Behandeling van het voorstel van wet van de leden Remkes, Zijlstra en Scheltema-de Nie tot wijziging van de Wet Incompatibiliteiten Staten-Generaal en Europees parlement, alsmede de Ambtenarenwet in verband met de intrekking van de non-activiteitsbepalingen (24701)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 3478-3486

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-01-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 43, pagina 3478-3486

20-01-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24701Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (dinsdag 20 januari 1998)Pagina 3445-3448
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake de onschendbaarheid van het brief-, telefoon- en telegraafgeheim (25443); - Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen over het binnentreden in woningen (25442)Pagina 3448-3478
Behandeling van het voorstel van wet van de leden Remkes, Zijlstra en Scheltema-de Nie tot wijziging van de Wet Incompatibiliteiten Staten-Generaal en Europees parlement, alsmede de Ambtenarenwet in verband met de intrekking van de non-activiteitsbepalingen (24701)Pagina 3478-3486
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 20 januari 1998)Pagina 3486-3488
Stemming over een motie, ingediend bij de interpellatie over het kloneren van mensen, te weten: de motie-Stellingwerf c.s. over het ondertekenen van het protocol over het verbod op het kloneren van mensen (25835, nr. 1)Pagina 3448-3448
Vragen van het lid Rabbae (GroenLinks) aan staatssecretaris Netelenbos (OCW) over de stijging van de prijs van schoolboeken naar aanleiding van de invoering van de "tweede fase" bij middelbare scholen in het schooljaar 1998-1999 (NRC Handelsblad, 15 januari jl.)Pagina 3433-3437
Vragen van het lid Mulder-van Dam aan de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over berichten inzake een wachtlijst in de thuiszorgPagina 3441-3445
Stemmingen over drie moties, ingediend in het debat over de bestuurlijke verhoudingen bij de regiopolitie Groningen: - de motie-Rabbae over vervanging van de beheersdriehoek (25840, nr. 4); - de motie-Koekkoek over het op zeer korte termijn nemen van alle nodige maatregelen (25840, nr. 5); - de motie-Van den Berg over een nota, bevattende een analyse van de geweldsproblematiek en een aanzet voor een integrale aanpak (25840, nr. 6)Pagina 3448-3448
Vragen van het lid Rosenmöller aan de minister van Verkeer en Waterstaat, over bonussen voor het leidinggevend personeel van de VSNPagina 3439-3441
Vragen van het lid Koekkoek aan de minister van Justitie, over nieuwe informatie inzake nevenfuncties van procureur-generaal SteenhuisPagina 3437-3439
Presentie en opening (dinsdag 20 januari 1998)Pagina 3433-3433

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het voorstel van wet
van de leden Remkes, Zijlstra en Scheltema-de Nie tot wijziging van de Wet
Incompatibiliteiten Staten-Generaal en Europees parlement, alsmede de Ambtenarenwet
in verband met de intrekking van de non-activiteitsbepalingen (24701).De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:De leden in vak K worden vergezeld door een adviseur. Zijn naam is Robbert
Wierema.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Het is ook een beetje onwennig voor mij om met zo'n vol vak
K te mogen spreken. Ik wens iedereen veel succes met het verdedigen van het
initiatiefvoorstel, inclusief de heer Wierema.In onze inbreng ten behoeve van het verslag heeft de VVD-fractie al naar
voren gebracht dat zij met grote belangstelling en waardering kennis heeft
genomen van het initiatiefvoorstel van de leden Remkes, Zijlstra en Scheltema-de
Nie. Tijdens een groepsbezoek van een aantal scholieren werd mij de vraag
gesteld of Tweede-Kamerleden ook zelf wetten kunnen maken. Ik heb deze vraag
bevestigend beantwoord onder verwijzing naar het voorliggende initiatiefwetsvoorstel.
Toen volgde de onvermijdelijke vraag wat het wetsvoorstel eigenlijk inhoudt.
Hoe leg je leerlingen uit wat normalisatie van ambtelijke arbeidsverhoudingen
betekent? En hoe leg je hun uit dat aan de ene kant de wettelijke terugkeerregeling
voor rijksambtenaren wordt ingetrokken, terwijl er aan de andere kant toch
weer individuele of zelfs collectieve regelingen voor in de plaats zullen
komen? Waarom heeft deze wet wel betrekking op rijksambtenaren die lid worden
van de Tweede Kamer of het Europees Parlement, en niet op andere ambtenaren?
Kortom, aan dit ogenschijnlijk eenvoudige wetsvoorstel zitten blijkbaar toch
een paar principiële haken en ogen.Gelukkig hebben de initiatiefnemers in de schriftelijke voorbereiding
in algemene zin duidelijke antwoorden gegeven op de verschillende vragen die
wij gesteld hebben. Waarvoor dank! Wij hebben er met instemming kennis van
genomen dat onze suggestie is overgenomen om de citeertitel en de considerans
van het wetsvoorstel aan te passen. Op een aantal onderdelen hebben wij nog
nadere vragen of willen wij kanttekeningen plaatsen bij de nota naar aanleiding
van het verslag. Ook willen wij een enkel verzoek aan de regering richten.
Ik zal in mijn korte inbreng de indeling van de nota naar aanleiding van het
verslag volgen.In antwoord op vragen van de fracties van de VVD, D66 en de SGP, of de
lijn van dit wetsvoorstel met betrekking tot de terugkeerregeling doorgetrokken
zou kunnen worden naar andere fulltime politieke functies zoals gedeputeerde
en wethouder, wordt gesteld dat nader onderzoek nodig is. Mag uit het feit
dat de initiatiefnemers oorspronkelijk van mening waren dat deze lijn doorgetrokken
zou moeten worden, worden afgeleid dat zij principieel van mening zijn dat
dit ook zou moeten gebeuren, maar dat zij hier uitsluitend op praktische gronden
die zijn aangedragen door de Raad van State, van afzien? De VVD-fractie wil
dat dit onderzoek wel wordt uitgevoerd. De uitkomsten van dat onderzoek kunnen
dan ook betrokken worden bij de discussie over de wethouder van buiten de
raad en de gedeputeerde van buiten de staten. Is de regering
bereid om dit onderzoek uit te laten voeren?De VVD-fractie is verbaasd dat de initiatiefnemers het onwaarschijnlijk
achten dat de regeling van de toeslag die de overheidswerkgevers en ambtenaren
overeenkomen, verder zou gaan dan de huidige wettelijke non-activiteitsregeling.
Alleen al vanwege het feit dat de toeslag als neveninkomsten moet worden aangemerkt
en de non-activiteitswedde niet, maakt dat de toeslag in de praktijk hoger
zal moeten uitvallen om hetzelfde nettoresultaat op te leveren. Wij vragen
ons af of wel voldoende is doordacht wat de financiële consequenties
voor betrokkenen kunnen zijn. Blijven politieke functies voor hogere rijksambtenaren
nog wel aantrekkelijk genoeg? Lopen wij niet het risico dat straks niet alleen
de top van het bedrijfsleven weinig interesse toont in vertegenwoordigende
functies, maar dat ook de ambtelijke top zijn interesse laat varen? Prof.mr.
Elzinga heeft in een artikel in Binnenlands Bestuur van 25 juli 1997 onder
andere opgemerkt dat de regeling neveninkomsten heroverweging verdient. Hiervoor
geeft hij een aantal redenen die losstaan van het voorliggende wetsvoorstel.
Het vervangen van de non-activiteitswedde door een toeslag die als neveninkomsten
moet worden aangemerkt, is wel een direct gevolg van dit wetsvoorstel. Zijn
de indieners van oordeel dat nu ook de neveninkomstenregeling heroverweging
verdient? Achten zij het toelaatbaar om de neveninkomstenregeling, met name
dus de aftrekregeling, te omzeilen door de toeslag om te zetten in vermogensinkomsten?De initiatiefnemers verwijzen in dit verband, naar aanleiding van vragen
die ik daarover eerder heb gesteld in het verslag, naar een overleg tussen
het individuele lid en de belastinginspecteur. Dat vinden wij te mager. Wij
willen een nadrukkelijk oordeel van de initiatiefnemers en van de regering
op dit punt vernemen. Het mag niet afhankelijk zijn van de toevallige uitkomst
van het overleg tussen het individuele lid en de belastinginspecteur.In onze inbreng ten behoeve van het verslag hebben wij een uitspraak van
Ben Verwaaijen uit de Volkskrant van 14 juni 1997 geciteerd. Een zin wil ik
vandaag herhalen: "Als wij een poldermodel kunnen maken voor de economie,
moet dat toch ook kunnen voor het personeelsbeleid". Dit slaat dan op het
politieke personeelsbeleid. Met alle respect voor het topproject van Young
Management van VNO-NCW, waaraan ik zelf ook heb deelgenomen, kan het toch
niet het antwoord zijn op de vraag hoe wij de vijver waaruit wij ons politiek
toptalent, onze toppolitici vissen, zo groot mogelijk maken. Misschien kunnen
de initiatiefnemers eens verder kijken dan de horizon van ons vlakke polderland
en ons meedelen hoe het in andere landen gaat. Ik begrijp dat dit enige studie
zal vergen. Wij hechten toch aan een zeer gedegen antwoord op dit punt.Invoering met ingang van 1 januari 1998 zit er niet meer in. Het lijkt
erop dat deze nieuwe wettelijke regeling niet eerder van toepassing zal zijn
dan bij de verkiezing van het Europees Parlement in 1999. Kunnen de initiatiefnemers
dit bevestigen? Wij nodigen de regering uit om haar oordeel over dit wetsvoorstel
uit te spreken. Een definitief standpunt over dit wetsvoorstel zullen wij
innemen na de beantwoording door de initiatiefnemers en de regering.De heer Schutte (GPV):Mijnheer de voorzitter! Bij het vorige agendapunt heb ik relatief veel
van onze gemeenschappelijke tijd gevraagd. Om dat te compenseren, spreek ik
nu namens drie fracties tegelijk. Ik spreek dus ook namens de fracties van
de SGP en de RPF.Vandaag zetten wij het debat voort dat bijna vier jaar geleden werd gevoerd
met de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken, Van Thijn. Dat wij het
debat over de non-activiteitsbepaling nu uiteindelijk kunnen voortzetten,
hebben wij te danken aan een initiatief van drie van onze collega's. Ik ben
hun daarvoor erkentelijk. Dat wij dit onderwerp moeten bespreken aan de hand
van een initiatiefvoorstel, lijkt overigens te passen bij de voorgeschiedenis
ervan. Al 75 jaar geleden werd een wettelijke voorziening getroffen teneinde
het voor ambtenaren niet erg moeilijk te maken om lid te worden van de volksvertegenwoordiging.
Inmiddels is de situatie drastisch veranderd, waardoor de rechtsgrond aan
een aparte wettelijke regeling steeds meer kwam te ontvallen. Het tweede kabinet-Lubbers
besefte dit en wilde een wijziging voorstellen, maar dat stuitte op stevige
weerstand bij de vakorganisaties en de Eerste Kamer.Misschien was het volgende kabinet daardoor afgeschrikt, want het viel
helemaal terug op het oude verhaal. Wat 70 jaar lang goed was geweest, was
dat nog. Dat kabinet had buiten de waard van de Tweede Kamer gerekend. In
grote meerderheid werd minister Van Thijn duidelijk gemaakt dat de tijden
toch echt waren veranderd. Hij erkende dat, maar zocht een andere uitweg.
Als er dan geen reden meer was om ambtenaren anders te behandelen dan werknemers
uit de particuliere sector, waarom zou men dan niet proberen om aan die werknemers
ook te geven wat ambtenaren al zo lang bezitten? In die redenering zat een
zekere logica, maar ik vond toen al de realiteitswaarde ervan niet groot.
Komt het misschien daardoor dat de huidige minister van Binnenlandse Zaken
op dit punt nog zo weinig heeft bereikt in de Stichting van de arbeid? Heeft
hij er zelf ooit iets in gezien? Hoe vaak heeft hij geprobeerd om het punt
geagendeerd te krijgen? Of was hij eigenlijk wel gelukkig met het initiatief
van de drie collega's, waardoor hij verder een afwachtend houding kon aannemen?Het zal duidelijk zijn dat wij tevreden zijn met het wetsvoorstel, maar
het zou te veel eer betekenen als ik zou zeggen dat het gaat om een belangrijk
voorstel. Je zou kunnen zeggen dat het een anachronisme wegneemt dat raakt
aan een reëel probleem zonder wezenlijk bij te dragen aan de oplossing
ervan. Dat reële probleem is dat de samenstelling van onze volksvertegenwoordiging
in maatschappelijk opzicht weinig representatief is. Meer dan de helft van
de leden van de Tweede Kamer is afkomstig uit de sectoren overheid, onderwijs
en gesubsidieerde instellingen. Dit zijn ongetwijfeld belangrijke sectoren,
maar zij maken gelukkig veel minder dan de helft van al onze sectoren uit.
Aan die situatie zal dit wetsvoorstel op zichzelf weinig veranderen. Ik denk
zelfs dat de overheid daar sowieso weinig aan zal kunnen veranderen. Politieke
partijen hebben hierin een taak, maar uiteindelijk gaat het erom dat in brede
kring belangstelling bestaat voor de publieke zaak en de bereidheid zich daarvoor
persoonlijk in te zetten.In de schriftelijke voorbereiding is veel aandacht geschonken aan de gelijkheid
van positie van ambtenaren en personen uit de particuliere sector. De indieners
wijzen erop dat in de huidige situatie ook voor personen uit de particuliere
sector een combinatie van functies praktisch onmogelijk is geworden. Zouden
de indieners daarover iets meer kunnen zeggen? Ik zou mij kunnen voorstellen
dat de mogelijkheden van werkgevers die samen met anderen een onderneming
leiden, soms wat groter zijn dan voor werknemers. Ook zien sommige fracties
kans een lid de ruimte te geven om een grote politieke partij te leiden. Zulke
leden zijn natuurlijk bij uitstek volksvertegenwoordigers die met beide benen
in de maatschappij staan.Het advies van de Raad van State inzake het wetsvoorstel was heel erg
kritisch. Dit heeft de indieners terecht niet afgeschrikt. Op één
punt hebben zij zich door de Raad van State laten overtuigen. Het wetsvoorstel
sterkt zich niet langer mede uit tot de bestuurders van provincies en gemeenten.
Dit lijkt mij terecht. De indieners noemen zelf als argument de onzekerder
geworden positie van wethouders. Ik vind dat niet het sterkste argument. Het
is ook maar de vraag of hun positie onzekerder is dan die van Kamerleden.
Belangrijker is dat met name de functie van wethouder per gemeente sterk kan
verschillen. Zelfs in betrekkelijk grote gemeenten kan het voorkomen dat een
of meer wethouders parttime in hun vorige functie werkzaam blijven. Daar behoeft
niets op tegen te zijn. Bovendien heeft de wet nog niet zolang geleden het
duowethouderschap mogelijk gemaakt. Wat je daarvan ook mag vinden, het heeft
wel gevolgen voor de mogelijkheid van cumulatie van functies. Ik meen mij
te herinneren dat een van de initiatiefnemers zeer debet is geweest aan de
totstandkoming van het duowethouderschap.Voorzitter! Ik sluit af met een procedurele zaak. De initiatiefnemers
zijn er steeds van uitgegaan dat het wetsvoorstel voor de komende Kamerverkiezingen
van kracht zou zijn. Waarom hebben zij dan zo weinig vaart gezet achter de
voortgang van het wetsvoorstel? Het is ingediend in april 1996. Binnen vier
maanden was het advies van de Raad van State uitgebracht. Het duurde vervolgens
acht maanden voordat de initiatiefnemers op het advies reageerden. Waren zij
zo uit het veld geslagen? De Kamer bracht na twee maanden verslag uit. Zo
behoort het ook tegenover collega's. De initiatiefnemers hadden daarna vier
maanden nodig voor hun reactie. Werkt het zo moeilijk aan een driepartijeninitiatief?
Toen echter de nota naar aanleiding van het verslag op 24 oktober 1997 werd
ontvangen, kon daarin toch niet in redelijkheid de verwachting worden uitgesproken,
wat overigens wel is gebeurd, dat invoering op 1 januari 1998 zou kunnen plaatsvinden?Voorzitter! Het wetsvoorstel zal onze steun krijgen. Voor de eerstvolgende
Kamerverkiezingen zal het geen direct effect meer kunnen hebben. Allen zij
voor wie na de kabinetsformatie geen plaats meer in de Kamer zal blijken te
zijn, doen er goed aan er rekening mee te houden, en natuurlijk al diegenen
die hopen kandidaat te worden voor het Europees Parlement.De heer Rehwinkel (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik verwelkom de minister, de initiatiefnemers
en natuurlijk degenen die hen ondersteunen. Ik weet niet of mijn optreden
hun welgevallig zal zijn, maar in ieder geval zal een van de initiatiefnemers,
de heer Zijlstra, moeten beseffen dat hij vroeger mijn mentor was. Het doet
mij deugd dat ik nu eens zijn werk mag beoordelen.Het voorstel dat wij vandaag bespreken, moet een einde maken aan de ongelijkheid
tussen parlementariërs afkomstig uit de publieke sector en parlementariërs
afkomstig uit de private sector. Voor de ambtenaar die wordt gekozen in de
Tweede Kamer of het Europees Parlement is in het verleden een aantal bijzondere
voorzieningen gerealiseerd. Zo geldt de wettelijke terugkeerregeling die garandeert
dat een parlementariër zijn oude baan weer kan opnemen, mocht hij om
welke reden dan ook zijn zetel verliezen. Bovendien bestaat er een regeling
die voorziet in aanvulling van het inkomen als de vergoeding voor het Kamerlidmaatschap
lager uitvalt dan het salaris dat de parlementariër verdiende als ambtenaar.Voor parlementariërs uit de private sector bestaan dergelijke wettelijke
regelingen niet. Dat hier sprake is van ongelijkheid, valt niet te ontkennen.
Echter, is er sprake van niet te rechtvaardigen ongelijke behandeling, zoals
de indieners betogen? Voorzitter! De regelingen zoals wij ze kennen, zijn
indertijd in het leven geroepen om de ongelijkheid tussen ambtenaren en niet-ambtenaren
met politieke ambities op te heffen. Het Kamerlidmaatschap was destijds geen
fulltime betrekking en parlementariërs konden hun baan naast hun functie
als Kamerlid aanhouden. De vergoeding die zij kregen, behoefde dus niet toereikend
te zijn voor het levensonderhoud. Die lage vergoeding maakte het voor ambtenaren
praktisch onmogelijk om zich te kandideren voor het lidmaatschap van de Tweede
Kamer. Zij moesten immers, als zij werden verkozen, hun baan opzeggen wegens
onverenigbaarheid van functies. Om deze reden vulde men het inkomen van ambtenaren
aan als zij in de Tweede Kamer werden gekozen.Tegenwoordig is de situatie anders. Ieder van ons zal bij het aanvaarden
van zijn Kamerzetel zijn baan hebben moeten opgeven, in elk geval voor een
belangrijk gedeelte. De voormalige ambtenaren onder ons werden voor eventueel
salarisverlies gecompenseerd, voormalige werknemers uit de private sector
niet. Financiële barrières die er ooit waren voor ambtenaren om
tot de Kamer toe te treden, kunnen nu gelden voor werknemers uit het bedrijfsleven.
Op het punt van de non-activiteitswedde is er dus wat ons betreft inderdaad
sprake van een niet te rechtvaardigen ongelijke behandeling.Tijdens de schriftelijke behandeling van dit voorstel is door diverse
fracties kritiek geuit op de afschaffing van de terugkeerregeling voor ambtenaren
die een zetel aanvaarden in Kamer of Europees Parlement. Hier zou geen sprake
zijn van niet te rechtvaardigen ongelijke behandeling, aangezien de ambtenaar
wordt gehandicapt door de incompatibiliteit van zijn functie met het lidmaatschap
van de Tweede Kamer of het Europees Parlement. Parlementariërs uit de
private sector mogen hun functie van volksvertegenwoordiger wel combineren
met hun reguliere werk en daarom bestaat er geen behoefte aan een terugkeerregeling
voor hen. Maar, voorzitter, als wij om die reden vasthouden aan de terugkeerregeling
voor ambtenaren, houden wij dan onszelf niet een beetje voor
de gek? Hoeveel leden van deze Kamer, afkomstig uit de private sector, hebben
naast hun Kamerlidmaatschap nog een baan bij een werkgever? Dat zijn er niet
zoveel en niet iedereen heeft de mogelijkheid om zijn baan voor een deel te
behouden, zoals voor een aantal van ons wél geldt. In de praktijk komt
het er meestal op neer dat een werknemer in de private sector die zich wil
kandideren voor het Kamerlidmaatschap, zijn baan zal moeten opzeggen. Of hij
moet met zijn werkgever afspraken maken over een eventuele terugkeer. Het
argument dat een wettelijke terugkeerregeling voor ambtenaren wordt gerechtvaardigd
door de incompatibiliteit van hun baan met het lidmaatschap van de Tweede
Kamer of het Europees Parlement, is naar ons oordeel nogal formalistisch.
Ook op het punt van de terugkeerregeling komen wij dan ook tot de conclusie
dat er sprake is van een niet te rechtvaardigen ongelijke behandeling.Voorzitter! Ik heb daarmee geconstateerd dat er, wat de fractie van de
PvdA betreft, zowel als het gaat om de non-activiteitswedde als met betrekking
tot de terugkeerregeling voor ambtenaren, sprake is van een niet te rechtvaardigen
ongelijke behandeling. Vervolgens moet er een keuze worden gemaakt waar het
gaat om de manier waarop aan die ongelijkheid een einde kan worden gemaakt.
Wat mijn fractie betreft moeten het lidmaatschap van de Tweede Kamer en dat
van het Europees Parlement zo toegankelijk mogelijk zijn. Naarmate er minder
barrières bestaan voor het aanvaarden van een zetel in een vertegenwoordigend
lichaam, zal dat lichaam een betere afspiegeling vormen van de maatschappij.
Regelingen zoals een terugkeerregeling en de mogelijkheid van aanvulling van
het inkomen kunnen bijdragen aan de toegankelijkheid van het ambt.Het liefst zouden wij kiezen voor het uitstrekken van de werking van beide
regelingen naar afgevaardigden afkomstig uit de private sector. Dat lijkt
echter op onoverkomelijke bezwaren te stuiten. Met name kleine bedrijven zullen
niet in staat zijn om een arbeidsplaats voor een werknemer die het lidmaatschap
van de Tweede Kamer of het Europees Parlement aanvaardt, vrij te houden. Dit
betekent echter niet dat terugkeerregelingen in de private sector niet wenselijk
zouden zijn. Die zullen hun beslag moeten krijgen in al dan niet collectieve
afspraken tussen werkgevers en werknemers. Op basis van onderzoek is gebleken
dat 63% van de werkgevers voor een terugkeerregeling is. Zij willen daarover
afspraken maken. Hoeveel werkgevers beschikken nu daadwerkelijk over een terugkeerregeling
voor hun personeel? Dat zullen er niet veel zijn. Dit is wellicht niet eens
te wijten aan onwil van de werkgevers. Wij zijn bereid om het percentage van
63 voor waar aan te nemen. Waarschijnlijk speelt een terugkeerregeling helemaal
geen rol bij onderhandelingen over secundaire arbeidsvoorwaarden. Daarin moet
verandering komen.De PvdA-fractie meent dat het opnemen van terugkeerregelingen in arbeidscontracten
en in CAO's flink door de overheid bij werkgevers moet worden bepleit, zowel
in de private als in de publieke sector. Wij vragen de indieners en de minister
hoe naar hun mening voorlichting vorm kan krijgen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Collega Rehwinkel wil de wettelijk vastgestelde terugkeerregeling voor
ambtenaren afschaffen, maar tegelijkertijd wordt onder andere de overheid
opgeroepen om een dergelijke terugkeerregeling weer op te nemen.De heer Rehwinkel (PvdA):We roepen de overheid op om zoveel mogelijk het instellen van terugkeerregelingen
in de private en de publieke sector te bepleiten.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Toch is dat hetzelfde. U wilt de terugkeerregeling afschaffen, maar u
roept de overheid op het instellen daarvan in de private en publieke sector
te bevorderen. U vraagt dan ook aan de overheid om zo'n regeling voor de eigen
ambtenaren weer in te stellen.De heer Rehwinkel (PvdA):Dan komt er een einde aan het naar onze mening niet te rechtvaardigen
onderscheid tussen ambtenaren en niet-ambtenaren als het gaat om een wettelijke
regeling. Wij pleiten ervoor dat de overheid het op vrijwillige basis maken
van afspraken daarover stimuleert. Als de overheid zelf werkgever is, dienen
terugkeerregelingen te worden ontworpen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Als je iets wilt stimuleren, moet je zelf het goede voorbeeld geven. Maar
dit staat niet haaks op wat ik eerder zei. U wilt de regeling afschaffen,
maar u roept de overheid op die voor het eigen personeel weer in te voeren.De heer Rehwinkel (PvdA):Daar is toch niets mis mee? Wat ons betreft, is er niet langer een reden
om het rigide onderscheid tussen ambtenaren en niet-ambtenaren op dit terrein
in stand te houden. In de publieke en de private sector moeten zoveel mogelijk
terugkeerregelingen tot stand komen. Wij pleiten hiervoor, maar we zien zeer
wel in dat dit vooral bij kleinere bedrijven een groot probleem kan opleveren.
Denkt u eens aan een kleine banketbakkerij. Je kunt toch niet in redelijkheid
verwachten dat men daar een functie in afwachting van de terugkeer van iemand
als parlementariër, openhoudt?Nogmaals, we hebben er kennis van genomen dat meer dan 60% van de ondernemers
bereid is om een terugkeerregeling tot stand te brengen. We moeten ons echter
wel afvragen waarom dat op dit moment zo weinig gebeurt. Een bepleitende rol
van de overheid in dezen is wenselijk. Wij vragen ons af of stimulering door
de overheid niet verder kan gaan dan het geven van voorlichting en het laten
blijken van de wenselijkheid om een terugkeerregeling tot stand te brengen.
Zien de indieners en de minister mogelijkheden in de vorm van premiëring
door de overheid als men een terugkeerregeling tot stand brengt?De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Mijn fractie ziet met erkentelijkheid de minister van Binnenlandse
Zaken enigszins aan de zijkant van vak K zitten. Zij stelt zeker prijs op
een appreciatie van het onderhavige voorstel door het kabinet en met name
de minister van Binnenlandse Zaken. Vooral geldt echter van de kant van onze
fractie een woord van bijzondere waardering voor de moeite, inspanning en
volharding van de indieners van dit voorstel. Het is per slot van rekening
niet elke dag, hoewel gelukkig ook niet volstrekt uitzonderlijk dat Kamerleden
en hun ondersteuners in vak K achter de regeringstafel plaatsnemen. Het moet voor dit supertrio toch een bijzondere gebeurtenis zijn om
de rol van de Staten-Generaal als medewetgever te markeren met een initiatiefvoorstel
en zo een parel aan hun toch al rijke parlementaire kroon toe te voegen. Het
zijn bovendien niet de minsten die hier achter de tafel zitten. De heer Remkes
is een rasbestuurder en politiek dier, heb ik vandaag gelezen in het nummer
van januari/februari van het blad Ondernemen. De heer Zijlstra is onze ondervoorzitter
en voor mevrouw Scheltema is het zelfs de eerste keer, zo heb ik begrepen,
dat zij in dit illustere vak mag plaatsnemen. Dat wekt verwachtingen. Ik denk
dat die verwachtingen zijn uitgekomen.De materie die wij vanavond behandelen, is belangrijk genoeg om daar meer
dan gewone aandacht aan te besteden. Wij kennen namelijk allemaal de bijzondere
ontstaansgeschiedenis van de uit 1923 stammende wettelijke non-activiteitsrege-
ling voor rijksambtenaren die lid worden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
of, later, het Europees Parlement. Voor deze regeling golden destijds –
en hebben ook lang gegolden – goede en duidelijke redenen, zowel waar
het de mogelijke aanvulling op het parlementaire inkomen betreft als met name
waar het betreft het terugkeerrecht naar de oorspronkelijke werkgever. Immers,
de situatie van destijds was een zeer ongelijke. Voor ambtenaren was het in
vergelijking met de particuliere sector een zeer ongunstige situatie. Immers,
een ambtenaar die parttime Kamerlid werd – het was toen nog een parttime
functie – mocht destijds terecht zijn baan niet behouden, in tegenstelling
tot het Kamerlid uit de particuliere sector. Deze ongelijke situatie is, zoals
de indieners hebben beschreven, in zekere zin in haar tegendeel verkeerd,
nu de particuliere sector zich in een nadelige positie bevindt ten opzichte
van de ex-werknemer uit de rijksoverheid, die niet alleen soms een inkomenssuppletie
ontvangt, maar ook en met name een terugkeergarantie krijgt. Deze elementen –
zeker het laatste – kunnen een rol spelen bij de geconstateerde ondervertegen-
woordiging vanuit de particuliere sector, hoewel moet worden erkend dat de
relatie tussen bezoldiging, carrièreperspectief na het Kamerlidmaatschap
en de keuze voor het Kamerlidmaatschap een gecompliceerde en zeker geen –
modewoord – digitale is.In een vandaag verschenen boek schrijft de heer Bolkestein, fractievoorzitter
van de VVD: "De representatieve democratie is meer dan alleen het algemeen
kiesrecht. Zij vereist bepaalde hoedanigheden van zowel de kiezer als de gekozene.
Zo heeft een krachtige parlementaire democratie competente politici nodig.
De gedachte dat politici geen specifieke competentie nodig hebben omdat zij
slechts de samenleving dienen te weerspiegelen, is fundamenteel onjuist."
Dat brengt mij op de vraag aan de indieners hoe zij de Kamer zien. Moet dat
een weerspiegeling van de maatschappij zijn of moet het vooral een verzameling
zijn van competente politici? Ik spits het even toe. De fractie van D66 vraagt
zich met name af of het "positieve neveneffect" dat de indieners op pagina
3 van de nota naar aanleiding van het verslag zien optreden op de "onevenwichtige
samenstelling van deze vertegenwoordigende lichamen", dat wil zeggen de Staten-Generaal
en het Europees Parlement, zich wel in die mate zal voordoen. Zijn er, vooral
in de private sector, niet veeleer eigenstandige overwegingen aan de orde
over de pro's en contra's van een politieke loopbaan, mede in relatie tot
de onderbreking van de lopende carrière in de eigen sector?Ik geef nog als voorbeeld een citaat over het politieke bedrijf uit Het
Financieele Dagblad van 12 januari, maar er zijn talloze andere citaten te
geven: "Nostalgie zal dan ook niet snel meer de drijfveer zijn voor een keuze
voor de politiek, lust voor avontuur des te meer, evenals een dosis emotionele
veerkracht voor de rauwe omgangsvormen in het glazen huis van de politiek.
Die eigenschappen horen niet exclusief bij ondernemen. Iedere goed opgeleide
durfal zou welkom moeten zijn op het Binnenhof van Den Haag."Dit brengt mij bij een principiële vraag die wel degelijk bij mijn
fractie leeft en waarop het antwoord van groot belang is voor het oordeel
over het wetsvoorstel: kan het nettoresultaat van de aanvaarding van het voorstel
van de indieners niet zijn dat rekrutering van aspirant-volksvertegenwoordigers
eerder wordt bemoeilijkt dan bevorderd? Om deze vraag gaat het dezer dagen.
Ik doel hiermee op de mogelijk afnemende animo uit de overheidssector om zich
voor het volksvertegenwoordigerschap te kandideren, vooral vanwege het vervallen
van het terugkeerrecht. Dit zal naar onze mening veel meer dan de inkomenssuppletie
een rol in de afweging kunnen spelen. In mijn fractie is dit element een nadrukkelijk
punt van overweging geweest en ik vraag de indieners om een oordeel hierover.Een grove toets, toegegeven: een te grove toets van het wetsvoorstel leidt
tot de vraag waar het eigenlijk om gaat. Is het einddoel van de arbeidsvoorwaardelijke
omlijsting van het Kamerlidmaatschap nu "iedereen even goed" of "iedereen
even slecht"? Mijn fractie heeft, gelezen hebbend de stukken, op zichzelf
begrip voor de praktische argumenten die pleiten tegen een wettelijke terugkeerregeling
voor werknemers uit de bedrijfssector, vooral kleine bedrijven. Dit zou namelijk
de regeling "iedereen even goed" kunnen inhouden. Zo'n regeling is uitdrukkelijk
voorwerp van overleg met VNO-NCW geweest en is niet haalbaar gebleken. De
principiële argumenten tegen zo'n wettelijke regeling, waarvoor ik naar
pagina 4 van de nota naar aanleiding van het verslag verwijs, overtuigen minder
dan de praktische. Immers, men kan betogen, zoals de indieners op bladzijde
4 van de nota naar aanleiding van het verslag tot op zekere hoogte ook doen,
dat de oorspronkelijke ongelijkheid zich 180 graden heeft gewijzigd en dat
je de ongelijkheid dan ook kunt redresseren door de particuliere sector dezelfde
rechten te geven als de overheidssector. Deze constatering van de indieners
staat enigszins haaks op de constatering op dezelfde pagina 4 van de nota
naar aanleiding van het verslag, dat die ongelijkheid niet meer bestaat. Zij
hebben gelijk waar het gaat om de onverenigbaarheid van het Kamerlidmaatschap
met een reguliere functie, maar niet waar het gaat om de rechtspositionele
gelijkheid of ongelijkheid. Graag krijg ik een reactie hierop van de indieners.Van belang is het ook te weten of misschien te schatten hoe de uitonderhandelde
in plaats van de wettelijk gegrondveste terugkeerregelingen in de praktijk,
met name in de overheidssector, eruit zullen zien. Mijn fractie heeft op zichzelf
begrip voor de wenselijkheid en misschien, gezien de algemene
ontwikkeling van het arbeidsvoorwaardenbeleid, ook wel de noodzaak om de terugkeerregelingen
voorwerp te laten zijn van overleg en onderhandeling tussen werkgever en werknemer,
ook in de overheidssector. Wij constateren tegelijkertijd dat hiermee per
definitie nog geen ervaring is opgedaan en dat er nog geen zicht bestaat op
de uitkomst van dit soort onderhandelingen. Of kunnen de indieners reeds voorbeelden
geven van onderhandelingen uit de particuliere sector over een terugkeerrecht?Tevens wijst mijn fractie in navolging van datgene wat al in het verslag
is gemeld, op de rechtsongelijkheid die kan ontstaan tussen rijksambtenaren
wanneer de werkgever de keuze heeft tussen een eervol ontslag of ontheffing
van de waarneming uit het ambt. De algemene beginselen van behoorlijk bestuur
in het algemeen en de procedures uit de Algemene wet bestuursrecht in het
bijzonder bieden op het eerste gezicht garanties tegen zo'n rechtsongelijkheid,
maar de indruk blijft bestaan van een discretionaire bevoegdheid van de werkgever,
dus de rijksoverheid, om onderscheid te maken tussen de ene en de andere situatie.
Ik verwijs hiervoor naar artikel 5 van de nota naar aanleiding van het verslag.
Graag krijg ik een toelichting hierop van de indieners. Ik vraag mij af of
de individualisering van de arbeidsvoorwaarden hiermee niet iets te ver doorslaat.Voorzitter! Tot slot wil ik nog iets zeggen over de beperkte werking van
het wetsvoorstel: wel geldend voor de Tweede Kamer en het Europees Parlement,
niet voor fulltime of overwegend fulltime bestuurders op het decentrale niveau
zoals gedeputeerden en wethouders, hetgeen oorspronkelijk wel was beoogd.
De aan het advies van de Raad van State ontleende argumenten voor het onderscheid
overtuigen mij niet meteen ten volle. Ik noem bijvoorbeeld het punt van de
vergelijking tussen Kamerleden en wethouders, daar waar het gaat om de politiek
onzekere aard van hun lot. Is het lot van Kamerleden niet even onzeker, ondanks
het feit dat Kamerleden niet zoals wethouders door een gemeenteraad tot aftreden
kunnen worden gedwongen? Als ik in de zaal om mij heenkijk en mijn gedachten
laat afdwalen naar het vergezicht van zelfs de nabije toekomst van 6 mei en
later, dan is er wel sprake van een hoge "turn around rate", om het in managementsjargon
te stellen. Weliswaar heb je als Kamerlid in de regel, in tegenstelling tot
wethouders, een zekere voorbereidingstijd voor het "aftreden", hoewel ook
dat niet altijd geldt – wij kennen de voorbeelden – maar geeft
dat nu zo'n voorsprong tussen Kamerleden en wethouders als het gaat om bestaanszekerheid
en om employability?Voorzitter! Ik werp die vragen op, maar ik ben mij ook ten volle bewust
van de definitiekwesties die onmiddellijk opkomen bij de vraag wie onder de
decentrale overheden onder die wet in uitgebreide vorm zouden moeten vallen:
fulltime wethouders, overwegend fulltime wethouders, gedeputeerden, waterschapsbestuurders.
Wat is een omvangrijk tijdsbeslag, zoals genoemd in de eerste alinea van de
oorspronkelijke memorie van toelichting op het wetsvoorstel?Met collega Cornielje zeg ik dat er ook een relatie is met de discussie
en de besluitvorming over dualisme in de gemeenteraad, wethouders buiten de
raad en alles wat daarmee samenhangt, waarover wij met spanning op een kabinetsstandpunt
wachten. Hoe zien de indieners het verdere traject als dit wetsvoorstel kracht
van wet zou krijgen, waarvoor wij natuurlijk ook nog de Eerste Kamer nodig
hebben, met betrekking tot het onder de wet brengen van andere bestuurders,
andere volksvertegenwoordigers dan Kamerleden en leden van de Staten-Generaal?Hebben de indieners ooit overwogen, gezien de praktische effecten van
dit wetsvoorstel, om eventueel een onderscheid te maken tussen volksvertegenwoordigers
die "slechts" vier jaar zitten en volksvertegenwoordigers die langer dan vier
jaar zitting hebben in de Kamer? Ik werp die gedachte heel tentatief op, want
ik kan mij voorstellen dat je nog een onderscheid kunt maken tussen degenen
die heel kort geen onderdeel meer uitmaken van de rijksoverheid en slechts
heel kort in de Staten-Generaal of in het Europees Parlement zitting hebben
en degenen die al veel langer geleden afscheid hebben genomen van de overheidswerkgever.
Ik geef toe dat dit een praktische, pragmatische benadering is, maar ik ben
benieuwd of de indieners in enig stadium van hun overwegingen aan dit onderscheid
enige gedachten hebben gewijd.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Mijnheer de voorzitter! Hoe je ook inhoudelijk denkt over dit wetsvoorstel,
het is en blijft bijzonder als een aantal Kamerleden – en dus de Kamer –
gebruik maakt van hun recht van initiatief en met een initiatiefwetsvoorstel
komt. Ik heb in een eerder debat gezegd dat eigenlijk het enige Paarse departement
dat van Binnenlandse Zaken is. Ik vind het gewoon aardig dat het Paars initiatiefvoorstel
ook te maken heeft met het terrein van Binnenlandse Zaken. Dat is leuk. Ondanks
het feit dat ik lid van de oppositie ben, meen ik dat ik dit rustig kan zeggen.Voorzitter! Er is al eerder over gesproken, maar dat heb ik zelf niet
meegemaakt. Vier jaar geleden hebben wij, ik meen in het debat over de begroting
van Binnenlandse Zaken, uitvoerig gesproken over het afschaffen van de non-activiteitsregeling,
hetgeen eigenlijk het wijzigen van de Ambtenarenwet betekent. Wij hebben toen
ook gesproken over datgene waar het eigenlijk om ging, namelijk dat er drempels
waren in de participatie tussen parlementariërs die afkomstig zijn uit
de overheidssector en parlementariërs die afkomstig zijn uit de particuliere
sector. Wat betreft met name die laatste groep is iedereen het erover eens
dat die groep hier te weinig aanwezig is. Het blijft dan ook de vraag waarom
niet is gekozen voor de omgekeerde weg om ervoor te zorgen dat meer deelnemers,
meer politici uit de particuliere sector komen en waarom niet gezocht is –
zoals de heer Cornielje heeft gezegd – naar een soort poldermodel, zodat
ook een soort terugkeerregeling voor het bedrijfsleven van kracht zou kunnen
worden. Als je kijkt naar wat dit wetsvoorstel eigenlijk beoogt, is dat het
intrekken van die wettelijke non-activiteitsregeling voor rijksambtenaren
die lid worden van de Tweede Kamer of van het Europees Parlement en het wijzigen
van de Ambtenarenwet, zodat ambtenaren die de uitoefening van hun functie
vanwege het tijdsbeslag niet gelijktijdig kunnen vervullen met een
politieke functie, eervol worden ontslagen dan wel na onderling overleg uit
die ambtelijke functie worden ontheven. Dat stuk omvat alle ambtenaren die
politieke functies gaan vervullen met een omvangrijk tijdsbeslag.Voorzitter! Waar gaat de non-activiteitsregeling om? Het gaat om het bijplussen
van het salarisverschil tussen de schadeloosstelling en het oorspronkelijke
loon en het gaat over het recht op terugkeer naar de voormalige werkplek oftewel
het recht op wachtgeld. Dat zijn eigenlijk de twee dingen waar het om gaat.Met het wetsvoorstel wordt een "voordeeltje" afgeschaft, met als argument
dat onnodige verschillen met werknemers in de particuliere sector moeten worden
afgeschaft. Maar er zijn wel een paar vraagtekens te plaatsen bij die argumentatie,
want de regeling geldt niet voor rijksambtenaren die lid worden van de Eerste
Kamer. Daar wordt de afschaffing van de regeling juist als een extra barrière
gezien om gebruik te kunnen maken van het passief kiesrecht. Maar wat is dan
nu eigenlijk het principiële verschil tussen enerzijds de rijksambtenaren
die lid worden van de Tweede Kamer of van het Europees Parlement – waar
dit initiatiefwetsvoorstel zich toe beperkt – en die rijksambtenaren
die lid worden van de Eerste Kamer? Gelden de door de indieners gehanteerde
argumenten feitelijk ook niet precies hetzelfde voor die rijksambtenaren die
wethouder worden of die lid van GS worden? Als gezegd wordt dat daarvan om
praktische reden is afgezien, kan dat niet. Als je op een gegeven ogenblik
een wetsvoorstel indient, moet je niet met praktische redenen komen om je
wetsvoorstel te beperken. Kijk dan naar de principiële redenen die je
daarvoor hebt en als die er zijn, wil ik die graag horen.Voorzitter! Het wetsvoorstel houdt overigens wel de incompatibiliteiten
in stand en dat betekent dat de onverenigbaarheid van functies blijft bestaan.
Rijksambtenaren mogen nu en ook straks wettelijk niet tegelijkertijd lid zijn
van de Eerste Kamer, de Tweede Kamer en het Europees Parlement. Alleen de
daarbijbehorende compensaties worden voor een bepaalde groep afgeschaft, namelijk
die rijksambtenaren die lid worden van Tweede Kamer en Europees Parlement.
Maar eigenlijk ontstaan daardoor toch in feite nieuwe ongelijkheden, ook ten
opzichte van groepen ambtenaren onderling en zelfs binnen de groep rijksambtenaren?
Ik wil graag weten waarom de indieners doelbewust toch gekozen hebben voor
deze nieuwe ongelijkheden.Voorzitter! Een andere vraag betreft de doorvertaling van dit wetsvoorstel
naar het onderwijspersoneel bij met name het openbaar onderwijs, want ook
die vallen onder de categorie rijksambtenaar, maar de doorvertaling ervan
zal af ten toe lastig zijn, omdat je in een aantal gevallen ook te maken met
universiteiten, om maar eens iets te noemen. Ik wil graag weten of deze problemen
mede onderwerp van bespreking zijn geweest binnen de groep indieners en wat
hun mening daarover is. Wat is in feite de reikwijdte van het voorstel voor
deze groep?Voorzitter! Zoals ik al zei, gaat het om twee dingen en wel het wettelijk
terugkeerrecht en de aanvulling tot het laatstgenoten salaris. Wat het laatste
betreft is er inderdaad iets raars aan de hand. Er is een verschil met de
marktsector dat vreemd is. Voor ambtenaren valt die aanvulling namelijk niet
onder het begrip "neveninkomsten" en voor werknemers uit de marktsector wel.
Waarom is niet overwogen om dit probleem afzonderlijk aan te pakken als het
inderdaad om het recht op die aanvullende uitkering gaat? Waarom daar niet
gekeken of dat recht getrokken kan worden?Overigens leidt dit wel tot twee andere vragen. Als het wetsvoorstel wordt
aangenomen, moet dan niet sowieso worden gekeken naar de regeling van de neveninkomsten
in het algemeen? Ik zou daarover graag de mening vernemen van zowel de indieners
als van de regering. De tweede vraag is welke wachtgeldaanspraken er ontstaan
als de aanvulling geheel wordt afgeschaft zoals nu wordt voorgesteld. Dat
is een praktische vraag. Ik verneem graag of de indieners zich vergewist hebben
van de consequenties. Ook verneem ik graag de mening van de regering op dit
punt.Voorzitter! Een ander gehanteerd argument is dat de marktsector dergelijke
wettelijke aanvullende regelingen niet kent. Dat klopt. Maar de marktsector
kent ook geen wettelijke incompatibiliteit als het gaat om politieke functies.
En dat aspect blijft. Wij spreken dus niet over gelijke gevallen. Of willen
de indieners ook op het punt van de incompatibiliteit de zaken gaan veranderen?
Zo ja, wat is daarover dan de mening van de regering?Dit zijn allemaal belangrijke zaken, maar het gaat eigenlijk om iets anders.
Het gaat om de manier waarop de scheve verhoudingen in parlement, raden en
staten veranderd kunnen worden: meer mensen uit de sector van het bedrijfsleven
en minder ambtenaren en minder mensen uit de onderwijssector. Het CDA is het
hiermee eens. Vertegenwoordigende organen moeten wel degelijk een afspiegeling
vormen van de samenleving, met competente politici graag. Het één
sluit het ander niet uit. Het één is noodzakelijk en het ander
is noodzakelijk. Er moet sprake zijn van een combinatie. Dit wetsvoorstel
leidt daar echter niet toe. Het is niet daarop gericht, zo stellen de indieners.
Dat klopt. Het wetsvoorstel leidt tot een afschaffing van een goede regeling
voor een deel van de samenleving, een regeling die in de overheids-CAO's weer
zou moeten worden gerepareerd. Daarmee wordt een bizar signaal afgegeven in
de richting van de marktsector. De overheid schaft voor de eigen werknemers
een regeling af en verwacht dat de marktsector, en straks ook de overheid,
een collectieve regeling start. Dat is toch raar.De CDA-fractie steunt overigens initiatieven die leiden tot een grotere
deelname vanuit de marktsector aan het politieke bedrijf. Die deelname is
in het belang van de samenleving, dus ook in het belang van de overheid. Een
ministerie als Binnenlandse Zaken kan hierin actiever optreden. Het steekt
dat het jaren geleden gevraagde en toegezegde overleg met de Stichting van
de arbeid gewoon niet plaatsvindt. Ik doe nogmaals een oproep op de regering
om deze initiatieven te starten. Het CDA steunt ook initiatieven vanuit bijvoorbeeld
Young Management om dit punt – de terugkeerregeling, het betrekken van
meer mensen uit de marktsector bij het politieke bedrijf – in CAO-onderhandelingen
aan de orde te stellen. Zien de indieners mogelijkheden om dit soort initiatieven
op bedrijfsniveau, op bedrijfstakniveau of op poolniveau te ondersteunen?De heer Cornielje (VVD):Bent u niet van mening dat VNO-NCW en MKB Nederland dit
veel krachtiger zouden moeten doen en dat dus niet alleen naar de overheid
moet worden gewezen om dit te stimuleren, maar ook naar het bedrijfsleven
zelf?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik ben het helemaal met u eens, mijnheer Cornielje. Ik vind dat ook de
marktsector, VNO-NCW, hierin een taak heeft. Maar de overheid stelt zelf dat
het in ieders belang is dat ook de marktsector een meer initiatiefrijke en
een meer uitnodigende houding niet zou misstaan. Dat hebben wij vier jaar
geleden gevraagd. Het is ook toegezegd. U weet wat ervan terecht is gekomen:
niks.De heer Cornielje (VVD):Zou VNO-NCW dit niet zelf kunnen agenderen in de Stichting van de arbeid,
als zij het zelf belangrijk vinden om meer mensen uit het bedrijfsleven in
vertegenwoordigende functies te krijgen? Dan ligt er ten minste een gezamenlijke
verantwoordelijkheid. Ik vind het niet goed dat u alleen maar wijst naar de
regering. Het bedrijfsleven moet zelf ook met initiatieven komen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Er ligt een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Ik herhaal dat ik het ermee
eens ben dat er ook een taak voor VNO-NCW ligt. Ik roep wel in herinnering
dat door een vorige minister van Binnenlandse Zaken toezeggingen op dit punt
zijn gedaan. Ik wil graag dat die toezeggingen gestalte wordt gegeven. Dat
laat onverlet dat er ook voor VNO-NCW en MKB Nederland een taak ligt. Dat
is helder.Voorzitter! De indieners willen dat het wetsvoorstel zo spoedig mogelijk
in werking treedt. Er wordt gesproken over een overgangstermijn van zes maanden
na publicatie in het Staatsblad en een overgangsrecht voor zittende leden
van Tweede Kamer en Europees Parlement. Het is echter geen vijf maanden meer
tot aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer, dus korter dan de overgangsperiode
die de indieners voldoende achten. Dat heeft consequenties voor de nieuwe
Tweede Kamer of voor het wetsvoorstel. Het zou goed zijn als de indieners
aangeven onder welke regel de kandidaten vallen die op 6 mei gekozen worden,
onder dit voorstel of onder de vigerende regeling. Er is natuurlijk een aantal
mensen dat na ommekomst van de kabinetsformatie of via opvolging in de Tweede
Kamer zal komen. In de nota naar aanleiding van het verslag zijn hierover
enkele opmerkingen gemaakt, maar er wringt iets. Elke politieke partij werft
kandidaten ook op basis van bestaande rechtspositionele regelingen. Wij zijn
nu voorwaarden aan het veranderen voor mensen die al op de lijsten staan.
Je kunt zeggen dat dat moet kunnen, maar ik vind het niet helemaal betrouwbaar.De overgangsregeling kent de beperking tot degenen die zonder onderbreking
lid blijven van de Tweede Kamer of het Europees Parlement. Waarom is dat "zonder
onderbreking" opgenomen? Neem het geval van iemand die lid van de Tweede Kamer
is geweest. Hij staat opnieuw op de kandidatenlijst, maar zijn partij verliest.
Vorige keer was dat voor het CDA het geval. God weet wat er gaat gebeuren
met andere hier aanwezige partijen. Het moet duidelijk zijn op welke wijze
hiermee wordt omgegaan. Ook voor de volgende keer moet je voldoende kandidaten
kunnen krijgen. Is deze beperking van de overgangsregeling niet in zekere
zin onrechtvaardig?Al met al is het de CDA-fractie vooralsnog niet helder wat nu eigenlijk
de zin van dit wetsvoorstel is, behoudens het afschaffen van een "voordeel"
dat rijksambtenaren hebben bij het aanvaarden van een aantal politieke functies.
Ik krijg de indruk dat hier ook een beetje symboolpolitiek wordt bedreven
in de zin van "er zitten alleen maar ambtenaren in de politiek en daar moeten
wij iets aan doen". Dat kan toch niet de bedoeling zijn. Deelname aan de politiek
vanuit de marktsector moet bevorderd worden door het wegnemen van barrières
om het passief kiesrecht uit te oefenen. De indieners verwachten dat de particuliere
sector niet snel tot een vergelijkbare regeling komt. Daarom moet de bestaande
regeling voor ambtenaren worden afgeschaft.De CDA-fractie vindt dat het openbaar bestuur meer gebaat is bij het doen
wegnemen – je hoeft het niet altijd zelf te doen – van belemmeringen
voor werknemers in de marktsector dan bij het opwerpen van een extra belemmering
voor ambtenaren.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Allereerst spreek ik waardering uit voor het initiatief van
onze drie collega's. Voor een dergelijke extra inspanning hebben wij altijd
grote waardering, zeker in dit geval. Immers, deze collega's hebben de moed
om de rechtspositie van toekomstige collega's aan te tasten. Dat geeft een
ander beeld dan vaak van de Kamer bestaat.Over de inhoud van het wetsvoorstel zijn wij minder positief. Het gaat
om een afschaffing van de non-activiteitsregeling. Rijksambtenaren hebben
een garantie op terugkeer na een lidmaatschap van de Kamer of van het Europees
Parlement. In de motivering wordt vooral gewezen op het feit dat een dergelijke
regeling ook niet bestaat voor de particuliere sector, ondanks het feit dat
daarom is gevraagd. Omdat de regeling in de particuliere sector niet bestaat,
willen wij haar ook maar afschaffen voor rijksambtenaren. Dat lijkt een beetje
op het principe van "even slecht is ook gelijk". Het waarom daarvan blijft
mij echt onduidelijk. Ik vind dat te gemakkelijk voorbij wordt gegaan aan
het echt formele onderscheid, namelijk dat het ambtenaar zijn onverenigbaar
is met het zijn van lid van de Kamer of van het Europees Parlement. Dat ligt
in de particuliere sector nadrukkelijk anders.De initiatiefnemers wijzen dan op de feitelijke situatie, dat het Kamerlidmaatschap
of het lidmaatschap van het Europees Parlement vandaag de dag in tegenstelling
tot vroeger een fulltime baan is. Maar dat gaat voorbij aan de werkelijk feitelijke
situatie, want ook wij hebben collega's die hun oude baan of functie nog steeds
bekleden. Wij hebben een huisarts, wij hebben hoogleraren. Het is ook mogelijk
dat mensen nog steeds op de een of andere manier betrokken zijn bij hun oude
bedrijf.De heer Rehwinkel (PvdA):Maar de werkelijk feitelijke situatie is dat die mensen dat slechts voor
een of twee dagen per week doen. Niemand is in staat om naast het Kamerlidmaatschap
een andere functie volledig uit te oefenen. Dat moeten wij hierbij goed in
ogenschouw nemen. Ik vind het dan nogal formalistisch om te zeggen dat slechts
voor ambtenaren een onverenigbaarheid van functies geldt.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Dat is niet formalistisch om te zeggen, maar het is formalistisch. Het
is namelijk formeel zo vastgelegd. Een ambtenaar die Kamerlid wordt, kan formeel
niet een of twee dagen op het ministerie blijven werken. In de private sector
kan men dat wel doen.De heer Rehwinkel (PvdA):Het is feitelijk ook niet mogelijk dat iemand naast zijn Kamerlidmaatschap
in de private sector een fulltime functie uitoefent. Daar draait het uiteindelijk
om. Daarom is het wat formalistisch om te zeggen dat slechts voor ambtenaren
de onverenigbaarheid van functies geldt.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Het is formalistisch; ik kan er weinig aan toevoegen. Er staat gewoon
in de wet dat deze functies onverenigbaar zijn. Men wordt wel in staat gesteld
om naast het Kamerlidmaatschap een andere functie te bekleden, zolang het
geen ambtelijke functie is.De heer Rehwinkel (PvdA):Je bent niet in staat om die andere functie in de private sector feitelijk
uit te oefenen. Ook voor mensen uit die sector geldt dat zij hun functie voor
een belangrijk deel moeten opgeven. Volgens mij moeten wij daarmee rekening
houden. Nogmaals: ik vind u formalistisch. U begint dan van trots te stralen,
maar daar moet je volgens mij niet trots op zijn.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Het is een formeel argument dat het niet mag. Het is feitelijk mogelijk
dat het in de private sector wel mag. Ik geef toe dat het feitelijk niet mogelijk
is om naast het Kamerlidmaatschap een fulltime baan te hebben. Maar je kunt
wel je oude baan deels aanhouden, zodat die niet weg is als je weer uit de
Kamer vertrekt. Dat is de consequentie daarvan. Zo is het.De heer Rehwinkel (PvdA):Voorzitter!De voorzitter:Nee, het is mooi geweest. U vervalt in herhaling. Als u het stenogram
zou nalezen, zou u ook tot die bevinding komen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Feitelijk kan men in de private sector regelen dat men op de een of andere
manier terug kan komen, althans als men dat wil.De heer Rehwinkel (PvdA):Dat is feitelijk onjuist, en dan verval ik niet in herhaling. Ik noem
nog eens de banketbakker in loondienst. Hoe zou die in staat moeten zijn om
zijn functie feitelijk te blijven vervullen? Voor sommige ondernemers zal
dat misschien wel kunnen; wij kennen daar een aantal voorbeelden van. Ik noem
bijvoorbeeld de heer Keur met zijn landbouwbedrijf. Maar voor de meesten geldt
helemaal niet dat zij hun functie feitelijk kunnen blijven vervullen. Die
functie zullen zij wel degelijk moeten opgeven.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voor een aantal geldt dat zij ervoor kiezen om die functie op te geven.
Maar die banketbakker kan bijvoorbeeld in overleg met zijn werkgever afspreken
dat hij eens per dag zijn beroemde slagroomgebakjes komt bakken; de wet verbiedt
dat niet. Wij chargeren nu, maar het gaat erom dat de mogelijkheid er is.
Dat is wat ik wil zeggen. Dat kan de heer Rehwinkel niet ontkennen.Voorzitter! Het recht op terugkeer van de ambtenaar wil ik staande houden.
Anders zijn ambtenaren slechter af. Eerder zei ik "even slecht is ook gelijk",
maar het wordt nog wat slechter. Wij voeren dus een nieuwe ongelijkheid in.
De argumentatie die tot nu toe is gegeven, heeft ons niet overtuigd.Anders wordt het bij een ander deel van de regeling, namelijk bij de non-activiteitswedde.
Dat wordt nu in een keer geregeld. Deze wordt immers afgeschaft voor leden
van het Europees Parlement of de Eerste Kamer. Ik meende dat er wat dat betreft
een niet te rechtvaardigen onderscheid was. Ik vind nog steeds dat de keuze
voor het lidmaatschap van de Kamer of het Europees Parlement moet worden gemaakt
vanuit een overtuiging. Als dat een vermindering van inkomsten inhoudt, is
dat zo. Het heeft ook iets te maken met de motivatie.De initiatiefnemers schaffen deze in een keer af voor het Europees Parlement
en de Tweede Kamer. Tegelijkertijd blijft het bestaan voor leden van de Eerste
Kamer. Daarbij is het motief dat het geen fulltime functie is. Indien een
ambtenaar er nadrukkelijk voor kiest om een fulltime baan in te ruilen voor
een parttime baan in de Eerste Kamer, is het dan terecht dat hij daarbij een
dergelijke compensatie in salaris verdient? Zou het niet beter zijn om voor
hen de terugkeeroptie te handhaven, maar de compensatie af te schaffen? Waarom
zijn de initiatiefnemers daartoe niet overgegaan? Aan de minister vraag ik
of überhaupt wordt nagedacht over de vraag of het terecht is de thans
bestaande compensatieregeling die volgens het initiatiefwetsvoorstel voor
de Eerste-Kamerleden blijft bestaan, te handhaven. Zou die niet afgeschaft
moeten worden?Ik sluit af. Mijn fractie vindt het hoognodig dat de financiële compensatie
wordt afgeschaft. Verder hebben wij grote moeite met de rest van het voorstel.
Wij menen dat het een nieuwe ongelijkheid introduceert. Wij denken niet dat
het op enige manier een oplossing biedt voor de samenstelling van de Kamer.
Als dat voor de initiatiefnemers een doorslaggevende overweging is geweest,
merk ik op dat dit wetsvoorstel daarvoor niet geschikt is.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De initiatiefnemers, door de heer Hoekema het supertrio genoemd, zullen,
al dan niet in gepaste bescheidenheid, donderdag antwoorden.Sluiting 22.04 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-3478-3486.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl