Behandeling van:  - de Najaarsnota 2000 (27503)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 2854-2875

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-12-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 35, pagina 2854-2875

13-12-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27503Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 13 december 2000)Pagina 2853-2853
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen: -een brief van de minister van Financiën, ten geleide van Nieuwe bepalingen inzake het financieringsbeleid van openbare lichamen (Wet financiering decentrale overheden (26906, nr.13) -een brief van de minister van Defensie inzake het adviseurschap aan het Cambodian Mine Action Centre (CMAC) (27400-X, nr.23) -een brief van de minister van Economische zaken, over de resultaten van de Onderzoeksraad (21501-13, nr.61) en een aantal andere voorstellenPagina 2933-2933
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 23 november 2000 over het VBTB-trajectPagina 2853-2854
Debat naar aanleiding van de Europese Raad te NicePagina 2898-2930
Behandeling van: - de Najaarsnota 2000 (27503)Pagina 2854-2875
De behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Hoge Colleges van Staat en Kabinet der Koningin (II) voor het jaar 2000 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (27517); - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 2000 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (27518); -Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2000 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (27519); - en een aantal andere wetsvoorstellenPagina 2896-2896
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2000 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (27520)Pagina 2896-2898
De voortzetting van de behandeling van: - de Najaarsnota 2000 (27503)Pagina 2876-2896
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 13 december 2000 over het emancipatiebeleidPagina 2930-2933
Regeling van werkzaamheden (woensdag 13 december 2000)Pagina 2875-2876

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 107 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: de Najaarsnota 2000
(27503).De beraadslaging wordt geopend.De heer Balkenende (CDA):Voorzitter! Naast de zeven vette en magere jaren van de Bijbel zijn er
Malthus, Keynes, Kahn en de Club van Rome die wisselende beelden neerzetten.
Deze historische voorbeelden illustreren op treffende wijze hoe snel en radicaal
omslagen in de economie en het economisch denken plaatshebben en ook hoe onvoorspelbaar
ze zijn. Nu zult u wel denken "wat begint die Balkenende weer somber", maar
het is een citaat uit de Telderslezing die onze minister van Financiën
onlangs hield. De woorden "omslagen" en "onvoorspelbaar" zijn intrigerend.
Het beeld van de zeven vette jaren lijkt vooral van toepassing op de paarse
coalitie. De heren Melkert en Dijkstal wekken immers zelf de indruk dat de
aardigheid er zo langzamerhand wat van af is. Toen Paars in 1994 van start
ging, liet D66-coryfee Van Mierlo zich rondrijden in een paarse Mercedes,
maar na alle schermutselingen van de laatste weken roept de coalitie nu eerder
het beeld op van een pruttelend Trabantje.Maar daarover gaat dit debat nu niet. Wel is het aardig deze beeldspraak
van de minister tegen het licht van de Najaarsnota te houden. Het beeld van
de nota is zonnig. Opnieuw is sprake van extra uitgavenmeevallers: 1,2 mld.
aan nieuwe uitgaven en verder 400 mln. extra inkomstenmeevallers die kunnen
worden benut voor de terugdringing van de staatsschuld. Geen vuiltje aan de
lucht dus. Er zijn echter ook andere signalen: Wellink, de president van De
Nederlandsche Bank, ziet de handelsvoordelen van Nederland wegsmelten en dat
komt vooral door de hoge inflatie in ons land ten opzichte van andere Europese
landen. Nu is de inflatie ongeveer 3%, maar volgend jaar is er weinig voor
nodig om haar hoger dan 4% uit te laten komen. De lage euro, op zichzelf gunstig
voor de export, zou de problematiek maskeren. De Rabobank verwacht dat de
inflatie zelfs tot 4,5% zal stijgen. Dat zijn ronduit verontrustende cijfers
waarop de minister van Financiën onmogelijk trots kan zijn. De loonontwikkeling
maakte de minister van Economische Zaken behoorlijk zenuwachtig. De term "levensgevaarlijk"
viel zelfs. De Europese Commissie prijst de indrukwekkende macro-economische
prestaties van Nederland, maar wijst tegelijkertijd op het risico van oververhitting
van de economie als gevolg van de voorgenomen lastenverlichting van 7 mld.
voor volgend jaar. Aan de andere kant stelt het onderzoeksinstituut Nyfer
dat het einde van de vette jaren voor de Nederlandse economie
in zicht komt. De groei zou terugvallen naar 2,8% en het Centraal planbureau
ziet eveneens een vertraging van de groei. Ook minister Jorritsma sprak hier
vanochtend trouwens over op de radio. Kortom, het beeld van de Najaarsnota
is gunstig, maar tegelijkertijd groeien de kwetsbaarheden. De combinatie van
hoge inflatie, een betrekkelijk hoge loonkostenontwikkeling en een afvlakkende
conjunctuur is nu eenmaal voor het begrotingsbeleid niet het fraaiste toekomstperspectief.
Hoe beoordeelt de minister dergelijke kwetsbare ontwikkelingen? Is er sprake
van een omslag, een zachte landing of toch van een voortzetting van de gunstige
economische ontwikkeling? De CDA-fractie hoopt uiteraard het laatste, maar
hoop is onvoldoende basis voor beleid.Ik zal enkele kanttekeningen maken bij de Najaarsnota en vervolgens maak
ik enkele meer algemene financieel-economische opmerkingen over het komende
begrotingsjaar. Sinds 1994 gelden spelregels waarmee beoogd wordt rust te
bieden in het begrotingsbeleid. Het gaat om de combinatie van behoedzame ramingen
en een vast uitgavenkader. Gekoppeld aan een gunstige economische ontwikkeling
heeft dit inderdaad geleid tot rust in het begrotingsbeleid en een einde aan
de schier onafzienbare reeks ombuigingen van vroeger. Dat is goed geweest.
Maar langzamerhand neemt de onrust toe, zij het niet omdat er nu ombuigingen
aan de orde zijn, maar omdat er meevallers te verdelen zijn. In het jaar 2000
beslissen wij zelfs op drie momenten over de besteding van die meevaller.
De vraag die daarbij opkomt, is of de functie van het hoofdbesluitvormingsmoment,
de Voorjaarsnota, niet wegvalt. Wij doen er beter aan die functie weer in
ere te herstellen, vooral ook omdat het gaat om de financiële voorspelbaarheid
in het lopende begrotingsjaar.De heer Crone (PvdA):Op welk punt zijn wij van het hoofdbesluitvormingsmoment afgeweken? Wij
hebben afgesproken wat het kader is en wat daarbij hoort. Als er dan meevallers
zijn, kunnen wij natuurlijk besluiten om daar niets mee te doen. Is dat uw
voorstel?De heer Balkenende (CDA):Nee, ik heb alleen gezegd dat er een bekende methode is. Wij hebben de
algemene politieke beschouwingen en de Miljoenennota met de plannen voor het
komende jaar. Verder is er halverwege het jaar een heel belangrijk moment,
bij de behandeling van de Voorjaarsnota, als wij praten over de vraag wat
er in het lopende jaar nog te doen is. Ik ben natuurlijk, met u, verheugd
dat er tal van meevallers zijn gedurende het jaar. Maar de consequentie daarvan
is dat er in september opnieuw wordt gesproken over de meevallers en hoe die
belegd moeten worden. De vraag is daarbij ook of die meevallers allemaal weggezet
kunnen worden. De behandeling van de Najaarsnota is nog eens zo'n moment.
Ik ben blij met alle meevallers; daarover wil ik geen misverstand laten bestaan.
Maar er wordt daardoor wel op drie momenten gepraat over extra dingen. Het
risico kan zijn dat daarbij de vraag opkomt of het geld weggezet kan worden.
In mijn tekst heb ik complimenten voor het kabinet opgenomen voor het feit
dat het erin is geslaagd om de meevallers van september inderdaad te besteden,
maar ik meen wel dat dit niet direct bijdraagt aan de rust in het begrotingsbeleid.
Dat punt wil ik hier graag duidelijk maken. Misschien is het goed dat de minister
daar nog eens zijn opvatting over geeft.Voorzitter! Het kabinet ziet een ruimte van 1,2 mld. Er is een bedrag
van 800 mln. beschikbaar in verband met de motie op stuk nr. 23 van de algemene
politieke beschouwingen. Dit alles past uiteraard in de systematiek van de
begroting en het regeerakkoord. De intensivering wordt ook door mijn fractie
ondersteund. De gekozen doelen zijn nuttig en noodzakelijk en verschillende
punten zijn door mijn fractie al eerder genoemd. De hamvraag is natuurlijk
of ook die laatste intensiveringen tijdig, doelmatig en rechtmatig kunnen
worden besteed. De CDA-fractie gaat ervan uit dat dit het geval is, maar wij
krijgen hierop graag nog een reactie van de minister. Het compliment voor
het besluit in september heb ik al gegeven.Ik wil iets zeggen over de sociale zekerheid. Ook nu weer zien wij dat
de meevallers in de sociale zekerheid kunnen dienen als een soort dekking
voor de tegenvallers bij de rijksbegroting. Het gaat dan om een bedrag van
zo'n 600 mln. De vraag die echter meer en meer opkomt, is welke betekenis
moet worden toegekend aan het onderscheid tussen de drie sectoren, namelijk
rijksbegroting in enge zin, sociale zekerheid en zorg. Wij kennen inmiddels
de invoering van de BIKK, de bijdragende kosten van de kortingen. Dat onderscheid
wordt dan toch wat gerelativeerd. Op pagina 90 van de antwoorden op de feitelijke
vragen lezen wij dat de renteontvangst van de sociale fondsen onder het netto
uitgavenkader van de rijksoverheid wordt gebracht. Ook kan de vraag worden
gesteld hoe de overheveling van middelen zich gaat verhouden tot het principe
van het vaststellen van lastendekkende premies, natuurlijk met een buffer
voor tijden dat het slechter gaat. Wat gebeurt er met de begroting wanneer
de sociale zekerheid er wat minder gunstig voor komt te staan, bijvoorbeeld
omdat de economie minder goed draait? Uit een oogpunt van rust en voorspelbaarheid
in het begrotingsbeleid is het beter, het onderscheid tussen de drie sectoren
scherper in het vizier te houden.Ik wil nog een opmerking maken over de Najaarsnota. Het zal de minister
niet verbazen dat wij wat meer willen horen over de tegenvallende ontvangsten
in de sfeer van diesel- en benzineaccijns. Het gaat daarbij om een bedrag
van 0,5 mld. De minister schrijft dit toe aan de hogere brandstofprijzen en
de daaruit resulterende afname van het brandstofgebruik. Ik zie de heer Crone
instemmend knikken.De heer Crone (PvdA):Het is vrij evident dat als de benzineprijs stijgt het volume afneemt.De heer Balkenende (CDA):De minister heeft eerder in allerlei stukken de verwachting uitgesproken
dat het prijsinstrument zou gaan werken. Ik zie de minister glunderen. Hij
denkt: mijn theorie komt uit. Ik heb dan nog wel een vraag. In het derde kwartaal
van dit jaar is er sprake van afname van het gebruik. Hoe verklaart hij dat
in de eerste twee kwartalen het gebruik behoorlijk hoog is gebleven? Het is
goed dat de minister daarop een reflectie geeft. Overigens is het gek dat
de indirecte belastingen tegenvallen nu zoveel mensen consumeren. De bedrijven dragen dit jaar kennelijk veel vennootschapsbelasting
af. Wat gaat er gebeuren wanneer het economisch tij tegenzit?Ik wil ook nog een vraag stellen over de staatsschuld en de EMU-schuld.
In de Miljoenennota staan de getallen ten aanzien van de staatsschuld en de
EMU-schuld. Op dit moment is de waarde een stukje hoger, zo'n 1,5 mld. Hoe
wordt dit veroorzaakt en wat zijn de verwachtingen inzake het uiteindelijke
plaatje?Voorzitter! Ik kom tot het begrotingsjaar 2000 en verder. Ik denk dat
het komende begrotingsjaar spannender wordt dan deze Najaarsnota. Vorige week
tijdens het vragenuurtje was er een kort debat over de Zalmnorm, omdat PvdA-fractievoorzitter
Melkert kennelijk echt behoefte eraan heeft, op dit punt de politieke daad
bij het woord te voegen. Maar zal volgend jaar de soep werkelijk zo heet gegeten
worden als zij wordt opgediend? Zal voor kroonprins Melkert de regel gelden:
drie maal is scheepsrecht? Tot nu toe werd door de PvdA iedere steun aan plannen
van het CDA en andere oppositiepartijen onthouden. Wie weet hoe over een halfjaar
de economische vooruitzichten zijn? Het zal een spannend debat worden. Het
is ook spannend om te zien wat de VVD zal doen. De heer Dijkstal stelde ooit
dat de VVD uit het kabinet stapt als er ook maar een gulden van de inkomstenmeevallers
naar de uitgaven gaat. Dat betoog is eigenlijk afgelopen maandag herhaald
door de heer Dijkstal. Ik zie de heer Van Beek instemmend kijken. Dat is dus
volstrekt helder.De voorzitter:Niet instemmend kijken.De heer Balkenende (CDA):Instemmend knikken. Misschien kan dit in de Handelingen worden gecorrigeerd,
voorzitter.De voorzitter:Precies. Dat knikken is mooier voor de Handelingen.De heer Balkenende (CDA):Ja. Ik laat graag aan de griffier over hoe dit probleem kan worden getackeld.
Maar misschien mag ik het laatste woord ook niet gebruiken.De voorzitter:Ja hoor!De heer Balkenende (CDA):Dat was de heer Dijkstal, voorzitter. De heer Zalm zette bij de financiële
beschouwingen en ook vorige week de deur op een kier. Hij zei: het schot mag
wat losser wanneer de overheid te maken krijgt met het probleem van de hoge
loonkosten. Dan is er nog oud-senator Wiegel, een echte dissident in VVD-kringen.
Hij schrijft de problemen in de zorg toe aan de invoering van de Zalmnorm
in 1994. Wij zullen het allemaal zien, maar er rest nog wel een principiële
vraag aan de minister. Waarom mogen het vaste uitgavenkader en de Zalmnorm
wel worden doorbroken als er problemen dreigen voor de overheid ten aanzien
van de loonkosten en niet wanneer het mocht gaan om de aanpak van nijpende,
maatschappelijke knelpunten? Hier dreigt een zekere onevenwichtigheid. Het
zou denk ik goed zijn wanneer de minister een motivering geeft voor het afwijken
van de Zalmnorm. Voor de CDA-fractie geldt dat in een situatie van begrotingsoverschotten
ten minste 75% van de inkomstenmeevallers aan staatsschuldreductie moet worden
besteed, dit uiteraard met het doel om in 20 à 25 jaar van de staatsschuld
af te zijn.Het tweede punt van aandacht betreft de problematiek van de loonontwikkeling.
Steeds is door het kabinet en ook door het CPB gesteld dat lastenverlichting
in het kader van het belastingplan zal leiden tot loonmatiging. Steeds is
door de CDA-fractie kritiek geuit op die veronderstelling. Wat zien wij nu?
Bij de loononderhandelingen wordt uitgegaan van de inflatie, de rendementspositie
van bedrijven en de schaarste op de arbeidsmarkt, niet van de geboden lastenverlichting.
Wij horen steeds meer dat de lastenverlichtingsbenadering tekortschiet om
de huidige problemen op de arbeidsmarkt aan te pakken. Niet voor niets wordt
ervoor gepleit het probleem van die schaarste te lijf te gaan met instrumenten
zoals een strikter sanctieregime, betere kinderopvang en betere onderwijsvoorzieningen.
Aan de vooravond van de invoering van het nieuwe belastingplan is het goed
om toch nog eens de visie van de minister te horen op de loonontwikkeling
in relatie tot de lastenverlichting. Die visie is natuurlijk ook relevant
voor de inkomstenmeevallerformule. In dat verband horen wij graag van de minister
hoe hij aankijkt tegen de overschotten bij de sociale fondsen.Mijn derde opmerking betreft de concrete gevolgen van het nieuwe belastingplan
voor mensen. Steeds is in alle debatten naar voren gekomen dat alle mensen
in dit land erop vooruit zouden gaan, zij het dat de ene groep wat meer zou
krijgen dan de andere. Inmiddels zien wij verschillende signalen. Sommige
groepen dreigen er niet op vooruit te gaan en maken zich zorgen om hun koopkracht.
Zo begint de Unie KBO een landelijke voorlichtingscampagne omdat ouderen in
onzekerheid verkeren over de financiële gevolgen van het nieuwe belastingplan.
Niet alleen de ouderen, ook gezinnen, mensen met middeninkomens en uitkeringsgerechtigden
met kinderen moeten eerst zien om te kunnen geloven in het nieuwe belastingplan.
Naast de lagere belastingtarieven zijn er ook de hogere BTW, de milieuheffingen,
de ziektekostenpremies en de lokale WOZ-heffing. Dat laatste is een verantwoordelijkheid
van gemeenten, maar voor de burgers blijven het lasten. Lastenverlichting,
jazeker, maar ook lastenstijgingen. Tegenover dit alles staan de gevolgen
voor andere groepen. Wij horen van het Nibud dat juist mensen met hoge inkomens
er flink op vooruit zullen gaan. Het is goed dat de minister hier nog eens
een reactie op geeft, niet in de laatste plaats omdat steeds de indruk heeft
bestaan – ook bij ons – dat mensen met een hoog inkomen, vanaf
zo'n drie keer modaal, er ongeveer in gelijke mate op vooruit zouden gaan.Ik rond af, voorzitter. De Najaarsnota biedt een mooi beeld, maar op financieel-economisch
terrein is er meer aan de orde. Juist nu een combinatie dreigt van hoge inflatie,
een betrekkelijk hoge loonontwikkeling en een afvlakkende conjunctuur is er
reden tot alertheid. Op een omslag van vette naar magere jaren zitten wij
niet te wachten. Een omslag – voorspelbaar of niet – kan beter
beperkt blijven tot de politieke verhoudingen in Nederland.De heer Van Beek (VVD):Mevrouw de voorzitter! De afgelopen weken zijn er tussen de partijen weer
eens inzichten gewisseld ten aanzien van de afgesproken methodiek en het karakter
van de afspraken zoals die zijn vastgelegd in het regeerakkoord.
Dit onderwerp behoef ik vandaag dus niet te herhalen. Als woordvoerder van
een regeringspartij die zich buitengewoon goed kan vinden in de afgesproken
spelregels, heb ik in deze stelseldiscussies altijd een consequent standpunt
ingenomen. Als je strikt bent ten aanzien van afspraken aan de inkomstenkant,
moet je dat ook zijn aan de uitgavenkant.De heer Bakker (D66):De heer Van Beek zegt dat er de afgelopen weken inzichten zijn gewisseld.
Ik zou willen dat het zo was. Van de kant van de VVD heb ik geen andere inzichten
gehoord dan dat het inzicht niet was veranderd. Dat kun je toch amper betitelen
als het wisselen van inzichten. Mij dunkt dat wij dit debat mede daarvoor
zouden moeten gebruiken.De heer Van Beek (VVD):Het aardige van de discussie in de afgelopen dagen was nu juist, dat geen
der partijen een nieuw standpunt heeft ingenomen. De heer Melkert heeft gezegd
wat hij ook verleden jaar heeft gezegd, van de kant van D66 is de opvatting
bevestigd en de fractie van het CDA verwees opnieuw naar een verleden jaar
al door haar ingediende motie en benadrukte de consistentie van haar opvattingen.
Welnu, dat geldt ook voor ons.De heer Bakker (D66):Dat betekent dus dat u, ondanks een aantal reële zaken die zowel
door D66 als de PvdA zijn aangevoerd, geen reden ziet om een gesprek aan te
gaan.De heer Van Beek (VVD):Daar zie ik inderdaad geen reden toe. Het is aardig om in dit verband
te verwijzen naar verleden jaar, toen D66 ook in een veel te vroeg stadium
met deze discussie begon. Uiteindelijk bleek het een jaar te zijn waarin de
bestedingsmogelijkheden historisch groot waren en er geen enkele reden was
om terug te verwijzen naar de noodzaak om afspraken open te breken. Het lijkt
mij verstandig om gewoon te wachten tot het moment waarop cijfers beschikbaar
zijn. Dan kunnen wij ons daarover buigen.De heer Bakker (D66):Dit laat onverlet dat er, als het aan ons had gelegen, ook nieuwe ambities
op de agenda zouden zijn gekomen. U hebt dat niet willen delen. De PvdA bleek
dat, toen het er bij de algemene politieke beschouwingen op aankwam, ook niet
te willen.De heer Van Beek (VVD):Het ligt absoluut niet aan ambities, bij de Partij van de Arbeid noch
bij ons. Je kunt zien dat er in het komende begrotingsjaar een enorme sprong
wordt gemaakt, waar boven de intensiveringen die al zijn afgesproken, nog
eens voor 7 mld. aan intensiveringen plaatsvindt. Er valt dan niets te zeggen
over het ambitieniveau. Onze grootste zorg op dit moment is dat de bedragen
die voor het komende begrotingsjaar beschikbaar zijn, effectief en efficiënt
worden weggezet en dat de doelstellingen van ons beleid worden gehaald. Het
mankeert ons op dit punt absoluut niet aan ambities.De heer Balkenende (CDA):Ik stel nog even een vraag in het verlengde van de vraag van de heer Bakker.
De heer Van Beek is helder over nieuwe afspraken. Hij zegt: komend jaar gaan
wij kijken hoe het loopt. Dat heeft hij eerder aangegeven. Vanuit de VVD-fractie
is steeds gezegd dat er een strikt schot tussen inkomsten en uitgaven is en
dat dit relevant is voor het uitgavenkader. Dat is helder. De minister van
Financiën heeft echter een zekere ruimte geclaimd als het gaat om de
loonproblematiek van de overheid. Als ik de fractievoorzitter van de VVD hoor
en als ik beluister wat de minister zegt, dan moet ik concluderen dat er licht
tussen zit. De heer Dijkstal is strikter. Hoe kijkt de heer Van Beek aan tegen
de ruimte die de minister van Financiën heeft geclaimd? Kiest hij voor
de lijn-Dijkstal of de lijn-Zalm?De heer Van Beek (VVD):Het is goed dat de heer Balkenende deze vraag nog eens aan de minister
heeft voorgelegd, want daardoor kan de minister opnieuw uitleggen dat hetgeen
hij gezegd heeft, op z'n zachtst gezegd onjuist wordt geïnterpreteerd
door de heer Balkenende. De heer Zalm heeft een half jaar geleden bij de algemene
beschouwingen, maar ook recentelijk in het vragenuur nog eens geschetst dat
hij vindt dat onder alle omstandigheden de Zalmnorm, de strikte scheiding,
gehandhaafd moet worden. Dat is hetzelfde als de heer Dijkstal en ik in de
discussie hebben ingebracht. De minister heeft wel gezegd dat in geval van
nood, dus in geval van echt grote en onoplosbare problemen, er een moment
kan komen waarop je de norm eenmalig overschrijdt. De minister zegt dus: je
moet de norm handhaven, maar in geval van nood – hij heeft omschreven
dat nood niet het eerste het beste geval is dat je tegenkomt, maar dat er
echt iets aan de hand moet zijn – kan er sprake zijn van een overschrijding.
Dat is echter absoluut iets anders dan het verleggen van het schot, dus dat
je zegt dat er niks aan de hand is en dat het allemaal weer klopt.De heer Balkenende (CDA):De heer Van Beek zegt dat ik het verkeerd interpreteer. Dat is echter
niet het geval, omdat het volgende zich voordoet. Als je kiest voor een vast
uitgavenkader – dat is een van de spelregels van Paars – betekent
het dat je moet ombuigen, ook als er voor de overheid een probleem ontstaat
met de loonkosten. Dat heeft de minister bij de financiële beschouwingen
gezegd. Je moet dan dus ombuigen, als je het strikt hanteert. Op het moment
dat je zegt dat je een overschrijding van de middelen accepteert, waardoor
het saldo negatief wordt, ga je dat vervolgens dekken via de inkomstenmeevallers.
Materieel gezien bereik je dan precies hetzelfde als met het loslaten van
het schot.De heer Van Beek (VVD):Nee. Ik wijs op dit punt ook nog even op datgene wat ik heb gezegd in
antwoord op gelijksoortige vragen bij de financiële beschouwingen. Er
zit wel degelijk een verschil tussen de situatie waarin je een schot laat
staan en eenmalig een overschrijding hebt – laat overigens duidelijk
zijn dat ik daar niet voor pleit, maar ik zeg dit omdat de heer Balkenende
vraagt naar het verschil tussen de twee standpunten – en de situatie
waarbij je de norm, het schot verschuift.De heer Balkenende (CDA):Dan resteert er nog één vraag. Hoe consequent gaat de VVD-fractie
dan om met het vaste uitgavenkader? Kennelijk is de VVD-fractie bereid om
dat los te laten, als de minister dat zou volgen. Dat vind ik erg typisch.De heer Van Beek (VVD):Laat ik heel duidelijk zijn: ik ben niet voornemens om
het kader los te laten.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik zie in ieder geval een verschil tussen het standpunt van de minister
van Financiën en dat van de heer Van Beek en de VVD-fractie. De VVD-fractie
wil via een ontkoppeling in 2002 een te hoge loonraming opvangen binnen het
uitgavenkader. De minister van Financiën wil er met koppeling enigszins
overheen gaan. De heer Dijkstal zei laatst: wij moeten inkomstenmeevallers
niet gaan besteden aan uitgaven, want dan worden de meevallers van vandaag
de tegenvallers van morgen. Kan de heer Van Beek mij uitleggen wat zijn fractievoorzitter
daar precies mee bedoelt?De heer Van Beek (VVD):De heer Dijkstal heeft gewaarschuwd voor het aanlieren van de overheidsuitgaven.
Hij heeft ook gezegd dat wij in tijden dat het goed gaat, met name maatregelen
moeten nemen om er bijvoorbeeld voor te zorgen dat aflossing van de staatsschuld
plaatsvindt, waardoor er ruimte gecreëerd wordt voor komende jaren. Hij
heeft ervoor gewaarschuwd dat wij niet in een situatie terecht moeten komen
waarin wij weer gedwongen worden om de uitgavenversnellingen die in dit jaar
of het volgende jaar worden aangebracht, terug te draaien. De heer Dijkstal
heeft opnieuw terecht gewaarschuwd voor te hoog oplopende lonen. Dit zijn
signalen die keurig blijken te passen in het beeld waarbij wij enerzijds maximaal
willen profiteren van de beschikbare ruimte en anderzijds de lange termijn
heel nadrukkelijk in de gaten willen houden.De heer Vendrik (GroenLinks):Dus de uitdrukking "de meevaller van vandaag is de tegenvaller van morgen"
is meer overdrachtelijk bedoeld dan letterlijk. Anders begrijp ik het niet.De heer Van Beek (VVD):U moet het opvatten in puur letterlijke en in financiële zin. Het
risico bestaat namelijk dat verhogingen van de uitgaven in de daaropvolgende
jaren onmiddellijk tot financieringsproblemen leiden en de noodzaak om de
versnelling terug te draaien. Wij willen dus verantwoorde ontwikkelingen inzetten
die kunnen rekenen op een structurele dekking.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp het nog steeds niet. Wij hebben het over inkomstenmeevallers
die wellicht, zo vreest de heer Dijkstal, worden omgezet in uitgaventegenvallers.
Dat zou echter alleen maar gebeuren, als de inkomstenmeevallers structureel
waren. Ik zie het financieringsprobleem dan ook helemaal niet. Hoe kunt u
de woorden van de heer Dijkstal zo uitleggen dat een meevaller een tegenvaller
wordt? Ik begrijp het echt niet.De heer Van Beek (VVD):Ik doel op te snel oplopende overheidsuitgaven zonder dat er op de lange
termijn een aantal problemen zijn opgelost. Daarbij komen wij onszelf tegen.
Ik denk hierbij aan de financiering van de vergrijzing, het onderwijs en de
volksgezondheid. Wij moeten er dus voor zorgen dat de bedragen die voor overigens
heel goede bestemmingen beschikbaar worden gesteld, ook op de lange termijn
veilig zijn gesteld. Wij moeten op de langere termijn dus niet in de situatie
terecht komen waarin die uitgaven teruggedraaid moeten worden.Voorzitter! Als je consequent bent in je opvattingen over de inkomstenkant,
moet je dat ook zijn aangaande de uitgavenkant. Afgesproken en beschikbare
ruimte in het uitgavenkader mag volledig benut worden. In dat kader past het
om aan het eind van het jaar nog eens heel nauwkeurig te kijken naar de tussenstand
van de financiën. De ruimte die voor het jaar 2000 beschikbaar is en
die om welke reden dan ook niet benut is, kan in de Najaarsnota eenmalig benut
worden. Deze aanpak heeft het grote voordeel dat een aantal belangrijke wensen
kunnen worden uitgevoerd, zonder dat dit een grote druk legt op de verdeling
van de schaarse middelen bij de Voorjaarsnota of de begroting.Wat de beschikbare middelen betreft, is de VVD er altijd van uitgegaan
dat er ook dit najaar een aanzienlijk bedrag te verdelen is. Kan met de huidige
kennis aangegeven worden of het bedrag van 1,75 mld. nog steeds juist is?
Bestaat er intussen misschien meer inzicht, waardoor dat bedrag hoger of lager
is geworden?Ten aanzien van de "in is uit"-taakstelling is dit jaar gekozen voor de
werkwijze dat tussen de Najaarsnota en de voorlopige rekening nog 300 mln.
moet worden inverdiend. Ik kan mij evenwel herinneren dat er veel grotere
bedragen zijn ingeschat. Vandaar mijn vraag waarom de regering dit jaar is
uitgegaan van een redelijk voorzichtige, conservatieve schatting.Ik maak nog enkele opmerkingen over de besteding van 1,2 mld. Reeds bij
de behandeling van de begroting voor het jaar 2000 heeft de regering voorbeelden
genoemd van overige uitgavenverhogingen die onafwendbaar op ons af kunnen
komen. Het totaal benodigde bedrag van 429 mln. valt in dat kader nogal mee.
De vraag hierbij is ook of met de regering met de huidige kennis met dezelfde
lijst zou komen dan wel dat er intussen andere tegenvallers zijn gesignaleerd.
Ik denk aan zeer recente afspraken die de regering heeft gemaakt met de Indische
gemeenschap. Ik heb hiervoor een bedrag van 385 mln. horen noemen. Dat is
aanzienlijk hoger dan het daarvoor gereserveerde bedrag.Ik ben ook zeer geïnteresseerd in de manier waarop de regering aankijkt
tegen de ontwikkeling van de BSE-problematiek. Ook hierbij kan ik mij niet
aan de indruk onttrekken dat er naast financiële consequenties voor Brussel
er voor onze begroting in dit opzicht een fors nadelig saldo is te verwachten.
Heeft de regering al inzicht in de te verwachten schade?Er blijft een bedrag van 800 mln. beschikbaar voor het realiseren van
wensen, zoals is verwoord in de motie op stuk nr. 23 die is ingediend door
de coalitiefracties. Achteraf gezien is dit een buitengewoon goede manier
van werken. De Kamer heeft bij de algemene beschouwingen wensen en prioriteiten
uitgesproken en die kunnen nu worden gehonoreerd. Afhankelijk van de beschikbare
ruimte zijn er op grond van de motie op stuk nummer 23 veel grotere bedragen
eenmalig te besteden. Zo ziet de fractie van de VVD de dotering voor het fonds
Monumentenzorg als een welkome, maar bescheiden storting. Hetzelfde geldt
voor de bedragen bestemd voor de natuur. Ook hierop zullen wij in de toekomst
gaarne op eenzelfde wijze terugkomen. In dit verband gaat het ons niet alleen
om aankoop van gronden, maar ook om agrarisch natuurbeheer.Wij betreuren het dat er geen projecten op het gebied van ICT, Gigaport
en MKB zover in voorbereiding zijn, dat er nog dit jaar verantwoord geld kan
worden geïnvesteerd. Ook dit onderwerp leent zich zeer voor extra investeringen.
Wij gaan ervan uit dat de voorbereidingen doorgaan en dat dit onderwerp op
een later moment weer zal meedingen naar extra financiële ruimte.Tijdens de begrotingsbehandeling heeft de Kamer op initiatief van de coalitiefracties
extra structurele middelen uitgetrokken voor een aantal doelen. Een ervan
is de verlichting van de werkdruk in de geestelijke gezondheidszorg. Ik hoor
uit deze sector en van het ministerie dat men nu uit de verdeelmethodiek is,
maar dat de situatie dreigt dat een bedrag van 28 mln. niet meer besteed kan
worden en terugvloeit naar de algemene middelen. Wetend hoe nodig deze besteding
is gezien de financiële problemen in deze sector en mij realiserend dat
het bedrag dat de Kamer heeft vrijgemaakt, een belofte aan de sector inhoudt,
ergert het mij bijzonder dat het de bureaucratie niet lukt, snel dit verdelingsvraagstuk
op te lossen. Ik leg het probleem nu bij de minister van Financiën. Dit
bedrag kan en mag niet worden teruggenomen. Ik vraag de persoonlijke aandacht
van de minister om ervoor zorg te dragen dat dit bedrag nog dit jaar en anders
uiterlijk begin volgend jaar wordt besteed en voor besteding beschikbaar blijft.Bij de Najaarsnota behoeven wij niet te spreken over de inkomstenkant
van de begroting. Dit kan later, op het moment dat alle relevante gegevens
beschikbaar zijn. Het is goed mogelijk dat tot op de laatste dag van het jaar
de uitkomsten ten opzichte van de begroting veranderen. Wel vraagt de fractie
van de VVD het kabinet om een zo goed mogelijke verklaring op het gebied van
de accijnzen. Vooral de voorlopige uitkomsten van de benzine- en dieselaccijns
hebben ons verbaasd. Extra afname van brandstofgebruik is ons tot nu toe niet
bekend. De fileproblemen worden er ook niet minder op. Ik sluit mij in dit
kader aan bij vragen die de heer Balkenende heeft gesteld.De heer Vendrik (GroenLinks):U bent het toch wel met ons erover eens dat deze tegenvaller alleen mogelijk
is doordat er minder benzine en minder diesel is verkocht dan was geraamd?
Dat is de enige manier waarop de minister van Financiën minder geld binnenbrengt
langs deze weg.De heer Van Beek (VVD):Dat is duidelijk, maar er zijn een paar dingetjes waarnaar wij moeten
kijken. Het eerste is de vraag of het beeld aan het eind van het jaar nog
zo is. Het kan ook een tussenstand zijn geweest die afwijkt door de inningsmethodiek.
Het tweede is de vraag hoe de ontwikkeling is ten opzichte van de werkelijk
ontvangen accijns in de voorgaande periode. Je moet dus werkelijkheid met
werkelijkheid vergelijken. Het kan immers zitten in de manier waarop er geraamd
is. Het gaat ons dus om wat meer inzicht dan alleen de uitkomst.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik constateer dat het voor de fractie van de VVD heel moeilijk blijft,
op dit punt toe te geven aan prijsmechanismen.De heer Van Beek (VVD):Nee, ik wil goede feiten hebben. Op het moment dat er echt sprake van
een afname blijkt te zijn, zal ik de eerste zijn om die te erkennen. Daar
gaat het niet om. Ik wil wel eerst goed inzicht hebben. De analyse kan niet
worden afgedaan met die ene zin in de Najaarsnota.De heer Crone (PvdA):Het kabinet heeft op deze vraag geantwoord, want die hebben wij gesteld.
De terugval in benzinegebruik in het derde kwartaal, die normaal gesproken
4% is, is nu 8% geweest. Dit is een echte volumedaling, aantoonbaar. Welke
feiten wilt u nog meer dan een verdubbeling van de normale daling van de prijzen?Wilt u of de heer Hofstra, nu de benzineprijs daalt en de overheid lagere
inkomsten heeft, bepleiten dat wij de benzineaccijns verhogen? Dit is een
buitengewoon ernstige vraag, net zo ernstig als u en de heer Hofstra het altijd
naar voren hebben gebracht. Dat was altijd de logica van de heer Hofstra:
de overheid houdt veel meer geld over aan de benzine, dus moet de accijns
omlaag. Nu gebeurt het omgekeerde. Ik heb steeds gezegd dat wij moesten afwachten
hoe de prijs zich zou ontwikkelen. Wat is nu uw antwoord?De heer Van Beek (VVD):Ik pleit niet voor het verhogen van de benzineaccijns. U kunt mij op dit
punt niet betrappen op inconsequentie. Ik vraag om inzicht over het hele jaar,
om cijfermateriaal. Naar aanleiding van dat cijfermateriaal wil ik graag met
u conclusies trekken. Het gaat nu om een tussenstand, een toevallige tussenstand,
op een meetmoment rond 1 oktober. Laten we nu eerst zorgen dat we over het
hele jaar de antwoorden krijgen zoals die er zijn. Op het moment dat we de
conclusies kunnen trekken zoals u deze verwoordt, namelijk dat er echt minder
is verbruikt, dan is dat alleen maar positief.De heer Crone (PvdA):Vindt u het niet een overtuigende daling, een daling van 8% in het derde
kwartaal, daar waar het normaal 4% is? U bent wel inconsistent, want als er
geld te halen valt, bent u niet thuis, en als er geen geld te halen valt,
bent u dat wel.De heer Van Beek (VVD):Nee, als het zo is dat de ontwikkeling van het verbruik zich echt op deze
manier doorzet en met deze percentages, dan is dat buitengewoon belangrijk
en komen we daar opnieuw met elkaar over te praten. Dat heeft op zichzelf
niets te maken met de ramingen die aangepast moeten worden, want u heeft in
diezelfde zin gezien dat de inkomsten uit accijnzen op het gebied van het
roken tot 300 mln. zijn verhoogd. Kennelijk gaat men in de files enorm zitten
roken en dan krijg je dat probleem. Ook daar pleit ik niet om de accijnzen
aan te passen. Zo gaan we overigens ook niet met belastingmaatregelen om.De heer Balkende (CDA):Voorzitter! Ik wil even buiten de discussie blijven tussen PvdA en VVD,
want die gaat altijd door en dat is leuk. Er blijft wel een belangrijke beleidsvraag
over. Ik heb de heer Hofstra regelmatig dit jaar horen zeggen: oké,
de tarieven gaan omhoog, maar je moet dingen teruggeven aan de burger, bijvoorbeeld
door het terug te sluizen via de wegenbelasting. Echter, we zien op het ogenblik
dat het verbruik afneemt en dan is er de vraag of je daar wel of niet gelukkig
mee bent. Immers, als je op een gegeven moment het standpunt huldigt dat het
prijseffect aanwezig is, kun je dat goedvinden en je daarbij neerleggen óf
je kunt iets toezeggen en ermee naar de burger gaan. De vraag
is welke beleidsconclusie de heer Van Beek verbindt aan het feit dat er kennelijk
toch veel minder inkomsten voor de overheid zijn en dat er – daarin
heeft de minister gelijk – een prijseffect is vanwege de hoge benzineprijzen.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter! Dat is nu precies de reden waarom ik deze vragen gesteld heb –
overigens niet als eerste hedenochtend –, omdat ik het inzicht daarin
wil verdiepen. We praten maar één keer per jaar over belastingmaatregelen;
er is geen aanleiding toe om te spreken over het aanpassen van zaken. Het
is ook niet zo dat we afhankelijk van de kleine plussen en minnen die er zijn,
onmiddellijk daarop bijsturen. Ook dat is derhalve niet aan de orde. Wat betreft
de vraag of ik er blij mee ben, is mijn antwoord dat ik er natuurlijk blij
mee ben, als dat het effect zou zijn. Maar de vraag is of we de conclusies
niet wat eenvoudig trekken op basis van een enkel gegeven en daarom wil ik
verdieping van het cijfermateriaal.De heer Balkende (CDA):Waarmee bent u precies blij?De heer Van Beek (VVD):Natuurlijk ben ik blij met het feit dat er minder brandstof verbruikt
wordt. Ik heb, zo dacht ik, nog nooit iemand van onze groepering horen pleiten
voor een oververbruik van brandstof. Dat is niet aan de orde.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Maar, voorzitter, als nu die blijdschap van collega Van Beek bevestigd
kan worden door de minister, in die zin dat het prijsmechanisme blijkt te
werken, betekent dit dan dat de heer Van Beek van dit instrument, dat op langere
termijn wellicht werkt, intensiever gebruik zal gaan maken om zijn blijdschap
over het mindere brandstofverbruik te vergroten?De heer Van Beek (VVD):Voorzitter! We maken gebruik van dat instrument en er is sprake van het
feit dat er een ontwikkeling is waarbij vaste kosten verbonden aan het bezit
van een auto, worden omgezet in variabele kosten die drukken op het gebruik
van de auto. Dat is op zichzelf een geaccepteerde lijn die ook is afgesproken
in het regeerakkoord. Waar het hier om gaat, is om inzicht te krijgen in de
mate van elasticiteit, als het gaat om prijsstijgingen en de consequentie
van het gedrag daarop.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Als het middel nu echt goed werkt, kun je zeggen: dan doen we er een schepje
bovenop, want dan werkt het misschien nog beter. Misschien is het in dit geval
wel zo dat als een beetje helpt, veel zeker helpt.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter! Wij zijn het met name geweest, denk ik, die heel nadrukkelijk
ervoor gepleit hebben dat de kosten verbonden aan het bezit van een auto,
met name in het kader van de wegenbelasting, aanzienlijk verlaagd worden.
Ook wij hebben de consequentie geaccepteerd dat de kosten van het gebruik
van de auto omhooggaan. Daar is niets nieuws aan. De reden waarom ik vragen
stel, is dat ik voldoende analyse wil hebben om te kijken of we de conclusie
juist trekken en of we inderdaad een inzicht kunnen krijgen in de mate van
elasticiteit; dat kan ons bij verdergaande maatregelen heel nadrukkelijk van
nut zijn.Voorzitter! Bij de Najaarsnota is het voor de VVD-fractie van het grootste
belang dat nog te besteden bedragen zeer zorgvuldig worden uitgekozen. Ook
nu dient behalve de rechtmatigheid vooral de doelmatigheid nadrukkelijk te
worden gewaarborgd. Het gaat niet om snelle actie om geld weg te werken, maar
om een zorgvuldige besteding van publieke middelen aan goed afgewogen publieke
doelen. Met deze grondhouding heeft onze fractie deze nota van de regering
kritisch beoordeeld. Als de uitkomsten van het nu bijna ten einde lopende
begrotingsjaar inderdaad zijn zoals nu geprognosticeerd, kan 2000 de geschiedenis
ingaan als een buitengewoon goed jaar. Wat 2001 betreft, staan wij opnieuw
voor grote uitdagingen. De beschikbare middelen zijn zodanig verhoogd dat
het een kunst zal zijn om ervoor te zorgen dat niet alleen deze verhogingen
in met name de zorg en het onderwijs op het juiste moment tot besteding kunnen
worden gebracht, maar vooral ook dat daarmee de beoogde doelstellingen kunnen
worden behaald. Het gaat daarbij om zowel effectiviteit als efficiency.Tot slot dank ik de minister en zijn medewerkers voor de wijze waarop
de schriftelijke vragen zijn beantwoord en waarop zij ons hebben geholpen
deze Najaarsnota te behandelen.De heer Balkenende (CDA):Voorzitter! Ik sluit mij graag aan bij de waardering van de heer Van Beek
voor de geleverde stukken. Mijn vraag aan hem heeft betrekking op de inflatie.
Ik heb hem er niets over horen zeggen. Ik weet dat ook hij zich in het verleden
behoorlijk zorgen heeft gemaakt over dat onderwerp. Het verbaast mij dat er
nu een beetje windstilte is bij de VVD-fractie. Misschien kan hij nog iets
zeggen over zijn zorgen hierover.De heer Van Beek (VVD):Op dit punt kan er wat ons betreft nooit windstilte zijn, want het is
een zeer belangrijke zaak die in de gaten moet worden gehouden. De heer Dijkstal
heeft als een van de eersten de vinger op de zere plek heeft gelegd in verband
met de inflatie en het component van de loonontwikkeling daarin. Wij hebben
in het kader van het belastingstelsel een heel nadrukkelijk onderscheid gemaakt.
Eenmalige inflatie ontstaat doordat de verhoging van de indirecte belastingen
wel en de verlaging van de directe belastingen niet in de inflatie doorwerkt.
De onderliggende analyse van wat er op het gebied van kostenstijging plaatsvindt
is heel nadrukkelijk in discussie gebracht. Wij volgen dat en hebben er aandacht
voor gevraagd in het kader van de afspraken die nu in bewerking zijn in het
najaarsoverleg. Het doet mij overigens genoegen dat in het najaarsoverleg,
althans zoals blijkt uit hetgeen daarover naar buiten is gekomen, door de
drie partijen heel nadrukkelijk aandacht is besteed aan de inflatie. Door
de regering is toegezegd dat door middel van extra lastenverlichting een extra
bijdrage zal worden geleverd om de loonontwikkeling zo laag mogelijk te houden.
Deze elementen krijgen, los van de koersontwikkeling en de olieprijsontwikkeling,
dagelijks onze aandacht.De heer Balkenende (CDA):Uw betoog is behoorlijk genuanceerd. Er wordt gesproken over 4,5% inflatie
volgend jaar. Ik denk dan toch dat het ernstig begint te worden. Ik herinner
mij nog heel goed dat u aan de minister van Financiën heeft gevraagd
wat de instrumenten zijn als de inflatie hoog wordt. De minister
heeft toen gezegd dat het lastig is om er een antwoord op te geven. Ik had
verwacht dat u ook op dit punt vragen zou stellen aan de minister. Dan doe
ik het graag op deze manier. Kan de minister ons aangeven wat zijn zorgen
op dit punt zijn en wat daaraan kan worden gedaan?De heer Van Beek (VVD):Ik heb ervoor gekozen om dat punt nu niet te herhalen. Dat heeft ook met
tijd te maken en zeker niet met prioriteit. Ik deel uw opvatting dat het heel
belangrijk is. Overigens zijn de huidige signalen niet anders dan de signalen
die wij hebben besproken bij de begroting. Ook toen hebben wij die cijfers
uit elkaar gehaald en hebben wij vooral gekeken naar de onderliggende echte
inflatie, geabstraheerd van de administratieve inflatie en de dollarkoersinflatie
via de olieprijsontwikkeling.De heer Balkenende (CDA):Er is altijd gezegd dat de hervorming van het belastingstelsel ongeveer
1% zal uitmaken op het totaal. Maar als wij een getal van 4,25 à 4,5
zouden hebben – ik weet niet of het gebeurt; ik hoop het niet –
dan nog zouden wij een heel hoge factor hebben, een stuk hoger dan in Europa.
Dat blijft toch een zorgwekkende ontwikkeling.De heer Van Beek (VVD):Daar ben ik het mee eens.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Voorzitter! De Najaarsnota staat opnieuw bol van de meevallers. Niet dat
dit zo duidelijk zichtbaar wordt in het EMU-saldo, want tijdens de algemene
politieke beschouwingen is de motie op stuk nr. 23 aanvaard, en daarmee een
fors bedrag aan extra intensiveringen aan de begroting voor het lopende jaar
toegevoegd. Maar toch ook nu weer, zoals in de afgelopen jaren, meevallende
inkomsten en meevallende uitgaven, wat opnieuw leidt tot de vraag, hoe serieus
de Kamer de ramingen van het kabinet moet nemen. Onze fracties zijn voor een
strenge budgetdiscipline en voor een scheiding tussen inkomsten- en uitgavenkaders.
Ook willen wij de huid van de beer niet verkopen voordat deze geschoten is,
dus behoedzaam ramen als het gaat om de lange termijn. Maar als het gaat om
de raming voor het eerstkomende jaar mag de Kamer rekenen op een zo goed mogelijke
raming. De raming voor de korte termijn heeft geen reëel karakter, wat
onze fracties ongewenst vinden. De aanvaarding van de motie op stuk nr. 23
is een illustratie van het feit dat er een toenemend wantrouwen is over de
ramingen van de minister. Vermoedelijk valt het allemaal wel mee en is de
ruimte voor extra uitgaven gewoon beschikbaar. Bij de algemene beschouwingen
wordt daar in een paars onderonsje flink op vooruit gelopen, en warempel,
de Najaarsnota geeft aan dat optimistische beeld weer voeding. Dan zeg ik:
dat is toch allemaal te voorzien.De motie op stuk nr. 23 bevatte best doelstellingen waar wij achter konden
staan. Maar wij hebben haar niet gesteund, omdat we de procedure onjuist vonden.
De Najaarsnota schetst ons gelijk. Het is immers nu de vraag, of we op zo'n
korte termijn tot een verantwoorde besteding kunnen komen. Niet voor niets
zal een flink deel van de fondsen in fondsachtige constructies zijn terechtgekomen,
zoals het Nationaal restauratiefonds, het Fonds voor de topsport, en ook de
400 mln. voor onderwijs valt in zekere zin onder die termen, omdat een werkelijke
besteding van dat geld in de zin van daadwerkelijke aankoop van inventaris
dit jaar natuurlijk niet meer te verwachten valt.De heer Van Beek (VVD):Dat is een heel ander geluid dan ik net liet horen. Daarom wil ik erop
doorvragen. De Kamer heeft in meerderheid een aantal prioriteiten gesteld
ten aanzien van de financiële beschouwingen. Ik constateer dat de regering
een behoorlijk aantal van die prioriteiten nu honoreert. De Kamer heeft een
signaal afgeven, en krijgt daarop nu een reactie. Dat lijkt mij toch op zichzelf
een goede manier van werken.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Ja, ware het niet dat, zoals ik hier net schetste, die extra gelden niet
in het lopende jaar kunnen worden weggezet, maar in min of meer fondsachtige
constructies hun allocatie vinden. Dat lijkt me niet de juiste route. We moeten
pas bedragen beschikbaar stellen als je er zeker van bent – ik meen
dat u dat in uw betoog ook aangaf – dat deze ook geabsorbeerd kunnen
worden door sectoren waarvoor je het bestemt.De heer Van Beek (VVD):Maar als je die sectoren naloopt, zie je het volgende. Volgende week hebben
we al een besluit genomen over de suppletore begroting van onderwijs: nog
dit jaar wordt 400 mln. overgemaakt aan de schoolbesturen. We zien dat...De heer Van Dijke (RPF/GPV):Maar denkt u nu werkelijk dat die 400 mln. nog dit jaar aan inventaris
wordt uitgegeven?De heer Van Beek (VVD):Zeker in de komende maanden. De scholen zullen met grote verwachting en
blijdschap een aantal orders tot besteding laten komen. Hetzelfde geldt als
je kijkt naar wat er met de monumenten gedaan kan worden.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Dat wordt in een fonds gealloceerd en in de loop van volgend jaar uitgegeven.
Met andere woorden: het komt niet meer tot besteding in dit jaar, en dat was
toch de bedoeling.De heer Van Beek (VVD):Maar als we dat niet gedaan hadden, was het geld teruggevloeid naar het
overschot, en had een aantal heel belangrijke prioriteiten niet tot besteding
kunnen komen.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Dan had je het gewoon meegenomen in de begroting voor volgend jaar, en
het op een ordentelijke wijze een plek gegeven in de financieringssystematiek.
Nu stel je het beschikbaar, terwijl je zeker weet dat het dit jaar niet meer
kan worden besteed.De heer Van Beek (VVD):Het ging ons om de doelen waarvoor het geld bestemd was.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Maar die doelen zijn ons sympathiek.De heer Van Beek (VVD):Daarover zijn we het eens.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Ja. Maar het gaat ons om de techniek die daarvoor wordt gekozen.Ik heb daarover zojuist iets gezegd, wat ook geldt voor de 200 mln. van
de ecologische hoofdstructuur. 80 mln. daarvan is nodig voor
de stijging van de grondprijzen, en voor het overige kan extra worden aangekocht.
Maar gebeurt dat nog dit jaar, of wordt het bedrag in een groen fonds "gekieperd",
en beschouwen we daarmee onze verantwoordelijkheid voor dat jaar volbracht?
Staatssecretaris Faber zegt in NRC Handelsblad een snelle aanpak ook helemaal
niet nodig te vinden. De ecologische hoofdstructuur komt er volgens haar toch
wel. Het ging de Kamer er in elk geval om dat deze gelden nu snel tot besteding
komen. Hoe verklaart de minister de reactie van de staatssecretaris? Kan de
minister uit de doeken doen wat wij op deze en andere punten kunnen verwachten?
Als er nu niet snel intensiveringen worden gerealiseerd, zijn er opnieuw onderuitputtingen
te voorzien. Als wij die meenemen naar volgend jaar, hebben wij volgend jaar
bij de Najaarsnota nog omvangrijkere onderuitputtingen.De minister meldt ons dat de bodemsanering goedkoper uitvalt door technische
ontwikkelingen en dat een deel van het geld als gevolg daarvan terug is ontvangen.
Dat is toch merkwaardig, omdat er nog zoveel terreinen op sanering wachten.
Dan kun je toch geen geld overhouden? Loopt de minister met de aanpassing
van de uitvoeringspraktijk bij bodemsanering niet vooruit op de discussie
met de Kamer? Waarom is met de provincie Zuid-Holland de afspraak gemaakt
dat het werkkapitaal van 15 mln. voor bodemsanering van de Hollandse IJssel
buiten de te berekenen onderuitputting mag blijven?Kunnen de toegezegde gelden voor de Antillen binnen het geldende tijdsbestek
tot een verantwoorde besteding worden gebracht in het licht van de onenigheid
tussen de rijksdelen die is opgetreden? Wat gebeurt er als dit niet het geval
is?Al jaren stellen onze fracties de onderuitputting bij sociale zekerheid
aan de orde. Deze lijkt structureel bij werkgelegenheidsbevorderende maatregelen,
waarbij het gaat om aanzienlijke bedragen. Het gaat ook om banen die van belang
zijn voor sectoren waar werkdruk is. Dat zegt toch iets over de kwaliteit
van de maatregelen. Gezien de stand van de economie is het concept ID-banen
misschien ondeugdelijk. Of heeft dit te maken met een slordige inschatting
van de mogelijkheden?De meest recente cijfers van het LISV laten een meevaller zien van 151
mln. bij de WW, die wordt verklaard uit de meevallende werkgelegenheidsontwikkeling.
Deze leidt tot een premieaanpassing, maar het is onduidelijk of deze reëel
is, omdat de fondsen nu reeds uitpuilen. Wat doen wij hiermee? Hoe is de verhouding
tussen deze premieverlaging en de lastenverlaging in samenhang met de aanwakkerende
economie?Er is een opvallende belastingtegenvaller bij brandstofaccijnzen. Deze
lijkt toegeschreven te kunnen worden aan de hogere prijzen en de daaruit voortvloeiende
daling van het autogebruik. Blijkt hieruit dat de prijs van de reis wel degelijk
van invloed is op het rijgedrag van mensen? Deze werkt misschien met enige
vertraging door, maar de effecten ervan kunnen door de minister met mij worden
opgevat als een stimulans om snel een kilometerheffing in te voeren.Het komt wat vreemd over dat de minister zegt dat de uitgaven voor milieukwaliteit
en emissiebeleid omlaag kunnen. Wil de minister ingaan op de achtergrond hiervan?
Gaat het om capaciteitsgebrek of onderuitputting?De regering heeft een extra storting van 20 mln. voor de topsport in de
Najaarsnota opgenomen. Dat noem ik nu impulspolitiek. Wij halen een aantal
gouden plakken en hup, de euforie is zo groot dat er ineens 20 mln. extra
is voor de topsport. Waarom niet voor de breedtesport? Waarom 20 en niet 10
of 30 mln.? Graag hoor ik een motivatie van de hoogte van dit bedrag.De uitgaven van EZ dalen met 57 mln., maar dat wordt niet nader toegelicht.
Wij zien dat de uitgaven voor duurzame energie neerwaarts worden bijgesteld.
Wat is er aan de hand? Kunnen zij niet geabsorbeerd worden of is de uitvoeringscapaciteit
te laag?Bij ORET kan het geld niet tot besteding komen, omdat er te weinig goed
onderbouwde aanvragen zijn. Waarom gaat men niet actiever de boer op, zodat
het geld wel nuttig weggezet kan worden? Over de onderuitputting bij PSOM
kan men dezelfde vraag stellen. Mag ik ervan uitgaan dat de middelen die dit
jaar niet tot besteding komen, worden meegenomen naar volgend jaar, zonder
dat dit consequenties heeft voor de begroting voor 2001?De markt voor reclame bij tv en radio groeit gestaag, wellicht ook vanwege
de gunstige economische omstandigheden, zodat er een extra opbrengst is van
de STER-gelden. De afspraak is dat deze gelden bij de omroep tot besteding
kunnen komen. Wat mij betreft is het tijd om ons te bezinnen op de vraag of
die extra inkomsten niet moeten worden benut om de STER-zendtijd te bekorten,
nu daarvoor financiële ruimte is. Dat zou een verademing zijn op de publieke
netten.Bij de snelle besteding die nog dit jaar kan plaatsvinden, ontbreekt volgens
mij de schuldenverlichting voor derde landen. Kan de minister ons informeren
of er op dit punt reële inspanningen worden geleverd?De heer Crone (PvdA):Voorzitter! Het is mij een waar genoegen om de minister en zijn uitgebreide
staf veel sterkte toe te wensen bij het VBTB-proces waarmee wij vanochtend
zo enthousiast begonnen. Ik wil spreken over de Najaarsnota, het huidige beleid,
en zal ook nog enkele korte opmerkingen maken over het volgende jaar.Het kabinet heeft een totale ruimte aan meevallers in het uitgavenkader
gevonden van 1,8 mld. en verwacht dat daarnaast nog 300 mln. aan meevallers
wordt gevonden tussen november en december. Zo zullen wij in januari niet
constateren dat er weer meer meevallers waren. Daar ben ik zeer blij mee,
want dit was onze nadrukkelijke wens bij de vorige Najaarsnota en financiële
beschouwingen. Wel vraag ik mij af of de 300 mln. al binnen is, want het ging
de laatste jaren steeds om ruim 400 mln. Is de minister nu weer een beetje
zuinig of juist een beetje roekeloos?De heer Bakker (D66):Voorzitter! Als ik het mij goed herinner, ging het vorig jaar om veel
grotere bedragen die bij de voorlopige rekening overgebleven bleken. Dit jaar
ging het volgens mij om een kleine 2 mld., die naar het tekort of naar de
staatsschuld gingen. Wij vonden dat allemaal jammer. Wat moet er gebeuren
om te voorkomen dat zoiets zich opnieuw voordoet? Het zou om veel meer dan
300 of 400 mln. kunnen gaan. Wat moet volgens de heer Crone daarmee gebeuren?De heer Crone (PvdA):U hebt in ieder geval goed begrepen waarom ik die vraag heb gesteld. Ik
ben benieuwd naar het antwoord van de minister. Er zijn in de laatste vijf
jaar jaren geweest waarin het meer was dan 400 mln., maar ook jaren waarin
het wat minder was. Ik denk dat het bedrag in de buurt van 300 mln. zal komen,
maar ik weet dat niet zeker en wacht daarom het antwoord af. Wij zien daarna
wel wat wij met dat geld doen.Het kabinet heeft ook een goede aanwending voor de in totaal 2,1 mld.
aan meevallers, die deels nodig zijn voor technische mutaties en invulling
van de in-uitproblematiek, maar ook voor een aantal kabinetswensen die wij
zeer steunen, zoals de Antillen, wachtlijsten in de zorg, Enschede, visserij
en glastuinbouw. Voor de wensen van de Kamer – zie de motie op stuk
nr. 23 – blijft ook nog 800 mln. over, waarvan de verdeling eveneens
goed aansluit bij de wensen van de PvdA. Tot mijn grote vreugde kan ik daarmee
vaststellen dat het kabinet voor het gehele jaar 2000 niet alleen de 5,6 mld.
in de Voorjaarsnota uittrok, maar dat er ook nog drie plakjes bij zijn gekomen:
het eerste plakje van bijna 400 mln., gewenst door een krappe meerderheid
van de Tweede Kamer, waar toen de VVD nog tegen was, en terecht door het kabinet
gehonoreerd; het tweede plakje kwam van het kabinet in de Miljoenennota, een
extra ruimte van 700 mln.; en nu spreken we over het derde plakje van 800
mln. voor de motie, waarbij ik ook tel wat het kabinet zelf aan goede wensen
doet. Daarmee zijn wij dit jaar dus gekomen tot een uitgavenverhoging van
niet 5,6 mld. extra, maar 7,5 mld. extra en dat is een goed begin.Over de precieze invulling hebben we nog een aantal specifieke vragen.
Ten eerste de schoolgebouwen en inventarissen. 400 mln. is een prima bedrag,
dat scholen reeds in december op hun rekening krijgen. Ik verzeker u dat zij
daar zeer blij mee zijn, maar het is wel alleen voor de "binnenkant" en niet
voor het gebouw, de "buitenkant". Het kabinet voert terecht aan dat dit nu
eenmaal is gedecentraliseerd naar gemeenten via het Gemeentefonds en dat hierin
dus een verantwoordelijkheid voor de gemeenten zelf ligt. Het is echter de
vraag of de gemeenten daarvoor genoeg geld hebben. Volgens het kabinet profiteren
zij ten eerste van de algemene toename van het Gemeentefonds. Hoeveel is dat
precies geweest? Ten tweede zegt het kabinet dat er 300 mln. aanwijsbaar is
voor onderwijshuisvesting. Ik begrijp niet goed waar dat bedrag vandaan komt,
dus hoor ook graag hierop een toelichting. Ten slotte geeft het kabinet geen
antwoord op onze vraag of dit geld wel echt wordt besteed; het Gemeentefonds
bevat immers vrij besteedbaar geld. Kan hierover geen afspraak met gemeenten
worden gemaakt? Het kabinet lijkt daartoe bereid. Overlegt het kabinet met
de gemeenten om de modelverordening op basis waarvan scholen en gemeenten
met het geld omgaan, zo aan te passen dat hiervoor daadwerkelijk meer geld
beschikbaar komt? Ik steun de suggestie van het kabinet om van het normale
accres dat het gevolg is van de hogere onderwijsuitgaven, een deel naar de
schoolgebouwen te laten gaan. Ik hoor hierop graag een reactie; een dergelijke
overeenstemming moet immers wel worden bewerkstelligd.Nu de 80 mln. voor Monumentenzorg. Bij de herverdelingsystematiek rond
het budget voor monumentenzorg zijn zo'n elf gemeenten, waaronder Delft en
Dordrecht, de laatste jaren een beetje buiten de boot gevallen omdat zij altijd
het beste beleid hebben gevoerd en dus de minste achterstand hebben. Ik vraag
de minister om bij de verdeling van de 80 mln. juist aan die gemeenten extra
aandacht te besteden.Ik sluit mij graag aan bij de opmerkingen van de heer Van Beek over Gigaport.
Het aansluiten van onderzoeks- en onderwijsinstellingen op glasvezel of breedband
is zeer efficiënt en lucratief, zoals blijkt in Canada, Zweden en de
Verenigde Staten. Het kabinet wil dat nu, naar aanleiding van onze vragen,
vooruitschuiven naar de beslissing over ICES. Voor de hoofdlijnenbeslissing
lijkt mij dat terecht, want dat is een groot project. Maar er zouden al heel
snel in het nieuwe jaar vijf pilots kunnen worden gestart, die de potentie
van het project beter zichtbaar maken, maar die ook duidelijk maken hoeveel
het kost en welke marktpartijen eraan mee kunnen doen. Ik vraag het kabinet
om een beslissing te nemen over het bedrag van 25 mln. of 30 mln. dat dit
project zou kunnen kosten, eventueel vooruitlopend op de beslissing over ICES.
Dit zou gefinancierd kunnen worden uit het FES, als in de komende twee maanden
blijkt dat dit efficiënt is. Ik verzoek de minister om ons daarvan op
de hoogte te houden.Het is zeer teleurstellend dat een motie om ruimte te maken voor een betere
verkeershandhaving nog niet is uitgevoerd als gevolg van invoeringsproblemen.
Die problemen worden niet overtuigend uitgelegd in het antwoord op vraag 69.
Kan het kabinet uiterlijk in maart aan de Kamer laten weten hoe het tempo
van de uitvoering van dit project wordt opgevoerd?ICT op scholen kan niet zonder computers thuis. Vorig jaar hebben wij
middels de motie-Barth c.s. 40 mln. uitgetrokken om het voor ouders met lagere
inkomens mogelijk te maken om thuis een computer te hebben. Dat moet natuurlijk
zeker gebeuren als zo meteen alle kinderen een e-mailadres krijgen via kennisnet.
Nu blijkt dat in de uitvoering van deze motie hiervoor niet 40 mln., maar
10 mln. is uitgetrokken. Dat is minder dan wij hadden bedoeld. Waar is die
overige 30 mln. gebleven?In verband met de gehandicaptenzorg verwees ik al naar de motie van de
heer Oudkerk. Ik ben blij met de steun van de VVD. Er was 28 mln. voor uitgetrokken,
die nog niet is besteed. Wij zien graag dat dit geld meegenomen wordt naar
2001, zodat het dan adequaat besteed kan worden. In feite wordt daarmee ook
een intensivering van 30 mln. naar voren gehaald die het kabinet al voor 2002
had voorzien. Op die manier kan snel een oplossing worden geboden in deze
knellende situatie.Ten slotte een opmerking over de kwijtschelding van de schulden van de
arme landen. Ik begrijp uit de brief van december van mevrouw Herfkens dat
zich geen nieuwe landen hebben gekwalificeerd voor de kwijtschelding van schulden.
Wij hebben natuurlijk onze criteria. Als dit inderdaad het geval is, kunnen
wij daar nu helaas geen extra impuls aan geven. Kan de minister aangeven of
dit klopt?Aan de inkomstenkant zijn de meevallers deze keer beperkt. Het gaat om
400 mln. Ik schrok eerst nogal en ik vroeg mij af of de economie wegzakt.
Maar het blijkt vooral te komen door de marktwerking. De brandstofprijzen
zijn gestegen. Ik refereerde al aan het derde kwartaal, maar
ook in het tweede kwartaal was de stijging van het brandstofgebruik 2% in
plaats van de gebruikelijke 4%. Dus ik vraag de heer Van Beek in het vervolg
toch echt de antwoorden op de vragen te lezen en het idee op hem te laten
inwerken dat de markt kan werken. Als echte marktsocialist wil ik hem daarvan
graag overtuigen. Ik zeg dit met evenveel scherpte tegen het CDA. Het CDA
heeft het nog bonter gemaakt dan de heer Hofstra. De heer Hofstra hield zich
nog aan de consistente lijn van variabilisatie van de autokosten. Maar bij
het CDA stond alles haaks op de gebruikelijke normen en ik beveel die partij
dan ook zeker aan om de marktwerking haar gang te laten gaan.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan zal ik nu even de PvdA behandelen, nadat u over het CDA en de VVD
heeft gesproken. U hebt dit voorjaar samen met de heer Hofstra een motie ingediend
ten behoeve van de vergroening van de autobelastingen en verlaging van de
wegenbelasting. Zover staat u dus ook weer niet van de heer Hofstra af. Die
motie is ingediend in een klimaat van prijsstijgingen en lasten voor de automobilist
die gecompenseerd moesten worden. Nu blijkt dat de automobilist die lasten
zelf wel compenseert, namelijk door gewoon minder te rijden. Zo hoort het
ook. Past die motie dan nog wel bij het beeld van een overheid die lagere
belastinginkomsten heeft? Moet daar nog eens een extra belastingverlaging
bovenop gedaan worden?De heer Crone (PvdA):Wij hebben in het kader van die motie met elkaar afgesproken dat wij eerst
even afwachten hoe de marktprijs zich structureel ontwikkelt. Ik heb openlijk
gezegd dat, als die prijs wegzakt, er een andere situatie is dan wanneer de
prijs verder stijgt. Bovendien blijft overeind dat de variabilisatie doorgaat.
Wij hebben toen met de VVD afgesproken dat de normale aanpassing van de accijnzen
bij de prijsontwikkeling per 1 januari a.s. doorgaat. Die aanpassing gaat
dus ook door. Wij zullen bij de begroting van volgend jaar zien of er geld
is om nog iets te doen aan de vergroening van de belastingen. In ieder geval
maken wij de aankoop van schone en zuinige auto's goedkoper via de BPM of
een energiepremie. Daarom vond ik het ook jammer dat u die motie niet heeft
gesteund.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat kwam omdat er ook een duidelijke verlaging van de wegenbelasting in
stond en dat beviel ons helemaal niet. Bovendien maakt u een koppeling met
de variabilisatie, maar er wordt helemaal niets gevariabiliseerd. De accijnzen
gaan niet omhoog.De heer Crone (PvdA):Per 1 januari gaan de accijnzen gewoon met 2,5 cent omhoog.De heer Vendrik (GroenLinks):Ja, maar dat is een reguliere stijging. Er is geen beleidsmatige beslissing
om de accijnzen te verhogen en daarmee lagere vaste lasten voor de automobilist
te financieren. Dat is echte variabilisatie, maar daarvan is hier geen sprake.
Mijn vraag is of de heer Crone nog volledig achter het deel van de motie staat
dat gaat over de verlaging van de wegenbelasting in het jaar 2001.De heer Crone (PvdA):Ja. Ik heb gezegd dat wij volgend jaar de zaak bekijken als wij het totaal
kennen van de prijsstijgingen, de belastingmeevallers en wat dies meer zij.
Er zal dan sprake zijn van een groene kern, of rand of allebei.De heer Balkenende (CDA):Ik wil even terug naar een opmerking van uw fractiegenoot Feenstra. Hij
heeft wel eens gezegd: als de benzineprijzen dalen, zouden wij de prijzen
gelijk moeten laten. Hij heeft dit genuanceerd door te zeggen dat dit niet
kan op grond van Europese ontwikkelingen en de grensproblematiek, maar het
signaal was helder. Dit is hetzelfde als u nu naar voren brengt. U bent gelukkig
met het prijseffect van de hogere prijzen in relatie tot geringer verbruik.
Wordt daarmee het betoog van de heer Feenstra niet hernomen?De heer Crone (PvdA):Dat past precies in mijn antwoord. Ik heb nu geen enkele behoefte aan
hogere accijnzen en lagere accijnzen. Ik wacht de ontwikkelingen rustig af.
In de maatvoering zullen wij volgend jaar beslissen wat het beste is. Er komen
geen nieuwe systemen. Ik spreek u en de VVD aan op consistentie. Helaas ben
ik daarin teleurgesteld. Ik kan u op consistentie niet betrappen.De heer Balkenende (CDA):Consistentie is aanwezig. Ik begrijp dat de suggestie van de heer Feenstra
voorlopig boven de markt blijft hangen.De heer Crone (PvdA):De discussie daarover is heel zinnig. Die zal dus wel een keer terugkomen.
Qua maatvoering is het nu niet nodig, iets in de sfeer van de belasting van
de automobilist te veranderen.Voorzitter! Dan kom ik tot de vooruitblik voor 2002. Ik trek de lijn door.
Op grond van de welvaartsgroei die bij de burgers duidelijk zichtbaar is,
accepteert men niet meer dat de dienstverlening van de overheid achterblijft,
terwijl dat misschien in tijden van bezuinigingen wel werd geaccepteerd. De
overheid moet haar product leveren. Ik heb dat wel de welvaartsparadox genoemd.
Wij zijn als overheid in dat opzicht zeer kwetsbaar. Wij kunnen niet zoals
een schoenwinkelier zeggen: "er is even geen verkoopster of verkoper", om
vervolgens te moeten constateren dat de klant naar een andere schoenwinkel
gaat. Als wij zo te werk gaan, staat er geen leraar voor de klas, worden de
wachtlijsten te lang of er is geen politie en komt de veiligheid in het geding.
Daarom is het heel terecht dat het kabinet is gekomen tot een grote uitgavenverhoging.
Voor 2001 zitten wij al op 15 mld. via het regeerakkoord plus Miljoenennota
inclusief moties APB. Wie weet, komen er ook volgend jaar weer drie plakjes
bij zoals wij dit jaar hebben kunnen doen. Het gaat dus goed met de kracht
en de kwaliteit van het kabinet.Dit is een belangrijke start. Wij willen de opgaande investeringslijn
in 2002 ononderbroken doortrekken. Dit betekent dat de overheid qua arbeidsmarktpositie
nog heel wat heeft te doen aan verbeteringen, zeker in het licht van het feit
er sprake is van verbeteringen in de particuliere sector. Dit werkt dubbel.
Als de arbeidsmarktpositie verbetert, blijven mensen liever bij de overheid
werken. Bovendien neemt de dienstverlening aan de burgers toe.Deze problematiek wordt extra groot als de lonen in de marktsector doorstijgen,
wat niemand zal hopen. In de ramingen voor 2002 is de stijging nog heel laag,
maar via het Baumol-effect wordt het risico gelopen dat wij
de lonen niet meer kunnen betalen. Ik heb het dan nog niet over de overige
arbeidsvoorwaarden.De heer Bakker (D66):Ik ondersteun deze analyse wel, maar is het niet jammer om het jaar 2001
verloren te laten gaan? Wij hebben hierover twee, drie maanden geleden gesproken.
Toen zei de PvdA: wij wachten op het voorjaar en dan zien wij wel of er voor
2002 wat moet gebeuren in het kader van de arbeidsvoorwaarden. Ik zou zeggen:
boter bij de vis en meteen waarmaken wat je wil.De heer Crone (PvdA):Daar bestaat geen twijfel over, voorzitter. Wij hebben het idee dat in
de begroting voor 2001 al veel dingen zijn geregeld die tot uitvoering kunnen
komen. Daar komt vandaag weer wat bij wat helpt in een aantal sectoren. Bovendien
kunnen daarbij de drie plakjes komen die ik net al noemde. Uit de Voorjaarsnota
zal blijken of er meevallers zijn die ook in 2001 tot besteding kunnen komen.
Uiteraard houden wij het kabinet eraan dat het wat de loonontwikkeling in
2001 betreft de markt volgt. Verder krijgen wij in januari of februari van
het kabinet een nota waaruit blijkt waar de arbeidsmarktknelpunten zitten
in de collectieve sector. Het is geen kwestie van generieke loonachterstand.
Het is een kwestie van loonachterstand in sommige – ik denk beperkte –
delen. Het gaat veel meer om de secundaire arbeidsvoorwaarden, de werkdruk
en dat soort zaken. Die zaken moeten aangepakt worden. Ik neem aan dat het
kabinet beleidsconclusies verbindt aan die nota. Als die niet scherp genoeg
zijn dan zullen wij er in de Kamer op aandringen, die te verscherpen.De heer Bakker (D66):Dan moeten wij even kijken naar de scherpte ervan. De CAO-onderhandelingen,
waarin een deel daarvan moet neerslaan, worden veelal in de eerste helft van
het jaar gevoerd, ook in de publieke sector. Een aantal van die onderhandelingen
staat op stapel. Als nu blijkt dat het op basis van de in januari verschijnende
nota gerechtvaardigd is om ter verbetering van arbeidsvoorwaarden nog in het
jaar 2001 structureel extra geld bovenop de begroting uit te trekken, moet
het kabinet dat dan doen? Dan komen wij een stap verder en laten wij het jaar
2001 niet verloren gaan.De heer Crone (PvdA):Ik spreek niet over arbeidsvoorwaarden, want ik bemoei mij niet met de
loononderhandelingen. Wel vind ik dat de ruimte voor de totale arbeidsmarktpositie,
inclusief lonen en arbeidsvoorwaarden, voldoende moet zijn. Daar is het kabinet
ook aan gehouden. Bij de presentatie van de Miljoenennota heeft de premier
dat gezegd en op Prinsjesdag de heer Dijkstal ook. Hij zei dat er zeer nadrukkelijk
geld nodig zal kunnen zijn voor zowel de primaire als de secundaire arbeidsvoorwaarden.
Kortom, het is een probleem van de hele coalitie om ervoor te zorgen dat de
lonen geen achterstand oplopen, maar op peil blijven.De heer Bakker (D66):Even voor de helderheid: dus niet pas in het jaar 2002, maar ook al in
het jaar 2001 wat u betreft.De heer Crone (PvdA):Waar nodig, zal er in 2002 en in 2001 het nodige moeten worden gedaan.
Daar is geen twijfel over. Dat is een positie die de heer Dijkstal gelukkig
al op Prinsjesdag op het journaal heeft uitgesproken.De heer Bakker (D66):Maar u niet!De heer Crone (PvdA):Wij hebben ons daar voortdurend voor uitgesproken. Ik vertelde al over
het extra geld dat wij allemaal al hebben binnengehaald en waarvan een deel
ook heel gericht bestemd is voor het oplossen van arbeidsmarktknelpunten.Mevrouw Kant (SP):Gesproken is er inderdaad al heel veel, maar de boter bij de vis vormt
tot nu toe nog steeds het probleem. U zegt nu dat u bereid bent om ervoor
te zorgen dat er extra geld komt als dat nodig is. Waar wilt u dat dan vandaan
halen? Immers, binnen de coalitie zal dan eerst de drempel van de Zalmnorm
genomen moeten worden. Verleden week hebben wij daarover gediscussieerd. In
het programma Buitenhof zei uw fractievoorzitter nog dat het overgrote deel
van de inkomstenmeevallers zou moeten worden besteed aan zorg en onderwijs.
Twee dagen later zei hij in het "sinterklaasvragenuurtje" dat het minstens
de helft moest zijn. Dat was dus alweer wat minder. Ik wil nu toch wel graag
weten waar de PvdA staat op dit punt.De heer Crone (PvdA):Wij staan ervoor dat de overheid haar product aan de burgers moet leveren.
De overheid kan het zich niet permitteren om haar product te laten verslechteren,
terwijl het beter gaat in de economie. Dat moet zelfs beter. Daar zal geld
voor beschikbaar moeten komen. Ik ben blij met de steun van de heer Dijkstal,
premier Kok en van iedereen die daarover gaat, in die zin dat ze dat ook zullen
doen. Daarom komt er een specifieke nota waarin precies staat hoe de arbeidsmarktproblematiek
wordt opgepakt. Een kabinet dat alleen maar een probleemnotitie presenteert,
zonder daarbij oplossingen aan te geven, is geen knip voor de neus waard.
Letterlijk, zou ik haast zeggen. Vooruitlopend op wat ik daarover verderop
in mijn betoog nog ga zeggen, nog even kort iets over waar die ruimte dan
gevonden moet worden. Iedereen verwacht dat volgend jaar de inflatie hoger
zal uitvallen. Het Financieele Dagblad meldde vanmorgen al 1% hoger als raming.
Welnu, dat betekent dat in 2001 het hele uitgavenkader 1% omhoog gaat. Volgend
jaar hebben wij dan al 3 à 3,5 mld. extra nominale ruimte. Het kabinet
zal daarmee wellicht een deel van de nominale problematiek – hogere
loonstijging – kunnen opvangen. Dat is een heel evidente ontwikkeling,
die wij al twee, drie jaar heel correct toepassen. Dat is al meegenomen voor
het jaar 2001 en overigens loopt het ook structureel door in 2002. Ook dan
is diezelfde 3 mld. beschikbaar. In 2002 zal de inflatie bovendien ook hoger
zijn dan de 2% die nu in de boeken staat. Dan komt er dus bijvoorbeeld nog
eens zo'n 1% extra bovenop en hebben wij in 2002 al zo'n 6 mld. extra structureel
nominaal beschikbaar. Dat is toch niet niks. Maar goed: boter bij de vis,
zegt u. Welnu, uw vis is buitengewoon duur als u de 8 mld. die wij nu besteden,
al als goedkoop betitelt. Ik ben dan benieuwd welke vis wordt gegeten in de
kringen van de SP. Het zal geen zalm zijn.Mevrouw Kant (SP):De vis die de mensen in het land nu opgediend krijgen, zijn de noden in
de samenleving, in de zorg en in het onderwijs. Wij kennen die noden allemaal. U zegt daarvan: de mensen pikken het niet meer. Nou, volgens
mij pikken de mensen het al jááren niet meer! Maar dat even
terzijde. U geeft geen antwoord op mijn vraag. Ik vroeg of uw fractie blijft
accepteren dat de Zalmnorm – die deze minister en de fractie van de
VVD willen handhaven – noodzakelijke investeringen blijft blokkeren.De heer Crone (PvdA):Ik bevestig graag dat wij de Zalmsystematiek van scheiding van inkomsten
en uitgaven overeind willen houden. Tegelijkertijd vinden wij dat de economie
zich zodanig ontwikkelt dat op een aantal punten moet worden gekozen voor
een realistischer grondslag. De realistische grondslag van de Zalmnorm betekent
dat je met name rekening houdt met de loonontwikkeling. Daarover hebben wij
uitvoerig gedebatteerd bij de financiële beschouwingen. In de aanpassing
van het uitgavenkader wordt bijvoorbeeld niet gerekend met de prijs BBP, maar
met de loonontwikkeling. De minister zegt: dat doe ik niet nu, want dat is
een kwestie voor een nieuw regeerakkoord. Maar ook heeft hij gezegd: als er
zo'n nominale problematiek ontstaat, overschrijd ik onder strikte voorwaarden
liever eenmalig het kader dan de spelregels.Mevrouw Kant (SP):Voordat de heer Crone weer een heel betoog houdt, moet ik de belangrijke
conclusie trekken dat hij de uitspraken van de heer Melkert in het televisieprogramma
Buitenhof nu intrekt. De heer Melkert heeft namelijk gezegd dat het overgrote
deel van de inkomstenmeevallers naar de zorg en het onderwijs moeten. Daarmee
is de Zalmnorm ter discussie gesteld.De heer Crone (PvdA):Daar is geen sprake van; ik heb mijn betoog ook nog niet afgerond. Ik
meen dat er een zodanige balans moet komen waarin het oplossen van de problemen
voorop staat. De overheid moet haar producten leveren en zij moet ervoor zorgen
dat men bij de overheid wil werken. Daar zijn de normale uitgavenmeevallers
voor. Ik heb wel voorgehouden welke gigantische omvang die kunnen krijgen.
Ik heb het rijtje nog niet helemaal opgesomd. Er kunnen dus heel grote uitgavenmeevallers
zijn. Wij kunnen nog besluiten om de uitgavenkaders al dan niet eenmalig aan
te passen aan de ontwikkeling van de prijzen. Dat kan 6 mld. opleveren! Dan
zegt u dat ik niets doe. U wilt alleen maar herhalen wat u al wist voordat
dit debat begon.Mevrouw Kant (SP):Ik stel het erg op prijs, als de heer Crone gewoon antwoord geeft op mijn
vraag.De heer Crone (PvdA):Ik noem een bedrag van 6 mld. Vindt u dat niks?Mevrouw Kant (SP):Ik zal mijn vraag herhalen. Daarop kunt u antwoorden met "ja" of "nee".
Staat de PvdA nog voor wat de heer Melkert in Buitenhof heeft gezegd, namelijk
dat het overgrote deel van de inkomstenmeevallers naar de zorg en het onderwijs
moeten? Hier wil ik graag een antwoord op hebben.De heer Crone (PvdA):Wij zeggen hier voortdurend dat, als er onder andere in de uitgavenmeevallers
en aanpassingen van de kaders voor de prijssystematiek niet voldoende middelen
beschikbaar komen, wij niet accepteren dat er scheppen met lastenverlichting
zijn (8 mld. en misschien zelfs 14 mld.) en dat wij tegelijkertijd in de collectieve
sector moeten bezuinigen. Dat heeft de minister ook steeds gezegd. Hij heeft
daar zelfs Van Agt voor aangeroepen. Zo ziet u maar hoe breed wij al kunnen
denken. Wij werken dan dus niet aan een enorme lastenverlichting. De oplossing
van de problemen in de collectieve sector gaan dan voor. Duidelijker kan ik
het niet zeggen.Mevrouw Kant (SP):Ik wil gewoon "ja" of "nee" als antwoord. Indien nodig gaan er dus inkomstenmeevallers
naar de zorg en het onderwijs. Als het geld niet op een andere manier geleverd
kan worden om de noden te lenigen die u noemt, bestaat de mogelijkheid dat
de inkomstenmeevallers naar de zorg en het onderwijs moeten. Dat heeft de
heer Melkert gezegd. Ik vraag u alleen om hierop met "ja" of "nee" te reageren.De heer Crone (PvdA):Ik heb zojuist glashard gezegd dat wij het niet accepteren als er alleen
maar geld naar lastenverlichting gaat, terwijl er in de collectieve sector
bezuinigd moet worden. Wij zorgen dan dat de problemen in de collectieve sector
opgelost worden. In dat geval moet er maar minder lastenverlichting zijn.
Het gaat om zoveel lastenverlichting dat er gemakkelijk iets afgehaald kan
worden. Ik wacht evenwel de voorstellen van het kabinet af over de balans
tussen de meevallers, de lastenverlichting en de schuldverkleining. Wij hebben
het kabinet alle ruimte gegeven om terzake een zeer verstandige politieke
oplossing te kiezen. Dat is dus glashelder.De heer Balkenende (CDA):Ik ben toch bang dat de heer Crone deze discussie er niet helderder op
maakt. Tot nu toe heeft de heer Melkert namelijk steeds gezegd: kijk eens
wat er in het land gebeurt; er zijn heel veel inkomstenmeevallers, punt, waarna
op een gegeven moment de noden in de samenleving volgden. Tot aan het interview
in Buitenhof was er een zeker schot tussen die twee zaken. De betekenis van
het interview in Buitenhof is dat de heer Melkert toen voor het eerst zei:
ik ga die brug over en ik leg een directe koppeling tussen de inkomstenmeevallers
en de noden in de samenleving. Wat is dat betoog van de heer Melkert waard,
nu de heer Crone zegt dat hij het schot tussen inkomsten en uitgaven wil handhaven?De heer Crone (PvdA):Er zijn talloze varianten die ik hier al vanaf 1998 heb neergelegd. Die
zorgen ervoor dat de loonontwikkeling en de arbeidsmarktpositie in de collectieve
sector op peil worden gehouden. Die varianten gaan van uitgavenmeevallers
via een andere indexatiesystematiek tot en met het feit dat wij niet accepteren
dat er wel lastenverlichting komt, maar geen geld voor de collectieve sector.
Duidelijker kan ik het echt niet zeggen. Ook u hebt ons hier keer op keer
voor gek versleten, tot de behandeling van de Voorjaarsnota toe, dat wij veel
te optimistisch waren over het geld. Inmiddels zijn er sinds de Voorjaarsnota
miljarden. Laat u mij in mijn optimisme in een volgend debat weer de balans
opmaken. Ik hoop dat, als het geld er is, u eindelijk eens zegt: dat is toch
aardig geregeld.De heer Balkenende (CDA):U bent consistent, als u zegt: er zijn meer methoden om oplossingen te
vinden. Daar gaat het nu echter niet om. Het gaat namelijk om de vraag wat
de heer Melkert vorige week zondag gezegd heeft. Dat was namelijk
een andere boodschap dan u nu geeft. De essentie van het betoog van de heer
Melkert was: wij gaan de Zalmnorm veranderen. U nuanceert nu het verhaal van
de heer Melkert.De heer Crone (PvdA):Ik houd hier ook al jarenlang betogen over de sterktes en de zwaktes van
de Zalmnorm. Ik heb het ook over de onderdelen met een realistische grondslag.
Ik doel op de economische groei en de indexatie. Ik heb in een interruptiedebatje
met de minister gezegd dat de scheiding van inkomsten en uitgaven buitengewoon
belangrijk is. De situatie moet ook niet ontstaan dat iedere minister iedere
maand zegt: ha, er zijn meevallers, dus ik ga lekker voor meer vechten. Ik
heb gezegd: als het uitgavenkader eenmalig wordt verhoogd, kan dat overnight
gebeuren; na afloop wordt dat meegedeeld. Iedereen weet dan precies wat het
nieuwe uitgavenkader is. Daarmee wordt bestuurlijke rust bereikt. De minister
heeft in een vervolgdebat gezegd: ik ben niet tot het onmogelijke gehouden,
ik overschrijd liever eenmalig het kader. Dat lijkt net zoiets als overnight,
dus als mijn voorbeeld. Er is dan ook een zeer open debat over de manier waarop
wij dit gaan oplossen, zelfs hier in deze Kamer. Als je het uitgavenkader
verhoogt door een andere indexatie, heb je natuurlijk minder inkomstenmeevallers.
Dat is dan zo. Het kan echter niet zo zijn dat wij hier een enorme lastenverlichting
gaan geven, maar de problemen in de collectieve sector niet oplossen.De heer Balkenende (CDA):Ik zie de minister van Financiën al een beetje glimlachen. Ik denk
dat hij na uw woorden een wat rustiger jaarwisseling heeft dan eerder na de
woorden van de heer Melkert.De heer Crone (PvdA):Ik hoop dat hij ook nog een rustig voorjaar heeft, want dat is nog belangrijker,
lijkt mij. Er is geen sprake van dat er een meningsverschil is tussen mij
en de heer Melkert.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat zal nu moeten blijken, want als er geen meningsverschil is tussen
de heer Crone en de heer Melkert, krijgen wij in tweede termijn natuurlijk
een motie van de Partij van de Arbeid waarin het kabinet opdracht wordt gegeven,
voor het jaar 2002 te begroten onder de randvoorwaarde dat inkomstenmeevallers
gebruikt kunnen worden voor uitgaven. "Kunnen moeten worden" zei de heer Melkert.
Ik neem aan dat de heer Crone die motie gaan indienen.De heer Crone (PvdA):Ik zou niet weten waarom. Ik wacht altijd eerst het antwoord van de minister
in eerste termijn af.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat deed de heer Melkert in Buitenhof ook niet. Hij ging ook niet zitten
wachten op de minister van Financiën. Hij zat er in z'n eentje en hij
wist heel goed waar hij zat. Hij heeft een heel mooie uitspraak gedaan. Er
ligt hier een parlementaire meerderheid: inkomstenmeevallers moeten besteed
worden voor extra versterking van de uitgaven. De heer Crone weet beter dan
wie dan ook in dit huis dat dit heel anders begroot. Als wij op voorhand weten
dat er een aantal miljarden extra beschikbaar zijn voor onderwijs en zorg,
dan ga je heel anders de begroting in dan wanneer je weet dat je het achteraf
nog moet bevechten op deze minister van Financiën. Mijn vraag is dus
opnieuw of de heer Crone de woorden van de heer Melkert hier waarmaakt. Komt
hij met een motie die regelt dat het kabinet de opdracht krijgt om voor 2002
te begroten met de notie "inkomstenmeevallers moeten naar uitgaven"?De heer Crone (PvdA):Dat soort moties is helemaal niet nieuw. Het CDA heeft de vorige keer
ook zo'n motie ingediend. Het CDA heeft toen gevraagd of wij de motie toen
niet wilden steunen. De heer Vendrik zegt ook iedere keer op hoge toon dat
er geen ruimte meer is, dus dat het geld op is. En iedere keer komt er toch
weer geld uit de meevallers. Dat is ook de logica van het systeem; als je
voorzichtig begroot heb je meevallers. Dat wil de heer Vendrik echter niet
accepteren. Hij wil op voorhand al dingen vastleggen, terwijl ik zeg dat wij
wel zien hoe het uitpakt. Ik geef aan dat er meevallers kunnen komen die in
de miljarden lopen. Ik geef aan dat er ook andere oplossingen zijn. Ik sluit
niet uit dat er iets gebeurt met de inkomstenmeevallers. Dat heb ik nu al
voor de zevende keer gezegd, geloof ik. Wij zien wel met welk pakket het kabinet
komt. Ik heb de heer Melkert niet horen zeggen dat er maar één
ding in de wereld is, namelijk dat de inkomstenmeevallers moeten worden benut
voor de uitgaven. Hij heeft het helemaal niet in die smalte gezegd. Hij heeft
het gewoon in het palet van alle mogelijkheden en opties gezegd. Ik begrijp
natuurlijk dat het de functie van de heer Vendrik is om het een beetje te
verengen. Hij maakt er een stropop van, want dan kan hij die weer met geweld
neerslaan. Zo gaat dat met stropoppen, maar niet met Melkert.De heer Vendrik (GroenLinks):Het gaat volgens mij iets verder dan dat. Het gaat namelijk ook om het
toetsen van de houdbaarheid van bepaalde uitspraken die in de Kamer zijn gedaan.
Twee maanden heeft de heer Crone tegen mij en tegen de heer Balkenende gezegd:
wij zullen het wel zien, wij zullen wel zien of het nodig is, wij zullen eerst
het kabinet maar eens vragen om een analyse van de arbeidsmarkt. Die analyse
komt er in januari. Misschien komen er nog nadere analyses over de intensiveringen
die nodig zijn. Dan pas komt er geld bij, zei de heer Crone. Maar wat blijkt
nu ineens? Hij heeft maar voor twee maanden het standpunt van de PvdA weergegeven,
want ineens is er wel extra geld nodig, zoals de heer Melkert zegt. Dat was
zijn interventie bij Buitenhof. Dat was een belangrijke interventie. Nu is
het echt een keer de vraag of datgene wat de Partij van de Arbeid buiten de
deur zegt, hier hard wordt gemaakt. Nu is het echt de vraag of de meerderheid
van de Kamer – de PvdA is er nu ook voor – de minister van Financiën
de opdracht geeft om te begroten met de nieuwe spelregel dat inkomstenmeevallers
gebruikt moeten worden voor uitgavenversterking. Dat zou de boodschap van
het debat van vandaag kunnen zijn. De vraag is of de heer Crone de woorden
van de heer Melkert, buiten het debat gesproken, vandaag hard wil maken en
of hij een motie wil indienen of een motie van de oppositie wil steunen.De voorzitter:Dit was wel uw langste en uw laatste interruptie.De heer Crone (PvdA):Ik heb in de interruptie geen vraag kunnen ontdekken. Waarschijnlijk is
het al de helft van de bijdrage van de heer Vendrik in eerste
termijn. Er is geen sprake van dat ik mij hierdoor aangesproken voel. Wij
hebben jarenlang gezegd: wij lossen de problemen in de collectieve sector
op en daarbij zullen wij alle middelen inzetten die denkbaar en nodig zijn.
Daar past ook bij het tritsje van uitgavenmeevallers tot en met inkomstenmeevallers.
Duidelijker kan ik het niet zeggen. Het kabinet doet ons een voorstel en als
dat niet goed genoeg is, gaan wij er ruzie over maken. Maar nogmaals, ik ben
hartstikke enthousiast. De heer Dijkstal heeft ook gezegd dat er extra geld
nodig is voor extra salarisverhogingen of voor meer specifieke arbeidsvoorwaarden.
De heer Vendrik zegt dan niet tegen de heer Dijkstal dat de heer Van Beek
geen knip voor de neus waard is. De heer Vendrik laat de heer Van Beek vandaag
van alles en nog wat zeggen, maar hij vraagt niet aan de heer Van Beek wat
de heer Dijkstal bedoelt. En de heer Dijkstal is overigens de heer Melkert
van de VVD!De voorzitter:Ik zie dat de heer Balkenende weer wil interrumperen, maar hij heeft al
aan dit interruptiedebat deelgenomen. Is het echt nodig om nog een keer te
interrumperen? Laat eens merken dat u heel kort vragen kunt stellen!De heer Balkenende (CDA):De fractie van het CDA heeft vorig jaar een buitengewoon genuanceerde
motie ingediend, waarvan de boodschap was dat het kabinet niet moest uitsluiten
dat het eventueel een kwart zou gebruiken voor het benutten van inkomstenmeevallers
voor de uitgaven. De fractie van de PvdA heeft daartegen gestemd. Wat zou
uw fractie doen als wij nu opnieuw zouden moeten stemmen?De heer Crone (PvdA):U vraagt naar de bekende weg.De heer Balkenende (CDA):Dus stemt u tegen.De voorzitter:Nee, mijnheer Balkenende.De heer Crone (PvdA):Ik wil mijn betoog afronden en zal een aantal dingen niet herhalen die
ik al op interrupties heb gezegd.Ik wilde het net over de Zijlstranorm gaan hebben. De Zalmnorm bestaat
pas zeven jaar. De Zijlstranorm heeft het maar tien jaar volgehouden en ik
zou willen dat de Zalmnorm langer dan tien jaar meegaat. De Zijlstranorm was
een beetje ruimhartig, want deze ging uit van een trendmatig groeipad van
3,5% of zelfs meer. Wel was de Zijlstranorm politiek neutraler dan de Zalmnorm,
want daarin zat geen onderscheid tussen inkomsten en uitgaven. Ieder kabinet
mocht dus zelf beslissen hoe het de uitgavenmee- en -tegenvallers en de inkomstenmee-
en -tegenvallers zou aanwenden. Het is inderdaad de vraag hoe het met de Zalmnorm
afloopt, of deze bezwijkt onder de meevallers, in plaats van de tegenvallers,
dan wel of er voldoende ruimte wordt geboden om er politiek mee te doen wat
de mensen van ons verwachten.Ik heb al de meevallers aan de uitgavenkant genoemd die er in de nominale
sfeer kunnen zijn en die zeer groot kunnen zijn. Ik heb nog niet de meevallers
genoemd die wij in de gasbatensfeer kunnen verwachten. Deze staan nog steeds
zeer laag in de boeken. Als de dollarkoers de komende jaren ƒ 2,25
is, dus lager dan nu, en de olieprijs op 25 dollar staat, levert dit volgens
het kabinet weer 1 mld. per jaar extra op, via het FES-bruggetje in te zetten.
Uiteraard is het nog onzeker hoe het loopt met de meevallers in de sociale
zekerheid en de rente. Ik ben er benieuwd naar hoe dit doorloopt en vraag
de minister of hij mijn analyse deelt dat de prijscomponent van het BBP in
2001 een aanzienlijke en structurele doorwerking in 2002 kan hebben.Over het loongevoelige deel van het uitgavenkader hebben wij al een uitvoerig
debat gehad tijdens de algemene beschouwingen. Ik hoef dat niet te herhalen,
maar ik herhaal wel de stelling dat er bij onvoorziene nominale problemen
en arbeidsmarktproblemen wel een probleem met het regeerakkoord is. Als wij
een te groot nominaal probleem moeten oplossen in het uitgavenkader, neemt
het volume af van de extra investeringen die wij in het regeerakkoord hebben
afgesproken. Dit volume moet natuurlijk wel tot zijn recht blijven komen.De ruimte voor lastenverlichting kan nog zeer sterk oplopen. Bij 2% groei
in 2002 beloopt deze al 8 mld., zoals het kabinet in de Miljoenennota schrijft.
Als de economische groei wat hoger wordt, bijvoorbeeld 3%, loopt het al gauw
op tot 12 mld. Wij geven hierbinnen liever een hogere prioriteit aan verlaging
van de staatsschuld dan het kabinet misschien van plan is.De voorzitter:Uw tijd is om.De heer Crone (PvdA):Ik ben toe aan mijn laatste zinnen, voorzitter.Ik ben blij met de taakopdracht voor de studiegroep Begrotingsruimte,
waarin al onze vragen op dit soort punten kunnen terugkomen voor een volgend
regeerakkoord. Ik vraag er wel om dat de studiegroep niet met enkelvoudige,
maar met meervoudige oplossingen komt, dus met alternatieven. Je kunt de staatsschuld
in 25 jaar aflossen in een rechte nominale lijn, maar ook gekoppeld aan de
conjunctuur, om maar wat te noemen. Ik wil dus varianten zien die ons kunnen
helpen bij het opstellen van de verkiezingsprogramma's.Er lijkt mij een gemeenschappelijk probleem voor de coalitie. Als het
om het regeerakkoord gaat, spreek je inderdaad over de coalitie. De fractie
van de VVD zal het toch met ons erover eens zijn dat de arbeidsmarktpositie
van politiemensen, leraren en mensen in de verpleging niet mag achterlopen
op de marktontwikkeling? Wij zullen er samen wel een oplossing voor vinden
die een balans is tussen inkomstenmeevallers, uitgavenmeevallers en wat dies
meer zij.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter! De r is in de maand. De ouderen onder ons worden
dan herinnerd aan de levertraanfles, die tot versterking van de mens diende.
Er is nog een rijtje met de letter r: Prinsjesdag, Voorjaarsnota, Najaarsnota,
derde woensdag in mei. In de aanloop naar financiële hoofdmomenten in
dit huis duiken er steeds weer gevallen van verhoogde profileringsdrang op.
Vaak is het gewoon verkiezingskoorts, niet ernstig dus, maar wel besmettelijk.
Toen de heer Melkert vorige week opnieuw openlijk aan de Zalmnorm tornde,
bracht dit heftige reacties teweeg. Wij hebben er net weer een voorbeeld van
gezien. Daarmee dreigt het gevaar dat dit betrekkelijk kleine niesbuitje tot
epidemische proporties uitgroeit. Het is voor de paarse partijen
maar te hopen dat dit nieuwe virus een lange incubatietijd heeft, bijvoorbeeld
méér dan een jaar, want dan zijn er immers weer verkiezingen.Om in medische termen te blijven, constateer ik dat de Najaarsnota 2000
wederom zeer gezond oogt. Per saldo hebben zich in 2000, sinds de Miljoenennota,
maar liefst 1,75 mld. aan meevallers voorgedaan. Een deel daarvan, 1,2 mld.,
wordt benut voor extra uitgaven. Een aantal van die intensiveringen ligt in
de lijn waar de SGP-fractie sympathiek tegenover staat: prioriteiten in de
sfeer van onderwijs, zorg en veiligheid, maar ook extra middelen ten behoeve
van monumentenzorg en het behoud van het Nederlandse cultureel en wetenschappelijk
erfgoed. Ook wil ik expliciet noemen de 85 mln. ter compensatie van de glastuinbouw
en de visserijsector voor de gestegen brandstofprijzen en ten behoeve van
maatregelen in het kader van de herstructurering, en voorts de 25 mln. voor
de zogenoemde continuïteitsregeling ten behoeve van de door de vuurwerkramp
te Enschede getroffen ondernemers. De vraag is natuurlijk – collega
Balkenende stelde deze als eerste vanmorgen – in hoeverre de regering
kan garanderen dat deze 1,2 mld. boven op de bestaande begrotingen daadwerkelijk
nog dit jaar tot een doel- en rechtmatige besteding zal komen. Het kan toch
niet op de plank blijven liggen en als dat dreigt, moet daar toch iets op
gevonden worden? Ik sluit me dus bij die vraagstelling aan.Voorzitter! In het jaar 2000 was er 35 mln. beschikbaar voor werkdrukverlichting
bij met name de zorg voor ernstig verstandelijk gehandicapten. De beleidsregel
van het College tarieven gezondheidszorg voor dit doel was echter pas in december
beschikbaar, zodat het dit jaar niet meer tot al die uitgaven komen zal. De
vraag is nu hoe dit wordt opgelost, op een zodanige wijze dat de gehandicaptensector
dit extra geld, deze extra impuls, kan behouden. Uit die sector is voorgesteld
om de 28 mln. van dit bedrag waar het nog om zou gaan, mee te mogen nemen
naar het jaar 2001 en dit exclusief te bestemmen voor dagbesteding ten behoeve
van de genoemde doelgroep. Ook het departement van VWS staat daar inhoudelijk
en financieel wel achter. Daarom stel ik mijnerzijds aan deze minister de
vraag of de 28 mln. werkdrukmiddelen toegevoegd kunnen worden aan de instellingsbudgetten
2000, waarbij de instellingen deze bedragen vervolgens dienen op te nemen
in de jaarrekening 2000 als een bestemmingsreserve, met als doel de realisering
van werkdrukverlichting dagbesteding voor ernstig gehandicapten in het jaar
2001. Graag verkrijg ik een concrete reactie op dit punt.Voorzitter! Dan heb ik nog één probleem en daar moet deze
minister mij nu echt bij helpen. In het jaar 1997 is de huisvesting voor het
onderwijs gedecentraliseerd naar de gemeenten en daarbij was er de overgangsproblematiek.
Daar is toen zo goed mogelijk naar gekeken. Al snel bleek dat er incidentele
knelpunten bleven en daar heb ik moties over ingediend, drie in getal. De
eerste was: regel dat. De tweede was: regel dat bij Voorjaarsnota. De derde
was: regel dat bij gelegenheid van de begroting voor het dienstjaar 2001.
En warempel, het is er, na drie Kamerbreed gesteunde moties, gewoonweg nog
niet van gekomen. Vorige week is daar een algemeen overleg over gevoerd met
minister De Vries, vanwege het Gemeentefonds, en staatssecretaris Adelmund
van Onderwijs. Zij zijn geconfronteerd met de toezegging van minister Peper
indertijd om een creatieve oplossing te bedenken. Het komt er echter niet
van. Sterker: na het algemeen overleg van vorige week is een brief ter bevestiging
van het daar gewisselde aan de Kamer overgelegd, waarin gewoonweg de harde
mededeling prijkt: we lossen dat niet op. Een Kamerbrede wens blijft hierbij
maar een beetje liggen en dat kan toch niet. Nu heb ik nog even overwogen
om dan maar een initiatiefwetsvoorstel voor een derde suppletore begroting
op de onderwijsbegroting in te dienen, want deze begroting zelf is al gepasseerd
en daar kan ik niet meer bij komen. Echter, dat is uiterst ingewikkeld en
daarom doe ik een beroep op de creatieve instelling van deze minister om nu
echt een weg te vinden en als het ware een voertuig aan te wijzen om deze
inspanning voor de gemeente Wijk en Aalburg, waar het probleem zit, te leveren.
Het gaat om een nevenvestiging van het Willem van Oranjecollege uit Waalwijk.
Er is 17 mln. nodig. De gemeente kan wel wat doen, maar niet die 17 mln. opbrengen.
Daar is de gemeente gewoon te klein voor. Ook de herijking van het Gemeentefonds,
die een oplossing kan bieden voor de andere knelpunten, kan echter niets in
positieve zin voor deze gemeente betekenen. Daarom moet voor deze kwestie
een separate oplossing worden bedacht.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter! De heer Van der Vlies zegt overwogen te hebben een initiatiefvoorstel
in te dienen. Naar mijn mening zou deze zaak via Binnenlandse Zaken met het
Gemeentefonds moeten worden geregeld. Ik wijs er voorts op, dat de heer Van
der Vlies slechts één specifiek voorbeeld geeft. Wij kennen
op het gebied van onderwijs een lange historie met betrekking tot gelijkberechtiging.
Vanwege de gehanteerde systematiek kunnen wij nooit iets voor slechts één
situatie doen. We nemen daarentegen altijd maatregelen waarmee een aantal
gelijksoortige situaties worden geholpen. Mijn vraag is daarom of de heer
Van der Vlies denkt aan een oplossing die niet voor één school
geldt, maar voor alle scholen of gemeenten die in een gelijksoortige situatie
verkeren? Als wij niet voor een dergelijke oplossing kiezen, kiezen wij eigenlijk
voor iets wat strijdig is met de wet.De heer Van der Vlies (SGP):De heer Van Beek stelt twee vragen, voorzitter, en ik wil graag op die
vragen ingaan. De eerste vraag was: moet de kwestie door BZK of OCW worden
opgelost? Met die vraag wordt nu precies het dilemma aangegeven. Doordat deze
vraag speelt, wordt het balletje al een hele tijd heen en weer gepingpongd.
Natuurlijk is de oplossing gezocht in het Gemeentefonds. Een overgangsregeling
is voorgesteld, maar er zijn knelpunten gebleven. Zij worden niet opgelost,
omdat dat met het Gemeentefonds niet kan. Het Gemeentefonds is aan een herijking
toe en die komt het aanstaande voorjaar aan de orde. Daarmee zullen wel veel
knelpunten opgelost kunnen worden. Of dan alles rondloopt, moeten wij afwachten.
Helder is echter nu al – denk ook aan het gewisselde vorige week –
dat de huisvestingsproblematiek van de gemeente Wijk en Aalburg daardoor niet
wordt opgelost. Dit is een feit. Dan is de volgende vraag: waar moet je de
behandeling van de kwestie onderbrengen, bij BZK of bij OCW?
Bij BZK onderbrengen zou in strijd zijn met de werking die wij aan het Gemeentefonds
toekennen. Bij OCW is er geen titel meer voor maatregelen voor de huisvesting
van onderwijs, want dat is gedecentraliseerd. Er doet zich dus een probleem
voor. Daarom de vraag: welk voertuig moeten wij pakken om dit "varkentje"
te wassen?Dan de tweede vraag: als iets voor de ene gemeente wordt gedaan, moet
je dan ook niet iets doen voor de andere die in een vergelijkbare situatie
verkeert? Mijn antwoord is: in principe "ja". Echter, de urgentielijst van
1997 is bekend. Zij is ons vorige week nog weer overgelegd. Daarop prijkt
deze school met een relatief laag nummer. De scholen die qua urgentie hoger
op de lijst staan – ik heb ze niet alle apart afgecheckt – zouden
al geholpen zijn door de inspanningen die in de periode tussen 1997 en nu
zijn geleverd. De school in Wijk en Aalburg blijft achter.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter! Ik ken dit stuk niet helemaal precies, maar ik begrijp dat
deze school op nummer 92 staat. Overigens, ik wil graag meedenken om een oplossing
te vinden, maar ik vind wel dat we een oplossing moeten hebben waarmee wij
consequent handelen en de geldende lijn blijven volgen. We moeten dus niet
voor een enkele school iets regelen en voor de rest niets doen. Zo werkt het
systeem niet. Zo behoort het althans niet te werken.De heer Van der Vlies (SGP):Geen enkel misverstand daarover. In het algemeen overleg van vorige week
bleek op dit punt ook geen verschil van mening te zijn. De algemene gedachte
is wel dat deze school achterblijft, gelet op wat na 1997 is gedaan. De conclusie
zou dan kunnen zijn, dat nog een oplossing moet worden gevonden voor één
gemeente met één school. Echter, als er nog meer scholen zijn
die in een vergelijkbare situatie verkeren, zeg ik: uiteraard, de gevonden
oplossing moet ook voor die scholen gelden. Die andere situaties zijn mij
evenwel niet bekend.Voorzitter! In de Najaarsnota wordt verwezen naar de motie van mijn collega
Van den Berg. Daarin wordt gevraagd om extra middelen voor het opsporen en
ruimen van explosieven op bouwlocaties en bij dijkversterkingsprojecten. In
de suppletore begroting van BZK worden de hiervoor benodigde extra middelen,
35 mln. in 2000, beschikbaar gesteld en onze vraag is nu of dit bedrag nog
dit jaar in zijn geheel tot betaling komt. Zo neen, wordt dan een deel via
de systematiek van de eindejaarsmarge meegenomen naar 2001? Kan de regering
aangeven of er al meer helderheid is over de noodzaak en de mogelijkheid om
het budget voor de bommenregeling structureel op te hogen?Voorzitter! Met mijn eerste zin zei ik dat de r weer in de maand is, en
dat zorgt voor politieke onrust. Dankzij de door deze minister geïntroduceerde
Zalmnorm zijn de rijksfinanciën weer op orde en is er ruimte om oplossingen
voor de problemen in de sfeer van onderwijs, zorg en veiligheid te zoeken.
Wij staan erachter dat die oplossingen worden gezocht. Die steunen wij.De SGP-fractie heeft altijd de consistente lijn getrokken dat de extra
meevallers in de belastinginkomsten moeten worden aangewend in de sfeer van
de schuldreductie en dat de extra meevallers in de begrotingsuitgaven dienen
te worden ingezet ten behoeve van de extra uitgaven in het kader van de eerdergenoemde
sectoren. Wij zien nog geen redenen om ten principale van die lijn af te wijken.
Misschien mag het ook een, uiteraard in grote bescheidenheid gedaan, advies
zijn aan de paarse woordvoerders om daaraan te blijven denken, als zij in
het voorjaar over de Zalmnorm en de begrotingssystematiek in onderhandeling
gaan.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Ik doe het precies andersom als de heer Crone. Ik begin met
een aantal algemene opmerkingen, ook naar de toekomst kijkend en maak vervolgens
een aantal opmerkingen over de Najaarsnota.Dit kabinet heeft, overigens evenals het vorige kabinet, al veel meer
gerealiseerd in financiële zin dan vooraf voor mogelijk was gehouden,
zowel qua reductie van het financieringstekort – er is nu zelfs een
overschot – en de staatsschuld – als qua lastenontwikkeling en
qua uitgaven en investeringen in de samenleving. Dat alles is mede te danken
aan de inzet van de minister van Financiën. Zijn normen en regels zijn
heel belangrijk, nog steeds. Ze hebben discipline gebracht in de begroting
en in het politieke systeem in verband met de financiële huishouding
en de financiële besluitvorming. Regels zijn er echter voor mensen en
niet andersom. Dit kabinet is nog lang niet klaar, al denken sommigen er anders
over. Het moet ook niet de indruk wekken klaar te zijn, maar wat ons betreft
ambitie laten zien. Ik noem vier ambities die wat de fractie van D66 betreft
in deze kabinetsperiode nog volop aan de orde zijn.De eerste ambitie is het overtuigend en geloofwaardig terugwinnen van
de arbeidsmarktpositie van de overheid. Wij kunnen nog zoveel geld voor wachtlijsten
reserveren, maar als de mensen niet te krijgen zijn omdat zij liever ergens
anders gaan werken waar zij meer verdienen of waar het leuker is – minder
druk, minder werkdruk, meer je eigen vak kunnen uitoefenen en noem maar op –
dan komen wij nergens. Dat betekent dus arbeidsvoorwaarden, primair en secundair,
en arbeidsomstandigheden. Dat betekent ook geld.De tweede ambitie betreft het achterstallig onderhoud in de publieke ruimte
en de publieke gebouwen; denk aan de scholen. In de Najaarsnota is 400 mln.
voor het onderwijs geregeld, waarvan 300 mln. voor achterstallig onderhoud.
Dat is een goed begin, maar per school komt het nog niet tegemoet, zelfs in
de verte niet, aan de opgebouwde achterstand. Ik sprak een schooldirecteur
die zei: ik heb nu ƒ 20.000 voor achterstallig onderhoud, maar als
ik alleen al de kozijnen vervang heb ik het tien- tot twaalfvoudige nodig.De heer Crone (PvdA):Wij moeten natuurlijk niet overdrijven. Een school wordt afgeschreven
in 20, 30 of 40 jaar; tegenwoordig een te lange tijd, maar dat is een vraag
aan de minister. Een school die ƒ 20.000 of ƒ 80.000 moet investeren
in kozijnen, moet dat afschrijven in een aantal jaren. Dan is ƒ 20.000
een heel aardig begin. U moet geen appels en peren optellen, want dan kunt
u nooit tevreden worden.De heer Bakker (D66):U heeft gelijk. Ik zal niet overdrijven. Ik citeerde alleen de schooldirecteur,
die voordat de middelen van hier hem bereiken ermee wordt geconfron teerd
dat er vaak tijd overheen gaat en dat hij met zijn gemeentebestuur moet onderhandelen.
U heeft gelijk dat er afschrijvingsregels van toepassing zijn, maar ik heb
ook gelijk dat er in 20 jaar achterstand ook heel veel achterstallig onderhoud
is opgebouwd.De heer Crone (PvdA):Ja, maar het geld komt voor 1 januari op zijn rekening, zo heb ik begrepen.De heer Bakker (D66):Precies, dan kan hij beginnen.De derde ambitie is het herstellen van het verzekeringsprincipe in de
zorg, oftewel van aanbod- naar vraagsturing. In wezen is dat in de caresector
via de rechterlijke uitspraak in het voorjaar gedaan en in de cure via de
brief Zorg verzekerd van minister Borst van 6 november jl. The proof of the
pudding is in the eating, zo wordt altijd gezegd. Ik begrijp best dat minister
Zalm de vinger aan de pols wil houden, want hij wil dat het geld echt wordt
uitgegeven aan datgene waarvoor het is bedoeld. Als dat is gegarandeerd, moet
niet de minister van Financiën of moeten niet wij allen hier bepalen
hoeveel operaties er mogen plaatsvinden, hoeveel gehandicapten er kunnen worden
verzorgd en hoeveel thuiszorg er zal worden verleend, maar de reële vraag
van patiënten en verzekerden.De vierde ambitie is: ambitieus investeren in de samenleving, met zorg,
onderwijs, veiligheid en milieu als kernwoorden. Nederland is nog niet af,
we staan voor heel veel nieuwe uitdagingen. Denk aan de informatiesamenleving,
waar iedereen bij moet worden betrokken. De commissie-Cerfontaine heeft daarover
een uitdagend advies uitgebracht. Maar ik denk er ook aan dat we niet moeten
accepteren dat mensen zich niet veilig kunnen bewegen op straat. Minister
Korthals zei onlangs over de laatste uitbreiding van de politie, dat hij daarmee
wel klaar was. Geenszins, lijkt me, want zolang een film niet kan worden vertoond
vanwege dreigementen is er nog heel wat te doen. Maar het geldt ook voor het
milieutekort, voor het oplossen van achterstallige (water)bodemsanering en
voor natuurontwikkeling. Op dit punt is 200 mln. voor de ecologische hoofdstructuur
uitgetrokken. Dat is heel goed, maar het is nog incidenteel, terwijl uiteindelijk
meer structurele middelen nodig zijn. De grootste ambitie zou zijn om als
kabinet de komende anderhalf jaar deze agenda overtuigend aan te pakken en
nu besluiten te nemen om lopende de rit de nieuwe uitdagingen te combineren
met verstandige afspraken. Ik zal de term "mid-term review" hiermee nog één
keer laten vallen, en daarna niet meer. Bovendien zal dat een endterm review
worden, als we de Partij van de Arbeid mogen geloven, maar die moet er dus
wel komen. De uitlatingen van de Partij van de Arbeid, vooral buiten deze
Kamer, geven wat dat betreft wel hoop, maar ik hoop dat die partij deze keer
voet bij stuk houdt.De heer Balkenende (CDA):Heel interessant wat u zegt: u hoopt dat de PvdA voet bij stuk houdt.
Heeft u na het interruptiedebatje met de heer Crone de indruk dat de PvdA
ook werkelijk voet bij stuk zal houden?De heer Bakker (D66):De heer Crone heeft het eerlijk gezegd zo ingewikkeld gemaakt, dat we
dat maar weer moeten afwachten. We moesten de Miljoenennota maar afwachten,
maar toen was het "njet". We zullen zien of dat in het voorjaar gebeurt. In
reactie op mijn interruptie zei de heer Crone: als er voor 2001 naar aanleiding
van de arbeidsvoorwaardennota, waarmee het kabinet per 1 januari 2001 komt,
zinvolle maatregelen te nemen zijn, verwacht ik – dat is dus de heer
Crone – van kabinet en zonodig van de Kamer dat daar geld wordt bijgelegd.
Wij zullen dat zien. Wat mij betreft, had dat vier maanden eerder gemogen.De heer Balkenende (CDA):Wij zijn samen van oordeel dat de PvdA de discussie er niet duidelijker
op heeft gemaakt.De heer Bakker (D66):De Partij van de Arbeid vindt dat vele wegen naar Rome leiden, waarin
die partij op zichzelf gelijk heeft. Ik ben begonnen met te zeggen dat regels
er voor mensen zijn, en niet andersom. Dat geldt niet anders voor de Zalmnorm.
Natuurlijk heeft de heer Crone volstrekt gelijk: als binnen de strikte uitleg
van de Zalmnorm of binnen de bredere uitleg daarvan, of met een aanpassing
daarvan bedragen nodig zijn om ambities te realiseren, moet dat vooral langs
die weg gebeuren. Maar zoals bekend, hebben wij van meet af aan gezegd dat
wij dat kader in de huidige situatie, met zoveel publieke achterstand, onverlet
de investeringen, te krap achten om het tot de verkiezingen van 2002 ongewijzigd
te hanteren.De heer Crone (PvdA):Ik ben ook erg benieuwd wanneer D66 zijn rug rechthoudt. U hield mij nog
in 1999 bij de financiële beschouwingen voor dat de PvdA weer geld ging
uitgeven: kwartjes, terwijl er nog geen dubbeltjes op straat lagen. Vervolgens
komen iedere keer de bedragen uit die ik inschat, en nu gaat u klagen dat
ik de rug niet rechthoud. Wanneer doe ik dat dan wel, in vergelijking met
uw eigen positie?De heer Bakker (D66):Mijn opmerking is erop gericht dat de discussie over de Zalmnorm, door
D66 in februari gestart – u kwam twee maanden later met een nota met
uw eigen investeringen – door ons consistent is doorgezet bij de algemene
beschouwingen. U heeft dat niet gedaan: u vond dat niet aan de orde. Twee
maanden later hoor ik de heer Melkert in Buitenhof zeggen dat inkomstenmeevallers
zo nodig naar de uitgavenkant moeten. Leuk, maar wanneer beleven wij dat?De heer Crone (PvdA):Dit is echt buitengewoon onder de gordel! Vanaf 1998 hebben de heer Melkert
en ik hier bepleit dat er onder andere problemen in de nominale sfeer kunnen
ontstaan. Verder hebben we gezegd dat we in een situatie van een begrotingsoverschot
andere afwegingen kunnen krijgen. D66 was toen niet thuis. Toen ik zei wat
we willen doen met de uitgavenmeevallers, heeft u er mij van beschuldigd kwartjes
uit te geven terwijl er nog geen dubbeltjes waren. Vervolgens overrulet u
dat weer met enorme claims en maakt u ons verwijten dat wij onze rug niet
rechthouden, terwijl u nog geen motie hebt ingediend waarin staat wat u op
dit punt wilt.De heer Bakker (D66):Het is buitengewoon helder wat wij willen, maar de vraag is of een Kamermotie
dat dichterbij brengt. Overigens ben ik van mening dat het absoluut niet onder
de gordel was. Het is gewoon afrekenen op de momenten die daarvoor zijn. Het
afrekenmoment was afgelopen september en komend voorjaar praten
wij er opnieuw over. Dan kunt u wel tussendoor, vlak voor de Najaarsnota,
mooie woorden gebruiken, maar dat blijven praatjes, als er geen boter bij
de vis komt.Hiermee heb ik een aantal opmerkingen gemaakt over de Zalmnorm. Ik voeg
eraan toe dat wij het allemaal eens zijn over de prioriteit om de staatsschuld
te verminderen. Dat is het punt niet. Langzamerhand zijn wij ervan overtuigd
dat nog meer lastenverlichting niet aan de orde hoeft te zijn in deze kabinetsperiode,
zeker niet in de omvang waarover nu wordt gedacht.Bij interruptie heb ik al gezegd dat er vorig jaar bij de voorlopige rekening
in februari 2 mld. aan onderuitputting was overgebleven. Dat liep toen weg
in tekort schuld, maar dat willen wij niet meer. Wij hebben uitspraken van
de heer Rosenmöller en de heer Vendrik hierover medeondertekend. Gelet
op de achterstanden die er op nogal wat punten zijn, vinden wij het niet verantwoord
dat dit gebeurt, ook binnen de huidige afspraken. Wij hebben uitgavenkaders.
Als men daaronder blijft, is het leuk dat de schuld omlaag kan, maar het is
nog leuker als een aantal dingen kunnen worden versneld. Welke inzichten heeft
de minister op dit moment en welke mogelijkheden zijn er in februari om dit
aan nuttige bestemmingen te geven?Bij de Najaarsnota is 75 mln. gereserveerd voor Defensie, omdat de excessieve
stijging van de olieprijs kosten met zich brengt voor het defensieapparaat.
Dat zie ik wel, maar voor de politie kan hetzelfde verhaal worden gehouden.
Die willen wij ook graag op straat en dat kost ook benzine. Waarom is ervoor
gekozen om dat bij Defensie wel te doen en bij de politie niet? Hoe staat
het met de aangekondigde meer algemene systematiek voor het omgaan met excessieve
prijsontwikkelingen?Mevrouw Kant (SP):De heer Bakker vraagt terecht waarom wel bij Defensie en niet bij de politie.
Vindt hij niet dat de argumentatie om dat bedrag bij Defensie bij te plussen
er met de haren bij is gesleept?De heer Bakker (D66):Dat is mijn vraag aan de minister. Die argumentatie is juist voor Defensie,
maar zij geldt bijvoorbeeld ook voor de politie. Waarom daar niet? Ik heb
dezelfde vraag aan de minister gesteld, dus wat dit betreft zijn wij het eens.Mevrouw Kant (SP):Vindt u het terecht dat er 75 mln. naar Defensie gaat?De heer Bakker (D66):Het probleem bestaat bij Defensie, dus ik begrijp heel goed dat men daar
wat aan doet. Bovendien willen wij allemaal dat Defensie een aantal nuttige
taken verricht in deze samenleving en in andere samenlevingen, dat is het
punt niet. Dezelfde redenering geldt voor een aantal andere onderdelen, die
ons vaak laten weten dat daar problemen zijn. Waarom worden daar niet dezelfde
soort maatregelen genomen? Ik vind dat dit ook moet binnen alle mogelijkheden
die daarvoor bestaan. Ik vraag om een meer algemene systematiek om daaraan
tegemoet te komen.Mevrouw Kant (SP):Wij kunnen die 75 mln. ook niet naar Defensie laten gaan, maar wel naar
de politie, die dit bedrag ook goed kan gebruiken.De heer Bakker (D66):Zij kunnen dit bij Defensie ook goed gebruiken, denk ik.Over de accijnzen wil ik niets zeggen. De volumeteruggang is goed nieuws
voor het milieu. Dat vind ik het allerbelangrijkste, maar ik zie de heer Vendrik
denken. Het prijsinstrument wordt in januari weer ingezet als de accijnzen
worden verhoogd. Er waren mensen die dat niet wilden, maar het gaat toch gebeuren.
Daar staat een verlaging van de motorrijtuigenbelasting tegenover en het saldo
is variabilisatie.De heer Vendrik (GroenLinks):Indexatie van belastingen is nooit een beleidsmatige beslissing. In alle
belastingwetgeving ligt vast dat bedragen, tarieven en accijnzen worden geïndexeerd.
Er bestaat ook nog zoiets als de algemene inflatieontwikkeling. Als je niet
indexeert, ben je bezig beleid te voeren, omdat er dan sprake is van goedkopere
benzine ten opzichte van de algemene prijsontwikkeling. Als je indexeert,
wordt er gelijke tred gehouden met hoe de prijzen zich ontwikkelen. Dan doe
je niets. Het is in reële termen echt onzin om te roepen dat de accijnzen
omhoog gaan.De heer Bakker (D66):Daar hebt u op zichzelf gelijk in, maar tot 1990 was er geen sprake van
indexatie van de accijnzen, en nu wel. Bij de algemene politieke beschouwingen
was er een virtuele Kamermeerderheid om de indexatie van de accijnzen komend
jaar achterwege te laten, maar deze zal alsnog worden toegepast. Ik hoop dat
de heer Vendrik in die zin tevreden is.Mijn laatste punt betreft de lokale en regionale omroepen. Bij de Voorjaarsnota
heeft de Kamer amendementen aangenomen. Het kabinet heeft die voor het jaar
2000 wel verwerkt, maar voor 2001 en later niet. Dat was natuurlijk niet de
bedoeling van de Kamer: die wilde het structureel en de minister weet dat
heel goed. Ik zal niet spreken van een affront, maar erg chic is het allemaal
niet. Ik vind dat het kabinet eraan is gehouden om een en ander in de komende
jaren alsnog structureel te realiseren en vraag de minister dat toe te zeggen.
Zo niet, dan zullen wij wellicht in tweede termijn met moties moeten werken,
al heb ik er niet veel zin in om elk half jaar amendementen en moties te moeten
indienen. De opvatting van de Kamer hierover is naar mijn gevoel helder.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter! In de laatste twee weken van dit jaar is er nog wat geld te
verdelen en dat is mooi in de tijd van Sinterklaas en Kerstmis. Er gaat zo'n
400 mln. naar het budget voor schoolgebouwen en dat is een goed doel. Ik heb
begrepen dat het geld op de rekening van de scholen komt, maar hoe alles precies
wordt geregeld, is mij nog niet helemaal duidelijk. Misschien kan de minister
hierover opheldering geven. In de beantwoording van de schriftelijke vragen
zag ik dat hiervoor een regeling zal komen; graag een toelichting hierop.De 400 mln. voor schoolgebouwen is een start, maar wij weten allemaal
dat er eigenlijk veel meer zal moeten gebeuren. Op een basisschool in de Amsterdamse
wijk Bos en Lommer bestaat zo'n tekort aan ruimte in de klassen dat de volstrekt
verouderde 286-computers, die computers met van die groene letters op het beeldscherm, op de gang zijn gezet. De gang is behoorlijk smerig
omdat de school een regelmatiger schoonmaak niet kan betalen. Bedrijven zijn
niet alleen schoner omdat zij vaker worden schoongemaakt, maar ook omdat zij
worden bezocht door volwassenen in driedelig pak of mantelpak. Op een basisschool
zijn schone gebouwen ook belangrijk, maar die zijn moeilijker schoon te houden
als er per dag tweehonderd kinderen, die bijvoorbeeld net uit de zandbak komen,
doorheen lopen. Er moet dus nog een heleboel gebeuren met het onderhoudsbudget
voor scholen.Voor de wachtlijsten in de ouderenzorg mag 113 mln. extra worden ingezet.
Het is mij niet helemaal duidelijk hoe dit nog voor dit doel kan worden uitgegeven
en ik hoor daarover graag een toelichting. In het algemeen mag geld volgens
de minister van Volksgezondheid, met wie ik regelmatig discussieer, in de
gezondheidszorg geen probleem meer zijn: als het budget niet voldoende is,
zo heeft zij mij verschillende malen gezegd, dan kan worden bijgeplust. Oftewel:
boter bij de vis. Aangezien ik vandaag de eer heb om met de minister van Financiën
te debatteren, wil ik deze gelegenheid aangrijpen om hierop een toelichting
te vragen: komt er bij hem ook boter bij de vis als het om de zorg gaat? Na
de debatten met de minister van Volksgezondheid was ik er al wat bang voor
dat het bij deze minister van Financiën allemaal niet zo gemakkelijk
ligt. Vandaag blijkt dat ook weer uit de opening van De Telegraaf, die kopt
met "Ruzie om zorgmiljarden". Mevrouw Vliegenthart, met wie ik ook regelmatig
discussieer over de wachtlijsten in de ouderenzorg, blijkt de Kamer duidelijk
te hebben toegezegd dat er extra geld zal komen als dat nodig blijkt, maar
de leden van het kabinet zijn er kennelijk nog niet over uit. Boter bij de
vis dus. Graag opheldering over deze discussie over de terechte zorgmiljarden.Nu de gehandicaptenzorg. Door een late toekenning van extra middelen voor
de verlichting van de werkdruk bij ernstig gehandicapten dreigt het geld voor
dit belangrijke doel niet beschikbaar te komen. Het gaat hierbij om 28 mln.
De Vereniging gehandicapten Nederland stelt voor om dit bedrag alsnog toe
te voegen aan de budgetten voor de instellingen van dit jaar en het vervolgens
op te nemen als bestemmingsreserve, met als doel het volgend jaar te besteden
aan werkdrukverlichting en dagbesteding voor ernstig verstandelijk gehandicapten.
Graag hoor ik een reactie van de minister op deze oplossing, want ik heb begrepen
dat hij tot nu toe niet kon instemmen met de beschikbaarstelling van deze
28 mln.Voorzitter! Geld voor natuuraankopen is ook goed, vindt mijn fractie.
Hoewel, je kunt je natuurlijk afvragen wat natuuraankopen waard zijn bij dit
kabinet. Laten wij maar hopen dat er geen gas gevonden wordt onder die natuurgebieden.Ik kom bij het bedrag van 75 mln. compensatie van Defensie voor de dollarkoers
en de olieprijs. Sorry hoor, maar ik vind het echt klinkklare onzin. Het gaat
om argumenten die er met de haren bij zijn gesleept. Bovendien is er voor
dit geld natuurlijk wel een betere bestemming te bedenken. Als de dollarkoers
nu weer daalt, gaat Defensie dan ook weer inleveren? Dat zou toch een logische
consequentie zijn. Er zijn allerlei andere sectoren denkbaar die volgens dezelfde
systematiek er ook geld bij zouden moeten krijgen. Ik kan nog wel iets bedenken
wat afhankelijk is van koersen, namelijk de geneesmiddelenprijzen. Wij hebben
een wet met betrekking tot maximale prijzen van geneesmiddelen. Die maximale
prijzen zijn afhankelijk – als gevolg van een systeem dat ik nooit bedacht
zou hebben – van de koers van het Engelse pond. Er is dus een probleem,
want het pond is ook gestegen. Daardoor zijn wij in Nederland dus meer kwijt
voor onze geneesmiddelen. Ik denk dat daar dan ook bijgeplust moet worden,
als wij de argumentatie volgen die bij Defensie gehanteerd wordt. Ik krijg
hierop graag een reactie van de minister.Vorige week zondag, met de langzaam naderende verkiezingen in het achterhoofd,
zei fractievoorzitter Melkert dat het overgrote deel van de inkomstenmeevallers
naar de scholen en naar de wachtlijsten zou moeten gaan. In het verkiezingsjaar
2002 wel te verstaan, nadat de Partij van de Arbeid de kansen om dit al in
2000 en 2001 te doen voorbij heeft laten gaan. Hoe geloofwaardig ben je dan
nog, zeker gelet op het feit dat de hoofdman van de PvdA twee dagen later,
bij het mondelinge vragenuurtje, al weer van gedachten was veranderd? Toen
zei hij dat op zijn minst de helft van de inkomstenmeevallers naar de staatsschuld
zou moeten gaan. De Partij van de Arbeid zegt in de Kamer blijkbaar niet wat
zij buiten de Kamer zegt. Zij durft die woorden hier niet te herhalen, niet
bij monde van de heer Melkert en vandaag zeker niet bij monde van de heer
Crone. Moeten wij dan constateren dat hetgeen de heer Melkert in Buitenhof
gezegd heeft alleen voor de bühne bedoeld was?Er moet een einde komen aan de fundamentalistische scheiding tussen inkomsten
en uitgaven. De Zalmnorm is een verstikkend zalmnet, zoals wij al vaker hebben
gezegd, dat niet toestaat dat er geld beschikbaar komt op de plekken waar
dit het hardst nodig is. Volgens de creator, ook wel bekend als de minister
van Financiën, mag er nu er een begrotingsoverschot is wel gesproken
worden over een andere verhouding tussen lastenverlichting en staatsschuldaflossing,
maar niet over extra uitgaven. Het vaste uitgavenkader uit het regeerakkoord
zou dat niet toestaan. Feitelijk wordt het zalmnet daarmee zover aangetrokken,
dat het alleen nog maar de keuze laat tussen iets meer of minder lastenverlichting
en iets meer of minder staatsschuldaflossing. Wij houden ons natuurlijk niet
bezig met de exegese van het regeerakkoord, maar wel met het redden van een
beschaafd collectief voorzieningenniveau. Dat kan alleen als wij de verstikkende
werking van het zalmnet doorbreken, zodat het geld kan worden gebruikt waar
het nodig is. De Najaarsnota geeft ons helaas niet meer de mogelijkheid om
de georganiseerde budgettaire anorexia van het op een paar weken na afgelopen
jaar terug te draaien. Voor volgend jaar is het zalmnet al weer uitgezet met
Prinsjesdag. Wat mijn fractie betreft, wordt het tijd voor een vangstverbod.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter! Ons is reeds geruime tijd een heet voorjaar beloofd, maar
ondertussen is het alvast een warme winter geworden. De klimatologische veranderingen
binnen de paarse coalitie duren voort en zetten ook de toon in dit debat.
2002 wordt, zoals voorspeld, inderdaad het jaar van de waarheid. Niet alleen
de verkiezingen zijn al begonnen, maar ook het opstellen van
de begroting voor dat jaar. Dat is een beetje vroeg, maar dat kan geen kwaad.
Hoe eerder, hoe beter. Minister, hoe zit het nou met die inkomstenmeevallers?
Vertel de meerderheid van deze Kamer nog eens voor een keer waarom zij ongelijk
heeft. Het is misschien zelfs voor de laatste keer dat u in deze situatie
uw gelijk kunt krijgen, want straks hebben wij het.Tevens vraag ik de minister van Financiën en ook een beetje de woordvoerders
van de coalitie hoe dit nu verder gaat. Wij hebben de heer Melkert die in
Buitenhof inderdaad een krachtig statement heeft afgegeven: inkomstenmeevallers
moeten – hij zei moeten en niet kunnen – naar uitgaven.Wij hebben mevrouw Jorritsma, die vorige week bij afwezigheid van de echte
minister-president liet weten dat het kabinet de komende weken met zichzelf
in gesprek gaat. Een normaal kabinet doet dit natuurlijk vanzelf al, maar
deze mededeling was kennelijk nodig om aan te geven dat er ook in de boezem
van het kabinet, anders dan de minister van Financiën ons natuurlijk
graag doet geloven, wordt gesproken over de begrotingsregels.Wij hebben, resumeer ik nog maar even, een prachtig statement uit 1998
van de minister-president. Hij zei op de vraag wat er gebeurt met het begrotingsoverschot:
daar geeft het regeerakkoord eigenlijk geen duidelijke regels over en dus
moet er opnieuw over gesproken worden.Ik zou zeggen: er is dus alle aanleiding voor een nader gesprek, maar
ik hoor daar niemand over. Ik hoor de collega's niet zeggen dat een herziening
van de begrotingsregels aanstaande is. Ik heb de minister van Financiën
daar de vorige week ook niet over gehoord. Misschien kan dit veranderen. Als
dat zo is, hoor ik het graag vandaag. Ik vraag hem: hoe moet ik anders de
woorden van de vice-premier duiden? Ik begrijp dat het kabinet aanstuurt op
verandering van de regels.In dit verband – het zal allemaal wel met elkaar te maken hebben –
past het nieuws dat staat op de voorpagina van De Telegraaf van vanochtend,
dat de vorige week de Treveszaal even in vuur en vlam heeft gestaan, in het
bijzonder in het verkeer tussen de minister van Financiën en de minister
van VWS die het opnam voor haar PvdA-staatssecretaris mevrouw Vliegenthart.
Deze eist, zo kopt De Telegraaf, extra geld van Zalm. De minister van Financiën
wil dat natuurlijk niet geven. Ruzie in de tent dus. Hoe zit het nou? Ik weet
het niet meer.Voorzitter! De GroenLinks-fractie heeft keer op keer betoogd dat een ander
begrotingsbeleid nodig is, én om voldoende ruimte te maken voor publieke
investeringen op voorhand én om een einde te maken aan de politiek
van lagere belastingen. Ik verwijs nog maar eens naar onze eerste notitie
van bijna een jaar geleden, "Goede tijden, slechte tijden". Daarin betoogden
wij dat een evenwichtig begrotingsbeleid strijdig is met de paarse keuze voor
een behoedzame groei van 2%. Er zou gekozen moeten worden voor een meer trendmatige
groei. Wij kwamen uit op een gemiddelde van 2,75%. Daarna volgden de SER die
ongeveer hetzelfde bepleitte en anderen. Als second-bestoplossing, als het
niet anders kan, dan maar de formule dat wij inkomstenmeevallers benutten
voor uitgavenversterking. Ik constateer dat de minister van Financiën
met zijn reële uitgavenkader, gebaseerd op een behoedzame groei in combinatie
met een strikte scheiding van inkomsten en uitgaven, langzamerhand echt alleen
is komen te staan. Vandaar mijn oproep om het voor deze keer nog maar eens
uit te leggen. Misschien is het inderdaad de laatste keer. Wij zouden graag
de parlementaire meerderheid die nu voor het grijpen ligt in dit debat willen
verzilveren. En dat gaat ook gebeuren!Voorzitter! Ik kom tot het begrotingsbeeld dat bij de Najaarsnota wordt
gepresenteerd. Ik heb de neiging de financiële beschouwingen over te
doen. Ik zal dit niet heel erg doen, kan ik de minister van Financiën
geruststellen, maar ik kan er niet onderuit om te zeggen dat het begrotingsbeeld
niet altijd even helder is. Ik noem drie punten.Er wordt gesuggereerd dat er in het totaal van de drie budgetsectoren
sprake is van een meevaller van 1,75 mld. Als ik het echter goed lees, is
er eigenlijk sprake van een meevaller van 2,25 mld. De veranderingen in het
Infrastructuurfonds moeten gesaldeerd worden. De beleidskeuze om de regionale
mobiliteitsfondsen ten laste te brengen van de begroting zou dus bij de extra
uitgaven behoren te staan. Wij spreken dan over een totale meevaller van 2,25
mld. waartegenover beleidsintensiveringen staan ter waarde van 2,25 mld. Dat
onderscheid tussen extra uitgaven en beleidsintensiveringen is overigens ook
niet helder voor ons.Ik noem een ander punt, sociale zekerheid. Daar begint het pact tussen
Financiën en Sociale Zaken en Werkgelegenheid weer zichtbaar te worden.
Natuurlijk zit op het departement van SZW minister Vermeend en dus hebben
wij weer het bekende duo. Hoe zit het met de ramingen? Misschien kan de minister
een beetje toegeven dat het weer zo is dat zowel Financiën als SZW er
belang bij heeft om zo lang mogelijk te hoge ramingen voor uitgaven sociale
zekerheid in stand te laten en de Kamer te laat inzicht te geven in onderuitputting
in de budgetsector sociale zekerheid – hoe vaak hebben wij dat niet
meegemaakt – waardoor dat geld eigenlijk niet meer op een fatsoenlijke
manier kan worden weggezet. Dat is geen schone werkwijze en dat begint op
te vallen. De herhaling is hier schering en inslag. Wij vragen opnieuw de
minister van Financiën om helderheid te bieden op dit punt. Ik wijs er
overigens op dat er volgens mij geen veranderingen zijn in de macro-economische
aannames van waaruit de ramingen sociale zekerheid en arbeidsmarkt worden
gemaakt. Men wist dus in het voorjaar al dat deze onderuitputting eraan zat
te komen, maar men heeft het ons niet verteld. Dat had wel gemoeten.Een derde punt waar het gaat om het beeld. Het is voor ons uitermate ingewikkeld
om een goede aansluiting te vinden tussen de getallen in de Najaarsnota en
datgene wat het kabinet ons al voor het jaar 2000 in de Voorjaarsnota heeft
meegedeeld. Die aansluiting moet echt beter. Het kabinet refereert voortdurend
aan de vermoedelijke uitkomsten, maar dat is alleen maar een administratieve
tussenstap. De Voorjaarsnota was het vorige echte moment waarop het parlement
de cijfers en de bijbehorende begroting heeft geaccordeerd. Bij de Miljoenennota
2001 gaat het niet over 2000. Ook dat zou een volgende keer echt beter moeten.
Ik vraag de minister om helderheid.Dan nog iets over begrotingsregels. Ik refereerde zo-even al aan verschillende
uitspraken van politici hierover. Stuurt de minister van Financiën er
inderdaad op aan dat er in het vroege voorjaar – zeg februari, maart – een brief aan de Kamer wordt gezonden over de vraag
hoe de begrotingsregel werkelijk wordt geïnterpreteerd?Het heeft onze steun dat het kabinet vrijkomende middelen inzet voor aanpalende
beleidsdoeleinden. Wij herinneren nog maar eens aan de verworpen motie-Rosenmöller
over de dit voorjaar geconstateerde onderuitputting. Met genoegen constateren
wij dat het kabinet deze motie alsnog uitvoert. Wij weten overigens allen
dat die uitputting in 1999 nogal tegenviel. Wat gebeurt er nu na deze Najaarsnota?
Ik roep het kabinet op om eventueel nog nadien – zeg maar: post-Najaarsnota-uitputting –
met voorrang middelen in te zetten voor de ecologische hoofdstructuur. Is
het ook nog een optie om extra middelen te reserveren voor schuldkwijtschelding?
Op dit punt sluit ik mij aan bij de vraag van de heer Crone. Wat de scholen
betreft, sluit ik mij graag aan bij de woorden van een aantal collega's, die
buitenkanten van scholen als een probleem ervaren. Dat doen wij ook.Grote moeite hebben wij met de compensatie van hogere brandstofprijzen
voor de visserij, de glastuinbouw en nu ook Defensie. Ik roep de minister
van Financiën op om dit nu echt de eerste keer te laten zijn dat wij
zowat heel Nederland compenseren voor hogere brandstofprijzen. Hogere prijzen
werken en variabilisatie heeft zin. De cijfers omtrent de belastingontvangsten
voor diesel- en benzineaccijns laten ook zien dat het kabinet zichzelf in
de voet schiet als het voortdurend hogere prijzen compenseert.Moeite hebben wij ook met de vervroegde financiering van de regionale
mobiliteitsfondsen. Hierover is gisteravond gedebatteerd. Toch heb ik nog
een vraag voor de CDA-fractie. Op het Infrastructuurfonds is een amendement-Reitsma
ingediend. Ik zie eerlijk gezegd niet de noodzaak van het tweede lid van dit
amendement. Immers, de 375 mln. voor de regionale mobiliteitsfondsen zijn
in de begroting 2001 gereserveerd. Door de vormgeving van het amendement lijkt
het alsof die reservering wordt verdubbeld, maar dat kan volgens mij nooit
de bedoeling zijn. Voor het overige is het een sympathiek amendement, omdat
wij eigenlijk nog nauwelijks zicht hebben op wat er precies met dat geld gebeurt.
Het kan ondanks VBTB en de motie van hedenochtend toch niet zo zijn dat de
Kamer eigenlijk ongezien akkoord gaat met de besteding van 375 mln.De voorzitter:Volgens mij is hier gisteravond over gedebatteerd.De heer Vendrik (GroenLinks):Inderdaad, maar vanmorgen hebben wij het amendement pas gekregen. Het
zit allemaal dicht op elkaar.De voorzitter:Dat laat onverlet dat wij er gisteravond twee uur over hebben gesproken.
Ik snap wel dat er een korte tijd tussen beide debatten zit, maar toch wijs
ik erop dat dit amendement niet is ingediend op de Najaarsnota, maar op de
suppletore begroting van Verkeer en Waterstaat. De minister van Verkeer en
Waterstaat en de toen aanwezige kamerleden hebben er ook op gereageerd.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is duidelijk. Ik wijs er echter op dat er in het kader van de Voorjaarsnota
al een reservering is gepleegd en dat het derhalve niet nodig is om in het
kader van de Najaarsnota extra te reserveren, vooruitlopend op volgend jaar.
Vandaar mijn vraag.Voorzitter! Ik rond af. Ronduit feestelijk is bij ons de stemming naar
aanleiding bij de diesel- en benzineaccijns. Ik hoor hier natuurlijk heel
erg somber over te zijn, maar – voor deze keer – samen met deze
minister van Financiën zie ik hierin het bewijs van een zekere prijselasticiteit
van de vraag naar motorbrandstoffen. Ik zie nu dat de collega's van de VVD
en het CDA enorm opletten. En dat terwijl aan de stamtafels van de liberalen
en de christen-democraten steeds weer wordt geroepen dat het allemaal niets
uitmaakt. Welnu, hogere prijzen maken dus wel iets uit. Minister van Financiën,
voor deze ene keer: gefeliciteerd met deze tegenvaller! Wij kunnen nu echt
oprukken naar een landelijk dekkend stelsel van rekeningrijden. Natuurlijk
blijft het budgettair een tegenvaller. Ik moet nog wel zeggen dat het antwoord
op vraag 58 over het kleine belastingplan 2001 ons echt...De voorzitter:Wanneer rondt u uw betoog echt af?De heer Vendrik (GroenLinks):...strijdig lijkt met pagina 14 van de memorie van toelichting op de tariefwet.
Die tegenvaller moet namelijk gecompenseerd worden. Een mogelijkheid is dat
andere milieugerelateerde belastingen worden verhoogd. Mijn vraag aan de minister
van Financiën is of hij hierover nadere tekst en uitleg wil geven.De voorzitter:Ik merk op dat u mijn vraag niet beantwoordt. U hoeft in het vervolg dan
ook niet verwonderd te zijn, als anderen misschien niet op uw vragen reageren.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.36 uur tot 13.20 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-2854-2875.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl