de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2003 (28600, nr. 1), en de behandeling van de wetsvoorstellen:  - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2003 (28600 IXB);  - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2003 (28600 IXA);  - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2003 (28600 G)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 685-725

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

05-11-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 13, pagina 685-725

29-10-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28600-IXAToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28600-GToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28600-IXBToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2003 (28600, nr. 1), en de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2003 (28600 IXB); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2003 (28600 IXA); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2003 (28600 G)Pagina 685-725
Vragen van het lid Dittrich aan de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Justitie over het interview met minister Remkes met betrekking tot de reactie op zinloos geweld die omstanders zouden moeten geven en de mogelijkheden van de wetgeverPagina 677-680
Presentie (dinsdag 29 oktober 2002)Pagina 673-673
Vragen van het lid Karimi aan de minister van Buitenlandse Zaken over het gebruik van gas bij de Russische bevrijdingsactie in het theater in Moskou; mondelinge vragenuurPagina 680-682
Vragen van het lid Azough aan ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en van Vreemdelingenzaken over hun reactie op opmerkingen van VVD en CDA met de strekking dat scholen verplicht worden, ouders van illegale leerlingen te melden; mondelinge vragenuurPagina 673-676
Gezamenlijk voorstel van PvdA en GroenLinks ter gelegenheid van de Algemene financiële beschouwingen, 29 oktober 2002', met uitwerking alternatief voor onder meer het lasten-uitgavenbeeld en de koopkracht, respectievelijk voorstel D66 inzake heroverweging Faillissementswetgeving op het punt van stimuleren van starten eigen bedrijf; noten bij deze editie van de HandelingenPagina 727-732
Regeling van werkzaamhedenPagina 682-685

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 213 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde zijn:de algemene financiële beschouwingen
naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2003 (28600,
nr. 1), en de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van
de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën
(IXB) voor het jaar 2003 (28600 IXB);het wetsvoorstel
Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale
Schuld (IXA) voor het jaar 2003 (28600 IXA);het
wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2003 (28600 G).De voorzitter:Ik herhaal voor alle zekerheid dat de door u opgegeven spreektijden de
tijden in eerste én tweede termijn zijn.De (algemene) beraadslaging wordt geopend.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Het gebeurt niet vaak dat de begrotingscyclus begint met een
minister die eigenlijk alweer weg is. Blijft u tot het einde, zou ik zeggen,
dan kunnen wij toch nog een paar zaken doen.Boven mijn inmiddels al drie weken oude inbreng stond: het verdwijnkabinet.
"Verdwijnkabinet" omdat dit kabinet veel goed beleid soms nogal bruusk schrapt
of reeds heeft geschrapt, terwijl er vaak nog helemaal geen alternatieven
voor zijn ingediend. Zo worden bijvoorbeeld de investeringen in groene energie
en technologie met de dag minder door de besparing op fiscale ondersteuning.
Bedrijven en burgers kunnen er geen staat meer op maken wat zij per 1 januari
nog kunnen verwachten. Voor verlofregelingen geldt hetzelfde. Spaar- en pensioenregelingen
worden geschrapt zonder alternatief. De Melketiers komen op straat te staan,
terwijl nog niemand precies weet hoe de alternatieve regelingen eruit zullen
zien en er intussen flink wordt bezuinigd. Ten slotte worden alvast de nominale
premies fors verhoogd, terwijl was beloofd dat de privatisering van het ziektekostenstelsel
zou samengaan met compensatie. Wat ons betreft had het kabinet al een slechte
start gemaakt: kaalslag zonder alternatieven. Nu is het nog erger, maar het
voordeel is dat het kabinet zelf ook verdwijnt.Dit brengt ons ook op het punt dat veel van de verwachte voorstellen er
nog niet zijn en ook niet meer uitgebracht zullen worden, omdat het kabinet
dat gezien zijn demissionaire status niet meer verantwoord vindt. Ik wil een
algemeen oordeel van het kabinet over de vraag of daar waar iets verdwijnt
terwijl het beloofde alternatief er nog niet is, de regel niet moet zijn dat
wij houden wat wij nu hebben. Anders heb je alleen maar kaalslag en geen wederopbouw.Ook economisch gezien vinden wij de start van dit kabinet slecht. Het
gaat minder goed met de economie. Iedereen ziet dat, maar wat doet het kabinet:
het knijpt de boel nog verder af. The Economist schreef het al enkele weken
geleden en nu herhalen de drie eminente economen Bovenberg, Koedijk en Eijffinger
in het CDA-blad wat zij al in miljoenennotabijlagen van kranten op prinsjesdag
hadden geconstateerd: het begrotingsbeleid van Balkenende is louter gericht
op het feitelijke overheidssaldo en niet op een analyse van de economische
groei. Volgens hen is er geen enkele reden om het tekort nu snel terug te
brengen naar nul. Ook de Europese Commissie en bankpresident Duisenberg hebben
het gezegd: denk aan de economische groei en verlaag de tekorten iets minder
snel dan oorspronkelijk beoogd.Ik wil ervoor pleiten om de automatische stabilisatoren weer in werking
te stellen. Ik zou bijna zeggen: hadden wij de Zalmnorm nog maar! Van tevoren
wist je dat je niet mikte op een bepaald financieringstekort of overschot;
je stelde een uitgavenkader vast en daardoor ontstond bestuurlijke rust. Nu
lijken de bestuurlijke en de begrotingsonrust uitgangspunten van het beleid.
Iedere tegenvaller leidt tot de noodzaak om te compenseren met bezuinigingen
of nieuwe lastenverzwaringen: niks bestuurlijke rust en ook geen economisch
herstel. Het kabinet is hier blind voor. Het zegt: zwaar weer, dus broekriem aanhalen,
iedereen naar binnen en de luiken dicht, het waait wel weer over. Maar, voorzitter,
wij weten dat dit niet gebeurt en het inmiddels ook gesmoorde geluid van de
heer Heinsbroek horen wij helemaal niet meer. Zo zien wij dat dit kabinet
dus helemaal niet met een lastenverlichting is gekomen, zoals de heer Heinsbroek
wilde, maar met een per saldo enorme lastenverzwaring en met bezuinigingen.
Dit bedrag van bij elkaar 5 mld euro hebben de meeste kabinetten zelfs in
vier jaar niet voor elkaar gekregen. Het resultaat is er natuurlijk ook naar.
Wij zien in alle berekeningen dat het met de economische ontwikkeling, zoals
het CPB die ook raamt, slechter gaat dan zonder beleid.Dit is natuurlijk ook geen antwoord op wat de kiezers ondubbelzinnig op
15 mei hebben aangegeven: het oplossen van problemen in ziekenhuizen en scholen,
bij de politie en met de veiligheid op straat. Nu wordt met een verwijzing
naar de slechtere economische situatie gezegd dat niet alles meer kan. Die
redenering is niet juist en te simpel. Er zijn wel degelijk alternatieven.
Het team van minister-president Balkenende wil bijvoorbeeld de staatsschuld
sneller aflossen dan de ons omringende landen. Daardoor is er natuurlijk geen
geld meer voor knelpunten in de samenleving. Het kabinet wil echter ook meer
aan lastenverlichting doen. Waarom gaat dat dan wel door?Het kabinet zegt dat de lonen te hoog zijn. Ik deel die zorg over de loonkostenontwikkeling,
maar dat zeg ik hier al drie à vier jaar. Hoe moet dit probleem dan
opgelost worden? Ik zie achter het beleid van dit kabinet een soort masterplan
dat er niet op is gericht om knelpunten op te lossen, maar om via een hard
beleid loonmatiging af te dwingen: laat de werkloosheid oplopen en laat het
arbeidsaanbod oplopen, waardoor vanzelfsprekend de druk op de vakbeweging
toeneemt om looneisen te matigen.De heer Van Beek (VVD):Kan de heer Crone mij uitleggen hoe hij tot de stelling komt dat dit kabinet
kiest voor lastenverlichting?De heer Crone (PvdA):Gezien over de hele kabinetsperiode was het doel van het
Strategisch akkoord lastenneutraliteit. Bij meer groei zou er extra ruimte
zijn voor lastenverlichting. Nu valt het iets meer tegen, waardoor de lastenverlichting
er per saldo nog niet is. Uw fractievoorzitter heeft daarom een motie ingediend
om het toch maar te herstellen. Dat is echter niet de vraag. De mensen willen
goede publieke voorzieningen en hebben daarvoor ook wat over. Dat zie je nu
ook in ons omringende landen. De vraag is dan of het kwartje van Kok kan worden
teruggegeven en, het belangrijkst punt, of de OZB kan worden teruggegeven,
hetgeen de heer Zalm pas anderhalve week geleden ook weer heeft beloofd. Dat
alles is toch lastenverlichting.De heer Van Beek (VVD):De heer Crone moet het iets beter bekijken. Wij waren het bijna eens,
toen hij zei dat over de gehele periode het Strategisch akkoord voorziet in
neutraliteit. Er was inderdaad sprake van lastenverlichting op een aantal
posten, maar die werd gecompenseerd doordat er op andere posten sprake was
van lastenverzwaring. Het Strategisch akkoord gaf nul aan. Voor dit jaar geeft
het een behoorlijke lastenverzwaring aan. Het is inderdaad juist dat de heer
Zalm in zijn nieuwe functie als fractievoorzitter een motie heeft ingediend,
waarin wordt gevraagd om dit te herstellen als de situatie beter wordt. Per
saldo is er echter in deze periode geen lastenverlichting. Ik betreur dat,
maar wij moeten de feiten wel onder ogen zien.De heer Crone (PvdA):Daarom wil ik de afzonderlijke onderdelen bespreken. De burgers vragen
van ons dat wij een prestatie leveren in de ziekenhuizen, op scholen en noem
maar op. U kunt dus geen beloftes doen over de OZB en dergelijke. De consequenties
is misschien dat de lasten niet omlaag gaan en zelfs niet op dit niveau blijven,
maar dat moet u in het debat bespreken. Wat de VVD-fractie doet, is alleen
maar plaats bespreken en zeggen dat de lastenverlichting doorgaat. De OZB
is genoemd. De VVD-fractie heeft de lastenverzwaring door het afschaffen van
het spaarloon geschrapt. Het kwartje van Kok is genoemd. Laat de heer Van
Beek nu niet zeggen dat hij niet voor lastenverlichting pleit, want dat doet
hij continu. Dat is althans het verhaal wat de burgers horen.De heer Van Beek (VVD):Dat is misschien het verhaal dat zij van u horen, maar van mij horen zij
een heel ander verhaal. Wij willen een lastenverzwaring die per saldo hoger
is dan de lastenverlichting die in andere jaren wordt gerealiseerd. U kunt
dus wel praten over het kwartje van Kok en de OZB, maar dat past in het totaalraamwerk
waarin het saldo negatief is. U mag pleiten voor een ander beleid, maar u
moet wel de feiten goed vermelden.De heer Crone (PvdA):Zoals u al zei, ik begon met de juiste feiten. Nu het echter wat tegenzit,
legt de heer Zalm namens de VVD-fractie maar één soort accent:
de lastenverlichting moet doorgaan en zelfs groter worden, want de lastenverlichting
van 800 mln voor het spaarloon moet ook doorgaan. Ik heb de feiten dus goed
op een rij.Het masterplan achter dit beleid van het kabinet-Balkenende is kennelijk
om te zorgen voor extra werkloosheid op de arbeidsmarkt, zodat loonmatiging
vanzelf ontstaat. De heer Bolkestein geloofde ook nooit in het poldermodel.
Hij heeft altijd gezegd dat het Akkoord van Wassenaar er alleen maar kwam
omdat de arbeidsmarkt zo ruim was. Ik weet dat minister Hoogervorst ook weleens
uitlatingen in die richting heeft gedaan, maar laat hij dat dan gewoon zeggen.
Laat hij dan gewoon zeggen dat hij de arbeidsmarktpositie van de vakbonden
wil verzwakken. Laat hij dan niet met een schijnverhaal het najaarsoverleg
ingaan.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Mijnheer Crone, u zegt nu dat Bolkestein altijd heeft gezegd: "Laat het
maar aan de markt over"; hier wordt echter gekomen met plannetjes die van
tevoren naar buiten zijn gebracht. In het plannetje dat in het Strategisch
akkoord zat, zat in ieder geval een reserve van 0,5 mld om te kijken of wij
tot loonmatiging kunnen komen. Die reserve van 0,5 mld haalt u nu weg, met
als waarschijnlijk resultaat datgene wat u niet wilt, namelijk dat alles aan
de markt overgelaten wordt. U moet dus niet een verhaal verkeerd vertellen,
want u begint zelf met datgene weg te halen wat mogelijkerwijze zou kunnen
leiden tot en als smeermiddel zou kunnen dienen voor loonmatiging.De heer Crone (PvdA):Ik begrijp uw vraag heel goed, maar het was de vakbeweging die als eerste
zei – ook werkgevers zeiden dit – dat die 500 mln aan conditionele
lastenverlichting een sigaar uit eigen doos is. Immers, eerst moet er 800
mln worden ingeleverd aan spaarloon en voorts honderden miljoenen aan Melkertbanen,
terwijl er tevens de verhoging van de ziektekostenpremie is
enz. Het is dus geen lastenverlichting; het is hooguit minder lastenverzwaring.Ten tweede heeft de vakbeweging expliciet in brieven geschreven dat zij
liever de Melkertbanen handhaaft dan dat men er drie cd'tjes extra voor kan
kopen. Die 500 mln is immers, voor alle werknemers bij elkaar, niet veel.Het derde punt is dat vakbeweging juist eerlijke inkomensverdeling benadrukt.
Ook dat zit niet in het pakket. Ik denk dat de vakbeweging van het alternatief
zoals wij dat naar buiten hebben gebracht op de hangpunten voor een sociaal
akkoord – werkgelegenheidsbeleid, spaarloon en eerlijk delen –
zal zeggen: neem dat maar over, want dan zijn wij bereid om over loonmatiging
te praten.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik begrijp het niet, want de heer Crone zei zo-even nog dat het hele pakket
eigenlijk zou leiden tot lastenverlichting, terwijl mijn collega Van Beek
zei dat dit niet het geval is. Nu heeft hij het echter alleen maar over lastenverzwaring.
De ene keer, als de wind uit het oosten komt, is het lastenverzwaring en de
andere keer, als de wind uit het zuiden komt, is het lastenverlichting. Als
er geen wind meer is, gaat het hele pakket waarschijnlijk weg. Nu, dat horen
wij straks dan wel.De heer Crone (PvdA):Nee, ik denk dat u juist goed moet onderscheiden dat het kabinet de lastenverzwaringen
nogal eenzijdig legt bij de werkgevers en de werknemers; ik wijs op de punten
die ik noemde zoals het spaarloon enz. Maar de lastenverlichtingen komen bij
de automobilisten en bij de OZB, en daar relatief méér bij de
grotehuizenbezitters dan bij de huurders. Het is dus logisch dat de vakbeweging
zegt: kijk eens naar mijn leden, kijk eens naar de mensen met een uitkering
en naar de mensen in de bedrijven: die krijgen het minst van de lastenverlichting
en het meest van de lastenverzwaring. Zo zijn de cijfers en daarom begrijp
ik de vakbeweging als deze zegt dat zij nu een heel klein sigaartje krijgt
uit een heel grote doos die de werknemers eerst zelf hebben moeten vullen.Voorzitter. Het economisch effect is dat er uiteindelijk alleen maar krimp
is, want zowel uit de doorrekeningen van het regeerakkoord zelf als ook uit
de doorrekening van de Miljoenennota voor 2003 blijkt dat het zonder beleid
economisch beter gaat dan met het beleid van dit kabinet. Dat is, denk ik,
nog nooit vertoond: dat een kabinet gaat regeren en dat het ongewijzigde beleid
beter is dan het beleid dat je voert. Ik weet wel dat er een verhaal is dat
op langere termijn de loonmatiging en de werkgelegenheid zo goed gaan lopen
dat het weer goed komt. Dat is allemaal echter gebouwd op het kaartenhuis
van de loonmatiging waarvan ik juist heb gezegd: met zo'n aanbod kunt u niet
rekenen op loonmatiging, hooguit op een zodanige verzwakking van de vakbeweging
dat de lonen minder stijgen; u kunt zo niet rekenen op een verstandig beleid.Wij denken dat het anders kan en dat dit economisch gezien, op basis van
wat ik heb gezegd, als volgt kort samengevat kan worden. Het structurele beleid,
op lange termijn, inzake aflossing van de staatsschuld houden wij overeind.
Ook wij gaan door met aflossing van de staatsschuld, maar het tempo waarin
je van het huidige tekort naar nul gaat en dan naar een overschot, komt bij
ons lager uit. Ik zou haast zeggen: wij starten langzamer met de verlaging
van het financieringstekort maar wij finishen beter. En zoals iedereen weet:
geen enkele 400-meterloper zet al in de eerste honderd meter de sprint in.
Dat doe je pas aan het einde. Ik denk dat dit ook precies in lijn is met het
beleid van de Europese Commissie en ook in lijn met wat president Duisenberg
van de Europese Bank heeft gezegd. Ik denk dat dit alleszins redelijk is.Ik vraag de minister in dit verband graag nog even hoe het in Brussel
is gegaan, toen daar gesproken werd over het Stabiliteitspact. Wij waren het
immers over één ding eens: die 3% is heilig. Dat blijft ook
zo; daar bestaat hier mijns inziens kamerbreed overeenstemming over. Maar
over het tempo van de aflossing van de staatsschuld heb ik de minister toen
ook al gezegd: kiest u nu niet zo'n harde, onverzoenlijke opstelling tegenover
de Commissie, want u gaat dan ongetwijfeld door de pomp. Ik heb dit gezegd
en de minister is nu door de pomp gegaan, want er gebeurt natuurlijk toch
wat daar is afgesproken. En zoals ik het ook in het overleg heb voorspeld:
de tekorten gaan in Europa nu wat langzamer omlaag, omdat daar naar de economische
ontwikkeling wordt geluisterd. Dus ik vraag u hoe uw strategie de volgende
keer is, want hier en in Brussel ferme taal uitslaan en vervolgens door de
pomp gaan, bevestigt het vertrouwen van onze burgers volgens mij niet.Ik heb al gezegd dat het beleid voor de mensen is. Het kabinet zegt dat
hiervoor geen economische ruimte is, maar ik betwist dat en zal dat op een
aantal punten toelichten. De PvdA-fractie ziet ruimte om met een andere aanloop,
maar met een uiteindelijk beter financieringssaldo, op hetzelfde uit te komen.
In de aanvang hebben wij daardoor minder ruimte voor lastenverlichting, maar
meer ruimte voor uitgaven. De staatsschuld wordt dus niet het kind van de
rekening. Het niet verlagen van de OZB levert het enorme bedrag van 2 mld
euro op. Dit bedrag willen wij grosso modo inzetten voor het eerste punt dat
ik naar voren breng. Ons PvdA-alternatief bestaat uit zes stappen. De eerste
stap is: stel hogere, realistische uitgavenkaders vast. Wij vinden het op
zichzelf verstandig dat het kabinet weer met uitgavenkaders werkt, want dat
heeft ook de laatste acht jaar goed gewerkt. Uitgavenkaders geven een bovengrens
voor de uitgaven, waardoor de begrotingsrust en de politieke rust wordt bevorderd.
De veronderstelling moet natuurlijk wel reëel zijn, want je kunt je beloften
onder te krappe kaders niet waarmaken. Maatschappelijk protest wordt niet
bezworen met boekhoudkundige regels, maar je moet durven zeggen dat je het
uitgavenkader ruimer vaststelt.Ons uitgavenkader ligt 1,8 mld euro hoger voor de komende periode dan
het uitgavenkader van het kabinet. Dat betekent niet dat het financieringstekort
ook met 1,8 mld omhoog gaat. Als je meer uitgaven doet voor de creatie van
meer banen in scholen, ziekenhuizen, verpleegtehuizen en bij de politie en
meer investeringen doet in mobiliteit, jeugdzorg en reclassering, incasseer
je met dit bedrag zo'n 40.000 banen extra. Dat betekent dat een deel van de
opbrengst weer terugvloeit naar de overheid, bijvoorbeeld in de vorm van loonbelasting,
premies, btw-opbrengst en belasting op winsten van bedrijven. In combinatie
met het op termijn schrappen van de verlaging van de OZB houden wij de fragiele
economische groei hiermee beter in stand dan het kabinet. Het
is dus beter voor de economische groei en het helpt de publieke noden tegelijkertijd
te verlichten.Bij de verschillende begrotingsbehandelingen zullen wij natuurlijk concrete
voorstellen doen. De 1,8 mld euro extra is ons kader en dat kan in de verschillende
begrotingen worden ingezet om een aantal pijnlijke bezuinigingen terug te
draaien of om extra investeringen te doen. Daarna heb ik nog vier punten die
ik samen met de heer Vendrik van GroenLinks heb uitgewerkt in een alternatief.
Ik zal dit met uw welnemen aan u overhandigen, zodat het kan worden toegevoegd
aan de Handelingen.De voorzitter:Ik neem aan dat tegen het opnemen van een noot in de Handelingen geen
bezwaren bestaan.(De noot is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De heer Crone (PvdA):In dit alternatief zijn wij het, naast het punt van de hogere vaststelling
van de realistische uitgavenkaders, eens geworden over een pakket dat als
hoofdlijn heeft: zorg voor een eerlijker lastenverdeling. Zorg voor een groener
beleid. Zorg voor handhaving van de beschermde en gesubsidieerde arbeid, want
voor deze werknemers bestaat geen alternatief en deze banen zijn essentieel
voor onderwijs, zorg en veiligheid. Ten slotte vinden wij dat de verlofregeling
en het spaarloon beter moeten worden geregeld dan nu is gedaan.Ik licht die vier punten toe en de optelsom is "nul". Het kost niets in
termen van het financieringstekort, want wij dekken alle kosten met het schrappen
van initiatieven van het kabinet elders: de conditionele lastenverlichting,
de middelen die zijn uitgetrokken voor de verlofregelingen en de verhoging
van de arbeidskorting. In technische zin is het onze bedoeling het alternatief
ex ante neutraal in te zetten voor het financieringstekort. De inverdieneffecten
die ik net noemde, spelen daar niet eens in mee.De heer Van Beek (VVD):Ik ben altijd benieuwd naar dingen die niets kosten, want daar kan ik
ook nog wat van leren.De heer Crone (PvdA):Ik nodig u ook uit om mee te doen.De heer Van Beek (VVD):U wilt een deel van de verhoging van de arbeidskorting terugdraaien, waarmee
een bedrag van 600 mln euro is gemoeid. Dat is gewoon een belastingverhoging.De heer Crone (PvdA):Daar staan bij ons allemaal lastenverlagingen tegenover. Mensen hoeven
de hogere nominale ziektekostenpremie niet te betalen en de mensen worden
niet gepakt met het spaarloon enz. Voor één jaar levert dit
zelfs evenveel zoet op als zuur.De heer Van Beek (VVD):Het kan wel evenveel zijn, maar het soort maatregelen dat u neemt, is
heel verschillend.De heer Crone (PvdA):Ik zie de nominale premies voor de burgers als een lastenverzwaring. Het
is € 100 voor iedere burger, werkend, AOW'er, uitkeringsgerechtigd.
Die lastenverzwaring schrappen wij. Het gaat om 700 mln, een lastenverzwaring
die groter is dan de 600 mln die een beperktere groep zou krijgen voor de
arbeidskorting.De heer Van Beek (VVD):Ik mag aannemen dat u ook heeft gezien hoe het hele pakket van de regering
eruitziet, ook als het gaat om de inkomensplaatjes. Het is een zeer evenwichtig
beeld, waarbij de hogere inkomens er meer op achteruit gaan dan de lagere.
Het is een zeer evenwichtige aangelegenheid. Ik vraag mij zeer af of u dat
met deze opstelling ook kunt realiseren. Ik weet niet of u er enige berekening
van heeft.De heer Crone (PvdA):Ja hoor, daar kan ik u verschillende dingen over zeggen. Om te beginnen
zit in het alternatief een benadering van het koopkrachteffect. Het is waar
dat bij ons mensen tot en met modaal in koopkrachtprocenten er beter uitkomen
dan bij het kabinet, zelfs in de plus, terwijl het kabinet voor bijna iedereen
in de min zat. Het is dus waar – dat was ook onze bedoeling –
dat mensen tot en met de middeninkomens er niet op achteruitgaan. Het is niet
nodig, omdat wij de financiële ruimte hebben, en bij die groepen zijn
de lasten het hoogst. Als het economisch slechter gaat, kies dan voor de zwaarste
lasten op de sterkste schouders. Als er al lastenverschuivingen plaatsvinden,
laat die dan iets meer drukken op de hoogste inkomens. In procenten gaan die
er dan minder op vooruit, maar een klein percentage van een hoog inkomen is
nog altijd meer euro's dan een groot percentage van een klein inkomen. In
de afgelopen jaren is iedereen, laag, midden en hoog, erop vooruitgegaan.
Nu het minder gaat, kunnen de mensen met het hoogste inkomen beter een stootje
hebben dan de mensen met de lage inkomens of de middeninkomens. Dat lijkt
mij heel redelijk: een eerlijke lastenverdeling.Er is gevraagd om concrete getallen. Stel dat iedereen € 800
per jaar aan spaarloon heeft. Het belastingvoordeel voor een minimumloner
is slechts € 280, maar dat voor iemand met twee keer modaal bedraagt € 410.
Waarom moeten mensen die hetzelfde bedrag sparen, meer gesubsidieerd worden
als zij een hoog inkomen hebben?Hetzelfde geldt voor de nominale premies. Mensen aan de onderkant betalen
die hogere nominale premie. Dat hakt er hard in, ook voor de middeninkomens.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat mensen met een hoger inkomen er meer voordeel van hebben, zit hem
in de progressie van de tarieven. Daardoor betalen zij namelijk meer. Dat
is een logische verklaring. Ik zie dat de heer Crone het spaarloon uitsluitend
wil handhaven tot en met modaal. Dat is min of meer hetzelfde verhaal als
bij de hypotheekrenteaftrek, die de PvdA ook wil beperken voor nieuwe huizenbezitters.Mijn vraag gaat echter over de dekking. Daarin wordt onder meer opgevoerd
het uitstel van de invoering van een nieuwe verlofregeling ten bedrage van
200 mln. Ook wordt opgevoerd de opschorting van de invoering van de verlofknip
ad 100 mln. In de begroting staat dat van de 200 mln die in het algemeen belastingplan
geboekt is, 100 mln wordt overgeboekt naar Sociale Zaken en Werkgelegenheid
voor de verlofknip. De heer Crone haalt opeens 100 mln extra uit de hoge hoed.
Ik heb de stukken nog eens bekeken. Er is 200 mln beschikbaar voor de levensloopregeling,
waarvan 100 mln is overgeheveld naar Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dan
blijft er nog 100 mln over. 100 plus 100 is 200, maar misschien
is de heer Crone dusdanig geniaal dat 100 plus 100 bij hem 300 is.De heer Crone (PvdA):Nee, want hier tellen nog geen inverdieneffecten mee. Het is waar dat
het tot en met het begrotingsonderzoek onduidelijk is gebleven hoeveel is
uitgetrokken voor het schrappen van bestaande regelingen en het inzetten van
geld voor nieuwe regelingen. Ik heb de getallen die de heer De Nerée
noemt, ook gezien. Ik wil het debat graag met hem voeren. Ik verwacht een
scherpe reactie van de minister op dit punt. In orde van grootte doet het
niet af aan het totaalpakket van 1,4 mld. Als wij het op deze verschillen
kunnen afmaken, komen wij tot elkaar.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U kijkt niet op 100 mln!De heer Crone (PvdA):Ik kijk zeker op 100 mln, maar dat geldt zowel voor de bestedingskant
als voor de dekkingskant. In het begrotingsonderzoek leek het ons vrij helder
dat er 300 mln is. Ik wacht de reactie van de minister af. Als het 200 mln
is, passen wij ons pakketje natuurlijk aan, mede op suggestie van de heer
De Nerée. Daarmee wordt het voor hem makkelijker om in te stappen.
De techniek moet kloppen, maar daar moeten wij geen strijd over voeren.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. In het totale pakket dat de heer Crone nu aan de orde stelt,
zitten diverse elementen. Enkele elementen daarvan vindt de SGP-fractie van
belang. Andere elementen worden technisch begrensd, omdat het door de nog
beschikbare tijd moeilijk zal zijn om ze te effectueren voor het begrotingsjaar
2003. Er zitten dus nogal wat kanten aan. Nu is mijn vraag in hoeverre de
heer Crone en – naar ik zojuist heb begrepen – de heer Vendrik
dit pakket als een onlosmakelijk geheel zien. Ik vraag dit omdat ik de media
volg en het derhalve niet uitsluit dat er in hun pakket selectief zal worden
gewinkeld. Hoe heeft de heer Crone zich daartegen willen beschermen?De heer Crone (PvdA):Het is belangrijk dat de heer Van der Vlies om te beginnen heeft gevraagd
of het nu om een pakket gaat of niet. Wij hebben natuurlijk strikt genomen
en staatsrechtelijk gezien een pakket van het kabinet voorliggen. Je kunt
je echter afvragen hoe hard dat nog is, nu er geen regeerakkoord meer is en
de regeringsfracties als eerste riepen hoe het anders moest. Daarmee is het
regeerakkoord een soort winkelpakket geworden. Zo ver willen wij echter niet
gaan. Wij kunnen natuurlijk heel gemakkelijk allemaal populistische moties
indienen ten koste van het financieringstekort. Dat doen wij dus niet. Dat
hadden wij overigens al bedacht voordat het kabinet viel. Wij houden vol dat
wij onze verantwoordelijkheid nemen. Derhalve stellen wij hier een neutraal
pakket voor, rekening houdend met het financieringstekort. De heer Van der
Vlies zegt daarop dat iemand het pakket misschien op het ene onderdeel wel
wil steunen, maar op het andere onderdeel niet. Dat is evenwel juist de bedoeling
van dit gemeen overleg. Wij hebben nog nooit zulke leuke financiële beschouwingen
gehad. Iedere fractie dient nu namelijk per punt te zeggen of het haar aanspreekt
en kan vragen of een bepaald punt op een andere manier kan worden gedekt.
Dan zien wij morgen aan het einde van de dag wel of er een redelijke optelling
is. Ik zou het juist aardig vinden, als wij dit in een soort dualistisch debat
met elkaar kunnen oplossen.De heer Van der Vlies (SGP):Dat moet het zeker worden; dat is ook mijn inzet. Dat zou evenwel kunnen
leiden tot het niet rondlopen van de uiteindelijke besluitvorming. Ik heb
u zo begrepen dat u zult verhinderen dat er gaten geschoten worden. U beklemtoont
de budgettaire neutraliteit van dit pakket namelijk nogal.De heer Crone (PvdA):Het is een combinatie van budgettaire neutraliteit en datgene wat er in
het pakket zit. Als iemand roept dat hij het spaarloon voor iedereen wil redden
en dat hij de 800 mln die daarmee gemoeid zijn, wil dekken uit iets wat anderszins
slechts is voor de middeninkomens, dan is dat twee keer slecht en dan ga ik
niet aan die dekking meedoen. Wat dat aangaat, heeft de inhoud van het pakket
wel te maken met de dekking. Ik ben trouwens benieuwd wat anderen in eerste
termijn aan alternatieven naar voren brengen. Gelukkig wordt het antwoord
pas morgenmiddag gegeven en hebben wij morgenochtend dus de tijd om elkaar
te vinden op de techniek.De heer Van der Vlies heeft ook gevraagd of dit nog wel allemaal kan voor
1 januari. Dat is juist een probleem van het kabinet. Het kabinet heeft allemaal
verslechteringen voorgesteld. Daar zouden alternatieven voor komen. Je kunt
het daar wel of niet mee eens zijn, maar die alternatieven kunnen technisch
gezien en door de demissionaire status van het kabinet niet meer serieus worden
genomen. Dat geldt voor een deel voor de verlofregeling en voor groene maatregelen.
Wij zitten juist dichter bij de bestaande regelingen en daarom kan dit zeker
vóór 1 januari.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is ook mijn visie.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Mijn fractie steunt uiteraard de wijzigingen die de heer Crone
en de heer Vendrik voorstellen, alhoewel zij een aantal dingen natuurlijk
liever nog anders had gezien. Het is evenwel beter dan hetgeen nu voorligt.
Ik heb nog wel een vraag over het spaarloon. Waarom wordt er op dit punt een
wijziging voorgesteld? In het verkiezingsprogramma van de PvdA stond namelijk
dat de partij het spaarloon wilde afschaffen.De heer Crone (PvdA):In ons verkiezingsprogramma stond dat wij de spaarloonregeling wilden
omzetten in een regeling die mede gericht zou zijn op starters op de woningmarkt.
Wij wisten nog niet precies hoe daaraan vormgegeven moest worden. Gedacht
werd aan een spaarregeling, zoals die in Duitsland bestaat voor het kopen
van je eerste huis, of een andere invulling van de hypotheekrenteaftrek, bijvoorbeeld
de eerste vijf jaar meer aftrek. Een andere optie was om de spaarloonregeling
om te zetten in een verlofspaarregeling, zoals het kabinet nu ook wil. Daar
bestaat een grote kamermeerderheid voor. Een derde optie was om het geld te
stoppen in een verhoging van de arbeidskorting voor mensen aan de onderkant,
de income tax credit. Wij hadden het spaarloon dus wel degelijk willen omzetten
in een aantal dingen die hier nu terugkomen.Mevrouw Kant (SP):Het spijt me, maar dit is een beetje goochelen. In uw verkiezingsprogramma
stond dat u het spaarloon, zoals het er nu is, wilde afschaffen. Wij hebben
in ons verkiezingsprogramma ook staan dat wij bepaalde dingen willen afschaffen
om met dat geld weer iets anders te kunnen doen. Die dingen worden dan echter
wel afgeschaft. Nogmaals, in uw verkiezingsprogramma stond dat u het spaarloon
wilde afschaffen, terwijl u het nu met uw voorstel wilt behouden.De heer Crone (PvdA):Wij hadden al gemeld – dat stond van regel op regel bij elkaar –
dat wij de spaarloonregeling wilden omzetten in een verlofregeling. Dat is
ook een spaarregeling. Ingevolge de huidige spaarloonregeling mag je ook al
sparen voor verlof, maar wij wilden die regeling verbeteren. Verder wilden
wij de regeling inzetten voor sparen voor het eigen huis. Dat mag nu ook al
onder de spaarloonregeling, maar wij wilden dit meer toespitsen. Dus het was
meer binnen de regeling, maar daarover kunnen we taalkundig van mening verschillen.
Verander je de regeling, of schaf je haar af en maak je iets anders? Dan zou
de nieuwe regeling toch veel gelijkenis hebben met een spaarregeling voor
werknemers met fiscale begunstiging. Dat is namelijk de kern.Mevrouw Kant (SP):Ik heb de indruk dat het over iets meer gaat dan over een taalkundig verschil.
Het gaat om een inhoudelijk verschil. U wilde de spaarloonregeling afschaffen,
maar u heeft nu andere ideeën, u wilt haar nu behouden. Hoewel ik daar
heel blij mee ben, ben ik erg geïnteresseerd in uw argumenten.De heer Crone (PvdA):Ik zie het verschil niet zo groot als u het wilt maken, maar dat is uw
goed recht. In het verkiezingsprogramma, dat is doorgerekend door het CPB,
kunt u dit lezen.Mevrouw Giskes (D66):Uit de vraagstelling van mevrouw Kant lijkt het wel alsof we de spaarloonregeling
overeind houden, als we de plannen van de PvdA volgen. De regeling kost nu
800 mln euro, en in die van de PvdA nog maar 240 mln euro, zodat er flink
in wordt gesneden. Ik hoor de heer Crone zeggen dat het zo raar is dat dit
punt meeloopt in de progressie. Waarom pakt hij in zijn voorstel dat element
dan niet aan, door er bijvoorbeeld een tax credit van te maken? Hij maakt
er nu echter een inkomensafhankelijke regeling van, met alle gevolgen voor
de armoedeval van dien.De heer Crone (PvdA):Om te beginnen vinden wij nog steeds dat het spaarloon moet worden omgezet
in de drie door mij genoemde zaken. Maar dat kan allemaal niet meer voor 1
januari. Verlofregelingen kunnen technisch en politiek niet meer voor die
tijd, wat ook geldt voor een andere spaarloonregeling zelf. We kunnen voor
1 januari niet meer een andere spaarloonregeling maken, al of niet met tax
credits – die variant staat inderdaad in ons verkiezingsprogramma –
om vervolgens te bepalen dat het over een jaar weer anders wordt, want dan
komt er misschien een stukje verlof of eigen woning bij kijken. Maar inhoudelijk
ben ik het met u eens; dit zijn opties die wij steeds besproken hebben. Vandaar
dat wij nu kiezen voor de eenvoudigste weg die in het huidige fiscale stelsel
mogelijk is, namelijk het leggen van een bepaalde grens. Wij kunnen wat mij
betreft praten over een grens iets boven modaal, maar dat is een kwestie van
de beschikbare ruimte.Mevrouw Giskes (D66):Van de groep die synoniem zou kunnen zijn aan de starters op de woningmarkt
pakt u het nu wel af, maar zij krijgen er niets voor in de plaats. Het verschil
tussen 800 mln euro en 240 mln euro is zoals gezegd wel heel groot.De heer Crone (PvdA):Maar dat wordt toch deels weer teruggesluisd naar dezelfde groep, omdat
zij andere dingen niet hoeven te betalen? Macro gezien is het kostenneutraal.
Maar u heeft gelijk: de mensen met de hoogste inkomens gaan er bij ons minder
op vooruit, of er iets meer op achteruit, dan in de kabinetsplannen, en tot
en met de middeninkomens gaan ze er wel op vooruit. Dat is precies de balans
die we gezocht hebben.Er vindt momenteel kaalslag plaats op het gebied van de gesubsidieerde
arbeid. Het kabinet heeft gesteld dat er geen ontslagen hoeven te vallen,
maar wij merken wel degelijk dat in allerlei instellingen en bij allerlei
gemeenten de bijbehorende bedragen zo groot zijn, dat wel degelijk sprake
kan zijn van gedwongen ontslagen. De paniek blijft dus bestaan. Ook draaien
steeds meer organisaties op voor Melksters. De Rotterdamse wethouder van veiligheid
wordt straks aangesproken op 18 veiligheidsprioriteiten, maar hij heeft nog
geen idee of de 650 toezichthoudende Melketiers kunnen worden behouden. Elke
instelling zal proberen, die mensen vast te houden, want zij zijn nodig om
het werk te doen. Maar het kabinet bereikt daar het tegendeel mee, want de
mensen die in dienst zijn mogen dan blijven, dus dan belemmer je de doorstroming.Ook wij willen die regelingen moderniseren, maar modernisering en tegelijkertijd
een greep in de kas is natuurlijk heel wat anders dan een modernisering met
hetzelfde geld. Wij willen het niet terecht als dit kabinet die zaak nog afhandelt,
want als iets controversieel is in de maatschappij, is het wel dit onderwerp.
Wij roepen het kabinet op, het hele pakket over te dragen aan het volgende
kabinet en uit te gaan van de huidige regelingen. Zoals gezegd, is het niet
eens zo duur als het lijkt. Het is een forse begrotingspost, maar wij weten
nu ook allemaal dat de Melksters het eerste jaar vrijwel één
op één in de bijstand of in de WW zullen verdwijnen. Het inverdieneffect
is in dat eerste jaar dus bijna 100%. Mensen met een uitkering krijgen maar
70% van het laatstverdiende loon, dus het inverdieneffect is slechts 30%.
Daarom kost het schrappen van zo'n bezuiniging ook maar 30%.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U zei dat de gemeente Rotterdam deze banen heeft omgezet in cao-banen.
Dit is precies wat wij met het Strategisch akkoord willen bereiken, namelijk
dat de mensen die het betreft de kans krijgen op een volwaardige baan en niet
aan de onderkant blijven zitten. Wat vindt u daarvan? Ik geloof dat de laatste
jaren 7 à 8 mld gulden is besteed aan Melkertbanen. Ongeveer 15% van
de mensen in die banen is doorgestroomd, overigens niet altijd naar een reguliere
baan. Wij kunnen toch niet aan de gang blijven? Deze mensen moeten toch ook
zicht op een goede baan hebben?De heer Crone (PvdA):Tweederde van de Melketiers en van de mensen in de WIW-banen vallen al
onder het cao-bereik. Wij willen die modernisering doorzetten, maar dat is
geen vondst van dit kabinet. Er is al een langdurig proces van onderhandelingen
aan de gang tussen Den Haag, de gemeenten en de vakbonden. In steeds meer
steden komt het gelukkig op gang. Wij willen daarmee doorgaan. U kunt echter
niet verhullen, dat u tegelijkertijd een greep in de kas doet. Dat is het
probleem waar Rotterdam en andere gemeenten mee kampen: er is steeds minder
geld. Of zij nu via de cao of anderszins worden betaald, met minder geld heb
je minder mensen. Voor een deel is het waar dat er te weinig doorstroming
is, maar voor een deel is dat ook de bedoeling. Het gaat vaak om beschermde
arbeid. De mensen op deze arbeidsplaatsen hebben op de normale arbeidsmarkt
vaak geen kans en zij zullen daar ook nooit een kans maken. Het goede compromis
van de Melkertbanen was, dat mensen de kans kregen werkervaring op te doen.
Een deel zal doorstromen. Een ander deel zal in de Melkertbanen blijven, maar
deze mensen verrichten dan nuttig werk, in plaats van met een uitkering thuis
te zitten. Wij moeten er van uitgaan dat er nooit van 100% doorstroming sprake
zal zijn. Het percentage zal zelfs nooit hoog zijn. De Melkertbanen vormen
de optimale mix tussen publieke dienstverlening en laagbetaalde arbeid, die
in helaas in het cao-circuit al was verdwenen. Wij herstellen hiermee het
gat aan de onderkant van de arbeidsmarkt en zorgen ervoor dat er in het cao-bereik
weer normaal werk terugkomt. Ik dacht dat dit ook altijd het standpunt van
het CDA is geweest. U leek op een harde lijn te zitten, maar dat zal hopelijk
wel meevallen.Dan een andere kwestie. De sterkste schouders moeten de zwaarste lasten
dragen. De rijksbijdrage aan de ziekenfondsen wordt enorm verlaagd. Dit geld
wordt teruggehaald via de nominale ziekenfondspremie. Daar zitten twee kanten
aan. In de eerste plaats is het een aanslag op de koopkracht. De AOW'ers bijvoorbeeld,
die sterk afhankelijk zijn van de ziektekostenverzekering, zien het hele ziektekostenstelsel
als een privaat stelsel op zich afkomen. In de plannen van het kabinet wordt
de compensatie niet waargemaakt. De inkomenszekerheid is echter door alle
coalitiepartijen beloofd. Men heeft dan toch niet het morele recht om de nominale
ziektekostenpremie nu zo sterk te verhogen? In de tweede plaats – dat
betreft een inkomensaspect – drukt de maatregel met name sterk op mensen
met een inkomen gelijk aan of lager dan modaal. Uit ons voorstel blijkt, dat
dit eenvoudig is te herstellen.Wat betreft de groene investeringen, de groene energie en de milieuvervuiling
heeft het kabinet zeer veel verkeerde signalen afgegeven. Het kabinet is nauwelijks
geïnteresseerd in milieubeleid en heeft daarvoor een staatssecretaris
aangewezen. Bovendien heeft het kabinet maatregelen op dit gebied afgeschaft.
Het eerste wat de burger te horen kreeg, was dat het steuntje in de rug voor
groene energie zou worden afgeschaft. Hetzelfde geldt voor de steun aan bedrijven
die investeren in schone technologie en voor de steun aan automobilisten die
een schone auto kopen. Organisaties als de ANWB, VNO, de Bovag en de milieubeweging
waren vroeger gedeeltelijk voor of zelfs helemaal tegen de regeling voor schone
auto's, maar nu willen zij haar in stand houden.Wij komen op die punten terug, want in het Belastingplan worden veel van
deze groene voorzieningen geschrapt. Wij gaan voorstellen om dat te herstellen.
Het kabinet heeft steeds gezegd dat de groene regelingen zouden worden afgeschaft,
maar er zou iets nieuws voor terugkomen. Er zou een productiesubsidie voor
groene energie komen. Die productievoorziening komt er nu echter niet meer,
want er is geen minister van Economische Zaken meer. De regeling is ook nog
niet bij de Kamer ingediend. Zelfs als er een coalitiemeerderheid zou zijn,
dan zou het desbetreffende voorstel niet meer in de komende anderhalve maand
door de Tweede en de Eerste Kamer kunnen worden geleid. Daar komt bij dat
dit soort regelingen, technisch gezien, onder andere gebaseerd is op installaties
die voorzien moeten zijn van meters. Dat moet allemaal voor 1 januari gebeuren.
Kort en goed: het kabinet gooit oude schoenen weg als het gaat om de fiscaliteit
van het groene beleid, maar de nieuwe schoenen staan nog niet eens in de etalage,
laat staan dat wij ze kunnen aantrekken. Dat is dramatisch. Wij krijgen continu
ondernemers aan de lijn van zelfs bestaande warmtekrachtinstallaties en windmolens
die aangeven niet in staat te zijn de prijscouranten op te maken voor aanstaande
januari. De producent weet het niet, de klant weet het niet, de handel weet
het niet. Het kabinet veroorzaakt niet alleen structurele schade maar ook
een enorme onzekerheid in de markt. De kortste klap zou dus toch zijn om de
huidige ecotaksen te handhaven met alle fiscale regelingen erin. Als het kabinet
dan toch zijn bezuinigingsdoelstellingen wil halen, laat het dan snoeien binnen
de fiscaliteit. Desnoods kan het voorstellen om één eurocent
extra te leggen op de vuile stroom. Wij hebben namelijk uitgerekend dat het
kabinet daarmee zijn gehele pakket overeind kan houden en het de milieudoelstelling
haalt.Zeker gelet op de markt hebben wij nu reeds voorstellen gedaan omtrent
het groen beleggen. Ik zal er kortheidshalve geen nadere toelichting op geven.
Iedereen heeft het allemaal kunnen volgen. In ons pakketje zit in ieder geval
30 mln voor groen beleggen. Verder zit er 50 mln in waar het gaat om de bezuinigingen
die het kabinet zo graag wil op het totale pakket.De voorzitter:Ik zou u bij dezen willen attenderen op het aantal spreekminuten dat u
nog over heeft, gelet ook op uw tweede termijn.De heer Crone (PvdA):Ik rond af, voorzitter. Over het verlof moet en kan ik heel kort zijn,
want het kabinet heeft op dat punt nog steeds niets geboden. Het heeft alleen
maar dingen geschrapt, maar het heeft nog geen nieuwe regeling voorgesteld.Mijn laatste punt is het kwartje van Kok. Ik vind het zeer belangrijk
dat wij ook aan de burgers laten zien dat als het economisch slechter gaat,
wij niet gaan knijpen in de leefbaarheid en de mobiliteit in dit land. Ik
wijs dan ook op ons voorstel ter zake. Ik nodig het CDA en ook andere partijen
uit om de aanleg van de benodigde tunnels en de knelpunten op de wegen in
de regio die oplossing behoeven, te financieren uit een fonds, te vullen met
het kwartje van Kok. Dat levert een transparant en helder beeld op voor de
burgers.De heer Vendrik (GroenLinks):Misschien mag ik mijn goede vriend de heer Crone aan een allerlaatste
punt helpen. Wij hebben erg goed samengewerkt, maar dit punt wil ik toch niet
laten lopen. Dat betreft het h-woord, het voorstel van de heer Bos om het
maximale tarief van 52% te verlagen naar 42%. Gaat dat voorstel nu onderdeel
uitmaken van het PvdA-verkiezingsprogramma?De heer Crone (PvdA):Ik weet het niet. Op dit moment wordt het verkiezingsmanifest gepresenteerd.
Daarin legt het partijbestuur aan de partij voor hoe de PvdA de verkiezingen
zou dienen in te gaan. Overigens is het voor mij helemaal geen h-woord. Ik
heb de laatste acht jaar in zaaltjes in het land, op het congres of waar dan
ook vele discussies gehoord over dat h-woord, over de hypotheekrenteaftrek.
Er is geen andere partij dan de PvdA die alle problemen precies heeft benoemd.
Wij hebben reeds een groot aantal keuzen gemaakt. Zo is het tweede huis nog
maar voor 30 jaar aftrekbaar. Hetgeen ter zake in de vorige kabinetsperiodes
is geregeld, is allemaal tot stand gekomen door de inzet van vooral de PvdA
en D66. Nu is de vraag of nog een volgende stap moet worden gezet. Ik ga mij
nu niet mengen in het debat tussen de lijsttrekkers. Op 16 november aanstaande
zal het congres van de PvdA tot nadere uitspraken komen.De heer Vendrik (GroenLinks):U wilt op dit moment niet zeggen wat u daarover op dit moment denkt.De heer Crone (PvdA):Neen, want ik kan het ook niet precies inschatten. Er zitten veel onrechtvaardigheden
in het systeem. De belangrijkste is dat van de mensen die hetzelfde huis kopen
met dezelfde hypotheek, de een met een hoger inkomen goedkoper woont dan iemand
met een laag inkomen. Daar kun je op vele manieren wat aan doen. Een ervan
betreft het voorstel van Wouter Bos. Ik wacht wel af hoe de partij erop reageert.De heer Van As (LPF):Wat de heer Crone zegt, lijkt op een ware verkiezingscampagne van de PvdA.
In het vorige kabinet zat een PvdA-bewindsman, te weten de heer Pronk. Deze
was toen minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.
Wij hebben de afgelopen jaren kunnen constateren dat de bouw van nieuwe woningen
alleen maar is afgenomen. Hoe verklaart de heer Crone dit dan?De heer Crone (PvdA):Wij hebben er veel debatten over gevoerd met staatssecretaris Remkes die
toen ging over het bouwen.De heer Van As (LPF):Wacht even, minister Pronk was toen wel verantwoordelijk.De heer Crone (PvdA):Ook Pronk was verantwoordelijk, maar wij voerden de debatten erover met
Remkes. Wij hebben als geen ander geprobeerd om beweging te krijgen in de
huurmarkt, in de zin dat het kopen van huurwoningen ook bereikbaar wordt voor
laagbetaalden. Ik refereer aan het wetsvoorstel-Duijvestein.De heer Van As (LPF):Ik heb het nu over koopwoningen, dus over de nieuwbouw.De heer Crone (PvdA):De doorstroming komt vooral tot stand wanneer ook huurwoningen voor koop
beschikbaar komen. Wij weten allemaal dat nu sommige mensen nog steeds huren,
terwijl zij best willen kopen en een te hoog inkomen hebben in relatie tot
de huur die zij betalen. Deze mensen kunnen echter geen geschikte koopwoning
vinden. Als zij verhuizen naar een duurdere huurwoning en die kunnen kopen,
ontstaat de gewenste doorstroming. Het allerbelangrijkste is natuurlijk dat
er meer gebouwd wordt. Daarover hebben wij regelmatig met staatssecretaris
Remkes en met minister Pronk gesproken. Als de Vijfde nota ruimtelijke ordening
was vastgesteld, wisten wij nu waar gebouwd kan worden, maar ook dat proces
ligt stil. Wij hebben de totstandkoming van de Vijfde nota niet opgehouden.
De komende maanden zal het debat gevoerd moeten worden en daar zullen wij
zeker aan meedoen.Voorzitter. Tot zover mijn bijdrage. Ik vond het overigens wel leuk.De voorzitter:Daar ben ik blij om. Het is één van mijn taken om de leden
gelukkig te houden.Ik begrijp dat de woordvoerders onder elkaar heb afgesproken dat de heer
Van Dijke nu het woord kan voeren.Voorzitter: RouvoetDe heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de collega's voor deze coulance.Vandaag behandelen wij de begroting alsof het kabinet niet is gevallen.
Dit is vooral een gevolg van de merkwaardige vasthoudendheid van CDA en VVD,
terwijl juist deze fracties het vertrouwen in het kabinet hebben opgezegd.
In onze ogen dragen kabinet en Kamer bij een demissionair kabinet een gezamenlijke
verantwoordelijkheid voor het niet uit de hand laten lopen van de overheidsfinanciën.
Zo'n constructieve houding kan echter alleen van de oppositiepartijen gevraagd
worden wanneer van de zijde van de coalitie ruimte wordt geboden om op controversiële
punten zaken te doen. In onze ogen bevatte het Strategisch akkoord nogal wat
voorstellen die naar onze beoordeling verkeerde maatschappelijke consequenties
hebben. Ik noem het schrappen van de I/D-banen, het reïntegratiebudget,
het spaarloon, de verhoging van de zorgpremies en de fiscale stimulering van
milieuvriendelijke auto's, energie en investeringen. Mijn fractie doet daarom
opnieuw een beroep op de parlementaire gezindheid van de voormalige coalitiepartners.Het voorstel van de VVD om het spaarloon te handhaven getuigt overigens
eerder van grenzeloos opportunisme dan van de zo gewenste parlementaire gezindheid.
Na de val van het kabinet maakt de partij bij monde van de heer Zalm een draai
van 180 graden, door in afwijking van het Strategisch akkoord en in afwijking
van het VVD-verkiezingsprogramma plotseling te pleiten voor handhaving van
het spaarloon. Dat verwijt geldt in overtreffende mate het voorstel van de
heer Zalm om de dekking te zoeken in de middelen voor ontwikkelingssamenwerking.
Nederlanders mogen van de heer Zalm komend jaar hun spaarpotjes blijven vullen
ten koste van de allerarmsten in de wereld. Dit is een staaltje van blikvernauwend
egoïsme waar ik van hoop dat de Nederlandse burgers er snel hun buik
vol zullen hebben.Wij zullen ons in dit debat echter primair tot de huidige, zij het demissionaire,
minister van Financiën moeten wenden. Minister Hoogervorst
verdedigt zijn begrotingsbeleid met een verwijzing naar de "morele opdracht"
om de staatsschuld binnen één generatie af te lossen en naar
de deugd van "soberheid" om de grootste bezuinigingsoperatie ooit door te
voeren. Morele opdracht, soberheid... Is minister Hoogervorst soms ook onder
de Calvinisten? Graag een reactie!Wij zouden dat natuurlijk zeer verwelkomen. Ik wil hem dan ook graag nader
inwijden in het denken van Calvijn, die in zijn hoofdwerk De Institutie schrijft
dat de overheden "moeten bedenken, dat hun belastingen en cijnzen (...) niet
anders zijn dan hulpmiddelen der algemeene noodzakelijkheid en dat het tyrannieke
roofzucht is het arme volk daarmee zonder reden te bezwaren". Voorzitter.
Zie daar: twee beoordelingscriteria voor de miljoenennota.Wat ons betreft, had de begroting er in het licht van de algemene noodzakelijkheid
voor het komend jaar anders uitgezien. De tegenbegroting van de ChristenUnie
laat dat zien. Inmiddels is deze ook doorgerekend door het Centraal planbureau.
Daaruit is gebleken dat de effecten op de economische groei, de werkgelegenheid
en de koopkracht gunstig uitvallen. Wanneer mijn fractie bij komende begrotingen
met aanpassingsvoorstellen komt of meestemt, zal deze tegenbegroting dan ook
ons uitgangspunt vormen.Ik herhaal nog maar eens wat wij ook bij de algemene beschouwingen naar
voren brachten, namelijk dat de lastenverzwaring in 2003 het economische dal
alleen maar dieper maakt. Het begrotingsbeleid is te rigide. Ik wijs in dit
verband met genoegen naar de kritiek van drie prominente CDA-economen, de
heren Eijffinger, Koedijk en Bovenberg, die de financiële kaders van
het kabinet te knellend vinden. Eijffinger ziet zelfs geen enkele economische
reden om in een periode van laagconjunctuur het financieringstekort naar nul
te brengen. Het eenzijdig sturen op tekortbeperking moet daarom worden verlaten.
Daar komt nog wat bij. Andere Europese lidstaten laten de strikte afspraken
van het Stabiliteitspact los, wat wij daar ook van vinden. De directeur van
De Nederlandsche Bank voorspelt nog een verdere terugval van de economische
groei. Dat zijn toch op zichzelf factoren om het rigide kabinetsbeleid tegen
het licht te houden?Het begrotingsbeleid werkt niet alleen vertragend op het economisch herstel,
maar ook op het herstel van de verschraalde publieke sectoren. Met het schrappen
van de I/D-banen verdwijnen mensen uit de publieke sector die een waardevolle
bijdrage leveren. Het is bovendien zeer de vraag of met een loonontwikkeling
van 2,5% de achterstand van de collectieve sector op de marktsector wordt
ingehaald. Als we het laatste Sociaal en Cultureel Rapport mogen geloven,
is die achterstand nog groot en is de maatschappelijke impact hiervan omvangrijk.
Het kabinet probeert ervoor te zorgen dat de relatieve achterstand niet oploopt.
De actuele achterstand blijft dan toch overeind? Is de minister dat met mij
eens?Los van onze kritiek op het optreden van de VVD, is de ChristenUnie evenals
vele anderen in dit huis wel voorstander van handhaving van het spaarloon.
Het bevordert de spaarzin en het is goed voor de pensioenopbouw. Mensen gebruiken
het immers om de gaten te dichten. Dat is gezien de ontwikkelingen bij de
pensioenfondsen actueler dan ooit. Het spaarloon heeft ook een dempende werking
op de loonontwikkeling. Dit laatste is ook een wens van het kabinet. Wij zoeken
de financiering van het spaarloon in het schrappen van de levensloopregeling,
het afschaffen van het premiesparen en het schrappen van een aantal vrijstellingen
die het kabinet wonderlijk genoeg ongemoeid heeft gelaten. Met het verlaagde
tarief voor de omzetbelasting in de horeca is bijvoorbeeld een post van 500
mln euro gemoeid, plus 60 mln voor kermissen en attractieparken. Als wij de
kerstboom toch aan het aftuigen zijn, laten we dan dit soort ballen er afhalen
in plaats van het spaarloon.Ik had met deze minister ook graag van gedachten gewisseld over het kabinetsvoornemen
om de OZB in 2005 af te schaffen. Ik beperk mij maar tot het dringende advies
om dit domme voornemen niet terug te laten keren in een volgend regeerakkoord.Ik ga nu terug naar Calvijns criteria: bezwaart de verhoging van de zorgpremies
met € 90 in 2003 het arme volk niet zonder reden? Er zijn drie bezwaren.
Het eerste is de vraag of er een andere dan een budgettaire reden is om de
zorgpremies nu al te verhogen. De verwijzingen naar kostenbewustzijn en concurrentie
overtuigen niet echt. Het tweede is dat bij een herziening van het ziektekostenstelsel
in 2005 compensatie voor de premiestijging is voorzien. In 2003 vindt echter
geen compensatie plaats. Als gevolg daarvan daalt de koopkracht van gezinnen.
De arbeidskorting compenseert dat maar zeer ten dele en alleen maar voor werkenden.
Bovendien lezen wij in de schriftelijke antwoorden nota bene dat door de premiestijging
in 2003 een deel van de ingeboekte compensatie in 2005 achterwege kan blijven.
Moeten de mensen twee jaar lang € 90 meer premie betalen met uitzicht
op compensatie in 2005 en krijgen ze vervolgens in 2005 te horen dat ze inmiddels
toch al gewend zijn aan de hoge premies en dat zij dus geen compensatie meer
hoeven te verwachten? Het derde bezwaar is dat deze verhoging van de premies
echt voortijdig is. Wij moeten de discussie over het basisstelsel nog helemaal
voeren. De vraag is bijvoorbeeld of een gedeeltelijk inkomensafhankelijke
premie niet efficiënter en rechtvaardiger is. Ik heb begrepen dat het
besef dat de premieverhoging ontijdig is ook bij de coalitiepartners aan het
doordringen is. Ik ben benieuwd naar de repliek van de minister.Tot slot wil ik het hebben over het milieu. Paars was niet groen, maar
dit kabinet trekt de stekker er helemaal uit. Dat wekt verbazing gelet op
het waardenbesef dat deze minister tentoonspreidt. Gaat het deze minister
gemakkelijker af een niet meer af te lossen milieuschuld aan onze kinderen
over te dragen dan een schuld in betaalbare euro's? De waarde van goed rentmeesterschap
weegt kennelijk niet zo zwaar voor deze minister en voor dit kabinet van het
CDA, de VVD en de LPF. De rekening die met deze handelwijze wordt achtergelaten,
zou echter weleens fors hoger kunnen zijn dan de rekening waar Hoogervorst
nu bang voor is. Bovendien draagt dit kabinet bij aan het beeld van een onbetrouwbare
overheid. Het complete fiscale groenpakket wordt aan de straat gezet. Het
gevolg daarvan is dat er onzekerheid ontstaat op de markt voor duurzaam beleggen
en investeren en dat bedrogen klanten van groene stroom worden
gestraft door hogere tarieven zonder dat duidelijk is op welke andere manier
groene stroom zal worden gestimuleerd. Kan de minister al meer uitsluitsel
over die compensatie geven? De subsidie voor schone en zuinige auto's wordt
ook geschrapt, terwijl de belangstelling bij de Bovag en de RAI net begon
te groeien. Wat vindt de minister van ons voorstel om de vrijstelling voor
oude auto's en andere voertuigen te schrappen? Kan de minister tot slot zeggen
of de systematiek van milieudrukcompensatie, die onder zijn voorganger borg
stond voor handhaving van de ontkoppeling tussen milieu en economie, blijft
bestaan?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzitter. Wij leven in een bizarre tijd. Op een moment waarop gezien
de zeer slechte economische situatie ingrijpende maatregelen nodig zijn, valt
het kabinet. Het kabinet is weliswaar demissionair, maar het bestaat nog steeds
uit drie partijen. Er is nog steeds een Strategisch akkoord, waarvoor de drie
fracties getekend hebben.Tijdens de algemene politieke beschouwingen hebben de fracties het Strategisch
akkoord positief beoordeeld. Daarbij is uitdrukkelijk stilgestaan bij de financiële
invulling van de plannen.De heer Vendrik (GroenLinks):Is het u ook opgevallen dat het kabinet is gevallen?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat heb ik net gezegd.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat miste ik dan even.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U hebt niet goed geluisterd.De heer Vendrik (GroenLinks):U sprak over het Strategisch akkoord en verwees terug naar debatten in
missionaire tijden, maar het kabinet is gevallen. Het Strategisch akkoord
is van niemand meer, zou ik bijna willen zeggen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat hoopt u.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp uw opening helemaal niet.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Als ik de opening maar begrijp. Ik heb gezegd dat er drie fracties zijn
die zich nog steeds op hoofdlijnen gebonden voelen aan het Strategisch akkoord.
Als dat niet het geval is, zal dat blijken uit de moties die in dit debat
worden ingediend en eventueel worden aangenomen of afgewezen. The proof of
the pudding is in the eating of it.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is interessant. U gaat er dus van uit dat de drie fracties, de LPF,
de VVD en uw eigen fractie, het CDA, zich nog gebonden voelen aan het regeerakkoord.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat heb ik net gezegd.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is helder, maar hoe kwalificeert u dan de actie van fractievoorzitter
Zalm om het spaarloon toch te laten doorgaan in 2003?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Daar kom ik nog op.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is toch geen binding aan het regeerakkoord.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Als u even wacht kom ik op het spaarloon. Daar hebben wij heel specifieke
ideeën over.De heer Vendrik (GroenLinks):Het gaat niet alleen om het spaarloon.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U noemde het spaarloon.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik noem het als een voorbeeld. Ik zie dat de heer Van As de afgelopen
dagen ook een meer eigenstandige positie wenst in te nemen. Waar ziet u de
binding aan het Strategisch akkoord? Misschien praat u over uzelf.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Absoluut.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is ook toegestaan, maar bij LPF en VVD zie ik dat niet meer. Het Strategisch
akkoord is van niemand meer. Dat is toch een beetje de algemene opinie?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb nu een paar keer gezegd dat wij ervan uitgaan dat de hoofdlijnen
van het Strategisch akkoord nog steeds in stand zijn. Wij zullen straks horen
of dat inderdaad het geval is of niet. In ieder geval geldt dit voor het CDA,
en naar ik hoop ook voor de LPF en de VVD. Als daar straks van
afgeweken wordt, zult u dat horen en zal ik het ook horen. Misschien is er
dan een situatie waarin de hoofdlijnen niet meer in stand zijn. Dan kunnen
wij kijken wat er dan gebeurt.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Ik snap het werkelijk niet meer. Ik hoor zinnen over gebondenheid aan
het Strategisch akkoord. Het was toch uw fractiegenote mevrouw Verburg die
zei, dat als de heer Zalm kon knabbelen aan het Strategisch akkoord en spaarloon
teruggeeft het CDA ook leuke dingen voor de mensen zou gaan bedenken. Neemt
mevrouw Verburg geen CDA-standpunt in? Heeft zij een geïsoleerd standpunt
of is het het fractiestandpunt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij zullen even kijken wat de heer Zalm gaat doen. Dat zei ik zojuist
ook tegen de heer Vendrik. Wij zullen zien in hoeverre mijn perceptie dat
de hoofdlijnen van het Strategisch akkoord nog in stand zijn juist is.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Maar ik hoor u net zeggen dat alle drie partijen zich nog gebonden achten
aan het Strategisch akkoord. De heer Zalm knabbelt echter al. Uw partijgenote
mevrouw Verburg zegt dat het CDA ook leuke dingen gaat doen. Ook de heer Van
As van de LPF hoor ik dat zeggen. Hoe zit het nu? Dit begrijpt toch geen mens
meer?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Mevrouw Verburg heeft niet gezegd dat wij leuke dingen gaan doen voor
de mensen. Zij heeft op een gegeven moment gewezen op hetgeen de heer Zalm
in de openbaarheid heeft gezegd. Wij zullen naderhand zien wat de VVD daarop
zegt. Wij zullen zien in hoeverre de VVD zich nog gebonden acht aan de hoofdlijnen
van het Strategisch akkoord.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Iedereen wil leuke dingen doen voor de mensen. Dat geldt ook voor onze
fractie en voor andere fracties. Maar het moet wel geloofwaardig blijven.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Absoluut. Het niet doen van leuke dingen voor de mensen op een moment
dat de economische situatie zeer dreigend is getuigt van het nemen van politieke
verantwoordelijkheid in moeilijke tijden.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Begrijp ik goed dat de inzet van de fractie van het CDA nu is het overeind
houden van het Strategisch akkoord?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij volgen de hoofdlijnen van het Strategisch akkoord.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dus dat is de inzet van de fractie van het CDA in dit debat.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):De hoofdlijnen van het Strategisch akkoord vormen de inzet van de fractie
van het CDA.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Als de andere fracties daarvan willen afwijken of andere dingen willen
doen, is dat wat u betreft dus geen relevante factor? Is uw standpunt dat
dit Strategisch akkoord als het aan u ligt wordt uitgevoerd?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):De hoofdlijnen van het Strategisch akkoord zijn voor onze fractie het
uitgangspunt. En ik hoop dat dit ook voor de andere fracties geldt; wij zullen
straks wel horen hoe het zit, zoals ik zojuist al tegen de heer Vendrik zei.De heer Van Dijke (ChristenUnie):En als de andere fracties u in de steek laten, hebt u gefaald als het
gaat om het overeind houden van het regeerakkoord.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Waarom? Wij proberen het overeind te houden en er hebben drie fracties
voor getekend. Wij zullen zien; ik weet niet wat de heer Van As en de heer
Van Beek straks zullen zeggen. Ik meen overigens hetzelfde al tegen de heer
Vendrik gezegd te hebben.De voorzitter:Ik heb inderdaad het idee dat men in herhalingen dreigt te vervallen.
De heer De Nerée hervat nu zijn betoog.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzitter. Het kabinet heeft in het Strategisch akkoord duidelijk gemaakt
welke keuzes het heeft gemaakt en waarom. Ik moet zeggen dat het inderdaad
lastige keuzes zijn, maar het CDA loopt daar niet voor weg. Op 15 mei heeft
de kiezer duidelijk laten blijken dat het roer om moet. Er is extra geld voor
intensiveringen beschikbaar in de voor het CDA zo belangrijke sectoren zorg,
veiligheid en onderwijs. Ook ziet het ernaar uit dat de aflossing van de staatsschuld
nog in één generatie mogelijk blijft, waardoor wij de kosten
van de vergrijzing niet doorschuiven naar onze kinderen en kleinkinderen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):U zult ongetwijfeld kennis hebben genomen van een artikel in het blad
CDA-verkenningen waarin drie nogal prominente CDA-economen hun visie geven
op de wijze waarop het financieringstekort door dit kabinet wordt teruggedrongen.
Wat is uw opvatting over hun opvatting?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb kennisgenomen van dat artikel, maar ik heb ook nog uitvoerig met
hen over deze zaken gesproken. Zij hebben als macro-economen de opvatting
dat wij het financieringstekort kunnen laten oplopen, maar dat hoeft dan niet
per se automatisch de opvatting van de CDA-fractie te zijn. Onze fractie is
er altijd van uitgegaan dat de begroting zodanig moet zijn dat het financieringstekort
zozeer terugloopt dat wij de vergrijzing aan kunnen en dat wij de staatsschuld
in één generatie kunnen aflossen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik begrijp hieruit dat de CDA-fractie de opvatting van die drie CDA-economen
terzijde schuift.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U kunt eruit opmaken dat onze fractie die opvatting niet deelt.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Misschien wordt het nog erger, want de meest eminente van
de drie, de heer Bovenberg, is twee jaar geleden voorzitter van een CDA-commissie
geweest die een hartstochtelijk pleidooi heeft gehouden voor een trendmatig
begrotingsbeleid. De heer Bovenberg is consistent, want zijn opvatting die
in het genoemde artikel is weergegeven, vloeit voort uit het rapport van die
commissie van het CDA. Moet ik het nu zo zien dat de huidige CDA-fractie
dit hele rapport gewoon in de prullenbak gooit? Wil zij er niets mee te maken
hebben?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Het onderdeel waarin hij pleit voor het laten oplopen van het begrotingstekort,
wordt niet door de CDA-fractie gedeeld. En dit is mede gebleken bij het tot
stand komen van het Strategisch akkoord, waarin die waarden inderdaad zijn
neergelegd.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat begrijp ik, dat is een heldere opvatting. Dan is mijn conclusie dat
u bevestigend antwoordt op mijn vraag: het stuk van de commissie waarvan Hans
Bovenberg voorzitter is geweest, ligt in de prullenbak. Dit stelt mij zeer,
zeer teleur. U zou het rapport misschien opnieuw moeten lezen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Er staan dingen in het rapport die zeer lezenswaardig en lovenswaardig
zijn, maar op het punt van het begrotingstekort heeft de CDA-fractie een uitgesproken
opvatting. Ook in het Strategisch akkoord is een zekere opvatting neergelegd,
met het oog op het aflossen van de staatsschuld in één generatie,
opdat wij onze kinderen en kleinkinderen niet met een begrotingslast opzadelen.De heer Crone (PvdA):U doet de drie CDA-economen, die ik ook al had genoemd, geen recht als
u zegt dat zij het financieringstekort maar willen laten oplopen. Dat tekort
loopt op, ook met het beleid van dit kabinet. Het zou alleen zonder dat beleid
nog meer oplopen. Het zou volgens de miljoenennota op 1,2% uitkomen, het kabinet
drukt het terug tot 0,5%. Als je op een percentage mikt dat halverwege tussen
deze twee percentages ligt, dan doe je al wat deze economen bepleiten. Dan
beweeg je mee met de conjunctuur, maar je bereidt je ook voor op structureel
beleid. En dit is nu juist de middenweg die mij aantrekkelijk voorkomt en
die economisch ook zeer rationeel is. Wat vindt u hiervan?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U vat mijn woorden verkeerd samen, want ik heb niet gezegd dat zij het
tekort maar willen laten oplopen. Zij stellen dat het in verband met de economische
situatie noodzakelijk kan zijn, niet in te grijpen en het tekort te laten
oplopen. Dit is een nuanceverschil met de stelling dat zij het tekort maar
willen laten oplopen.De heer Crone (PvdA):Dat zei u letterlijk, maar dat vindt u in het stenogram wel terug.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dan heb ik een fotografisch geheugen want ik dacht niet dat ik dit zei.De heer Crone (PvdA):Als het financieringstekort zonder beleid op 1,2% komt, willen wij het
ook terugdringen, maar waarom zo snel en zo hard?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Omdat wij de toekomstige generaties niet willen opzadelen met de schulden
van nu.De heer Crone (PvdA):Maar wel met bijvoorbeeld onvoldoende mensen in het onderwijs. Als ik
straks oud ben, wil ik graag dat de kinderen van nu behoorlijk zijn opgeleid
zodat zij mij letterlijk en figuurlijk kunnen verzorgen. U knijpt nu ook belangen
van toekomstige generaties af door de economie, zorg en onderwijs te verwaarlozen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Je kunt niet altijd blijven sinterklazen, zeker niet op het moment waarop
er überhaupt niets meer is. Kan ik nu doorgaan met mijn betoog?De heer Crone (PvdA):Dat bepaalt de voorzitter.De voorzitter:Ik vraag in ieder geval de leden niet door elkaar heen te praten, dat
maakt het debat niet duidelijker. U kunt een vraag stellen en daarop zal een
antwoord worden gegeven. U kunt het dan nogmaals proberen, maar na twee of
drie keer moet ik constateren dat er een eind aan de interruptie is gekomen.
De heer Crone kan nu nog een korte vraag stellen en dan zet de heer De Nerée
tot Babberich zijn betoog voort.De heer Crone (PvdA):De uitdrukking "sinterklazen" is hier niet aan de orde. Alle partijen
vinden dat het financieringstekort omlaag moet, maar het gaat om de vraag
in welk tempo. Dat heeft niets met Sinterklaas te maken, want die geeft alleen
maar uit. Daar hebt u gelijk in.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dank dat u dit erkent. De economische groei over het eerste halfjaar van
2002 is nul. Dat is zorgelijk. In de zeven vette jaren van 1994 tot en met
2000 was het gemiddeld 3,5%. In 2001 was de groei 1,3% en volgens de laatste
cijfers van het CBS is – nogmaals – de economische groei over
het eerste helft van 2002 zelfs nul. De verwachting voor 2003 is nog steeds
1,5, maar dat lijkt mij aan de hoge kant.Ik denk dat dit de eerste van de zeven magere jaren wordt. Het IMF presenteerde
cijfers waaruit bleek dat het herstel van de economie zich op zijn vroegst
in 2003 zal voordoen. The Economist van enige weken geleden is zelfs nog voorzichtiger
en vraagt zich openlijk af of het niet nog langer zal duren.Koffiedikkijken heeft geen zin, maar het CDA wil wel graag weten wat de
visie van het kabinet is op dit punt. Het kabinet gaat nog steeds uit van
een structurele groei van 2,75 die met een voorzichtigheidsmarge van een kwart
leidt tot een trendmatige groei van 2,5%.Tijdens de vette jaren hebben wij duidelijk boven onze stand geleefd.
De rekening wordt nu gepresenteerd. Het wreekt zich nu dat onder de vorige
kabinetten veel geld is besteed aan algemene lastenverlichting. Dat had een
aanjagend effect op de economie, met als gevolg loonstijging en inflatie.
Het geld had beter aan het terugdringen van de staatsschuld besteed kunnen
worden.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit is selectief winkelen. Je kunt niet in slechte tijden zeggen dat het
begrotingstekort de maat aller dingen is en in goede tijden dat de meevallers
naar de staatsschuld moeten. Dat is inconsistent begrotingsbeleid. Daar moet
u nog even over nadenken. Leest u het rapport van de commissie-Bovenberg nog
eens, want als dit uw oordeel is over de lastenverlichtingsoperaties van Paars –
ik ben het met u eens: 30 mld gulden in acht jaar tijd was veel te veel –
dan moet u nu ook consistent zijn en zeggen dat Bovenberg en de zijnen een
punt hebben met hun stelling dat het tekort nu iets mag oplopen.
Dat past in een trendmatige benadering van het begrotingsbeleid en dan hebben
wij die riedel over de staatsschuld echt niet nodig.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Als Paars II het bedrag dat in de lastenverlichting is gestopt had besteed
aan de aflossing van de staatsschuld, was er misschien op dit moment meer
ruimte om het begrotingstekort te laten oplopen.De heer Van Beek (VVD):Ik wil de collega een vraag stellen. Ik weet dat u de afgelopen vier jaar
niet in de Kamer zat, maar kunt u mij één voorbeeld noemen van
een voorstel tot lastenverlichting waar het CDA in de afgelopen periode tegengestemd
heeft?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):In de voorjaarsnota is het CDA uiteindelijk na veel debat akkoord gegaan –
zij het contre coeur, want zo gaat het in de politiek – met de lastenverlichtingen
die geleid hebben tot een inflatie. Dit punt is reeds aan de orde geweest
bij de algemene politieke beschouwingen. Of moeten wij die discussie hier
herhalen?De voorzitter:Wij gaan de discussie niet overdoen, maar de heer Van Beek mag nog wel
een tweede vraag stellen.De heer Van Beek (VVD):Waar het mij om gaat, is dat het CDA vrij was in haar keuze. Het was niet
gebonden aan een regeerakkoord. Ik constateer met alle respect dat het CDA
weleens heeft gezegd dat men het anders wilde, maar dat het uiteindelijk in
alle gevallen vóór lastenverlichting heeft gestemd, zelfs bij
de grote operatie van de belastingherziening.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik zit inderdaad nog niet zo lang in de Kamer, maar ik meen uit de stukken
te hebben begrepen dat de heer Balkenende destijds een andere norm wilde hebben:
de Balkenende-norm. Deze week af van hetgeen uiteindelijk is gedaan.Mevrouw Giskes (D66):De heer De Nerée tot Babberich geeft geen antwoord op deze vraag.
Sterker nog: ik heb het CDA ook toen al horen pleiten voor het teruggeven
van bijvoorbeeld het kwartje van Kok. Nu ik u hoor zeggen dat er te veel aan
lastenverlichting is gedaan, vraag ik mij af hoe u een akkoord kunt steunen
waarin weer allerlei lastenverlichtende maatregelen zijn opgenomen voor het
moment dat er weer ruimte is. Dit geld zou ook aan aflossing van de staatsschuld
kunnen worden besteed, als u dat zo graag wilt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij hebben net naar aanleiding van een interruptie van de heer Van Beek
van de heer Crone gehoord dat het een evenwichtig pakket is: de lastenverzwarende
maatregelen worden met name aan het begin van de periode genomen en wij hopen
dat er aan het einde van de rit inderdaad nog ruimte is voor lastenverlichting.
Dat is ook de reden waarom de heer Zalm, gesteund door mijn fractievoorzitter
de heer Verhagen, die motie heeft ingediend die oproept tot lastenverlichting
zodra er ruimte voor is. Het beeld daarop is nog steeds niet duidelijk, want
wij moeten, gezien de economische toestand, nog zien wanneer die lastenverlichting
mogelijk is.Mevrouw Giskes (D66):Het is ontroerend hoezeer u zich nu weer beroept op een van uw coalitiepartners.
Je kunt echter even goed beredeneren dat je in wat slechtere tijden de broekriem
aanhaalt en in wat betere tijden verder gaat met het aflossen van de staatsschuld.
Wie dwingt u om uitgerekend in precies vier jaar neutraal te zijn? Waarom
zou je, consequent doorredenerend, niet zeggen: iedere keer als er ruimte
is voor lastenverlichting, moet dat geld naar de staatsschuld? Dat verwijt
u eigenlijk het vorige paarse kabinet.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij hebben de norm in het Strategisch akkoord vastgelegd. Die ligt tussen
0% en 2,5%. Wij hebben ook vastgelegd wat er precies mee moet gebeuren. Een
groot gedeelte gaat naar de aflossing van de staatsschuld. Dat is inderdaad
ook de bedoeling.De voorzitter:De heer Vendrik is deze interruptieronde begonnen en krijgt daarom in
deze ronde niet meer het woord. Hij kan het wellicht in zijn eigen termijn
kwijt en anders in de tweede termijn.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):De economie is slecht en volgens het laatste conjunctuurbericht van het
CBS ontbreken in september vooralsnog positieve signalen. De werkloosheid
loopt verder op en het producentenvertrouwen, de stemmingsindicator van de
ondernemers in de industrie, is in augustus weer verslechterd. Ook in september
is een verslechtering opgetreden en is het consumentenvertrouwen voor de achtste
maand op rij gedaald. De vertrouwensindex ligt op het laagste niveau sinds
oktober 1983. De inflatie blijft op 3,5% steken. Dat is veel te hoog en ligt
ver boven het EU-gemiddelde van 2,1%. Ik noem deze cijfers, omdat zij een
indicatie geven van de aanhoudende ernst van de situatie.Uit de analyses in de miljoenennota en de MEV blijkt dat een belangrijke
oorzaak voor de verslechtering van de economische situatie in vergelijking
met andere landen de uit de hand gelopen loonkosten zijn en de mede daardoor
opgelopen inflatie en pensioenen. Dit zijn onderwerpen die aan de orde komen
in het najaarsoverleg tussen werkgevers en werknemers en de overheid.Bij de algemene politieke beschouwingen heeft de CDA-fractie al gewezen
op de bittere noodzaak om te komen tot een sociaal akkoord. Mijn fractie wil
dat hier nogmaals doen. Er dreigt anders een situatie te ontstaan dat de wal
het schip keert, met alle negatieve gevolgen van dien, vooral voor de zwakkeren
in de samenleving. Er moet een totaalpakket komen waarin alle belangrijke
en noodzakelijke zaken tegen elkaar worden afgewogen: werkgelegenheid, loonkosten,
levensloop, ziekteverzuim, WAO, arbeidsproductiviteit en structuurversterking.
Deze onderwerpen zijn al vaker genoemd. Om tot dit totaalpakket te komen moet
er tijdens het najaarsoverleg ook wisselgeld zijn. Het kabinet heeft voor
dit overleg 0,5 mld euro ingeboekt. Sommige partijen, zoals de VVD, de PvdA
en ook GroenLinks, willen dit wisselgeld nu al weghalen. En weet u waarvoor?
Voor het handhaven van het spaarloon.De heer Vendrik (GroenLinks):U spreekt over de noodzaak van een totaalpakket dat op goedkeuring
van de sociale partners kan rekenen. Nu heeft u ongetwijfeld gezien dat de
fracties van PvdA en GroenLinks vandaag een voorstel hebben gedaan, waarop
MKB Nederland, FNV, CNV en zelfs het VNG positief hebben gereageerd. Dat begint
toch in de buurt te komen van het totale pakket dat u wilt? Of zie ik dat
verkeerd? Zij zijn er in ieder geval positiever over dan over de inzet van
het kabinet zoals geformuleerd in het kader van de miljoenennota. Dat is u
waarschijnlijk ook niet ontgaan. Wat is dan, met andere woorden, uw politieke
conclusie over het debat van vandaag?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik trek nog geen politieke conclusies over het debat van vandaag, want
het is nog niet afgerond en net geopend. De organisaties zullen op een gegeven
moment kunnen zeggen: dit vinden wij aantrekkelijker dan dat. Toen zij hoorden
dat onder meer door uw partij het wisselgeld voor het najaarsoverleg weggegeven
zou worden voor het spaarloon, hebben zij onmiddellijk laten weten dat zij
daar absoluut tegen zijn. Die signalen hebben wij gekregen en ik kan u de
desbetreffende brief laten zien.De heer Vendrik (GroenLinks):Voor het weggeven van die conditionele lastenverlichting van 500 mln aan
het spaarloon moet u bij de heer Van Beek zijn en niet bij ons. Het is een
breder pakket dat wij hebben.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U doet toch ook mee, of het nu in een breed pakket zit of niet?De heer Vendrik (GroenLinks):In ieder geval wat betreft een gedeeltelijke instandhouding van het spaarloon,
maar dat betreft niet het totaal. Dat is iets anders dan het weggeven van
500 mln voor het in stand houden van het gehele spaarloon. Maar het punt is
het volgende. U doet een oproep aan het kabinet om te komen tot een totaalpakket
dat te pruimen is voor sociale partners. Dat lukt het kabinet niet. Het is
niet alleen demissionair, maar het heeft ook een voorstel neergelegd in de
begrotingen waar sociale partners niets van moeten hebben. Dat moet u niet
ontgaan zijn en dan is de vraag: wat is uw inzet in het debat? Immers, u houdt
vast aan het Strategisch akkoord en formuleert dat het kabinet met iets nieuws
moet komen: wat wil het CDA dan?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):De heer Vendrik weet de uitkomst van het najaarsoverleg al. Dat vind ik
knap want het heeft nog niet eens plaatsgevonden. Ik zou zeggen: laat eerst
het overleg plaatsvinden en laten wij dan kijken wat er gaat gebeuren.De heer Van der Vlies (SGP):Er blijft dan toch even een meer technisch punt. De zaak van de spaarloonregeling,
die weg zou vallen, en van de verlofknip die er zou komen en waarvan de Kamer
bij meerderheid heeft gezegd dat daar een levensloopregeling van gemaakt diende
te worden, kan niet op tijd gereed komen. Ik wijs op het spoorboekje voor
het begrotingsjaar 2003. In technische zin moeten wij daar toch een beleidsreactie
op formuleren, ook de CDA-fractie.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik kom dadelijk op de levensloopregeling en hoe wij de haalbaarheid daarvan
zien. Wij hopen nog steeds dat deze er komt en zullen het kabinet dadelijk
vragen in hoeverre daar mogelijkheden toe zijn.Voorzitter. Ik had het over het spaarloon en over de vraag welke partijen
dat nu zouden willen afschaffen. Welnu, dat zijn precies de partijen die in
hun verkiezingsprogramma hebben opgenomen dat het spaarloon afgeschaft moest
worden. Dat is eerlijkheid richting kiezers. De heer Zalm heeft het nog wat
mooier gemaakt. Hij was een vurig pleitbezorger van het afschaffen van allerlei
regelingen en wil nu zelfs een publieke zender afschaffen. Dat levert 200
mln op en dat zou ook richting spaarloon moeten gaan, terwijl dat even geleden
nog richting veiligheid moest gaan. Wij weten niet wat wij daaruit moeten
opmaken.De spaarloonregeling is destijds in het leven geroepen in het kader van
pogingen tot loonmatiging. Het was ook in de tijd dat er genoeg geld was om
leuke dingen te doen voor de mensen. De loonmatiging is mislukt en dat is
nu één van de redenen waarom Nederland er in vergelijking met
het buitenland zo slecht voor staat; geld is er ook niet meer. Het is dan
ook verbazingwekkend dat juist die partijen die in hun verkiezingsprogramma
de afschaffing van het spaarloon hebben bepleit, nu om het hardst lopen om
deze regeling te handhaven. De CDA-fractie stelt een andere prioriteit, namelijk
de levensloopregeling: het sparen voor verlof tijdens de loopbaan. Deze regeling
is uitvoerig aan de orde geweest tijdens de algemene politieke beschouwingen
en de Kamer heeft zich toen in een motie van de leden Verhagen, Wijnschenk
en Zalm in overgrote meerderheid uitgesproken voor een fiscale levensloopregeling.De levensloop van mensen is de afgelopen jaren drastisch veranderd. Er
is behoefte aan meer flexibiliteit als het gaat om de pensionering, deeltijdwerk
en het opnemen van verlof om welke reden dan ook. De bestaande regelingen
zijn daar onvoldoende op aangepast. De CDA-fractie wil dat mensen zelf een
evenwicht vinden tussen werken, opvoeden, leren en ontspannen via deze levensloopregeling.
Kern van de regeling is dat mensen 12% van hun bruto-inkomen fiscaal aftrekbaar
kunnen reserveren voor perioden dat men tijdelijk wat anders wil doen. Personen
met een minimumloon kunnen maximaal 27% reserveren. Het inkomen in de periode
van verlof, studie of andere zaken loopt dan gewoon door en wordt betaald
uit de levensloopregeling. Wanneer optimaal gebruik gemaakt wordt van de regeling,
is het bij ieder inkomen mogelijk in zeven jaar tijd een volledig jaar vrij
bij elkaar te sparen. Zeven jaar inleggen, betekent één jaar
vrij in het kader van de levensloopregeling. Sommigen zal dat niet lukken
en anderen willen het niet, maar minder sparen is ook mogelijk om bijvoorbeeld
het inkomensverlies op te vangen van één dag minder werken per
week. De CDA-fractie vond en vindt dat deze levensloopregeling zo snel mogelijk
gerealiseerd moet worden. Als basis kan de bestaande fiscale verlofspaarregeling
worden gebruikt. De toegankelijkheid van de verlofspaarregeling moet worden
vergroot. De maximale opbouw die nu op één jaar ligt, moet naar
drie jaar met een maximum van 2,5 maal het jaarinkomen. Verder moet het mogelijk
zijn direct voorafgaande aan de pensionering verlof op te nemen. Het verlof
moet meegenomen kunnen worden. Het opbouw percentage dient verhoogd
te worden van 10 naar 12 en dat is inclusief de 2% van het Witteveenkader.Het kabinet heeft in zijn brief twee vragen gesteld over de levensloopregeling.
Het antwoord op de eerste vraag luidt dat de CDA-fractie graag ziet dat de
levensloopfaciliteit aansluit op het fiscale kader voor pensionering, zodat
prepensioen mogelijk blijft. Ik verwijs hier kortheidshalve naar het CDA voorstel
"Druk van de ketel". De andere vraag ziet op de vormgeving van de faciliteit.
In de keuze tussen individueel of collectief, zoekt de CDA-fractie aansluiting
bij de systematiek van het Witteveenkader. Het opbouwpercentage voor de fiscale
levensloopfaciliteit is individueel, maar binnen de ruimte kunnen ook collectieve
regelingen gerealiseerd worden, die nader zijn in te vullen door de sociale
partners.Mevrouw Giskes (D66):U komt waarschijnlijk nog met een vraag aan het kabinet, want u bent nu
aan het vertellen wat de CDA-fractie graag zou willen. Ik herinner mij nog
heel goed dat, toen de D66-fractie het kabinet vragen stelde over de verlofregeling
en het onderwerp aan de orde wilde stellen in het begrotingsonderzoek, de
CDA-fractie als eerste riep dat wij moesten wachten op de voorstellen van
het kabinet en dat het allemaal wel goed zou komen. Het komt dus helemaal
niet goed, want er ligt nog steeds geen duidelijk voorstel. Het is nu bijna
november en daarmee dus bijna onmogelijk om nog voor 1 januari een goede regeling
te ontwerpen. Tegelijkertijd stelt het fantastische Strategisch akkoord, waar
u zich aan gebonden voelt, dat er allerlei regelingen moeten worden afgeschaft.
Ik vraag mij af waar wij het hier eigenlijk over hebben.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Over een levensloopregeling.Mevrouw Giskes (D66):Het wordt zo langzamerhand een levenssloopregeling, want u schaft dingen
af en accepteert dat er nog niets nieuws ligt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Laat u mij alstublieft even uitspreken. Ik wilde even uiteenzetten_Mevrouw Giskes (D66):Ik wacht al een hele tijd op die uiteenzetting.De voorzitter:Mevrouw Giskes, u hebt de heer De Nerée een vraag gesteld en hij
krijgt nu de gelegenheid om die vraag te beantwoorden.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Als ik even mag doorgaan, zal ik kijken waar wij terechtkomen en zal ik
wat vragen aan het kabinet stellen.De voorzitter:Misschien wilt u eerst de vraag van mevrouw Giskes beantwoorden.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik kom daar dadelijk op. Ik heb nu uitgelegd wat de CDA-fractie graag
als levensloopregeling zou willen. Dit is toch wat mevrouw Giskes graag wilde
weten? De tweede vraag is of het nog mogelijk is dit voor 1 januari aanstaande
te bewerkstelligen en daar zal ik dadelijk vragen over stellen.Mevrouw Giskes (D66):Wat vindt u daar zelf van?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik hoop het.Mevrouw Giskes (D66):Wat vindt de CDA-fractie? Denkt de CDA-fractie dat het op deze termijn
nog haalbaar is om met een nieuwe regeling te komen en dat het acceptabel
is om bestaande regelingen alvast af te schaffen?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij hopen het, maar wij weten niet of het kan. Als u mij daar de gelegenheid
toe geeft, zal ik dat dadelijk aan het kabinet vragen. Als blijkt dat de regeling
niet per 1 januari is in te voeren, roep ik in herinnering dat de CDA-fractie
altijd heeft gezegd dat de levensloopregeling naadloos moet aansluiten op
de spaarloonregeling. Dat heeft naar ons inzicht consequenties voor de spaarloonregeling.Mevrouw Giskes (D66):Dat is mooi, maar ik heb het natuurlijk niet alleen over de spaarloonregeling.
Er zijn drie andere regelingen, zoals de financiering van ouderschapsverlof,
die afgeschaft gaan worden als wij niets doen. Ik hoorde u zeggen dat u een
voorstel zult steunen om die regelingen overeind te houden.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):We zullen kijken. Ik zal aan het kabinet vragen wat de mogelijkheden zijn.
Als u mij daar de tijd voor geeft, kom ik ertoe. Wij zullen dan horen wat
er volgens het kabinet moet gebeuren.De voorzitter:Voordat u zo ver komt, zijn er nog een paar mensen die u een vraag willen
stellen. Eerst geef ik het woord aan de heer Van Beek en daarna aan de heer
Crone.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Mijn vraag sluit aan bij de zojuist gestelde vraag. Het is
goed om de opvattingen van de heer De Nerée tot Babberich aangaande
dit onderwerp nog eens te vernemen. Nu wil ik het echter hebben over de tijdsplanning.
Als wij een missionair kabinet hadden, was het mijns inziens al moeilijk geweest.
Acht de heer De Nerée tot Babberich het op zichzelf mogelijk dat een
zodanig ingrijpend voorstel, dat de volledige wetgevingsprocedure dient te
doorlopen, in procedure wordt gebracht, terwijl het kabinet demissionair is?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Nogmaals, ik zal aan het kabinet vragen of het technisch mogelijk is.
Of het politiek mogelijk is, zal dan blijken. Ik zal eerlijk zeggen dat wij
eraan twijfelen of het inderdaad per 1 januari 2003 volledig kan worden ingevoerd.
Wij hebben daarentegen evenals uw fractieleider altijd gezegd dat wij, als
de basiselementen maar ingevoerd worden, de zaak naderhand verder kunnen invullen.
Eventueel kan er dan nog met terugwerkende kracht iets gedaan worden.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Dat klopt allemaal, maar dat gold toen wij een missionair
kabinet hadden.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Absoluut.De heer Van Beek (VVD):Ik vind ook dat de economie erom vraagt dat er een aantal belangrijke
maatregelen wordt genomen, maar dit is toch wat anders.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik wil het kabinet vragen om een reactie. Als wij die hebben gekregen,
zullen wij op basis daarvan op een gegeven moment ons standpunt
bepalen. Ik moet u eerlijk zeggen dat ik ook betwijfel of het allemaal kan.
Ieder mensen heeft zo zijn twijfels.De heer Crone (PvdA):U zou ook de opvatting kunnen hebben dat de kiezers eerst mogen spreken,
voordat wij hier als Kamer weer iets vastleggen. Daar gaat mijn vraag echter
niet over. Die richt zich op het voorstel zelf. U zegt dat men 27% van het
inkomen mag sparen en dat dit dan aftrekbaar is. Welke mensen met een laag
inkomen of zelfs een middeninkomen kunnen evenwel zo'n bedrag missen? Dat
kan natuurlijk niemand. Uw regeling impliceert dus dat mensen met lage en
middeninkomens weinig dagen bij kunnen sparen. Daarom wil ik weten of u niet
meer voelt voor het cappuccinomodel waardoor er een collectieve basisvoorziening
is. Dat is ook het standpunt van bijvoorbeeld de al eerder genoemde prof.
Bovenberg. Als er zo'n gezamenlijk pakket komt, komen wij ook dichter tot
elkaar. De inzet van de CDA-fractie is namelijk sympathiek en lijkt ook op
die van de PvdA-fractie.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat is fantastisch. Ik dank u voor die steun. Destijds is gevraagd wat
die levensloopregeling precies inhield. Ik heb nogmaals uiteengezet wat die
regeling, zoals de CDA-fractie zich die voorstelt, inhoudt. Wij staan daar
nog steeds achter. Wij zijn evenwel realistisch. Als het kabinet zegt dat
het niet kan, zal dat realisme zeker doorbreken. Als het kabinet zegt dat
het wel kan, zullen wij heel verheugd zijn. En dan zullen wij wel zien hoe
het gaat lopen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb eigenlijk dezelfde vraag als de heer Crone, omdat de heer De Nerée
tot Babberich zojuist een verbinding legde tussen een fiscale verlofregeling
en het Witteveenkader. Wij weten dat het Witteveenkader gaat over aanvullende
pensioenen. Daar zit een collectieve basis onder van de AOW en meestal collectieve,
maar soms individuele tweede- of derdepijlerproducten in de pensioensfeer.
Zegt de heer De Nerée door de analogie met het Witteveenkader dat hij
voor zo'n oudedagsmodel voelt, zij het getransplanteerd naar het verlof? Het
CDA-plan gaat daar helemaal niet over. Ik begrijp die relatie dus niet, tenzij
de heer De Nerée bij dezen het CDA-plan inzake het verlof wijzigt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):De 2% in het Witteveenkader zijn in het leven geroepen door de gedachte
dat je voor het bereiken van de 65-jarige leeftijd moet kunnen ophouden met
werken, maar dat je dan wel voldoende pensioen hebt moeten kunnen sparen.
In de levensloopregeling wordt ervan uitgegaan dat je tot de leeftijd van
65 blijft werken. Dat houdt in dat de 2% van het Witteveenkader worden overgeplaatst
naar de levensloopregeling, omdat je dan kunt zien wat je gedurende je gehele
actieve periode kunt doen. Bovendien kun je dan op een gegeven moment zelf
beslissen om de laatste drie jaar voor het bereiken van de pensioengerechtigde
leeftijd niet meer te werken. Het is dus een prepensioen dat je inbouwt in
de levensloopregeling, omdat er in het vermaledijde Strategisch akkoord van
wordt uitgegaan dat mensen langer blijven werken. Om al deze dingen wat soepeler
te laten verlopen, willen wij graag de levensloopregeling introduceren. Daardoor
schuif je een deel van de verantwoordelijkheid terug naar het individu, waardoor
hij of zij zelf de verlofregeling kan invullen en zelf kan bepalen wanneer
hij of zij dat verlof wil opnemen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik doe enorm mijn best, maar ik begrijp er helemaal niets van. Ik zie
inhoudelijk de relatie wel tussen pensioen en prepensioen. Maar een fiscale
verlofregeling, zoals het CDA die zegt te willen, is meer een variant op het
spaarloon dan dat het iets te maken heeft met de wijze, waarop wij aanvullende
pensioenopbouw in de tweede of derde pijler fiscaal faciliëren. Die dingen
staan helemaal los van elkaar. Daarom creëert u in mijn ogen verwarring
door elke keer die relatie te leggen. Dan denk ik dat er een nieuw voorstel
van het CDA komt. Zoals de heer Crone terecht formuleert: als je uitgaat van
het Witteveenkader, komt er een nieuwe levensloopregeling van het CDA, uitgaande
van het cappuccinomodel: analoog aan de AOW een collectieve basisregeling,
plus aanvulling via cao of individueel.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb net antwoord gegeven op de vragen, door het kabinet in zijn brief
gesteld. Ik zeg namelijk dat het een individuele regeling is, eventueel in
het overleg met de sociale partners aan te vullen met een collectieve poot.De heer Van der Vlies (SGP):Ik ken de heer De Nerée tot Babberich tot nu toe als een zakelijk
en nuchter parlementariër. Daarom verbaast mij wel enigszins dat hij
zijn fractie nog een kansje toedicht op het punt van het per 1 januari gereed
zijn van de eerste stappen van de eerste levensloopregeling. Als je daar de
Eerste Kamer ook bij betrekt, moet het allemaal binnen een paar weken gebeurd
zijn, en dat moet ik nog zien. Ik denk dat wij moeten inschatten dat dat tot
niets leidt. Ik heb de heer Verhagen bij de algemene politieke beschouwingen
toch bij herhaling horen zeggen dat wat er per 1 januari ook gebeurt, het
beter goed kan gebeuren en dan eventueel wat later, dan dat er iets gaat gebeuren
wat niet of maar met moeite inpasbaar is in het uiteindelijke concept dat
zojuist door de heer De Nerée tot Babberich is neergezet. Daar blijft
hij toch bij?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Absoluut. Ik heb gezegd dat een goede levensloopregeling naadloos moet
aansluiten op de spaarloonregeling. Als er geen goede levensloopregeling in
het leven te roepen is, heeft dat consequenties voor de regelingen die op
dit moment bestaan, in die zin dat zij dan niet kunnen worden afgeschaft.Wat zijn de mogelijkheden om het systeem van de levensloopregeling nog
per 1 januari 2003 in te voeren? Wat is het alternatief van het kabinet als
deze datum niet wordt gehaald? Het CDA ziet dan geen andere mogelijkheid dan
het voorlopig handhaven van de spaarloonregeling. Een goede levensloopregeling
moet in het leven worden geroepen, en moet naadloos aansluiten op de spaarloonregeling,
voordat deze kan worden afgeschaft.De voorzitter:Ik zie dat de heer Vendrik wil interrumperen. Hij wilde zo-even niet wachten
tot de heer De Nerée tot Babberich zijn vragen aan het kabinet had
geformuleerd. Dat heeft hij nu gedaan. Eenieder heeft de kans gehad, vragen
over het spaarloon aan de heer De Nerée tot Babberich
te stellen. Ik stel voor dat hij nu zijn betoog vervolgt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Als de levensloopregeling niet tot stand komt, dient het totale Witteveenkader
nog even gehandhaafd te worden. Nogmaals, mijn fractie doelt daarbij op de
2%-opbouw bij eindloon en 2,25% bij middelloon. Hoe denkt het kabinet eventuele
alternatieven te financieren?Tijdens de algemene politieke beschouwingen heeft het CDA aandacht gevraagd
voor de infrastructuur, in het bijzonder voor projecten waarvoor verwachtingen
zijn gewekt of toezeggingen zijn gedaan. Het heeft mijn fractie bijzonder
verontrust dat de aanleg van de Hanzelijn met vijf jaar vertraagd zal worden,
terwijl dit project zo goed als uitvoeringsgereed is. De CDA-fractie vindt
de vertraging niet aanvaardbaar, gezien het feit dat deze lijn een uiterst
belangrijke schakel vormt in de railinfrastructuur. De aanleg van de Hanzelijn
houdt immers een verbetering in van de verbinding tussen de Randstad en Noordoost-Nederland,
waardoor ook de economische ontwikkeling van het Noorden, het Noordoosten
en Flevoland wordt bevorderd. Verder ontlast de Hanzelijn de Gooilijn en de
Veluwelijn. Met de aanleg van de Hanzelijn wordt voorkomen dat op deze lijnen
hoge investeringen moeten worden gedaan. Nu de Noordoosttak van de Betuwelijn
niet doorgaat, is de Hanzelijn van belang voor het goederenvervoer naar Noord-Nederland.
De CDA-fractie vraagt het kabinet dan ook om het voorstel, de aanleg van de
Hanzelijn met vijf jaar te vertragen, ongedaan te maken en in 2003 volgens
schema voorbereidingen te treffen, zodat de schop alsnog in 2005 de grond
in kan.De CDA-fractie wil ook dat nu eindelijk eens werk wordt gemaakt van de
ondertunneling van de A2 in Maastricht.De heer Crone (PvdA):Voorzitter ...De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U vermoedt telkens al wat ik wil gaan zeggen en u wilt mij het eerder
laten zeggen dan ik het wil zeggen.De heer Crone (PvdA):Soms lees ik iets in de krant, maar dat had u mij al verweten.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Absoluut!De heer Crone (PvdA):Dat moet u niet meer doen, dan doe ik het ook niet meer.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik word soms verkeerd geciteerd in de krant, evenals u, misschien.Het is overigens bekend dat wij sterk aan dit project hechten. Het stond
niet ter gelegenheid hiervan in de krant. Van tevoren hadden wij al duidelijk
naar voren gebracht dat wij deze projecten gaarne uitgevoerd willen zien.
Wij willen dat de ondertunneling van de A2 in Maastricht naar voren wordt
gehaald. Het is een project dat zowel voor de doorstroming van het verkeer
als voor de leefbaarheid van eminent belang is. Met de ondertunneling moet
op zijn laatst in 2007 worden begonnen.Het kabinet wil verder bezuinigen op de rijksbijdrage aan de regio's voor
het stads- en streekvervoer. De CDA-fractie pleit echter voor goede kwaliteit
en toegankelijkheid van het openbaar vervoer. De sector is op dit moment bezig
met een efficiënter opgezet systeem waardoor de kwaliteit en toegankelijkheid
beter en met minder kosten gewaarborgd kunnen worden. Op termijn moeten de
subsidies lager worden dan nu het geval is, maar de sector moet wel de tijd
krijgen. De CDA-fractie wil daarom de bezuinigingen voor een overgangsperiode
van vier jaar met 25 mln euro per jaar verminderen. Dat wil dus zeggen minder
korting op de subsidies voor het openbaar vervoer. Mijn fractie heeft financiële
dekking gevonden voor de uitvoering van deze wensen. Het staatje met bedragen
geef ik via de voorzitter gaarne aan de minister. Graag verneem ik zijn visie
op de financiële validiteit van deze onderbouwing.De voorzitter:Ik neem aan dat tegen het opnemen van een noot in de Handelingen geen
bezwaren bestaan.(De noot is opgenomen aan het eind van deze editie.)2De heer Crone (PvdA):Ik neem aan dat de heer De Nerée tot Babberich nog even zal aangeven
dat de CDA-fractie ook het ISV-budget en Rijkswaterstaat aanpakt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat hebt u al gelezen?De heer Crone (PvdA):Ik lees de krant weleens. Dat moest niet mogen, hè?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Een gedeelte van de middelen halen wij weg bij de woningbouwcorporaties.
Dat is niet onbekend. Dat betreft het ISV. Verder vinden wij een gedeelte
in de volumetaakstelling van Rijkswaterstaat. Wij vinden dat ook Rijkswaterstaat
zou kunnen meedoen aan de totale taakstelling van Verkeer en Waterstaat. Wij
halen ook een gedeelte uit de ICES/KIS-middelen. Daar zitten nog voldoende
middelen in die niet zijn belegd.De heer Crone (PvdA):Bij Waterstaat is er geen sprake van een taakstelling, want daar voert
men concrete projecten uit. Dat wil zeggen dat als gevolg van de taakstelling
van 100 mln euro ongeveer 20% van de projecten van Waterstaat niet meer kan
doorgaan. Dat betekent dat de regio's zelf moeten betalen, want de projecten
van Waterstaat vinden niet in Den Haag plaats, maar in de regio. De regio
moet dus zelf betalen voor wat het via het mobiliteitspakket terugkrijgt.
Hetzelfde geldt voor het Stadsvernieuwingsfonds. Veel wethouder zeggen tegen
ons dat de stadsvernieuwing nodig is om de stad leefbaar te maken en te houden,
ook met het oog op het sociale weefsel. Integratie is daarbij een hoofdpunt
van het kabinetsbeleid. Het CDA haalt dus heel belangrijk geld weg op een
plek waar dat geld niet kan worden gemist. Het CDA kan beter met ons voorstel
meegaan om het kwartje van Kok in een fonds te stoppen. Dan hebben wij veel
meer geld. Daarmee kunnen wij de bezuiniging terugdraaien, maar tevens kan
er extra worden geïnvesteerd in het openbaar vervoer.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik ben mijn betoog begonnen met de opmerking dat mijn fractie zich gebonden
acht aan het Strategisch akkoord, althans de hoofdlijnen ervan. Ik meen dat
het kwartje van Kok een van de hoofdlijnen was voor een partij,
zijnde de LPF. Dus daar achten wij ons aan gebonden. Vandaar dat wij in dat
opzicht niet met u meegaan. Wat betreft de volumetaakstelling met betrekking
tot diverse onderdelen van de rijksoverheid, merk ik op dat het zeer slecht
zou zijn als deze onderdelen zouden aangeven dat het bij hen best een tandje
minder zou kunnen. Dan zou je namelijk eigenlijk een nog grotere taakstelling
moeten inboeken. Ieder onderdeel dat geconfronteerd wordt met een taakstelling
zal zich op deze wijze verzetten. Bij de recente algemene politieke beschouwingen
zijn moties ingediend die gedekt werden door het minder inhuren van externen.
Toen wij met Verkeer en Waterstaat daarover contact hadden, werd er door dat
departement aangegeven dat door het minder inhuren van externen de eigen ambtenaren
zelf meer zouden moeten gaan tekenen. Die moties zijn vervolgens door het
kabinet van een andere financiële onderbouwing voorzien. Ik moet zeggen
dat mij dit heeft verbaasd. De Kamer heeft in dit geval de dekking aangegeven.
Ik meen dat de Kamer het budgetrecht heeft; als de minister er zelf een andere
onderbouwing aan geeft, verbaast ons dat enigszins. Ik hoop dat ik daarmee
uw vraag heb beantwoord, mijnheer Crone.De heer Crone (PvdA):Neen, want mijn vraag was een andere. Als er bezuinigd wordt op Rijkswaterstaat,
worden er minder projecten in de waterstaat uitgevoerd. Die projecten moeten
evenwel in de regio worden uitgevoerd. En dat gebeurt dan dus niet meer. Dus
de regio's krijgen iets van u, maar ze moeten het vervolgens wel zelf betalen.
Dat is in feite een sigaar uit eigen doos.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik ga ervan uit dat doordat mensen wat harder gaan werken, er net zoveel
projecten uitgevoerd kunnen worden.De heer Crone (PvdA):Maar als het kabinet aangeeft dat dit niet kan, is de dekking dan in uw
ogen niet meer wenselijk?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb aan het kabinet gevraagd of het wil kijken naar de financiële
onderbouwing van datgene wat ik zo-even naar voren gebracht heb. Voorzitter. Vervolgens kom ik te spreken over het stabiliteitspact. Dat
pact is ooit ingevoerd als verlengstuk van het Verdrag van Maastricht teneinde
na de invoering van de euro de EMU-criteria verder aan te scherpen om overheidstekorten
en -schulden weg te werken. Dit pact is noodzakelijk om de economie gezond
te houden, de euro stabiel te maken en de betaalbaarheid van pensioenen op
termijn te garanderen. Enkele weken geleden spraken wij met de minister nog
over het realiseren van criteria, waarbij van een begrotingsevenwicht of bijna
een begrotingsevenwicht in 2004 sprake was. De Europese Commissie suggereerde
enige tijd geleden ongevraagd om de desbetreffende termijn met twee jaar op
te rekken. Geen begrotingsevenwicht in 2004 maar in 2006. Inmiddels heeft
de Ecofin zijn licht hierover laten schijnen met als resultaat dat de landen
met een tekort van tegen de 3%, dit terug mogen brengen in stapjes van 0,5%
per jaar. Geen 2004, geen 2006, geen 2008, maar zelfs in het slechtste scenario
2010. Een magnifiek resultaat! Blijkbaar hebben de kleine en middelgrote lidstaten
geen machtsmiddelen om een dergelijk resultaat te voorkomen. Zij moeten het
afleggen tegen de grote lidstaten. Inmiddels heeft de voorzitter van de Europese
Commissie, de heer Prodi, ook georakeld. Hij heeft gezegd dat het stabiliteitspact
maar niets is; het moet eigenlijk verdwijnen of dusdanig worden aangepast
dat de effectiviteit in feite weg is. Kan de minister aangeven of hij wat
gaat doen om te voorkomen dat wij in die situatie geraken en, zo ja, wat?
Verder verneem ik van hem graag wat op de langere termijn de consequenties
zijn van de financiering van de pensioenen in landen zonder kapitaaldekkingsstelsel
en wat het effect ervan is op de inflatie en de euro. Ik begin mij langzamerhand
af te vragen of de door sommigen geponeerde stelling dat de euro ondergewaardeerd
is, nog juist is.De heer Van der Vlies (SGP):Bent u het met mij eens dat de geloofwaardigheid van de filosofie van
het Stabiliteitspact ter discussie is komen te staan door wat u zojuist schetste
en terecht laakte? Een paar jaar geleden is intensief gesproken over sancties
voor landen die niet aan het Stabiliteitspact zouden voldoen en nu zien wij
deze manoeuvres. Bent u het met mij eens dat daarmee de dragende gedachte
van het pact wordt geraakt en vindt u dat met mij bedreigend?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik ben dat geheel met u eens en ik vind het met u bedreigend. Portugal
overschrijdt nu de grens van 3%. Er wordt nog over gesproken om dit land een
blauwe brief te schrijven, zoals dat in Belgische kringen heet. Zo'n brief
bevat een waarschuwing en tevens wordt op de mogelijkheid van een boete gewezen.
Ik moet nog zien wat er gebeurt wanneer landen zoals Duitsland, Frankrijk
of Italië deze grens overschrijden. Toen dit in Duitsland bijna gebeurde,
heeft dit land heeft geen waarschuwingsbrief gekregen. Dat was eigenlijk het
begin van het einde van het Stabiliteitspact.Een ander punt waarvoor mijn fractie aandacht vraagt, betreft de verlichting
van de administratieve lasten. Uit de maatschappij komen steeds meer klachten
over bureaucratie en overbodige regelgeving. Een recent voorbeeld is afkomstig
uit de horeca. Wil je een horecavestiging openen dan heb je zoveel vergunningen
nodig dat cafébazen, nog voordat ze iets gedaan hebben, al administratief
personeel moeten aannemen om alle administratieve handelingen af te werken.
Een ander voorbeeld betreft de zeer uitgebreide regelgeving op het gebied
van milieu en veiligheid waarmee het bedrijfsleven in de Rotterdamse haven
te maken heeft. Het beter op elkaar afstemmen van deze regels en ook het beter
coördineren van de handhaving daarvan zal een aanzienlijke verlaging
betekenen van de administratieve lastendruk. Belangrijk is dat wij hierdoor
onze concurrentiepositie ten opzichte van het buitenland kunnen versterken.Mijn fractie heeft met genoegen kennis genomen van de inspanningen van
het kabinet om regelgeving en bureaucratie terug te dringen. Daar is ook haast
bij. Bij een aantal departementen is intussen via een nulmeting vastgesteld
hoeveel administratieve lasten hun regelgeving voor het bedrijfsleven veroorzaakt.
Dat blijkt ruim 8 mld euro te zijn. Het beeld is echter niet compleet omdat
niet elk ministerie nulmetingen heeft gedaan op alle beleidsterreinen waarop
administratieve lasten worden veroorzaakt. Opvallende voorbeelden
zijn het ministerie van VWS – met uitzonderingen van het zorgterrein –
en het niet-fiscale gedeelte van Financiën. Het adviescollege Toetsing
administratieve lasten adviseert, concrete plannen voor een zogeheten clusteraanpak.
Daarbij kijken departementen over de grenzen van hun eigen beleidsterreinen
heen.Het probleem van de administratieve lasten wordt nu nog in elke begroting
apart vermeld, meestal zonder aan te geven hoe men dit probleem te lijf wil
gaan. De CDA-fractie ziet graag dat het probleem van de administratieve lasten
als één project behandeld wordt. Namens mijn fractie vraag ik
de minister of hij ons schriftelijk uit de diverse begrotingen een totaaloverzicht
kan geven van de aanpak van dit probleem. Dan kunnen ook dwarsverbanden in
beeld gebracht worden. Er zou vervolgens één bewindsman verantwoordelijk
moeten worden voor het terugdringen van de administratieve lasten en het opschonen
van de regelgeving. Een beroemd voorbeeld van iets dergelijks is gang van
zaken met het sociaalnummer en het fiscaalnummer. Op een gegeven moment zijn
beide samengevoegd tot het sofi-nummer. Ik kom hier straks nog op terug, want
er hier wordt mee gefraudeerd.De voorzitter:Ik wijs u erop, dat u in de buurt van de door u opgegeven zuivere spreektijd
komt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dan zal ik zo afsluiten. Het lage btw-tarief voor arbeidsintensieve diensten –
kappers, schoenmakers, glazenwassers – loopt einde van dit jaar af.
De Europese Commissie heeft voorgesteld om het lage tarief met een jaar te
verlengen. Mijn fractie vraagt het kabinet met klem om dat voorstel te steunen.Mijn fractie wil ook dat de bewindslieden van Financiën de gaten
in de sofi-registratie dichten. Het gemak waarmee door meerdere personen gebruik
kan worden gemaakt van een sofi-nummer is onaanvaardbaar. Ook is het veel
te gemakkelijk om aan een sofi-nummer te komen zonder een waterdichte controle
van de identiteit. Daarmee maakt het als "fraudeongevoelig" bedoelde sofi-nummer
het mogelijk om ongestraft illegaal, zwart of grijs te werken. Mijn fractie
verwacht van deze bewindslieden dat zij daar wat aan gaan doen. Op het gebied
van SZW wordt hieraan al het nodige gedaan, maar ik heb de indruk dat het
bij Financiën wat achterblijft.De staatssecretaris weet dat het Nederlandse belastingpakket in Brussel
onder vuur ligt omdat daarin een aantal zogenaamde schadelijke belastingmaatregelen
zouden staan. Mijn fractie vindt dat Nederland op dit punt al te veel heeft
ingeleverd, met alle gevolgen van dien voor het vestigingsklimaat alhier.
De staatssecretaris moet dan ook zijn rug recht houden ten opzichte van de
aanvallen van met name de Britse staatssecretaris, mevrouw Primarolo.De voorzitter:Ik heb inmiddels begrepen dat de andere woordvoerders ermee instemmen
dat de sprekersvolgorde wordt gewijzigd. Ik geef het woord aan mevrouw Kant
van de SP.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Ik dank mijn collega's hartelijk voor deze mogelijkheid. De
reden van mijn verzoek was het feit dat ik zo meteen naar de voorbereidende
commissie integratie moet. Dat is ook heel belangrijk.De SP-fractie moet zich neerleggen bij de beslissing van de meerderheid
van de Tweede Kamer. Zij blijft echter van mening dat het gewoon behandelen
van begrotingen, en dus ook het onderliggende kabinetsbeleid, als ware het
kabinet niet gevallen een minachting is van de kiezer. Wij doen het toch.
Aldus is besloten.Het begrotingsbeleid van het kabinet maakt volgens mijn fractie de crisis
erger. Diverse economen hebben daar de afgelopen maanden ook op gewezen. Mijn
fractie zou een andere keuze hebben gemaakt. Zij wil koersen op een structureel
begrotingsevenwicht in 2006 en wil het economisch herstel niet in de kiem
smoren.Als het goed gaat met de economie, wordt er geroepen om loonmatiging omdat
de economie anders oververhit raakt. Gaat het slecht met de economie, moeten
de lonen ook worden gematigd omdat de werkloosheid anders oploopt. Het lijkt
wel alsof in iedere situatie dezelfde oplossing wordt aangedragen. Het kabinet
gaat er volgens mij aan voorbij dat het niet alleen gaat om loonkosten, maar
ook om arbeidsproductiviteit. In een interessant artikel in Economisch Statistische
Berichten werd vorige maand geïllustreerd hoe het kostenvoordeel van
loonmatiging op lange termijn erodeert door een lagere groei van de arbeidsproductiviteit.
Die lage groei hangt samen met de lage uitgaven voor research and development
en voor onderwijs. Ik hoor graag een reactie op dit artikel.In de miljoenennota staat dat de stijging van arbeidskosten in ons land
de afgelopen jaren 10% hoger was dan die bij onze euroconcurrenten. Bij de
algemene beschouwingen heeft de SP-fractie er al op gewezen dat de reële
loonstijging bijna nul is. In het Belgische tijdschrift De Financieel-Economische
Tijd werd vorige maand becijferd dat de reële stijging van arbeidskosten
met 1,9% tot de laagste van Europa behoort. Op deze constatering en de tegenstelling
met wat er in de miljoenennota staat, hoor ik graag een reactie. Samenvattend
vind ik de nadruk van deze en ook voorgaande regeringen op loonkostenmatiging
kortzichtig. Nederland moet zich richten op verhoging van de arbeidsproductiviteit,
onder andere door te investeren in onderwijs in plaats van hiervoor te weinig
geld uit te trekken.Het demissionaire kabinet wilde het spaarloon afschaffen. Een deel van
de fracties houdt vast aan het Strategisch akkoord. Ik heb inmiddels begrepen
dat de VVD-fractie – die het nota bene zelf heeft ingebracht bij de
formatie – nu gaat voorstellen het niet af te schaffen. Verkiezingskoorts
kan toch wel iets aantasten. Ik ben heel benieuwd wat de VVD daar straks voor
argumenten voor heeft. Blij ben ik wel dat het spaarloon wordt gered. Mijn
fractie was nooit voor de afschaffing. Wij zijn ervoor om de spaarloonregeling
te veranderen en er een betere regeling van te maken, eerlijker, met een vaste
aftrek.Het afschaffen van het groen beleggen en cultureel beleggen kost meer
dan het oplevert. Waarom dan afschaffen, vraag ik mij af. Waarom wordt de
fietsaftrek geschrapt maar de lease-auto gespaard, ook zo'n in onze ogen rare,
niet goede beslissing. Mijn partij pleit al jaren voor een Europese aanpak van de belastingontduiking
op spaartegoeden. Het spijt mij zeer dat de Europese Unie het dreigement om
sancties te nemen tegen Zwitserland onder druk van Luxemburg heeft ingetrokken.
Het duurt helaas al jaren. Is de minister het met ons eens? Wat gaat hij er
dan aan doen?De euroflatie leeft nog steeds onder de bevolking. Iedereen heeft vast
bij Ook dat nog zondagavond de actie De ziekte van Duisenberg gezien. Inmiddels
heeft die actie maar liefst meer dan 50.000 reacties vanuit de Nederlandse
bevolking opgeleverd, met meldingen van fikse prijsverhogingen. Ik vraag de
minister nogmaals: waarom niet alsnog een prijzenstop? Wat vindt de minister
van de suggestie om alle producten dubbel te gaan prijzen, namelijk in euro's
en met de prijs in guldens van voor 1 januari, voor de invoering van de euro?
Graag krijg ik een reactie op deze suggestie, waarmee de consumenten een eerlijker
vergelijking van de prijzen kunnen maken en hun keuze kunnen bepalen.Als financiële cijfers niet kloppen, legt dat de bijl aan de wortel
van ons economische systeem. De grote boekhoudschandalen in de VS hebben het
vertrouwen geschaad, maar ook in ons land is er reden genoeg voor nieuw beleid
op dit punt. Ik denk aan de gang van zaken bij KPN-Quest en eerder bij KPN.
Mijn fractie stelt daarom een plan voor voor een betere financiële controle.
Een deel van het probleem is volgens mij de financiële afhankelijkheidsrelatie
tussen de accountant en de onderneming. De accountant kan alleen werkelijk
onafhankelijk worden als deze band wordt doorgesneden. Daarom hebben wij een
zespuntenplan opgesteld, dat ik hier voorleg.1. De aanwijzing of benoeming van een accountant gebeurt door de Autoriteit
Financiële Markten voor de bijna 10.000 controleplichtige ondernemingen
en instellingen. Elke vijf jaar wordt verplicht van accountant gewisseld.2. Er komt een verbod op de combinatie van consultancy en accountancy,
oftewel advies en controle worden gescheiden.3. Er komt een verbod op de combinatie van controlerende en forensische
accountantswerkzaamheden binnen de accountantskantoren.4. De accountantstitel moet beschermd blijven, om beunhazerij te voorkomen.5. Accountants moeten volledig juridisch aansprakelijk zijn bij verwijtbare
fouten.6. Er komt een verbod voor bestuurders om opties in hun eigen bedrijf
te bezitten.Uiteindelijk zijn het natuurlijk niet de accountants die de financiële
schandalen veroorzaken. Zij worden nu vaak gebruikt als schaamlap. De directies
zijn natuurlijk uiteindelijk verantwoordelijk. Opties voor bestuurders leiden
tot een perverse stimulans om de aandelenkoersen op korte termijn tijdelijk
of zelfs frauduleus op te stuwen. Je moet de kat niet op het spek binden.
Mijn fractie wil daarom een einde maken aan de opties voor bestuurders in
het eigen bedrijf. Een heel prettige bijkomstigheid is dat wij daarmee ook
iets doen aan de schaamteloze verrijking en de graaicultuur aan de top.Voorzitter: WeisglasDe heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Het moet allemaal weer heel kort. Ik vrees dat ik daardoor
een beetje snel ga praten. Mijn excuses aan iedereen die luistert, maar dat
is het lot van de wat kleinere fracties.Het debat van vandaag, de algemene financiële beschouwingen, wordt
nu echt een kamerdebat in de meest letterlijke zin van het woord. Ik zal mij
vandaag en morgen vooral richten tot de collega's van de andere fracties.
Men heeft dat inmiddels al gemerkt. Het kabinet is gevallen en het behartigt
alleen nog de lopende zaken. Het woord is nu echt aan de kiezer, om op 22
januari de politieke verhoudingen voor de komende jaren te bepalen. Het Strategisch
akkoord is nog slechts geduldig papier, waar de voormalige coalitiefracties
steeds meer afstand van nemen; zojuist nog het CDA van het spaarloon.In dit debat herleven feitelijk alle verkiezingsprogramma's van de diverse
fracties, zoals zij die dit voorjaar bij de kiezer hebben aangeleverd.Dit alles roept de vraag op naar de actuele status van de twee demissionaire
bewindslieden in vak K. Demissionair zijn is natuurlijk een politieke handicap
van formaat. Ik zou bijna zeggen: "Hallo heren, fijn dat u er bent. Heeft
u zichzelf al afgevraagd wat u hier vandaag en morgen komt doen? Ik wél,
en het lijkt me dat het niet zo heel veel is. U bent namelijk overgeleverd
aan de Kamer. U zit hier, demissionair en wel, op afstand, in ieder geval
op psychische afstand van het politieke gewoel dat zich voor uw neus gaat
voltrekken. Misschien bent u vooral in de komende dagen onze budgettaire en
fiscale adviseur; dat lijkt mij ook een pikante rol. In ieder geval, heren,
bescheidenheid is nooit weg, zeker niet voor bewindslieden van Financiën.
En mocht dit debat voor u uitmonden in een oefening in overgave, dan is dat
ook geen verkeerde levensles, zo houden Oosterse filosofen ons zo vaak voor."De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik heb uiteraard geboeid geluisterd. De heer Vendrik constateert
nu een paar dingen alsof die in een normale situatie niet zo zouden zijn of
geen opgeld zouden doen, alsof vak K bij de begrotingsbehandeling niet ook
afhankelijk zou zijn van wat de Kamer wil. Het is even een kleine correctie,
maar die is voor de geschiedschrijving niet onbelangrijk. U moet uzelf in
uw waarde laten, dat is eigenlijk de essentie van wat ik nu zeg.De heer Vendrik (GroenLinks):Mijnheer Van der Vlies, ik doe nu niet anders, ik maak de Kamer nog belangrijker
dan zij normaal al is. Met een demissionair kabinet heeft de Kamer zich vooral
met zichzelf te verstaan over hoe het nu verder moet met het financiële
beleid, met de begrotingen en met het Belastingplan. Dat is het, punt. En,
voorzitter, ik hecht aan deze woorden, omdat een recente brief van de minister
van Financiën anders deed vermoeden. Hij gebood namelijk namens het kabinet
de Kamer, de financiële stukken gewoon te behandelen. Business as usual,
het landsbelang, dat soort teksten worden er dan geroepen. Hadden hij en zijn
geestverwanten in de Kamer zich dat misschien op 18 oktober moeten realiseren,
toen het kabinet ten val kwam? Een demissionair minister van Financiën
kan niet van twee staatsrechtelijke walletjes tegelijk eten. Wel vallen en
vervolgens doen alsof er niets is gebeurd, dat gaat gewoon niet.
En daarom stel ik heel duidelijk: nu de kamermeerderheid verleden week heeft
besloten om de begrotingen en het Belastingplan te behandelen, gaat de zoektocht
naar nieuwe politieke meerderheden echt van start. Ik hoop dat alle fracties
hierin hun verantwoordelijkheid zullen nemen. Ferd Crone en ik hebben al een
voorstel gelanceerd voor een aantal aanpassingen, dat uitstekend door hem
is toegelicht: het spaarloon blijft, de verhoging van de nominale premie voor
het ziekenfonds gaat niet door en de heffingskorting voor maatschappelijke
beleggingen blijft bestaan, evenals het fiscale pensioenkader.Uit grote bezorgdheid voor de toekomst van duurzame energie in Nederland
willen wij tevens extra geld reserveren, dat in de komende tijd eventueel
ingezet kan worden als het wetsvoorstel voor de nieuwe producentenkorting
in de Kamer ligt. Nu heb ik zojuist gehoord dat de commissie voor Economische
Zaken in een procedurevergadering heeft besloten, dit wetsvoorstel niet meer
in behandeling te nemen. Des te meer is dan de vraag van belang of het niet
logisch is om naar analogie van de gang van zaken bij het levensloopbeleid,
dat wij in de komende weken echt niet meer rond krijgen, ook meer tijd te
nemen voor de herziening van het fiscale pakket op het gebied van duurzame
energie en duurzame technologie. Ik denk dat het logisch is om in ieder geval
de vrijstelling voor duurzame energie nog een jaar te handhaven, want het
wordt echt een chaos. De markt is nu hevig in verwarring, de heer Crone wees
hier terecht op. Er is nauwelijks tijd voor een fatsoenlijk debat in de samenleving
en er kan geen debat meer in de Kamer gevoerd worden. Straks is het kabinet
weg en hebben wij een half wetsvoorstel zonder bewindslieden. Ik denk dan
ook dat wij bij de behandeling van het Belastingplan de vrijstelling voor
duurzame energie en een aantal aanpalende fiscale regelingen in 2003 gewoon
moeten handhaven. Als daar dekking voor gevonden moet worden, zou verhoging
van de REB in 2003 een optie zijn. Maar misschien zou de demissionaire minister
van Economische ad interim, met wie ik toch wel een beetje te doen heb, hier
nog even op kunnen reageren. Hij zit hier toch. De voorstellen van PvdA en GroenLinks voor aanpassing belasten het EMU-saldo
niet en ze zijn conform de begrotingsregels van dit kabinet. Dit zal met name
de voormalige coalitiefracties erg aanspreken, want het waren hun begrotingsregels.
Ze zijn er eigenlijk niet meer, want het Strategisch akkoord is weg, inclusief
de begrotingsregels. Wij zijn deze fracties toch heel ver tegemoetgekomen.
Hoe ver moet een mens nog gaan, denk je dan!In september lanceerde GroenLinks haar tegenbegroting. De jongste langetermijndoorrekening
van deze plannen voor 2003 laten een beter werkgelegenheidsresultaat zien
dan dat van het kabinet. Er wordt meer geïnvesteerd in publieke voorzieningen
en in het bedrijfsleven, zo zeg ik nogmaals tegen de heer Verhagen, de fractievoorzitter
van het CDA. De inkomensverhoudingen worden eerlijker en Nederland wordt weer
een stapje groener. En zo hoort het ook.Helaas is niet gekwantificeerd, ondanks ons uitdrukkelijk verzoek, wat
de verschillen zijn tussen het kabinetsbeleid en het beleid van GroenLinks:
meerjarig bezien en qua effecten op mensen die laag zijn opgeleid en/of ongeschoolde
arbeid verrichten. Deze effecten zijn echter enorm belangrijk. Kijk maar naar
de discussie over de Melkertbanen. Die groep op de arbeidsmarkt verdient hier
met name aandacht. Wij zijn er zeer van overtuigd, op basis van eerdere studies
van het CPB, dat onze plannen op dat punt beter scoren. Niet alleen de totale
werkgelegenheid neemt toe ten opzichte van het kabinet, maar juist de positie
van mensen die laag zijn opgeleid of ongeschoolde arbeid verrichten wordt
beter beschermd. Ik beveel dit punt nogmaals in de aandacht van de collega's
aan.Daarnaast hebben wij met grote weerzin al in de zomer kennisgenomen van
de ontgroening van het kabinet. Ik doel niet op de ontgroening van kabinetsleden,
maar op het kabinetsbeleid. Natuurgelden worden substantieel verminderd. Een
korting van 40%! Wij lezen dat de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
gewoon roept: EHS-doelstellingen staan niet ter discussie. Dat kan niet waar
zijn. Je kunt niet zo maar schrappen in een budget en vervolgens doen alsof
de ecologische hoofdstructuur – staand kabinetsbeleid – onverkort
binnen de daarvoor geldende termijnen wordt uitgevoerd. Hoe zit dat?Daarnaast maken wij ons enige zorgen over de verkoop van landbouwgronden.
Er is een interessante brief ontvangen van de staatssecretaris van Financiën
die nog chef domeinen is. Moet ik die brief zo lezen dat de extra verkoop
van landbouwgronden, waartoe de motie-Zalm bij de algemene beschouwingen gebood,
getoetst wordt op uitvoerbaarheid en publieke belangen in het kader van reconstructie,
enz.? Dat zullen wij zeker moeten stellen, want het gaat om grond die in handen
is van de overheid. Een beetje landbouwpolitiek gaat uit van een groot belang
van het hebben en behouden van deze gronden. Verkoop kan niet anders dan na
zeer zorgvuldige weging van publieke belangen.Verder sneuvelen de groene fiscale faciliteiten bij bosjes. Niet doen,
zo wil ik namens mijn fractie van GroenLinks hartstochtelijk bepleiten. Nú
investeren in duurzaamheid is de beste garantie dat onze kleinkinderen straks
ook nog een leefbare wereld hebben. Dit moet de fracties die vooral de staatsschuld
op het oog hebben als het gaat om toekomstige generaties, aan het denken zetten.
Het gaat niet alleen om de staatsschuld. Er is misschien een nog belangrijker
schuld, namelijk de milieuschuld.In het interruptiedebat met de heer De Nerée tot Babberich spraken
wij al over de drie prominente CDA-economen. Ik meen dat dit debat een andere
keer moet worden voortgezet. Ik hoop dat het CDA nog eens wil nadenken over
het eigen begrotingsbeleid.Ik zeg tegen de demissionaire minister van Financiën dat het belang
van het EMU-saldo niet alles moet overschaduwen. Je ziet wat ervan komt. De
CPB-doorrekening van de begroting voor 2003 was ronduit belazerd. Zo slecht
hebben wij het de laatste 20 jaar in Den Haag niet gezien. Bovenberg c.s.
hebben dus niet alleen ideologisch of begrotingstechnisch een punt met hun
pleidooi voor trendmatig begrotingsbeleid. De CPB-doorrekening van het beleid
van dit demissionaire kabinet laat zien dat zij ook economisch een punt hebben.
Dat zou de fracties in de Kamer moeten aanspreken. Dit past wél in
een trendmatig begrotingsbeleid, en u kent dit pleidooi van
GroenLinks, om de begroting ongevoeliger te maken voor de conjunctuur. Waarom
zou dat wel voor het verleden moeten gelden en niet voor de toekomst?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Begrijp ik uit de woorden van de heer Vendrik dat het CPB zijn werk zo
slecht heeft gedaan dat hij achter de woorden van de heer Bomhoff gaat staan
die de zaak wil laten doorlichten?De heer Vendrik (GroenLinks):Nee, van allen die het doorrekencircus van dichtbij meemaken, ben ik de
allerlaatste persoon die ooit met mijn verkiezingsprogramma naar Nyfer zou
gaan. Dat kan ik de heer De Nerée tot Babberich ronduit zeggen. Ik
vind het CPB een prachtige instelling die goed werk verricht. Wel pleit ik
voor meer concurrentie. Ik ben een voorstander van een universitair planbureau
dat met eenzelfde taakopvatting, in strikte onafhankelijkheid, georganiseerd
en gedragen door de Nederlandse economische faculteit, zijn werk gaat doen.
Dus wel concurrentie, maar in strikte onafhankelijkheid. Wij hebben het niet
op commercieel contractresearch. Als ik een CPB-doorrekening beroerd noem,
heeft dat niet zozeer betrekking op het werk van het CPB zelf. Ik ben de laatste
om dat werk te veroordelen. Wat ik zeg, heeft betrekking op de effecten die
het CPB het kabinetsbeleid in 2003 toekent, want die effecten zijn ronduit
belazerd.Nog even terug naar het begrotingsbeleid.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U hebt niets tegen het CPB zelf, maar aan het berekenen van de effecten
liggen modellen ten grondslag. Het verwijt was nu precies dat die modellen
niet goed zouden zijn. De modellen zijn dus goed, het komt u alleen niet uit
dat ...De heer Vendrik (GroenLinks):Nee, ik vind ook dat de politiek zich niet met modellen moet bemoeien.
Dat vond ik ook verkeerd aan de interventie van de heer Bomhoff. Het is aardig
dat u erover begint. Ik had indertijd mondelinge vragen willen stellen, maar
toen knalde het kabinet al. Dat was jammer en een gemiste kans. Nu u er echter
naar vraagt, zeg ik u dat politici zich niet hebben te verstaan met de wijze
waarop econometristen omgaan met hun modellen. Dat is een wetenschappelijke
aangelegenheid tot welke wij als politici afstand behoren te bewaren.Ik vind wel dat de politiek verantwoordelijk is voor het organiseren van
wetenschappelijke concurrentie. Daaraan kunnen wij iets doen. Het zou dus
logisch zijn om naast het CPB een universitair planbureau te organiseren.
Ik ben er helemaal op tegen dat wij, collectief of per partij, met de portemonnee
gaan wapperen om bij economische onderzoeksinstituten als Nyfer onze research
in te kopen. Daarin geloof ik helemaal niet. Ik ben dus de laatste om het
CPB inhoudelijk te kwalificeren en de modellen van een oordeel te voorzien.
Laat dat maar aan de wetenschap over. Wij zijn er om concurrentie te organiseren
in wetenschappelijke kennis. Die concurrentie ontbreekt nu. Daarmee had de
heer Bomhoff misschien nog een klein punt, maar voor het overige was ik het
niet met hem eens. Ik zeg nogmaals dat het werk van het CPB niet beroerd is.
De effecten die het CPB het kabinetsbeleid toekent, waren echter beroerd en
dat moeten wij hier serieus nemen.Voorzitter. Wij geloven zeer in het trendmatige begrotingsbeleid. Volgens
ons passen daarin geen harde criteria voor het feitelijke EMU-saldo, zoals
dit kabinet ze stelt en vervolgens overtreedt. De bodem is 0, maar bereikt
wordt min 0,5%. Daarin passen wel heldere afspraken over het structurele EMU-saldo,
een lang lopend debat. Wij hebben gemerkt dat ook de heer Prodi dat inmiddels
heeft begrepen. Maar goed, donderdag praten wij verder met de demissionaire
minister van Financiën over een bijna demissionair Groei- en Stabiliteitspact.
Wat een tijden!Het demissionaire kabinet zal nog zijn inzet voor het najaarsoverleg moeten
bepalen. Hoe zit dit nu? Wordt erin het polderlandschap nog gedeald of niet?
Valt er nog zaken te doen met een demissionair kabinet of is het kabinet eigenlijk
op weg naar huis? Dat is niet alleen een vraag die wij hebben, maar ook een
vraag die de sociale partners hebben. Zij hebben namelijk om een brief verzocht.
Als het kabinet zichzelf demissionair vindt – uit de brief aan de Kamer
blijkt dat al die stukken nu behandeld moeten worden – moet het wel
snel een helder voorstel doen aan de sociale partners. Dat zien wij echter
niet. Er is bovendien een tijdprobleem. Het najaarsoverleg staat voor 28 november
gepland, maar dan is het Belastingplan politiek gesproken hier al gepasseerd.
Als de resultaten fiscale consequenties hebben, kunnen zij dus nooit meer
worden verwerkt. Ik krijg graag in dit debat maximale helderheid van de demissionaire
minister van Financiën over inzet, tijdstip en procedure. Wij weten het
niet meer. Nu het kabinet.Dit raakt ook een volgend punt. Nu de Kamer ondanks onze bezwaren toch
heeft besloten om de begrotingen en het Belastingplan in behandeling te nemen,
is de vraag wat de demissionaire bewindslieden van Financiën doen. Als
de Tweede Kamer onder druk wordt gezet om alles te behandelen, neem ik aan
dat dit kabinet straks alle aangenomen begrotingswetten, inclusief eventuele
wijzigingsvoorstellen, onverkort doorstuurt naar de Eerste Kamer. Dat geldt
ook voor de beide voorstellen voor het Belastingplan, deel 1 en deel 2. Kan
de minister van Financiën dit bevestigen? Als iets hem niet bevalt in
het proces dat hier de komende weken plaatsvindt, zal hij dan niet ineens
zeggen dat hij er geen trek in heeft en dat hij de begroting niet zal aanbieden
aan de Eerste Kamer? Dat zou namelijk in strijd zijn met de brief, waarin
staat dat de begrotingen behandeld moeten worden. Wij hebben dus de vrijheid
om hier de begrotingen en het Belastingplan vast te stellen en de staatssecretaris
en minister van Financiën, demissionair of niet, zullen ongeacht de uitkomst
de voorstellen aan de Eerste Kamer voorleggen. Dat is mijn interpretatie.Mijn fractie treedt deze debatten onbevangen tegemoet. Dat heeft u ook
gemerkt. Samen met de PvdA-fractie hebben wij een mooi plan ingediend.Mevrouw Giskes (D66):Het zou nog interessanter zijn als de heer Vendrik vraagt om elk amendement
dat wordt aangenomen, ook echt uit te voeren. Het kabinet is natuurlijk niet
verplicht om uitgaven te doen, maar krijgt het recht om uitgaven te doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is juist. Eén van de mankementen van de huidige Comptabiliteitswet
is dat een maximumbudget nooit verplicht tot uitgaven voor hetzelfde
budget. De politieke gang der dingen is natuurlijk dat een kabinet een begroting
waarover is gestemd, maar waarin het niet helemaal zijn zin heeft gekregen,
toch als zodanig uitvoert. Dat is natuurlijk ingewikkeld. Wij kennen van de
afgelopen jaren veel strijd over amendementen die worden aangenomen en die
vervolgens worden gecorrigeerd bij de behandeling van de voorjaarsnota. Dat
maken wij met deze bewindslieden niet meer mee. Dat debat behoeven wij nu
dus niet meer te voeren. Ik ga er echter wel van uit dat dit demissionaire
kabinet, dat vooral adviseert en niet zozeer corrigeert omdat de machtsmiddelen
er niet meer zijn, het Belastingplan en begrotingen die wij hier de komende
weken vaststellen, doorstuurt naar de Eerste Kamer. In het andere geval voel
ik mij in het pak genaaid, want dan was de brief van de minister van Financiën
van tien dagen geleden, aangevende dat de Kamer echt alles moet behandelen,
een heel grote vergissing.Mevrouw Giskes (D66):Daar heeft u natuurlijk gelijk in. Ik geef u alleen extra suggesties die
u ook nog kunt doen. Heeft u signalen dat het kabinet van plan was het niet
naar de Eerste Kamer te sturen?De heer Vendrik (GroenLinks):Ik wilde het even zeker stellen, want in deze tijden weet je niets meer
zeker. Je merkt dat het Strategisch akkoord er is en vervolgens ligt het in
de prullenbak; dan is alles weer open en moeten er weer plannen komen. Er
is zoveel onzeker vandaag de dag en ik wil het toch maar even zeker weten
van het kabinet.De voorzitter:U ontneemt wel uzelf, via mij, een recht van de Kamer. Het is de Kamer
die aangenomen wetsvoorstellen, in dit geval begrotingswetten, naar de Eerste
Kamer stuurt. Daarna wordt de minister door de Eerste Kamer uitgenodigd.De heer Vendrik (GroenLinks):U heeft gelijk, voorzitter. Ik was al bang dat u niet op tijd terug zou
zijn om mij te corrigeren, maar dat is nu toch het geval. Ik dank u daar hartelijk
voor.De heer Crone (PvdA):Ik wil graag de voorzitter bijvallen, ook waar het betreft de suggestie
die zojuist tussen mevrouw Giskes en u werd gewisseld, namelijk dat een kabinet
een amendement niet kan weigeren. Het moet natuurlijk in de stukken, maar
het kabinet kan wel de uitgaven die de Kamer wil, weigeren. Wij hebben bij
de voorjaarsnota twee moties aangenomen, kamerbreed gesteund, aangevende dat
het kabinet geacht wordt om de amendementen die bedoeld zijn om een bepaald
bedrag uit te geven, ook te honoreren. Het kabinet kan dus niet zomaar achteloos
zeggen wat minister Zalm toen weleens probeerde: jullie verhogen het uitgavenplafond
nu wel, maar ik geef het lekker niet uit, want ik sta het de vakminister niet
toe. De Kamer heeft het kamerbreed uitgesproken: een amendement heeft wat
dat betreft ook meer kracht dan een motie en een amendement kan men niet naast
zich neerleggen, nog los van het demissionaire karakter van het kabinet.De heer Vendrik (GroenLinks):Daar heeft u helemaal gelijk in, mijnheer Crone.Ik dacht nog even na over uw opmerking, voorzitter, terwijl ik luisterde
naar de heer Crone. Het is, meen ik, weleens voorgekomen dat een kabinet een
wetsvoorstel dat geamendeerd is aanvaard door de Tweede Kamer, niet heeft
verdedigd in de Eerste Kamer. Dan wordt het weliswaar doorgeleid naar onze
goede vrienden aan de overzijde, maar het kabinet komt niet opdraven, bij
wijze van spreken. Dat lijkt mij toch ook niet de bedoeling.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Dat was precies wat mij bij de interruptiemicrofoon bracht.
Een hier aanvaard wetsvoorstel gaat via u naar de Eerste Kamer en dan wordt
een bewindspersoon die dat wetsvoorstel zou verdedigen, uitgenodigd naar de
Eerste Kamer te komen, maar daartoe is hij niet zomaar verplicht. Iemand kan
weigeren een wetsvoorstel daar te verdedigen. Dat is de formulering in ons
staatsbestel.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ben het met u eens. Het lukt mij niet hieraan nog iets toe te voegen.Voorzitter. Ten slotte kom ik bij een paar korte punten uit mijn oude
verhaal van zo'n drie weken terug. Het is ons opgevallen dat het economisch
jaar 2002 vooral het jaar is waarin de financiële markten door hun hoeven
zijn gezakt: de AEX heeft meer dan 60% van haar waarde verloren en dat blijkt
een internationale trend. Honderden miljarden aan vermogen zijn weggespoeld
in de kolkende beursemoties van een financiële wereld die koel, zakelijk
en beheerst heette te zijn. Dat valt dus vies tegen.Vier jaar geleden, bij mijn maidenspeech in de Tweede Kamer en met de
toenmalige minister van Financiën de heer Zalm tegenover mij, werd de
fall-out zichtbaar van de Azië-crisis. Dat was ook een financiële
en bancaire crisis die miljoenen in de Aziatische landen tot de bedelstaf
heeft gebracht. Het almachtige IMF moest toen schoorvoetend toegeven dat het
de gevaren van de financiële globalisering schromelijk had onderschat
en daarentegen de juistheid van zijn neoliberale recepten sterk had overschat.
Met name het geval Zuid-Korea spreekt nog immer boekdelen. Een geluk bij een
ongeluk was destijds dat de gevolgen van deze crisis, hoe wrang ook voor de
desbetreffende landen, internationaal beperkt bleven. De huidige beurskrach
woedt echter internationaler dan ooit tevoren. Dat vraagt, dunkt me, om een
vorm van politieke bezinning – demissionair of niet. Hier hebben wij
een heel belangrijk thema te pakken, zo dunkt mij. Immers, de reële economie
wordt wel degelijk aangetast door de gekte die de financiële markten
de laatste twee jaar kenmerkt en de huizenmarkt vormt een schakel tussen beide
werelden. Kort en goed: hoe taxeert deze demissionaire minister van Financiën
deze ontwikkeling? Ik mis in de miljoenennota een fatsoenlijke beschouwing
hierover. Ik had dat wel de moeite waard gevonden, want ik maak mij daar –
ik denk dat ik niet de enige ben – buitengewoon veel zorgen over. Misschien
zou hij deze omissie morgen in het debat goed willen maken.Voorzitter. Dit leidt tot het volgende punt, de pensioenfondsen. Het is
u niet ontgaan dat wij ons daar als GroenLinks-fractie buitengewoon veel zorgen
over maken. Met name de laatste brief van de PVK aan de fondsen zouden wij
willen taxeren als zeer riskant en wat ons betreft moet deze van tafel: het
is geen goede brief. Voorzitter. Ook de Stichting van de Arbeid heeft afgelopen vrijdag zichzelf
in de hoogste staat van paraatheid gebracht en een brandbrief naar Kamer en
kabinet gestuurd. Als het komende jaar 23 mld aan dekking moet worden toegevoegd
aan de vermogens, zullen de sociale en economische consequenties fors, zo
niet dramatisch, draconisch of zeer verstrekkend zijn, veel, veel en veel
verstrekkender dan alle begrotingen en het belastingplan dat wij vandaag behandelen.
Dat vraagt echt om een politieke reactie. Ik heb over deze kwestie vragen
gesteld en komende donderdag wil ik daarover graag uitgebreid debatteren.
Dit weekend antwoordt staatssecretaris Rutten mij echter indirect –
uiteraard doet hij dat via de voorzitter, want wie ben ik? – dat de
vragen niet op tijd kunnen worden beantwoord. Voorzitter. Gelet op de zwaarte
van deze kwestie, kunt u mij niet vragen met dit antwoord genoegen te nemen.
Ik wil echt deze week antwoord op mijn vragen. Wat moeten wij denken van die
PVK-brief? Wat gaat er het komend jaar gebeuren? Kijk naar CPB-variant hupseflups
op pagina zoveel met betrekking tot de stijging van de pensioenpremies. Het
CPB komt met een tamelijk heftige variant. Gelet op de inhoud van de PVK-brief,
moet je de effecten van die variant verachtvoudigen.Voorzitter. Als ik zo recht-toe-recht-aan reken – dat mag ik natuurlijk
niet – is er een EMU-saldoprobleem van vier volle procentpunten. Het
kan dan niet waar zijn dat het kabinet nog geen opvatting heeft over die PVK-brief.
Ik vraag de minister van Financiën echt met heel veel klem om uitsluitsel.
Het maakt mij niet uit of hij dat schriftelijke of mondeling geeft. Deze week
wil ik weten wat dit kabinet gaat doen met de PVK-brief. Deze kwestie is wel
controversieel, maar er is een grote urgentie. Wat zullen de gevolgen van
die brief zijn? Wat zijn de inschattingen van het kabinet? Ik ben daar zeer,
zeer, ja, razend nieuwsgierig naar. Donderdag hebben wij nog een nader debat
met, naar wij mogen hopen, de staatssecretaris. Maar, laat de antwoorden er
dan zijn, zodat wij kunnen wegen wat de mogelijke effecten zijn. GroenLinks
maakt zich grote zorgen.Voorzitter. Ik sla mijn opmerkingen over het openbaar vervoer over. Helaas
moet ik dat doen. Openbaar vervoer zal aan de orde komen bij de behandeling
van de begroting van Verkeer en Waterstaat. Ik wilde ook nog beginnen over
de begrotingsregels, een vast nummer voor mij in het overleg met de minister
van Financiën. Maar goed, geen kabinet, geen begrotingsregels. We zien
de volgende keer wel weer wat we doen.Ten slotte wil ik iets zeggen over het belastingplan. Ik wil de staatssecretaris
namelijk niet helemaal demissionair verklaren. Ik hoop trouwens dat hij al
bij is gekomen van het belastingverdrag tussen Nederland en België. Ik
gun hem dat wel.Voorzitter. Ik heb twee vragen. Met klem vraag ik de staatssecretaris
de heffingskorting voor groen, sociaal-ethisch en cultureel beleggen te handhaven.
Ik vraag dit echt met klem. Er zijn zeer veel protesten tegen de voorstellen
gekomen. De effecten zijn dramatisch. De antwoorden op mijn vragen die ik
onlangs naar aanleiding van het KPMG-rapport heb gesteld, heb ik zo gelezen
dat de staatssecretaris de deur niet helemaal dichtgooit. Hartstikke goed!
Maar nu de volgende stap: zet de deur helemaal open. Handhaaf de heffingskorting.
Het is heel belangrijk de markt voor het maatschappelijk verantwoorde beleggen
in stand te houden, want anders zijn we die over twee jaar helemaal kwijt.Dan mijn laatste punt, een uitsmijter: de vermogensrendementsheffing.
De staatssecretaris heeft daar deze zomer een schitterende proefballon over
opgelaten. In een Volkskrantartikel maakt hij melding van het feit dat hij
zeer gecharmeerd is van het voorstel dat ik vier jaar geleden heb gedaan.
Dat dit voorstel in de vakantie nog aan publiciteit zou winnen, was voor mij
echt vreemd. In de beantwoording van mijn vragen daarover krabbelde deze LPF-bewindspersoon
echter geheel terug. Hij doet niet wat hij zegt. Vooral is van belang het
feit dat hij het ook niet nodig acht om de voorziene evaluatie, waarbij de
fiscale behandeling van het vermogen een belangrijke rol speelt, in de tijd
naar voren te halen, terwijl hij zijn eigen conclusie, deze vermogensrendementsheffing
is onrechtvaardig, al klaar heeft. Staatssecretaris, vergeeft u het mij dat
ik het zeg, maar u bent bijna werkloos. U hoeft niet meer te doen wat u zegt.
Zeg maar wat u vindt en verblijdt mij met een prachtige uiteenzetting over
de noodzaak in dezen. Het CDA wacht daar ook op, want destijds waren wij partners
in crime. Verblijdt mij dus met een prachtig exposé over de noodzaak
van een reële belastingheffing op vermogen. Het wordt hoog tijd.Voorzitter: VerburgDe heer Van As (LPF):Mevrouw de voorzitter. Vanwege de kwakkelende economie en de hiermee gepaard
gaande oplopende werkloosheid zijn wij in zwaar weer beland. Volgens het demissionaire
kabinet is een groot aantal pijnlijke maatregelen onafwendbaar. Saneringen
kunnen niet uitblijven, omdat ons land achterop dreigt te raken door met name
de te sterk gestegen lonen. Loonmatiging is dus een eerste vereiste, omdat
de winstpositie en de concurrentiepositie van ons bedrijfsleven in gevaar
komt. Hierdoor prijst Nederland zich uit de markt, hetgeen een slechte zaak
is voor de economie en onze exportpositie. Daarnaast is er de torenhoge staatsschuld.
Volgens de regering dient die in één generatie te worden afgelost.
Hierop kom ik straks terug. Hoewel het voorjaar nog hoopgevend was, blijkt
gaandeweg dat 2002 geen goed jaar is voor de wereldeconomie en dus ook niet
voor Nederland. We moeten er ook in 2003 en zelfs in 2004 op voorbereid zijn
dat de geprognosticeerde groei lager zal uitvallen Omdat de economische omstandigheden
snel kunnen veranderen, mag dit niet leiden tot paniekvoetbal. Dit betekent
volgens de LPF niet dat per definitie meer moet worden bezuinigd of dat de
tekorten met belastingverhoging moeten worden gecompenseerd. Ons motto is
beheersing van overheidsuitgaven en streven naar efficiencyverbeteringen.
Ik kom hier dadelijk op terug. Het pakket maatregelen dat de regering heeft
voorgesteld om het overheidstekort niet verder te laten oplopen, heeft deels
onze instemming: na jaren van koopkrachtverbetering moet er nu even pas op
de plaats gemaakt worden. Hoewel de CDA-fractie en de VVD-fractie hun vertrouwen
in de LPF-fractie hebben opgezegd, zal de LPF-fractie toch zo veel als mogelijk steun blijven geven aan de uitgangspunten van het regeerakkoord.
Hieruit moge blijken dat bij de LPF-fractie het landsbelang prevaleert boven
het electoraal belang. Bij de invulling op concrete onderdelen komen wij wél
met eigen voorstellen.In deze demissionaire fase is sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid
tussen kabinet en Kamer. De LPF-fractie vindt een evenwichtig, verantwoord
en solide financieel beleid noodzakelijk, omdat wij nóg meer tegenvallers
verwachten. Wij denken hierbij onder andere aan de toenemende werkloosheid,
de toename van de collectieve lasten en pensioenpremies, de ESF-gelden waarover
de schattingen nog uiteen lopen en de uitbreiding van de EU die Nederland
na 2006 jaarlijks nog eens 1 mld extra gaat kosten. De vraag is of het hierbij
blijft.In hoeverre wijkt de positie van de LPF-fractie in dit debat af van een
missionaire status? Allereerst achten wij niet alleen een breed draagvlak
in de Kamer, maar ook een maatschappelijk breed draagvlak noodzakelijk. Al
tijdens de informatie heeft de LPF goed geluisterd naar de signalen van de
sociale partners. Zeker in deze demissionaire fase dient rekening te worden
gehouden met de standpunten van werkgevers- en werknemersorganisaties. Ons
beleid in deze plenaire discussie is er dan ook op gericht het kabinet dringend
te verzoeken zo spoedig mogelijk in overleg te treden met de sociale partners.
Daarbij dienen onderwerpen aan bod te komen zoals pensioen, spaarloon, de
levensloop en de WAO-problematiek. Dat overleg heeft volstrekt geen zin als
wij als Kamer tijdens deze algemene financiële beschouwingen door selectief
te shoppen de krenten uit de pap halen en iedere budgettaire ruimte opsnoepen
die nodig is voor een zinnig overleg. Is het kabinet bereid de sociale partners
in deze discussie te horen vóór de behandeling van het belastingplan?
Is de minister met de LPF-fractie van mening dat zo'n overleg geen zin heeft
indien hiervoor geen budgettaire ruimte is gereserveerd?Een tweede statement dat de LPF-fractie nu al wil maken, is dat de fiscale
maatregelen uit het Strategisch akkoord grote onderlinge samenhang vertonen.
Het kan en mag dan ook niet zo zijn dat tijdens de algemene financiële
beschouwingen de inkomenseffecten van het palet aan maatregelen uit het oog
wordt verloren door er nu ad hoc en hapsnap onderdelen uit te lichten. Door
er nu, in het zicht van de komende verkiezingen, onderdelen uit te lichten,
stellen de politieke partijen hun eigen belang voor het landsbelang. Maatregelen
mogen niet geïsoleerd worden beschouwd en al helemaal niet zonder de
inkomenseffecten in acht te nemen.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Van As zegt wat er de komende dagen vooral niet kan. Misschien
mag ik het even omdraaien. Wat kan er politiek gesproken eigenlijk wél?
Waar gaat dit debat vanavond en morgen volgens hem over?De heer Van As (LPF):In dit debat moeten wij in ieder geval een goed financieel kader geven
aan de regering en ervoor zorgen dat, ongeacht welk kabinet er over een paar
maanden komt, de tekorten niet nog verder oplopen. Wij moeten daar zeer zorgvuldig
mee omgaan. Die verantwoordelijkheid hebben wij als LPF-fractie en dat geldt
ook voor de GroenLinks-fractie. Hoewel, aangezien u nog nooit in de regering
hebt gezeten, is dat voor u natuurlijk een ander verhaal.De heer Vendrik (GroenLinks):Laat ik daar niet over beginnen.De heer Van As (LPF):Dat is wel essentieel.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik wil u best nog een keer bijpraten over wat ik de afgelopen vier jaar
heb gedaan in de oppositie.De voorzitter:Het lijkt mij goed als u dat op een ander moment doet.De heer Vendrik (GroenLinks):U haalt mij de woorden uit de mond, voorzitter, want dan zijn wij nog
even bezig.Allerlei wijzigingsplannen kunnen open en eerlijk, dus niet in de achterkamertjes,
besproken worden, mits er sprake is van budgettaire dekking. Het plan van
de fracties van de PvdA en GroenLinks voldoet hieraan. Als ik de heer van
As goed begrijp is de komende dagen dus alles mogelijk.De heer Van As (LPF):Ik wil niet uitspreken of alles mogelijk is voor de LPF-fractie. Ik zal
dadelijk een aantal voorstellen doen en wacht de beantwoording van de minister
af. Wij staan open voor suggesties van andere fracties en dus ook voor de
suggestie die wij van de heer Crone en u hebben ontvangen. Wij zullen dat
plan bestuderen en afwegen tegen hetgeen de LPF-fractie wil. U zult onze gedragslijn
in dezen in tweede instantie merken.Voorzitter. Maatregelen mogen dus niet geïsoleerd worden beschouwd
en al helemaal niet zonder de inkomenseffecten in acht te nemen. Kan de minister
een goede inschatting maken van de inkomenseffecten van de maatregelen die
hier vandaag en morgen besproken worden, ruim vóór de behandeling
van de belastingplannen?De LPF hecht tevens aan een aantal andere belangrijke zaken. Zo willen
wij met het geld van de belastingbetaler van Nederland weer een land maken
waar het voor iedereen goed wonen, werken en toeven is. Een land dat kan concurreren
met het buitenland en daarin succesvol is. Verder willen wij ervoor zorgen
dat er genoeg financiële middelen zijn om zaken als veiligheid, zorg,
onderwijs en mobiliteit goed aan te kunnen pakken. Dat is echt nodig. Verder
willen wij onze kinderen niet een erfenis nalaten in de vorm van een staatsschuld
die thans 230,6 mld bedraagt en die in 2006 oploopt naar 232 mld. Als destijds
was geleend om meer wegen te bouwen of om onze zorg, onderwijs en veiligheid
te verbeteren, zou het niet zo erg zijn om nog een restant te moeten aflossen.
In feite is er echter geleend voor uitgaven die in rook zijn opgegaan en waarvan
de lasten nog steeds als een molensteen om onze nek hangen.Tijdens Paars is er te veel uitgegeven aan zaken die te weinig resultaat
hebben opgeleverd. Dat geld hadden wij nu heel goed kunnen gebruiken. Terecht
heeft de premier dan ook gesteld dat Paars in wezen boven zijn stand heeft
geleefd. De VVD-fractie is hier nadrukkelijk mede verantwoordelijk voor en
heeft door het kabinet onderuit te halen ook nu weer een zware hypotheek op
haar schouders geladen. Nu het kabinet demissionair is geworden, treedt er
extra vertraging op bij het nemen van maatregelen. Een en ander zal een nadelig
financieel effect hebben op het beleid en het tekort nog verder
doen oplopen.Ik werp nu een korte vooruitblik op de toekomst. Door de hoge levensverwachting
en om de burger gebruik te kunnen laten maken van de innovatie in de gezondheidszorg,
moeten wij de keuzevrijheid van de burger vergroten. Dit kan alleen door de
extra kosten op dit gebied buiten de collectieve lasten te laten vallen. Door
met name meer toepassing van marktwerking tussen aanbieders en verzekeraars
kan de prijs-kwaliteitverhouding doorwerken in de premiestelling, met dien
verstande dat de burgers die hier niet aan kunnen deelnemen, worden gesubsidieerd
opdat de gezondheidszorg toch voor eenieder toegankelijk blijft.Ik kom op de problematiek van de staatsschuld. De regering stelt voor
om de staatsschuld in één generatie af te lossen. Juist in tijden
van teruglopende economische groei lijkt het de LPF-fractie beter om enige
ruimte te creëren voor het nemen van stimulerende maatregelen. Enige
nuancering ten opzichte van de beoogde tekortreductie zou dus meer op zijn
plaats zijn. Gaarne vernemen wij van de minister hoe de regering hiertegen
aankijkt in relatie tot het EU-beleid, waar met betrekking tot het Stabiliteitspact
een andere gedragslijn wordt gehanteerd. Naar onze mening zou het kabinet
zich wat flexibeler moeten opstellen met betrekking tot de termijn waarbinnen
de staatsschuld dient te worden afgelost, zeker in deze tijd van economische
teruggang. Die termijn zou bijvoorbeeld op 30 jaar gesteld kunnen worden in
plaats van op 25 jaar. De LPF-fractie vindt dat aflossing tot 0% absoluut
niet noodzakelijk is. Ieder gezond bedrijf heeft wel een bepaalde schuld.
Waarom zou de overheid die dan niet mogen hebben? Kan de minister uitleggen
waarom aflossing tot 20% onmogelijk is en aangeven welke financiële ruimte
er zou ontstaan, als er afgelost zou worden tot bijvoorbeeld 20% van de huidige
schuld?De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Van As sprak zo-even bijna bestraffend in de richting van een
aantal niet nader te noemen fracties dat wij hier niet zo maar een budgettaire
wildwest kunnen organiseren ten laste van het komende kabinet met oplopende
tekorten etc. Volgens mij zijn wij het daarover eens, maar dat ter zijde.
Nu zegt hij evenwel dat het ook wel mogelijk is om voor de begroting 2003
wat meer ruimte te nemen en iets relaxter te doen over het EMU-saldo. Ik zou
zeggen dat de heer Van As onze tegenbegroting hier maar eens op moet nalezen.
Ik denk dat wij elkaar morgen nog wel zullen tegenkomen. Nu wil ik echter
weten wat de boodschap van de LPF-fractie is: strak vasthouden aan het kader
van het Strategisch akkoord, terwijl dat al in de prullenbak ligt, of een
eigenstandige budgettaire positie betrekken die inhoudt dat een iets hoger
tekort in 2003 helemaal niet zo erg is.De heer Van As (LPF):De LPF-fractie wil in hoofdlijnen vasthouden aan het Strategisch akkoord.
Dat is ook de verantwoordelijkheid die wij hebben genomen als ex-coalitiegenoot.
Nu wij als het ware buiten het kabinet staan, omdat wij door de VVD-fractie
zijn gepiepeld, willen wij voor een deel loyaal zijn aan de hoofdlijnen van
het beleid. Op onderdelen is echter enige nuance op zijn plaats. Zo vinden
wij dat er gekeken moet worden naar de rigide opstelling ten opzichte van
de staatsschuld. Wij wachten in dezen de reactie van de minister af.De heer Vendrik (GroenLinks):U wilt een minder rigide begrotingsbeleid. Dat betekent dus dat u meer
uitgaven of lastenverlichting in 2003 wilt. Kunt u ons voor de snelheid van
het debat aangegeven waar u dat geld aan wilt besteden?De heer Van As (LPF):Ik zal u dat dadelijk meedelen. Volgens de LPF-fractie zou het percentage
van aflossing van de staatsschuld afhankelijk gesteld kunnen worden van bijvoorbeeld
de groei van de economie.Voor de LPF-fractie is het belangrijk dat er niet wordt getornd aan de
inkomens van mensen die al met pensioen zijn. Het zou onbehoorlijk zijn tegenover
de oudere Nederlanders die ons land na de oorlog hebben opgebouwd, als wij
zouden toestaan dat hun koopkracht wordt aangetast. Zij hebben hier tenslotte
dubbel en dwars voor betaald. Oude mensen zijn nu eenmaal niet makkelijk in
staat, naast hun AOW en/of aanvullend pensioen nog even bij te verdienen.
Hoe kijkt de minister aan tegen het in de toekomst veiligstellen van de AOW,
in relatie tot het in 25 jaar afschrijven van de staatsschuld om de AOW betaalbaar
te houden? Wordt voor de toekomst gedacht aan het zelf opbouwen door de burger
van een eigen pensioen? Is het daarom niet wenselijk, het Witteveenkader met
betrekking tot de pensioenopbouw van 2% te handhaven?De LPF maakt zich net als de sociale partners grote zorgen over het huidige
dekkingspercentage van de pensioenen bij een aantal pensioenfondsen. Tien
tot 25 fondsen zitten het diepst in de gevarenzone, en hebben zelfs een dekkingsgraad
van 80 tot 90%. Als deze fondsen dat in één jaar moeten aanvullen,
ontstaan gigantische problemen. Hoe kijkt de minister hiertegenaan? Zou het
niet verstandig zijn, gebruik te maken van kennis van het Actuarieel Genootschap
om oplossingen aan te dragen voor de pensioenproblematiek? Wij achten het
tevens wenselijk dat de Pensioen- en verzekeringskamer (PVK) een duidelijk
preventief toezicht uitoefent. Naar ons idee heeft de PVK toch wel een beetje
gefaald, want er zitten nu al 300 pensioenfondsen in de gevarenzone.De LPF-fractie is van mening dat, wil er op termijn sprake zijn van een
solide en verantwoord financieel beleid, waarbij ook ruimte is voor nieuw
beleid, een andere aanpak door het kabinet geboden is, om te voorkomen dat
er ieder jaar impopulaire maatregelen moeten worden genomen en er geen enkele
ruimte is voor bijvoorbeeld koopkrachthandhaving en nieuw beleid. Wij willen
naar een situatie, waarbij de overheid meer vet op de botten krijgt. Hierbij
willen wij bij overschotten niet alleen geld uitgeven voor nieuw beleid, maar
ook voor de mogelijkheid dat de overheidsuitgaven meestijgen met de inflatie.
Daarnaast moeten er ook reserves worden gecreëerd voor de slechte tijden,
wat destijds is nagelaten. Dat betekent dat naast de huidige interdepartementale
beleidsonderzoeken, die meer zijn gericht op verbetering van de doelmatigheid
van het beleid of de beleidsuitvoering, alle rijkstaken tegen het licht moeten
worden gehouden, door middel van een op te storten zoeklichtactie. Het betreft
hier een operatie die een continue proces moet zijn, met als doel om de rijkstaken
qua taakstelling, omvang en kosten door te lichten. In het bijzonder
zal hierbij ook aandacht moeten worden besteed aan het doorlichten van de
circa 500 subsidieregelingen die in de begroting samen goed zijn voor 17,5
mld euro. Dat is niet niks.Een in te stellen stuurgroep, onder leiding van de minister van Financiën,
kan via interdepartementale werkgroepen, waarbij ook de Rekenkamer wordt betrokken,
deze actie in gang zetten. Een en ander mag volgens de LPF niet leiden tot
het aanstellen van extra ambtenaren. Deze zoeklichtactie moet taakstellend
zijn en dient te leiden tot heroverweging van de rijkstaken, waardoor taken
afgestoten, samengevoegd of beëindigd kunnen worden, waardoor middelen
vrijkomen voor nieuw beleid en/of de opvang van tegenvallers. Ook het combineren
van andere overheidstaken van lagere overheden kan hierbij worden bekeken,
zoals het samenvoegen van het weg- en waterbeheer in Nederland. Dat is overigens
maar een voorbeeld. De LPF nodigt iedereen uit, burgers en ambtenaren, hiervoor
suggesties te doen. Suggesties die enorme besparingen kunnen opleveren, zouden
onzes inziens moeten worden beloond. Zo doende motiveer je als overheid iedereen
om kritisch mee te denken en geldverspilling tijdig te signaleren. Deze actie
kan als naam "Niets meer over de balk" krijgen, waarvoor een speciale postbus
en/of website kunnen worden geopend. Hoe kijkt het kabinet aan tegen dit voorstel,
en wanneer kunnen wij hierover voorstellen tegemoetzien?De LPF vindt dat door de overheid een visie moet worden ontwikkeld, waar
wij de komende jaren met Nederland naar toe willen. Het vorige kabinet heeft
op de EU-top te Lissabon in 2000 de ambitie uitgesproken dat Nederland in
2010 tot de koplopers in de kenniseconomie wil behoren. Dit kan alleen als
het kabinet zijn innovatiebeleid richt op kansrijke gebieden, zoals de financiële
wereld, bank- en verzekeringswezen, bio- en gentechnologie, ICT en andere
kennisgebieden. Kan de minister aangeven, welke middelen er nog voorhanden
zijn binnen de ICES/KIS-regeling? Wij willen die regeling graag inzetten,
en wachten het antwoord van de minister af.De heer Crone (PvdA):Ik ben het met u eens over het laatste. Denkt u ook aan versterking van
onze kennisinfrastructuur? Dit vind ik overigens belangrijker dan tunnels
enz.De heer Van As (LPF):Wij denken aan een combinatie van beide zaken, in te zetten op onderwijs.De heer Crone (PvdA):Dat ben ik met u eens. Prima!De heer Van As (LPF):Bij de introductie van de euro zijn er taken overgeheveld van De Nederlandsche
Bank (DNB) naar de Europese Centrale Bank. Kan de minister aangeven, welke
effecten een en ander heeft gehad op de bestaande personeelsformatie van DNB?
Is de opgelegde taakstelling om 1% te bezuinigen niet aan de magere kant,
in vergelijking met andere overheidssectoren? Gaarne vernemen wij van de minister
waarop een en ander is gebaseerd.Dan zeg ik nog iets over de fiscale politiek. Door een duidelijke relatie
tussen de heffing en de besteding van belastinggeld aan te brengen, op basis
van de solidariteitsgedachte en het draagkrachtbeginsel, streeft de LPF-fractie
naar een rechtvaardige belastingheffing, die dichter bij de burgers staat.
Voor iedereen moet duidelijk zijn waarom en waarvoor men belasting betaalt.
De belastingdienst moet volgens mijn fractie geleidelijk aan dat ene loket
te worden waar de financiële relatie tussen de burger en de overheid
kan worden afgewikkeld. Bij de behandeling van de belastingplannen 2003 zullen
wij inhoudelijk hierop terugkomen.De LPF-fractie wil onder geen voorwaarde tornen aan de hypotheekrenteaftrek.
Wij hebben de bevordering van het eigenwoningbezit hoog in het vaandel.De LPF-fractie vindt dat de uitbetaling van allerlei subsidies en uitkeringen
beter kan worden gestroomlijnd door deze onder te brengen in een centrale
subsidiedienst. Deze dienst kan een duidelijke onlineverbinding onderhouden
met de belastingdienst. In deze subsidiedienst kunnen bijvoorbeeld de huursubsidie,
de studiefinanciering en de kinderbijslag worden ondergebracht. Volgens mijn
fractie heeft ook het bedrijfsleven behoefte aan een loket, waar alle subsidies
worden ondergebracht. Door deze efficiencyslag kan fors worden bezuinigd,
kan de armoedeval beter in kaart worden gebracht en effectief worden bestreden
en kan fraude beter worden aangepakt.Ik kom nu toe aan de levensloopregeling en de spaarloonregeling. Tijdens
de kabinetsformatie heeft de LPF-fractie sterk gepleit voor handhaving van
de spaarloonregeling. CDA en VVD wilden daaraan echter absoluut niet meewerken.
Het is verbazingwekkend om te moeten constateren dat de VVD-fractie zich vlak
na de val van het kabinet heeft opgeworpen als beschermheer van de spaarloonregeling.
De LPF-fractie is van mening dat de spaarloonregeling dient te worden gehandhaafd
zolang er door het kabinet geen beter alternatief is aangedragen. Wij zijn
er overigens stellig van overtuigd dat het kabinet er niet meer in zal slagen
om voor 1 januari 2003 met een goed alternatief te komen.Mevrouw Giskes (D66):Koppelt de LPF-fractie, evenals de CDA-fractie, de spaarloonregeling één-op-één
aan wat er gebeurt met de levensloopregeling?De heer Van As (LPF):Wij willen op voorhand geen koppeling vastleggen. Wij vinden dat de spaarloonregeling
voorshands moet worden gehandhaafd, zolang niet duidelijk is of er überhaupt
een beter alternatief voorhanden is. Er is hiervoor geen goed, voldragen plan.
Wij vinden ook dat er in overleg met de sociale partners duidelijkheid moet
komen over de vraag of de spaarloonregeling in de huidige omvang dan wel op
een andere wijze moet worden voortgezet. Wij wachten de onderhandelingen van
het kabinet en de sociale partners af.Mevrouw Giskes (D66):Een aantal andere levensloopvoorzieningen, waaronder de financiering loopbaanonderbreking,
wordt wel degelijk per 1 januari 2003 door het kabinet afgeschaft, terwijl
er nog geen nieuwe regelingen voor in de plaats komen. Bent u het daar wel
mee eens?De heer Van As (LPF):Wij houden voorshands vast aan continuering van de spaarloonregeling.Mevrouw Giskes (D66):Ik vraag naar andere regelingen.De heer Van As (LPF):Ik heb het nu alleen over de spaarloonregeling.De voorzitter:U antwoordt niet op vragen die formeel niet zijn gesteld. U gaat zelf
over uw antwoorden. Mevrouw Giskes ziet vast wel kans om op een ander moment
nog terug te komen op uw betoog.De heer Van As (LPF):Voorzitter. De termijn waarbinnen de regeling voor de groenfondsen komt
te vervallen, roept bij ons vragen op. In hoeverre is er voor de burger en
het bedrijfsleven sprake van een betrouwbare overheid op dit punt? De betrokken
ondernemers en kleine investeerders hebben investeringen gedaan en zijn leningsverplichtingen
aangegaan. De LPF is voor open en duidelijke regelgeving. De heffingskorting
in box 1 van de inkomstenbelasting is hiervan bepaald geen voorbeeld. Bovendien
is de LPF voorstander van de inzet van financiële middelen op een manier
die werkt, doelmatig en efficiënt. Ook hiervan is de heffingskorting
geen voorbeeld.Wij ondersteunen het fiscale beleid, waarbij regelgeving wordt opgeschoond,
gestroomlijnd en ontdaan van overbodige ballast. Dit fiscale beleidsprofiel
dient ook te worden gehandhaafd door het volgende kabinet. Wij vinden: groen
moet je doen, maar dan wel op een efficiënte wijze. Evenals bij groene
energie zijn wij van mening dat je niet de gebruiker of de belegger fiscaal
moet ondersteunen, maar de ondernemer. Het budget dat samenhangt met de heffingskorting
voor groen beleggen in box 1 moet naar onze mening worden aangewend voor subsidies
voor donkergroene ondernemers. Dat wil zeggen dat de normen voor donkergroene
projecten moeten worden aangescherpt. Er moet echt sprake zijn van milieukwaliteitsverbetering.
Die subsidies moeten gaan naar bedrijven die in Nederland investeren. De LPF
is voorstander van het groene energiebeleid zoals omschreven in het Strategisch
akkoord, omdat daarin het lek naar het buitenland op adequate wijze wordt
gedicht.De sterke koersdalingen op de beurzen wereldwijd en in Nederland lijken
zorgwekkend. De president van De Nederlandsche Bank, de heer Wellink, constateerde
echter onlangs nog dat het negatieve beurssentiment overdreven is in verhouding
tot de economische prestaties van het bedrijfsleven. Er wordt nog steeds winst
gemaakt. De zorg van de LPF-fractie is dan ook niet zozeer de onzekerheid
over de economische ontwikkeling, want die is er altijd geweest en die zal
er altijd blijven, als wel de betrouwbaarheid van de financiële verslaglegging.
De boekhoudaffaires in de VS hebben vele beleggers onzeker gemaakt over de
juistheid van winstcijfers van beursgenoteerde bedrijven. De LPF-fractie vraagt
zich af of het huidige toezichtregime voldoende is om excessen zoals in de
VS te voorkomen. Zonder de markt dicht te timmeren met regulering op grond
van de allerkleinste incidenten, is een duidelijk signaal nodig om eventuele
wanpraktijken onaantrekkelijk te maken. Daarvoor zou bijvoorbeeld een strenger
toezicht door de Autoriteit financiële markten met zwaardere sancties
en openbaarheid van uitspraken een middel kunnen zijn. Gerommel met cijfers
moet zwaarder worden gestraft. Verscherping van regels voor de accountants
en belastingadviseurs is ook geboden. Toezichttaken van Euronext kunnen worden
overgedragen aan de Autoriteit financiële markten. De marginale toetsing
van jaarrekeningen van beursgenoteerde ondernemingen door de Autoriteit financiële
markten kan versneld worden ingevoerd. Graag horen wij of het kabinet onze
visie deelt en wat het wil doen om het toezicht op de financiële markten
en de accountants te versterken. Daarnaast vernemen wij gaarne of de financiële
bijsluiter aan de verwachtingen voldoet. Wanneer valt een evaluatie hiervan
te verwachten?De effecten van de invoering van de euro zijn ondanks alle beloftes tot
nu toe negatief. Aan sussende woorden werd en wordt niet veel geloof gehecht.
De praktijk heeft inmiddels uitgewezen dat de invoering van de euro voor onze
burgers beslist niet voordelig is uitgepakt. Sterker nog, de invoering van
de euro heeft slechts kostenverhogend gewerkt. Alles is duurder geworden,
zo komt het op de bevolking over. Nota bene de overheid heeft niet nagelaten
om tarieven en belastingen aanzienlijk te verhogen. Ik noem de aanzienlijke
verhogingen die diverse gemeenten hebben doorgevoerd met betrekking tot de
onroerendezaakbelasting, omdat deze gunstig kunnen uitpakken bij het afschaffen
van het eigenarendeel bij de berekening van de algemene uitkering uit het
Gemeentefonds. Over normen en waarden gesproken! Wij vinden dat dit niet kan.
De burger voelt zich door de overheid gepakt en heeft dus geen vertrouwen
in dezelfde overheid.Ook de prijsontwikkeling is uit de hand gelopen. Eenieder heeft kunnen
zien dat de invoering van de euro alleen maar tot prijsverhogingen heeft geleid.
De horeca is hier een heel goed voorbeeld van. Wat is er eigenlijk met de
horeca besproken? Wat zijn de gevolgen? Het biertje is niet goedkoper geworden,
dus resultaat zero.In navolging van de burgers stelt onze fractie zich ook kritisch op ten
aanzien van de Europese ontwikkelingen. De recente ervaringen rechtvaardigen
een kritische grondhouding. Dit hebben wij al aangegeven bij het recente debat
over de uitbreiding van de EU. Als enige partij hebben wij aan de noodrem
getrokken bij de uitbreiding met tien lidstaten tegelijk. Wij maken ons grote
zorgen over de handhaving van het Stabiliteitspact en de hieruit voortvloeiende
consequenties voor ons land. De LPF is van mening dat onverkort moet worden
vastgehouden aan het Stabiliteitspact. Tenslotte is dit een van de voorwaarden
op basis waarvan Nederland heeft ingestemd met de introductie van één
Europese munt. Het loslaten van het pact brengt een aantal grote gevaren met
zich. De hardheid van de euro komt enorm onder druk te staan met als gevolg
dat de inflatie zal toenemen. De regering zal er alles aan moeten doen om
de euro hard te houden. Van een harde gulden en harde pensioenen naar een
zachte euro en zachte pensioenen mag geen werkelijkheid worden. Frankrijk
en Italië hebben lak aan het Stabiliteitspact. Nederland en de andere
lidstaten moeten niet accepteren dat een tweetal landen de waarde van de euro
in gevaar brengt. Wij verzoeken het kabinet, alles in het werk te stellen
om ervoor te zorgen dat het huidige Stabiliteitspact gewaarborgd blijft. De
regering moet waakzaam zijn en in de gaten houden dat onze financiële
bijdrage aan de EU in verband met de uitbreiding niet verder oploopt.Voorzitter. Ons standpunt met betrekking tot deze financiële beschouwingen mag eenieder nu duidelijk zijn. De LPF gaat voor het
landsbelang. Dat deed zij tijdens de vorige verkiezingen, dat doet zij tijdens
de komende verkiezingen en dat doet zij ook nu het kabinet demissionair is.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Van As heeft over het spaarloon en over het Witteveenkader voor
fiscale faciliëring van pensioenen gesproken. Hij heeft het ook over
groene beleggingen gehad. Politiek gezien, is hij een heel eind op weg om
het voorstel dat de heer Crone en ik vandaag hebben gedaan, te omarmen. Is
dat een juiste taxatie?De heer Van As (LPF):Ik heb gezegd dat wij in dezen een eigen koers varen. Wij willen een aantal
zaken gerealiseerd zien. Het antwoord van het kabinet op onze vragen wachten
wij af en aan de hand daarvan zullen wij ons beraden. U hoort nog van ons.De heer Vendrik (GroenLinks):Mag ik dan uw reactie horen op één concreet voorstel van
de PvdA en GroenLinks, te weten het terugdraaien van de verhoging van de nominale
premie? Wij hebben dat voorstel niet voor niets gedaan, want wij maken ons
zorgen over de inkomenspositie van de mensen met de laagste inkomens en ik
heb begrepen dat dit ook sterk leeft bij de LPF-fractie.De heer Van As (LPF):Ik wil u nog even in het onzekere houden. Wij realiseren ons heel goed
waar het naar toe gaat met de zorg en welke consequenties dat heeft. Aan de
hand van het antwoord van het kabinet zullen wij ons nader beraden. Wij zullen
zeker met de andere fracties hierover nog van gedachten wisselen.De heer Crone (PvdA):Ik respecteer de route die u wilt gaan. Kunt u zich voorstellen dat de
uitkomst hiervan kan zijn dat de drie coalitiepartijen samen het spaarloon
redden – gedekt door de conditionele lastenverlichting en iets erbij –
en dat dingen als groen beleggen en Melkertbanen terzijde blijven liggen,
aan de linkerkant zal ik maar zeggen? Het beeld ontstaat dan dat het regeerakkoord
niet is veranderd, behalve op één punt. De heer Zalm had dat
gevraagd en dat is nu geregeld.De heer Van As (LPF):Er zijn nog andere dingen die extra ruimte kunnen geven. Wij hebben voorgesteld
geen al te rigide beleid te voeren ten aanzien van de aflossing van de staatsschuld.
Wij willen weten hoe hij er tegenaan kijkt in de huidige situatie. Het is
ons een heleboel waard. Ik denk namelijk dat als er – zowel bij de oppositie
als bij de coalitie – communis opinio in deze Kamer kan worden bereikt
over een gedragslijn met betrekking tot die staatsschuld, deze ook niet bij
iedere kabinetswisseling onderhevig is aan discussies. De LPF-fractie is er
voorstander van te proberen de Kamer op één lijn te krijgen
ten aanzien van de staatsschuld. Wij wachten de beantwoording af en wij komen
in tweede instantie op dit onderwerp terug.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzitter. De heer Crone wilde de heer Van As in de schoenen schuiven
dat de coalitiepartijen het spaarloon gaan handhaven met inlevering van de
lastenverlichting voor het bedrijfsleven. Dat heb ik toch niet uit de woorden
van de heer Van As begrepen. De heer Crone gaf meer zijn eigen dekking aan,
geen dekking van wat wij willen doen.De heer Van As (LPF):De heer De Nerée heeft het antwoord zelf al gegeven.De heer Crone (PvdA):Ik heb dat niet zo gezegd.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik kan de opstelling van de heer Van As inzake het spaarloon
goed begrijpen. Hij maakte echter ineens een opmerking die mij wat onrust
ingeeft, namelijk dat hij wil proberen de Kamer op één lijn
te krijgen ten aanzien van de aflossing van de staatsschuld. Hij doet alsof
de Kamer daarover niet op één lijn was. Ik erken dat het steeds
anders is naar gelang de samenstelling van de Kamer. Zo goed als de aflossing
van de staatsschuld niet afhankelijk moet worden gemaakt van een kabinet,
zou zij eigenlijk ook niet heel erg afhankelijk moeten worden gemaakt van
de samenstelling van de Kamer. Wij zijn er een aantal jaren geleden voor gegaan
en de consequentie daarvan zou horen te zijn dat wij eraan vasthouden. Als
wij dat niet doen, wordt het een rommeltje en kan de ene Kamer weer wegnemen
wat de voorafgaande Kamer heeft opgebouwd. Dat leidt tot niets. Dan kunnen
wij er beter mee ophouden.De heer Van As (LPF):De heer Van der Vlies zegt aan de ene kant dat hij mij begrijpt en aan
de andere kant zegt hij iets dat daarvan weer afwijkt. De LPF zou het een
welkome ontwikkeling vinden als wij allen over de aflossing van de staatsschuld
een duidelijke gedragslijn afspraken, waar wij achter bleven staan. Als je
de aflossing van de staatsschuld wat nuanceert en niet per se op 25 jaar stelt,
of uitgaat van een restschuld van 20%, dan ontstaat een financiële nuancering
in positieve zin. Daar hebben wij allen voordeel aan. Ik heb aangegeven dat
wij het hele takenpakket van het Rijk tegen het licht willen houden. De komende
jaren komen daar mijns inziens gigantische bedragen uit. Ik heb er zelf ervaring
mee op lokaal niveau, bij de gemeente Rotterdam. Daar zijn honderden miljoenen
bespaard. Dat betekent dat wij ruimte hebben. Ik ga er op voorhand niet van
uit dat het economische tij zal meezitten, maar als het toch zo is heb je
via de bezuinigingen extra middelen, waarvan je een deel kunt reserveren of
waarmee je staatsschuld kunt aflossen. Wij hebben dan niet ieder jaar of om
de paar jaar een hapsnap beleid, waarbij aan de noodrem moet worden getrokken.
Ik wil een nuancering van het huidige financiële beleid van de regering.De heer Van der Vlies (SGP):Maar je kunt niet de ene keer afspreken dat wij de staatsschuld in 20
jaar aflossen en de andere keer in 30 jaar of misschien wel in 15 jaar of
40 jaar. Zo werkt het natuurlijk niet.De heer Van As (LPF):Dat zeg ik toch ook niet? Ik heb de indruk dat u het niet begrijpt.De heer Van der Vlies (SGP):Laten wij daar dan maar van uitgaan.De heer Van As (LPF):Misschien luistert u gewoon niet. Ik wil dat wij met z'n allen een duidelijke
gedragslijn afspreken. Als de Kamer naar aanleiding van het antwoord van de
minister vindt dat wij 30 jaar afschrijving moeten aanhouden in plaats van
25 jaar, is dat niet niks. Als wij ook durven uit te gaan van
een beperkte restschuld, krijg je een heel ander financieel beeld.Mevrouw Giskes (D66):Wat de heer Van As zegt, dat hij de begrotingen nog tegen het licht gaat
houden en dat daaruit nog miljoenen en miljoenen te voorschijn komen, klinkt
veelbelovend. Ik help het hem hopen.De heer Van As (LPF):Dat is nou de nieuwe politiek.Mevrouw Giskes (D66):Ik zit ook al bijna zes maanden te wachten op concrete voorbeelden. Kunt
u een voorbeeld geven van wat u in dat halve jaar gevonden hebt? Gaat u dat
nu voorstellen?De heer Van As (LPF):Er zijn talloze voorbeelden te geven. Ik denk alleen maar aan een rationeel
weg- en waterbeheer in Nederland. Taken die nu in handen zijn van rijkswaterstaat,
de provinciale waterstaat, de waterschappen en hoogheemraadschappen kun je
centraliseren. Zo kun je gigantisch besparen. Dat is maar één
voorbeeld. Zo heb ik er nog veel meer.Mevrouw Giskes (D66):Kunt u een orde van grootte aangeven van wat wij dan in kas krijgen?De heer Van As (LPF):Ik denk dat wij dan praten over een structurele besparing van 700 mln
à 800 mln. Dat is natuurlijk wel op termijn het geval.Mevrouw Giskes (D66):Gaat u dit voorstellen bij de behandeling van de begroting van Verkeer
en Waterstaat?De heer Van As (LPF):Ik heb nu het algemene financiële kader aangegeven. De LPF wil een
algemeen financieel beleid. In een zoeklichtactie willen wij de rijkstaken
tegen het licht houden. Die operatie moet in gang worden gezet. Dat is misschien
een heel andere aanpak, die de Kamer tot nu toe niet gewend was. Zij heeft
het misschien anders gedaan. Als dit wordt opgestart zult u er echter nog
raar van staan te kijken wat daar uit komt rollen.Mevrouw Giskes (D66):Ik ben zo belangstellend naar concrete voorstellen. Ik heb nog een vraag
over de koppeling tussen spaarloonregelingen en verlofregelingen. De heer
Van As weet dat de spaarloonregeling ons jaarlijks 800 mln kost. Voor de verlofregelingen,
voor zover budgettair voorgesteld, wordt 200 mln uitgetrokken. Dat is dus
een verschil van 600 mln. De heer Van As is dus wel degelijk van plan 600
mln minder uit te geven voor de mensen die nu meedoen aan de spaarloonregeling.De heer Van As (LPF):Omdat er per 1 januari geen vervangende regeling meer kan komen, vinden
wij dat op voorhand moet worden vastgehouden aan de spaarloonregeling. Daarvoor
zal door ons dekking worden aangegeven.De heer Van Beek (VVD):Mevrouw de voorzitter. Onze fractie beziet de economische ontwikkeling
van ons land met zorg. Wij beseffen goed dat het na vele vette jaren normaal
is dat er weer een paar magere jaren volgen. Het zorgelijke van de huidige
situatie is dat de verslechtering niet te verklaren is als een wereldwijde
teruggang, maar dat er deze keer sprake is van een specifiek Nederlands probleem.
Jarenlang heeft onze economie beter dan het Europese gemiddelde gepresteerd,
maar nu blijven de prognoses duidelijk achter bij het gemiddelde. De oorzaak
is duidelijk: onze concurrentiepositie heeft in de afgelopen jaren zeer geleden
onder een veel te hoge loonstijging en met name een loonkostenstijging. Van
enige verhoging van de arbeidsproductiviteit is geen sprake meer, terwijl
de contractlonen sterk stegen en de component incidenteel er nog bij kwam.
De inflatiecijfers van de afgelopen jaren weerspiegelen dit probleem. Het
is niet te ontkennen dat de overheid met haar beleid heeft bijgedragen tot
een hogere inflatie, met name op de binnenlandse markt. Dit deel van de kostenstijgingen
wordt echter ruim gecompenseerd door de lastenverlichting die met name in
het jaar 2001 is bewerkstelligd. Het probleem zit zonder enige twijfel in
de ontwikkeling van de loonkosten. De VVD steunt daarom met overtuiging de
aanpak van de regering om samen met de sociale partners de oorzaken van het
probleem aan te vatten en de lonen sterk te matigen. Deze matiging zal, zo
schatten wij, een meerjarige aanpak vergen.De slechte resultaten van onze economie weerspiegelen zich onmiddellijk
in de positie van de rijksbegroting: inkomsten lopen terug en uitgaven stijgen
op een aantal posten autonoom. Nederland heeft weer een financieringstekort.
Toch gaan onze gevoelens vooral uit naar de mensen die werkloos dreigen te
worden; zij krijgen de last van de economische malaise te dragen. Daarom is
het vooral om sociale redenen noodzakelijk dat de regering een massieve inspanning
pleegt om deze ontwikkeling om te buigen. Voor het eerst sinds jaren accepteren
wij een teruggang in de koopkracht om een bijdrage te leveren aan economisch
herstel.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Een vraag over de gevoelens van de heer Van Beek als het gaat
om de oplopende werkloosheid en de mensen die daardoor getroffen worden. Betekent
dit politiek dat ook de VVD-fractie er zorgen over heeft dat de gesubsidieerde,
de publieke en de private arbeidsmarkt er met dit kabinetsbeleid niet beter
op wordt, dat dit voor de mensen voor wie de heer Van Beek het terecht wil
opnemen, wel heel zuur is?De heer Van Beek (VVD):Nee, voorzitter, dit zie ik nu net echt anders. Ik ben heel erg blij dat
het kabinet de problematiek van de I/D- en WIW-banen heeft aangepakt, dat
wij gaan proberen om een groep mensen die eigenlijk maar vast bleven zitten
in die banen, door te schuiven naar reguliere banen. Ik realiseer me best
dat dit gebeurt onder druk van een bezuiniging, maar het reorganisatieproces
dat zich nu afspeelt, is buitengewoon gunstig. Terwijl wij voor zorg, onderwijs
en veiligheid zeer grote bedragen extra beschikbaar hadden, bleven de Melkertbanen
in die sectoren bestaan en bleef men ook in die banen. En het is toch de bedoeling
dat er in plaats van die banen, zodra ze zich bewezen hebben, reguliere banen
ontstaan. Wel, als wij dit proces nu inzetten, ook al is het onder druk van
een bezuiniging, dan zijn wij bezig met een buitengewoon goede stap. Het eigenlijke
aantal banen loopt slechts terug van 52.000 naar 42.000, dus zo'n 80% blijft
gewoon bestaan. Ik denk dan ook dat wij aan een zeer goede reorganisatie
beginnen. De staatssecretaris heeft in de Kamer gezegd dat hij niet kan garanderen
dat iedereen zijn baan zal behouden, maar dat hij wel verwacht dat de reorganisatie
zal leiden tot behoud van de banen van de mensen die er nu gebruik van maken.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik begrijp dit betoog van de heer Van Beek wel, maar de bezuiniging
op de I/D- en WIW-banen ligt in de orde van grootte van 420 mln gulden in
2003, ten opzichte van de doorwerking van de paarse begroting voor 2002. Het
CPB zegt ons dat wij 70% van dat geld al kwijt zijn aan meer bijstand. Het
is dus geen regularisering van deze banen en het is dus geen kwestie van het
in dienst houden van deze mensen op een andere plek, wat ik mij nog zou kunnen
voorstellen, het is gewoon het schrappen van arbeidsplaatsen, wat 1:1 leidt
tot meer bijstandsuitkeringen. Dit is de harde realiteit van wat dit kabinet
in 2003 met de I/D- en WIW-banen beoogt te doen. Hier kan de heer Van Beek
toch geen genoegen mee nemen?De heer Van Beek (VVD):Nee, maar dat is uw uitleg van het ingezette proces. Er zijn 60.000 van
deze banen in de begroting opgenomen. Daarvan zijn er ongeveer 52.000 ingevuld.
Die 8000 zijn er dus helemaal niet. Dan is er de stap van 52.000 naar 42.000.
Deze stap willen wij vooral realiseren door die mensen te laten doorstromen
naar reguliere banen. Naar blijkt, kan dat alleen als er druk op het systeem
staat. Melkertbanen die zich al jaren hebben bewezen en waarvan organisaties
allang hebben toegegeven dat zij zonder die functionarissen niet kunnen, hadden
al veel eerder moeten worden omgezet in een reguliere banen. Dat proces is
nu onder leiding van staatssecretaris Rutten ingezet. Dat is ook de intentie,
waarmee wij dat doen. Ik begrijp best dat men sommetjes maakt en zegt dat
de eerste 10.000 de bijstand ingaan, maar dat is niet onze intentie. Onze
intentie is om die mensen te laten doorstromen naar een reguliere baan en
meer reguliere banen te creëren.De heer Crone (PvdA):Het is niet uw intentie dat die mensen in de bijstand komen of werkloos
worden, maar het is de bittere werkelijkheid. Die mensen hebben namelijk de
slechtste arbeidsmarktpositie. Het is evident dat zij het eerste jaar niet
aan werk komen of dat een ander niet aan werk komt. Dat is de conclusie. De
intentie was mooier en was ook bedacht toen de arbeidsmarkt nog groeide en
steeds meer mensen aan het werk kwamen. Ik verbind daaraan de volgende vraag.
Nu het zowel inhoudelijk als politiek en zowel bij wethouders van de VVD als
wethouders van de PvdA zo controversieel ligt, is het dan niet verstandig
om gelet op de demissionaire status van het kabinet de modernisering te bevriezen?
Wij zijn overigens evenals uw fractie voor die modernisering. U doet echter
aan modernisering waarbij u tegelijkertijd honderden miljoenen weghaalt. Moderniseren
voor minder geld betekent minder banen. Dat weet u. Daar gaat het om.De heer Van Beek (VVD):De laatste conclusie is niet juist. Het gaat om minder gesubsidieerde
banen, maar niet om minder banen. Wij willen dat een aantal van die gesubsidieerde
banen worden omgezet in reguliere banen. Dat wordt gedaan door druk op het
systeem te zetten om de doorstroming te realiseren.Natuurlijk hebben wij in de fractie nagedacht over de vraag wat je wel
moeten laten doorgaan en wat niet. Het is echter heel onverstandig om het
reorganisatieproces dat nu is ingezet en waarmee de gemeenten aan het werk
zijn, te onderbreken, juist voor deze groep. Het proces dat is gestart, moet
nu de kans krijgen om tot volle wasdom te komen.De heer Crone (PvdA):Uw suggestie is dat u de gemeenten helpt, want u laat de reorganisatie
doorgaan. De gemeenten staan hier continu op de stoep! Zij hebben vanmorgen
zelfs nog gereageerd. Zij vinden dat het veel te snel gaat. Zij moeten tegelijkertijd
bezuinigen, maar de nieuwe regelingen zijn nog niet klaar. Geef ze dus een
half jaar of een jaar de tijd om op de oude voet door te gaan en gooi geen
oude schoenen weg, voordat je nieuwe hebt.De heer Van Beek (VVD):Het is buitengewoon onverstandig om het ingezette proces te onderbreken.
Dat wil niet zeggen dat alles moet doorgaan op de manier zoals het nu gaat.
Er wordt continu bijgestuurd door de staatssecretaris. Er is veel overleg
met de gemeenten. Ik realiseer mij ook dat dit soort processen in het begin
pijn doen. Op het moment dat een post van 1,6 mld euro wordt gedecentraliseerd
naar de gemeenten, ontstaat een direct gemeentelijk belang om te zorgen voor
deze banen. Op het moment dat ruim 40.000 banen gegarandeerd worden door alleen
al dit enorme bedrag, vraagt het een massieve inspanning van het ministerie
en de gemeenten, in dit geval de VNG, om ervoor te zorgen dat het doel en
de taakstelling worden gerealiseerd.Voorzitter. Ik was gebleven bij de koopkrachtontwikkeling. Wij constateren
dat de sterkste schouders daarbij de zwaarste lasten krijgen te dragen. Dankzij
de heer Zalm ligt er wel de kameruitspraak dat de bevolking een compensatie
ontvangt middels lastenverlichting zodra de financiële ruimte daarvoor
bestaat. Bij de totstandkoming van het Strategisch akkoord werd reeds rekening
gehouden met een aanzienlijke verslechtering van de economie: geen ruimte
voor lastenverlichting, slechts verschuiving van specifieke lastenverlichting
naar generieke lastenverlichting, weinig ruimte voor extra uitgaven, maar
wel bezuinigingen die ruimte vrijmaken voor extra uitgaven voor de prioritaire
beleidsonderdelen. De ontwikkelingen die nadien nog hebben plaatsgevonden,
noopten ons opnieuw om in te grijpen.De regering heeft niet rigide vastgehouden aan het afgesproken tijdpad
ten aanzien van de aflossing van de staatsschuld. De voorstellen geven genuanceerd
antwoord op de ontstane situatie: extra bezuinigingen en lastenverzwaringen
om een verdere teruggang te voorkomen, maar ook een iets groter tekort dan
voor wenselijk werd gehouden. De VVD-fractie deelt deze aanpak, maar vraagt
het kabinet er alles aan te doen om het nulpunt zo snel mogelijk weer te passeren.
Wij maken ons daarover wel zorgen omdat de laatste cijfers ten aanzien van
de groei over 2002 eerder nog een verslechtering laten zien dan dat het tekenen
zijn die wijzen in de richting van een herstel. Gisteren heeft de president
van De Nederlandsche Bank zijn visie daarop nog weer eens gegeven. Ziet de
regering aanleiding in deze cijfers voor het jaar 2002 om aanvullende maatrege len te nemen die een mogelijk groeiend tekort kunnen beperken?De doelstelling ten aanzien van het aflossen van de staatsschuld in één
generatie wordt door ons met overtuiging onderschreven. Nederland kan ook
alleen met gezag de Europese partners op het afgesproken gedrag aanspreken,
als onze eigen zaken goed geregeld zijn. Handhaving van het Stabiliteitspact,
de afgesproken tijdpaden, de zorg om een sterke munt en natuurlijk de noodzaak
te waken over pensioenen vragen onze aandacht. Wij vragen de minister om te
reageren op de uitspraak van de voorzitter van de Europese Commissie, de heer
Prodi, die al suggereerde dat ook ten aanzien van het Stabiliteitspact er
een andere aanpak met een hoger maximaal tekort mogelijk zou moeten kunnen
zijn.De huidige situatie vraagt om scherpe keuzen. Een aantal daarvan wil ik
kort bespreken. Ten aanzien van de fiscale voorstellen zal mijn collega Hofstra
dit doen bij het Belastingplan. De VVD-fractie steunt nadrukkelijk de ingezette
koers om te snijden in specifieke regelingen om meer ruimte vrij te maken
voor generieke lastenverlichting. Tegelijkertijd doet het afschaffen van enkele
regelingen een beperkte groep belanghebbenden natuurlijk zeer. Dit vraagt
om zorgvuldige afweging. Het doen van minder belastinguitgaven is qua koers
wat ons betreft de juiste richting.Voorzitter. De VVD-fractie vraagt de regering nadrukkelijk om aandacht
voor de ontwikkeling van de subsidies. Deze minister heeft in een vorige functie,
als financieel woordvoerder van zijn fractie, daarover reeds behartigenswaardige
woorden gesproken in het laatste jaar dat hij de algemene beschouwingen hield.
Wij zijn het daarmee nog steeds eens: subsidies vragen nadrukkelijk criteria,
beleidsdoelstellingen en natuurlijk ook een periodieke evaluatie. Fractievoorzitter
Zalm heeft bij de algemene politieke beschouwingen reeds een aanzet gedaan.
Wij vragen de regering om nog eens per departement de kam door de subsidiebegroting
te halen en ons daarover te rapporteren. Het subsidieoverzicht uit Zorg kan
daarbij zeer van dienst zijn.Voorzitter. Met teleurstelling hebben wij kennisgenomen van de inhoud
van de brief van minister De Geus betreffende de uitvoering van de motie-Verhagen.
Met deze brief zijn wij geen stap verder met het onderwerp van de levensloopregeling.
De VVD-fractie wil gaarne vasthouden aan het uitgangspunt van het Strategisch
akkoord, namelijk geen subsidieregeling maar een fiscale faciliteit. De brief
laat zelfs de mogelijkheid open om het beide te doen en dat is wat ons betreft
onwenselijk. Wij vragen het kabinet vooral ook om aandacht voor de administratieve
lastendruk van al die veranderingen.Met de val van het kabinet ontstaat er een nieuwe situatie. De nieuwe
levensloopregeling zal naar onze inschatting nu pas een jaar later tot stand
kunnen komen. Werkgevers- en werknemersorganisaties vragen aan de politiek
een serieus gebaar om het komend overleg toch zinvol te kunnen voeren. De
VVD-fractie wil koste wat het kost een akkoord waarin wordt voorzien in loonmatiging.
Het is daarom dat fractievoorzitter Zalm heeft aangegeven dat de VVD bereid
is om van de afschaffing van het spaarloon af te zien, natuurlijk onder de
voorwaarde dat er sprake is van een passende dekking. Wij hebben die ook aangegeven:
het zou kunnen met de 500 mln euro die al op de plank liggen; er is nog 200
mln euro beschikbaar voor de levensloopregeling en er zou 124 mln euro kunnen
worden gekort op de verhoging van de arbeidskorting. Wij realiseren ons dat
dit niet de enige mogelijkheid is en vragen het kabinet over dit onderwerp
overleg te voeren met de sociale partners. Bij de behandeling van het belastingplan
moeten wij knopen doorhakken en wij hopen dat het kabinet ons dan zal kunnen
informeren over de stand van zaken.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Er is een pakket van 500 mln nodig voor het overlag met de sociale partners.
Wilt u dat pakket nu al opofferen voor het in stand houden van het spaarloon?
Dat zou overigens nog een andere lastenverzwaring voor het bedrijfsleven betekenen.
Als het spaarloon namelijk wordt gehandhaafd, zal het bedrijfsleven de 15%-bijdragen
moeten blijven leveren. Dan zal het kabinet dus het najaarsoverleg ingaan
met de boodschap: we hebben niets meer, maar we komen wel met extra kosten
voor u.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Ik heb het voorstel dat de heer Zalm naar buiten heeft gebracht,
herhaald. Ik heb er echter direct bij gezegd dat er één hard
criterium is: er moet financiële dekking zijn. Op welke manier de financiële
dekking wordt gevonden, kan in de onderhandelingen worden bepaald. Er is volgens
ons dus ruimte om bij de onderhandelingen oplossingen te vinden. Ik vraag
het kabinet dit bij werkgevers en werknemers te toetsen. Collega Vendrik wees
er al op dat zich een probleem in de tijd voordoet. Als wij het belastingplan
vaststellen, moeten wij namelijk weten waaraan wij toe zijn. Ik geef nu aan
wat mijn intentie is. Wij doen iets wat niet in ons verkiezingsprogramma stond
en wat niet ons uitgangspunt was bij het sluiten van het Strategisch akkoord.
We hebben echter gezegd een gebaar te willen maken en ervoor te willen zorgen
dat het kabinet de ruimte heeft om te komen tot een fatsoenlijk sociaal akkoord,
waarmee duidelijk rekening wordt gehouden met de economische situatie en waarmee
echt sprake is van lastenverlichting en loonmatiging. Ons voorstel komt ook
uit onverdachte hoek. Nogmaals, wat ons betreft had het besluit uitgevoerd
kunnen worden. Dat kunt u overal lezen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):We wachten het antwoord van het kabinet en de uitkomst van het overleg
met de sociale partners af. Ik heb nog een vraagje. Wij krijgen erg veel berichten
over de handhaving van het spaarloon. Die handhaving zou een ander probleem
opleveren. Heel veel mensen verwachtten dat op 2 januari de drie jaar van
het spaarloon zouden vrijvallen en zij wilden het geld dat daarmee beschikbaar
zou komen, eindelijk een keer uitgeven. Ik neem aan dat dat nu niet doorgaat.De heer Van Beek (VVD):Kennelijk krijgen wij voor een deel dezelfde brieven. Het probleem dat
u aangeeft wordt ook door ons onderkend. Dat moet bij de discussies over het
belastingplan precies besproken worden. Ons gaat het erom dat er onderhandelingsruimte
is en dat we er samen uitkomen. Ik zeg erbij dat toen de heer Zalm zijn verhaal
naar buiten bracht, hij heel nadrukkelijk heeft gezegd de discussie over dit
onderwerp te willen aangaan. Hij heeft ook nadrukkelijk gezegd
dat hij met LPF en CDA, de coalitiepartners, de discussie wilde aangaan. In
een goed dualistisch bestel kan dat prima. Op die manier leert u nadrukkelijk
wat onze achtergrond is.De heer Crone (PvdA):Wilt u nu de prijs voor het understatement van het jaar of voor de eerlijkheid
van het jaar? U begon uw betoog over het spaarloon met de opmerking: onze
fractievoorzitter heeft bekendgemaakt dat wij bereid zijn om het spaarloon
te handhaven. Ik had, gelet op de schreeuwende uitspraken van de heer Zalm
en de twinkeling in zijn ogen, niet de indruk dat hij met pijn afstand van
het besluit over het spaarloon nam. Voor hem was het gewoon incasseren. Dus:
of u houdt een ander verhaal dan de heer Zalm, dat afschaffing niet eerlijk
is – Zalm wilde wat nu gebeurt veel liever dan u liet merken –
of u krijgt de prijs voor het understatement van het jaar.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Als ik mag kiezen heb ik liever de prijs voor de eerlijkheid
van het jaar. Ik heb verteld hoe alles is gegaan.De heer Crone (PvdA):Dus wij allen, de burgers, de journalisten en de commentatoren, hebben
het verkeerd begrepen. Het kabinet was gevallen, dat was allemaal heel erg
en helaas moest minister Zalm die week ook laten weten dat het spaarloon toch
maar moest worden gehandhaafd. Ik heb hem toen niet horen zeggen: daarmee
is er toch een extra basis voor loonmatiging, voor overeenstemming met de
vakbeweging enz. Hij heeft alleen maar gezegd: we hebben heel veel mailtjes
gekregen. Ik zeg u: die krijgen wij al vanaf mei.De heer Van Beek (VVD):Ik mag aannemen dat u in diezelfde week, overigens voordat ik het besluit
met de heer Zalm had besproken, de open brief in de Volkskrant hebt gelezen
van zowel werkgevers- als werknemersorganisaties.De heer Crone (PvdA):Toen begon de VVD-fractie daarover pas te denken?De voorzitter:Dit was uw laatste interruptie op dit punt, mijnheer Crone. De heer Van
Beek antwoordt nu.De heer Van Beek (VVD):U moet de zaken wel in de tijd plaatsen waarin zij zich hebben voorgedaan.De heer Van der Vlies (SGP):Ik kan mij best voorstellen dat de heer Zalm worstelt met het probleem
dat ik ook ken, namelijk dat je niet alles in één keer kunt
zeggen. Ik heb de heer Zalm alleen écht en bij herhaling horen zeggen
dat hij zoveel weerstand ontmoette over de intrekking van het spaarloonregeling
dat hij dit voornemen heeft ingeslikt.De heer Van Beek (VVD):Zonder enige twijfel. Dat is volstrekt juist en dat is ook zijn formulering
geweest.De heer Van der Vlies (SGP):Als ik het goed begrijp, is er niet zo veel licht tussen wat de heer Crone
heeft beluisterd en wat ik heb beluisterd?De heer Van Beek (VVD):Er zit ook geen licht tussen wat de heer Zalm heeft gezegd en wat ik heb
gezegd.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb een iets andere perceptie. Zullen wij het daarbij houden?De voorzitter:Laten wij het daarbij houden, dan kunt u na afloop van deze eerste termijn
samen afwegen welke prijs wordt uitgereikt. De heer Van Beek vervolgt zijn
eerste termijn.De heer Van Beek (VVD):In het begrotingsjaar 2004 kan de levensloopregeling wat ons betreft worden
geïntegreerd in de spaarloonregeling, zodat men zelf een aantal keuzes
kan worden gemaakt. Het maken van scherpere keuzes vraagt natuurlijk ook dat
wij blijven zoeken naar vrije ruimte in de begrotingen en naar mogelijkheden
om bedragen te herprioriteren. De VVD-fractie heeft reeds bij de algemene
politieke beschouwingen aangegeven dat er in de begroting van Sociale Zaken
ruimte zit in de lang-laagregeling. Wij begrijpen dat er geen politieke meerderheid
is voor een structurele aframing, maar incidenteel is er de eerste jaren ruimte.
Wij zullen een voorstel doen deze ruimte te benutten binnen de begroting van
Sociale Zaken ten behoeve van het arbeidsmarktbeleid. Daarnaast is er volgens
ons ruimte in de begrotingspost "inburgering", omdat de opbrengsten van de
eigen bijdrage niet verwerkt zijn. Je zou dat een ramingsfout kunnen noemen.
Het kabinet heeft deze post inmiddels ook ontdekt. Nadat het de post gedeeltelijk
heeft afgeraamd, is er naar onze indruk toch nog ruimte over. Is het kabinet
met ons van mening dat dit ongeveer 30 mln oplevert? Wij overwegen dit bedrag
te herprioriteren voor het veiligheidsbeleid en denken daarbij aan de bouw
van cellen, die zeer gewenst zijn. Ook is het nodig dat de aanpak van de problematiek
van de bolletjesslikkers, waarvoor de VVD-fractie vandaag een aantal voorstellen
heeft gedaan, financiële dekking krijgt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb in een artikel gelezen dat de heer Zalm 30 mln wil uittrekken om
Nederlandse douaniers naar de Antillen te sturen. Deze Nederlandse douaniers
gaan, omdat de Antilliaanse douaniers hun leven niet meer zeker zijn. Het
lijkt mij erg sterk dat dit de Nederlandse douaniers niet zou overkomen, want
zij moeten dezelfde controles uitvoeren. Als u op dit veiligheidsaspect doelt,
moeten wij ook marechaussees naar de Antillen sturen om de douaniers te beschermen
en daar is weer geen geld voor.De heer Van Beek (VVD):Dit is een wel zeer schematische weergave van hetgeen wij vanmiddag hebben
gepresenteerd. Wij hebben inderdaad voorgesteld dat er niet alleen douane-,
maar ook marechausseepersoneel – daarover zijn wij het in elk geval
eens – wordt aangeboden om met name in de vertrekhallen van de vliegvelden
te controleren. Wij hebben aangegeven dat dit leidt tot een aanzienlijke efficiency,
als wij in staat zijn de stroom van drugs te onderbreken en stop te zetten.
Overigens is de 30 mln die u net noemde dezelfde 30 mln die ik heb genoemd,
maar wij verwachten dat wij niet het totale bedrag daarvoor nodig hebben.
Wij willen het gehele bedrag binnen de begroting van Justitie toevoegen aan
het veiligheidsbeleid, waarmee wij in ieder geval dit probleem aandacht geven.
De details, de uitwerking van het programma en de verdere stappen –
er ligt heel nadrukkelijk ook een verantwoordelijkheid bij de luchtvaartmaatschappijen –
staan op schrift en zijn vrijgegeven.Voorzitter. In ons land is sprake van een grote achterstand in het realiseren
van infrastructuur. Wij vragen van de regering de uiterste creativiteit
als het gaat om de doorgang en realisatie van projecten. Wij zijn benieuwd
naar de reactie op de voorstellen van het CDA ten aanzien van het realiseren
van de ondertunneling van de A2 bij Maastricht en de aanleg van de Hanzelijn.
Wij onderschrijven de hoge prioriteit en de onwenselijkheid van het verder
uitstellen van deze projecten. Wij vragen met name een reactie op de aangegeven
dekking van de voorstellen. Wat ons betreft dienen kabinet en Kamer er alles
aan te doen om deze projecten op tijd te realiseren.Op pagina 32 van de miljoenennota staat een korte passage over PPS-constructies.
Wij vragen het kabinet en met name het departement van Financiën om een
uiterste inspanning om infrastructuurprojecten te realiseren met andere partners,
overheden en bedrijfsleven. In de vorige periode is er gestudeerd. Nu moet
er worden gebouwd. Een gezamenlijke aanpak met VNG, IPO en VNO-NCW lijkt ons
absoluut noodzakelijk. Welke initiatieven kunnen wij van deze minister op
dit punt verwachten?De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Van Beek maakt op zijn bescheiden wijze toch weer een groot nummer
van een klassiek VVD-thema: meer asfalt. Over de dekking heeft hij vragen.
Waarom kiest hij er niet voor om hiervoor het kwartje van Kok in te zetten?
Dat is een heel mooie dekking en zo doe je ook iets voor de automobilist.
Ik denk even mee met de VVD. Het lijkt mij heel aardig, want met het kwartje
van Kok heeft hij de komende jaren een aardige smak geld te besteden en hoeft
hij zich geen zorgen meer te maken over de dekking van verschillende voorstellen.De heer Van Beek (VVD):Wij hebben met LPF en CDA afspraken gemaakt. Het gaat om een wens die
met name bij de LPF nadrukkelijk leefde. Wij staan voor onze handtekening.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat teruggeven van het kwartje van Kok zou in het jaar 2004 gebeuren.
Dat haalt dit kabinet niet. Het is dus een vrije kwestie.De heer Van Beek (VVD):Het is inderdaad een vrije kwestie, maar door drie partijen is iets aan
de bevolking beloofd. Deze ereschuld zou worden ingelost. Wij zullen onder
alle omstandigheden proberen om dit echt te realiseren. Kortom, wij staan
voor onze handtekening.De heer Vendrik (GroenLinks):Ook al is het akkoord er niet meer!De heer Van Beek (VVD):Ook al is het akkoord er niet meer.Bezuinigingen op het openbaar vervoer zijn gedeeltelijk te realiseren
door het inboeken van de noodzakelijke doelmatigheid. Ik zeg "gedeeltelijk"
omdat de prijzen iets meer gestegen zijn dan de inflatie. Toch blijft het
de vraag of hiermee de gehele 60 mln wordt binnengehaald. Wellicht kan die
taakstelling niet helemaal worden gerealiseerd. In het voorstel van de kant
van het CDA werd rekening gehouden met 25 mln korting op de taakstelling.
Denkt het kabinet dat de bezuiniging te realiseren is met de genoemde posten?De VVD sluit niet uit dat de ontwikkelingen in Afghanistan aanleiding
zijn om deel te nemen in een voortgezette vredesmissie. Wij moeten ons realiseren
dat daarvoor ruimte moet worden gevonden en gegeven via de homogene groep
internationale samenwerking in het hoofdstuk ODA. Wij vragen het kabinet een
reservering te maken voor het benodigde bedrag door een verschuiving tussen
non-ODA en ODA mogelijk te maken voor het geval dat tot een dergelijke missie
wordt besloten. Ik loop inhoudelijk absoluut niet vooruit op de discussie.
Als men uiteindelijk echter tot deze stap besluit, mag er geen financieel
probleem ontstaan.De heer Crone (PvdA):Bij dit blokje hoort denk ik nog een vraag over de energievoorziening.
Wij hebben fiscale faciliteiten voor warmtekrachtkoppeling en duurzaamheid
zien vervallen. Er zou een nieuwe regeling voor in de plaats komen, de MEB.
Deze regeling komt er echter niet. Veel bedrijven met warmtekrachtinstallaties
zullen ten onder gaan. Gaat de VVD daar nog wat aan doen?De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Wij zijn bezig met de voorbereiding van die discussie. Dergelijke
vragen rijzen, zodra wij iets willen veranderen. Het antwoord erop hangt van
de kwaliteit van de dekking af. Ten aanzien van de energievoorstellen denk
ik dat de energiemaatschappijen hun werk doen, nu de subsidie van rijkswege
wordt afgebouwd. Zij garanderen aan hun eigen klanten dat de prijzen onveranderd
blijven. Dat geeft overigens aardig aan dat die subsidie niet nodig was. Wij
hebben die afweging dus te maken. Ik wil echter absoluut niet de suggestie
wekken dat wij bereid om zijn van al die posten af te zien. Het is uiteindelijk
een keuze tussen de beschikbare dekking en de alternatieven. Daartussen moeten
wij een afweging maken.De heer Crone (PvdA):De vraag ging niet over de dekking, maar over de nieuwe subsidieregeling,
de productiesubsidies, die het kabinet naar eigen zeggen zou invoeren. Dat
geld heeft het kabinet dus ook al gereserveerd. Die regeling komt er echter
niet meer op tijd, want dat wetsontwerp kan niet eens meer op tijd bij de
Kamer worden ingediend, laat staan behandeld. Dat heeft de heer Vendrik ook
al gezegd. De gereserveerde gelden kunnen dus niet meer worden besteed. Dat
is een mooie meevaller voor het financieringstekort, maar dat gaat het bedrijfsleven
betalen.De heer Van Beek (VVD):Als ik me niet vergis, heb ik gehoord dat zowel de heer Crone als de heer
Vendrik daarover een vraag heeft gesteld aan het kabinet. Ik wacht derhalve
echt even af tot die antwoorden er zijn. Wij boffen dat wij bij dit debat
ook de minister van Economische Zaken in ons midden hebben.Voorzitter. Ik was gebleven bij de pensioenen. Ik maak mij daar zorgen
over, met name omdat er becijferd is dat wij op dat punt 23 mld euro tekortkomen.
Dat is werkelijk een spookbeeld. Ideeën om de stijgende aanspraken te
beperken door loonmatiging, spreken ons zeer aan. Met waardering hebben wij
kennisgenomen van ideeën die daarover in delen van de vakbeweging leven.
Zowel waar het gaat om maatregelen in eigen land, als waar het gaat om een
voortvarende aanpak binnen de Unie van de andere Europese landen, steunen
wij de harde lijn van het kabinet. Burgers mogen geen twijfels hebben over
hun aanspraken en de Europese begroting en zij mogen op termijn ook
niet in de problemen geraken vanwege pensioenaanspraken. Bovendien zou de
euro daardoor ook in de problemen kunnen komen. Afgelopen week zijn er op
Europees niveau afspraken gemaakt over de financiering van de landbouw. Deze
afspraken gaan minder ver dan door de VVD-fractie voor wenselijk wordt gehouden.
Kan de minister aangeven wat die afspraken voor budgettaire consequenties
hebben voor de Nederlandse meerjarenbegroting, in dit geval voor na 2006?Mevrouw de voorzitter. Ik kom tot een afsluiting. Het kabinet is demissionair.
Dat vraagt terughoudendheid van het kabinet in de Tweede Kamer. Er wordt echter
ook verwacht dat alles wordt gedaan wat van belang is voor ons land. Met in
het achterhoofd de sterk verslechterde economische situatie en de consequenties
daarvan voor de overheidsfinanciën is de VVD-fractie van mening dat wij
ervoor moeten zorgen dat de begrotingssituatie niet verder verslechtert en
dat alle maatregelen die goed zijn voor onze economie, gewoon genomen kunnen
worden. Wij zullen alle voorstellen van de andere fracties in dit licht bekijken
en uiteindelijk een gemotiveerde keuze maken. De slechtste dienst die wij
ons land op dit moment kunnen bewijzen, is om geen keuzes te maken.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Vandaag zijn we dan eindelijk eens begonnen met de behandeling
van de begroting 2003, wat toch één van de kerntaken van het
parlement is, zou je zeggen. De begroting is ons gepresenteerd door een inmiddels
gesneuveld kabinet, dat er zelf geen enkele moeite mee heeft om in deze gehavende
en nogal gemankeerde toestand te doen, alsof er niets aan de hand is. D66
vindt dat echt een gotspe. D66 vindt dat dit kabinet uit zichzelf de stap
had moeten nemen om de begroting zoveel mogelijk om te zetten in beleidsneutrale
voorstellen en te ontdoen van zwaar politiek getinte keuzes. Het gaat echt
niet aan om enerzijds Nederland op te zadelen met een nieuwe periode van halfzacht
bestuur en verkiezingsperikelen, en anderzijds te doen alsof de val van het
kabinet eigenlijk geen enkele consequentie heeft. Ik krijg uit zaaltjes weleens
de opmerking: dat is toch mooi dualistisch, want de Kamer gaat nu gewoon helemaal
zelf regelen wat zij vindt. Ik vind dat dualisme zonder enige consequentie,
het is heel goedkoop, gratuit dualisme, ik zou het dualisme zonder dekking
willen noemen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb u al eerder horen praten over beleidsarme begrotingen, maar dat
komt er in feite op neer dat u in feite voor uw rekening wilt nemen dat er
enorme tekorten ontstaan, dan wel dat deze nog veel hoger oplopen. Dat zal
dan namelijk de consequentie zijn. Wij hebben ingezet op dit pakket, en u
wilt de begrotingen beleidsarm maken, begrotingen waar minder bezuinigingen
en waarschijnlijk meer uitgaven in zitten. Dat willen wij niet.Mevrouw Giskes (D66):Dat is een hineininterpretieren dat nergens op slaat. Ik vind dat je niet
allerlei heel duidelijke richtingen moet inslaan in een periode waarin je
niets meer te zeggen hebt en waarin je je steun hebt verloren. Dan had je
eventueel maar met een kaasschaaf alle begrotingen moeten bewerken, om bij
een nieuw kabinet weer de richting te bepalen. Eventueel wordt dan bij Voorjaarsnota
gecorrigeerd. Maar ik hoor vandaag velen, met u vandaag voorop, zeggen: wij
hebben een Strategisch akkoord, waaraan wij ons houden, terwijl de bodem daaronder
is weggeslagen. Dat geeft geen pas, mijnheer De Nerée. Gotspe schrijf
je overigens met een "t", en het betekent: ongelooflijke, ja zelfs onbehoorlijke,
nergens op slaande brutaliteit!De heer De Nerée tot Babberich (CDA):In eerste termijn heb ik gezegd dat wij staan voor onze handtekening.Mevrouw Giskes (D66):Dat is gebleken!De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat is de reden, waarom wij gewoon proberen ervan te maken wat ervan te
maken valt.Mevrouw Giskes (D66):Gebleken is wat uw handtekening waard is, na een aantal weken. De LPF
zal zich dat nog goed herinneren!De heer Van Beek (VVD):Ik zou willen dat het zo kon, want ik wil best meedenken in die redenering.
Maar het gaat om heel veel geld. Of u laat in de tussentijd het tekort oplopen –
dat kan wat ons betreft absoluut niet – of u gaat enorm bezuinigen op
de begroting. Als u zegt dat wij de kaasschaaf hadden moeten hanteren, vindt
u dus dat we van onderwijs, volksgezondheid en veiligheid geld af moeten halen.
Dat willen wij dus niet. Of u gaat de belastingen enorm verhogen, wat ook
grote consequenties heeft. Zo eenvoudig liggen die keuzes absoluut niet.Mevrouw Giskes (D66):Dat moet u ons niet voorhouden! U heeft een situatie gecreëerd, waarin
we geen keuzes meer kunnen maken. U kunt wel zeggen dat het u niet aanstaat
om op de door u genoemde posten te bezuinigen, maar andere partijen staat
het niet aan om op andere onderwerpen te bezuinigen. Dat is de vervelende
situatie waarin wij nu zitten. Het kabinet had daarom moeten zeggen: we hebben
een bezuinigingsprobleem dat door ons, misschien meer dan door andere oppositiepartijen,
wordt erkend. Wij vinden ook dat je nu geen ernstige begrotingstekorten moet
creëren. Maar het kabinet had dat op een heel neutrale manier kunnen
aanpakken. Het gaat immers over de begroting voor 2003, mijnheer Van Beek.
Alles wat dan alsnog anders blijkt te moeten gaan, is dan, als we hopelijk
snel een nieuw kabinet hebben, terug te draaien.De heer Van Beek (VVD):Dan doen we het maar op een neutrale manier. Ik zou namelijk heel graag
met u meegaan, niets liever dan dat! Maar u realiseert zich toch wel dat je
dergelijke bedragen niet op een neutrale manier kunt vinden? U kunt na 1 januari
geen belastingvoorstellen meer doen, dus u zult het nu moeten doen. Als u
nu voor miljarden wilt korten op de uitgaven, moet u zich realiseren dat u
dat doet op de departementen waar juist hoge prioriteiten liggen, wat wij
niet voor onze rekening willen nemen. Als u dat wel wilt doen, vind ik dat
prima, maar dan moet u daarover in het openbaar de discussie aangaan.Mevrouw Giskes (D66):Ook als het gaat om belastingen, wordt er even zo gemakkelijk gesproken
over verlofregelingen die er helaas nog niet zijn en die na 1 januari misschien
wel even met terugwer kende kracht worden geregeld. Ook als
het gaat om de fiscaliteit ligt het allemaal niet zo zwart-wit. Daarnaast
vind ik het helemaal ten hemel schreiend dat aan de oppositie wordt gevraagd
om aan te geven hoe de door deze fantastische coalitie gecreëerde situatie
op een normale manier moet worden afgehandeld. Dat is toch wel de wereld op
zijn kop!De fractie van D66 besteedt de komende periode niet meer aandacht aan
de begrotingsbehandeling dan strikt noodzakelijk is. Wij gaan ervan uit dat
na de verkiezingen alles weer anders wordt en zonodig met terugwerkende kracht
wordt hersteld. Wij richten ons ten dele wel tot het kabinet, al was het maar
om nog goed gebruik te kunnen maken van alle ambtelijke kennis die erachter
zit.Bij de algemene politieke beschouwingen heeft de D66-fractie duidelijk
gemaakt hoe zij over de voorstellen van het voormalige kabinet denkt en haar
tegenbegroting neergelegd. De ironie wil zelfs dat de bijbehorende amendementen
op de diverse begrotingshoofdstukken er liggen sinds de vroege ochtend van
16 oktober, de dag waarop het kabinet definitief implodeerde. Met deze tegenbegroting
laat de fractie van D66 zien hoe het ook kan. De begroting zou zo kunnen worden
opgesteld dat er niet, verblind door de economisch minder gunstige situatie,
in het wilde weg wordt bezuinigd, maar dat er ook nog slim wordt geïnvesteerd,
en dan met name in onderwijs en kennis.Gelet op hun tegenbegrotingen, zien de collega's van de PvdA en GroenLinks
er geen been in om via de staatsschuld vrolijk een beetje te bietsen bij de
volgende generatie. Zij hebben kennelijk niet zoveel oog voor het risico van
het langdurig ontsporen van de overheidsfinanciën, zoals wij dat in de
jaren zeventig van de vorige eeuw mochten meemaken. De fracties van VVD en
CDA – ik heb begrepen dat het met de LPF anders ligt – blijken
geobsedeerd door het streven de staatsschuld in precies 25 jaar af te lossen.
Volgens de fractie van D66 bestaat voor zo'n geforceerde opstelling economisch
gezien geen noodzaak.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit is echt een vorm van uitlokking. Ik vind het ook een beetje een onaardige
opmerking. Bovendien klopt het echt niet dat u de vergelijking maakt tussen
de tegenbegroting van GroenLinks en de jaren zeventig. De heer Crone moet
maar voor zichzelf spreken. In de jaren zeventig was er sprake van een structureel
tekort. Er is in de Kamer geen fractie te vinden die een structureel tekort
op de begroting voor haar verantwoording neemt. Dat geldt zeker voor de fractie
van GroenLinks. Ik vind het niet terecht en jammer dat u deze vergelijking
maakt en ik neem er maximaal afstand van. Ik stoor mij er eerlijk gezegd ook
een beetje aan. De fractie van GroenLinks verdient de vergelijking in ieder
geval niet.Mevrouw Giskes (D66):U moet mij vergeven, want in de jaren zeventig bestond GroenLinks nog
niet, dus daar hebt u gelijk in. Ik begrijp echter wat u bedoelt. Desondanks
maakt uw fractie een andere afweging dan de fractie van D66 als het gaat om
de vraag of wij een tekort al dan niet accepteren. Ons streven is, geen tekorten
meer te hebben. Als het toch een keer moet, is het jammer, maar wij proberen
dit te vermijden.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit is een redenering op de vierkante millimeter die ik in duizendvoud
hoor. Ook de coalitiefracties geven aan dat zij nooit meer een begrotingstekort
accepteren. Het resultaat is echter een begrotingstekort. U moet misschien
iets meer oog hebben voor de bredere samenhang der dingen. Daarvoor gaan wij
naar het Centraal planbureau. Daarna kijken wij naar de economische effecten
van dit type begrotingsbeleid. D66 was de voorgaande periode aanhanger van
een trendmatig begrotingsbeleid. Dat begraaft u bij dezen. Ik vind het te
gemakkelijk om zo hoog vanuit de toren deze kant op te blazen, in die zin
dat wij de staatsschuld laten lopen ten koste van de komende generatie. U
moet oog hebben voor de macro-economische effecten. U moet uw eigen begrotingsbeleid
ook nog eens bezien op de consistentie daarvan, want wat u doet, is absoluut
niet trendmatig. U maakt de fout van het kabinet alleen nog maar erger.Mevrouw Giskes (D66):Het verschil tussen ons is dat de heer Vendrik dit van veel kanten in
deze Kamer hoort, terwijl wij iedere keer hetzelfde verhaal van de heer Vendrik
horen. Ik begrijp wel waar de heer Vendrik het over heeft, maar desondanks
vindt D66 het toch belangrijk om te proberen, ter sanering van de overheidsfinanciën,
om zo min mogelijk met begrotingstekorten te werken, maar niet als een kip
zonder kop. Je moet iedere keer afwegen of het verantwoord is alleen daarnaar
te streven. Misschien moet je er wel degelijk voor zorgen dat je dusdanig
investeert dat je langer mee kunt. Daar gaat dit verhaal ook voor een deel
over.De heer Crone (PvdA):Ik wil graag duidelijkheid van D66. Bij de algemene politieke beschouwing
was uw fractie hier niet helder over. In de campagne heeft D66 altijd gezegd
dat het onzin is om te zeggen dat de staatsschuld binnen een generatie afgelost
moet zijn. Dat is economisch een zeer rationeel standpunt. Vervolgens krijgen
wij in de tegenbegroting te lezen dat het tekort nog sneller moet worden teruggebracht
dan het kabinet wil en nu begint u er weer over. Op lange termijn hoeft de
schuld dus niet zo snel omlaag, maar u wilt wel kampioen op de korte afstand
worden. De eerste 100 meter legt u nog sneller af dan het kabinet, maar u
komt slechter uit aan het eind van de marathon.Mevrouw Giskes (D66):Voor ons is de termijn van 25 jaar niet heilig. Iedere keer moet gekozen
kunnen worden voor het slimste beleid op dat moment. Als het beter is om wat
meer te investeren, moet je dat ook kunnen doen. Ik vond mijnheer Van As op
dit punt redelijk. Ik kies echter ook niet voor een termijn van 30 jaar. Er
is geen economische noodzaak om dit resultaat op een tevoren exact bepaald
moment te bereiken.De heer Crone (PvdA):Dat is mij helder. Ik begrijp alleen niet waarom u op korte termijn scherper
wilt bezuinigen en de lasten meer wilt verzwaren. Op lange termijn heeft u
meer ruimte dan wij en ik geef u er alle credits voor dat u dit eerder dan
anderen naar voren heeft gebracht.Mevrouw Giskes (D66):U zou mij moeten vragen waarom wij nu een begrotingstekort accepteren.
Dat past in ons beleid om per keer een afweging te maken. Wij kiezen niet,
zoals u, voor een relatief veel hoger tekort. D66 vindt dat zij het aan de volgende generatie verplicht is om op deze afgewogen manier bezig
te zijn met de overheidsfinanciën.Uit de Macro-economische verkenningen 2003 blijkt dat de Nederlandse economie
in 2002 en 2003 in ernstige moeilijkheden is door een combinatie van internationale
conjuncturele tegenspoed, te laat ingezette loonmatiging en tegenvallende
groei van de arbeidsproductiviteit. Daar komt bij dat de vooruitzichten nogal
ongewis zijn. Ook wij horen graag wat de meest recente cijfers zijn en hoe
het kabinet tegen deze situatie aankijkt.Voor een verantwoord beleid kan een begrotingstekort in 2003 niet meer
worden vermeden. Anders dan andere partijen komen wij niet met een hoger maar
met een wat lager tekort dan het kabinet; om precies te zijn 0,1% van het
BBP lager. Daar staat tegenover dat wij extra ruimte vinden voor investeringen
in onderwijs, natuur en milieu, zorg, veiligheid en het omzetten van Melkertbanen
in reguliere banen. Dit is een betere besteding van de middelen dan het kabinet
voorstelt. Wij hebben amendementen op deze punten ingediend, zowel voor de
aanwending als voor de dekking. Hiermee bewerkstelligen wij dat er bijna 200
mln euro extra wordt uitgegeven aan onderwijs. Daarvan is 50 mln bestemd voor
verbetering van de arbeidsvoorwaarden van leraren, 100 mln om te komen tot
kleinere zelfstandige scholen, 16 mln voor bevriezing van het collegegeld,
zowel in het HBO als in het WO, 25 mln voor het wetenschappelijk onderwijs
en 20 mln voor een noodplan studentenhuisvesting. Bovendien wordt € 143.000
vrijgemaakt om de technologiestichting STW overeind te houden.Andere amendementen van D66 creëren ruimte voor 80 mln euro extra
voor de natuur. Daarbij gaat het niet alleen om aankopen in het kader van
de ecologische hoofdstructuur, maar ook om impulsen voor verbetering van het
groen in woongebieden. D66 stelt ook voor om 1 mln euro beschikbaar te stellen
voor handhaving van de fiscale regeling cultureel beleggen. Kortom, een unieke
kans voor de Kamer om het kabinet op het rechte pad te krijgen. Ik hoor graag
hoe de vertegenwoordigers van het kabinet tegen deze amendementen aankijken. Onze tegenbegroting behelst nog meer. Gelet op alle recente geluiden lijkt
het mogelijk, ook andere elementen gerealiseerd te krijgen. Ik denk hierbij
vooral aan het behoud van de spaarloonregeling. Het gaat niet aan om een regeling
ingevoerd ter bevordering van loonmatiging zo pats-boem af te schaffen. Ik
begrijp dat de partijen die het Strategisch akkoord hielpen optuigen dat nu
eigenlijk ook vinden. Men noemt het een Strategisch akkoord, maar ik zou niet
graag afhankelijk zijn van de generaal die op deze manier zijn strategie na
een paar weken alweer overboord zet.De fractie van D66 is van mening dat voor behoud van het spaarloon in
elk geval die 500 mln moet worden ingezet waar het vandaag al vele malen over
is gegaan. Het kabinet wil die achter de hand houden voor de werkgevers, mocht
loonmatiging worden bereikt. Zijn de bewindslieden inmiddels zelf ook tot
de overtuiging gekomen dat het spaarloon beter behouden kan blijven? Indien
dat niet het geval is, hoe zien zij de problematiek van degenen die op basis
van die spaarloonregeling langlopende verplichtingen zijn aangegaan met verzekeraars
en dus ook in de toekomst gedwongen zullen zijn, premies te betalen of heel
duur af te kopen? Welke mogelijkheden ziet het kabinet om de spaarloonregeling
te versoberen in plaats van geheel af te schaffen, als er onverhoopt onvoldoende
geld zou zijn?De fractie van D66 is van mening dat een volstrekt verkeerd signaal uitgaat
van het om zeep helpen van de fiscale regeling voor groen beleggen. Anderen
hebben daarover al gesproken. Bij de algemeen politieke beschouwingen heb
ik getracht erachter te komen of het kabinet onze mening deelt dat het schrappen
van de helft van de faciliteit, namelijk de heffingskorting in box 1, niet
gelijk staat aan het schrappen van de hele regeling aangezien zij dan niet
meer interessant is. Zou het niet mogelijk zijn, de regeling zodanig aan te
scherpen – een van de andere woordvoerders noemde het "verdonkergroenen" –
zodat de beschikbare 29 mln op de begroting besteed kan worden voor die groene
regeling? Wij zouden het liefst zien dat het groene beleggen in zijn huidige
vorm behouden kan worden. Wij steunen de gedachten van de fracties van GroenLinks en PvdA om de
groene stroom te behouden, zij het dat zij dit voorstel hebben ondergebracht
in een heel pakket aan maatregelen. Ik kan echter niet zonder meer zeggen
dat hele pakket te steunen. Uit het interruptiedebat met de heer Crone zal
duidelijk zijn geworden dat de fractie van D66 er niet veel heil in ziet,
de spaarloonregeling om te vormen tot een inkomensafhankelijke regeling. Ik
hoor graag hoe de kabinetsleden daarover denken.Sprekend over groen en duurzaamheid merk ik op dat wij de exploitatiesubsidies
voor het openbaar vervoer willen behouden. Wij zullen daar bij de behandeling
van de begroting van het ministerie van Verkeer en Waterstaat op terug komen.
Wellicht worden daarover vandaag al goede voorstellen gedaan die wij goed
zullen bestuderen.In verband met de infrastructuur merk ik op dat de aanleg van de Hanzelijn
niet vertraagd zou moeten worden. Wij plaatsen vraagtekens bij de dekking
die de fractie van het CDA daarvoor heeft gevonden. Begrijp ik goed dat kennisinfrastructuur
opeens wordt omgezet in treininfrastructuur? Ik vraag mij af of dat de meest
ideale dekking hiervoor is. Volgens ons zou gekeken kunnen worden naar alle
reservering voor PPS-projecten die nu nog bij het ministerie van Verkeer en
Waterstaat zijn ondergebracht.Sprekend over duurzaam is het belangrijk te kijken naar duurzame bestaansmogelijkheden
voor de mensen. Wij hebben al veel gesproken over de levensloopregelingen.
De fractie van D66 is teleurgesteld over het feit dat met nogal wat bombarie
door het kabinet is aangekondigd een levensloopregeling te zullen creëren.
Alsof daar nog nooit door anderen over was gesproken! Wat komt er van die
plannen terecht? Wij krijgen een heel zwak briefje van twee kantjes van het
ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid waarin eigenlijk helemaal
niets staat. Wij worden geacht te denken dat het allemaal wel goed komt. Tegelijkertijd
moeten wij accepteren dat twee van de bestaande regelingen, te weten de financieringsregeling
loopbaanonderbreking en de fiscale faciliëring van het huidige ouderschapsverlof
per 1 januari sneuvelen. Heb ik dat goed begrepen? Die paar dingen die de afgelopen vier jaar met name door staatssecretaris Verstand eindelijk
zijn gerealiseerd, moeten wij niet afbreken, als daar geen goede vervangende
regeling voor in de plaats komt. Het staat mij ook niet aan dat steeds een
koppeling wordt gelegd tussen spaarloon en verlofregeling, terwijl wij heel
goed weten dat bij de spaarloonregeling zo'n 800 mln euro in het geding is
en voor de levensloopregeling niet meer dan 200 mln euro is uitgetrokken.
Dat zijn echt verschillende grootheden. Als dan ook nog eens een koppeling
wordt gelegd met pensioenen wordt het geheel wel erg mager.Vooral in deze economische situatie vindt de fractie van D66 het belangrijk
dat mensen het blijven aandurven om te ondernemen. Een belangrijk aspect daarbij
is de vraag wat er gebeurt als het mislukt: wat gebeurt er als er betalingsproblemen
ontstaan? Rond 10 oktober hebben wij daar voorstellen voor gelanceerd. Het
debat ging toen niet door. Daarom vraag ik vandaag opnieuw aandacht voor dit
onderwerp. Mijn fractie vindt dat naar de huidige faillissementswetgeving –
en dan met name de voorkeurspositie van de fiscus en de uitvoeringsinstanties
sociale zekerheid – moet worden gekeken om ervoor te zorgen dat de mensen
meer durf krijgen om een eigen bedrijf te starten. Als het mislukt, moeten
zij niet meteen het stempel van "mislukkeling" opgedrukt krijgen. Zij moeten
als het ware worden uitgedaagd om het nog eens te proberen en zoveel mogelijk
van de bedrijfsactiviteiten overeind te houden. Kortheidshalve wil ik ons
voorstel op dit punt graag aan de Handelingen toevoegen. Ik zal het ook aan
de bewindslieden geven met het verzoek om hierop morgen terug te komen.De voorzitter:Ik neem aan dat tegen het opnemen van een noot in de Handelingen geen
bezwaren bestaan.(De noot is opgenomen aan het eind van deze editie.)3Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Ook D66 vindt dat het financieel toezicht veel aandacht verdient,
zeker als het gaat om de pensioenfondsen. Ik sluit mij kortheidshalve aan
bij hetgeen door andere sprekers hierover is opgemerkt. In de Metro van gisteren las ik dat de munten niet langer door De Nederlandsche
Bank kunnen worden uitgegeven en behandeld, maar dat Brinks en Geldnet dat
gaan doen. Is dit echter niet een van de kerntaken van de overheid? Kunnen
wij er ten slotte gerust op zijn dat de kwestie van de nikkelallergie in relatie
tot de euromunten de aandacht van het kabinet blijft houden, ook al is het
demissionair?De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. De economische situatie in Nederland is op dit moment moeizaam,
maar de politieke situatie is nog moeizamer. Bij deze eerste algemene financiële
beschouwingen van het kabinet-Balkenende staan we tegenover demissionaire
bewindslieden. Wij staan achter de brief van 18 oktober jongstleden waarin
staat dat de begrotingsbehandelingen gewoon doorgang moeten vinden. Bij een
ongewijzigd beleid zou het EMU-tekort immers sterk toenemen en zouden wij
onszelf snel tegenkomen. De situatie is overigens wel vreemd te noemen.De prioriteiten zijn het onderwijs, de zorg en de veiligheid. Die prioriteiten
blijven voor ons recht overeind staan. Wij hebben daar in de algemene politieke
beschouwingen al over gesproken. De urgenties zijn duidelijk. Voor wat betreft
veiligheid op straat, zijn wij door de gebeurtenissen in Venlo weer eens pijnlijk
met de neus op de feiten gedrukt.Inmiddels staat het Strategisch akkoord ter discussie, hoe men het ook
wendt of keert. Daarvoor hoef je maar te luisteren naar de woordvoerders van
de LPF en de VVD. Ook de PvdA en GroenLinks zijn met een voorstel gekomen.
Wij staan achter onderdelen hiervan, maar wij hebben grote vragen bij het
gebruiken van de 500 mln euro die stonden genoteerd voor de conditionele lastenverlichting.
Als deze worden belegd en dus niet beschikbaar zijn, legt dat natuurlijk druk
op de onderhandelingen over een centraal akkoord. Dat centraal akkoord is
hard nodig voor onder andere de loonmatiging. Ik zie een reactie van de minister
op dit punt tegemoet.Een belangrijk thema bij deze begroting is de aflossing van de staatsschuld
in één generatie. Wij hebben die doelstelling van harte gesteund
vanuit ons Bijbels genormeerde rentmeesterschap. Dat telt bij het milieu,
de natuur en veel dingen meer en het telt ook hier. De rentelasten van de
staatsschuld drukken sterk op de begroting; voor 2003 wordt gesproken over
10,2 mld euro. Nominaal zal de staatsschuld de eerste jaren zelfs toenemen.
Het kabinet dient te garanderen dat de aflossing niet een mensenleven, maar
één generatie in beslag neemt. Dat is echt wat anders. Is het
kabinet bereid dat vast te houden en een notitie voor te bereiden waarin dit
helder wordt beschreven en waarbij ook wordt gelet op de opvang van de kosten
van de vergrijzing? Wat ons betreft mag het tempo van aflossing van de staatsschuld
niet een parameter worden van het politieke klimaat en niet bij het eerste
het beste zuchtje tegenwind aan de kant worden gezet. Het moet recht overeind
staan. Een consequent gehanteerd, resultaatgericht management is hier heel
erg op zijn plaats.Het Stabiliteitspact wordt bedreigd. Juist enkele grote lidstaten voldoen
niet aan de eis om de begroting binnen de afgesproken tijd in evenwicht te
brengen. De Europese Unie lijkt hiervoor, wellicht nog wat aarzelend, maar
dan toch, toestemming te geven. Mijn fractie is en blijft er sterk voorstander
van om de normen te handhaven. Met waardering constateren wij dat de heer
Duisenberg in de Staatscourant van 25 oktober jongstleden stelde dat niet
de regels onbuigzaam zijn, maar de lidstaten onwillig om de regels nog langer
na te komen. Wij vragen de minister, en sporen hem daartoe ook aan, blijvend
druk uit te oefenen op zijn Europese collega's om de normen niet te ontduiken.
De euro is er gekomen onder de toezegging van strenge handhaving van het Stabiliteitspact.
Met dat regime kan niet worden gemarchandeerd. Als wij dat wel toelaten, zijn
wij in feite bezig de hardheid van de euro, en dus de koopkracht van ons allemaal,
aan te tasten. Dat moeten wij gewoon niet hebben. Ik verzeker dat het draagvlak
voor de euro daarmee echt wel samenhangt. Wij hebben allerlei peilingen achter
de rug. Het kan niet zo zijn dat enkele grotere lidstaten, om niet te zeggen
grote lidstaten, hier de dienst uitmaken en eigenlijk een premie krijgen op
de traagheid waarmee zij gaan voldoen aan het Stabiliteits pact.
Landen die zich keurig netjes hebben gedragen hebben dan het nakijken. Dat
kunnen wij niet accepteren.De fractie van de SGP heeft grote twijfels over het voorstel om op gemeentelijk
niveau de OZB af te schaffen. Dat voornemen heeft uiteraard voor de gemeenten
grote financiële consequenties. Een eigen financieel instrumentarium
is een belangrijke voorwaarde om onafhankelijk van het Rijk een eigen beleid
te voeren. Er dienen zeker op dit terrein en in deze demissionaire status
geen overhaaste beslissingen genomen te worden. Mijn vraag is heel simpel
in hoeverre er op dit terrein al voorbereidingen in gang zijn gezet. Dit lijkt
mij typisch een zaak voor het nieuwe kabinet. Als er gepersisteerd wordt bij
dit voornemen, zou bij dat eenvoudig ogende plan toch echt een inventarisatie
moeten worden gevoegd van de consequenties voor gemeenten, burgers en bedrijven.
Er moeten dan alternatieven zijn ontwikkeld, ook voor de inkomenseffecten
voor de lagere inkomensgroepen. Ik denk even aan de kwijtschelding van de
OZB.Een voornemen van het kabinet is om de fiscale faciliteit voor het groen
beleggen gedeeltelijk af te schaffen. Als gevolg van de berichten eerder deze
zomer zijn de markten voor de groenfondsen ingestort. Heeft het kabinet het
verband tussen de fiscale voordelen en de voordelen voor de duurzaamheid niet
te veel uit het oog verloren? Waar ging het toch om bij die fiscale prikkels?
Om een goede stimulans voor burgers om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen
en om het stimuleren van duurzaamheid. Op z'n minst moeten er dan goede alternatieven
worden gevonden waarmee dezelfde doelen worden gediend. Dat lijkt mij toch
niet echt meer per 1 januari aanstaande goed in de startblokken te krijgen
te zijn. Ik heb wel begrip voor diverse fracties die zich afvragen of dit
niet nog eens op z'n minst een keer onder de loep moet worden genomen. De
consequentie daarvan is natuurlijk uitstel.De verlofknip heeft bij de algemene politieke beschouwingen al volop stof
doen opwaaien. Dat is daarna niet minder geworden. Inmiddels is mijns inziens
de tijd te kort om voor 1 januari aanstaande tot definitieve besluitvorming
te komen. De fractie van de SGP is niet tegen het sparen voor vrije tijd,
maar wil niet dat de regeling voortdurend en ongebreideld wordt opgetuigd.
Duidelijke randvoorwaarden zijn ook hier nodig. Verlofsparen moet daarom worden
gericht op thema's als zorg, scholing en pensioen. Ook dienen de mogelijke
problemen van het verlofsparen voor het midden- en kleinbedrijf en kleine
organisaties in kaart te worden gebracht. Verder dient het verlof van tevoren
te worden opgespaard en mag er geen ruimte zijn om vooruit te lopen op wat
men nog denkt op te gaan sparen. In dit verband hoort de fractie van de SGP
graag van de minister wat de budgettaire consequenties zijn als het spaarloon
nog niet wordt afgeschaft. Met andere woorden, wij horen graag een inhoudelijke,
all in reactie op het alternatieve plan van PvdA en GroenLinks en op suggesties
die door andere fracties daaraan zijn toegevoegd.Voorzitter. Ik sluit mij aan bij de optie van de CDA-fractie om de Hanzelijn
toch echt te gaan aanleggen volgens het eerder overeengekomen tijdschema.Volgens de begroting is de minister van Financiën de "countervailing
power" van de vakdepartementen. We zouden graag zien dat de bewindslieden
ook scherp letten op de gevolgen van "selectief winkelen" in de Tweede Kamer.
Dat zou deze weken weleens kunnen gebeuren, want ik weet wel een beetje hoe
de hazen hier doorgaans lopen. Ik heb niets tegen wisselende meerderheden
en ik ben absoluut een voorstander van een dualistisch stelsel, maar wij moeten
wel even uitkijken voor financiële gaten in de begroting die niet te
verantwoorden zijn. Daarom hoopt mijn fractie dat de minister en de staatssecretaris
hun rol op een goede manier zullen vervullen: ruimhartig, financieel solide
en consequent. Ik zou vóór de stemmingen in ieder geval inzicht
willen hebben in de gevolgen van de wensen van de wisselende meerderheden
in deze Kamer.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Voorzitter. Onze fractie voert nu voor de eerste maal het woord bij de
algemene financiële beschouwingen en naar mijn stellige overtuigingen
zal dit niet de laatste maal zijn. Gedurende een aantal jaren achtereen zijn er in dit huis discussies gevoerd
over financiële meevallers. Voorlopig hoeven wij daarover in ieder geval
niet meer te praten, want het ziet ernaar uit dat de geschatte vertraging
in de conjunctuur dreigt te verworden tot een economische recessie. Ik verwijs
naar de berichten in de pers van hedenmorgen over de vooruitzichten van De
Nederlandsche Bank. De groei is alweer naar beneden bijgesteld. Aanwijzingen
zijn in dit verband de kelderende AEX, de zorgwekkend hoge inflatie, de oplopende
werkloosheid en de afnemende investeringen in het bedrijfsleven. Onlangs konden
wij zelfs via de media vernemen dat het begrotingstekort over 2003 zou oplopen
tot 0,9%. Er zou dus nog meer moeten worden gesnoeid om in 2006 toch nog een
begrotingsoverschot te kunnen bewerkstelligen. De consument ziet alles maar
duurder en duurder worden, de prijzen zijn sinds de invoering van de euro
enorm gestegen. Al met al stemmen deze ontwikkelen je niet vrolijk.Voorzitter. Ik zou mijn bijdrage iets anders willen inrichten dan de vorige
woordvoerders, omdat ik anders toch min of meer hetzelfde verhaal zou vertellen.
Ik heb een aantal concrete vragen aan de bewindslieden, die in een tiental
punten zijn ondergebracht.Welke maatregelen gaat de minister nemen als het begrotingstekort voor
volgend jaar inderdaad groter dan 1% dreigt te worden? Gaat de minister vergaande
bezuinigingen doorvoeren in een samenleving waarvan de kwaliteit nu al op
onderdelen kraakt? Of gaat – en dit is een suggestie van onze fractie –
de minister met de andere Europese ministers de datum van het op orde brengen
van de begroting voor Nederland een klein beetje uitstellen? Wij bepleiten
dit omdat wij denken dat er in onze samenleving toch belangrijker dingen zijn
dan geld. Ik noem veiligheid, onderwijs en zorg. Dat zijn toch de dingen waar
het in de samenleving echt om gaat. En hoewel onze fractie geen voorstander
van een oplopend begrotingstekort is, vindt zij dat deze dingen nu toch tegen
elkaar moeten worden afgewogen.Is het nu met de huidige economische ontwikkelingen eigenlijk nog wel
mogelijk om de staatsschuld binnen één generatie
af te lossen? Onze fractie is van mening dat je bij goed rentmeesterschap
juist nu ook de behoeften van een maatschappij moet bekijken. Wij vinden het
beter om nu juist te investeren in cruciale onderdelen als onderwijs, veiligheid
en gezondheidszorg.De lijfrenteaftrek gaat verdwijnen, tenzij men aantoonbaar te weinig pensioen
opbouwt. Dit is natuurlijk controversieel en wij vragen ons af of de overheid
hierbij niet aantoonbaar onbetrouwbaar is. Tot nu toe was de premie voor lijfrente
toch aftrekbaar en er zullen mensen in dit land aantoonbaar schade lijden
doordat hun pensioenen lager zullen uitvallen. Heeft het kabinet laten nagaan
of er groepen zijn waarvoor deze maatregel onevenredig nadeel oplevert? Zo
ja, welke groepen zijn dit dan? En is het kabinet dan bereid om er met compenserende
maatregelen iets aan te doen?De heer Vendrik (GroenLinks):Deze opmerking van de heer Teeven ontlokt mij de volgende vraag. De basisaftrek
lijfrente wordt inderdaad afgeschaft, maar dat is een aftrek die niet wordt
getoetst. Er wordt niet gekeken of men een pensioentekort heeft. Blijft voor
mensen die wel een pensioentekort hebben, niet alle ruimte bestaan om lijfrentes
te kopen en premies af te trekken? Is het niet zo dat de bewering van de heer
Teeven dat veel Nederlanders in de problemen komen op het gebied van pensioenen,
daarmee niet op waarheid berust? Als je een pensioentekort hebt, mag je dat
altijd aftrekken.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Mijn vraag aan de ministers is of die bewering van de heer Vendrik klopt.
Als dat zo is, heb ik het verkeerd begrepen. Ik hoor graag het antwoord van
de regering. Lopen wij het risico dat indien het begrotingstekort verder oploopt,
ook aan deze fiscale aftrek wordt geknabbeld?Wordt de spaarloonregeling nu afgeschaft of niet? Het kabinet was nog
niet gevallen of de fractievoorzitter van de VVD begon met campagne te voeren
door te zeggen dat het spaarloon toch niet moest worden afgeschaft. Was dit
nu het schoolvoorbeeld van dualisme, zo vraagt de fractie van Leefbaar Nederland
zich af. Spaarloon maakt naar ons oordeel als een spin in een web deel uit
van een omvangrijk fiscaal web van financiële regelingen. Door die spin
uit het web te verwijderen wordt het web beschadigd. Heeft de minister van
Financiën op dit punt aan risicoanalyse gedaan? Stel dat het spaarloon
toch nog gaat verdwijnen. Kan de minister aangeven welke negatieve bijeffecten
hij verwacht als gevolg van die maatregel?Een ander punt is dat het opbouwpercentage van de pensioenen zal worden
verlaagd van 2 naar 1,75 per jaar. Dat was althans de eerste doelstelling
van de regering. Het kabinet stimuleerde daarmee dat ouderen langer blijven
werken en dat werknemers tussen hun 30ste en 50ste langere tijd verlof opnemen
om bijvoorbeeld te studeren of te verzorgen. Mijn fractie constateert dat
daardoor minder mensen gelegenheid krijgen om hun pensioengaten te dichten
binnen bijvoorbeeld hun pensioenregeling. Ter compensatie een lijfrenteverzekering
sluiten is veel duurder, zeker op oudere leeftijd. Als dit alles doorgaat,
welke compenserende maatregelen zal de minister van Financiën dan treffen
voor de ouderen op dit punt?Er zijn problemen met de waardevastheid en de indexering van de pensioenen
en de koersdalingen op de beurs, die hebben geleid tot een aanmerkelijke koopkrachtverlaging
van gepensioneerden. Hoe verhoudt deze ontwikkeling zich tot de praktijk bij
een aantal bedrijfspensioenfondsen die de afgelopen jaren de zogenaamde overschotten
hebben teruggestort naar het bedrijf waar de pensioengelden werkelijk vandaan
kwamen? Acht de minister het redelijk en aanvaardbaar indien deze bedrijfspensioenfondsen
nu hun premies gaan verhogen?Sympathiek is het initiatiefwetsvoorstel van voormalig CDA-collega Hillen
om het eigenwoningforfait nooit meer te laten bedragen dan de hypotheekrenteaftrek.
Los van de opmerkingen die geachte afgevaardigde Bos van de PvdA over de hypotheekrenteaftrek
heeft gemaakt, is het wetsvoorstel natuurlijk een tegemoetkoming voor mensen
die geen of nog slechts een kleine hypotheekschuld hebben. Vooral de oudere
bezitter van het eigen huis kan daarvan dan profiteren. Acht de minister het
niet denkbaar om met een variant op dit voorstel te komen, waarbij het forfait
alleen maar vervalt wanneer de hypotheekschuld volledig is afgelost? Dit zou
vele huiseigenaren ertoe kunnen brengen om de rente niet meer af te trekken,
omdat het wegvallen van het forfait een groter voordeel oplevert.Mij is nog iets opgevallen, maar de vraag is of het doorgaat nu het kabinet
demissionair is. Oorspronkelijk bestond het plan om in 2005 het successie-
en schenkingsrecht te verlagen. De opbrengst voor de Staat van deze belastingen
is relatief klein. Is het niet beter om in 2003 deze belasting al af te schaffen
en ter compensatie van het wegvallen van die toch geringe belastingopbrengst
de heffing in box 3 iets te verhogen? Wie echt veel geld nalaat, neemt op
tijd maatregelen om belastingheffing te vermijden. Kan de minister daarover
zijn licht laten schijnen?Een ander punt dat de aandacht van mijn fractie heeft getrokken, betreft
het afschaffen van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen
(WAZ). Dat lijkt mijn fractie een goed plan. Het gaat om een dure en overbodige
verzekeringssoort waarbij de premiebetaling niet wordt geregeld door de belastingdienst
en die ook nog eens verplicht voor hen die zelfs geen arbeid verrichten, maar
bijvoorbeeld alleen maar een stamrechtuitkering genieten uit een stamrecht-bv.
Is de regering nog steeds voornemens die afschaffing van de WAZ door te voeren?Dan kom ik bij een onderwerp waar een aantal sprekers vóór
mij al over hebben gesproken, de afschaffing van de onroerendezaakbelasting.
Het zou toch goed zijn om er eens naar te kijken dat er nu al gemeenten zijn
die de tarieven voor 2003 verhogen. Ik heb begrepen dat de minister in een
eerdere discussie met de Kamer heeft toegezegd dit niet toe te staan en die
gemeenten te zullen korten in latere jaren. Is dat nu, op dit moment, nog
blijvend beleid, nadat de regering demissionair is geworden?Het zal de regering en ook de collega's niet verbazen dat onze fractie
een aantal amendementen zal indienen, daar waar het gaat om een herschikking
van de gelden op het terrein van de veiligheid. Een heel concreet amendement
van onze zijde ligt er in ieder geval al, namelijk om de rechtshandhaving
op de Antillen te versterken en vanuit dat oogpunt meer geld vrij te maken
voor het recherchesamenwerkingsteam op de Nederlandse Antillen. Immers, dan zijn wij eindelijk eens af van de continue cocaïnestroom –
die gaan wij dan een beetje indammen – die Nederland vanuit de Antillen
bereikt.Wij staan niet onder een financieel gelukkig gesternte als het gaat om
de overheidsfinanciën, maar wij moeten ervoor zorgen dat onze samenleving
wel in balans blijft, desnoods ten koste van een paar tienden van procenten
méér tekort op de rijksbegroting. Ik realiseer mij heel goed
wat ik zeg, maar ik heb in Venlo wel gezien – het is misschien een beetje
goedkoop want je lost niet alles op met geld – dat er in de samenleving
veel meer behoefte is aan politie op straat: politie in uniform op straat
omdat dat preventief werkt, en politie in burger in uitgaansgebieden. Natuurlijk
kun je politieagenten effectiever laten werken, maar wij moeten echt dat geld
voor de politie vrijmaken en nog veel meer dan nu gebeurt.Voorzitter. Ik rond af, want ik zie het lampje knipperen. Ik let daar
tegenwoordig een beetje op – iedereen leert bij hier.Eerst het zoet en dan het zuur: dat was het motto van dit kabinet ...De voorzitter:Andersom, dacht ik.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Ik zeg het bewust zo. Het motto was inderdaad eerst andersom: eerst het
zuur en dan het zoet. Maar het lijkt nu te worden: eerst het zoet en dan het
zuur. Immers, iedereen geeft op dit moment cadeautjes, ook de regeringsfracties
die bij het Strategisch akkoord nog zeiden dat de financiële situatie
dat niet toelaat. Het is misschien goed de collega's in de Kamer op dit moment
ertoe op te roepen, bij het selectieve winkelen waar collega Van der Vlies
van de SGP-fractie al over sprak, om af en toe met z'n allen toch eens door
de zure appel heen te bijten. Cadeautjes weggeven moeten wij alleen doen op
die heel concrete onderdelen van de samenleving waar het echt om gaat.De heer Van Beek (VVD):Het begrip "cadeautjes" begrijp ik niet, want niet alleen bij regeringspartijen
maar ook bij oppositiepartijen is het zo geweest dat het keuzes en verschuivingen
zijn. De een wil méér belasting heffen en de ander wil minder
belasting heffen; ook in de voorstellen die gedaan zijn ten aanzien van het
spaarloon liggen er alternatieven. Niemand heeft tot nu toe echter een cadeautje
gegeven in die zin dat iemand wat extra's gekregen heeft.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Voorzitter. Ik begrijp de opmerking van de collega. Wat is de essentie
van mijn opmerking? Het spaarloon moest worden afgeschaft, omdat de financiële
situatie van het Rijk handhaving ervan absoluut niet toeliet. Vanwege de financiële
krapte bij het Rijk ging het om een zeer dringende kwestie. Het kabinet was
echter nog niet gevallen of van de zijde van de fractie van de heer Van Beek
kwam het voorstel om het spaarloon toch maar te handhaven.De heer Van Beek (VVD):Zeker, hebt u ook gezien op welke manier voor dekking wordt gezorgd?De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Maar had u dat dan niet eerder kunnen bedenken en hiermee voor de val
van het kabinet kunnen komen?De heer Van Beek (VVD):Dat is niet het onderwerp. Het gaat er nu niet om wanneer handhaving van
het spaarloon om de orde kwam. Het gaat erom dat hier geen sprake is van het
geven van cadeautjes. Er is 500 mln beschikbaar bij de onderhandelingen en
er is 200 mln beschikbaar voor de levensloopregeling. Er zijn voorstellen
gedaan voor lastenverlichting. Als je het een inruilt voor iets anders, worden
geen cadeautje gegeven. Daar heeft dit niets mee te maken. Er is puur sprake
van een politieke keuze tussen het ene mechanisme en het andere.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Die politieke keus maakte de VVD-fractie dan wel in een zeer laat stadium,
namelijk nadat het kabinet was gevallen. Toen dacht men daar: goh, de verkiezingen
zijn in aantocht, wellicht is het toch beter het spaarloon te handhaven.Overigens, voorzitter, ik ben vergeten te vertellen dat onze fractie het
voorstel van de collega's Crone en Vendrik zal steunen. Wij vinden dat daarmee
sprake is van een meer sympathieke opbouw en wij vinden het nu ook geloofwaardiger
dan het voorstel van de VVD-fractie.De (algemene) beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Wij zijn aan het einde gekomen van de eerste termijn van de kant van de
Kamer. Het debat zal, naar schatting, morgenmiddag om drie uur worden voortgezet.Sluiting 19.50 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-685-725.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl