de voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 1655-1669

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

31-07-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 39, pagina 1655-1669

10-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27598Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598)Pagina 1672-1691
Presentie en opening (dinsdag 10 juli 2001)Pagina 1655-1655
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de Koning (25444)Pagina 1669-1672
de voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598).Pagina 1655-1669
De stemming over het wetsvoorstel Tijdelijke regels inzake het raadgevend correctief referendum (Tijdelijke referendumwet) (27034)Pagina 1691-1691
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de Koning (25444)Pagina 1691-1691
Beëdiging van mevrouw E.C. Janssen als plaatsvervangend griffierPagina 1669-1669
Stemming over het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot opneming van bepalingen inzake het correctief referendum (27033)Pagina 1691-1691
Stemming over het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598)Pagina 1692-1693

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 77 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598).(Zie vergadering van 9 juli 2001.)De beraadslaging wordt hervat.Minister De Vries:Mijnheer de voorzitter. Ik wil degenen die gisteren in eerste termijn
hebben gesproken zeer danken voor de grote aandacht die zij aan dit onderwerp
hebben besteed. Zonder dat het erg is opgevallen, hebben wij gisteren de gemeenten
Castricum, Akersloot en Limmen samengevoegd; Dodewaard, Echteld en Kesteren
ook. Vandaag zal ik mijn best doen om tot een trits te komen.De diagnose van de problematiek in deze regio is aardig bekend. Ik citeer
nu de heer Pastoor en gebruik daarmee een onverdachte bron. Hij zei: Den Haag
kent een niet-onaanzienlijk aantal niet-geringe problemen: ruimtegebrek voor
woningen en bedrijvigheid, maatschappelijke tweedeling, afname van het aantal
arbeidsplaatsen en een afkalvend inwonersbestand. In de memorie van toelichting
wordt op al deze onderwerpen ingegaan en ook de gemeente Den Haag heeft hieraan
in de afgelopen weken in woord en geschrift veel aandacht besteed. De CDA-fractie
onderkent ten volle het bestaan van de genoemde problematiek en zij meent
dat daar waar mogelijk helpende handen dienen te worden uitgestoken en in
ieder geval met een oplossingsrichting waarmee de centrumstad Den Haag als
zodanig in en met de regio haar regisserende functie behoudt en waar mogelijk
versterkt.Dat is dus de problematiek. Veel sprekers hebben in ongeveer dezelfde
bewoordingen aangegeven dat zij oog hebben voor de problemen die de stad Den
Haag heeft. Dan is de vraag: wat doen wij daaraan? Want deze problematiek
kennen we al zo'n vijftien jaar. Voordat de commissie-Montijn werd ingesteld,
was natuurlijk al bekend dat er grote problemen waren. Dat was ook de reden
waarom die commissie werd ingesteld.De bestuurlijke medicijnkast staat ondertussen helemaal vol. De afgelopen
vijftien jaar hebben wij heel veel dokters bij het bed gehad, maar helaas
hadden al die dokters hun eigen voorkeur voor hun eigen medicijn en elke dokter
weigerde mee te werken aan de toepassing van het medicijn dat zijn collega
had bedacht. De echte tragiek bij dit alles is dat de toepassing van ieder
medicijn wel plausibel is en wellicht kan bijdragen aan de oplossing van de
problemen en de gezondheid van Den Haag en de regio, maar dat helaas de medicijnen
niet in combinatie kunnen worden toegediend.Wat staat er dan in de medicijnkast? Grootschalige herindeling: dat is
een reuze idee. Ik zie staan: stadsprovincie. Dat is ook een reuze idee. Verder
noem ik: agglomeratiegemeenten, ook een reuze idee, en een gemeentelijk samenwerkingsverband
met een eigen grondbedrijf en vergaande publiekrechtelijke bevoegdheden. Gisteren
zijn deze middelen uitvoerig met allerlei varianten en met
veel overtuigingskracht naar voren gebracht.In het pleidooi van de heer Pastoor kwam nog een andere optie naar voren.
Hij zei: wij onderkennen de problematiek, maar eigenlijk zien wij de oplossing
meer in een stadsprovincieachtige constructie; dat hebben wij altijd al gezegd
en misschien is het mogelijk Den Haag nog wat geld te geven. Mevrouw Schoondergang
heeft een groot deel van haar betoog gewijd aan een pleidooi voor een regionale
bestuurlijke oplossing in de vorm van een stadsprovincie, daarbij suggererend
dat daaraan wellicht al volgend jaar, na de verkiezingen, gewerkt kan worden.
Ik geloof daar echter niets van. Ik geloof althans niet dat wij een andere
oplossing binnen handbereik hebben. Ondertussen laten wij het probleem echter
al een jaar of vijftien voortsudderen. De stad Den Haag die eertijds zo'n
600.000 inwoners telde, is nu hard op weg naar de 400.000, tenzij wij daar
vandaag iets tegen doen.Alle genoemde bestuurlijke middelen zijn jaar na jaar besproken door de
achtereenvolgende coalities. Niet alleen Paars heeft zich mogen buigen over
de grootstedelijke problematiek, maar ook eerdere coalities hebben hun gedachten
hierover mogen laten gaan. Het was zelfs meer dan dat, want er zijn ingrijpende
plannen op tafel gekomen. De heer Terlouw wees bijvoorbeeld op het plan om
het land in te delen in 25 of 44 provincies. Ik was dat al bijna vergeten,
maar aan plannen was er in ieder geval geen gebrek. Ik ben het dan ook zeer
eens met de heer Van Heukelum dat wij na zo'n vijftien jaar discussie misschien
eens wat kunnen doen voor de patiënt. Ook de verzuchting van mevrouw
Tan dat het niet geloofwaardig is om nu plotseling weer met een stadsprovincie
te komen, is mij uit het hart gegrepen. Als het puntje bij het paaltje komt,
is er namelijk geen steun te krijgen voor de vele varianten die genoemd zijn
voor een stadsprovincie. Op 22 mei 1997, nadat minister Dijkstal in een notitie
inzake het bestuurlijke eindperspectief voor de kaderwetgebieden zijn kaarten
op tafel had gelegd, kwamen alle opties weer eens in beeld bij de Tweede Kamer.
Hij constateerde dat diverse meerderheden in de Kamer hadden aangegeven wat
zij niet wilden. Dat was een heel nuttige constatering. De heer Dijkstal zei
dat ook, maar hij gaf ook aan dat hij toch wel graag wilde weten wat men wel
wilde. Er moest voor de stedelijke gebieden immers een oplossing komen die
zou bijdragen aan het vergroten van het oplossend vermogen van het bestuur
in die gebieden.Ik denk dat hetgeen wij vandaag voor ons hebben liggen, daar een belangrijke
stap in kan zijn. Voor Den Haag komt die oplossing neer op een beperkte herindeling
in plaats van een stadsprovincie. De motie terzake van de heer Remkes –
zij is hier veel genoemd – is indertijd coalitiebreed aangenomen. De
andere partijen bleven hun eigen opvattingen koesteren. Voorafgaand daaraan
hadden provinciale staten van Zuid-Holland op 22 november 1996 onder directe
verantwoordelijkheid van VVD-gedeputeerde Van der Goot al geconcludeerd dat
een stadsprovincie met een voldoende zwaar takenpakket niet haalbaar zou zijn
en dat het met het oog op de bovenlokale regie en de ruimtenood van Den Haag
gewenst was om varianten van schaalvergroting van de gemeente Den Haag in
discussie te brengen. Staatssecretaris Van de Vondervoort van Binnenlandse
Zaken merkte op 22 mei 1997 namens het kabinet op dat de oplossing van het
toevoegen van bouwlocaties van mindere waarde is dan de oplossing van een
stadsprovincie. Gezien de politieke situatie en gezien het feit dat er een
belangrijke stap gezet zou kunnen worden ter verbetering van de positie van
Den Haag, heeft het kabinet dit evenwel een acceptabele oplossing genoemd.
Men weet nog wel hoe dat gegaan is. Toen de heer Dijkstal gezegd had dat het
zo niet langer kon, zijn de coalitiepartijen bij elkaar gaan zitten. Zij hebben
toen afspraken gemaakt om ervoor te zorgen dat er in ieder geval oplossingen
gevonden zouden worden, of die nou door iedereen als goed zouden worden beoordeeld
of niet. De heer Remkes heeft in dat debat een verlies- en winstrekening opgemaakt
van het resultaat van dat coalitieoverleg. Er zou geen stadsprovincie komen
in een aantal kaderwetgebieden, waaronder Haaglanden, en er zou geen grootschalige
gemeentelijke herindeling plaatsvinden. De heer Remkes had een paar punten
genoteerd waarop de VVD concessies had moeten doen, maar Haaglanden stond
aan de positieve kant. Het is bekend dat de andere coalitiepartijen aarzelingen
hadden bij dat concept, maar toch bereid waren om het te dragen, mede in het
licht van bredere afspraken.Ik moet zeggen dat de coalitie zich tot nu toe op een voortreffelijke
wijze aan zijn afspraken heeft gehouden, ook als partijen wat moesten inleveren
van hun eigen gedachtegoed. Het is trouwens niet ongebruikelijk dat dit af
en toe moet gebeuren. De heer Pastoor heeft gisteren gezegd dat het eigenlijk
jammer is dat er over dit soort zaken afspraken gemaakt moeten worden. Als
er evenwel geen afspraken gemaakt worden, gebeurt er niets. Dan kijken wij
alleen naar de problemen. Wij stellen vervolgens een paar professoren aan
om een en ander nog eens in kaart te brengen. Dat is langzamerhand een enorme
bijverdienste geworden. Die professoren besteden daar al hun tijd en al hun
vernuft aan en komen dan met een constructie die iedereen heel goed en interessant
vindt. Het probleem is evenwel dat men het dan weer te ver vindt gaan om iets
met anderen samen te doen. Vervolgens oppert men weer een ander idee en zegt
daarbij dat het de moeite waard is om dit te onderzoeken. Dat is dus de geschiedenis
van Haaglanden en ook van andere regio's in ons land waar het heel moeizaam
is geweest om tot oplossingen te komen. Aangezien het niet op de weg van de
regering ligt om problemen te laten voor wat ze zijn, zijn er afspraken gemaakt.
Als er volgend jaar een nieuwe coalitie komt zal men opnieuw afspraken maken
over de aanpak van een aantal lastige problemen. Afspraken zijn nodig opdat
wij onszelf er in herkennen en er een positieve invloed van uitgaat ten behoeve
van de vooruitgang die wij in de samenleving moeten boeken op dossiers die
muurvast zitten.Dus geen stadsprovincie in Haaglanden en ook geen grootschalige gemeentelijke
herindeling. Neen, de heer Remkes ging nog verder. Hij vulde precies in hoe
het gebied er uit zou moeten komen te zien. Er is toen in de coalitie wat
dat betreft niet veel ruimte gelaten. Een en ander is tot nu toe door mij
getrouwelijk uitgevoerd. Niet omdat ikzelf geen mooiere oplossingen kan verzinnen,
maar ik weet zeker dat wanneer ik die aan u zou voorleggen, u er ook nog wel met een paar zal komen. Dat is in de Tweede Kamer minstens
zo. In elke gemeente die bij een herindeling wordt betrokken, zal dat ook
het geval zijn. Men weet betere oplossingen dan de oplossing die gerealiseerd
kan worden. En van dat laatste zijn wij nog paar uur verwijderd.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip heeft bij de behandeling van het wetsvoorstel
inzake Twentestad op 18 april 2000 gezegd dat wij geen voorwereldlijke mammoeten
moeten creëren en dat zo'n grote stad in Twente niet past in het Nederlandse
herindelingsbeleid. Ik heb het wetsvoorstel toen teruggenomen. Maar daar is
vandaag natuurlijk helemaal geen sprake van. Overigens, de gebieden die deze
herindeling betreffen zijn na het plan dat ik op tafel heb gelegd steeds kleiner
geworden. Ik had ingevolge de motie-Remkes ook een deel van Wateringen erbij
betrokken. Ik had zelf gemeend dat een mooie corridor van de Binckhorst het
nieuwe gebied Voorburg-West zou moeten omvatten. Zo waren er nog wat kleinere
gebieden die er mijns inziens wel bij hoorden. Wij hebben er over gesproken
en wij hebben er naar gekeken en zijn tot de conclusie gekomen dat dit weer
zoveel onvrede zou geven dat de winst daarvan ten opzichte van de mogelijkheid
voor realisatie te gering zou zijn. Ik heb alle brieven getrouwelijk beantwoord,
overigens niet allemaal zelf met de hand, want daar waren het er te veel voor.
Ik weet zeker dat in Voorburg-West na de inspraak die daar geweest is, mijn
uiteindelijke beslissing terzake is begroet. In Wateringen is mijn nadere
voorstel ook goed ontvangen. Dat heeft mij een kruik onduidelijke jenever
opgeleverd; ik durf het spul overigens niet te drinken voordat het debat voorbij
is, hoewel u weet dat ik er niet vies van ben.Dus geen mammoetgemeente maar een beperkte herindeling. Die vindt in belangrijke
mate plaats op de voormalige locatie van het vliegveld Ypenburg. Degenen die
deze regio goed kennen, weten dat dit een jaar of tien geleden nog maagdelijke
grond was. Weliswaar was die qua territoir verdeeld over een aantal gemeenten,
maar goed, ze liepen toen ook niet op die toenmalige basis rond. Er stond
namelijk een hek omheen. Voor de gemeenten zelf had dat gebied dus een betrekkelijke
betekenis. Met betrekking tot Leidschenveen heeft het eigenlijk tot 1998 geduurd
voordat men aldaar stevig aan de slag is gegaan. Er is veel verzet geweest
om daar iets te gaan doen in een nieuwe polder. We praten vandaag in belangrijke
mate over betrekkelijk nieuw ontgonnen gebieden, die niet de oude kernen raken.
Ik heb bij Nootdorp ook nog een inkeping gemaakt op het Vinex-gebeuren, omdat
ik vond dat het voorstel daar te ver ging. De pastorie, de kerk, de instelling
en de huizen die langs die weg staan, horen bij Nootdorp. Het voorstel is
daar wat magerder van geworden. De Tweede Kamer heeft verder ook nog een aantal
veranderingen aangebracht. Er is nu een polder waarvan niemand in Pijnacker
wist dat deze tot het grondgebied van Pijnacker hoorde, bij betrokken. Deze
locatie ligt overigens ver van Pijnacker af, tenzij wij het wetsvoorstel aannemen,
want dan komt het dicht in de buurt te liggen. Er is ook nog een heel emotioneel
punt uitgezonderd, een monument ter nagedachtenis van een aantal mensen omgekomen
op Ypenburg. Daar komen we niet aan. We willen dat sparen. We zijn echt eindeloos
ver gegaan om de pijn die het doet in de bestaande kernen voor mensen die
een traditie opgebouwd hebben in een woongemeenschap, tot het uiterste te
beperken. Het is dan interessant om te horen dat er altijd weer bredere gedachten
zijn. Ik trap daar altijd weer in. Ik denk dan: Dat zou ook wel mooi zijn.
De heer Terlouw zei: Je praat hier over een stad. Moet dat niet een beetje
grootschaliger? De heer Van Heukelum heeft in het voorlopig verslag namens
zijn fractie gevraagd of een agglomeratiegemeente geen goed idee geweest zou
zijn. Stel dat ik in de Tweede Kamer had gezegd: Dat is een goed idee. We
maken er een agglomeratiegemeente van. We delen alle gemeenten in in één
gemeente, we zorgen dat er een goede binnengemeentelijke decentralisatie is
en daarmee hebben we het probleem opgelost. Vanuit een helikopter is dat helemaal
geen gek idee. Als je over Den Haag vliegt, dan is dit een stedelijke agglomeratie.
Er is geen mens die van boven kan zien waar de grens ligt tussen Voorburg
en Den Haag en tussen Rijswijk en Den Haag. Desondanks hebben die gemeenschappen
in de loop der jaren met lange geschiedenissen tradities opgebouwd. Als het
niet onvermijdelijk is om daar tegenin te gaan, dan moeten we dat ook niet
doen.Er zijn tijdens het proces ook nog een aantal winstpunten ontstaan. Ik
heb mij als privé-burger van dit land – die ik altijd nog in
enige mate ben en zeker in ruime mate ben geweest – vroeger wel eens
bemoeid met Pijnacker-Nootdorp. Dat was in de tijd dat Nootdorp zichzelf overal
in de aanbieding deed omdat het dacht: We redden het niet meer. Moeten we
niet naar Delft? Moeten we geen gesprek hebben met Den Haag? Is Zoetermeer
geen optie voor ons? De druk van de stad wordt te groot. Ik heb toen vaak
aan de betrokken burgemeesters gevraagd: Waarom gaan jullie niet samen? Hier
ontstaat een gemeente die een eigen plaats kan hebben binnen dat geweld, tussen
de rijkswegen in en als een afgrenzing naar Den Haag. Die gemeente kan haar
eigen karakter houden. Maar de een wilde niet met de ander praten en de ander
niet met de een. Dat is wel veranderd. Ik heb het genoegen om inwoner te zijn
van een van die gemeenten. Ik kan 's avonds nog eens nalezen wat er in de
kranten staat die in de regio ruim verspreid worden. Ik heb geconstateerd
dat men in Nootdorp en Pijnacker nu zegt: Wij willen samen. Dat heeft niets
te maken met een polder aan de Brasserskade. Daar weet in Pijnacker niemand
van, terwijl Nootdorp altijd gedacht heeft: waarom is die polder van Pijnacker?
Dat speelt daar absoluut geen rol.Ik heb vorig jaar, toen we bezig waren met het proces, tijdens de visites
die ik overal bracht, bij mijn bezoek aan Wateringen gedacht: Het is zonde
als Leidschendam en Voorburg de handen niet in elkaar slaan. Het zijn twee
gemeenten die traditioneel eenzelfde karakter hebben. Leidschendam is enigszins
veranderd doordat men vanaf 1998 bezig is met de aanleg van de nieuwe locaties.
Maar het is zonde, onnodig en een verspilling van bestuurskracht dat die gemeenten
de handen niet in elkaar slaan. Als dat zou lukken, zou je naast Pijnacker-Nootdorp –
dat ik zelf na de referenda in het wetsontwerp nog heb kunnen meenemen –
met Leidschendam-Voorburg een component aan deze regio toevoegen, die meer
body heeft en beter in staat is om de belangrijke vraagstuk ken
die zullen blijven spelen, te lijf te gaan. Dat is een versterking van die
regio. Ik wil het niet overdrijven, maar uiteindelijk kom ik tot de conclusie
dat wij een iets sterkere gemeente Den Haag hebben als wij dit kunnen doen.
Ik zal daar straks nog iets over zeggen. Dan hebben wij ook sterkere randgemeenten.
In die nieuwe situatie kunnen wij in de toekomst op een steviger manier met
elkaar samenwerken.De afgelopen decennia hebben wij allemaal gevolgd hoe die verhoudingen
zich hebben ontwikkeld. Men heeft zeer tegenover elkaar gestaan, maar dat
is gelukkig beter geworden. De afgelopen jaren is heel constructief gewerkt.
Daar verdient men echt een compliment voor, maar de structuur is gammel. Dat
weten wij allemaal. De heer Pastoor zegt dat wij daar wat aan moeten doen
en dat wordt dus meer dan kiezen voor een stadsprovincie of wat geld bij elkaar
brengen. Ik weet dat de suggestie om geld bij elkaar te brengen goed bedoeld
is, maar met een collecte is Den Haag niet geholpen. De stad verliest aan
kracht. De betere burgers gaan naar de randsteden. Zij kunnen in deze stad
niet gehuisvest worden. Als wij tien jaar geleden, toen Ypenburg werd opgeheven
en wij allemaal nadachten over Vinex-locaties, de polder Leidschenveen en
het vliegveld Ypenburg hadden onderworpen aan een bestuurlijke herindeling
omdat wij er anders later gelazer over zouden krijgen, had er geen haan naar
gekraaid. Dat hadden wij moeten doen. Nu zijn wij een jaar of vier, vijf bezig
met het bebouwen van die locaties en de emoties – de heer Van Heukelum
wees erop – gaan torenhoog. Ik denk dat dit buiten alle proporties is.
Overigens was ik blij verrast met de aanwezigheid van een aantal buitengewoon
vriendelijke demonstranten voor de deur vandaag. Dat is wel even wat anders
dan bij andere herindelingen.Hoe effectief is de voorgestelde herindeling en kan zij bijdragen aan
de oplossing van de gesignaleerde problemen? Is dit nou het wondermiddel,
zo vraagt de heer Van Heukelum, waar wij naar zoeken? Nee, dat denk ik niet.
Ik meen wel dat wij iets doen wat heel verstandig is voor de middellange termijn
en dat wij in staat zijn om het bestuurlijk evenwicht in de regio te handhaven,
maar dit is niet het wondermiddel waar wij naar zoeken. Wij moeten de tijd
hebben om dat met elkaar te ontdekken. Alle wondermiddelen die wij tot nu
toe hebben verzonnen, wil niemand met een ander innemen, tenzij wij daar weer
bij een kabinetsformatie over gaan praten en tenzij wij daar weer jarenlang
met elkaar over discussiëren. Misschien dat wij na afloop daarvan tot
de conclusie komen dat wij er toen dicht bij waren of ons afvragen of wij
daar niet naar terug moeten of voor iets anders moeten kiezen. Ik zou het
niet weten, maar ik weet wel dat als wij dit vandaag niet afsluiten, wij het
risico lopen dat wij 5, 10 of 15 jaar discussies voeren die naar mijn smaak
gekenmerkt zullen worden door een grotere venijnigheid tussen de partners.Men heeft gezegd dat deze herindeling niet bijdraagt aan evenwichtige
verhoudingen voor de samenwerking in de toekomst, maar daar geloof ik helemaal
niets van. Ik ken veel van de verantwoordelijke bestuurders in de regio en
ik weet zeker dat, als wij dit vandaag doen, men er alles aan zal doen om
de draad op een heel constructieve manier op te pakken. Men weet precies wat
de rol van de Kamer is, wat mijn rol is en wat de rol van het parlement is
in algemene zin. De bestuurders zullen dat oppakken. Het lijkt mij niet goed
als Den Haag vandaag te merken krijgt dat wij over de problemen die de heer
Pastoor zo beeldend onder woorden heeft gebracht niet veel meer te zeggen
hebben dan "zullen wij eens wat geld aan Den Haag geven of zullen wij eens
gaan nadenken over een stadsprovincie". Daar wil de VVD helemaal niet over
praten, binnen D66 zijn er voor- en tegenstanders en in de kring van de Partij
van de Arbeid is grote discussie over de vraag of wij dat in Nederland eigenlijk
wel moeten doen. Wij hebben ook ervaren hoe enthousiast de bevolking kan zijn
over zo'n concept. Zij doen daar reuze aan mee. Dat weten we. In Amsterdam
en Rotterdam hebben fantastische manifestaties plaatsgevonden om dat soort
constructies te beproeven. Dat zijn dus drama's geworden. Het lijkt mij geen
goede zaak om dan zo'n voorstel te doen.Het gaat om de vraag wat het allemaal oplevert. Levert het voor Den Haag
"regie" op? Ik denk dat het Den Haag in ieder geval regie geeft over die gebieden.
Er is op gewezen dat Den Haag in Leidschenveen op het ogenblik niet zoveel
in de melk te brokkelen heeft. Daar is een PPS-constructie tussen de gemeente
en een aantal partners gerealiseerd, maar bij andere locaties ligt dat een
beetje anders. Den Haag is onderdeel van regelingen en convenanten. Den Haag
kan echter nergens aangeven dat het in het belang van het totaal is dat er
iets moet gebeuren. Er zijn in al die constructies dan ook geen publiekrechtelijke
bevoegdheden ingebracht. Het zijn allemaal afspraken waarbij de gemeenten
hun eigen rol kunnen blijven spelen. Daarom is het niet mogelijk om in het
ene gebied dit te doen en in een ander gebied dat, omdat het steeds gaat om
andere gemeenten die moeten aansturen.Het is niet mijn bedoeling om samenwerking in de regio te doen verminderen.
Samenwerking in deze regio is immers het begin en het einde. Nogmaals, wie
over Den Haag vliegt, ziet dat in de regio intensief moet worden samengewerkt.
Daarbij moet er sprake zijn van samenstellende delen die ook de eigen rol
op een goede manier kunnen spelen. Dat kan niet met een centrumstad die leegbloedt,
waar de bevolking wegloopt en het draagvlak voor voorzieningen minder wordt.
Ik was zeer geroerd door de toespraak die de heer Van Gennip deze week hield.
Ik zou aanwezig zijn bij een debat over het strafhof. Ik werd echter op het
laatste moment afbesteld, omdat de heer Jurgens meende dat wij beter in september
nog eens over een interessant onderwerp kunnen spreken. Ik heb dat dan ook
in mijn agenda gezet. Ik hoorde de heer Van Gennip echter over het belang
van Den Haag als internationale stad spreken, die overal gepresenteerd moet
worden en die er pico bello uit moet zien en die wereldfaam moet verkrijgen.
Den Haag heeft echter al 150.000 van zijn oorspronkelijke inwoners weg zien
trekken. De komende acht jaar zullen er nog eens zo'n 40.000 naar de randsteden
trekken. Intussen krijgt de stad te lijden van segregatie. Dat is hier door
iedereen uitgesproken. Iedereen is daar reuze bezorgd over. Wij weten ook
dat het niet allemaal morgen is op te lossen. Deze oplossing draagt er ook
niet aan bij.Wij weten dat als Den Haag een onevenwichtige bevolkingsopbouw blijft
houden, de problemen in de stad slechts groter zullen worden. Wij gaan dan
internationaal op pad met de boodschap dat Den Haag een prachtige
stad is, waar men zich vooral moet vestigen. Het is immers het rechtscentrum
van de wereld, al is het ook waar dat de stad steeds minder inwoners krijgt.
Misschien kan het strafhof zich in Pijnacker vestigen. Daar is plaats genoeg
en men wil het graag hebben. Ik zou er ook graag werken. Als het moet, zetten
wij Milosevic ook nog wel ergens neer! Dat is echter niet de manier om met
de allure van steden om te gaan. Ik herinner mij levendig dat wij hier vorig
jaar over Utrecht hebben gesproken. De heer Terlouw heeft toen een aantal
pregnante dingen over steden gezegd. Wat wij hier zien, is versnippering en
leegloop van een stad, volgens hem ook het belangrijkste probleem van de stad.
Er is sprake van verzwakking en van minder draagvlak voor voorzieningen. Vandaag
kunnen wij daar iets aan doen.Ik ben een groot voorstander van stevige regionale samenwerking, maar
dan niet om zwakheden van een van de samenstellende delen te compenseren.
De randsteden zijn in de loop van de tijd alleen maar sterker geworden, wat
ook te zien is aan de bevolkingsaanwas. De bevolking neemt in de hele regio
enorm toe, maar de bevolking in Den Haag loopt terug. Het komt allemaal in
de randsteden terecht. Zoetermeer is gisteren in dit verband terecht genoemd.
Er is gisteren gezegd dat de uitbouw van Zoetermeer een misverstand is geweest.
Dat kan allemaal best. Wij leven echter in een wereld vol van misverstanden.
Laten wij vandaag in ieder geval proberen om iets te doen wat verstandig is
en wat een van die misverstanden enigszins corrigeert. Het kan niet zo zijn
dat wij zeggen: het Rijk had maar ander beleid moeten voeren. Ik zou het heel
rustig hebben als ik als minister van Binnenlandse Zaken op deze wijze naar
problemen zou kijken. Ik hoef dan nergens over na te denken. Men had het maar
anders moeten doen indertijd. Dit is echter niet de situatie van Den Haag
en zijn bestuurders. Men kan niet anders, omdat de stad vastzit tussen de
zee en de buurgemeenten. Er is geen ruimte. Iedereen die een klein beetje
meer inkomen heeft en een eengezinswoning wil hebben, kan niet in Den Haag
terecht. Er mankeert niets aan die randgemeenten, je woont er prima, maar
het probleem is dat de samenstelling van de bevolking in Den Haag steeds eenzijdiger
wordt.Dan kun je zeggen dat het niet zoveel uitmaakt waar mensen wonen, in Leidschendam
of in Den Haag. Vanochtend gaf een aardige mevrouw mij een zonnebloem en zij
zei mij dat zij niet wilde verhuizen, waarop ik antwoordde dat ik haar dat
niet zou aanraden. Volgens dit wetsvoorstel hoeft er ook niemand te verhuizen.
Het maakt voor een gemeente natuurlijk heel veel uit hoe de samenstelling
van de bevolking is. Dat is van belang voor de participatie van de bevolking
in tal van activiteiten en voor het draagvlak van de voorzieningen. Dan moeten
de rijke inwoners niet allemaal naar buiten trekken. Een jaar of vijftig geleden
vertrok iedereen uit Amsterdam bijvoorbeeld naar het Gooi. Dat was een dramatische
drainage van de stad. Vorige keer hebben wij daarover gesproken in verband
met Utrecht. Utrecht mocht eerst slechts bouwen op een gedeelte van het gebied
aan de andere kant van de Rijksweg, maar nu krijgt Utrecht een bij Vleuten-De
Meern aangesloten bebouwing. De grenzen van Ypenburg deden op het vliegveld
geen pijn; de landingsbanen werden er niet door onderbroken. Nu lopen ze dwars
door de nieuwe wijk heen. De heer Luijten heeft indertijd over Utrecht gezegd
dat het niet goed is als er in een nieuwe wijk een totaal willekeurige scheidslijn
tussen twee gemeenten is. Dat geldt ook voor Ypenburg. Dan moet de gemeente
Rijswijk een deel van de burgers bedienen, de gemeente Nootdorp weer een ander
deel en dan zijn er nog andere gemeenten. Dat is natuurlijk niet goed. Wij
moeten ervoor zorgen dat er aan de eenheid van de samenleving gewerkt. Mevrouw
Tan heeft daar een aantal belangrijke opmerkingen over gemaakt. Het is belangrijk
om in nieuwe wijken aan de identiteit te werken, maar dat kan niet als het
een versnipperde wijk is, als de ene kant van de straat bij Rijswijk hoort
en de andere kant van de straat bij Nootdorp.Dan zijn er vragen gesteld over de regie. Ik geloof dat het gisteren aardig
uiteengezet is. Je moet kunnen beschikken over ruimte voor woningbouw en voor
bedrijfshuisvesting als een voorwaarde voor de toepassing van het beleid.
Dat geldt voor vele beleidsinstrumenten. Als je geen ruimte hebt, heb je ook
geen regie nodig. Dan kun je een beetje meepraten met anderen en dan zullen
er veel beslissingen tegen je zin genomen worden. Als je de regie hebt, kun
je beleid maken, ook met het oog op de toekomst. De veranderingen zullen niet
meteen morgen plaatsvinden als vandaag dit wetsvoorstel wordt aangenomen.
De ontwikkelingen die voor een belangrijke mate al hebben plaatsgevonden,
moesten daar ook plaatsvinden en die zullen ook voortgaan. In de loop van
de tijd ontstaan er alleen meer mogelijkheden om tot verandering en vernieuwing
te komen. Het is een beetje te simpel om te zeggen dat veel huizen al vol
zijn, dat er weinig nieuwe bij komen en dat er niet veel veranderingen meer
mogelijk zijn. Het gaat wel om een besluit waardoor vanuit de gemeente Den
Haag rekening gehouden kan worden met de benutting van dat gebied.Ik geef toe dat je de segregatie niet kunt oplossen. Ik vind dat de randgemeenten
de laatste jaren op dat gebied wel het een en ander gepresteerd hebben, maar
dat wil niet zeggen dat het allemaal prima gaat. Ik lees al die lokale krantjes
en zo las ik in de Delftse Courant dat de bescherming van de woningmarkt in
Pijnacker succesvol is geweest. De gemeente Den Haag is voortdurend in discussie
met de randgemeenten. Een aantal woningen wordt expliciet uitgesloten voor
urgente gevallen in de gehele regio. Door de bank genomen heeft men veel meer
gepresteerd dan in het verleden, maar dat wil niet zeggen dat het goed loopt.
Op het ogenblik is men weer in overleg, maar dat verloopt moeizaam. Mijn wens
is dat dit veilig gesteld wordt. Ik wil dat de mensen in deze regio en zeker
de urgente gevallen geholpen worden op de plaats waar zij geholpen kunnen
worden. Ik wens dat wij niet stilzwijgend doorgaan met het aan de stad laten
van de problemen. Wij moeten de oplossingen zoeken in de regio en de buurgemeenten.Het is zeker waar dat gebieden al in belangrijke mate zijn ontwikkeld,
maar er zijn ook op dit moment nog zeer interessante opties.De heer Pastoor (CDA):Mijnheer de voorzitter. Als u mij dat toestaat, wil ik kort met de minister
van gedachten wisselen over het woord regie; een woord dat door de minister
als uitermate belangrijk en veelomvattend is opgevoerd in alle
stukken. Volgens de minister zijn bij deze herindeling van belang de woorden
regie, ruimte en slagkracht.De minister heeft gezegd dat met wat wij hebben geformuleerd niet meer
zoveel regie te voeren zal zijn over de gebieden die nu ingevuld worden, althans
wat het bouwen betreft. Daarna heeft hij gezegd dat er voor de toekomst wel
regiemogelijkheden zullen zijn. Bij die opmerking heeft hij het gelaten. Kan
hij zeggen wat naar zijn oordeel die regiemogelijkheden zouden kunnen zijn?
Ik heb gisteren gezegd dat wanneer er verschuivingen plaatsvinden ten aanzien
van bedrijfsterreinen de markt voor een deel de regie zal bepalen en dat wat
de woningbouw betreft het convenant tussen de gemeentebesturen medebepalend
zal zijn. Wat zijn dan naar het oordeel van de minister de toekomstige regiemogelijkheden
voor dit gebied nadat het is volgebouwd?Minister De Vries:Mijnheer Pastoor, als u het goed vindt, kom ik straks expliciet op uw
vraag terug. Eerst wil ik graag wat algemenere opmerkingen over dit thema
maken.Als wij kijken naar wat er op het ogenblik nog aan bouwplannen kan veranderen,
ga ik veel verder dan u. Er zijn natuurlijk al heel veel bouwplannen gerealiseerd.
Ik geloof dat nog zo'n 35 of 40% van de plannen moet worden ingevuld. De discussie
gaat er niet zozeer over dat daar woningen moeten komen. De vraag is wel of
datgene wat daar gebeurt in samenhang kan worden gebracht met wat er in Den
Haag gebeurt. Voor een belangrijk deel gaat het om oud-inwoners van Den Haag
die de stad hebben moeten verlaten en dus verder niet meer meedoen aan Den
Haag en het draagvlak van die gemeente. Het gaat er ook om wat er in de toekomst
gaat gebeuren. Dat heeft niet alleen betrekking op soorten woningbouw die
wij willen realiseren en op de manier waarop een betere spreiding van de bevolking
kan worden bereikt, maar het heeft ook te maken met elementen van industrievestiging.
Tot in lengte van dagen zal moeten worden bekeken of er in de binnenstad van
Den Haag ruimte kan worden gecreëerd waardoor mensen met middeninkomens
er zich kunnen vestigen. Er zijn industrieën die in de stad geen plaats meer kunnen vinden.
Den Haag heeft op het ogenblik de vinger in veel industrieschappen, van Wateringen
tot de Harnaschpolder. Het is voor Den Haag natuurlijk ongelooflijk belangrijk
om als het een plan maakt ter verbetering van een wijk die aan het verpauperen
is, te kunnen bekijken waar de bedrijven uit die wijk heen moeten. Dat is
dus een kwestie van regie voeren. Misschien kan dat ook niet allemaal morgen,
maar het zal wel in de loop van de tijd kunnen. Veel onderzoeken leren dat
de dynamiek in de bedrijfslocaties groot is en dat er zo ongeveer om de zeven
jaar nieuwe besluiten moeten worden genomen over wat er op een bepaalde plaats
moet gebeuren. De regie hebben betekent in dezen dat over datgene wat er in
Den Haag moet gebeuren, besluiten kunnen worden genomen in samenhang met wat
er in het nieuwe gebied moet gebeuren. Die mogelijkheid is op het ogenblik
niet aanwezig. Den Haag heeft niet de publiekrechtelijke mogelijkheden om
te zeggen: daar en daar moeten die en die locaties komen.Ik wil vandaag absoluut niet zeggen dat het allemaal fout gaat. Dat is
natuurlijk onzin, maar op dit moment kan de afweging over de primaire noodzaak
voor vestiging hier en daar niet vanuit één perspectief gebeuren.
Integendeel, er wordt met elkaar over vergaderd en er komen allerlei wensen
op tafel. Er is nu sprake van vele regisseurs die met elkaar proberen een
heel complex vraagstuk te mannen.Bij woningbouwlocaties – ik geef het voor de derde keer toe –
gaat het natuurlijk niet om directe regievoordelen op korte termijn. Wel is
het van belang dat er een belangrijk woningbouwsegment aan Den Haag wordt
toegevoegd dat er thans ondervertegenwoordigd is en nauwelijks meer voorhanden,
namelijk het segment van de eengezinswoningen.Overigens heeft Den Haag zichzelf een heel belangrijke herstructureringstaakstelling
opgelegd waarbij tot 2010 ongeveer 10.000 woningen van de huidige voorraad
zijn betrokken, hetzij door renovatie of samenvoeging, hetzij door sloop en
nieuwbouw. Die grootschalige herstructurering moet leiden tot woonmilieus
voor de midden en hogere inkomens, maar leidt tevens tot verkleining van de
beschikbare goedkope voorraad in Den Haag. Daarvoor zal dus een oplossing
moeten worden gevonden. Als de stad beter moet worden gemaakt en daarbij inzichten
worden gehanteerd die breed gesteund worden, hoe kan dan dat probleem van
die kleiner wordende goedkope voorraad worden opgelost? Het is belangrijk
om dat vanuit één perspectief te doen, namelijk dat van een
regisseur.Dat is ook voor bedrijventerreinen van groot belang. Ik zei zojuist al
dat bedrijventerreinen nogal dynamisch zijn, ze komen en ze gaan, en dat maakt
een samenhangende aanpak die na de herindeling mogelijk is van het gebied
tussen het Haagse Centraal Station, de Binckhorst en het Prins Clausplein
en de zones langs de snelwegen alleen maar belangrijker. U moet maar eens
kijken welke ontwikkelingen op die zones plaatsvinden in bijvoorbeeld Amsterdam
en ook maar eens bezien wat er in de huidige situatie rondom Den Haag aan
mogelijkheden voor regie zijn. Die zijn erg versnipperd. Het is van het grootst
mogelijke belang om ook die zones langs de snelwegen vanuit één
perspectief inhoud te gaan geven. Dat is voor de regionaal economische ontwikkeling,
voor het stedelijk functioneren en voor de Zuidvleugel als geheel ook van
groot belang.Naast duizenden andere brieven hebben wij ook een brief gehad van VNO/NCW.
Je moet aan elke brief maar de waarde hechten die je eraan wil hechten, maar
deze brief slaat wel op enkele kernpunten, onder andere op de vraag of wij
wel in staat zijn om in samenhang deze belangrijke locaties te ontwikkelen
of dat iedereen zijn eigen stukje doet met inspraak van veel anderen. Ik weet
dat er in het bedrijfsleven grote zorgen bestaan dat op deze manier de sociale
structuur van Den Haag niet verder geschraagd wordt door een steeds sterker
wordende economische structuur. Men heeft daar grote zorgen over en ook ik
denk dat het van groot belang is om daar wat aan te doen.Het schiet mij nu te binnen dat Den Haag ook een kantorenprogramma heeft.
Kantorenlocaties bevinden zich in verschillende gemeenten in de regio. In
het verband van Haaglanden worden daarover afspraken gemaakt, maar die liggen
telkens weer onder het vuur van op zich wel begrijpelijke concurrentie. Als
er bijvoorbeeld in Delft een grote kantorenflat leeg staat,
dan heeft men daar problemen mee. Misschien dat die locaties dan ook beter
in samenhang kunnen worden ontwikkeld. Op 28 juni 2000 heeft het stadsgewest
Haaglanden het kantorenprogramma tot 2010 vastgesteld. Bij Den Haag leefden
zorgen over de overcapaciteit die allicht zou ontstaan en leefden ook bezwaren,
met name waar het afwegingen tussen het internationale centrummilieu van Den
Haag betrof en de omgeving. Zij heeft toen een voorstel gedaan om tot een
nader onderzoek te komen om te bekijken hoe dat gezamenlijk kon worden aangepakt,
maar dat voorstel is verworpen. Dat onderzoek komt er dus niet en iedereen
probeert nu op zijn eigen manier zijn problemen op te lossen. Dat is dus regie!De heer Van Heukelum vroeg of de problemen van de gemeente Den Haag zelfstandig
zijn te beschouwen of dat ze dienen te worden bezien in het licht van een
regionale problematiek. Ik zou vier kernelementen willen onderscheiden. Mijn
streven is dat Den Haag wordt versterkt, niet dramatisch, niet zo sterk en
groot als sommigen wel zouden willen, maar in ieder geval wordt versterkt,
steviger wordt, de kans krijgt om ten minste te stabiliseren en te revitaliseren.
Het is van groot belang dat zij niet op de glijbaan naar beneden blijft zitten.
De andere kernelementen zijn dat de buurgemeenten worden versterkt, dat de
regio wordt versterkt en dat de regio Haaglanden er sterker uit zal komen.
Dat is ook goed gelet op allerlei buitengewoon uitdagende perspectieven van
een Deltametropool. Wij weten nog niet precies wat dat is. De heer Pronk is
daar druk mee bezig en de steden spreken erover. In dat perspectief moeten
wij ook proberen te denken, want wij zijn toch bezig ons voor te bereiden
op de toekomst!De regiefunctie van Den Haag wordt dus versterkt. Om de ruimtelijke en
bestuurlijke problematiek van deze stad op te lossen dienen wij dit voorstel
in. De heer Holdijk zegt terecht dat de regering in eerdere stukken zowel
de fysieke als planologische ruimtenood als bestuurlijke ruimtenood heeft
aangeduid. Die twee vallen volgens mij samen. Voor de grote stad en de regio
is het van het grootste belang dat de bestuurlijke organisatie zo helder,
zo overzichtelijk en zo effectief mogelijk is. Ik zeg "mogelijk" en niet "denkbaar",
want dan kunnen wij allemaal zelf wat verzinnen. Dit zijn overigens geen nieuwe
inzichten, want wij weten dit allemaal al sinds de commissie-Montijn.Verder is het van groot belang dat de democratische legitimiteit van de
essentiële besluitvorming zo goed mogelijk is verankerd. Wij moeten daarom
niet al te veel met convenanten en gemeenschappelijke regelingen werken, maar
zo mogelijk proberen om de bestuurlijke verantwoordelijkheid helder te maken
en de democratische legitimatie zuiver te houden als daarmee belangrijke doelen
zijn gediend.De heer Terlouw vroeg of hier zaken fout zijn gegaan. Het zou een heel
droevige reflectie zijn op de interbestuurlijke samenwerking als ik nu zou
zeggen dat het allemaal fout zou gaan. Dat is ook zeker niet zo. Er gebeuren
in de regio echt goede dingen. Ik volg die samenwerking al 35 jaar en de laatste
jaren zie ik inderdaad verbeteringen. Als het echter een reële optie
is om een samenhangende problematiek in één hand te leggen en
niet, zoals op het ogenblik in de praktijk eigenlijk gebeurt, versnipperd
te laten, heeft het grote voordelen om het onder één gemeentelijke
regie te brengen. Daardoor wordt immers directie democratische legitimiteit
verkregen. Dat zou winst zijn, want samenwerkingsrelaties zijn in democratisch
opzicht niet equivalent aan de mogelijkheden die een gemeente hier heeft.De heer Pastoor (CDA):De minister laat zich nu enigszins negatief uit over gemeenschappelijke
regelingen en de resultaten daarvan. Dat verbaast mij, want in een recentelijk
verschenen en door hemzelf geredigeerde nota staat dat er nuttige resultaten
bereikt zijn door middel van gemeenschappelijke regelingen op basis van de
kaderwet. Hoe verhoudt de positie die de minister nu inneemt, zich tot hetgeen
hij in deze in april verschenen nota naar voren brengt?Minister De Vries:Ik heb dat helemaal niet beoogd te zeggen. Ik heb alleen maar geprobeerd
om in te gaan op de opmerking van de heer Terlouw dat er misschien wel bezwaren
zijn tegen samenwerkingsvormen, maar dat het nog maar de vraag is of daarbij
op het ogenblik zoveel fout gaat. Ik heb gezegd dat het een heel droevige
reflectie zou zijn als ik zou zeggen dat er van alles fout gaat. Door middel
van dergelijke samenwerkingsverbanden kunnen heel nuttige dingen worden gedaan,
maar dat neemt niet weg dat het de te prefereren optie is om het in één
bestuurlijk hand te brengen. Gemeenschappelijke regelingen zijn immers altijd
een hulpstructuur. Het zijn overigens wel heel belangrijke hulpstructuren
waar wij niet zonder kunnen. Ik heb dus helemaal niet geprobeerd om over samenwerkingsverbanden
iets negatiefs te zeggen, want ik sta daar heel positief tegenover. Mijn voorkeur
gaat echter uit naar directe democratische controle door één
gemeente, want het zicht van de burger op de besluitvorming wordt vertroebeld
door convenanten, afspraken en gemeenschappelijke regelingen.Bestuurlijke versnippering en verdichting dienen te worden tegengegaan.
Bijna iedereen is het daarover eens. Die analyse heeft in de discussie van
de afgelopen jaren over de bestuurlijke organisatie een voorname rol gespeeld.
Die analyse draagt ook mede het onderhavige wetsvoorstel. Juist de gebieden
die deel uitmaken van de gemeenten Leidschendam, Nootdorp en Rijswijk en op
grond van het onderhavige wetsvoorstel aan Den Haag worden toegevoegd, kennen
een grote dynamiek en samenhang. Die samenhang is op het ogenblik bestuurlijk
onvoldoende goed gerealiseerd. Vanuit de noodzaak van doeltreffende en doelmatige
aansturing en vanuit een democratisch perspectief is het ongewenst wanneer
een dergelijk gebied, waar een grote dynamiek moet zijn, wordt bestuurd door
hulpstructuren. Dat is wat ik bestuurlijke ruimtenood noemde.Gisteravond hebben verschillende sprekers ook gerefereerd aan ruimtenood
in fysieke zin. Men heeft veel verwezen naar de commissie-Montijn. Die commissie
onderkende vooral voor Den Haag een kardinaal probleem, dat Den Haag tot vorig
jaar deelde met Utrecht. Op de laatste dag voor het zomerreces hebben wij
het vorig jaar een oplossing voor Utrecht gevonden.Vanaf de memorie van toelichting heeft de regering als vertrekpunt de
analyse van de commissie-Montijn gekozen. De analyse van de externe Commissie
Grotestedenbeleid is nog steeds de beste analyse die er is. Daarna is ook
nooit iets gedaan om die te weerspreken. De analyse is wel verdiept. De gemeentelijke
herindeling moet nieuwe en betere voorwaarden scheppen om aan de grootstedelijke
problematiek van Den Haag tegemoet te komen. Die problematiek is zichtbaar
in de sociale achterstanden, de relatief grote werkloosheid, waaronder langdurige
werkloosheid en het ontbreken van voldoende arbeidsplaatsen, vooral in segmenten
van de arbeidsmarkt waaraan in Den Haag zoveel behoefte bestaat. De volkshuisvestingssituatie,
waarin vooral het middensegment ondervertegenwoordigd is, behoeft dringend
aandacht. Ik heb al gewezen op de ontvolking van Den Haag en de voortdurende
uitstroom. Natuurlijk zal door het huidige voorstel die problematiek niet
als sneeuw voor de zon smelten, maar er worden wel voorwaarden gecreëerd
om die problemen op een meer adequate wijze tegemoet te kunnen treden.De ruimtenood in fysieke zin wordt veroorzaakt door de behoefte aan ruimte
voor woningbouw en bedrijvigheid. Ypenburg en Leidschenveen vormen gezamenlijk
het hart van het herindelingsvoorstel. Met een bouwcapaciteit van zo'n 17.000
woningen kan Den Haag weer langer vooruit. De heer Holdijk zegt dat de memorie
van antwoord rijkelijk vaag is over de vraag hoe lang dat is. Ik wil daarover
niet meer illusies wekken dan ik zelf redelijk acht. Als wij deze herindeling
doorvoeren kunnen wij mijns inziens een jaar of vijftien zonder problemen
te laten liggen weer nadenken hoe het verder moet. De dynamiek in deze regio
houdt niet op, mag ik hopen. De ontwikkeling van strategische zones rond de
A4 en de A12 is voor een nog veel langere termijn van groot belang. Het is
echter niet eenvoudig om complexe ontwikkelingen voor een heel lange periode
met grote exactheid te voorspellen. Daarom is het mijns inziens nu beter om
niet te speculeren of wij de definitieve oplossing bij de kop hebben, maar
om te zeggen dat wij beter geplaceerd zullen zijn voor de oplossing van de
problemen die zich voordoen dan thans het geval is.De herindeling heeft dus belang voor vraagstukken van volkshuisvesting
en ruimteverdeling. Heel pregnant is de vraag gesteld of de Vinex-locaties
nu allemaal zijn vastgelegd. Ik kom er zelf dagelijks doorheen, dus ik heb
er een aardig zicht op. Iedereen die de moeite neemt om ze te bekijken kan
zien, dat al heel wat mensen er een woning hebben kunnen betrekken en dat
er in een hoog tempo wordt gebouwd. Voorlopig valt er weinig aan ontwikkeling
van woningbouw te regisseren. Het is echter onjuist om net te doen alsof de
locaties al tot de laatste kavel zijn uitgegeven. Het is mooi dat het nodige
is aanbesteed, maar het is altijd mogelijk om verder te kijken hoe een regio
zich moet ontwikkelen. Een aardig voorbeeld zagen wij dezer dagen in Leidschenveen,
waar het gemeentebestuur met particuliere partners sprak over de aanpassing
van plannen. In die zin is er natuurlijk wel ruimte. Ook is er nog echt vrije
ruimte. Bij het stadsgewest Haaglanden heb ik daar navraag naar laten doen.
Aan het eind van dit kalenderjaar zal 68% van de kavels op Ypenburg zijn opgeleverd.
Resteert 32% van de in totaal ruim 11.000 woningen waarop op enigerlei wijze
nog invloed kan worden uitgeoefend. Een bescheiden deel hiervan vervalt overigens,
namelijk De Venen. Dit is een kwetsbaar onderdeel van mijn voorstel. Een stukje
van De Venen is bij Nootdorp gelaten omdat anders een belangrijk deel van
de oude kern van Nootdorp – de RK pastorie en andere zaken – deel
van Den Haag zou worden. Den Haag heeft al heel veel kerken en dit hoort bij
Nootdorp. Vandaar de afweging op dit punt. Daar kan Den Haag niet veel meer
regisseren, maar verder is er nog ruimte. Leidschenveen is met bijna 7000
woningen de andere grote woningbouwlocatie. De afgelopen weken is hier discussie
over geweest. De heer Holdijk vroeg of de gemeenteraad van Leidschendam zijn
besluitvorming al heeft afgerond. Naar ik heb begrepen, is die verdaagd van
2 juli. Verder kan ik er geen inhoudelijke informatie over geven. Dit is op
het ogenblik nog een zaak van de gemeente Leidschendam. Publicaties over deze
zaak, waarin ervan werd uitgegaan dat ook op dat punt totaal geen veranderingen
meer mogelijk zouden zijn, trokken mijn aandacht. Welnu, ik heb daar informatie
over laten inwinnen. Ik heb geen behoefte daar verder commentaar op te geven.
In die zin zal Den Haag in de toekomst die regieruimte blijven houden.Aparte aandacht schenk ik nog aan de bedrijfsterreinen. Een flink deel
van het Forepark is al ontwikkeld, maar het meest strategische deel –
de "prime location" verkeert nog in de fase van planontwikkeling. De bedrijfsterreincapaciteit
op Ypenburg en in de Vlietzone is nog nauwelijks in ontwikkeling gekomen.
Bij uitstek hierop zijn volop regiemogelijkheden beschikbaar. Mevrouw Schoondergang
gaf aan dat haar fractie niet veel heil ziet in ontwikkeling van de Vlietzone
ten behoeve van woningbouw en bedrijventerreinen. Zij vraagt naar mijn planologische
gedachten hierover. Ik zie daar van af, want ik ben niet de planoloog voor
die gebieden. De visies van Den Haag en de buurgemeenten op de Vlietzone lijken
redelijk gelijk op te lopen. Die moeten worden verankerd in streek- en structuurplannen.
Herindeling zal zeker niet leiden tot plotselinge aantasting van groen. Het
maakt de ontwikkeling wel beter beheersbaar. Andere belangrijke gebieden zijn
die langs de autosnelwegen A12 en A4, het Prins Clausplein en op Ypenburg.
Bezien wij dat in samenhang met wat Den Haag in de Binckhorst, in de omgeving
van het Centraal Station en in Hoog Hage moet realiseren, dan is het duidelijk
dat het van groot belang is dat eenduidige beslissingen worden genomen.Naast een krachtige regio- en centrumgemeente ontstaan door dit wetsvoorstel
ook grotere en krachtigere bestuurlijke eenheden.De heer Pastoor (CDA):De minister gaf aan wanneer bepaalde bebouwingsonderdelen klaar zijn of
worden verwacht. Hij ging echter niet in op onze vraag welke mogelijkheden
er zijn voor nieuwe beleidsvoornemens ten aanzien van de diverse bouwlocaties.
Kan hij daar nog op ingaan, want dat is iets heel anders dan de vraag wanneer
bepaalde bouwtermijnen verstrijken.Minister De Vries:Over een deel van De Bras kunnen nog nieuwe onderhandelingen worden gevoerd.
In de A12-zone kent ongeveer 80 ha geen vastgesteld plan tot 2005. Ook ligt
er nog een verder in te vullen "prime location" in het plan Leidschenveen.
Voor een deel van de Poort Haaglanden, ontwikkeling 2010-2020, moet er nog
een uitwerkingsbevoegdheid komen voor kantoren, bedrijven,
groen en"leasure". Verder zijn er in het plan hier en daar een aantal delen
waar ook nog woningbouw gerealiseerd zal moeten worden.Ik geloof echter dat de vraag van de heer Pastoor een verlengde is van
wat wij eerder bespraken. Het gaat er niet zozeer om of morgen Den Haag kan
zeggen: wij gaan het allemaal anders doen. Daar zou ook geen aanleiding toe
zijn. Ik heb dat nadrukkelijk gezegd, want er is zeker verdienstelijk samengewerkt.
Wel zou in de komende reeks van jaren Den Haag in staat zijn om op alle veranderingen
die in de plannen moeten of kunnen plaatsvinden – dat zal waarschijnlijk
op het gebied van de economische infrastructuur nog meer mogelijk zijn dan
de eerstkomende jaren op het gebied van de woningbouw – regie te voeren.
Dat is niet vandaag regie voeren met als gevolg dat morgen alles anders is,
maar dat is in de loop van de jaren een stelselmatig en beleidsmatig ingevulde
benadering van dat gebied kiezen.Ik heb al gesproken over het feit dat Pijnacker en Nootdorp elkaar hebben
gevonden en dat Leidschendam en Voorburg ook gaan fuseren. Er is over de referenda
daar opgemerkt: was dat nu niet meer een stem tégen dan een stem vóór?
Welnu, ik geloof dat eigenlijk niet. Ik vind dat in ieder geval wat Pijnacker
betreft – daarvan ben ik de eerste getuige in deze zaal – de gemeente
eerlijk gecommuniceerd heeft dat men de fusie wilde en dat men tegen de keuze
voor De Bras was. Daar ben ik stevig voor over de knie genomen, hoewel ik
dat zelf aanvankelijk niet had voorgesteld. Het is de Tweede Kamer die dit
bij amendement heeft ingevoegd. Het leek mij een volstrekt redelijk amendement
en ik heb mij daar niet tegen willen verzetten. Er is echter heel duidelijk
gemaakt dat de Tweede Kamer en de Eerste Kamer over de voorstellen zouden
moeten oordelen.Het enige wat in de communicatie niet helemaal juist was, betrof hetgeen
gezegd werd in een interview met de burgemeester van Pijnacker, die overigens
nu naar een welverdiend pensioen toe werkt. Deze gebruikte het voorbeeld:
wij schaken op vier borden. Nu kun je proberen om te zien wat er op die borden
staat, maar als je niet schaken kunt, kun je dat beter niet doen. Immers,
één van de spelen die gespeeld werden, was: als dit voorstel
verworpen wordt vandaag, ligt er morgen een ander voorstel. Daarvan heb ik
al tegen mevrouw Schoondergang gezegd dat dit er morgen niet ligt. Ik ga geen
voorstellen doen voor deze regio die de problematiek van Den Haag laten liggen
en de randgemeenten versterken, waarbij dan gezegd wordt: stelt u zich maar
open voor al datgene wat er uit Den Haag tot u komt. Daar kan geen sprake
van zijn; het betekent dat wij tot een fundamentele herziening moeten komen
van wat er in deze regio aan de orde komt. Dat zal elke regering blijmoedig
weer gaan doen, zij het dat wij ons dat zouden kunnen besparen; het betekent
dat er heel andere opties weer aan de orde komen.Nu praten wij vandaag over dit voorstel, maar ik heb in het afgelopen
jaar ook gesproken met vertegenwoordigers van Zoetermeer en van Delft, die
ook allemaal hun problemen hebben en ook allemaal oplossingen willen. Zij
kijken naar dit wetsvoorstel en denken: als dit gebeurd is, dan kan dat in
ieder geval onze problematiek niet meer oplossen. Nu, als wij dan praten over
grootschaliger oplossingen enz., wens ik iedereen daar succes mee, maar dat
zal een heel pijnlijke operatie gaan worden. Ik vind wat er op het ogenblik
gebeurt bij die buurgemeenten, heel goed. Van Leidschendam en Voorburg heb
ik net al gezegd dat ik dit zeer toejuich. De heer Van Heukelum heeft terecht
opgemerkt dat met een stevige beheergemeente, een gemeente van zo'n 60.000
à 70.000 inwoners waar je echt wat te doen hebt, niets mis is. Immers,
Voorburg is altijd een beheergemeente geweest, een heel goede plaats om te
wonen. De heer Terlouw wees daar op.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):U was heel expliciet in uw uiting door te zeggen dat als dit wetsvoorstel
niet doorgaat, er van uw kant in ieder geval geen voorstel komt voor een fusie
van Leidschendam en Voorburg en van Nootdorp en Pijnacker. Tegelijkertijd
benadrukt u wel het belang van het samengaan van die twee maal twee gemeenten.
U zei: dan komen er geheel andere oplossingen in zicht. Kennelijk heeft u
over die andere oplossingen nagedacht en denkt u ook aan de toekomst. Kunt
u zeggen aan welke mogelijke oplossingen u denkt?Minister De Vries:Het lijkt mij heel onverstandig nu met elkaar te gaan filosoferen over
de vraag wat we allemaal nog anders zouden kunnen doen dan nu wordt voorgesteld.
In het begin van mijn betoog heb ik erop gewezen dat er talloze opties voor
deze regio zijn. Ik stel mij wel aan uw verleidingen bloot, maar peins er
niet over erop in te gaan.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Ik weet niet wat ik moet doen om u wel te verleiden.Minister De Vries:Nee, ook op dat punt wil ik u geen suggesties doen. Ik moet vanavond ook
weer naar huis. Ik wijs erop dat deze operatie niet is bedoeld om Pijnacker
en Nootdorp samen te voegen of om Leidschendam en Voorburg met elkaar te laten
fuseren, maar om een oplossing voor Den Haag te bieden. Mevrouw Schoondergang
denkt blijkbaar: als met dit voorstel Den Haag niet geholpen wordt en als
wij verder dan maar niets aan de problemen van die stad doen, kunnen we gezellig
verdergaan, de randgemeenten versterken en die al datgene geven wat we Den
Haag ontzeggen. Het kan natuurlijk niet dat een verantwoordelijke regering
dat zou doen. Die is gehouden de vraag te beantwoorden die aan het begin van
de operatie gold: hoe pakken we de problematiek van de stad Den Haag aan?
Die stad zit beklemd, kent leegloop, heeft geen ruimte en kan de regie voor
alle belangrijke functies niet voeren. Als stad neemt zij steeds verder in
kracht af.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter. De minister wordt steeds duidelijker. Inderdaad, met het hele
wetsvoorstel focust de regering zich op de vermeende belangen van Den Haag.
De minister zei namelijk: we gaan de randgemeenten toch niet datgene geven
wat wij Den Haag onthouden. Echter, bij het samengaan van de gemeenten die
ik noemde, geeft hij ze niets. Zij hebben hun eigen grondgebied en daaraan
wordt niets toegevoegd. Zij gaan alleen samen. Ik vind de voorstelling van
zaken van de minister daarom merkwaardig. Hij doet het namelijk voorkomen
dat de randgemeenten iets zal worden gegeven wat Den Haag wordt
onthouden.Minister De Vries:Als wij in tegenstelling tot wat nu wordt voorgesteld de gebieden van
Ypenburg en Leidschenveen bij de randgemeenten laten en dan ook nog fusies
mogelijk maken, worden de randgemeenten sterker en doen wij niets aan de problematiek
van Den Haag. Dit voorstel kent echter een samenhang en het is jammer dat
u dat niet ziet. Dit voorstel kan nu juist tot resultaat hebben dat wij en
de stad Den Haag versterken en uiteindelijk komen tot de door mij zeer gewenste
fusies van gemeenten. Die gemeenten worden daardoor bestuurlijk sterker.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):U zegt: als wij u volgen doen wij niets om Den Haag te versterken. Ik
wijs erop dat het enige wat met dit wetsvoorstel wordt gedaan, het toevoegen
van een deel van het grondgebied van andere gemeenten aan Den Haag is. Op
die manier zouden dan de problemen van Den Haag opgelost moeten worden. Er
zijn echter andere mogelijkheden om die problemen te lijf te gaan en die zijn
niet alleen door mij, maar ook anderen genoemd. Ik doel nu niet alleen op
de mogelijkheid van een stadsprovincie, maar ook op allerlei andere zaken.Minister De Vries:Maar hebt u enig idee of die vluchtheuvels tot realisatie kunnen komen?Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Jazeker.Minister De Vries:Daar is een meerderheid van de Kamer voor?Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Dat zullen we met dit wetsvoorstel natuurlijk ook moeten afwachten.Minister De Vries:Jawel, maar de kern van het bestuurlijke probleem is dat wij van schots
naar schots springen. De voorstellen lijken wel prachtig, maar we rennen daarmee
van vluchtheuvel naar vluchtheuvel. Dat is heel veilig. Echter, we zijn op
deze manier niet in staat een probleem dat door iedereen onderkend wordt –
daar ga ik althans van uit – op te lossen. Daarentegen ligt nu een voorstel
ter tafel waarmee we tenminste een stap vooruit doen, al zullen sommigen zeggen:
onze gedachten waren beter. Met het voorstel dat we doen bieden we enig soelaas
voor de problematiek. De kern van deze discussie betreft de functie van de
stad Den Haag voor de regio, mevrouw Schoondergang. Als Den Haag geen problemen
zou hebben, had ik hier niet met het voorstel voor Haaglanden gestaan. Dat
is echter niet iets wat ik verzonnen heb. Ik heb de commissie-Montijn genoemd,
maar allang voordat die commissie werd ingesteld, werd over de problemen gesproken.
Dus als wij niet in staat zijn om aan de kern van het probleem iets te doen,
zou het heel onredelijk zijn te zeggen: er zitten elementen in het voorstel
die in samenhang met andere elementen positief zouden kunnen uitwerken, maar
we lichten er toch liever enkele uit en doen maar niets aan de problemen van
Den Haag; we laten de buurgemeenten door fusies ten opzichte van de steeds
verzwakkende stad Den Haag sterker worden. Dat is toch geen vertoning!Misschien doelt mevrouw Schoondergang ook op een oplossing die er in de
toekomst wellicht komt, namelijk de niet vrijblijvende samenwerking. Ik heb
hierover een notitie geschreven die gisteren door verschillende sprekers is
aangehaald. Dat is de beleidsnotitie Bestuur in stedelijke gebieden waarin
een aanzet wordt gegeven tot voortzetting van de samenwerking in stedelijke
regio's na de expiratie van de Kaderwet bestuur in ontwikkeling. De kaderwet
was bedoeld als een voertuig op weg naar de stadsprovincie, maar blijkt daar
dus niet toe te leiden. Om duidelijk te maken dat wij de samenwerking in de
stedelijke gebieden serieus nemen, moeten wij die wet vervangen. Een wetsvoorstel
daartoe wordt hedenochtend in een onderraad van de ministerraad besproken
en vrijdag in het kabinet, waarna ik het naar de Raad van State hoop te kunnen
sturen. Het biedt een oplossing waarvan men ook in de Tweede Kamer zegt dat
wij die nodig hebben als instrument. Ondertussen worden echter overal alweer
de messen geslepen. Ik heb de provincies hier, zoals gebruikelijk, over laten
meedenken. Als dit wetsvoorstel evenwel ooit deze Kamer zal bereiken, dan
zal zij geharnaste tegenstand op haar weg vinden. Wij zullen wel zien of het
dan lukt. Ik zal in ieder geval zeggen dat het nodig is, omdat de herindeling
nu tamelijk beperkt is – volgens sommigen is het een veel te beperkte
herindeling, maar daar zeg ik nu niets over – en de samenwerking in
de regio inderdaad verplichtend moet kunnen plaatsvinden. Als wij er in deze
kabinetsperiode niet uitkomen met genoemd wetsvoorstel, dan zal ik trouwens
een wetsvoorstel indienen om de werking van de kaderwet enkele jaren te verlengen.
Wat opgebouwd is, mag namelijk absoluut niet stuk gaan. Ik hoop echter dat
mijn huidige voorstel voorspoedig behandeld kan worden. Met die wet inzake
bestuur in stedelijke gebieden zal het wettelijke instrumentarium op een aantal
beleidsterreinen gecontinueerd worden. Ik denk dat de sterkte van de regio
dan in belangrijke mate door de samenstellende delen bepaald zal worden. Bij
zo'n verplichtende samenwerking zie ik natuurlijk graag stevige partners aan
tafel, maar ik denk dat wij die zo wel kunnen krijgen.De heer Van Heukelum heeft gevraagd hoe ik de ontwikkelingen in de Haagse
regio in breder verband zie en hoe ik de dynamiek van de regio op langere
termijn zie. Het gaat dan om een bestuurlijke visie als vertaling van de maatschappelijke
en vooral ruimtelijke ontwikkelingen in het land. Volgens mij helpen wij onszelf
reuze met dit wetsvoorstel voor de komende vijftien jaar. Het is echter voorstelbaar
dat er mettertijd voor de centrumstad en de andere gemeenten in de regio Haaglanden
nieuwe bestuurlijke oplossingen geformuleerd moeten worden in reactie op maatschappelijke
vraagstukken. De ontwikkelingen gaan immers verder. Ik kan echter ook niet
aangeven hoe dat allemaal zal gaan. Misschien gebeurt dat dan op de schaal
van Haaglanden, maar het zou ook op het niveau van de Randstad kunnen gebeuren.
Verder wordt er bijvoorbeeld gediscussieerd over de vraag of het wel goed
is dat wij zoveel provincies hebben. De voorzitter van het IPO heeft deze
discussie geëntameerd, maar het IPO heeft geen zin om daar een notitie
over te schrijven. Het lijkt mij echter wel interessant om eens te bekijken
of wij echt te veel provincies hebben en of de bestuursdichtheid te groot
is. De heer Van Heukelum kan ik nog zeggen dat er op het ogenblik op verschillende
niveaus gesproken wordt over de bestuurlijke vertaling van het begrip "stedelijke
netwerken" uit de Vijfde nota ruimtelijke ordening. Het gaat dan alleen nog
maar om concepten en randstedelijke verkenningen voor zaken als ICT. In de
ruimtelijke wereld heeft men het dan over intensiveren, conformeren en transformeren.
Het is dus allemaal nog tamelijk virtueel, maar er gaat de komende tijd wel
veel gebeuren op dit gebied. Daar zal de Haagse regio ook bij betrokken moeten
zijn. Wil die Haagse regio in het kader van een deltametropool daarbij een
goede rol spelen en in staat zijn om op een slagvaardige wijze en op een volwassen
manier mee te doen, dan moet zij ook een serieuze partner zijn voor investeringen
in de infrastructuur en ruimtelijke ordening. Zij moet dan ten minste gelijkwaardig
zijn aan de andere grote regio's in de Randstad, waar ruimte, regie en slagkracht,
hetzij door de ligging en de structuur – ik denk aan Amsterdam en Rotterdam –
hetzij door specifieke ingrepen – ik herinner aan de herindeling van
Utrecht – een grote rol spelen. Vanuit deze invalshoek is het van groot
belang dat de thans voorliggende plannen gerealiseerd kunnen worden.Er zijn vragen gesteld over de procedure. Ik heb er al eerder op gewezen
dat deze materie kennelijk voor politieke partijen zo moeilijk is om er met
elkaar overeenstemming over te bereiken, dat er naar mijn smaak niets oneerbaars
is aan het maken van afspraken. Dat de voorbereidingsrechten van gemeentebesturen
en burgers met voeten getreden zouden zijn, welnu, daar heb ik het afgelopen
jaar niet veel van gemerkt. Ik heb mij reuze verheugd in heel intensieve besprekingen
met tal van bestuurders en burgers en ik heb ook een uitgebreide correspondentie
met ze gevoerd. Dus ik weet precies wat de mensen bezighoudt. Wel moet gerealiseerd
worden dat de planvorming tot een herindeling plaatsvindt in de huidige wereld.
Wij kunnen die dus niet verplaatsen naar de maan. We weten dus waar het over
gaat. Tenzij u andere concepten zou willen bespreken, bijvoorbeeld samenvoeging
van Rijswijk en Den Haag of Voorburg en Den Haag. Dat is allemaal denkbaar,
maar ik ben er niet voor. Wat er nu ligt betreft betrekkelijk nieuwe gebieden.
Alles wat intensief bebouwd is en een lange geschiedenis heeft, heb ik er
uitgehaald. Zelfs Wateringen dat een mooie nieuwe ontwikkeling had, doet niet
meer mee in dit plan.Toen de provincie is gestopt met de procedure vanwege problemen met de
Ondernemingskamer, die later overigens door de Hoge Raad is teruggefloten,
zijn wij weer vanaf nul met de procedure begonnen. Na de consultatie van de
heer Van der Zwan is na een zogenoemde radiostilte het open overleg gehouden.
In die procedure is voldoende over varianten gesproken. Ook de betrokkenen
in de procedure zijn uitgenodigd om varianten in te brengen. Die zijn ook
ingebracht, waarop vervolgens iedereen kon reageren. Dat heeft dus allemaal
bijgedragen aan de meningsvorming. Sinds ik het proces zelf in de hand heb
moeten nemen, is na intensief verkeer met de gemeente Wateringen uiteindelijk
door mij besloten om Wateringen op basis van de goede argumenten die zij inbracht,
niet bij het plan te betrekken. Ik moet deze gemeente overigens mijn complimenten
maken voor haar voortreffelijke bestuurlijke handelwijze in dezen. Ook Voorburg-West
is uiteindelijk uit het plan geschrapt. Er zijn mensen genoeg die vinden dat
de nu voorgestelde corridor naar dat nieuwe gebied wel een beetje smal is.
Nu is het gelukkig zo dat het verkeer ook nog gebruik kan maken van andere
wegen. Het is overigens wel belangrijk dat die corridor in Haagse handen komt,
want ook rond die corridor zullen allerlei ontwikkelingen moeten plaatsvinden
die wel vanuit één regie moeten worden gestuurd. Ik vond eerst
dat Voorburg-West logischerwijs deel zou moeten uitmaken van dit voorstel.
Ik heb alles wat daarover geschreven en gezegd is nog eens grondig bekeken
en besproken, met als resultaat dat Voorburg-West er dus uitgehaald is.Het feit dat de herindelingsprocedure onder mijn verantwoordelijkheid
is doorlopen, is niet alledaags. Overigens maakt het voor de positie van de
Eerste Kamer geen enkel verschil of een provincie wel of niet met voorstellen
komt, omdat U er als Eerste Kamer even kritisch naar zult kijken. Ik moet
nu ook zelf overwegen wat er in het geval van Eindhoven-Helmond moet gebeuren,
omdat gedeputeerde staten daar geen meerderheid voor hun plan hebben gekregen
in de provinciale staten. De gedeputeerden waren zeer gemotiveerd voor een
herindeling, maar de provinciale staten waren ertegen zodat dit daar nu van
de baan is. Als je verantwoordelijkheid draagt voor de bestuurlijke organisatie
op landelijk niveau, dan dien je na te gaan of je nu zelf de hand aan de ploeg
moet slaan.De heer Terlouw heeft de vraag opgeworpen of het regeerakkoord wellicht
een tikje verzwakt wordt doordat de provinciale procedure niets heeft opgeleverd
behalve tijdverlies. Ik vind van niet. Ik denk dat bij de coalitiebesprekingen
nog de hoop bestond dat het allemaal beter zou gaan. Op een gegeven moment
moeten er echter verantwoordelijkheden genomen worden. Als een provinciebestuur
zijn pen neerlegt, is dat zeer te betreuren. De provincie heeft zich de afgelopen
tijd ook niet in de discussie willen mengen. Als de heer Terlouw dat niet
wist, dan heeft hij dat ondertussen begrepen uit de publicaties van de laatste
dagen en de brief van de commissaris. Ik heb een kopie van de brief van de
commissaris gekregen. Deze brief was gericht aan de VVD-fractie. Ik denk dat
de commissaris als bestuurder buitengewoon betrokken is bij de problematiek
in Zuid-Holland en dat hij bezig is om een agenda uit te werken met grote
achterstanden in de kracht van deze provincie. Ik denk dat hij van mening
is geweest dat hij dit aan zijn politieke vrienden moest laten weten. Dat
is, zoals dat vaak gaat, breder bekend geworden. Dat overkomt ons allemaal.
De provincie zelf heeft ervan afgezien om hierover te spreken. Zij heeft zelfs
een motie die hierover ging, verworpen, waarschijnlijk omdat deze niet iedereen
naar de zin was. Het provinciebestuur heeft zelf in 1996 de gemeentelijke
herindeling als oplossing van de Haagse problematiek op de agenda gezet, terwijl
latere pogingen om tot een provinciale stellingname tegen herindeling te komen,
keer op keer zijn verworpen.Voorzitter. Ik wil graag een enkel woord zeggen over het zeer interessante
intermezzo-prof. Van der Zwan. Ik begrijp dat de heer Pastoor daar nog eens
in heeft zitten neuzen. Daarbij kwam vergaande samenwerking centraal te staan,
maar deze werd uitgewerkt in een vorm die door geen van de betrokkenen werd omarmd. Den Haag had aarzelingen maar de geestelijke vaders en moeders–
de bestuurders van de buurgemeenten – waren veruit het meest kritisch
ten aanzien van de uitwerking. Deze werd op tal van punten ter discussie gesteld:
het werkingsgebied in territoriale zin, de bevoegdhedenverdeling binnen het
openbaar lichaam, de bevoegdhedenverdeling tussen het openbaar lichaam en
de deelnemende gemeenten, de toedeling van gelden aan het openbaar lichaam,
het democratisch gehalte etc. Ik heb dat overigens in de memorie van antwoord
uitvoeriger en zo precies mogelijk aangeduid. Ik geloof niet dat er verschil
van mening kan bestaan over wat daar is opgeschreven.De heer Pastoor (CDA):Er is wel degelijk verschil van opvatting over wat u in de memorie van
antwoord daarover geschreven heeft. De memorie van antwoord wekt de indruk
alsof de geschilpunten, die door de buitengemeenten en Den Haag zijn ingebracht,
onderwerp van een echte discussie zijn geweest. Dat is niet het geval geweest.
Het zijn schriftelijk ingebrachte punten, die nimmer bediscussieerd zijn.
Wel is de vraag bediscussieerd hoe men aankeek tegen het plan-Van der Zwan.
Zoals u heeft begrepen, zou mijn fractie dat een uitstekende invulling hebben
gevonden. Het plan sluit naadloos aan bij de door u in april uitgebrachte
nota. In die vergaderingen is besproken dat de randgemeenten allemaal akkoord
gegaan zijn. Daar bestaan verslagen van. Dat is iets anders dan de stellingname
die in de memorie van antwoord is neergeslagen.Minister De Vries:Er kan geen sprake van zijn dat men akkoord is gegaan met het werkingsgebied
in territoriale zin, de bevoegdhedenverdeling binnen het openbaar lichaam,
de bevoegdhedenverdeling tussen het openbaar lichaam en de deelnemende gemeenten,
de toedeling van gelden aan het openbaar lichaam en het democratisch gehalte.
Mijn ambtsvoorganger heeft over de uitwerking door Van der Zwan wel gezegd
dat het een creatief getinte oplossingsrichting van samenwerking is, maar
hij heeft daaraan toegevoegd "die duurzaamheid niet heeft, zowel gemeten in
de tijd als vanuit democratisch perspectief".Daarmee kom ik meteen bij de kern van het besluit tegen samenwerking als
alternatief voor herindeling. De heer Terlouw vraagt daar aandacht voor. Ik
meen dat het complementair zou moeten zijn. Zwaktes van een gemeente of een
verzwakking van een gemeente moeten niet worden gecompenseerd door een herindeling
met partners die door de verzwakking van die gemeente zelf steeds sterker
worden. Vooral gelet op de huidige en de toekomstige functies van de gebieden
die onderwerp zijn van het herindelingsvoorstel en de dynamiek die daar aanwezig
is, is het van belang dat de bestuurlijke organisatie zo helder en overzichtelijk
mogelijk is. Wij spreken hier niet alleen over bedrijventerreinlocaties, zoals
de Harnaschpolder, of over een herstructureringszone zoals de Westlandse Zoom,
maar over grote gebieden waar straks 50.000 burgers wonen. Deze gebieden en
deze burgers verdienen het, niet duurzaam op basis van samenwerkingsverbanden
te worden bestuurd. Een gemeente, een lokaal bestuur, is dan een meer aangewezen
bestuursvorm.Mevrouw Tan heeft in haar betoog op het grote belang van het intact laten
en koesteren van sociale verbanden gewezen. Ik heb dat onderstreept. Zij heeft
daarbij het thema van binnengemeentelijke deconcentratie en decentralisatie
aangesneden. Bij de schriftelijke behandeling heb ik erop gewezen dat dit
een keuze is van de gemeente, maar dat ik het van het grootste belang vindt
dat Den Haag, vanaf het moment dat zij de verantwoordelijkheid krijgt voor
deze nieuwe wijken, al het mogelijke doet om ervoor te zorgen dat de identiteit
van die wijken wordt gesteund en dat de bevolking de nabijheid van het bestuur
ondervindt. Den Haag werkt daaraan. Interessante aanknopingspunten voor de
identiteit van vooral nieuwe wijken vinden wij in een essay van het Instituut
voor publiek en politiek, dat in november 1999 in opdracht van mijn departement
is gepubliceerd. Dat betreft de mogelijkheid om de eigen identiteit van een
buurt of wijk actief te stimuleren. Dat kan bijvoorbeeld via het aanzetten
in de gemeentelijke communicatie van het sterk eigene van wijken en via het
bevorderen van wijkactiviteiten. Ik acht het van groot belang dat Den Haag
zich daar zeer intensief mee bezighoudt. Het gemeentebestuur heeft mij desgevraagd
toegezegd dat men dat zal doen.Thans worden nog andere maatregelen voor Den Haag genomen. Ik wijs op
de artikel 12-steun, die een groot succes is geworden, op het grotestedenbeleid
en op de nota Bestuurlijke samenwerking in stedelijk gebied, die voor de hele
regio van groot belang zal zijn.Er is 1 mld gulden artikel 12-steun gegeven om de problematische financiële
situatie van Den Haag te helpen saneren. Daardoor is een betere uitgangspositie
voor de stad gecreëerd. Bij de afronding van de artikel 12-periode is
juist vastgesteld dat er een behoorlijke uitgangspositie was, maar dat het
voor de toekomst noodzakelijk blijft om een bestuurlijke oplossing voor de
ruimtenood te vinden.Voor de flankerende maatregelen, zoals het grotestedenbeleid, krijgt Den
Haag ook steun. Het is een van de zwakkere steden. Over de bestuurlijke samenwerking
op regionaal niveau heb ik het nodige gezegd. Ik wil nog wel een enkel woord
zeggen over de financiën.Mevrouw Schoondergang vroeg naar de positie van de grote steden, in het
bijzonder naar de vermeende tekorten in deze gemeenten en de wenselijkheid
van een herverdeling van het Gemeentefonds. De heer Pastoor wilde graag weten
of wij ook alleen Den Haag konden helpen. Ik meen dat hij voornemens was daarvoor
een uitspraak van de Kamer te vragen. Het is bekend dat het kabinet al veel
doet voor de grote steden. Voor een belangrijk deel gebeurt dat op mijn departement,
bijvoorbeeld bij het grotestedenbeleid, waarvoor minister Van Boxtel verantwoordelijk
is. Ik denk ook aan het Investeringsfonds stedelijke vernieuwing (ISV) van
mijn collega's van VROM. Het lijkt mij niet noodzakelijk om in het Gemeentefonds
opnieuw te grasduinen, want dat is net na een heel lange discussie herverdeeld.
Op het ogenblik functioneert dat heel behoorlijk. Elk jaar wordt gemonitord
of bijstellingen nodig zijn. Na de herverdeling van het fonds in 1997 en 2001
moeten wij kijken hoe het uitpakt. Over enkele jaren zullen er waarschijnlijk
uitdrukkelijke wensen aan de orde komen. Mevrouw Schoondergang noemde gisteren een aantal bedragen die ik vannacht
niet meer kon interpreteren. Uit die bedragen zou blijken dat Den Haag thans
een overschot op zijn rekening heeft. Dat is heel mooi. Dat zou betekenen
dat de neerwaartse spiraal door ingrepen van het kabinet, het recente saneringsbeleid,
effectief tot stoppen is gebracht. Overigens zijn ze, gelet op de miljardenbedragen
waarmee de stad worstelt, niet imponerend.Ik kom bij de financiële component van het huidige voorstel. Beoogt
het voorstel om de financiële problematiek van Den Haag op te lossen
of gaat het in wezen om de bestuurlijke problematiek, de ruimtelijke nood
en de regiefunctie in de regio? Het laatste is natuurlijk het geval. Als Den
Haag als gevolg van de herindeling een financiële veer had moeten laten,
waren wij er natuurlijk niet op deze manier mee omgegaan. De financiële
onderbouwing van het wetsvoorstel is overwegend kwalitatief van aard. Er zijn
allerlei factoren die wij op het ogenblik niet kunnen invullen. De inhoud
van het toekomstige beleid van de gemeente Den Haag zal daarbij zeer helpen.
De heer Van Heukelum wees erop dat beheer en uitgifte van grond en grondvernieuwing
voor gemeenten vaak heel belangrijke bronnen van inkomsten zijn. Ik wijs erop
dat, van alle grote steden, Den Haag wat betreft grondbedrijf een absoluut
miserabele positie inneemt.Den Haag zal de ruimte actief benutten. De cijfers over de algemene uitkering
en de overgangseffecten heb ik in de stukken opgenomen. De algemene uitkering
van Den Haag stijgt met ongeveer 16 mln gulden. Bij de omliggende gemeenten
vindt er een corresponderende daling plaats. Dat heeft te maken met de toenemende
of juist afnemende kosten. Den Haag wordt groter en krijgt meer inwoners.
Dat kost geld voor groen, sociale uitkeringen, onderwijs, enz. Bij de buurgemeenten
vormen de kosten het spiegelbeeld. Dat is allemaal in het Gemeentefonds gerealiseerd.
Het Gemeentefonds is overigens kostengeoriënteerd. Uit dien hoofde valt
het niet te verwachten dat er grote mutaties plaatsvinden, omdat de kosten
weliswaar bij een andere gemeente komen te liggen maar een en ander op zich
niet tot een kwalitatief andere invulling zal leiden. Een bijzonderheid, die de buurtgemeenten zwaar zou treffen, is de wegvallende
verfijning omvangrijke opgave woningbouw. Dat kan leiden tot een verlies van
24 mln euro. Met toekenning aan de buurgemeenten van drie keer 8 mln euro
is daarvoor een oplossing gevonden.In de algemene uitkering is een vloer gelegd, die ervoor zorgt dat wij
ongeveer weten waarover het gaat en wat het voor Den Haag betekent. Daarnaast
zal het in de komende jaren duidelijk moeten worden of Den Haag op een goede
manier met het gebied omgaat en of dit ook voor de buurgemeenten positieve
gevolgen heeft. Ik hoop zeer dat dit het geval is.Er zijn natuurlijk altijd overgangsproblemen bij een herindeling. Er is
een vast regime voor samenvoeging. Uit het Gemeentefonds wordt vervolgens
de zogenaamde maatstaf herindeling ontvangen. Voor Pijnacker-Nootdorp gaat
het om 6 mln gulden en voor Voorburg-Leidschendam om ongeveer 10 mln euro.Het wetsvoorstel biedt een basis om de kosten van de overgang te beperken.
Ik doel op de mogelijkheid om de overgang van personeel te vergemakkelijken,
met als uitgangspunt: mens volgt taak. Dat betekent dat het gemeentelijk apparaat
snel moet worden afgestemd op de nieuwe gemeenteomvang. Daarom is het van
groot belang dat wij de gemeenten zo veel mogelijk tijd geven om dit te realiseren.De heer Terlouw heeft aandacht gevraagd voor de vrije ontwikkelruimte
voor Den Haag na herindeling. Hij vroeg of alles al is vastgelegd in gemeenschappelijke
regelingen en contracten en of het openbreken daarvan verlies van geld of
tijd zou meebrengen. Voorzover ik het kan zien is er bij deze herindeling
eigenlijk niets anders aan de orde dan bij andere herindelingen. Rechten en
verplichtingen gaan in beginsel over van de oude naar de nieuwe gemeente.
Dat geldt bij uitstek voor rechten en verplichtingen die grondgebonden zijn.
Den Haag zal dus in de plaats treden van buurgemeenten. Den Haag zal juridische
afspraken in beginsel moeten respecteren. Voor andere partijen gebeurt er
natuurlijk ook weinig verrassends. Ik kan mij niet voorstellen dat deze partijen
in het vooruitzicht van de effectuering van de herindeling afspraken maken
die na de effectuering tot onredelijke of onbillijke uitkomsten leiden. Bij
de gemeenschappelijke regeling zal eerst gekeken moeten worden of de voortzetting
van de regeling voor de hand ligt. De Wet ARHI voorziet in de mogelijkheid
van wijziging of ontbinding van de regeling of van uittreding van deelnemers
uit de regeling.Dan is er veel gesproken over het draagvlak voor deze herindeling. De
heer Terlouw heeft daar aandacht aan besteed en ook mevrouw Schoondergang
heeft daarbij stilgestaan. Mevrouw Schoondergang maakte een onderscheid tussen
het draagvlak voor de herindeling bij bestuurders en bij burgers van buurgemeenten
en bij Hagenaars. De heer Terlouw heeft ook nog gewezen op de betekenis van
maatschappelijke organisaties. Het is juist dat de referenda over de fusie
in Leidschendam, Voorburg, Pijnacker en Nootdorp hoge scores hebben gehaald,
maar ik denk dat de mensen daar de fusies nu ook willen. Voor Pijnacker en
Nootdorp is dat vergezeld gegaan van de mededeling dat het parlement anders
kan beslissen, maar dat geldt zeker ook voor Voorburg en Leidschendam. In
krantenartikelen is wel eens de indruk gewekt dat de gemeenten niet eerlijk
omgingen met een referendum, maar dat moet ik tegenspreken. Ik heb daarover
gesproken met de burgemeesters van Leidschendam en Voorburg en er is vastgesteld
dat goed duidelijk gemaakt moest worden dat men er rekening mee moest houden
dat de Tweede en de Eerste Kamer nog over het wetsvoorstel zouden spreken
en dat wijzigingen mogelijk waren. Dat is ook kenbaar gemaakt op de website
van Voorburg en Leidschendam. Iedereen die zegt voor de gek te zijn gehouden
heeft niet goed opgelet. De burgemeesters hebben mij verzekerd dat er eerlijke
voorlichting aan de bevolking is gegeven en ik heb dat ook in de praktijk
geconstateerd.De burgers en de lokale bestuurders zijn in de eerdere procedure aan de
orde geweest. Ik heb door mijn fysieke aanwezigheid in deze regio de impact
van de acties goed kunnen volgen. Het is er bij het presenteren van het plan
vorig jaar april stevig aan toe gegaan. Ik geloof dat alle ramen in de regio
beplakt waren. Bij de presentatie van het wetsvoorstel kreeg Wateringen echter
meteen weer zicht door de ramen. In andere delen was de belangstelling
voor de herindeling aanzienlijk afgenomen. De Haagsche Courant schreef die
dag ook dat de angel er wel uit was. Het is leuk als mensen schrijven als
ze het met je eens zijn. Ik heb een mooie stapel brieven liggen van mensen
waarin staat dat ze mij van harte gelukwensen, alhoewel ze liever hadden gehad
dat ik eerder het licht had gezien. Als je nu door de regio gaat en op het
Binnenhof kijkt, moet je constateren dat de tienduizenden die zich eerder
in deze discussie hebben gemengd en die zich heel actief hebben betoond nu
het gevoel hebben dat er maar een beslissing genomen moet worden. Ik heb andere
herindelingen meegemaakt die de mensen op een andere manier bezighouden. Ik
kan ook uit eigen waarneming zeggen dat vanochtend in Pijnacker en Nootdorp
alles rustig was.Ik concludeer dat wij een open procedure gevoerd hebben. Via onze website
hebben wij iedereen in de gelegenheid gesteld om te reageren. Wij hebben trouwens
op alle reacties gereageerd. Er waren natuurlijk veel eenvormige reacties,
kopieën van een modelbrief, maar dat geeft niet, want waarom zou iedereen
een eigen brief moeten schrijven. Wij hebben die brieven zoveel mogelijk beantwoord.
Wij hebben daarbij proberen in te gaan op de verschillende elementen in die
brieven. Er zijn natuurlijk ook foutjes gemaakt. Zo kreeg ik thuis een brief
die geadresseerd was aan de heer K.G. de Vries in Voorburg en waarin stond
dat ik ten onrechte bezwaar had tegen deze herindeling. Daarvan was ik meteen
overtuigd.Ik kom nu tot een afronding. Ik ben uitvoerig ingegaan op de voorgeschiedenis
van het voorstel.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):U heeft al deze bezwaren gememoreerd en u heeft uitvoerig uiteengezet
dat de gemeenten een keurige procedure hebben gevoerd voor het houden van
het referendum, maar u heeft niet gezegd welke zwaarte u hecht aan al deze
bezwaren. Welke impact heeft dat op u als bestuurder gehad?Minister De Vries:Ik meen dat ik eerder in mijn betoog al heb aangegeven dat ik alle reacties
op het plan dat ik overal ter inzage had gelegd en dat ook op de website heeft
gestaan, zeer serieus heb gewogen en dat die weging tot belangrijke mutaties
in het wetsvoorstel heeft geleid. Ik wijs op een aantal grenscorrecties in
de buurt van Rijswijk. Aanvankelijk was ik voornemens daar de Vliet als grens
te hanteren, maar daartegen was groot bezwaar. Dat heb ik er dus uit gehaald.
Ik wijs ook op Voorburg-West dat naar mijn smaak bestuurlijk op afstand heel
goed in dit wetsvoorstel had gepast. Na intensief contact met vele betrokkenen,
inclusief de burgemeester van Voorburg, heb ik evenwel geconstateerd dat het
beter was om dat niet voor te stellen. Voorzover het niet zou leiden tot het
ondermijnen of verdwijnen van datgene waarmee wij bezig waren, namelijk het
vinden van een oplossing van de problematiek in de regio, heb ik al het mogelijke
gedaan om het voorstel zo te trimmen dat het in essentie echt beperkt blijft
tot gebieden die slechts sinds een jaar of vier, vijf in bebouwing zijn. Die
reacties hebben dus een enorme impact gehad op mijn besluitvorming.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Die hebben impact gehad op de besluitvorming voordat u het wetsvoorstel
bij de Tweede Kamer indiende, maar alle bezwaarschriften die daarna zijn ingekomen
op dat wetsvoorstel heeft u naast u neergelegd.Minister De Vries:Ja, want nu ben ik in gesprek met het parlement. Dat is samen met de regering
het instituut dat in onze wetten wordt genoemd als degene die alles gehoord
en gezien hebbend, moet oordelen. De heer Van Heukelum heeft er gisteren op
gewezen dat er bij herindelingen uiteraard altijd emoties zijn. Ik heb die
in deze regio ook aan alle kanten meegemaakt. Ik heb wel het gevoel dat veel
van de pijn die in het oorspronkelijke plan zat, grotendeels is weggepoetst.
Ik vergat net wat dat betreft Wateringen te noemen. Wij hebben het nu over
twee soorten pijn: pijn bij bestuurders die bezig zijn met nieuwe gebieden
en daarin op een goede manier hun werk vinden en pijn bij inwoners in nieuwe
wijken die zich daar lekker voelen, wat zeker zo moet blijven.Ik ga verder met mijn afronding. Ik heb al gezegd, dat de heer Remkes
indertijd in een discussie over de bestuurlijke organisatie een winst- en
verliesrekening opmaakte. Dat is een beetje de manier waarop wij als politici
met dit soort problemen omgaan. Dan is de winst van de één –
in dit geval Haaglanden volgens de heer Remkes – het verlies van de
ander. Als wij blijven doorgaan op deze manier kunnen wij de bestuurlijke
organisatie van dit land verder als een niet-bediscussieerbaar thema beschouwen.
Ik heb in het begin uiteengezet dat op dit wetsvoorstel natuurlijk theoretische
kritiek mogelijk is. Gaat het wel ver genoeg? Waarom niet toch een agglomeratiegemeente?
Waarom geen stadsprovincie? Waarom geen andere concepten? Waarom niet meer
visie? Waarom niet meer voordeel? Dat zijn vragen die met groot gemak de discussie
nog vele jaren kunnen verlengen. Ik acht dat onverantwoord.Ik heb sedert mijn aantreden als minister regelmatig met uw Kamer discussies
mogen voeren over gemeentelijke herindeling en over problemen van centrumgemeenten
en van grote steden. Wij hebben vastgesteld dat Twentestad in deze Kamer niet
voldoende steun kon krijgen. Die mammoet uit het oosten is dan ook door mij
teruggetrokken. Wij hebben voorstellen behandeld voor Venlo, Sittard en Geleen.
Daar zijn nieuwe gemeenten gevormd die als flinke steden hun bijzondere centrumfunctie
voor de regio goed kunnen waarmaken. Ik kan mij goed herinneren dat de heer
Van Heukelum namens zijn fractie deze voorstellen heeft getoetst aan de hand
van de vraag hoe de positie van deze centrumsteden versterkt kon worden. Dat
was de vraagstelling van het zogeheten C20-beleid. De heer Van Heukelum en
zijn fractie kwamen tot de conclusie dat voor deze steden goede oplossingen
waren gevonden.Ook hebben wij gesproken over de stad Utrecht, een stad die qua ruimteproblematiek
sterk vergelijkbaar is met Den Haag. Daar lag een voorstel dat grote overeenkomsten
vertoonde met het voorstel van vandaag. Daarover heeft de heer Luijten namens
de VVD-fractie gezegd: Die inhoudelijke argumenten zijn niet slecht. Als je
niet weet te voorkomen dat hogere inkomens naar buiten gaan en de stad voornamelijk
de lage inkomens opvangt, dan knaag je langzaam aan het economisch draagvlak
van die stad met voorzieningen waar de omgeving veelvuldig
gebruik van maakt. Je zou dan in een spiraal komen die wij ongewenst zouden
vinden. Dit zei de heer Luijten toen het ging om Utrecht. Ik zou zijn woorden
willen herhalen als het gaat om Den Haag. Het belangrijkste verschil tussen
de voorstellen van Utrecht en Den Haag is dat bij Utrecht opheffing van de
gemeente Vleuten-De Meern onvermijdelijk was en dat wij hier spreken over
een partiële herindeling, waarbij delen van Rijswijk, Nootdorp, Voorburg,
Leidschendam en Pijnacker bij het voorstel moesten worden betrokken. De belangrijkste
delen van die gemeenschappen konden gelukkig worden ontzien. Er wonen veel
Hagenaars en Rijswijkers die allen nog een band hebben met hun oude stad,
sommigen intenser dan de ander, maar volgens mij zijn wij er wel goed in geslaagd
om bijvoorbeeld de gemeenschap Rijswijk – die zat vijf jaar geleden
niet op Ypenburg – overeind te houden. Nootdorp is er zelfs iets beter
van afgekomen dan in het oorspronkelijke voorstel. Voorburg, Leidschendam,
Pijnacker komen volgens mij toch wel heel goed uit deze discussie.Hoe zijn wij tot al die belangrijke beslissingen gekomen? Vaak met één
stem meerderheid in deze Kamer en dat betreur ik zeer. Als het om besturen
gaat, zou het toch mogelijk moeten zijn om wat meer ruimte voor elkaar te
hebben. Waar dat niet kan bij de oppositie kan dat natuurlijk eigenlijk ook
niet bij de regeringspartijen. Dat is heel vervelend, want op die manier komen
wij niet tot de afweging waar dit huis over het algemeen zo sterk in is. In
het licht van de noodzaak om te handelen...De heer Bierman (OSF):Voorzitter. Ik wil toch bezwaar maken tegen hetgeen de minister ons in
de schoenen probeert te schuiven. Ik hoor overigens niet tot de oppositie,
maar denk altijd mee. Je kunt natuurlijk ook een andere probleemopvatting
hebben en dus ook een ander zicht op waar de oplossing moet worden gezocht.
De minister is daar eigenlijk helemaal niet op ingegaan, maar heeft iemand
aangehaald die niet over dit voorstel het woord heeft gevoerd maar over het
voorstel inzake de stad Utrecht, namelijk de heer Luijten. Ik heb er bijvoorbeeld
nadrukkelijk op gewezen dat als er een bevolkingsafname optreedt, je moet
nagaan wat daarvan de oorzaak is. Ik wil herhalen dat rijksbeleid ervoor gezorgd
heeft dat de grote steden massaal in de problemen zijn geraakt omdat de mensen
ergens anders moesten gaan wonen. Op dat punt heeft de minister er zich op
de bekende karikaturale wijze van afgemaakt met "dan zeg ik er niets over,
dan hoef ik alleen maar te gaan zitten en te zeggen daar ga ik niet over".
Neen, hij had tegen de heer Remkes, die van die motie, moeten zeggen: jij
moet niet zo uitbreiden, je moet meer investeren in de bestaande stad. Kwaliteit
van Den Haag is niet een kwestie van meer grondgebied, maar van meer kwaliteit
van wat ze al heeft. Dat geldt in feite voor alle gemeenten. De minister is
daar helemaal niet op ingegaan maar zegt wel dat het besturen onmogelijk is
omdat hier iemand hardnekkig niet mee wil werken aan het oplossen van het
probleem.Minister De Vries:Ik heb niet gesproken over onmogelijk maar over moeilijk en bij die moeilijkheidsgraad
passen afspraken. Overigens ben ik in mijn betoog meer ingegaan op hetgeen
u heeft gezegd dan u nu suggereert. Ik heb heel nadrukkelijk gezegd dat men
wel kan zeggen dat Zoetermeer een van de kwalen is, maar dat ik daar op dit
moment niets aan kan doen. Ook als ik straks tegen de heer Remkes zou zeggen
dat hij ervoor moet zorgen dat er binnen de grote steden wat verandert, dan
zit ik nog met het probleem dat er op dit ogenblik is. En op dat probleem
moet ik proberen vandaag een redelijk antwoord te geven.De heer Bierman (OSF):Ik zal er in tweede termijn wel nader op ingaan!Minister De Vries:Voorzitter. Concluderend wil ik benadrukken dat dit voorstel op dit ogenblik
de beste kansen biedt om de positie van Den Haag en zijn burgers voor een
langere periode te versterken. Dat is van belang voor Den Haag en de regio.
Gelet op de nationale en zelfs internationale betekenis van Den Haag is het
zelfs van een veel verderstrekkend belang. Als dit voorstel wordt aangenomen,
wordt Den Haag in de toekomst omringd door stevige buurgemeenten. Ik hoop
dat deze ontwikkeling snel wordt gevolgd door een gemeentelijke herindeling
in het Westland. De betrokken gemeenten zijn overigens ver gevorderd met die
herindeling.Als wij vandaag de kansen van dit voorstel niet zouden benutten, is dat,
gelet op de onvermijdelijke terugslag, niet alleen ernstig voor de regio,
maar ook voor de politiek die kennelijk enthousiast begint met een project
voor Haaglanden, maar er desondanks niet in slaagt om het tot een goed einde
te brengen. Ik geloof dat dit iets is wat wij beter niet zouden kunnen doen.
Ik dring er daarom met grote kracht op aan dat in deze Kamer steun wordt gegeven
aan dit voorstel.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik zal de vergadering langer dan gebruikelijk schorsen om de fracties
in de gelegenheid te stellen een fractievergadering te houden en de ingekomen
brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties te bespreken.
Ik schors de vergadering tot half twee.De vergadering wordt van 12.00 uur tot 13.45 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-1655-1669.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl