wij ons in de eerste
plaats zullen moeten concentreren op de resultaten. Wat doet Europa precies?
Wat helpt het burgers dat Europa er is? Welke verdragsrechtelijke discussie
wij ook nog gaan voeren, dat is en blijft de kern. De heer Herben merkte op dat de Oostenrijkers eigenlijk willen dat de
grondwet tijdens hun voorzitterschap alsnog wordt aangenomen. Meer in het
bijzonder vroeg hij of Oostenrijk daarmee niet op het verkeerde spoor zit.
Dat is zeker zo, want deze regering piekert er niet over om deze grondwet,
al dan niet met een nieuwe strik, nog een keer aan het parlement voor te leggen.
Het is ook het verkeerde spoor, omdat men kiest voor het institutionele spoor
in plaats van voor het inhoudelijke spoor. Wij moeten wellicht in de toekomst
nog iets verbeteren aan de verdragen, maar op dit moment moeten wij ons concentreren
op de inhoud.Wat gaat Nederland doen op de eind april, begin mei door Oostenrijk geplande
bijeenkomst over de grondwet? De regering is dan nog bezig met het verzamelen
van adviezen en meningen, onder meer door middel van het internetonderzoek
en de focusgroep. Wij zullen daarom vooral onze mond houden, niet omdat wij
niet hard bezig zijn, maar juist omdat wij eerst alle meningen en adviezen
binnen willen krijgen. Wij willen, met andere woorden, niet vooruitlopen op
de conclusies die hieruit getrokken zullen worden.De heer Herben (LPF):Ik hoop dat u uw Europese partners dezelfde uitleg geeft, want anders
kan de gedachte postvatten: wie zwijgt, stemt toe. Ik neem dan ook aan dat
u de Nederlandse inzet consequent blijft uitdragen: geen grondwet, ook niet
met een prachtige strik.Staatssecretaris Nicolaï:Maakt u zich geen zorgen. Heel Europa weet precies waar wij staan.De heer Van der Staaij heeft gevraagd of de reflectie al zichtbare vruchten
heeft afgeworpen. Die twee keer nee wordt ook wel de wake-upcall voor Europa
genoemd, hoewel de heer Van der Staaij deze term niet heeft gebruikt. Voor
Nederland was het minder een wake-upcall; wel dat de uitslag zo negatief was,
maar niet de redenen voor mensen om sceptischer naar Europa te kijken. Dat
betroffen zaken die wij een paar jaar daarvoor al hadden besproken, ook hier
in de Kamer. Die waren op zich niet onverwacht. Aan een aantal zaken waren
wij al hard aan het trekken, maar wij konden de dingen in een paar jaar niet
zodanig veranderen dat mensen, na decennialang op een andere manier met Europa
bezig te zijn geweest, daardoor van mening zouden veranderen.Een van de positieve of minst negatieve gevolgen van het referendum is
dat het in Europa wel degelijk als een wake-upcall heeft gewerkt. Dat is althans
mijn ervaring en indruk. Er is opeens veel meer steun voor de kritische positie
die Nederland vaak kiest. De voorkeur voor zo veel mogelijk transparantie
en openheid, zowel in houding als concreet bij vergaderingen, en de subsidiariteit –
niet meer dan nodig in Brussel organiseren – zijn noties die nu opeens
veel meer ingang vinden. Dat wordt ook concreet, door conferenties, plannen
en ideeën, ook van andere landen, omdat men ziet dat er een toenemende
scepsis is die kan worden gekeerd door het vertrouwen te vergroten, maar ook
door een aantal dingen gewoon te verbeteren.Dat brengt mij tot slot op de vraag van de heer Herben over de Europese
lijsten van politieke partijen. Om het kort door de bocht te zeggen: ik vind
het mooi, maar het is oud Europa. Het is in mijn ogen twintigste-eeuws denken
in de sfeer van: wij willen toch graag een groot Europa en dan moet je niet
langs nationale lijnen, maar langs andere lijnen met elkaar samenwerken. Op
papier is dat nog steeds een prachtig verhaal, maar als er nu één
les is te trekken, is het dat mensen juist weer een beetje terug willen, dat
zij Nederland alleen maar belangrijker zijn gaan vinden en dat zij juist minder
geneigd zijn om zich vertegenwoordigd te voelen door een Europese parlementariër.
In toenemende mate zijn zij zich juist vertegenwoordigd gaan voelen door hun
nationale parlementariërs. Dat kun je jammer vinden, maar mijn antwoord
op deze ontwikkeling zou niet zijn om te zeggen dat een christen-democraat
dan ten minste op een Portugese christen-democraat kan stemmen die hij misschien
niet kent, maar die wel christen-democratisch is. Of dat hij op Berlusconi
kan stemmen! Mijn antwoord zou het niet zijn, maar het is natuurlijk ieders
goed recht.De heer Herben (LPF):Ik ben blij met deze toezeggingen van de staatssecretaris. Ik begrijp
dat hij inderdaad heeft begrepen waar het vorig jaar om ging. Ik hoop dat
hij dat in Europa zal blijven uitdragen. Ik vond in zijn toelichting de conclusie
heel belangrijk dat de opstelling van Nederland alleen maar aan kracht heeft
gewonnen binnen Europa. De verhalen uit het verleden dat Nederland niet meer
zou meetellen en zich belachelijk zou maken, zijn niet waar gebleken. Wij
tellen volop mee en er wordt naar ons geluisterd. Als de staatssecretaris
dit beleid van nuchter samenwerken blijft uitdragen, denk ik dat wij op de
goede weg zijn.Staatssecretaris Nicolaï:Ik dank de heer Herben voor deze aanmoediging. Wij gaan op deze weg door.
Ik moet er wel bij zeggen dat een onderdeel van die sterkere positie is dat
wij laten zien dat Nederland met zijn gezicht naar Europa staat en wel degelijk
openstaat voor verandering en verbetering. Anders werkt onze versterkte positie
niet meer.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. De minister-president is ingegaan op mijn vraag of dit nu
een top was of een flop. Hij zei dat het geen flop was, omdat het pas een
flop is als er geen conclusies worden getrokken. Ik zeg dat het wel een flop
is als die conclusies zijn samen te vatten als een lege huls. Dat blijkt in
dit geval toch wel aan de orde te zijn. Er zijn veel zaken en concrete doelen
genoemd, maar het zijn bijna allemaal nationale bevoegdheden: werkgelegenheid,
onderwijs, onderzoek en armoedebestrijding. De Europese Raad loopt daarmee
steeds verder uit de pas met de werkelijkheid op straat. De heer Timmermans
schetste dat heel beeldend met het Franse voorbeeld. De SP-fractie bepleit
dan ook een breuk met het beleid om zo om te gaan met Europese toppen. Laten
wij ophouden met Europese Raden vol goede bedoelingen. Ons voorstel zou dan
ook zijn om het aantal Europese Raden te beperken. Houd er niet zo veel per
jaar! Beperk het misschien tot slechts een Europese Raad per jaar, waarbij
dan ook conclusies worden getrokken die worden gedragen door alle lidstaten
en die ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. Met andere woorden: neem uzelf
daarmee veel meer serieus! Ga terug naar de kerntaken van de Europese samenwerking.
Dat kan best in één Europese Raad.De Lissabondoelstelling, dat wil zeggen het doel om in 2010 de meest concurrerende
economie te worden, was, is en blijft in de woorden van de
minister van Buitenlandse Zaken "een beetje dwaas". Wij zijn dat
met hem eens. Het feit dat de minister-president niet naar Rome reist om de
campagne van de heer Berlusconi te steunen, vinden wij verheugend. Het siert
hem dat hij niet gaat omdat hij een agendaprobleem heeft; hij moet namelijk
een algemeen overleg met de Tweede Kamer voeren. Overleg met de Kamer is natuurlijk
hartstikke belangrijk, en wij vinden het fantastisch dat dit voor de minister-president
aanleiding is om niet naar Rome te gaan. Wij denken dat dit signaal in Rome
best zal worden begrepen.De heer Van Dijk (CDA):Komt u nu ook met een motie waarin u de Nederlandse regering ertoe oproept
om ervoor te zorgen dat er voortaan nog maar één top per jaar
zal zijn?De heer Van Bommel (SP):Ik heb dat overwogen, maar ik denk dat de regering dit signaal best goed
begrijpt en er in de tweede termijn steun aan zal geven. Komt die steun er
onverhoopt niet, dan zal ik in de toekomst inderdaad op dit punt een motie
indienen, zodat ik ook expliciet uw steun daarvoor kan krijgen. Ik realiseer
mij heel goed dat deze discussie pas in de tweede termijn plaatsvindt. Ik
ben er echter van overtuigd dat er nog voldoende topbijeenkomsten komen om
dit voorstel door de regering te laten doen of daarover alsnog een motie in
te dienen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. Ik beperk mij tot de kwestie-Guantánamo Bay. De Europese
Raad heeft daarover een verklaring afgelegd, en ik heb in mijn eerste termijn
mijn waardering uitgesproken voor de inzet van de Nederlandse regering daarbij.
Het is jammer dat er niet echt ondubbelzinnig gesproken is over de sluiting
van Guantánamo Bay, maar er is een eerste stap gezet. Het is echter
belangrijk dat wij op nationaal niveau een volgende stap zetten. Dat versterkt
de geloofwaardigheid van Nederland. De heer Van Baalen sprak eerlijk over
voortschrijdend inzicht bij de VVD-fractie. Ik hoop dat dit voortschrijdend
inzicht hem ertoe brengt dat hij nu zegt: gezien de informatie die ik nu heb,
vind ik dat gevangenen die door toedoen van de Nederlandse Special Forces
in Baghlan zijn beland, gevolgd moeten worden door Nederland. Ik wil daarom
de volgende motie indienen.De heer Van Baalen (VVD):De VVD-fractie wil veel overwegen, maar geen zaken die afkomstig zijn
van een fractie die de VVD-woordvoerder hypocriet noemt. Wil ik dit dus overwegen,
dan wil ik dat mevrouw Karimi eerst haar woorden officieel terugneemt. Dan
kan ik hierover met mijn fractie praten.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Als ik uw stemgedrag naar aanleiding van deze motie ken, wil ik dat met
plezier doen. Dat maakt namelijk duidelijk hoe consequent u bent. Luistert
u dus naar mijn motie; als u daarmee kunt instemmen, zal ik mijn woorden direct
terugnemen.De heer Van Baalen (VVD):Excuses maken en woorden terugnemen moet je nooit conditioneel doen. Ik
zou het dus waarderen als mevrouw Karimi nu met een groot gebaar haar woorden
terugneemt. In dat geval zal de VVD-fractie, die al meerdere moties met de
fractie van GroenLinks samen heeft ingediend, ook deze motie bezien. Nu graag
het grote gebaar. Ik zal daarna, als uw motie interessant genoeg is, in mijn
fractie mijn best doen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):De heer Van Baalen moet zich mijn woorden natuurlijk niet persoonlijk
aantrekken; het gaat er uiteraard om of er sprake is van een politiek van
hypocrisie. Deze kwalificatie gaf ik aan de politiek waar u voor staat. Het
is immers niet consequent om te zeggen dat je tegen het schenden van het internationale
recht bent terwijl je daaruit geen consequenties wilt trekken. Als de VVD-fractie
voor deze motie stemt, zal ik bereid zijn hier omstandig te verklaren dat
er geen sprake is van een hypocriete politiek.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de Europese Raad van 23/24 maart 2006 heeft uitgesproken
dat in de strijd tegen het terrorisme de mensenrechten en mensenrechtenstandaarden
moeten worden nageleefd en dat niemand in een juridisch vacuüm mag komen
te verkeren;constaterende dat de Nederlandse regering zich vaker heeft uitgesproken
tegen het creëren van een nieuwe categorie gevangenen in de strijd tegen
het terrorisme, aangemerkt als "illegale strijders" en zich heeft
ingezet voor het sluiten van het detentiecentrum Guantánamo Bay en
andere detentiecentra van de Verenigde Staten waar gevangenen als illegale
strijders worden behandeld;constaterende dat door acties van de Nederlandse Special Forces tijdens
de operatie Enduring Freedom in Afghanistan minstens zeven en waarschijnlijk
twaalf verdachten zijn overgebracht naar de Amerikaanse detentiefaciliteit
op het vliegveld van Bagram bij Kabul;constaterende dat volgens erkende mensenrechtenorganisaties als Amnesty
International de mensenrechten in Bagram worden geschonden;van mening dat Nederland gezien kan worden als medeverantwoordelijke voor
het lot van deze gedetineerden;verzoekt de regering, deze gedetineerden alsnog te volgen, te bevorderen
dat zij volgens internationaal humanitair recht behandeld worden en voorts
de Kamer te informeren over de resultaten van haar inspanningen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Karimi. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 312(21501-20).De andere woordvoerders hebben laten weten, geen behoefte te hebben aan
een tweede termijn.Minister Balkenende:Voorzitter. Voor mij resteert alleen nog de suggestie van de heer Van
Bommel om eens per jaar een Europese Raad te houden. Er is terecht gevraagd
of er aanleiding is om hierover een motie op te stellen. De heer Van Bommel
heeft gezegd dat hij daar in de toekomst mee komt. Mijn advies aan hem is
dan ook: neemt u daar vooral de tijd voor.Staatssecretaris Nicolaï:Voorzitter. Ik ken het standpunt van mevrouw Karimi dat aan de motie ten
grondslag ligt. Het zal u dan ook niet verbazen dat ik aanvaarding van deze
motie ontraad. Die staat namelijk haaks op wat hier eerder met de regering
is besproken en wat namens de regering is gezegd over onze positie. Voor de
goede orde benadruk ik opnieuw hoezeer wij waarschijnlijk de mening van mevrouw
Karimi delen over de zeer ernstige en zorgelijke situatie. Wij zullen ook
elke mogelijkheid benutten om een einde te maken aan de situatie van inderdaad
in een juridisch vacuüm verkerende gedetineerden.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over de ingediende motie volgende week te stemmen.De vergadering wordt van 13.54 uur tot 14.40 uur geschorst.De voorzitter:Ik deel aan de Kamer mede, dat zijn ingekomen twee nieuwe berichten van
verhindering van de leden:Jungbluth en Weisglas, wegens het bijwonen van de herdenkingsdienst in
verband met het overlijden van mevrouw Beckers-de Bruin, alleen voor de middagvergadering.Deze berichten worden voor kennisgeving aangenomen.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-4069-4100.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl