Behandeling van: het wetsvoorstel Regelen ter beheersing en versnelling van de procedures inzake de aanleg van de vijfde baan van de luchthaven Schiphol (Wet procedures vijfde baan Schiphol) (25863)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 5472-5484

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

21-04-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 73, pagina 5472-5484

14-04-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25863Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de kansspelen (speelautomaten) (25727)Pagina 5425-5426
Stemmingen over zes moties, ingediend tijdens het debat over de millenniumproblematiek, te weten: - de motie-Wagenaar c.s. over een millenniumkeurmerk (25674, nr. 8); - de motie-Wagenaar c.s. over voortgang van de normplanning (25674, nr. 9); - de motie-Jeekel/Wagenaar over een toets van voorgestelde oplossingen (25674, nr. 10); en drie andere motiesPagina 5423-5423
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over informatisering gemeentelijke sociale diensten, te weten: - de motie-Van Blerck-Woerdman c.s. over de combipilot CVCS-IB (25661, nr. 12); - de motie-Noorman-den Uyl c.s. over een eenduidige en centrale regie voor informatiesystemen (25661, nr. 13)Pagina 5428-5428
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Aanpassing van het fiscale procesrecht aan de Algemene wet bestuursrecht en wijziging van een aantal fiscale en andere wetten (herziening van het fiscale procesrecht) (25175)Pagina 5424-5425
Presentie en opening (dinsdag 14 april 1998)Pagina 5405-5405
Stemmingen over vier moties, ingediend tijdens het debat over de verdieping van de Westerschelde, te weten: - de motie-Stellingwerf over ongewenstheid van verdergaande verdieping (25187, nr. 12); - de motie-Van Waning/M.B. Vos over extra natuurontwikkelingsmaatregelen (25187, nr. 13); - de motie-Van Waning/M.B. Vos over de samenhang tussen de klimaatverandering en de te verwachten hoogwaterstanden (25187, nr. 14); en één andere motiePagina 5423-5424
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over Schiphol, te weten: de motie-Rosenmöller/Reitsma over een onafhankelijk onderzoek (25466, nr. 6)Pagina 5421-5421
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over de mest- en ammoniakproblematiek, te weten: - de motie-Meijer over de onvolkomenheden in de uitvoering van Minas (24445, nr. 40); - de motie-Meijer over het omzetten van depositiebeleid in emissiebeleid (24445, nr. 41)Pagina 5428-5428
Behandeling van: het wetsvoorstel Wettelijke regeling van het notarisambt, mede ter vervanging van de Wet van 9 juli 1842, Stb. 20, op het Notarisambt en de Wet van 31 maart 1847, Stb. 12, houdende vaststelling van het tarief betreffende het honorarium der notarissen en verschotten (Wet op het notarisambt) (23706)Pagina 5466-5472
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Huisvestingswet (doorwerking ruimtelijk beleid) (25334), en over: - de motie-Verbugt c.s. over verlaging van de voorgenomen koopprijsgrens (25334, nr. 31)Pagina 5422-5423
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 14 april 1998)Pagina 5484-5485
Behandeling van: het wetsvoorstel Regelen ter beheersing en versnelling van de procedures inzake de aanleg van de vijfde baan van de luchthaven Schiphol (Wet procedures vijfde baan Schiphol) (25863)Pagina 5472-5484
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene nabestaandenwet in verband met gebleken onbillijkheden (25900)Pagina 5450-5466
Stemmingen over drie moties, ingediend tijdens het debat over de artikel 12-status van Den Haag, te weten: - de motie-Noorman-den Uyl c.s. over het verlagen van onttrekkingen uit het Gemeentefonds (25600 C, nr. 22); - de motie-Van der Hoeven c.s. over een rijksbijdrage voor de artikel 12-problematiek van Den Haag (25600 C, nr. 23); - de motie-Van der Hoeven over het afwijzen van grenscorrecties ter oplossing van financiële problemen (25600 C, nr. 24)Pagina 5421-5422
Eindstemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de bedrijfsorganisatie en enige andere wetten (25695)Pagina 5420-5421
Vragen van het lid Sipkes aan de staatssecretaris van Justitie, over de mogelijke uitzetting van asielzoekers uit IranPagina 5405-5407
Vragen van het lid Nijpels-Hezemans aan de ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Financiën, over de koopkrachtreparatie.Pagina 5407-5410
Vragen van het lid Van Boxtel aan de ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over de beperking door de vakbonden van het aantal Melkertbanen in de zorgsector.Pagina 5412-5414
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over overheveling van geld van universiteiten naar NWO, te weten: - de motie-Lansink over versterking van de tweede geldstroom (25615, nr. 17)Pagina 5429-5429
De vierde partiële herziening Tweede Structuurschema Verkeer en Vervoer (25077)Pagina 5429-5429
Stemming over een motie, ingediend bij de stemmingen over het natuurbeleid, te weten: - de motie-Passtoors c.s. over aanpassing van de Regeling groenprojecten (25600 XIV, nr. 49)Pagina 5428-5428
Vragen van het lid Bremmer aan de minister van Justitie, over de ontsnapping van drie TBS-gestelden.Pagina 5410-5412
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Privatisering Fonds Voorheffing Pensioenverzekering (Wet privatisering FVP) (25745)Pagina 5421-5421
Stemmingen over drie moties, ingediend tijdens het debat over illegale exporten van rundvlees naar Rusland, te weten: - de motie-M.B. Vos over een onafhankelijk onderzoek naar de precieze gang van zaken (25944, nr. 2); - de motie-M.B. Vos over aanpassing van en controle op de regelgeving (25944, nr. 3); - de motie-M.B. Vos/Van Ardenne-van der Hoeven over een onderzoek naar de correcte naleving van de exportregels (25944, nr. 5)Pagina 5427-5427
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over vrijwilligerswerk, te weten: - de motie-Rosenmöller over de belastingvrije onkostenvergoeding voor vrijwilligers (25600 XVI, nr. 62); - de motie-Bakker c.s. over het deelnemen van uitkeringsgerechtigden aan vrijwilligerswerk (25600 XV, nr. 21)Pagina 5428-5429
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 14 april 1998)Pagina 5414-5419
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de Vennootschapsbelasting 1969 en van enige andere belastingwetten in verband met de fiscale begeleiding van de overgang van vermogen onder algemene titel bij rechtspersonen op de voet van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (25709)Pagina 5421-5421
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Voorschriften betreffende onder meer instelling van voortgezette kunstopleidingen op het gebied van de muziek met ingang van het studiejaar 1998-1999 (25770)Pagina 5425-5425
Stemmingen over vijf moties, ingediend tijdens het debat over de evaluatie Politiewet, te weten: - de motie-Gabor over versterking van de positie van de gemeenten (25195, nr. 9);de motie-Gabor over het op peil houden van de inzetbaarheid (25195, nr. 10); - de motie-Van den Berg over vrijwillige politie (25195, nr. 11); - de motie-Gabor c.s. over de regiospecifieke problematiek van de politieregio Zeeland (25016, nr. 10); - en twee andere motiesPagina 5428-5428
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Huisvestingswet, de Woningwet en enige andere wetten in verband met de integratie van de woonwagen- en woonschepenregelgeving (25333), en over: - de motie-M.M. van der Burg over een voorstel voor aanpak van het tekort aan standplaatsen (25333, nr. 14); - de motie-Jeekel c.s. over de inloop van het tekort aan standplaatsen (25333, nr. 15); en één andere motiePagina 5419-5420
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Opiumwet in verband met de invoering van een verhoogde strafmaat voor beroeps- of bedrijfsmatige hennepteelt (25325), en over: - de motie-Dittrich over de bevoorrading van coffeeshops (25324,25325 , nr. 6).Pagina 5424-5424
Behandeling van: - de Voorjaarsnota 1998 (25975); - de Voorlopige rekening 1997 (25906)Pagina 5429-5450
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels inzake het treffen van voorzieningen ten behoeve van remigratie (Remigratiewet) (25741)Pagina 5426-5427
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Opiumwet in verband met het creëren van de mogelijkheid voor de burgemeester om bestuursdwang toe te passen ter handhaving van de artikelen 2 en 3 van de Opiumwet in voor het publiek toegankelijke lokalen en de daarbij behorende erven (25324)Pagina 5424-5424

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 70 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Regelen
ter beheersing en versnelling van de procedures inzake de aanleg van de vijfde
baan van de luchthaven Schiphol (Wet procedures vijfde baan Schiphol) (25863).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Laat ik het standpunt van de SGP-fractie over dit wetsvoorstel
maar meteen duidelijk neerzetten. Wij zijn tegen dit wetsvoorstel. Het wetsvoorstel
is naar ons oordeel een onnodig instrument, en in elk geval een te ingrijpend
instrument, zeker in verhouding tot het beoogde doel en de kans dat dit doel
wordt bereikt. Ik heb het dan over de verkorting van de procedures. Dat geldt
echter ook in relatie tot de in het geding zijnde rechtsbescherming
en de onteigening, in het bijzonder de mogelijkheid van de ministeriële
last tot onverwijlde inbezitneming. Voor een eventuele winst van een paar
maanden onze rechtsregels juist op het punt van de rechtsbescherming in de
waagschaal stellen, gaat ons veel te ver. Dat is ons een te hoge prijs.De regering stelt dat dit wetsvoorstel geen projectwet is in de eigenlijke
zin van het woord. Het eigenlijke besluit zou namelijk al zijn genomen: de
PKB en de aanwijzing Schiphol. Het wetsvoorstel zou slechts regels geven voor
de procedurele uitvoering van dat besluit, voor de uitvoering van de werken.
De regering stelt ook dat de Schipholwet alle te nemen besluiten in stand
laat. In die zin gaat de wet minder ver dan bijvoorbeeld de Vergunningenwet
Westerschelde. Daar hadden wij overigens ook zeer grote bezwaren tegen. Maar
al gaat deze wet misschien minder ver, de Schipholwet snijdt wel degelijk
fors in de procedures van de uitvoeringsbesluiten en in de rechtsbescherming.
Ik noem ter illustratie enkele onderdelen van het wetsvoorstel. Artikel 3:
indien planologische medewerking niet of niet tijdig wordt verleend, kunnen
onze ministers vrijstelling verlenen van bepalingen in het betrokken bestemmingsplan.
Artikel 8: indien een bestuursorgaan niet of niet tijdig overeenkomstig de
aanvraag beslist, kunnen onze ministers een beslissing op de aanvraag nemen.
Verder noem ik de diverse inkortingen van de rechtsbeschermingsprocedures
en het opzijzetten van de bezwaarschriftenprocedure. Ik ben dan toch zo vrij
om deze Schipholwet als een speciale projectwet voor een speciaal project
te zien. Daar hebben wij bezwaar tegen. Ik zal zo toelichten welke weg wij
als de juiste zien.Een essentieel punt is de rechtsbescherming van de burger. Die is hier
in het geding door het schrappen van bezwaarschriftprocedures en het verkorten
van de overige procedures. Dat zijn op zichzelf wellicht nog niet zulke principiële
veranderingen, maar daar moeten wij toch in ieder geval goed over nadenken.
Veel sterker nog wordt de rechtsbescherming van de burger aangetast in onteigeningskwesties:
het niet horen van de Raad van State, inschrijving van het vonnis zonder dat
het in kracht van gewijsde is gegaan en vooral de last tot onverwijlde inbezitneming.
Vooral dat laatste gaat ons echt te ver. Ik kom daar zo op terug.Er is hier eigenlijk sprake van ad-hocwetgeving, geënt op noodwetgeving.
Mijn fractie is nog steeds van oordeel dat wij noodwetgeving, die wij terecht
hebben, moeten bestemmen voor situaties waarin er sprake is van een echte
nood. Dan denken wij met name aan situaties zoals een overstroming. Ik kom
zo op de parallellen in die sfeer terug. Tegen dit soort projectwetgeving
hebben wij groot bezwaar. Het risico van dit soort projectwetgeving is de
versterking van de tendens dat reguliere wetgeving als lastig wordt ervaren
en, indien dat maar enigszins nodig is, moet worden omzeild. Dat risico is
in ons land extra groot omdat wij geen constitutioneel hof kennen. De rol
die de Raad van State heeft in onze wetgeving wordt veel te gemakkelijk genegeerd.
Dat is ook hier gebeurd. Ik wijs op het zeer kritische verslag van de Raad
van State, dat in onze ogen ten onrechte terzijde is gelegd.Deze tendens om procedures te versimpelen, wordt ook opgemerkt door mr.
Verschuuren in het Nederlands Juristenblad van 20 februari jl. Hij wijst erop
dat deze tendens wordt versterkt door het rapport van de commissie-Van Kemenade
inzake de juridisering van het openbaar bestuur. Terecht merkt Verschuuren
dan op dat uit het oog wordt verloren dat zeker op milieuterrein wetgeving
een waarborg vormt voor de betrokkenen, voor de rechtsbescherming van omwonenden
en van degenen die opkomen voor het milieu. Het gaat dus om waarborgen en
zorgvuldigheidsvereisten. Wij zien hier wat wij ook op andere terreinen zien,
namelijk dat recht steeds meer verwordt tot een instrument in plaats van tot
waarborg. En nu zeg ik niet dat recht geen instrumentele functie heeft, maar
recht heeft in de eerste plaats een waarborgfunctie.Wij vinden aparte projectwetten die reguliere procedures van voorbereiding
en rechtsbescherming opzijzetten, echt een heilloze weg, maar wat vinden wij
dan de aangewezen weg? Wij hebben steeds bepleit dat er echt moet worden gestreefd
naar integratie van procedures, maar dan in een algemeen wettelijk kader.
Wij zijn voor het zoveel mogelijk integreren van procedures. Zo'n wetsvoorstel
zouden wij graag zien.In de nota naar aanleiding van het verslag heb ik tot mijn vreugde gemerkt
dat de regering nu ook zegt dat zij werkt aan wetgeving voor een meer gestroomlijnde
procedure voor grote projecten. Daar ben ik het geheel mee eens, want ik heb
steeds voor die richting gepleit. Misschien kunnen de bewindslieden nog verduidelijken
wat hun daarbij voor ogen staat.Ik wijs nog op één aspect van dit wetsvoorstel. Er zijn
al grote achterstanden opgelopen die voorkomen hadden kunnen worden. Ik doel
op de lange voorbereidingstijd van de PKB en de aanwijzing Schiphol. Voor
het vragen van verweer is veel tijd genomen. De beroepstermijn voor de PKB
sloot op 19 februari 1996 en de Raad van State heeft eerst op 8 november 1996
verweer gevraagd. Dat is door een misverstand pas begin december 1996 ontvangen.
Dat is toch wel merkwaardig. Vervolgens is dat verweerschrift na ruim zeven
maanden ingediend. Vorige week heeft de Afdeling bestuursrechtspraak uitspraak
gedaan. Dat is wel laat. De minister zal misschien willen bevestigen dat de
uitspraak over de aanwijzing nog niet onherroepelijk is. Wat is de situatie
als dit wetsvoorstel in werking treedt, terwijl de aanwijzing nog niet onherroepelijk
vaststaat? Artikel 14 komt dan in een wat merkwaardig licht te staan.Nu het argument van de tijdwinst. Ook als het voorliggende voorstel tot
wet wordt verheven, is het zeer de vraag of de beoogde tijdwinst daadwerkelijk
kan worden behaald. Van veel zijden worden hierover twijfels geuit. In het
verslag hebben wij erop gewezen dat de minister van Verkeer en Waterstaat
daar zelf eerder niet in geloofde; ik herinner nog eens aan het algemeen overleg
van 11 september 1996.Toen is ook al onderkend dat de enige echte tijdwinst is te behalen bij
het versnellen van onteigeningen, maar dat schept juist weer risico's van
extra weerstanden en vertragingen en een te verwachten kritische houding van
de rechter. In dit verband wijs ik ook op de conclusies van de minister van
VROM in de brief van 18 juli 1997 naar aanleiding van het onderzoek van prof.
Ten Heuvelhof. Als je die lijn doortrekt, is ook deze weg
niet goed begaanbaar, vinden wij. Zou de regering daarop willen ingaan?Voorzitter! De grootste moeite heeft mijn fractie nog met de mogelijkheid
van een ministeriële last tot onverwijlde inbezitneming. Dat doorkruist
rechtstreeks de normale onteigeningsprocedures. Die procedures zijn juist
vanwege het zeer ingrijpende karakter van onteigening en de noodzaak van een
adequate bescherming van het eigendomsrecht niet voor niets zo zorgvuldig
opgesteld.Naar ons oordeel is onverwijlde inbezitneming zodanig ingrijpend en maakt
zij een zodanig grote inbreuk op de bescherming van het eigendomsrecht van
de burger, dat dit instrument alleen dient te worden gebruikt in echte noodgevallen.
Dat is tot nu toe ook altijd zo geweest. Ik denk dan aan de situatie dat sprake
is van het in gevaar zijn van de veiligheid, zoals bij overstromingsrisico's.
Hiervoor verwijs ik naar de evaluatie van de Deltawet grote rivieren, waarin
dit ook een plaats had. In het boekje "Uit nood geboren" wordt ook uitdrukkelijk
gezegd dat dit beperkt dient te blijven tot echte noodsituaties. Bij overstromingen
of oorlogssituaties hebben wij de ministeriële last tot onverwijlde inbezitneming.
Wij vinden het een gevaarlijke weg om dat in dit type wetgeving te introduceren,
omdat er geen sprake is van een echte noodsituatie.Mijn fractie onderkent dat er grote belangen in het spel zijn, maar het
belang van het eigendomsrecht mag daarbij bepaald niet worden onderschat.
Vandaar dat mijn fractie heeft voorgesteld om in ieder geval dit onderdeel
van het wetsvoorstel te schrappen, namelijk artikel 17 dat deze ministeriële
last tot onverwijlde inbezitneming bevat. Dat amendement is inmiddels ingediend.De regering stelt dat het wetsvoorstel geen extra financiële consequenties
heeft voor de overheid, bijvoorbeeld in de vorm van een hogere schadevergoeding.
Is dat niet te gemakkelijk gezegd? Zou juist die onverwijlde inbezitneming
niet tot hogere schadevergoedingen kunnen leiden? Voor wiens rekening komen
die dan?Voorzitter! Mijn oordeel is duidelijk en dat heb ik aan het begin reeds
gegeven. Zo moeten wij niet met onze wetgeving omgaan. Stroomlijning van procedures,
heel graag, daar ben ik altijd voorstander van geweest, maar geen ad-hocwetgeving
en noodwetgeving alleen bij echte nood.Mevrouw Van 't Riet (D66):Voorzitter! In de randen van de nacht spreken wij over het wetsvoorstel
dat tot doel heeft de vijfde baan zo snel mogelijk aan te leggen en in gebruik
te nemen. Door de ligging van de vijfde baan zullen omwonenden straks ondanks
de verdere groei van de luchtvaart minder geluidsoverlast hebben. De luchthaven
met haar vier banen loopt bij verdere groei tegen de milieugrenzen aan. Als
de vijfde baan er ligt, kan Schiphol weer een tijdje verder.De Kamer heeft de minister dan ook meer dan eens gevraagd voort te maken
met de procedures die noodzakelijk zijn om te komen tot aanleg van die vijfde
baan. De fractie van D66 heeft daarbij altijd als voorwaarde gesteld dat versnelling
van de procedures niet ten koste mag gaan van de rechtsbescherming en de inspraak
van de burger, hoezeer wij ook de milieucondities rondom Schiphol willen verbeteren.In 1996 is al eens gesproken over een speciale wet. De minister was toen
van mening dat van zo'n wet weinig te verwachten was en dat deze slechts geringe
tijdwinst zou opleveren. Bovendien zou het op 11 september 1996 – de
heer Van den Berg verwees er ook al naar – te laat zijn om nog een speciale
wet in het leven te roepen. Een speciale wet zou alleen nog gericht kunnen
zijn op onteigening, waarbij het risico dat de rechter daarmee niet akkoord
gaat, volgens de minister groot is. Wat is er sindsdien veranderd waardoor
zo'n speciale wet wel versnelling kan bewerkstelligen en de rechtsbescherming
kan waarborgen zonder dat de rechter dit corrigeert?Zoals de fractie van D66 in het verslag al stelde, is een wet die bestaande
wetgeving opzijzet en de burgers minder waarborgen biedt, slechts in uitzonderlijke
situaties gerechtvaardigd. D66 heeft met dit soort wetgeving in eerdere instantie
ingestemd toen het ging om levensbedreigende situaties zoals bij de Wet op
de waterkering en de Deltawet grote rivieren. Bij de aanleg van de vijfde
baan gaat het niet om een levensbedreigende situatie. Wij willen ervoor waken
dat er niet te gemakkelijk naar specifieke wetgeving wordt gegrepen die normale
procedures buiten werking stelt. Daarom zou mijn fractie graag van de ministers
horen wat in dit specifieke geval deze wetgeving zo noodzakelijk maakt. Wat
is bijvoorbeeld het verschil met de HSL? Ook dit is een project van groot
nationaal belang dat wij graag zo snel mogelijk aangelegd zouden zien, maar
specifieke wetgeving is, naar ik heb begrepen, voor het kabinet te ingrijpend.De vraag van de Raad van State wanneer een project van een zodanige betekenis
is en zo urgent is dat projectwetgeving kan worden overwogen, is in de ogen
van mijn fractie zeer relevant. De Raad van State vraagt om een meer principiële
motivering van de wenselijkheid en de urgentie dan in de memorie van toelichting
wordt gegeven. Het kabinet antwoordt daarop dat het uitgangspunt van de wetgeving
is dat de principiële beslissing over wel of geen vijfde baan onherroepelijk
is geworden en dat het bij de voorgestelde procedure slechts gaat om uitvoering
van de genomen beslissing. Mijn vraag is of daarmee onze rechtsstaat niet
wordt aangetast. D66 heeft grote aarzeling over deze inperking van procedures,
met name op het gebied van onteigening. Ik kom hier later op terug.Met dit soort wetgeving ad hoc weet de burger zo langzamerhand niet meer
waar hij aan toe is. De regering is zich dat ook bewust en heeft daarom in
algemene zin gewerkt aan gestroomlijnde procedures zoals bij de aanscherping
van de Tracéwet, de herziening van de luchtvaartwetgeving en het ICES-project
inzake de rijksprojectenprocedure. Dit duurt echter te lang om uitvoering
en versnelling van de vijfde baan te realiseren.In het verslag naar aanleiding van het wetsvoorstel heeft mijn fractie
de ministers gevraagd schematisch aan te geven welke procedures precies gewijzigd
worden ten opzichte van de normale situatie en om per afwijking de tijdwinst
aan te geven. Het is jammer dat de ministers aan dit verzoek geen gehoor hebben
gegeven, omdat er nogal wat discussie is over die tijdwinst. Het zou voor
mijn fractie duidelijkheid kunnen scheppen over de precieze tijdwinst die
geboekt kan worden. Tijdens het rondetafelgesprek dat in de Kamer over dit
onderwerp is gehouden, bleek dat een aantal deskundigen deze
tijdwinst in twijfel trokken. Zij stelden zelfs dat door deze wet de procedures
zelfs langer zouden kunnen worden dan in een normale situatie. Ik zou hier
graag een reactie op krijgen.Beslissingen ten principale met betrekking tot de aanleg van de vijfde
baan worden genomen in de PKB en de aanwijzing Schiphol. De procedures hiervoor
zijn inmiddels afgerond. De Raad van State heeft uitspraak gedaan. Het gaat
nu om stroomlijning van de vervolgprocedures van deze twee besluiten. De hoofdlijnen
van het wetsvoorstel gaan met name over de ruimtelijke ordening, vergunningaanvrage
en onteigening. Op het gebied van de ruimtelijke ordening kunnen de ministers
van Verkeer en Waterstaat en van VROM vrijstelling geven van al die bepalingen
op gemeentelijk planologisch niveau die zich niet verdragen met de PKB of
het aanwijzingsbesluit. Dit gebeurt als de provincie Noord-Holland of de gemeente
Haarlemmermeer niet of niet tijdig medewerking verleent. Mijn vraag is: is
dit procedurevoorstel niet overbodig nu zowel de provincie als de gemeente
Haarlemmermeer haar medewerking al heeft verleend? De Raad van State vindt
de tijdwinst overigens kwestieus en verwijst onder andere naar artikel 30
van de Wet op de ruimtelijke ordening. Als reactie daarop hebben de ministers
artikel 21 aan de wet toegevoegd. Wordt hiermee alle kritiek van de Raad van
State ondervangen?Het is met name het samenvoegen van alle beroepsprocedures tot één
beroepsgang bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State en de
beperking van de termijn waarbinnen die afdeling uitspraak moet doen, die
de meeste tijdwinst geven. Op zichzelf zou mijn fractie daar in dit specifieke
geval geen problemen mee hebben. De vraag die echter wel gesteld moet worden,
luidt: wat gebeurt er als de Raad van State zich niet aan die termijn houdt?
Wat is de sanctie?Met de stroomlijning van de vergunningsprocedures en de regierol van Verkeer
en Waterstaat heeft mijn fractie ook geen problemen. Uit de evaluatie bij
de Deltawet grote rivieren bleek dat deze twee maatregelen zeer zinvol waren
bij het tegengaan van onnodig tijdverlies. De voorstellen op het gebied van
onteigening vindt mijn fractie echter wel erg ingrijpend, ook na de wijzigingen
die door het kabinet naar aanleiding van de kritiek van de Kamer zijn voorgesteld.
Het heeft jaren geduurd voordat men tot een definitief besluit over de uitbreiding
van Schiphol is gekomen. Lange tijd was er onzekerheid over de vraag welke
baan het uiteindelijk zou moeten worden: de 5G-, de 5GG- of de 5P-baan. Tot
kort voor het debat in de Kamer wist nog niemand waarop het uit zou komen.In 1995 is het besluit dan uiteindelijk gevallen. Voor sommige omwonenden
was dit een opluchting; voor anderen betekende het veel onzekerheid over de
toekomst. Het enige wat zeker is, is dat men niet kan blijven wonen waar men
nu woont. Maar pas op het moment dat duidelijk is welk bedrag men voor het
oude huis krijgt, kan gezocht worden na vervangende woonruimte.In het gewijzigde voorstel van het kabinet wordt, als men het in een minnelijk
overleg niet eens wordt, de rechter verzocht een uitspraak te doen over vervroegde
onteigening. De rechtbank bepaalt dan meteen een aan de onteigende te betalen
voorschot op de schadeloosstelling. Het vonnis wordt daarna direct ingeschreven
in het register. Dit betekent dat het eigendom dan meteen overgaat. In artikel
14 van de Grondwet staat dat onteigening alleen kan geschieden in het algemeen
belang en tegen vooraf verzekerde schadeloosstelling. Deze schadeloosstelling
hoeft niet vooraf verzekerd te zijn wanneer ingeval van nood onverwijld onteigening
geboden is. Maar daar is in dit geval geen sprake van. Betekent dit niet dat
de procedure zoals die nu is weergegeven, in strijd is met de Grondwet? Deze
vraag is ook in het verslag gesteld, maar niet beantwoord.Als deze procedure niet snel genoeg gaat, dan kan de minister van Verkeer
en Waterstaat een last geven tot onverwijlde inbezitneming. Ook dan moet er
een voorschot worden betaald. Zowel tegen de last als tegen het voorschot
kan een kort geding worden aangespannen. De mogelijkheid om een last te geven
tot onverwijlde inbezitneming is een zeer zwaar middel. Een van de hoogleraren
sprak tijdens de hoorzitting over een "ruig" middel. In artikel 73 van de
Onteigeningswet staat dat alleen ingeval van brand of watersnood overgegaan
kan worden tot onverwijlde inbezitneming. Dit gedeelte van de Onteigeningswet
wordt met het voorliggende wetsvoorstel buiten werking gesteld. Naar de mening
van mijn fractie is de situatie voor Schiphol echter niet zodanig urgent dat
op deze manier van de Onteigeningswet kan worden afgeweken.Van de belanghebbenden hebben wij vanavond een brief gekregen waarin stond
dat met deze nota van wijziging in de praktijk niets terechtkomt van de beoogde
versnelling. Zij stellen dan ook voor om deze wijziging weer ongedaan te maken.
Zoals de minister naar aanleiding van onze opmerkingen in het verslag kan
weten, zien wij hier niets in. Wij zouden de ministers willen voorstellen
om gewoon de Onteigeningswet te volgen en hier geen uitzonderingen op toe
te staan.Kortom, de fractie van D66 is zeer kritisch over dit wetsvoorstel en teleurgesteld
over de zeer beperkte beantwoording van de vragen. Wij toetsen deze wet aan
het feit dat speciale wetgeving alleen in zeer urgente gevallen zou moeten
worden toegepast, aan de mate van versnelling die dit wetsvoorstel zou aanbrengen
en aan de rechtsbescherming die dit voorstel zou bieden aan de burger. Alledrie
zijn voor mijn fractie nu nog onzeker. Er is veel twijfel over de versnelling
en de voorstellen zijn ingrijpend, met name op het gebied van de onteigening.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! De bezwaren van de fractie van D66 lijken zo groot te zijn
dat ik mij niet kan voorstellen dat er nog een moment is waarop zij steun
aan het wetsvoorstel geeft.Mevrouw Van 't Riet (D66):Wij hebben een heel kritisch oordeel over deze wet. De uiteindelijke beoordeling
zal ik geven na de beantwoording van de ministers. Die ruimte wil ik nog wel
laten.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Ik heb één passage gemist in het betoog van
mevrouw Van 't Riet en wel over het volgende. In dezelfde hoorzitting waaruit
zij citeerde, heeft de milieubeweging aangegeven álle van toepassing
zijnde procedures, vergunningen, beschikkingen en ontheffingen te zullen
aangrijpen om te belemmeren dat 5P er komt, omdat zij 5GG wil. Wat vindt zij
van zo'n opstelling?Mevrouw Van 't Riet (D66):Dat vind ik niet iets wat wij in de normale procedures wenselijk achten.
Echter, uit de nota van wijziging blijkt dat dit niet voorkomen kan worden
met de voorstellen die nu door de minister worden gedaan. Je bereikt er niets
mee.De heer Te Veldhuis (VVD):De nota van wijziging gaat met name over het onderdeel onteigening, maar
in het wetsvoorstel zit nog meer, namelijk een stroomlijning, een coördinatie
die afgedwongen kan worden om oneigenlijk gebruik van procedures om de eigen
politieke zin door te drijven, te vermijden. Wat vindt u van dat gedeelte?Mevrouw Van 't Riet (D66):Ik heb al aangegeven in mijn inbreng dat ik met de stroomlijning van de
procedures, bijvoorbeeld de voorstellen die de minister doet over de vergunningen,
geen moeite heb. Ik ben het wel met de heer Van den Berg eens, die vroeg:
wat houd je dan nog over om ad-hocwetgeving te rechtvaardigen? Dat is een
dilemma waarover ik nu nog geen uitspraak wil doen.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik spreek op dit punt mede namens de GPV-fractie.Voorzitter! Op het snel doorlopen van procedures is niets tegen. Het wordt
wat anders als van de normale door de wetgever in het leven geroepen procedures
moet worden afgeweken om maar versnelling aan te brengen in procedures. Nu
kan het subtiel liggen. En dat ligt het in het geval van Schiphol ook, en
dus moeten we volgens de regering niet spreken van versnelling van procedures,
maar van het voorkomen van vertraging. Ons ontgaat het principiële verschil
tussen beide op dit punt. Wij zijn er toch met ons allen bij geweest, toen
wij in het verleden bepaalden dat er bepaalde procedures zouden moeten zijn
met bepaalde rechtsgevolgen. Er dient dan sprake te zijn van een noodtoestand,
wil je van rechtsgeldige procedures afwijken c.q. daarvoor een speciale wet
in het leven roepen, om versnelling van bepaalde besluiten te bewerkstelligen
dan wel vertraging te voorkomen.Van een dergelijke noodtoestand is in het geval van Schiphol wat ons betreft
geen sprake. Er is hooguit sprake van een groot economisch belang om tijdig
de vijfde baan gereed te hebben. Bij dat economische belang kunnen wij ons
wel iets voorstellen. Het is alleen de vraag of het doel dit middel heiligt.
De noodzaak, voorzover je daarvan kunt spreken, is ontstaan door een veel
te snelle groei van de aantallen passagiers, de aantallen vluchten, door een
volstrekt foutieve prognoticering van die aantallen, door gebrek aan een tijdig
selectief beleid en door de wens om deze misrekeningen niet te laten uitmonden
in vertragingen van de verdere groei van Schiphol. Onze fracties hebben er
niets op tegen wanneer binnen de bestaande regelgeving wordt geprobeerd versnelling
en afstemming te bereiken. De clustering van de 144 vergunningprocedures –
zeker geen gering aantal – is wat dat betreft een schoolvoorbeeld van
hoe er in dezen winst kan worden geboekt. Ook zouden de mogelijkheden moeten
worden benut om een selectief beleid te voeren, opdat een aparte wet versnelling
procedure vijfde baan Schiphol zou kunnen worden voorkomen. Die benadering
klemt temeer, omdat zodra de vijfde baan daar is, alweer het volgende probleem
aan de orde is, namelijk dat de baan al zo ongeveer vol zit op het moment
dat zij gereed is.Bij dit alles komt ook nog eens dat deze ontwerpwet de indruk wekt dat
de grote vertragingen veroorzaakt worden of zijn door de inspraak door burgers,
door belanghebbenden. De werkelijkheid is natuurlijk anders. Wij hebben daar
een- en andermaal over gesproken. De vertragingen waren vooral politiek of
bestuurlijk van aard. Die hebben wij dus in wezen aan onszelf te wijten, als
je al in termen van verwijten wilt spreken.Ten slotte moet ook de geringe tijdwinst in de discussie worden gebracht.
Anderen hebben er ook al op gewezen. De regering was oorspronkelijk zelf ook
al van mening dat die tijdwinst eigenlijk niet zou opwegen tegen het grote
punt van dit projectvoorstel. Het gaat ons al met al te ver het gekozen stelsel
van verantwoordelijkheden en rechtsbescherming te doorbreken op de manier
waarop dat nu gebeurt, namelijk op incidentele basis. Wanneer je op dit gebied
iets wilt oplossen, wilt stroomlijnen, dan moet dat in algemene zin gebeuren.
Onze fracties hebben in dit kader opgemerkt dat het bij afwijking van bestaande
procedures in ieder geval helder moet zijn welke criteria worden gehanteerd
bij de beslissing om al dan niet af te wijken. In de nota naar aanleiding
van het verslag wordt hierover niet echt duidelijkheid gegeven.Samenvattend merk ik op dat wij grote moeite met dit wetsvoorstel hebben.
Er moeten heel goede argumenten worden aangevoerd, willen wij voor deze wet
kunnen stemmen. In de nota naar aanleiding van het verslag hebben wij deze
argumenten gemist. De nota naar aanleiding van het verslag was erg kort, zelfs
korter dan het verslag. Dit is wel eens mogelijk: als een situatie volstrekt
helder is, kun je met een heel korte nota naar aanleiding van het verslag
volstaan. Gezien het fundamentele karakter van het afwijken van de normale
procedures in ons rechtsstelsel, had van de regering in dit geval echter een
intensievere behandeling verwacht mogen worden.De heer Te Veldhuis (VVD):Ik stel u dezelfde vraag als ik mevrouw Van 't Riet heb voorgelegd. Wat
is de mening van de fracties van de RPF en het GPV over het feit dat twee
milieuorganisaties ons in die bekende hoorzitting hebben gemeld alle denkbare
procedures te zullen gebruiken om de aanleg van de 5P-baan te frustreren zolang
het mogelijk is, omdat zij politiek een andere baan wensen? Wat vindt u van
deze opstelling?De heer Stellingwerf (RPF):Ik vind die weinig constructief en wij kijken ook niet naar al die procedures
uit. Wij moeten echter erkennen dat er rechtsregels en dus ook rechtsgevolgen
zijn. Dit is een van die rechtsgevolgen, waarvan instanties, verenigingen
en zelfs personen gebruik kunnen maken.De heer Te Veldhuis (VVD):Als de volksvertegenwoordiging na meer dan tien jaar discussie uiteindelijk
een beslissing neemt, in alle openheid en volgens democratische processen,
zowel hier als in de Eerste Kamer, is het toch zaak dat zo'n besluit naar
de letter en de geest wordt uitgevoerd? Er kan dan toch niet
in de uitvoering alsnog een politieke discussie over worden gevoerd via al
die procedures?De heer Stellingwerf (RPF):Ik heb al gezegd dat dit probleem in algemene zin moet worden aangepakt.
Hiermee sluit ik aan bij de woorden van de heer Van den Berg.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Het is bekend dat de fractie van de VVD notoir en overtuigd
voorstander is van snellere realisatie van zogenaamde grote projecten dan
tot nog toe gebruikelijk is. De juridisering van de Nederlandse samenleving
heeft dermate extreme vormen aangenomen, dat het soms belangrijker lijkt om
procedures en formaliteiten na te leven dan om maatschappelijk belangrijke
projecten van de grond te krijgen: Nederland procedureland. Onze procedures
lijken soms potten stroop of plakkend asfalt.De aanleg van de vijfde baan van Schiphol is zo'n negatief voorbeeld.
Al in 1986 is in het structuurschema Burgerluchtvaartterreinen besloten tot
het aanleggen van een vijfde baan bij Schiphol. Aan de vaststelling van het
SBL ging een procedure van ongeveer drie jaar met inspraak en overleg vooraf.
In het SBL werd ertoe besloten voor de vijfde baan enkele varianten te ontwerpen
en deze met alle voors en tegens breed maatschappelijk te bespreken. Deze
zes varianten zijn tien jaar lang onderwerp van discussie, overleg, inspraak,
aanpassingen en bijstellingen geweest. Alle denkbare betrokkenen, van Amsterdam
Airport Schiphol tot en met tegenstander vereniging Milieudefensie, hebben
vele keren hun zegje erover kunnen doen. Uiteindelijk koos de regering eind
1995 in de PKB Schiphol voor variant 5P. Vervolgens heeft de Tweede Kamer
na hoorzittingen, onder andere opnieuw met de milieubeweging, maar ook met
andere betrokkenen, in 1996 de PKB in geamendeerde vorm vastgesteld, tegen
de zin van de vereniging Milieudefensie en de stichting Natuur en milieu,
die variant 5GG wensten. De VMD kocht vervolgens grond op nabij de 5P-baan
om de uitvoering tegen te werken. Zij wilde ook een door de rechter verboden
actie van zilverpapier aan ballonnen houden en zij kondigde aan om alle rechtsmiddelen
in alle denkbare vervolgprocedures te zullen gebruiken om de uitvoering van
de op democratische wijze tot stand gekomen 5P-baan tegen te houden.Voorzitter! Omdat er door het Rijk, de provincie de gemeenten en de waterschappen
ongeveer 406 vergunningen, beschikkingen, ontheffingen voor de feitelijke
realisatie van die 5P-baan moeten worden afgegeven, kan het rekkingsproces
zeker tot ongeveer het jaar 2005 worden volgehouden, hetgeen kennelijk de
bedoeling van sommigen is. Op deze manier kunnen belangrijke besluiten van
de volksvertegenwoordiging feitelijk worden tegengewerkt. De totale procedure
van de 5P-baan zou op zo'n manier 22 jaar duren. Ik vind dit een morele miskenning
van het primaat en van het laatste, democratische woord van de volksvertegenwoordiging.
Bovendien is het administratieve, het bestuurlijke procesrecht naar mijn mening
niet bedoeld om democratisch genomen besluiten van de volksvertegenwoordiging
de facto te trachten ongedaan te maken of op te schorten. Maatschappelijk
gaan wij bovendien absoluut de verkeerde kant op als gedreven kleinere groepen
in de praktijk zo'n belangrijk stempel kunnen blijven drukken op de realisatie
en in dit geval de non-realisatie van belangrijke projecten waartoe op democratische
manier besluiten zijn genomen.Voorzitter! Mede om die reden, maar ook omdat procedures in Nederland
gewoon veel te lang duren, heb ik, met instemming van de VVD-fractie, een
nieuw model ontwikkeld voor de realisatie op rijksniveau van grote projecten
als een HSL, een Betuwelijn en ook een vijfde baan Schiphol. Mijn model bouwt
voort op de juridisch bestuurlijke manier waarop in Nederland een gemeentelijk
bestemmingsplan tot stand komt. Dat betekent één keer inspraak,
overleg en maatschappelijke discussie over een variantenpakket voor –
ik neem een voorbeeld op rijksniveau – een nieuwe 5P-baan. Na de discussie
over de varianten kiest de regering voor één van de varianten
als het preferente ontwerpmodel met de uitvoeringsaspecten erbij. Tegen dit
gekozen preferente model mogen belanghebbenden bezwaar maken bij de regering.
De regering weegt vervolgens de ingediende bezwaren weer af en zij stelt daarna
het definitieve model vast in de vorm van een wetsvoorstel dat aan de Tweede
Kamer wordt aangeboden. Afgewezen of onvoldoende gehonoreerde bezwaarden kunnen
en mogen dan bij de Tweede Kamer tegen dit voorstel in beroep gaan. De Tweede
Kamer stemt daarna, na het horen van appellanten, in met het wetsvoorstel,
al dan niet op onderdelen in geamendeerde vorm. Als dan ook nog de Eerste
Kamer heeft ingestemd, kan de wet worden afgekondigd en treedt deze in werking.
Omdat een dergelijke wet alle elementen van de huidige aparte wetten in die
ene wet incorporeert, en als het ware de aspecten ruimtelijke ordening, milieu,
luchtvaart en wat er verder aan de orde is, meeneemt, zoals onlangs de commissie-In
't Veld adviseerde, en omdat zo'n nieuwe nationale wet boven regelingen van
gedecentraliseerde overheden gaat en deze als het ware opzijschuift en omdat
in mijn model ook de uitvoeringsaspecten zijn meegenomen, kan na de afkondiging
van de wet meteen de spa in de grond.Uiteraard moet er in de wet ook een schadevergoedingsbepaling voor gedupeerden
worden opgenomen en een onteigeningstitel. In verband met Europese regels
voor rechtsbescherming dient ook een onafhankelijke rechter een oordeel te
kunnen vellen over bezwaren van betrokken burgers. Dit kan naar mijn mening
door de onafhankelijke rechter een marginale toetsingsbevoegdheid te geven
voor concrete gevallen zonder dat de rechter daarmee op de stoel van de wetgever
gaat zitten. Hij geeft dus een oordeel over de vraag of de overheid ten opzichte
van de appellant in redelijkheid en billijkheid tot het besluit en de wet
heeft kunnen komen en of zij daarbij de belangen van betrokken appellant voldoende
in ogenschouw heeft genomen.Voorzitter! Op zo'n manier kunnen wij heel veel van de huidige problemen
die wij nu bij de 5P-wet tegenkomen, oplossen. De voordelen van dat systeem
zijn naar mijn mening zonneklaar. Er wordt volop rechtsbescherming geboden
via de inspraak. Er is een mogelijkheid om bezwaar te maken en om beroep in
te dienen. Je kunt naar de rechter in het algemeen, je kunt naar de rechter
 voor een schadevergoeding en je kunt naar de rechter in het
kader van de onteigening. Maar de algemene rechtsgang wordt tot één
keer beperkt in plaats van zoals nu bijna eindeloos voor hetzelfde project.
Ik noemde al de mogelijkheid om 406 keer tegen dezelfde 5P-baan bezwaar en
beroep aan te tekenen; 406 keer, voorzitter, waar zijn wij dan mee bezig!Projecten van rijksbelang worden op die manier sneller gerealiseerd. Bovendien
geldt dat besluiten die zijn gericht op een nationaal belang en ook op nationaal
niveau zijn genomen, dan qua uitvoeringsmogelijkheid niet meer afhankelijk
zijn van de allerzwakste procedureschakel op gedecentraliseerd niveau, bijvoorbeeld
doordat een waterschap een vormfoutje maakt bij een vergunning voor het overkluizen
van een sloot. Zaken van nationaal belang worden op die manier op nationaal
niveau afgehandeld. Dat doen wij met fiscale en sociale wetgeving, met onderwijswetgeving
en met milieuwetgeving, dus waarom niet in dergelijke gevallen? Oneigenlijk
gebruik van administratief procesrecht wordt vermeden, althans de kop ingedrukt.
Het betekent ook dat kleine belangengroeperingen niet onevenredig kunnen worden
bevoordeeld en dat de juridisering tot redelijke proporties wordt teruggebracht.
In feite komt dergelijke projectwetgeving neer op een bijzondere wet voor
bijzondere nationale projecten, maar zonder verlies van een absoluut redelijke
mate van rechtsbescherming en met behoud van een fatsoenlijke totstandkomingsprocedure.Tegen deze achtergrond van ons eigen model heeft de VVD-fractie geen warme
gevoelens gekregen bij de nu voorliggende spoedwet voor de aanleg van de 5P-baan.
Wij hebben weliswaar al bij de vaststelling van de PKB Schiphol voor een lex
specialis, een 5P-wet gepleit en trouwens ook al jaren daarvoor – in
1986 heb ik dat voor het eerst gedaan – maar dan wel in de vorm en volgens
het model zoals ik zojuist heb uiteengezet. Wij vinden het met anderen jammer
dat er niet al twee jaar geleden zo'n lex specialis is gekomen. Dat zijn toch
twee verloren jaren.Ons model is van een heel andere opzet dan hetgeen de regering ons nu
voorlegt in de spoedwet 5P. De regering laat namelijk in beginsel alle bestaande
wetgeving en alle 406 beschikkingen in stand, maar knabbelt er hier en daar
wat van af. Dat model bevat gelukkig een dwangregeling voor gestroomlijnde
en gecoördineerde afhandeling van alle 406 beschikkingen, maar ons model
integreert juist al die aspecten van alle verschillende wetten in één
overkoepelende wet en in één all-in-besluit. De regering wil
dus stroomlijnen met instandhouding van de onoverzichtelijke rijstebrij van
406 beschikkingen. Ik durf hier een wedje aan dat niemand van de Kamerleden
op dit moment kan opsommen welke 406 beschikkingen dat zijn. Ik kan het in
ieder geval niet. Wij willen die onoverzichtelijke rijstebrij juist heel overzichtelijk
in een samenhangend pakket afhandelen met behoud van alle elementaire vormen
van rechtsbescherming. Wij willen de nu voorliggende lex specialis voor de
5P-baan, de spoedwet, niet graag op een en dezelfde lijn gerangschikt zien
met het systeem van de projectwet dat wij zelf voor ogen hebben. Ons systeem
vinden wij fundamenteel anders en ook fundamenteel beter.Wat betekent dit nu per saldo voor de waardering van de VVD-fractie voor
het nu voorliggende wetsvoorstel? Zoals bekend hebben wij een tamelijk kritisch
verslag gemaakt met een aantal voor ons belangrijke vragen, met name de vraag
of nu wel echt belangrijke tijdwinst kan worden behaald bij de realisatie
van de 5P-baan ten opzichte van de reguliere huidige procedures. Een aantal
hoogleraren was daarvan desgevraagd niet geheel overtuigd, al waren zij overigens
onderling ook verdeeld over het systeem van een lex specialis als zodanig.
De ene vond dat het wel aantrekkelijke kanten had, de andere niet. Men sprak
niet met een mond. Na lezing van de nota naar aanleiding van het verslag heeft
de VVD-fractie vanochtend besloten om in beginsel toch maar akkoord te gaan
met het wetsvoorstel, zij het met enig zand tussen de kiezen en onder de uitdrukkelijke
voorwaarde dat de regering alsnog bevredigend antwoordt op een aantal vragen
van onze kant op het onderdeel onteigening. Ik kom er zo op terug.Hoewel wij het wetsvoorstel niet fraai vinden, menen wij dat er toch ook
voordelen met dit wetsvoorstel kunnen worden behaald. De afhandeling van de
bijna waanzinnige hoeveelheid van 406 beschikkingen wordt tot één
beroepsgang gestroomlijnd en mede daardoor kan een potentiële vertraging
van mogelijk enkele jaren worden voorkomen, zoals de nota naar aanleiding
van het verslag zegt. Op deze manier kan ook worden voorkomen dat procedures
uitsluitend of vooral worden gebruikt, misschien wel oneigenlijk worden gebruikt,
om vertraging in de aanleg van de vijfde baan te bereiken. Verder wordt uitdrukkelijk
uitgesloten dat via de uitvoeringsprocedure opnieuw principieel kan of mag
worden gediscussieerd over het principe van de vijfde baan. Dat is wat de
milieubeweging ons in de hoorzitting meldde te zullen gaan doen. Artikel 14
van de ontwerpwet roept daaraan een halt toe. Wat ons betreft is dat terecht,
want het mag alleen maar gaan over de concrete uitvoering van het eenmaal
genomen democratische besluit. Het laatste woord van de volksvertegenwoordiging,
die uitdrukkelijk heeft besloten om de 5P-baan aan te leggen, wordt op die
manier beter gewaarborgd. Zo hoort het ook in een parlementaire democratie.
Op deze manier wordt tevens bereikt dat op diverse plaatsen rond Schiphol
sneller een reductie van liefst 30% van de huidige geluidshinder wordt bereikt.
Dat is pure milieuwinst.In het voorstel van de regering vindt ook geen fundamentele inperking
van de rechtsbescherming plaats, omdat er tijdens de PKB-procedure al heel
veel inspraak en overleg is geweest. Bovendien zijn er al eerder mogelijkheden
geweest om beroepen in te stellen, zoals tegen de aanwijzing van Schiphol
bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Nog net vorige
week heeft de Raad van State de ingestelde beroepen ongegrond verklaard. Het
moet ook een keer ophouden! Met name degenen die bij de rechter nu niet hebben
gewonnen, moeten zo sportief, democratisch en tolerant zijn om hun verlies
bij de volksvertegenwoordiging en de onafhankelijke rechter te nemen. Er is
nu langzamerhand toch echt behoefte aan helderheid en zekerheid. Wij zijn
inmiddels vijftien jaar met dit project bezig, en het gaat nog vele jaren
duren. Kortom, op het onderdeel stroomlijning en coördinatie van procedures
kent het wetsvoorstel vele voordelen.Voorzitter! In artikel 4 staat dat de belanghebbende er zorg voor draagt
dat zo spoedig mogelijk aanvragen worden ingediend. Dat is een opdracht, een
imperatieve bepaling voor een privaatrechtelijk persoon. Kan die worden afgedwongen?
Ik neem aan dat Schiphol het uit zichzelf wel zal doen, maar het is zoals
gezegd een opdracht aan een privaatrechtelijke rechtspersoon, of misschien
wel een gewoon persoon, waarop, voorzover ik kan zien, geen enkele sanctie
zit. Is dit dus op zichzelf geen loze bepaling?In artikel 8 staat dat, indien een bestuursorgaan niet of niet tijdig
overeenkomstig de aanvraag beslist, de minister of een andere minister die
het mede aangaat gezamenlijk een beslissing op de aanvraag kunnen nemen. Voorzitter!
Het kan toch niet zo zijn dat degene die de vergunning moet verlenen of moet
beslissen, dat 100% conform de aanvrage moet doen? Zo staat het hier namelijk
wel. Er zal toch op zijn minst een mogelijkheid moeten bestaan om voorwaarden
te verbinden aan een vergunning. Moet je dus niet een soort bepaling toevoegen
aan artikel 8, zoals die in de laatste zin van artikel 10 staat, namelijk
dat je aan een vergunning of beschikking voorwaarden en beperkingen kunt verbinden?In artikel 12 staat dat tegen een besluit beroep kan worden ingesteld
door een belanghebbende. Dat betekent dus niet "eenieder". Een belanghebbende
is een kleinere categorie dan "eenieder". Is dat bewust zo gedaan? Het spoort
overigens met de aanbevelingen van de commissie-Van Kemenade over de juridisering.
Maar ik dacht dat tot nog toe in de Algemene wet bestuursrecht "eenieder"
staat. Heb ik het niet bij het rechte eind, dan hoor ik dat wel.In artikel 13 staat dat de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State binnen acht weken na ontvangst van het verweerschrift moet beslissen,
met een verlengingsmogelijkheid van zes weken. Bestaat niet het gevaar dat
de afdeling het voordeel van de twijfel geeft aan een appellant, als men gebrek
aan tijd heeft om te kunnen beslissen? Welke sanctie zit op het overschrijden
van de termijn? Wordt het dan een fictieve toewijzing, of een fictieve afwijzing
van het verweerschrift? Daar zou een antwoord op moeten komen.Wij hebben vanmiddag een brief ontvangen van Amsterdam Airport Schiphol,
ingegeven door een advies van hun raadslieden, waarin erop wordt gewezen dat
de conclusie is dat op het punt van grondverwerving, dus onteigening, de nota
van wijziging een belangrijke verslechtering van de positie van de luchthaven
Schiphol betekent ten opzichte van het oorspronkelijke wetsvoorstel. Van de
beoogde versnelling, zegt men, zal nu op het onderdeel grondverwerving weinig
of niets meer terecht kunnen komen. Men licht dat dan uitvoerig toe door te
zeggen dat het instrument van de last tot inbezitneming nu grotendeels van
zijn kracht is beroofd doordat bepaald is dat de minister tevens een voorschot
moet vaststellen. Bovendien laat zich dan de vraag stellen of het aanbieden
van een voorschot niet op gespannen voet staat met artikel 14 van de Grondwet.
In lijn daarmee is immers in de Onteigeningswet in artikel 74 bepaald dat
de onteigenaar volledige schadevergoeding moet aanbieden. Dan worden nog een
aantal praktische problemen opgesomd, zoals de vraag welke maatstaf de minister
moet hanteren bij het bepalen van het voorschot en of daartegen in kort geding
kan worden opgekomen, evenals tegen de last zelf. Verder deelt men mee dat
de last pas werkt wanneer het voorschot is uitbetaald. Er wordt echter geen
regeling getroffen voor het geval dat de beoogde ontvanger de betaling niet
aanneemt. De ontvanger zou dat kunnen weigeren, omdat hij het voorschot niet
genoeg vindt of uit ideële motieven. In dat geval kan Schiphol niet verder
en is de versnelling weg. Hoe wil Schiphol het bijvoorbeeld wat betreft het
Bulderbos voor elkaar krijgen om een voorschot uit te betalen aan 365 eigenaren,
waarvan een aantal in het buitenland woont en een ander deel niet honkvast
is en dus niet altijd direct bereikbaar is? Men stelt dan ook voor om artikel
17, lid 2, te laten vervallen om aan dit probleem tegemoet te komen. Ik wil
graag van de regering weten hoe men deze opmerking ziet ten opzichte van de
nota van wijziging.Een tweede opmerking die men maakt, gaat over het feit dat ten aanzien
van de gewone onteigeningsprocedure, waarin bij vervroegd tussenvonnis de
onteigening wordt uitgesproken, nu wordt voorgesteld dat het nog niet onherroepelijke
vonnis kan worden ingeschreven in openbare registers. Daarvoor is dan wel
nodig dat de bezichtiging door de rechter-commissaris en de rechtbankdeskundige
heeft plaatsgevonden en het in het vonnis bepaalde voorschot is uitgekeerd.
Het blijft dus mogelijk om tegen het vonnis rechtsmiddelen van verzet en cassatie
in te stellen. Zolang een zaak nog bij een andere rechter in behandeling is,
zal een volgende rechter dus moeilijk een dergelijke uitspraak doen. Zo komt
men tot de conclusie dat Schiphol in schijn de helpende hand wordt geboden,
maar dat in werkelijkheid van de beoogde versnelling niets terechtkomt. Daarom
stelt men voor om ook artikel 16 te vervangen door een andere bepaling, waarbij
in ieder geval het rechtsmiddel van beroep in cassatie niet meer openstaat.
Ik hoor hier graag een reactie op. Het is voor de VVD-fractie namelijk een
ijkpunt om te kijken hoe wij op dit onderdeel van het wetsvoorstel moeten
reageren. Wij hopen dat voor dit onteigeningspunt een bevredigende oplossing
en regeling denkbaar is, maar als die al door een van de betrokkenen fundamenteel
wordt aangevochten, denk ik dat wij van de regering een antwoord mogen verlangen,
waarbij een sluitende regeling vooropstaat. Voor ons gelden als randvoorwaarden
voor instemming dat er geen strijd mag bestaan met Europese regelgeving waar
het gaat om de bescherming van burgers, en dat er ook geen strijd mag bestaan
met artikel 14 van de Grondwet. Die moet naar letter en geest worden nageleefd,
want wij moeten niet sjoemelen met de Grondwet.Blijkt dat allemaal heel erg moeilijk te zijn of niet te kunnen, dan vraag
ik de regering om een oordeel over de mogelijkheid om dit wetsvoorstel alsnog
te gaan splitsen in een onderdeel waarbij de coördinatie en de stroomlijning
wordt geregeld en een onderdeel waarbij het gaat om de onteigening en of die
passage in de wet in stand blijft. Als die onteigeningspassage eruit zou vallen,
welke winst kan dan nog worden behaald? Het lijkt mij in ieder geval dat de
winst van het eerste deel, dus van de stroomlijning en de coördinatie,
is dat er in ieder geval geen onnodige vertragingen kunnen plaatsvinden en
dat er snel helderheid en zekerheid voor investeerders gaat
ontstaan. In zo'n situatie zou je misschien kunnen spreken van beter een half
ei dan een lege dop.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik deel de bezwaren van de heer Te Veldhuis tegen juridisering
van het openbaar bestuur en tegen nodeloze procedures. Ik neem echter aan
dat hij de bescherming van het eigendomsrecht niet wil aantasten. Ik herinner
hem eraan dat juist liberale ministers in het verleden de eigendomsbescherming
tot haar huidige omvang hebben uitgebouwd. Ik beluister in de woorden van
de heer Te Veldhuis dat hij daar betekenend inbreuk op wil maken.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Ik heb alleen gewezen op de problemen die zich naar aanleiding
van de nota van wijziging kunnen voordoen. Als ijkpunt voor de VVD-fractie
heb ik aangegeven dat er geen strijd mag zijn met Europese regelgeving inzake
de bescherming van eigendommen van burgers. Er mag ook op geen enkele manier
frustratie plaatsvinden van artikel 14 van de Grondwet. Ik heb gezegd dat
dit artikel naar letter en geest moet worden nageleefd. In dit artikel heeft
de bescherming van eigendom een voorname plaats. Onteigening is op zichzelf
mogelijk, maar dit moet dan wel met de nodige waarborgen worden omgeven. In
artikel 14 van de Grondwet wordt dit ook aangegeven.De heer Van den Berg (SGP):Is deze wet het aangewezen kader voor onverwijlde inbezitneming?De heer Te Veldhuis (VVD):Ik heb een aantal vragen en opmerkingen naar voren gebracht. Ik wacht
de reactie van de regering daarop af. Daarna zal mijn fractie haar standpunt
bepalen.De voorzitter:Ik wijs erop dat de vergadering om 24.00 uur gesloten wordt. Het spijt
mij dat ik zo streng moet zijn, maar er is besloten morgen om 9.00 uur te
beginnen. Daarop gelet, kan ik niet toestaan dat deze eerste termijn tot na
24.00 uur doorloopt.Mevrouw Schuurman (CD):Voorzitter! Het wetsvoorstel Regelen ter beheersing en versnelling van
de procedures inzake de aanleg van de vijfde baan van de luchthaven Schiphol
is bij de CD-fractie om diverse redenen goed ontvangen. In de eerste plaats
worden de formele beroepsprocedures ingekort. Dit lijkt onze fractie terecht,
omdat die vele en langdurige procedures weliswaar een uiting zijn van ons
rechtsbestel ten opzichte van overheidsbeslissingen, maar hangende de uitspraken
van de administratief rechter wordt de uitvoering van het beleid tegengehouden.
Dat bevordert uiteraard de bestuurlijke slagkracht van de overheid niet. Uitvoering
van het gewenste beleid wordt daardoor soms sterk opgehouden. Dat hoeft niet
ten koste te gaan van de rechtsbescherming van de burgers. Waar het de betrokken
burgers uiteindelijk om gaat, is de hoogte van de schadeloosstelling bij onteigening
of voor andere voor hen nadelige effecten. De overheid blijft gehouden die
schadeloosstelling te verschaffen. Achteraf kan bij geschillen over de hoogte
van dit bedrag de rechter nog worden ingeschakeld.Deze wet wil de aanleg van de vijfde baan op Schiphol bespoedigen door
uitvoering van de werkzaamheden niet langer door procedures aan banden te
leggen. Terecht wijst de regering erop dat de aanleg van de vijfde baan onherroepelijk
is geworden omdat de planologische kernbeslissing definitief is vastgesteld
nadat alle beroepsprocedures daartegen hun beloop hebben gehad. Deze hebben
die PKB niet tegen kunnen houden. De Raad van State heeft dit ook bevestigd.
De luchthaven is een geweldige economische factor. De regering spreekt zelf
van een zaak van nationaal belang.De CD-fractie prijst zich gelukkig dat er blijkbaar toch nog steeds zaken
van nationaal belang zijn. Nu nog uitbreiding van het aantal van dergelijke
zaken en dan vooral op de onzes inziens juiste beleidsterreinen, en het gaat
de goede kant op.Wat de procedure voor de vijfde baan betreft, is voor de CD aan de hoofdlijnen
van de rechtsbescherming tegen ongewenste overheidsbesluiten voldaan en kan
de kritiek bij uitvoering zich beperken tot parlementaire behandeling. Dat
laatste geldt temeer daar alle organisaties die het beleid willen aanvechten,
hun ingang in de Tweede Kamer terdege hebben en die kritiek hier ook gebracht
kan worden. De Raad van State ziet in deze wet een afwijking van algemeen
geldende regels inzake beroepsprocedures. Formeel heeft de raad daarin wel
gelijk, maar ten behoeve van de uitvoering van het beleid wil de CD-fractie
de praktische benadering van de regering volgen en een formeel aspect daaraan
in dat geval ondergeschikt maken. Overigens is de CD voorstander om de volgende
zittingsperiode van de Kamer het totaal van regelingen van beroep op overheidsbeslissingen
te gaan herzien en vooral te bekorten.In de tweede plaats is het wetsvoorstel van groot belang omdat de aanleg
van de vijfde baan, zoals reeds door mij is gezegd, van groot belang voor
de luchthaven is. De CD steunt de regering waar het kan, als het erom gaat
de grotere economische belangen van Schiphol te dienen. Naar de mening van
de CD is de aderlating van de sluiting van Fokker al meer dan genoeg voor
de regio. In de sector moet een tweede rem op de mainport worden voorkomen.
Juist waar het gaat om onherroepelijke besluiten, dient een krachtdadig beleid
te worden ontwikkeld en ook doorgezet. De controle door de Eerste en Tweede
Kamer is daarbij meer dan genoeg en behoeft naar de mening van de CD geen
verdere buitenparlementaire controle en beoordeling. Aan alles komt ten slotte
een einde.De heer Reitsma (CDA):Voorzitter! De CDA-fractie heeft bij de behandeling van de PKB Schiphol
en omgeving reeds aangedrongen op versnelling van de procedure om te komen
tot de aanleg van een vijfde baan. Wij hebben toen het voorstel gedaan om
een lex specialis in het leven te roepen. Wij waren van mening dat daarmee
behoorlijk wat tijdwinst geboekt kon worden om te komen tot de aanleg op Schiphol.De bewindslieden hebben dat voorstel destijds afgewezen. Mijn fractie
was het niet eens met de argumenten die de bewindslieden hanteerden voor de
afwijzing. Nu Schiphol in de klem zit – afgelopen zomer hebben we er
een debat over gehad – met name veroorzaakt door aanzienlijk snellere
groei dan de bewindslieden in de prognoses hadden ingeschat, hebben de bewindslieden op verzoek van de Tweede Kamer, althans een deel van
de Tweede Kamer, de bereidheid getoond om alsnog met een wetsvoorstel te komen
om te kijken welke versnelling nog te realiseren is.Ik kwalificeer dit onder de noemer "beter laat dan niet", maar ik moet
toch constateren dat kostbare tijd verloren is gegaan, terwijl we ons dat
eigenlijk niet konden permitteren. Mijn fractie heeft in dit huis –
ik wil dat vanavond nogmaals doen – meerdere keren gepleit bij grotere
projecten, waar wij de aanleg van de vijfde baan op Schiphol ook onder verstaan,
te komen tot het instrument van een projectwet. Een speciale projectwet is
wat ons betreft mogelijk bij Schiphol, maar was ook mogelijk geweest bij de
Maasvlakte. Je kunt wat ons betreft ook denken aan het realiseren van een
kwalitatief hoogwaardig openbaarvervoersysteem in de Randstad, wat er ook
met voortvarendheid moet komen. In die zin zeggen wij dat de aanleg van een
vijfde baan bestuursrechtelijk op zich een bijzonder project rechtvaardigt.Het uitgangspunt van dit wetsvoorstel is beheersing en stroomlijning van
de procedures. Dat is – zeg ik collega Te Veldhuis na – iets anders
dan een speciale projectwet. Ik denk dat het in dit stadium ook niet anders
meer kon. Zo eerlijk moeten we zijn! Daarom is het denk ik goed om nu te kijken
welke bijdrage dit wetsvoorstel nog levert tot de versnelling van de realisering
van de vijfde baan en de principiële discussie over een projectwet "ja
dan nee" bij grote projecten op een ander moment met de bewindslieden te voeren.
Ik heb er wel een vraag over. Wanneer komt de minister van VROM – die
in feite een verzoek heeft gedaan om het algemeen overleg dat we over dit
onderwerp zouden hebben, niet door te laten gaan omdat zij nog met een stuk
zou komen – met een nadere visie bij het parlement, zodat we met grote
voortvarendheid de principiële discussie kunnen voeren?Het voordeel van dit wetsvoorstel is in ieder geval dat er meer coördinatie
ontstaat en de regiefunctie bij de minister van Verkeer en Waterstaat komt
te liggen. Mijn fractie vindt dat een paar wezenlijke onderdelen van dit wetsvoorstel
en beoordeelt die ook positief. Ten aanzien van die onderdelen onderschrijven
wij de opvatting van de bewindslieden dat het principe van de rechtsbescherming
voldoende in stand blijft. De principiële discussie heeft al plaatsgevonden
bij de PKB. Het gaat nu over vervolgprocedures, nadere uitwerking en concretisering.
Beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State blijft immers
mogelijk. De bewindslieden benadrukken dat het hoofddoel van de wet is het
voorkomen van potentiële vertraging door langdurige beroepsprocedures.
Om tijdwinst te boeken, vindt de CDA-fractie beperking van de termijnen verantwoord,
zeker als het om een termijn gaat voor de Raad van State, die een aantal weken
krijgt om te reageren. Het zwakke van het voorstel blijft dat bij overschrijding
van die tijdslimiet er geen sanctie is. Hoe gaan de bewindslieden daarmee
om? Het samenvoegen van procedures en het stellen van termijnen moeten toch
tot tijdwinst kunnen leiden? Waarom wordt die tijdwinst niet opgeteld bij
de zes maanden die de bewindslieden schatten? In de schriftelijke ronde hebben
zij aangegeven dat de tijdwinst die op dat punt geboekt kan worden, niet meetelt,
of heb ik dat verkeerd begrepen?De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! De heer Reitsma heeft de Raad van State genoemd. Bijvoorbeeld
bij de Deltawet grote rivieren is gebleken dat het niet anders dan om niet-bindende
termijnen kan gaan. Welke dwang zou de heer Reitsma willen uitoefenen op onze
hoogste rechtsprekende college?De heer Reitsma (CDA):Ik zie ook geen enkel instrument. Ik vraag dus naar de toegevoegde waarde
van het opnemen ervan in het wetsvoorstel. In de schriftelijke beantwoording
hebben de bewindslieden al gesteld dat er geen sanctie-instrument is. Wat
is de toegevoegde waarde, of is het alleen een morele oproep aan de Raad van
State om zo snel mogelijk advies uit te brengen? Ik stel dus dezelfde vraag
als de heer Van den Berg op dit punt.Voorzitter! Ik heb al gezegd dat wij de regiefunctie van de minister van
Verkeer en Waterstaat prima vinden. Is de minister daarmee al aangevangen?
Op welke onderdelen heeft deze functie thans betrekking? Welke problemen kan
een en ander nog met zich brengen? Voorziet de minister nog spanningen?De CDA-fractie vindt dat zo snel mogelijk met de feitelijke aanleg begonnen
moet worden. De minister schrijft dat er in principe geen risico's –
bedoelt zij daarmee voor Schiphol? – aan vastzitten. Welke afspraken
worden nu met Schiphol gemaakt over de feitelijke aanleg van de vijfde baan?Omtrent de onteigening heeft een heroverweging plaatsgevonden en is er
een nota van wijziging verschenen. Mijn fractie had in de schriftelijke ronde
een redelijk kritische opstelling ten aanzien van de onteigening, mede ingegeven
door de commentaren van een aantal betrokkenen en deskundigen. Toen ik de
nota van wijziging las, dacht ik dat deze op zichzelf een verbetering was.
Dat was ook het eerste oordeel van mijn fractie. Onteigening en schadeloosstelling
worden als ingrijpende zaken ervaren en daarom dient daar zorgvuldig mee omgegaan
te worden. In de schriftelijke voorbereiding hebben de bewindslieden geschreven
dat het systeem van onteigening in principe onverkort toegepast dient te worden.
Wat is dan hun oordeel over het amendement van collega Van den Berg? Er is
namelijk wel degelijk een forse ingreep in het wetsvoorstel opgenomen ten
aanzien van de onteigening. Ik ben benieuwd wat er met de door mij genoemde
zin wordt bedoeld en hoe een en ander zich verhoudt tot het amendement van
de heer Van den Berg.De bewindslieden hebben in de schriftelijke beantwoording ook gezegd dat
zij, alles afwegende, van mening zijn dat de nota van wijziging enerzijds
voldoende rechtsbescherming geeft, maar anderzijds toch een snelle voortgang
van het project kan plaatsvinden. Als ik dat lees, denk ik aan het punt dat
collega Te Veldhuis al uitgebreid naar voren heeft gebracht, namelijk aan
de brief van Schiphol. Samengevat komt men daarin tot de conclusie dat de
voorgestelde wijzigingen op het gebied van de grondverwerving een belangrijke
verslechtering van de positie van de luchthaven Schiphol betekenen vergeleken
met het oorspronkelijke wetsvoorstel. Even verder in de brief komt men tot
de conclusie dat in schijn wel de helpende hand wordt geboden – de nota
van wijziging – maar dat er in werkelijkheid van de beoogde versnelling
niks terechtkomt. Het is daarom de vraag welke toegevoegde waarde de nota
van wijziging heeft voor de versnelling. Wat blijft er van die zes maanden
nog over? Kunnen de bewindslieden in het antwoord in eerste termijn helder
uiteenzetten hoe die zes maanden in elkaar zitten, wat daar precies onder
wordt verstaan en welke consequenties de nota van wijziging heeft? Wat is
hun visie op de brief die Schiphol aan de Kamer heeft gestuurd? Ook mijn fractie
is van mening dat er een goed antwoord van de bewindslieden moet komen. Er
mag geen strijdigheid zijn met artikel 14 van de Grondwet. Eveneens ben ik
het met collega Te Veldhuis eens, dat er geen strijdigheid mag zijn met de
Europese regelgeving.In de schriftelijke voorbereiding heeft mijn fractie aandacht gevraagd
voor de aanleg van een landzijde infrastructuur. Op de hoorzitting van de
gemeente Haarlemmermeer hebben wij gehoord dat een deel van een landzijdige
infrastructuur valt onder de versnelling van de procedure volgens deze wet.
De bewindslieden schrijven in het antwoord dat dit niet het geval is. Kunnen
zij hierover helderheid geven? Hoe is het precies en hoe is het mogelijk dat
de gemeente Haarlemmermeer wel van mening is dat het eronder valt? Het zou
redelijk zijn om het er wel onder te laten vallen, maar ik hoor graag een
nader oordeel.In de schriftelijke voorbereiding heb ik de bewindslieden gevraagd of
zij nog eens in wilden gaan op het signaal dat ons op de hoorzitting heeft
bereikt, met name van de bewoners in het gebied, namelijk dat er zowel bij
de bewoners als bij de bedrijven problemen zijn inzake de herhuisvesting.
Ik vind het jammer dat de bewindslieden in de beantwoording van de schriftelijke
ronde daarop helemaal niet zijn ingegaan. Gaat het om onteigening, dan is
zorgvuldigheid belangrijk. Het is echter ook van grote betekenis dat er tijdig
heldere afspraken worden gemaakt omtrent de herhuisvesting en dat blijft nu
te veel in de lucht hangen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! De fractie van GroenLinks was tegen de uitbreiding van Schiphol
met een vijfde baan. Dan moet het wel heel raar lopen wil je enthousiast zijn
over een wetsvoorstel dat dit proces nog eens versnelt. Dat staat verder nog
helemaal los van het tijdstip waarop wij dit bespreken.Er zijn naar onze mening politiek-bestuurlijke en juridische bezwaren
tegen het wetsvoorstel in te brengen. Gelet op de tijd, zal ik proberen dat
kort te doen, zodat collega Van Gijzel als laatste spreker in ons gezelschap
mogelijk rond de klok van twaalf zijn bijdrage kan beëindigen.De regering is voornemens het wetsvoorstel te verdedigen – collega's
hebben er ook over gesproken – maar zij heeft vaker uitgesproken dat
zij er in grote mate over twijfelt of deze speciale wet inderdaad tot iets
kan leiden. In het algemeen overleg in september 1996 gaf de minister aan
dat het naar haar mening te laat was om een en ander via een speciale wet
te doen. Later is de minister daarop teruggekomen. Een nadere verklaring op
dat punt lijkt mij toch wel terecht. De politieke verhoudingen zijn in die
periode immers toch niet echt heel bijzonder verschoven.Een ander punt waarover mijn fractie iets wil zeggen, is de kritiek van
de Raad van State. Die kritiek is buitengewoon ongezouten. Collega Van den
Berg heeft er als eerste spreker al naar verwezen. Hij spreekt over ad-hockarakter,
elementen van willekeur, en vergelijkbare kwalificaties. Als je zoiets al
zou overwegen, geloof ik dat je het uit die ad-hocsfeer zou moeten halen en
los moeten maken van het etiket van projectwet, dat per definitie toch op
deze wet wordt geplakt.In algemeen overleggen heb ik met de minister al gesproken over de politiek-bestuurlijke
kant, en ik dacht dat wij daar wel vergelijkbare ideeën over hadden.
De vertraging bij dit soort grote projecten wordt in belangrijke mate veroorzaakt
door de politiek of het bestuur en niet of veel minder door de inspraak en
alles wat met de rechtsbescherming te maken heeft. Dat wil ik nadrukkelijk
onder de aandacht brengen, omdat de minister in de nota naar aanleiding van
het verslag reageert op datgene wat onder andere mijn fractie heeft gezegd
over de reacties van de regering op de bezwaarschriftenprocedure bij de Raad
van State.De heer Te Veldhuis (VVD):De heer Rosenmöller legt de vertraging nu vooral bij de overheid,
maar wat vindt hij dan van de opstelling van vertegenwoordigers van twee milieugroeperingen
tijdens de hoorzittingen die wij hebben gehad? Zij hebben daar gemeld dat
zij het niet eens zijn met de keuze voor variant 5P, want zij willen 5GG,
en dat zij alle procedures die nu nog volgen, zullen gebruiken om 5P zo lang
mogelijk tegen te houden. Wat vindt hij van een dergelijke opstelling?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik had mijn bijdrage eigenlijk willen beginnen met het antwoord op deze
vraag, die toen nog niet was gesteld, omdat ik wist dat zij kwam. Ik heb mij
ruimschoots kunnen voorbereiden op dit antwoord, omdat collega's al vergelijkbare
vragen hebben gesteld. Ik vind dat een verantwoordelijkheid van die organisaties
zelf.De heer Te Veldhuis (VVD):U vindt niet dat het primaat van de volksvertegenwoordiging, die na heel
veel overleg, inspraak en andere overwegingen een besluit heeft genomen, gerespecteerd
zou moeten worden?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik vind dat het primaat bij dit soort dingen bij de politiek hoort te
liggen. Dat ligt het ook, volgens mij.Materieel gesproken sluit ik aan bij collega's die twijfels hebben over
de reële tijdwinst die geboekt zou kunnen worden met eventuele aanname
van dit wetsvoorstel. Wij hebben rondetafelgesprekken gehad, niet alleen met
de milieubeweging, maar ook met andere belanghebbenden in dit veld en specialisten
op het terrein van het recht. Daar zijn twijfels geuit. Collega Te Veldhuis
heeft gelijk dat er hoogleraren zijn met verschillende invalshoeken. Sommigen
zien er wel iets in en anderen zien er niets in. Wij halen een heleboel overhoop.
Ik wil toch wel weten welke tijdwinst de regering nu werkelijk denkt te kunnen
boeken.Voorzitter! Ik wil nog een opmerking maken over de juridische bezwaren
van dit wetsvoorstel. Volgens mij wordt de rechtszekerheid toch aangetast,
als de wetgever uitzonderingen maakt op reeds bestaande wettelijke regelingen.
Verschuuren schreef in het Nederlands Juristenblad: De Wet milieube heer
en de Algemene wet bestuursrecht zijn goede en zorgvuldig tot stand gebrachte
wetten die de afgelopen jaren hebben gezorgd voor een flinke verbetering van
de besluitvorming, juist op het gebied van de stroomlijning en vereenvoudiging
van de procedures. Deze wetten mogen niet bij elk uitvoeringsprobleem zomaar
opzijgezet worden.Rechtszekerheid betekent dat men ervan uitgaat dat de bestaande regels
gelden. Nu wordt weer een situatie geschapen waarin deze verwachting wordt
gelogenstraft. Ook de rechtsgeldigheid komt in het gedrang, omdat voor burgers
die toevallig met dit project te maken hebben of als gevolg van deze aanleg
onteigend worden, een ongunstiger regime geldt dan voor andere burgers. Tot
slot wordt ook de rechtsbescherming beknot. De minister zegt dat het hierbij
slechts om een uitvoeringsbesluit gaat en dat het principe van de rechtsbescherming
volledig in stand is gebleven. Deze rechtvaardiging overtuigt niet. De rechtsbescherming
wordt in de eerste plaats bekort door het inkorten van termijnen, waardoor
het voor burgers wel erg moeilijk is om bezwaren goed voor te bereiden, en
in de tweede plaats door het overslaan van de bezwaarfase. Bovendien zijn
er nog veel bezwaarprocedures aanhangig bij de Raad van State tegen de aanwijzing
Schiphol. Ik geloof niet dat deze op dit moment echt in het geding zijn.Over de onteigening wil ik nog een enkele opmerking maken. Ik heb de indruk
dat met de nota van wijziging iets speciaals aan de hand is. Aan de ene kant
wordt in de nota van wijziging de situatie gecreëerd dat bij onteigening
een voorschot wordt betaald waartegen een kort geding mogelijk is. Aan de
andere kant is er de constructie van de onverwijlde inbeslagneming, een naar
onze mening verwerpelijke constructie. De minister kan dan zelf bepalen wanneer
zij tot inbeslagneming wil overgaan en die direct in de openbare registers
opnemen. Ik ben het met collega Van den Berg eens dat dit slechts in zeer
uitzonderlijke gevallen, dat wil zeggen bij calamiteiten, van toepassing zou
kunnen zijn. Ik geloof niet dat je met droge ogen kunt volhouden dat dit zo'n
calamiteit is.Voorzitter! De twee problemen die daar voor een deel uit voortvloeien,
zijn dat de definitieve schadeloosstelling aan de betrokkene pas na de onherroepelijke
ingebruikname plaatsvindt. Dit maakt het zoeken van vervangende woon- en bedrijfsruimte
zeer moeilijk. Bovendien moet men achteraf nog eens gaan procederen over de
hoogte van de schadeloosstelling. Het tweede punt is dat ook mij duidelijk
is geworden dat herhuisvesting in de Haarlemmermeer waarschijnlijk niet lukt.
De gemeente stelt maar één keer woningen ter beschikking en
dat zal zijn in het jaar 2000. Dat is op een moment dat de mensen allang uit
de huidige huizen weg moeten zijn. Schiphol voelt zich hiervoor niet verantwoordelijk.
Het is ook ons wel duidelijk geworden, onder andere uit dat rondetafelgesprek,
dat bewoners – ik sluit aan bij datgene wat de heer Reitsma zei –
niet alleen de indruk, maar ook de ervaring hebben dat zij in dit geval door
Schiphol slecht behandeld worden. Een buitengewoon kritische kanttekening
daarbij is op haar plaats.Ik heb in essentie mijn opmerkingen over de politiek-bestuurlijke en juridische
kanten gemaakt. Mijn eindconclusie kan daarom in eerste termijn al zijn dat
wij buitengewoon weinig zien in dit wetsvoorstel.De heer Van Gijzel (PvdA):Voorzitter! Al vrij snel na de totstandkoming van de PKB – ik geloof
zelfs al tijdens de totstandkoming van de PKB – heeft de heer Te Veldhuis
als een van de eersten gepleit voor een projectwet in het kader van Schiphol.
Wij hebben het daarna vaak daarover gehad. De argumentatie van de minister
om daarvan af te zien, was dat verwacht moest worden dat het op zichzelf niet
veel tijdwinst zou opleveren, maar wel een behoorlijk onzekere juridische
situatie zou kunnen veroorzaken. In 1996 sprak de minister in een tussenrapportage
nog over twee maanden tijdwinst. Voor de Kamer was dat reden in de debatten
te zeggen dat voorstel dan maar terzijde te leggen.Op 26 augustus 1997 ontstaat er een meerderheid in de Kamer die op zichzelf
wel positief staat tegenover een versnelling van de procedure. Voor de fractie
van de Partij van de Arbeid gold daarbij dat het dan wel om een reële,
forse versnelling moest gaan in relatie tot het behouden van de rechtsbescherming
op een enigszins adequate manier. De minister stelt nu – ik geloof dat
dit op zichzelf terecht is, hoewel de Raad van State daarbij de nodige kanttekeningen
heeft geplaatst – dat in dit geval geen sprake is van een projectwet.
Er is een PKB en een aanwijzing. Het zou slechts om de uitvoeringskant daarvan
gaan. Maar de gezichten die je daarbij ziet, doen ook meteen twijfel rijzen
over de grondslag daarbij. Zo zie je maar dat zodra wij in de gangbare, juridische
planologische procedures wijzigingen aanbrengen op gelegenheidsbasis er onmiddellijk
een exegese bestaat over de vraag of dit al dan niet gerechtvaardigd is. Ook
anderen hebben erop gewezen dat het ad-hockarakter toch wel een punt is dat
een probleem met zich zou kunnen brengen.Daarbij geldt overigens ook de vraag van willekeur. Immers, waarom is
de aanleg van de vijfde baan van groter economisch of nationaal belang dan
de aanleg van de noord-zuidlijn of de hogesnelheidslijn? Welke criteria hanteer
je daarbij, zeker wanneer ze allebei op een soort uitvoeringsniveau terechtkomen?
Dit is een buitengewoon lastig probleem dat nog een nadere onderbouwing van
de regering vraagt. Ik geloof dat de Raad van State hier terecht op gewezen
heeft.Deze wet kent twee doelen. Ik dacht in eerste instantie dat er eigenlijk
maar één doel was: het komen tot een versnelling. Daar was de
wet immers voor bedoeld. Er is gaandeweg echter een tweede doel bijgekomen:
de beheersing en stroomlijning van procedures. Ik ben er op zichzelf voor
dat wij met elkaar nagaan of wij de stroomlijning van procedures en de daarbijbehorende
rechtsgangen beter kunnen bundelen en voor de burger inzichtelijker maken.
Maar de vraag is of je dat met een specifieke wet moet willen doen of dat
het niet gewoon op een generieke manier moet plaatsvinden.Ik kom dus tot het andere doel dat volgens mij dus eigenlijk het enige
hoofddoel is: het versnellen van de aanleg van de vijfde baan, waardoor twee
dingen kunnen gebeuren. Er kan economische capaciteit komen om te vliegen
en tegelijkertijd kan de geluidsoverlast eerder afnemen. Die versnelling zou
op z'n hoogst, althans voorzover wij dat hebben kunnen nagaan, zo'n drie maanden
beslaan. De minister is daar positiever over in de nota naar
aanleiding van het verslag. Maar tijdens onze hoorzitting ging de jurist die
er het meest positief over was, ervan uit dat het vier maanden zou zijn.Tijdens die hoorzitting werden echter wel opmerkelijke uitspraken gedaan.
Zo zei men dat de huidige procedure zich ook nog leent voor een versnelling,
mits de rijksoverheid nadere risico's zou willen nemen. Zij moet dus niet
alle risico's van tevoren indekken, maar gewoon durven om een nader besluit
te nemen, met de risico's die daar eventueel aan vastzitten. Misschien kan
de minister daar iets over zeggen? Er wordt in de nota naar aanleiding van
het verslag gemeld dat ook in de andere procedure nog winst geboekt kan worden
door een snellere feitelijke aanleg. Dat is echter een beetje fake, want dat
kan natuurlijk ook in de huidige situatie.De tweede grondslag daarbij is het voorkomen van vertraging. Ik geloof
dat de minister inderdaad een aantal elementen aanreikt, waardoor je zou kunnen
zeggen dat het nu mogelijk is om het eventuele tijdsverlies enigszins tegen
te houden. Er is een aantal extra maatregelen geïnventariseerd ten opzichte
van de memorie van toelichting. Ik geloof dat men geprobeerd heeft alles uit
de kast te halen om het naar de ene kant toe te rekenen en de huidige procedures
zo ongunstig mogelijk neer te zetten.Ik kom in ieder geval tot de conclusie dat al die positieve dingen over
versnelling toch tamelijk onzeker zijn. Ik moet ook constateren dat de procedure
bij de Raad van State nu wordt aangeduid als "slechts een termijn van orde
van zestien weken". Dat is ook terecht, want de Raad van State is niet sanctioneel
te dwingen tot een beperkte hoeveelheid tijd. Wij moeten die twee trajecten
dus wel gelijkwaardig met elkaar blijven vergelijken.Ik moet constateren dat de hoogleraren die wij op dit punt gehoord hebben,
overwegend negatief waren. Er was één hoogleraar uitgesproken
positief over één onderdeel, namelijk de stroomlijning. Ik deel
die opvatting, maar ik vind dat je het dus niet specifiek moet regelen. Een
belangrijk element was overigens de mededeling dat een specifieke wet gaandeweg
in de uitwerking ook specifieke problemen met zich zou brengen. En dat was
volgens mij de oude stellingname van de minister, op grond waarvan zij er
destijds van afzag. Zij zei: je weet nooit in welk juridisch vaarwater je
terechtkomt en wat er eventueel boven tafel komt, waardoor je toch eerder
weer een vertraging krijgt dan dat je een versnelling tot stand brengt.Met betrekking tot de onteigening – anderen zijn er ook op ingegaan –
lijkt er een verbetering aangebracht wat de schadeloosstelling betreft. Maar
het onverwijld in bezit nemen, met name van het onroerend goed, blijft toch
een probleem. Op de hoorzitting waarop onder andere de luchthaven Schiphol
heeft gesproken, heeft de luchthaven over het oude artikel 17, dat nu is geschrapt
en waarin stond dat bij een geschil beslechting zou kunnen plaatsvinden door
de burgerlijke rechter, gezegd: als dat wordt gehandhaafd, zal dat eerder
een vertraging met zich brengen dan een versnelling. Dat artikel is geschrapt.
Ik vraag mij af of het simpelweg schrappen van dat artikel het probleem oplost,
want het is de vraag hoe het dan bij geschillen gaat. Bovendien is er nu een
heel nieuw artikel 17 opgevoerd. De heer Van den Berg heeft daarop een amendement
ingediend. De luchthaven zelf betwijfelt of dat soelaas biedt. Zo zie je maar
dat waar wij bij de hoorzitting tegen dat artikel 17 aanliepen en mensen zeiden
dat het eerder een vertraging dan een versnelling oplevert, de reparatie ervan
weer grote onzekerheden oplevert. Met andere woorden, je kunt iedere keer
weer opnieuw tegen problemen aanlopen. Dat komt doordat er – en dat
is volgens mij de kern bij zo'n specifieke wetgeving – geen jurisprudentie
is en elke specifieke wet zo haar eigen specifieke problemen heeft.Voorzitter! Daarbij komt nog een ander element. Waar doen we het nu eigenlijk
voor? Stel dat wij drie tot zes maanden winst kunnen boeken, hoeveel extra
vluchten creëren we daarmee in die tijd? Want er wordt gewoon doorgevlogen
op de oude manier, maar je kunt er door de aanleg van die vijfde baan net
gedurende drie, vier, vijf of zes maanden een topje bovenop leggen. Maar zeker
is dat dus niet, dat heb ik al meermalen aangegeven. En daar komt nog bij
dat de ministers in de nota naar aanleiding van het verslag, reagerend op
een reactie van de PvdA-fractie stellen: wat betreft de eindconclusie merken
wij op dat het zoals aangetoond niet in de eerste plaats gaat om het verkrijgen
van tijdwinst, maar om door coördinatie vertraging tegen te gaan. Gezien
die onzekere basis moet je je afvragen of dit wel de meest gewenste ontwikkeling
is. Kern is de vraag of het belang en met name de daarmee samenhangende zekerheid
van versnelling het verder buiten werking stellen van de generieke wetgeving
wel rechtvaardigen. Mijn fractie had er bij het opstellen van haar bijdrage
aan het verslag grote twijfels over en heeft die nog steeds.De voorzitter:Wij zijn hiermee gekomen aan het einde van de eerste termijn van de kant
van de Kamer. Ik moet nog even in de rand van de nacht bekijken wanneer morgen
of overmorgen de follow-up van dit debat zal plaatshebben. Het moment waarop
dit gebeurt, hangt van een aantal factoren af. In ieder geval krijgt u er
morgenochtend betrekkelijk vroeg bericht over.De algemene beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 0.04 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-5472-5484.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl