Spoeddebat over het akkoord met Brazilië inzake biobrandstoffen
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 5668-5683

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 80, pagina 5668-5683

23-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29575Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Spoeddebat over de asielaanvragen van Chinese asielzoekersPagina 5607-5621
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 9 april 2008 over de Landbouw- en VisserijraadPagina 5622-5623
Regeling van werkzaamheden (woensdag 23 april 2008)Pagina 5634-5637
Stemming over een motie, ingediend bij het spoeddebat over de asielaanvragen van Chinese asielzoekers, te weten de motie-Kamp houdende het opzeggen van het vertrouwen in de staatssecretaris (19637, nr. 1195)Pagina 5647-5647
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 15 april 2008 over de Stimuleringsregeling Duurzame EnergieproductiePagina 5657-5658
Spoeddebat over het akkoord met Brazilië inzake biobrandstoffenPagina 5668-5683
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 maart 2008 over de wijziging van het Instellingsbesluit Actal 2006Pagina 5645-5645
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet Justitie-subsidies in verband met slachtofferhulp en reclassering (31257)Pagina 5630-5634
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen, de Wet waardering onroerende zaken en enige andere wetten in verband met de invoering van een basisregistratie inkomen en een basisregistratie waarde onroerende zaken (31085)Pagina 5647-5655
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 2 april 2008 over grootschalige elektriciteitsopslagPagina 5655-5657
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 15 april 2008 over StaatsbosbeheerPagina 5623-5628
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 3 april 2008 over de top 20 van minst veilige parkeerplaatsenPagina 5628-5629
Voortzetting van het spoeddebat over de asielaanvragen van Chinese asielzoekersPagina 5637-5645
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 april 2008 over de evaluatie van de Wet uitbreiding rechtsgevolgen VARPagina 5645-5647
Presentie en opening (woensdag 23 april 2008)Pagina 5607-5607
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van diverse wetten in verband met het aantreden van de minister voor Wonen, Wijken en Integratie en diverse andere wijzigingen (31295)Pagina 5664-5668
Debat over naar aanleiding van een algemeen overleg op 9 april 2008 over het klimaat- en energiepakket van de Europese CommissiePagina 5658-5664
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 23 april 2008)Pagina 5683-5683

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 120 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het spoeddebat over het akkoord
met Brazilië inzake biobrandstoffen.De voorzitter:Met de Kamer is een spreektijd van drie minuten per fractie afgesproken.
Ik ga ervan uit dat zij die spreektijd bij haar voorbereiding als kader heeft
gebruikt.Mevrouw Neppérus (VVD):Voorzitter. Laatst zagen wij premier Balkenende juichend met de Braziliaanse
president Lula. Er werd niet gejuicht vanwege doelpunten, maar omdat er een
akkoord is tussen beide landen over biobrandstoffen. Nederland gaat op basis
van dat akkoord een centrale rol spelen bij de in- en de doorvoer in Europa.
Mijn fractie vindt dat er veel te vroeg wordt gejuicht.Bij het gebruik van de huidige eerste generatie biobrandstoffen hebben
wij sterke twijfels. De vraag is of die helpen bij het terugdringen van het
CO2-gehalte. Er kan grote schade worden aangebracht aan de natuur
en inmiddels ook aan de voedselprijzen. Kort gezegd is de vraag of met die
stimulering niet het paard achter de wagen wordt gespannen.De Kamer heeft ook moties aangenomen met de intentie terughoudend te zijn
met uitbreiding van de eerste generatie en te proberen het ook in Brussel
rustig aan te doen. Daar past dat akkoord dus niet bij. De VVD-fractie bevindt
zich wat de twijfels betreft gelukkig in het gezelschap van vicepremier Bos
van dit kabinet. Hij deed zijn naam eer aan. Kennelijk denkt hij wel aan de
natuur en aan de voedselprijzen. Dat roept wel de vraag op wat de visie is
van het kabinet. Is het de lijn Balkenende-Van der Hoeven, die van vicepremier
Bos of die van minister Cramer. Ik ben benieuwd.De visie van de VVD-fractie is wel duidelijk. Het is tijd om nu een stap
terug te doen met de eerste generatie biobrandstoffen. Wij moeten snel doorstromen
naar de tweede generatie. Daarvoor zijn zeker mogelijkheden. Kort gezegd komt
het erop neer dat wij over dit verdrag met Brazilië nog maar eens moeten
nadenken. Ik overweeg een motie op dat punt in te dienen, maar wacht het antwoord
van de bewindslieden af.Wat is gebeurd, is een gemiste kans. Het is geen stap voorwaarts, maar
veel meer een doelpunt in eigen goal van beide landen.Mevrouw Thieme (PvdD):Het is natuurlijk verheugend om van de VVD-fractie te horen dat zij zich
zorgen maakt over de natuur en de biodiversiteit in Brazilië. Maar weet
zij wie de grootste veroorzaker is van de ontbossing en de verdwijning van
de biodiversiteit in Brazilië?Mevrouw Neppérus (VVD):Kennelijk wil mevrouw Thieme nu spreken over de veeteelt. Zij mag dat
van mij gerust doen. De veeteelt in Nederland is één van de
meest moderne in de wereld. Als mevrouw Thieme daarop dieper wil ingaan, is
het aan de voorzitter om dat toe te staan. Wij maken ons zorgen. Dat drukken
wij al jaren uit. Helaas heeft mevrouw Thieme indertijd tegen onze motie op
dat punt gestemd waarin staat dat wij wat dat betreft een zekere terughoudendheid
willen.Mevrouw Thieme (PvdD):Het landbouwareaal voor biobrandstof is slechts 1% ten opzichte
van 80% voor veeteelt. Als mevrouw Neppérus spreekt over de
beïnvloeding van voedselprijzen in het kader van de wereldvoedselcrisis,
heeft dat alles te maken met de prijzen die worden opgedreven door veevoer
en niet zozeer door biobrandstoffen. Daarover zijn alle wetenschappers het
eens. Ik vraag mij dan ook af waar mevrouw Neppérus vandaan haalt dat
biobrandstoffen invloed hebben op de voedselprijzen.Mevrouw Neppérus (VVD):Als mevrouw Thieme de discussies volgde van het IMF en de Wereldbank,
zou zij er net als ik van op de hoogte raken dat er enorme discussies over
biobrandstoffen worden gevoerd. Zij kan dan ook lezen over de verschillen
tussen de rijke en de armere landen in Zuid-Amerika en Azië. Als mevrouw
Thieme zich daarin verder verdiept, kunnen wij daarover verder praten. Ik
begrijp haar zorgen over de veeteelt, maar dit is een ander punt. Al is het
maar een aantal procenten – volgens veel wetenschappers zijn het er
meer – dan nog moet je extra zorgvuldig zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Het is goed om te horen dat de VVD-fractie kritisch is over de huidige
ontwikkeling die betrekking heeft op biobrandstoffen. Op dit moment geldt
een importheffing op biobrandstoffen uit bijvoorbeeld Brazilië. Is de
VVD-fractie het met mij eens dat wij moeten wachten met het afschaffen van
die importheffing totdat wij het brede debat over het nut, de noodzaak en
de regulering van nieuwe generaties biobrandstoffen gevoerd hebben?Mevrouw Neppérus (VVD):Ik wacht eerst de antwoorden van het kabinet af, maar wij moeten er wel
over gaan nadenken. Aanvankelijk was politiek rechts, maar ook politiek links,
heel enthousiast over biobrandstoffen. Nu zien wij dat er ook grote nadelen
aan zijn verbonden. Daarover moeten wij nadenken en dan het hele onderwerp
bespreken.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Anderhalve week geleden stond ik hier ook. Het komt wel vaker
voor dat ik hier sta. In vak K zat toen de minister van Financiën, de
heer Bos, die net terug was uit Washington. Hij had daar een indringende bijeenkomst
van IMF en Wereldbank meegemaakt. Een heleboel wereldleiders bespraken daar
onder meer de wereldvoedselcrisis. De minister van Financiën zei desgevraagd
dat wat hem betreft er opnieuw en goed moet worden nagedacht over de verdere
ontwikkeling van biobrandstoffen in relatie tot dat vraagstuk. Dat is zonder
meer terecht en sluit aan bij de kritische houding die de fractie van GroenLinks
altijd al heeft ingenomen met betrekking tot de ontwikkeling van biobrandstoffen
en helemaal het stimuleren daarvan op kosten van de belastingbetaler.Wij zijn nog in afwachting van een grote brief van het kabinet, met daarin
het verslag, zoals te doen gebruikelijk, van de vergadering in Washington.
In de brief gaat het kabinet uitvoerig in op de wereldvoedselsituatie en de
wereldvoedselcrisis zoals die zich manifesteert, de rol van biobrandstoffen
daarbij en het noodzakelijke beleid. Uiteraard horen de biobrandstoffen er
onlosmakelijk bij, ook de beroemde Cramercriteria. De minister van VROM weet
waar ik het over heb.Dat grote debat gaan wij met elkaar voeren. Vanavond gaat het over een
punt dat hieraan verwant is, het memorandum of understanding dat de Nederlandse
regering gesloten heeft met de regering van Brazilië. Over twee dingen
die mij opvallen in het memorandum heb ik nu vragen. Een punt staat niet in
het memorandum, namelijk de noodzaak van hetgeen wij keer op keer hebben bepleit
en de minister van Financiën ook graag gematerialiseerd ziet, namelijk
het stellen van duurzaamheidscriteria aan de brandstoffen die toegelaten worden
op de Europese markt. Waarom missen wij dat in het memorandum?Over een tweede punt word ik ook een tikje ongerust. In de preambule van
het memorandum wordt gesproken over de noodzaak om marktverstoringen te ontmantelen.
Dat is EZ-proza voor bijvoorbeeld importheffingen. Er is een importheffing
op bio-ethanol. Ik kan mij voorstellen dat president Lula denkt iets binnen
te kunnen halen. Als die heffing kan worden afgeschaft, dan heeft zijn bio-ethanol
gemakkelijk toegang tot de Europese markt. Ik zou hier graag een stokje voor
steken. Ik hoor vanavond graag van het kabinet dat de passage niet gelezen
kan worden alsof de Nederlandse regering actie gaat ondernemen om de bestaande
importheffing op bio-ethanol af te schaffen, hetzij eenzijdig vanuit Nederland,
hetzij door dat te bepleiten in Europees verband. Er zijn ook andere landen
met importheffingen op bio-ethanol. Afschaffing kan pas aan de orde zijn als
wij het debat over duurzaamheidscriteria die moeten worden gesteld aan biobrandstoffen
die wij toelaten tot de Europese markt fatsoenlijk en in extenso hebben gevoerd.
Als die regels worden toegepast, praten wij pas over het afschaffen van mogelijke
marktverstoringen. Graag krijg ik een heldere toezegging. Krijg ik die niet,
dan heb ik een briljante motie klaar liggen.De heer Van der Ham (D66):Ik begrijp dus goed dat als er goede duurzaamheidscriteria zijn voor bio-ethanol
en andere biobrandstoffen die stoffen kunnen profiteren van een eventuele
afschaffing van de importheffing.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat debat ga ik graag aan. Importheffingen zijn voor mij niet heilig,
en ook niet veilig. Dat levert echter weer een heel nieuw debat op, dat ik
nu niet wil voeren. Ik zeg er een zin over. Ik wil dan het ingewikkelde, lastige
debat voeren over de vraag welke ruimte de Europese Unie/Nederland heeft om
in WTO-verband importverboden af te kondigen. Dat zal dus een ingewikkeld
debat worden. Keer op keer houdt het kabinet mij voor dat wij omwille van
sociale of ecologische criteria bepaalde importen niet kunnen verbieden. Ik
zou denken dat daarvoor wel degelijk ruimte is. Echter, als de regering gelijk
zou hebben dat het WTO-kader een dergelijk verbod niet toestaat en dat wij
de Europese markt niet verschoond kunnen laten van foute biobrandstof, dan
resteert mij maar één middel om de ongewenste import af te remmen
en dat is de heffing. Voorzitter. Die mogelijkheid wil ik dus niet afschaffen
voordat het hele debat is gevoerd. Daarna ben ik bereid om te bezien wat het
meest effectieve instrument is om goede biobrandstof op de Europese markt
te krijgen en om de foute buiten de deur te houden.De heer Van der Ham (D66):Wij delen de opvatting dat de non-trade concerns een plaats zouden moeten
krijgen in de WTO.De voorzitter:Dit is een constatering en geen vraag.De heer Vendrik (GroenLinks):Jawel, maar misschien mag ik nog één opmerking maken. Ik
ben binnenkort tien jaar Kamerlid en ik praat hier ook al tien jaar over,
maar wij zijn nog voor geen meter opgeschoten. Dus ik zeg: die importheffing
laten wij voorlopig in stand.De heer Jansen (SP):Voorzitter. Vorig jaar juli, vlak na het begin van het reces, hadden wij
in dit Kamergebouw een bijeenkomst met achttien afgevaardigden van ontwikkelingslanden.
Zij waren hier op uitnodiging van de Global Forest Coalition. De minister
van VROM was op die bijeenkomst. De boodschap van de achttien vertegenwoordigers
van een aantal ontwikkelingslanden, waaronder Zuid-Afrikaanse landen, aan
de Europese Unie was: stop met het op steeds grotere schaal importeren van
grondstoffen uit ons leefgebied. Sommigen spraken over het roven van grondstoffen.
Zij doelden hiermee op grondstoffen in de ruimste zin het woord. Hun pleidooi
betrof specifiek het moratorium op de uitbreiding van import van biobrandstof
van Europa en de Verenigde Staten.Brazilië is een ontwikkelingsland dat actief op zoek is naar nieuwe
handelspartners. Dat is begrijpelijk en goed. Het is echter buitengewoon onwenselijk
dat zo'n land in de verleiding wordt gebracht om zijn eigen toekomst op te
eten. Dat dreigt te gebeuren. Nederland heeft op dit terrein een naam hoog
te houden. Boven de grote rivieren ligt namelijk de dominee met de koopman
in bed en onder de grote rivieren doet dat de pastoor. Wij combineren dus
vaak het nuttige met het aangename. Ook in dit geval lijkt het er sterk op
dat bij het sluiten van de overeenkomst met Brazilië met als doel om
samen de ontwikkeling van biobrandstoffen uit te bouwen, onze eigen economische
belangen dominant waren en niet de toekomstige van Brazilië. Het is waar
dat in de overeenkomst wordt gesproken over de ontwikkeling van biobrandstoffen,
maar dat wordt niet gespecificeerd. Daarover zijn al vragen gesteld. Ik wijs
de minister erop dat Brazilië tegenwoordig exporteur nummer 1 van bio-ethanol
is en dat dat bio-ethanol die voor vrijwel 100% tot de eerste generatie
behoort. Die ethanol is verkregen uit voedselgewassen als suikerriet en maïs.
De SP-fractie vindt dat onacceptabel. Tijdens een VAO eerder op de avond hebben
wij met een motie al gevraagd om de lobby van Nederland om ethanol op de lijst
van environmental goods te plaatsen, te staken. Wij willen de heffing dus
intact laten. De heer Vendrik vraagt daar ook om. Het lijkt ons zaak om op
dat punt voet bij stuk te houden. Nederland moet vooral werken aan versterking
van zijn eigen productie van tweede generatie biobrandstoffen. Wij kunnen
Brazilië alle hulp geven bij het ontwikkelen van een eigen industrie,
maar wij moeten niet de deur openzetten voor importen van eerste generatie
biobrandstoffen uit Brazilië.De heer Madlener (PVV):Voorzitter. Ik kom in dit debat met een iets andere visie en stel dan
de vraag: hoe groen is de keus voor biobrandstof? Daarop is veel af te dingen.
Het importeren van bio-ethanol zal vermoedelijk direct dan wel indirect het
effect hebben van het verdwijnen van oerwoud. Het is in die zin dus niet zo
groen als wij denken. De redenatie van de regering om dit contract af te sluiten
is wat mij betreft ongelukkig. Brazilië is echter wel baas in eigen land.
Nederland staat altijd vooraan met het vingertje te wijzen naar andere landen,
maar als ik zie hoeveel oerwoud Nederland nog over heeft, dan is dat toch
een stuk minder dan in Brazilië. Wij moeten daarom voorzichtig zijn om
Brazilië terecht te wijzen voor het verbouwen van suikerriet voor biobrandstof.Ik heb echter een ander bezwaar tegen het gebruik van bio-ethanol, namelijk
de prijs aan de pomp. Ethanol is per liter duurder dan een liter benzine,
als je de belastingen even wegdenkt. Daarbovenop komt nog een importheffing,
waarmee de regering haar zak lekker vult, en de btw. Alle automobilisten die
tanken met de verplicht bijgevoegde biobrandstof betalen gewoon een hogere
prijs aan de pomp. Ik wil eigenlijk wel eens uitgerekend zien – wellicht
kan de minister van Economische Zaken dat doen – hoeveel de automobilisten
bij elkaar extra betalen aan hun brandstof. Hoeveel wordt de Staat, door importheffing
en btw, daar rijker van?Ik stel ten slotte een vraag aan de PvdD-fractie over de vleesproductie,
want zij zegt steeds dat wij minder vlees moeten produceren en dus ook minder
veevoer moeten importeren.De voorzitter:Het staat u natuurlijk vrij om de vragen te stellen die u wilt, maar het
is wel ver buiten de agenda.De heer Madlener (PVV):Ik hoorde zojuist een interruptie over het vlees; dat doet de PvdD-fractie
graag. Ik denk alleen dat het verplaatsen van de vleesproductie geen zin heeft.
Als wij met elkaar vlees blijven eten, dan heeft het natuurlijk helemaal geen
zin om minder vlees te produceren, want dat moet dan elders geproduceerd worden.
Ik zie er daarom heel weinig heil in.De voorzitter:Ik stel mevrouw Thieme in staat om te antwoorden, maar daarna sluiten
wij deze discussie, want zij valt echt buiten het kader van dit debat.Mevrouw Thieme (PvdD):Ik zou tegen de heer Madlener willen zeggen dat ik straks in mijn bijdrage
aangeef dat wij te maken met een selectieve verontwaardiging over de biobrandstoffen
en dat de wereldvoedselcrisis veel meer te maken heeft met een andere oorzaak,
waardoor ook natuur verdwijnt. Ik hoop dan ook zijn vraag te beantwoorden.De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. De directe aanleiding voor dit debat is het akkoord dat met
Brazilië is gesloten over de biobrandstoffen. Mijn fractie hecht zeer
aan de ontwikkeling en het gebruiken van alternatieve, duurzame energie, maar
dan wel duurzaam dus. Dat criterium is wat de fractie van de ChristenUnie
betreft onvoldoende uitgewerkt in het memorandum of understanding. Mijn fractie
wil dat de duurzaamheidscriteria als keiharde voorwaarden worden opgenomen
in het werkprogramma dat voortvloeit uit het memorandum. In het uitwerkingsprogramma
moet aandacht worden besteed aan het voorkomen van negatieve gevolgen van
grootschalige productie van biobrandstoffen voor mens en natuur: geen "groene"
benzine die alsnog ten koste gaat van groen elders; geen "groene"
benzine ten gunste van ons welzijn en ten koste van het welzijn van de mensen
in Brazilië.Mijn fractie hoort daarnaast graag hoe de regering dit denkt te gaan monitoren.
Zal bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van onafhankelijke middelen, bijvoorbeeld
satellietmonitoring, wat betreft het landgebruik? Daarnaast wil mijn fractie
dat wordt ingezet op de tweede generatie in plaats van op de
eerste generatie – collega Jansen sprak daarover ook al – omdat
dan de concurrentie met voedsel sowieso wordt voorkomen. Hoe verhoudt dit
zich tot het akkoord met Brazilië?Een akkoord over biobrandstoffen in deze tijd van voedselcrisis is vragen
om vragen, niet alleen over duurzaamheid. Er zijn mensen die op dit moment
hun maag niet kunnen vullen, terwijl wij westerlingen discussiëren over
het vullen van onze wagens. Dat doet zeer. Laat duidelijk zijn dat, wanneer
de vraag naar biobrandstoffen concurreert met de vraag naar voedsel, het voor
de fractie van de ChristenUnie duidelijk is dat voedsel voor benzine gaat.
Hoewel zij zeer met elkaar te maken hebben, kan mijn fractie het voedseltekort
niet een-op-een relateren met de toegenomen vraag naar biobrandstoffen. Natuurlijk
speelt het mee, met name in Zuid-Amerika; denk aan de tortillacrisis in Mexico.
Daarnaast hebben wij echter te maken met een groot tekort aan rijst en een
stijgende vraag in China en India, gestegen marktprijzen, grote droogte en
extreme natheid. Dit houdt niet allemaal direct verband met de vraag naar
biobrandstoffen. Complexe materie dus! Het lijkt mijn fractie daarom van groot
belang dat wij inzicht hebben in de vraag hoe het wereldvoedselvraagstuk zich
verhoudt tot de alternatieve aanwending van voedselgewassen. Kan de minister
aangeven hoe zij dat ziet, ook in relatie tot de uitwerking van dit memorandum?Wel gekoppeld aan de voedselcrisis is het verdelingsvraagstuk; zeg maar
gerust ongelijke verdeling. Uit allerlei rapporten blijkt dat er genoeg voedsel
is voor iedereen, nu en ook in de toekomst, als wij het maar eerlijk verdelen
en als wij maar investeren in de landbouw, ook in ontwikkelingslanden. De
ChristenUnie kijkt daarom uit naar de gezamenlijke notitie van de ministers
Koenders en Verburg op dit punt.Ik rond af. Voor ons westerlingen is voedselvoorziening al jaren geen
punt van echte zorg meer. Laat dat ook voor de rest van de wereld geen echte
zorg meer zijn. Vandaar mijn vragen over de duurzaamheidscriteria in het werkprogramma.De voorzitter:Ik zie drie woordmeldingen. Eerst de heer Madlener.De heer Madlener (PVV):Ik hoorde de heer Cramer zeggen: met satellieten moeten wij Brazilië
goed in de gaten houden, want dan kunnen wij ongetwijfeld zien of zij daar
bomen kappen. Hebt u wel eens een satellietfoto van Nederland gezien?De heer Cramer (ChristenUnie):Ja zeker.De heer Madlener (PVV):Hoe vindt u het dat wij, als land dat al ons bos zo'n beetje gekapt heeft
op een stukje Veluwe na, met ons vingertje gaan wijzen naar Brazilië,
dat nog zo veel over heeft?De heer Cramer (ChristenUnie):Daarom spant de ChristenUnie zich buitengewoon in voor een goede Natura
2000 en herstel van de EHS.De voorzitter:Mevrouw Neppérus.Mevrouw Neppérus (VVD):Ik hoor de heer Cramer uitgebreid opmerkingen maken hoe hij aankijkt tegen
biologische brandstof en tegen voedselprijzen. Wat vindt u dan van dit akkoord?
Daar moet u dan toch echt moeite mee hebben. U spreekt alleen maar over "uitwerken",
maar ik neem toch aan dat u moeite hebt met de basis, namelijk dat je zo'n
akkoord sluit.De heer Cramer (ChristenUnie):Ik vind dat het sluiten van het akkoord voor een belangrijk deel hoort
bij de taak van de regering op het gebied van internationale verhoudingen.
Maar het is goed dat wij er nu in de Kamer over spreken. Ik sluit mij aan
bij de heer Vendrik, omdat de duurzaamheidscriteria ook voor mij een belangrijk
gemis zijn in dit akkoord. Ik heb gezegd dat de duurzaamheidscriteria een
belangrijke rol spelen bij de uitwerking; ik verwacht ook een toezegging van
de ministers. Komen die er niet, dan heb ik grote problemen met dit akkoord.
Maar dat was volgens mij al duidelijk geworden uit mijn bijdrage.De voorzitter:De heer Vendrik.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat laatste is goed om te horen. Het klonk weer een tandje scherper dan
zojuist, dus dat is winst. Is het ook de opvatting van de ChristenUnie dat
dit kabinet nu halt moet houden met bijvoorbeeld de bestaande importheffing
op bio-ethanol met voorrang af te schaffen en dat ook in Europa te bepleiten,
maar dat wij eerst ordelijk het debat moeten voeren over te stellen duurzaamheidscriteria
die effectief moeten zijn enzovoort en dat wij dan pas toekomen aan een eventueel
debat over de vraag welke marktordening daarbij hoort?De heer Cramer (ChristenUnie):Ik vind dat de heer Vendrik een goed punt heeft. Er zal gegarandeerd een
motie over komen, want wij kunnen in deze Kamer niets meer zonder moties.
Ik vind het wel een belangrijk punt en ben ook heel benieuwd naar het serieuze
antwoord van de regering hierop. Als wij biobrandstoffen willen gebruiken,
moeten wij er inderdaad serieus naar kijken. Het is mijn waarneming dat de
tweede generatie biobrandstoffen nog niet zo productierijp is dat wij die
in voldoende omvang kunnen hebben. Ik zou er vrede mee kunnen hebben, als
je in een transitieperiode naar die tweede generatie wel degelijk eerste generatie
biobrandstoffen toestaat. Maar dat is dan een overgangsperiode. Wat de duurzaamheidscriteria
betreft, denk ik dat je daar hoge eisen aan mag en moet stellen.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Cramer spreekt over een transitieperiode. Nu luistert het even
nauw. Wij zitten in een periode waarin bio-ethanol wordt ingevoerd in Europa,
zij het nog op bescheiden schaal. Het is de intentie van tenminste een deel
van het kabinet om dat te laten groeien via Rotterdam. Begrijp ik het nu goed
dat de heer Cramer vindt: eerst komen er duurzaamheidscriteria en dan pas
praten wij verder over het versterken van de economische banden en het eventueel
verlagen of intrekken van importheffingen; dus eerst scherpe duurzaamheidscriteria
die effectief zijn om ervoor te zorgen dat de goede biobrandstof binnenkomt
en de foute buiten de deur blijft?De heer Cramer (ChristenUnie):Ik heb dat volgens mij gezegd in mijn bijdrage. Ik zal het herhalen, want
dat is het gemakkelijkste. De ChristenUnie wil graag dat er wordt ingezet
op de tweede generatie in plaats van op de eerste generatie;
hoe verhoudt dit zich tot het akkoord met Brazilië? Volgens mij heb ik
daarmee precies het antwoord gegeven op uw vraag. Ik denk dat je de eerste
generatie kunt toestaan in die transitieperiode, maar dan moet doorschakelen
naar de tweede generatie. In mijn beeld moet je dan niet al te wilde dingen
doen op basis van dit contract door heel grote economische verbanden op te
tuigen. Ik zie dat echt als een overgangsperiode.Mevrouw Thieme (PvdD):Voorzitter. In de discussie over biobrandstoffen breekt het ethisch besef
door dat er niet voor de motor, maar voor de mond zou moeten worden geproduceerd.
Biobrandstoffen worden gezien als de grote boosdoeners die arme mensen het
brood uit de mond stoten waarvoor regenwouden gekapt worden en die de wereldvoedselcrisis
in belangrijke mate zouden veroorzaken. Het spijt mij bijzonder dat ik dit
voortschrijdend ethisch besef moet bestempelen als een ernstige vorm van selectieve
verontwaardiging waarin ik niet wil meegaan. Het is goed dat de wereldvoedselcrisis
ons wakker schudt. Het zou echter verkeerd zijn om de wereldvoedselcrisis
te gebruiken om alleen onverantwoorde vormen van biobrandstoffen aan de kaak
te stellen. Niet de biobrandstoffen zijn de grote veroorzakers van de wereldvoedselcrisis,
maar de veehouderij. In dat licht moet de voorliggende overeenkomst met Brazilië
bezien te worden.Slechts 1% van het wereldwijde landbouwareaal is bestemd voor biobrandstoffen.
1%! 80% van het landbouwareaal wordt gebruikt voor veevoer.
Op dit moment wordt namelijk bijna 50% van de graanvoorraad in de wereld
letterlijk opgeslokt door de veehouderij. Door het eerst aan dieren te voeren,
wordt 85% van het plantaardig eiwit verspild. Dit levert niet alleen
een ongelijke verdeling van voedsel op, maar ook een enorme berg mest. De
vaak gehanteerde uitspraak dat wij niet voor de motor maar voor de mond zouden
moeten produceren, zou eigenlijk anders moeten luiden: wij moeten voor de
mond produceren, niet voor de stront. De wereldvoedselvoorraad staat op het
laagste niveau sinds 30 jaar, terwijl de aarde met het huidige landbouwareaal
ruim voldoende voedsel kan bieden voor ons allemaal, zelfs voor 40 miljard
mensen, mits wij onze vleesconsumptie drastisch inperken. Alle wetenschappelijke
rapporten zijn het hierover eens.Het mes snijdt aan twee kanten bij een transitie van dierlijke naar plantaardige
eiwitten. Juist de akkerbouw is in staat om duurzame biobrandstoffen te leveren
uit plantresten. Dit kan 40% tot 50% van onze vervoersbrandstoffen
opleveren. Daaraan zullen dan wel duidelijke duurzaamheidscriteria moeten
worden verbonden. Het voorliggende akkoord met Brazilië voldoet daar
nog niet aan, tenzij dit kabinet zich er voldoende voor inzet. Het is jammer
dat het dat niet doet. Wat is er nu mooier dan te werken met schóne
biobrandstoffen waarvoor geen regenwoud gekapt hoeft te worden, waaraan geen
voedsel opgaat en waarvoor het productieproces niet meer CO2-uitstoot
dan de biobrandstoffen zouden kunnen besparen ten opzichte van fossiele brandstoffen?Wij moeten nastreven om in Europa een voorhoedepositie qua biobrandstoffen
in te nemen, zodat wij kunnen helpen de werkelijk duurzame biobrandstoffen
tot ontwikkeling te brengen en te benutten. Laten wij daarbij samenwerken
met landen met veel expertise, zoals Brazilië. Het International Institute
for Applied Systems Analysis geeft aan dat tweederde van de totale Europese
landbouwgrond vrijkomt voor biobrandstofgewassen als het dieet meer vegetarisch
wordt. Wetenschappers voorspellen dat er binnen tien jaar geen voedsel meer
te pas komt aan biobrandstoffen. In die tijd kunnen wij ons het beste bezinnen
over hoe af te komen van de massale verspilling van hoogwaardige plantaardige
voeding via productiedieren in plaats van het uit de eerste hand te benutten.Mijn fractie roept het kabinet daarom op eindelijk serieus werk te maken
van de transitie naar een meer plantaardige samenleving, een omvorming van
de veevoerindustrie in het verbouwen van voedsel voor mensen, en het verwerken
van restproducten tot liefst regionale, verantwoorde en schone biobrandstoffen.En voorts zijn wij van mening dat er een einde moet komen aan de bio-industrieMevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Het kan verkeren. Nog geen drie jaar geleden hadden velen
hoge verwachtingen van de toepassing van biomassa. Biobrandstoffen werden
gezien als een heel kansrijk alternatief voor het rijden op diesel of benzine,
maar al snel kwamen de eerste verhalen over grootschalige ontbossing, over
het verdrijven van lokale boeren in ontwikkelingslanden en over bedreiging
van de voedselproductie. Het is natuurlijk volstrekt buiten iedere discussie
dat niemand van ons wil dat wij door zogenaamd groen te zijn hier, ellende
elders in de wereld veroorzaken. Wij kunnen elkaar proberen te overtreffen
in superlatieven maar als ik de talloze debatten van de afgelopen tijd op
een rij zet dan was en is dat volgens mij voor alle aanwezigen hier het uitgangspunt.
Betekent dit nu dat wij biomassa en biobrandstoffen helemaal in de ban moeten
doen? Dat is niet het voorstel van de CDA-fractie. In de strijd tegen klimaatverandering,
in de noodzaak om minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen en
ook om mensen in ontwikkelingslanden kansen te bieden, kunnen en moeten biobrandstoffen
een plaats hebben. Dat betekent dat wij eraan moeten werken dat wij die dingen
doen die wel kunnen, ofwel in het jargon, die duurzaam zijn. Wij weten allemaal
dat Nederland zich wereldwijd zeer inspant voor de verduurzaming van biobrandstoffen.
Wij zijn er bijvoorbeeld op Bali nog getuige van geweest.Het uitgangspunt van de CDA-fractie is helder. Alleen gebruik van biobrandstoffen
als wij zeker weten dat dit op een verantwoorde en dus duurzame wijze kan.
Dat is ook onze inzet bij de Europese richtlijnen voor hernieuwbare energie.
Als wij niet de zekerheid van duurzaamheid hebben, gaat het percentage verplicht
bij te mengen biobrandstoffen niet omhoog. Ik ga ervan uit dat het memorandum
dat op 11 april met president Lula is gesloten, past in de algemene beleidslijn
van het kabinet ten aanzien van biobrandstoffen. De woorden "clean"
en "sustainable" komen in elk van de negen paragrafen van het memorandum
terug. Kunnen de ministers aangeven wat de achterliggende afspraken zijn over
deze beide woorden? Mag ik ervan uitgaan dat datgene wat wij bijvoorbeeld
met de Cramercriteria zijn overeengekomen, ook ten grondslag ligt aan dit
memorandum? Wat betekent dit memorandum voor de positie van Brazilië
in bijvoorbeeld de onderhandelingen over een nieuw mondiaal
klimaatverdrag? Ik lees dat Nederland en Brazilië gezamenlijk projecten
in andere landen gaan ondersteunen? Wordt hierbij bijvoorbeeld ook gedacht
aan Haïti, waar naar het oordeel van de CDA-fractie kansen liggen voor
duurzame productie van biobrandstoffen? Waarmee is staatssecretaris Heemskerk
thuisgekomen? Hij is op 13 april met 45 bedrijven naar Brazilië
vertrokken. Zijn de eventuele overeenkomsten die daaruit voortgekomen zijn,
ook duurzaam? En misschien nog wel belangrijker dan de directe overeenkomsten:
hebben wij onze milieuspecifieke kennis en deskundigheid kunnen verkopen?Er moet nog ontzettend veel gebeuren op het gebied van de ontwikkeling
van schone en duurzame biobrandstoffen. Wij zien dat er op het gebied van
innovatie stevig aan de weg wordt getimmerd. Daar moeten wij het ook van hebben.
De doorbraak moet komen van innovaties die volgende generaties gaan opleveren.
Op welke wijze draagt het memorandum hieraan bij?De heer Vendrik (GroenLinks):Beschouwt mevrouw Spies het als een ernstige misstand in het memorandum
dat niet expliciet gerefereerd wordt aan de Cramercriteria?Mevrouw Spies (CDA):Dat hangt af van het antwoord op de vraag of de Cramercriteria ten grondslag
liggen aan dat memorandum. Die vraag heb ik aan de regering gesteld en ik
kan mijn oordeel dus pas geven op het moment dat die vraag beantwoord is.
Ik zou zeer teleurgesteld zijn als die criteria niet ten grondslag liggen
aan dit memorandum.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat gaan wij horen en dan weten wij daarna hoe teleurgesteld mevrouw Spies
is.Mevrouw Spies (CDA):Of hoe opgelucht.De heer Vendrik (GroenLinks):Zou het logisch zijn dat het kabinet doorgaat met het bepleiten in Europees
verband dat importheffingen op bio-ethanol worden afgeschaft op zo kort mogelijke
termijn?Mevrouw Spies (CDA):Het is jammer dat de heer Vendrik niet bij het eerdere debat van vanavond
was over het VAO klimaat en energie. Daar had hij kunnen horen dat dit op
dit moment niet de inzet van het kabinet is.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter...De voorzitter:Nee, ik had gezegd: nog één vraag. U had uw punt dan in één
keer moeten maken.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik krijg een procedureel antwoord, waarbij wordt verwezen naar een ander
debat. Ik had echt meer dingen te doen.Mevrouw Spies (CDA):Het is heel simpel. Het kabinet heeft gezegd, niet te pleiten voor wat
de heer Vendrik suggereert.De heer Vendrik (GroenLinks):Het staat hier: "the need to dismantle market distortions".
In economentaal betekent dat importquota en importheffingen; veel meer smaken
zijn er niet. Kennelijk moeten die ontmanteld worden. De Nederlandse regering
onderkent dat dit moet gebeuren: "dismantle market distortions".
Is het vreemd dat ik daar "importheffingen" lees? Dat is toch geen
vreemde veronderstelling? Daar is mevrouw Spies dus ontevreden mee.Mevrouw Spies (CDA):Ik denk dat de heer Vendrik het toch verkeerd heeft gelezen, gegeven het
feit dat het kabinet eerder op de avond expliciet heeft gesteld niet te pleiten
voor het slechten van die barrières op de manier zoals de heer Vendrik
dat nu suggereert. Ik heb vanavond dan net iets meer informatie gekregen uit
de mond van deze twee bewindsdames.Mevrouw Neppérus (VVD):Ik neem aan dat de bewindslieden die verwarring dadelijk opheffen, want
die leeft ook bij mij. Mevrouw Spies vraagt wat er met duurzaamheid wordt
bedoeld. Zou het niet logisch zijn geweest als dit in zo'n overeenkomst had
gestaan? Dan had mevrouw Spies er nu een mening over kunnen hebben in plaats
van te vragen wat ermee wordt bedoeld, hoe goed haar vragen ook zijn.Mevrouw Spies (CDA):Ik ga ervan uit dat "sustainable" iets voorstelt. Ik heb geturfd
dat dit woord in alle negen paragrafen van het akkoord voorkomt. In mijn beleving
gebruik je dat niet als het een loos, leeg en inhoudsloos begrip is.Mevrouw Neppérus (VVD):Als zo'n overeenkomst belangrijk is, was het toch logisch geweest als
de ondertekenaars hadden aangegeven wat ermee wordt bedoeld?Mevrouw Spies (CDA):Een goed verstaander heeft soms maar één woord nodig. Indien
beide partijen onder "sustainable" hetzelfde verstaan – ik
ga ervan uit dat het gaat om de Cramercriteria – dan is er een prima
overeenkomst gesloten.De heer Madlener (PVV):Ik ben blij dat de CDA-fractie erkent dat de huidige biobrandstoffen niet
zo groen zijn als zij altijd dacht. Is het niet verschrikkelijk voor de automobilisten
dat zij bij het tanken elke keer een deel van hun geld besteden aan deze biobrandstoffen?Mevrouw Spies (CDA):Nee, dat vind ik niet verschrikkelijk voor die Nederlandse automobilist.
Overigens doet de heer Madlener de CDA-fractie onrecht. Samen met de VVD-fractie
heeft zij al in 2005 een motie ingediend waarin staat dat de percentages biobrandstoffen
alleen mogen worden verhoogd als dat op een verantwoorde manier kan plaatsvinden.
Dit heeft toen al de steun van de vorige Kamer gekregen. Ons standpunt over
biobrandstoffen is dus altijd positief-kritisch geweest. Op het punt van de
biobrandstoffen hoeven wij niet zo heel veel medelijden te hebben met de Nederlandse
automobilist.De heer Madlener (PVV):Ik heb dat wel. Elke keer als wij onze tank vullen, moet wij een hogere
prijs betalen vanwege het bijmengen, terwijl wij weten dat dit negatieve gevolgen
heeft voor een deel van de wereld. Dat vind ik inderdaad verschrikkelijk.
Eigenlijk moet mevrouw Spies niet pleiten voor het verhogen
van het percentage maar voor het stoppen van het bijmengen.Mevrouw Spies (CDA):Er zijn ook biobrandstoffen die wel deugen en die in Nederland worden
geproduceerd. Als de heer Madlener mij steunt in de ambitie om de schonere
biobrandstoffen een zwaarder gewicht te geven in de verplichte bijmengpercentages,
dan voorkomen wij ellende elders en kan de automobilist met een gerust geweten
rijden.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. D66 beseft al heel lang dat biobrandstof geen gemakkelijk
groene oplossing is. "It's not easy to be green", om met Kermit
de Kikker te spreken. De wijsheid van deze charmante kikker geldt zeker voor
biobrandstoffen.Een paar maanden geleden ben ik in staat geweest om eens in Brazilië
te gaan kijken bij suikerrietplantages en ook in een fabriek die suikerriet
omzet in ethanol. Dat was zeer interessant. Er zijn inderdaad fabrieken waar
ethanol wel op een duurzame wijze geproduceerd kan worden. Men kapt geen nieuw
oerwoud, maar kan door productieverbetering tot betere resultaten komen. Dat
gebeurt ook in Brazilië, naast alle slechte voorbeelden die wij kennen
en waar wij allemaal tegen zijn.Aangezien mijn fractie, samen met veel andere fracties, al heel vroeg
kritisch was over biobrandstoffen, wil ik ook de positieve opmerking maken
dat er binnen de eerste generatie biobrandstoffen gunstige ontwikkelingen
zijn die best gehonoreerd mogen worden. In Brazilië is een aantal bedrijven
daarmee bezig. Zij kijken niet alleen naar dit soort zaken, maar ook naar
bijvoorbeeld de arbeidsomstandigheden van de werknemers. Dat sommige werknemers
daar onder erbarmelijke omstandigheden moeten werken, wordt ook aangepakt.Er zijn goede ontwikkelingen. Als de regering zou besluiten om een akkoord
te sluiten om dat soort biobrandstoffen met de Cramercriteria in de hand toe
te laten op de Nederlandse markt en om Nederland op dat terrein een belangrijke
functie te laten vervullen binnen Europa, heeft dat op zich mijn steun. Dat
staat los van het feit dat de tweede generatie biobrandstoffen onze voorkeur
hebben omdat die hier kunnen worden geproduceerd. Ik ben ervan overtuigd dat
het ook in de discussie rond zaken als de eiwitbalans verstandig is om selfsupporting
te zijn, om zo autarkisch mogelijk te produceren waar het gaat om de voedselvoorziening
en energievoorziening binnen Europa.Als dat de uitgangspunten zijn van het kabinet – ik zou zeer teleurgesteld
zijn als de Cramercriteria bij het gesprek met de president van Brazilië
niet ter sprake zijn gekomen, wat ik mij overigens niet kan voorstellen –
heeft het kabinet mijn steun. De importheffing zou dan vooral gebruikt moeten
worden om biobrandstoffen die niet duurzaam zijn geproduceerd zo veel mogelijk
van de Nederlandse en de Europese markt te weren. Als dat het uitgangspunt
is, heeft het kabinet mijn steun. Ik ga ervan uit dat dit het geval is. Dat
vertrouwen heb ik. Mocht uit de antwoorden blijken dat het anders zit, merken
wij dat wel in de tweede termijn.De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter. Ter discussie staat het memorandum of understanding tussen
Nederland en Brazilië. De PvdA-fractie is waar het gaat om biobrandstoffen
ook ongerust over met name concurrentie tussen voedsel en biomassa. Dat laat
onverlet dat er een gedeelde opvatting is over de ontwikkeling in een meer
duurzame richting. Daar kan niemand het mee oneens zijn. De PvdA-fractie is
op zich onverdeeld gelukkig met de winning van ethanol uit suikers. Er zijn
veel meer mogelijkheden om die verduurzamingsslag op een slimmere manier vorm
te geven waarbij suikerriet, maar ook biomassa, ingezet kan worden.In de discussie over biomassa in het debat over duurzaamheid zijn winnaars
en verliezers. In de globaliserende wereldhandel is dat niet anders. In deze
ratrace geldt: the winner takes it all. Het is zaak om in het verduurzamingsdebat
kwetsbare samenlevingen, de verliezers van al die mondiale bewegingen, terzijde
te staan. Voedselzekerheid van miljoenen mensen, met name de allerarmsten,
staat in het brandpunt van die discussie. De enorme stijging van de voedselprijzen
heeft echter veel meer oorzaken. Ik noem klimaatveranderingen, misoogsten
en oprukkende woestijnen. Het veronachtzamen voedselproductiesystemen in de
landbouw en de ontwikkelingen in de rurale gebieden, met name in ontwikkelingslanden,
hebben wij veel te lang aan de zijlijn gezet. De stijgende welvaart in de
wereld genereert een enorme verschuiving in dieetgewoonten. Last but not least
denk ik dat een enorme speculatie in de grondstoffenmarkt debet is aan de
oneerlijke concurrentie tussen voedsel en biomassa.De overeenkomst met Brazilië over ethanol kan een stap in het proces
van verantwoorde verduurzaming zijn, maar dan wel geconditioneerd. Ik vraag
de regering of met de vertegenwoordiger, president Lula, afspraken zijn gemaakt
over de duurzaamheid van het geproduceerde ethanol. Is dit niet geproduceerd
in gekapte regenwoudgebieden? Is het niet geproduceerd op gronden van verjaagde
boeren? Gaat de productie niet ten koste van gesloopte sociaal-cultureel gewortelde
gemeenschappen? Willen wij echt stappen voorwaarts zetten in de verduurzaming,
dan moeten wij toe naar erkende certificeringssystemen op duurzaamheid. Welke
initiatieven heeft de regering besproken op het terrein van bovengenoemde
criteria?Wij zullen de boeren in de wereld, meestal vrouwen, een eerlijke kans
moeten willen geven. Het IMF, de Wereldbank en de Verenigde Naties in de vorm
van de FAO, zullen dit samen met de donoren in het OS-beleid moeten inzien.
Duurzaamheid op de lange termijn moet gaan boven de kortetermijnwinst. In
de Kamer is een motie aangenomen waarin het kabinet is opgedragen om voor
1 mei de tweede generatie biobrandstoffen extra te stimuleren. Ik ben
zeer benieuwd naar de invulling van deze motie in de komende week.Mevrouw Neppérus (VVD):Wat vindt de heer Waalkens van deze overeenkomst? Past dit akkoord dat
met Brazilië is gesloten, bij het verhaal dat hij zonet heeft gehouden?De heer Waalkens (PvdA):Zoals collega Spies ook heeft gezegd, is in de negen hoofdstukken een
aantal condities benoemd onder de term "sustainable". Aan het kabinet
heb ik de vraag gericht hoe het denkt invulling te geven aan deze conditionaliteit.
Op dat punt zullen wij deze overeenkomst scherp beoordelen.De vergadering wordt van 22.02 uur tot 22.10 uur geschorst.Minister Van der Hoeven:Voorzitter. Over het MoU met Brazilië is een aantal vragen gesteld.
Deze zijn te clusteren. Het beleid van dit kabinet is erop gericht om biobrandstoffen
in te zetten en broeikasgassen te verminderen. Daar gaat het om. Hieraan zijn
voorwaarden verbonden. Het moet op een duurzame manier gebeuren, het moet
kosteneffectief zijn en de tweede generatie moet commercieel beschikbaar komen.
Dezelfde argumenten hebben wij vanavond volgens mij al een keertje met elkaar
gewisseld. Natuurlijk moeten wij voortdurend in de gaten houden of de negatieve
effecten op mens en milieu de positieve effecten niet overtreffen. In het
uiterste geval moet de Europese Commissie worden gevraagd om de doelstellingen
van de 10% bijmenging naar beneden bij te stellen. Het middel mag namelijk
niet erger zijn dan de kwaal, namelijk klimaatverandering. Daarover zijn wij
het dus eens, neem ik aan.Een aantal Kamerleden heeft gevraagd waarom er geen duurzaamheidscriteria
zijn opgenomen in het MoU en wat de achtergrond van het woord "sustainable"
in het MoU is. Dit MoU is het startpunt van de dialoog. Het biedt een open
benadering voor een wederzijdse dialoog. Daarin staat het begrip "sustainable"
centraal. Dat begrip doelt op duurzame productie en toepassing, waarin de
aspecten CO2-uitstoot, voedselgewasverdringing, ontbossing en wat
dies meer zij alle zijn opgesloten. De Cramercriteria zijn daarbij voor Nederland
uitgangspunt en leidraad. Dit is van belang omdat de hele discussie over de
inzet van de biobrandstof betrekking heeft op het samenspel van alle factoren.Het begrip duurzaamheid is niet nader gedefinieerd omdat in internationaal
verband de discussie hierover nog volop gaande is. De Cramercriteria zijn
ons uitgangspunt. Zij vormen de leidraad van deze dialoog. Ik heb dit nodig,
ook bij de vraag over het afschaffen van de importheffing op bio-ethanol.
Ook deze vraag is vanavond al eerder aan de orde geweest. Wij kunnen deze
heffing niet eenzijdig opheffen. Wij hebben eisen verbonden aan de inzet in
de EU voor aanmerking van biobrandstof als mogelijk "environmental good".
Eerst moeten internationaal duurzaamheidseisen overeen gekomen zijn voor biobrandstoffen.
Daaraan wordt door Nederland proactief gewerkt. Het MoU met Brazilië
moet dus ook in dat licht worden bezien. De opheffing van de importheffing
kan dus pas worden bepleit als vaststaat dat er sprake is van duurzame bio-ethanol.
Eerder is opheffing dus niet mogelijk.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb een vraag over de uitleg van de minister ter zake van het niet
opnemen van de specifieke criteria in de MoU. De minister zegt dat deze criteria
daarin niet expliciet staan omdat daarover nog een internationaal debat loopt.
Dat begrijp ik niet.Minister Van der Hoeven:Dat begrijpt u natuurlijk heel goed.De heer Vendrik (GroenLinks):Nee, dat begrijp ik niet. Misschien mag ik mijn vraag stellen. Ik begrijp
het niet, omdat dit niet het verslag is van een internationaal debat, maar
een overeenkomst tussen Nederland en Brazilië. Het is goed dat de minister
bevestigt dat de Nederlandse regering de Cramercriteria als hoeksteen van
het biobrandstofbeleid neemt, maar dan moet Nederland deze criteria opnemen
in elke overeenkomst en in elk stuk waaronder het zijn handtekening zet. Ik
neem dus geen genoegen met de uitleg. Ik vraag opnieuw: waarom, als het zo
belangrijk is, staat het niet expliciet opgenomen? Waarom is dat niet uitonderhandeld
met de Brazilianen?Minister Van der Hoeven:Omdat, zoals ik zojuist heb gezegd, dit MoU het startpunt is van de dialoog
en van de uitwerking die moet plaatsvinden. Die uitwerking moet natuurlijk
op een aantal punten gebeuren; daar kom ik zo meteen op terug, want daarover
zijn meerdere vragen gesteld.De voorzitter:Mijnheer Vendrik, de minister komt er zo dadelijk nog expliciet op terug.Minister Van der Hoeven:Inderdaad.De voorzitter:Mevrouw Neppérus wil graag een vraag stellen. Mijnheer Vendrik,
na de uitleg van de minister krijgt u nogmaals het woord.Mevrouw Neppérus (VVD):Ik heb het even over de eerste zinnen van het betoog van de minister.
Daarin zei zij, bijna met dezelfde zucht als bij het VAO dat wij eerder vanavond
hadden, dat wij het al vaak over het beleid hebben gehad.Het is natuurlijk toch niet helder als de minister iets ondertekent over
biobrandstoffen en als dan de vicepremier van het kabinet nog geen dag later
zegt dat biobrandstoffen gedeeltelijk een ramp zijn. Ik vind het dus helemaal
niet zo helder.Minister Van der Hoeven:Ik heb daarnet aangegeven dat er proactief gewerkt moet worden aan al
die duurzaamheidseisen die aan bio-ethanol gesteld worden. Dat hoort ook zo
te gebeuren.Dat betekent dus ook dat je in de uitwerking van dat Memorandum of Understanding
kijkt naar alle aspecten die daarbij een rol kunnen spelen;
het gaat dan onder andere over wat mevrouw Neppérus en de heer Bos
noemden, namelijk ontbossing, voedselgewasverdringing en CO2-uitstoot.
Het gaat om al die aspecten bij elkaar. Er komt een brief naar de Kamer over
wat in Washington aan de orde is geweest. De Kamer heeft zelf aangegeven dat
zij daarover het debat met ons wil voeren. Dat wacht ik dan even af; die brief
komt er.Mevrouw Neppérus (VVD):Het wordt voor mij steeds onhelderder. Binnen het kabinet lopen kennelijk
de standpunten uiteen. Ik neem aan dat in de brief heel helder het hele verhaal
zal staan. Ik ben bereid tot dan te wachten, maar kennelijk is er nu één
beleid, terwijl in hetzelfde weekend twee bewindslieden iets tegengestelds
hebben gezegd.De voorzitter:Maar goed, die brief komt dan nog aan de orde.Ik begrijp dat de heer Vendrik de brief ook wil afwachten.Minister Van der Hoeven:Voorzitter. Dat zijn uitlatingen van mevrouw Neppérus. Zij weet
heel goed wat wij tot op dit moment aan de Kamer gemeld hebben. Er is geen
verschil van mening of van inzicht. Dat is gewoon niet het geval. Mevrouw
Neppérus probeert gewoon te stoken in een goed huwelijk. Daar houden
wij ons niet mee op!De voorzitter:Mevrouw Neppérus, u hebt zojuist al aangegeven dat u op de brief
wacht. U hebt uw vraag al twee keer gesteld.Mevrouw Neppérus (VVD):Voorzitter. Ik stel serieuze vragen. Als de minister dat stoken in een
goed huwelijk vindt, dan stook ik graag verder; wellicht is het huwelijk dan
niet zo goed.De voorzitter:Laten wij dat huwelijk maar even buiten beschouwing laten en ons weer
tot de biobrandstoffen beperken.Minister Van der Hoeven:Zo is dat, voorzitter.De heer Vendrik sprak over de trade distortions. Hij merkte op dat wat
hem betreft het dan met name gaat over de importheffing. De Brazilianen hebben
aangegeven dat er ook nog andere trade distortions zijn. Tot op dit moment
hebben zij echter niet helder kunnen maken welke dat zijn. Net als voor die
andere aspecten geldt ook hier dat dit MoU een startpunt is en niet het eindpunt
van de onderhandelingen. De verdere uitwerking gebeurt in de vorm van een
werkgroep gedurende de komende maanden. Dan gaat het niet alleen om samenwerking
tussen twee overheden; er worden ook bedrijven, ngo's en onderzoeksinstellingen
bij betrokken. Het gaat er namelijk om de doelstelling van de duurzame inzet
van biobrandstoffen te verwezenlijken.Als eerste komt in mei of juni een Braziliaanse delegatie naar een aantal
kritische Europese landen, om met name de discussie over die duurzaamheidsaspecten
aan te gaan. Daar is ook Nederland bij betrokken; men wil graag met leden
van de Tweede Kamer spreken. Ik ondersteun dat initiatief graag. Volgens mij
is het de beste manier om in een open debat de noodzakelijke helderheid te
krijgen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het is interessant om van u te vernemen dat de Brazilianen nog niet weten
over welke market distortions zij het willen hebben.Minister Van der Hoeven:Over welke ándere market distortions zij het willen hebben.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik controleer echter de Braziliaanse regering niet, maar de Nederlandse
regering. De Nederlandse regering zegt hier dat er een noodzaak is om marktverstoringen
te ontmantelen. Over welke marktverstoringen heeft de Nederlandse regering
het dan?Minister Van der Hoeven:Ik weet niet of mijn antwoord daarnet niet is overgekomen of dat er iets
anders aan de hand is. Ik heb zojuist echter precies aangegeven dat een importheffing
een vorm van marktverstoring is. Ik heb ook aangegeven dat deze importheffing
pas kan worden besproken op het moment dat wij het volledig eens zijn met
de duurzaamheidscriteria. Die moeten voor biobrandstoffen internationaal overeengekomen
zijn. Pas op dat moment zal Nederland zijn inzet in de EU voor aanmerking
van biobrandstof als mogelijke environmental good in de loop van de WTO-onderhandelingen
inbrengen. Eerder niet, dat is toch heel helder neem ik aan. Dat is van onze
kant het uitgangspunt. Mochten er andere trade distortions zijn vanuit de
Braziliaanse kant, dan hoor ik dat wel. Daarom is het ook van belang om met
elkaar te erkennen dat dit MoU geen eindpunt van onderhandelingen is, maar
het startpunt van een dialoog. Op de een of andere manier wil de heer Vendrik
dat niet erkennen. Vanuit dit startpunt zal op een aantal punten verder wordt
gewerkt, juist aan de duurzame productie van bio-ethanol en andere vormen
van bio-energie in Brazilië.Het is niet voor niets dat in het MoU technische en commerciële aspecten
staan als onderwerpen van samenwerking, maar dat ook wordt gesproken over
duurzame productie en het aanwenden voor bijvoorbeeld elektriciteitsopwekking,
over de ontwikkeling van internationale standaarden voor toepassing op de
wereldmarkt voor biobrandstoffen, over de mogelijkheid van verhandeling van
CMD-certificaten voor biofuel projecten. Elke vraag die aan de orde kan komen,
kan aan de orde komen binnen de uitwerking van dit MoU, ook het mogelijke
risico voor de verdringing van voedselgewassen.Als de Kamer aan ons vraagt om haar op de hoogte te houden van de verdere
uitwerking van het MoU, zeggen wij dat uiteraard graag toe. De Kamer kan dan
met eigen ogen zien wat de resultaten zijn van de gesprekken tussen de beide
landen en tussen de vertegenwoordigers van landen, ngo's, bedrijven en kennisinstellingen
die nog gaan plaatsvinden.De heer Vendrik (GroenLinks):Het is interessant dat de minister nu een verdere uitleg geeft over het
memorandum, bijvoorbeeld over de vraag of een verdere ophoging van de productie
van biobrandstoffen de wereldvoedselvoorziening verdringt, in de waagschaal
stelt. President Lula heeft daarvan dacht ik gezegd dat dat een leugen is.
Het is dus interessant om hier te speculeren over hoe dit memorandum
verder kan worden uitgewerkt, maar dat is mosterd na de maaltijd. Ik vind
het buitengewoon vreemd dat de minister over marktverstoringen zegt dat het
oplossen daarvan vanuit het Nederlandse perspectief pas aan de orde is als
de Cramercriteria daadwerkelijk kracht en betekenis hebben gekregen. De Cramercriteria
worden niet opgenomen, die conditie wordt hier ook niet opgenomen, maar wij
moeten het wel allemaal zo lezen. De Braziliaanse regering heeft dat ook zo
begrepen. Ik vraag de minister daarop te reageren. Ik neem dit document daarvoor
eerlijk gezegd iets te serieus. Er staat veel te veel niet geschreven aan
wat de minister nu toekent aan het memorandum. Dat vind ik gewoon slecht werk.Minister Van der Hoeven:Dat kan de heer Vendrik zo vinden, maar ik heb aangegeven dat dit memorandum
het uitgangspunt en startpunt is van een dialoog. Ik heb aangegeven dat al
die aspecten die ook in de Kamer aan de orde zijn daarin worden besproken.
Daarvoor is ook ruimte. Ik zal erop toezien dat dat ook gebeurt. Ik heb ook
aangegeven dat wij de Kamer van de resultaten van de dialoog en van de werkgroepen
op de hoogte zullen houden. Dat is toch heel simpel?De heer Vendrik (GroenLinks):De Cramercriteria zijn toch niet onderhandelbaar. Dat is wat de minister
suggereert.Minister Van der Hoeven:Dat suggereer ik niet.De heer Vendrik (GroenLinks):Wij tekenen een document, maar de Cramercriteria zijn niet opgenomen.
Er zit een vrij ongeclausuleerde toezegging aan de Brazilianen in dat marktverstoringen
moeten worden opgelost. Hier wordt dat nader gekwalificeerd. Dat lees ik niet
in het stuk. Als dat allemaal nog besproken wordt, moet ik dus concluderen
dat dit kennelijk onderhandelbaar is voor de Nederlandse regering. Daarvan
schrik ik. Ik zou denken dat de Cramercriteria voor dit kabinet niet onderhandelbaar
zijn, zeker niet met de Brazilianen op basis van dit MoU.Minister Van der Hoeven:Volgens mij heb ik heel helder aangegeven wat het startpunt is van deze
onderhandelingen, namelijk dit MoU. Ik heb heel helder aangegeven dat de Cramercriteria
voor ons daarbij leidraad zijn. Ik heb heel helder aangegeven onder welke
voorwaarden Nederland bereid is te gaan praten over de importheffing. Ik heb
ook aangegeven dat het uiteindelijke doel natuurlijk is dat je komt tot duurzaam
geproduceerd bio-ethanol. Ik ben het zeer eens met in dit geval de heer Madlener
en mevrouw Spies dat ook in Brazilië duurzaam wordt geproduceerd en dat
het de bedoeling is dat ook die duurzame productie zo veel mogelijk doorgaat,
want dat willen wij met elkaar. Niemand heeft er behoefte aan om niet duurzaam
geproduceerde bio-ethanol in Europa op de markt te krijgen.Mevrouw Neppérus (VVD):Voorzitter. Tien dagen geleden werd met veel feestgedruis een overeenkomst
getekend omdat wij het allemaal samen gaan doen, hoe geweldig dat is en hoe
belangrijk onze rol daarin is. Nu blijkt langzaam maar zeker dat nog maar
sprake is van een startpunt dat verder ingevuld moet worden. Ik vind het uitstekend
dat de minister verder wil werken aan duurzaamheid en daarover wil rapporteren;
dat wacht ik dan af. Maar ik vind het wel heel vreemd dat er wordt gejuicht
over een tekst waarin het woord "duurzaam" negen of twaalf keer
voorkomt, en dat nu blijkt dat het verder nog ingevuld moet worden. Ik blijf
dat onbegrijpelijk en tegenstrijdig vinden, en zou graag zien dat dat wordt
uitgelegd.Minister Van der Hoeven:Voorzitter. Dan zou het goed zijn als mevrouw Neppérus eens kijkt
naar alle memorandums of understanding. Een memorandum of understanding is
geen contract of verdrag; dat zijn heel andere zaken. Bij een memorandum of
understanding wordt ervan uitgegaan dat daaraan vervolgens gezamenlijk invulling
wordt gegeven op basis van de criteria die worden afgesproken. Die criteria
heb ik hier heel helder naar voren gebracht. Ik weet ook hoe de Kamer erover
denkt, en dat is voor ons alleen maar een aansporing om het op deze manier
door te zetten.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Ik vind het best een overtuigend betoog van de minister. Het
stelt mij gerust dat de minister zo expliciet zegt dat de Cramercriteria uitgangspunt
zijn; ik had ook niet anders verwacht. Ik wil echter wel zekerheid hebben
over de ultieme sancties die de minister heeft op het moment dat de invulling
de Cramercriteria niet benadert, zodat de Kamer enig houvast heeft waarover
de minister nog wil onderhandelen en wat haar grijze gebied is.Minister Van der Hoeven:Ten opzichte van een ander land heb je natuurlijk geen sancties. Maar
binnen de afspraken over de verdere uitwerking van een memorandum of understanding
doe je dingen wel en doe je dingen niet. Het is heel goed dat wij hier in
het debat duidelijk maken wat wij wel gaan doen. Daar vloeit dan uit voort
wat wij niet gaan doen. Dat kan als een sanctie opgevat worden.De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. Ik wil het graag helder krijgen; daarvoor is dit spoeddebat
ook bedoeld. De minister zegt dat zij gaat toezien op de uitwerking van de
dialoog en hoe de Cramercriteria daarbij gehanteerd worden. Acht de minister
een uitkomst denkbaar die niet voldoet aan de Cramercriteria, of is dan de
conclusie dat er verder geen samenwerkingsovereenkomsten komen?Minister Van der Hoeven:Voorzitter. Ik ga natuurlijk uit van de Cramercriteria, anders heb je
helemaal geen vastigheid. Van daaruit ga je verder uitwerken. Zoals ik al
zei: de dingen die je gaat doen kunnen vrij breed zijn. Het gaat over duurzaam
produceren van de eerste generatie, en de heer Cramer weet net zo goed als
ik dat dat op een aantal punten wel degelijk mogelijk is. Daarnaast gaat het
om het toegroeien naar de tweede generatie bio-ethanol. Daar moeten wij uiteindelijk
op uitkomen. Dat doe je gezamenlijk. Natuurlijk wordt bijvoorbeeld met Brazilië
die tweede generatie technieken verder ontwikkeld, zoals de ligne cellulose.
Dat moet aan bod komen in de verdere uitwerking van het memorandum of understanding,
en zal ook aan de orde komen.De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. Begrijp ik het goed dat de Cramercriteria niet de leidraad
zijn maar uitgangspunten, vertrekpunten, en dat het dus alleen
maar beter kan worden?Minister Van der Hoeven:Voorzitter. Zij zijn uitgangspunt, leidraad als u dat zo wilt noemen,
net zoals de Cramercriteria leidraad en uitgangspunt zijn bij de duurzaamheidscriteria
die afgesproken moeten worden op wereldschaal.Er ligt nog een technische vraag van de heer Madlener over het aandeel
van de belastingen en wat dies meer zij in de brandstofprijzen. Ik heb daarvan
een heel technisch overzicht bij me, en ik stel voor dat ik dat de heer Madlener
schriftelijk doe toekomen.De heer Madlener (PVV):Voorzitter. Daar ga ik niet mee akkoord. Het gaat om enkele eenvoudige
cijfers: wat kost een liter benzine kaal, wat kost een liter ethanol kaal?
Met andere woorden: hoeveel euro van elke volle tank gaat er naar die briobrandstof
waarvan wij nu weten dat die helemaal niet groen is?Minister Van der Hoeven:Voorzitter. De kale prijs van benzine euro loodvrij is 56 cent. De belastingdruk
absoluut is 0,9%, en de belastingdruk relatief is 62,44%. Van
diesel zwavelvrij is de kale prijs 57,4 cent, de adviesprijs is € 1,13...De heer Madlener (PVV):Ik wil ook weten wat de kale prijs van ethanol is.Minister Van der Hoeven:Dat moet ik even opzoeken. Dat staat niet op mijn lijstje. Als de heer
Madlener al die details wil weten, zoek ik ze op en krijgt hij ze schriftelijk.
Ik heb ze op dit moment niet bij de hand.De voorzitter:Ik stel voor dat de minister de heer Madlener die informatie schriftelijk
doet toekomen. Dan heeft hij de informatie die hij heeft gevraagd.Minister Cramer:Voorzitter. Wij praten vandaag weer over biobrandstoffen. Ik vind dat
prima, want het is een hartstikke belangrijk onderwerp. De Kamer weet van
mij dat ik mij, niet alleen in Nederland, maar wereldwijd, ervoor inzet dat
wij als wij biobrandstoffen gebruiken die duurzaam gebruiken. Zij moeten duurzaam
geproduceerd zijn. Dat is het uitgangspunt van het kabinet en daar houden
wij ons aan. Ik stel dat heel nadrukkelijk. Wij lopen voorop in de wereld
met het uitdragen van die boodschap.Ik ga niet meer in op de samenwerkingsovereenkomst met Brazilië,
want dat heeft collega Van der Hoeven al uitgebreid gedaan. Ik ga wel in op
een vraag die mevrouw Neppérus stelde, namelijk of wij met verschillende
monden over hetzelfde onderwerp spreken. Nee, wij spreken met dezelfde mond
over hetzelfde onderwerp. Mevrouw Neppérus refereerde aan de uitspraken
van de heer Bos in Washington. Hij heeft uitspraken gedaan die ik geheel deel,
omdat hij heel duidelijk zijn zorgen uitsprak. Wij moeten geen biobrandstoffen
gebruiken als daardoor in de wereld voedseltekorten dreigen. Hij is bezorgd
dat dit misschien gaat gebeuren.Ik ga dan meteen door naar vragen van de heren Cramer en Vendrik. In hoeverre
dragen de biobrandstoffen bij aan de wereldvoedselcrisis? Dat is eigenlijk
de essentie van de discussie die tijdens de conferentie van de Wereldbank
werd gevoerd.Mevrouw Neppérus (VVD):Eerst wordt tegen mij gezegd dat er wordt gestookt in een goed huwelijk,
nu dat iedereen hetzelfde zegt. Kom op, zeg! Ik blijf verbaasd. Vrijdag wordt
er juichend iets getekend, zonder dat er ook maar een zinsnede in staat over
duurzaamheid, risico's voor de voedselvoorziening of schade aan de natuur.
36 uur later maakt minister Bos uiterst kritische opmerkingen over biologische
brandstoffen. Dat de minister dat aan elkaar probeert te lijmen kan ik mij
helemaal voorstellen, maar meent zij nu echter dat hier geen enkel verschil
tussen is?Minister Cramer:Ja, dat meen ik echt. Mevrouw Van der Hoeven heeft heel duidelijk uitgelegd
wat het memorandum of understanding inhoudt. Het is een eerste stap, waarna
verdere invulling volgt. Zij heeft gezegd wat onze inzet is. De Cramercriteria
worden daarbij als uitgangspunt genomen. De heer Bos is het daar volledig
mee eens.De voorzitter:Wat mevrouw Neppérus heeft uitgewisseld lijkt mij nu voldoende.
Ik geef het woord aan de heer Vendrik, als het nog betrekking heeft op dit
onderdeel.De heer Vendrik (GroenLinks):De Cramercriteria zijn van mevrouw de minister zelve. Zij is onze gids
in dezen. De Brazilianen maken ethanol uit suikerriet. Past dat type biobrandstof
binnen de Cramercriteria?Minister Cramer:Dat past beter dan de heer Vendrik misschien denkt. Een van de criteria
is de broeikasgasbalans. Met hoeveel wordt de uitstoot van CO2
verminderd doordat gebruik wordt gemaakt van biobrandstof? In het geval van
suikerriet pakt de broeikasgasbalans goed uit, met meer dan 50%. Als
de stammen van het suikerriet verder worden verwerkt, kan dat zelfs oplopen
tot 80%. Het is de best scorende eerste generatie biobrandstof die
er zo ongeveer is. Het hele debat over eerste en tweede generatie is in dat
opzicht dan ook verwarrend. Oorspronkelijk werd de eerste generatie biobrandstoffen
gebruikt voor het verkrijgen van de gewenste broeikasgasbalans. Daarbij gold
een grens. Bij het overschrijden van die grens spraken wij van de tweede generatie.
Nu wordt het ook van belang geacht om de concurrentie met voedsel in aanmerking
te nemen. Dat is een belangrijk criterium van de zes Cramercriteria. Ook in
dat opzicht scoort het suikerriet dat in de buurt van Sao Paulo wordt verbouwd,
niet slecht. Wij zouden hierover letterlijk een boom kunnen opzetten, maar
ik ga er nu niet verder op in. Als wij dus in aanmerking nemen hoe goed wij
met bio-ethanol scoren, moeten wij ook zeggen: dat is zo slecht nog niet.De voorzitter:Ik zie dat de heer Vendrik weer wil interrumperen, maar ik wijs erop dat
de minister een helder antwoord heeft gegeven. Ik geef hem de gelegenheid
om nog kort te reageren, maar daarna vervolgt de minister haar betoog.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik meen dat er meerdere Cramercriteria zijn. Er zijn inderdaad
nog veel beroerdere varianten van biobrandstof, maar eigenlijk matcht
bio-ethanol niet met alle criteria. Maar goed, ik begrijp dat dat nu allemaal
anders ligt. Dan maakt het ook niet zoveel uit dat de criteria van de minister
niet expliciet in het memorandum staan, want eigenlijk vormen die geen onderwerp
van gesprek met de Brazilianen. Wat zij doen, is namelijk goed. Dat stelt
de minister hiermee vast.Minister Cramer:Mevrouw Van der Hoeven heeft er al op gewezen dat wij alle zes duurzaamheidscriteria
die Nederland heeft geformuleerd in overleg met de counterpartner in Brazilië
uitwerken en bespreken. Zoals mevrouw Van der Hoeven ook zei, is het onze
inzet om alle zes criteria als basis voor de afspraken te gebruiken.De heren Cramer en Vendrik hebben de zorg uitgesproken dat de inzet van
biobrandstoffen de wereldvoedselcrisis kan versterken. Ik wil heel nadrukkelijk
zeggen dat ik deze zorgen heel erg deel. Dé bedoeling van het ontwikkelen
van duurzaamheidscriteria was voorkomen dat hetgeen wij hier gebruiken ten
koste gaat van de mensen in de Derde Wereld. Ons beleid mag er dus niet toe
leiden dat de mensen daar voedseltekorten hebben of honger lijden. Als dat
het gevolg is, zijn wij met deze brandstoffen op de slechtste manier bezig.
Dit mag dan ook absoluut niet gebeuren. Dé inzet van het kabinet is
dus: vermijden dat wij in die richting koersen.Tegen mevrouw Thieme zeg ik dat uit de verschillende studies blijkt dat
bij het ontstaan van de wereldvoedselcrisis de toename van de vleesproductie
een belangrijke rol speelt. Wij moeten namelijk steeds meer areaal gebruiken
voor het verbouwen van voedergewassen voor de veeteelt. Dat is een belangrijk
aspect. Daarnaast hebben wij te maken met klimaatverandering. Dat is ook een
belangrijk aspect. Er doen zich droogtes voor waardoor er minder kan worden
geoogst. Wij hebben ook te maken met inefficiënte productiemethoden,
met slecht werkende markten en, niet te vergeten, met hoge energieprijzen.
Die olieprijzen zijn sky high. Daardoor zijn grondstoffen als kunstmest duur.
Al die factoren samen zorgen voor de voedselcrisis. Dit zijn dus de dominante
factoren en niet de ontwikkeling van biobrandstoffen. Natuurlijk houden wij
de vinger aan de pols. Als uit studies blijkt dat er door het gebruik van
biobrandstoffen wel iets aan de hand is, ben ik de eerste om ervoor te zorgen
dat wij ons bezinnen en dan zullen wij de Kamer melden welke conclusies wij
moeten trekken.Mevrouw Neppérus stelde nog een vraag over de eerste en tweede
generatie biobrandstoffen. De heer Jansen had het over het instellen van een
moratorium als de ontwikkeling van biobrandstoffen niet duurzaam gebeurt.
Wij hebben eerder gewisseld wat het uitgangspunt van het dit kabinet is. Onze
inzet is in de eerste plaats dat wij duurzaam ontwikkelde brandstoffen in
de markt zetten. Nu hebben wij de eerste generatie biobrandstoffen nodig,
omdat wij nog niet aan die tweede generatie toe zijn. Dat is maar een heel
klein percentage van het geheel. Nu kun je ervoor kiezen, en ik heb dit al
eerder met u gewisseld, om voorlopig maar te stoppen totdat de tweede generatie
er is. Ik heb gezegd dat dit geen zin heeft, want wereldwijd worden ongelooflijk
veel biobrandstoffen ingezet op een onduurzame manier. Om sturing te geven
aan de wereldmarkt, moet je aan de bal blijven en zorgen dat je dat proces
beïnvloedt. Dat doe je niet door aan de zijlijn te staan, maar door heel
duidelijk je stem te laten horen en sturing te geven aan de toepassing van
de duurzaamheidscriteria zoals wij die hebben opgesteld.De voorzitter:Het woord is aan mevrouw Thieme.Mevrouw Thieme (PvdD):Voorzitter, dank u wel dat u mij nog even het woord geeft, want ik wil
nog even reageren op het antwoord van de minister op mijn vragen. Wij hebben
te maken met een wereldvoedselcrisis en zij zegt: het zou erg zijn als de
biobrandstoffen daarvan een belangrijke oorzaak zijn. Als je kijkt naar de
meest concurrerende toepassing van allerlei wereldgranen ten opzichte van
voedsel voor mensen, dan kunt u niet anders dan met mij concluderen dat het
niet zozeer de biobrandstoffen zijn als wel het veevoer. Dat is de grootste
concurrent van voedsel voor mensen. Ik begrijp niet dat de minister zegt:
ja, veeteelt is inderdaad ook een belangrijk iets. Veeteelt is juist een van
de meest milieuvervuilende industrieën ter wereld. Wij hebben te maken
met een wereldgraanoogst van 50% die naar veevoer gaat.De voorzitter:Kunt u met uw vraag komen, mevrouw Thieme?Mevrouw Thieme (PvdD):Ik vraag mij af hoe de minister dat kan afdoen met: dat is ook een belangrijke
oorzaak, maar dat moet dan maar op een ander moment terugkomen in de discussie.
Wij hebben het nu over de vraag hoe wij de wereldvoedselcrisis kunnen indammen.De voorzitter:Ik heb u de vraag toegestaan en minister Cramer krijgt uiteraard de gelegenheid
tot antwoorden, maar wij wijken wel weer ver van de agenda af.Minister Cramer:Wij spreken hier over de biobrandstoffen en niet over de vleesproductie.
Ik heb alleen eraan gerefereerd in verband met de analyses die duidelijk maken
dat de toename van de vleesproductie ook een van de factoren is. Die toename
komt vooral doordat in China steeds meer vlees wordt geconsumeerd. Ik heb
het om die reden genoemd in het kader van dit debat.De heer Jansen (SP):De minister zei dat, als je begint aan een moratorium van bijvoorbeeld
de import van biobrandstoffen uit Brazilië, je dan aan de zijlijn blijft
staan. Stel dat Nederland actief zou investeren in de ontwikkeling van de
tweede generatie biobrandstoffen en die kennis ook zou exporteren naar Brazilië
om hen te helpen om die technieken daar ook in te voeren. Samenwerking op
dat terrein is een veel effectievere strategie dan als wij in Nederland nog
de deur openzetten voor al dan niet opgepepte eerste generatie biobrandstoffen,
waarover de Energieraad overigens in zijn rapport dat wij vandaag ontvingen,
gesteld heeft: bij veel van de eerste generatie biobrandstoffen is de reductie
van broeikasgasemissies over de hele keten laag en soms zelfs negatief.Minister Cramer:Wij praten over verschillende dingen. Ik heb het niet over alle eerste
generatie, want die biobrandstoffen die beneden de broeikasgasbalans zijn
die acceptabel is, vallen niet eronder. Wij gaan natuurlijk wel met die duurzaamheidscriteria
werken. Datzelfde geldt voor uw vraag over waarom ik niet met Brazilië
werk aan de tweede generatie. Dat staat gewoon in het MoU.
Dat is juist ook waarin wij met hen verder willen komen. De reden dat ik zo
nadrukkelijk zeg dat wij inzetten op het zo snel mogelijk van eerste naar
tweede generatie komen, is dat wij die eerste generatie voorlopig even nog
nodig hebben, maar alleen onder de conditie dat die aan bepaalde duurzaamheidscriteria
voldoet. Wij hebben die criteria voor Nederland opgesteld. Wij hebben hard
gelobbyd in Europa om ervoor te zorgen dat het Europese richtlijnen werden.
Wij zijn in een jaar tijd gigantisch veel verder, want de drie belangrijkste
duurzaamheidscriteria die wij hebben opgesteld, zijn overgenomen in Brussel.
Dat is nu dus Europees beleid geworden. Dat vind ik zelf al in zo'n korte
tijd een enorme stap voorwaarts. Wij zullen ook hard lobbyen om de overige
drie erin te krijgen en om ervoor te zorgen dat die tweede generatie biobrandstoffen
veel aandacht krijgt. Dus wij gaan richting Brussel door. Internationaal zijn
wij ook heel actief. Wij hebben heel gericht samenwerkingsovereenkomsten met
een aantal landen in voorbereiding of al in uitvoering. Dat doen wij om ervoor
te zorgen dat de duurzaamheidscriteria die wij hebben ontwikkeld zo snel mogelijk
in de praktijk worden toegepast, waarmee wij de wereld kunnen laten zien dat
deze aanpak ervoor zorgt dat wij geen wereldvoedselcrisis veroorzaken door
die biobrandstoffen.De voorzitter:Ik zag eerst mevrouw Neppérus, maar ik stel wel voor dat wij dichterbij
de agenda blijven. Het was een spoeddebat over de overeenkomst met Brazilië.Mevrouw Neppérus (VVD):Ik hoor nu allerlei dingen waarmee het kabinet bezig is, waarvan een stel
mij bekend voorkomen. Ik zit er wel even mee, want wij doen steeds meer terwijl
wij vorig jaar hebben gezegd: laten wij voorlopig niet overgaan tot verhoging
van het percentage van bijmenging. Daarover is een motie aangenomen. Bent
u het daar nog steeds mee eens? Ik begin nu te twijfelen.Minister Cramer:Wij veranderen die percentages helemaal niet.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik beluister een minister van Milieu die alle middelen aangrijpt om biomassa
duurzamer te laten produceren. Dat is goed. Helpt dit memorandum deze minister
bij die missie?Minister Cramer:Absoluut. Ik sta er helemaal achter, vooral omdat wij dit zien als de
eerste stap. De verdere invulling gaan wij uitwerken met de inzet die mevrouw
Van der Hoeven al heeft toegelicht. Er wordt van hieruit en zeker ook vanuit
Brazilië samengewerkt met ngo's en andere maatschappelijke organisaties.
Wat mij betreft, zitten wij helemaal op de goede lijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan moet mevrouw Cramer mij toch echt even helpen door precies aan te
geven waar haar missie – duurzame biomassa, toepassing van criteria –
in dat memorandum expliciet is opgenomen. Dat is toch haar centrale missie.
Daar gaat zij voor en dat steunen wij. Dat moet ik dan toch ergens kunnen
lezen, maar dat lukt mij niet. Minister, kunt u mij helpen? Waar staat uw
missie verwoord in dat memorandum?Minister Cramer:Als ik dat zou doen, ga ik herhalen wat collega Van der Hoeven heeft gezegd.Voorzitter. Ik heb de vragen beantwoord.De voorzitter:Dank u wel. Ik constateer dat er behoefte is aan een tweede termijn. De
spreektijd is een derde van die in eerste termijn.Mevrouw Neppérus (VVD):Voorzitter. Mijn twijfels over de gesloten overeenkomst tussen Nederland
en Brazilië zijn niet weggenomen. Daarom dien ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat er grote zorgen worden geuit door onder andere het IMF
over de effecten van grootschalige toepassing van biobrandstoffen op onder
andere de wereldvoedselmarkt, tropische bossen en klimaatverandering;overwegende dat ondanks deze zorgen er op 11 april 2008 een overeenkomst
is getekend tussen de Nederlandse en Braziliaanse regering, om onder andere
de toename van het aandeel hernieuwbare energie in de mondiale energiemix
te stimuleren;overwegende dat stimulering van het gebruik van biobrandstoffen hier expliciet
onderdeel van uitmaakt;overwegende dat in de overeenkomst de voorwaarden die aan het begrip duurzaamheid
in relatie tot biobrandstoffen worden toegekend, ontbreken;verzoekt de regering, de overeenkomst met Brazilië te heroverwegen
dan wel de uitwerking primair aan te grijpen om de tweede generatie biobrandstoffen
tot ontwikkeling te brengen, alvorens over te gaan tot het stimuleren van
grootschaliger gebruik van biobrandstoffen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Neppérus. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 18(29575).De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil tot slot twee opmerkingen maken. De motie die mevrouw
Neppérus zojuist heeft ingediend, kan waarschijnlijk op mijn steun
rekenen, maar ik zal die nog even precies bekijken.Mijn eerste conclusie in dit debat is dat hier een slecht memorandum wordt "groengewassen".
Ik begrijp de minister van Milieu zo dat het haar centrale missie is –
daarin steunen wij haar – om het duurzaam gebruik van biobrandstoffen
krachtig te bevorderen en sterker nog, het onduurzaam gebruik
van biobrandstoffen, zoals dat vandaag de dag in toenemende mate wordt gerealiseerd,
af te remmen en uiteindelijk uit de wereld te helpen. Dat zou de missie van
dit kabinet moeten zijn. De criteria die dat moeten ondersteunen, zien wij
echter nergens in het memorandum terug. Die slag is dus gemist. Ik moet constateren
dat het kabinet zich op dit punt niet serieus neemt. Er ligt een memorandum
dat een andere agenda lijkt te bevoordelen, namelijk goede handelsrelaties
met Brazilië. Dat mag, dat is een legitiem belang, maar dan moet het
kabinet niet achteraf komen aanzetten met allerlei criteria die wij niet lezen.Ik word ook ongerust over de toepassing van de Cramercriteria. Ik heb
hier voor mij liggen een prachtig boekje van Natuur en Milieu en de provinciale
milieufederaties: Heldergroene biomassa. De studie is mede mogelijk gemaakt
door de minister van Economische Zaken. Ik zeg dit als pikant detail. Wat
lees ik over biomassa? "Biobrandstoffen gemaakt uit rietsuiker. Niet
doen. Niet duurzaam. Niet Cramercriteriabestendig." Wat zegt de minister?
Dat is wel het geval. Hier zien wij hoe de verfloddering van criteria nu al
gestalte krijgt. Kennelijk is het handelsbelang met Brazilië dominant.
Dat spijt mij zeer. Ik zal de motie van de VVD ter zake waarschijnlijk steunen:
dit memorandum moet van tafel.De heer Madlener (PVV):Voorzitter. De PVV wil lagere brandstofprijzen, geen hogere brandstofprijzen.
De prijzen zijn gigantisch hoog: een liter benzine kost € 0,56.
Zonder belastingen wel te verstaan, want er komt nog een dikke euro bij. Het
verplicht bijmengen van ethanol verhoogt de brandstofprijzen nog verder en
werkt negatief uit voor het milieu. Dat vinden wij zeer slecht. Elke keer
als je je tank vult, doneer je een euro aan de kap van oerwoud, en dat is
niet de bedoeling. Andersom geredeneerd: er is een kans om vandaag iets voor
het milieu te doen én de brandstofprijzen te verlagen door te stoppen
met het verplicht bijmengen van deze biobrandstoffen. Die kans pakt het kabinet
niet. Dat is jammer voor de burgers, die te veel betalen, en jammer voor de
mensen in Brazilië, die hun voedsel duurder en hun oerwoud kleiner zien
worden. Dubbel verlies.De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de bewindspersonen voor hun antwoord. Ik hoor in hun
antwoorden begrip voor de zorg van de Kamer doorklinken bij het toepassen
van de duurzaamheidscriteria. Ik heb het zo verstaan, dat in de uitwerking
van het MoU de duurzaamheidscriteria het vertrekpunt vormen. Minder kan het
niet worden. Dat is winst: er is een helder standpunt van de regering in dit
debat. De ChristenUnie onderschrijft die helderheid.Mevrouw Thieme (PvdD):Voorzitter. Wij hebben te maken met een Westerse wereld die massaal voedingsgewassen
verspeelt in een wereld waar honger heerst. Als het ons ernst is om de wereldvoedselcrisis
te bestrijden, de ontbossing te bestrijden en de verspilling van energie te
bestrijden, dan dienen wij de voedingsgewassen weer te gebruiken waarvoor
ze bedoeld zijn. Wij moeten ons niet krampachtig focussen op de 1%
van het landbouwareaal voor biobrandstof, terwijl 80% van het landbouwareaal
wordt gebruikt voor veevoer. Ik wacht de brief over de voedselcrisis in relatie
tot de veehouderij met spanning af.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Ook ik dank beide ministers voor de beantwoording. Of de Cramercriteria
uitgangspunt, leidraad of basis zijn voor de gesprekken die nog zullen plaatsvinden,
de CDA-fractie wil vastgelegd zien dat wij met elkaar ten aanzien van deze
overeenkomst geen inspanningsverplichting aangaan, maar dat er bij het kabinet
een resultaatsverplichting ligt om uitsluitend met afspraken terug te komen
die deze Cramercriteria voluit rechtdoen.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Het is zeer terecht om kritisch over biomassa en biobrandstoffen
te zijn. De minister van VROM maakte echter ook een terechte opmerking. Zij
zei dat als ethanol op een duurzame wijze geproduceerd wordt, zonder het kappen
van oerwoud, het een heel interessante biobrandstof kan zijn. Er moet echter
wel bovenop worden gezeten. Toen de minister van Economische Zaken werd gevraagd
of de Cramercriteria leidend of de basis zijn, gaf zij ontwijkende antwoorden.
Daardoor weet ik niet helemaal zeker wat de resultaats- of inspanningsverplichting
is en hoe zij het uitgangspunt precies hanteert: als startpunt voor een gesprek
of als eindstation. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, in de onderhandelingen met Brazilië over biobrandstoffen
geen afspraken te accepteren die qua duurzaamheidseisen lager uitvallen dan
de Cramercriteria,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Ham. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19(29575).De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter. De PvdA-fractie heeft in eerste termijn gezegd dat zij de
ongerustheid over de concurrentie tussen voedsel en biobrandstof zeer serieus
neemt. De afspraken met Brazilië in het memorandum of understanding zijn
een startpunt voor de onderhandelingen. Ik heb begrepen uit de beantwoording
van de ministers dat de verdere invulling van de afspraken een vervolg krijgt
waarin de Kamer mogelijk een rol kan spelen. In contact met de werkgroepen
kan langs de lijn van de Cramercriteria invulling gegeven worden
aan de afspraken. Als dit, zoals mijn collega Spies al zei, een resultaatsverplichting
is, verbindt mijn fractie zich er zeker aan om haar bijdrage eraan te leveren.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Van der Hoeven:Mijnheer de voorzitter. Er zijn geen vragen gesteld. Daarom zal ik ingaan
op de twee moties die zijn ingediend. Wij hebben het boekje Heldergroene biomassa
er nog eens bijgepakt. Het is mooi dat de heer Vendrik citeert uit werk van
anderen dat mede door ons bekostigd is, maar dan moet hij het wel helemaal
citeren. De rietsuiker staat bij de groep die valt onder "nee, tenzij".
De directe CO2-reductie is goed, maar de indirecte effecten zijn
onduidelijk. Er wordt verwezen naar het kappen van regenwoud en de sociale
omstandigheden. Zo staat het er in. En daar zit ook precies het probleem.
Onder de duurzaamheidseisen vallen ook de sociale omstandigheden. Het lastige
is nu dat die niet scherp gedefinieerd kunnen worden. Ze leveren ook internationaal
de meeste problemen op. Dan kom ik meteen op de motie van de heer Van der
Ham. Welnu, in de geest doen wij wat daarin staat. Alleen, het is lastig ten
aanzien van de sociale aspecten. Vandaar dat wij de heer Van der Ham vragen
om daar nog eens goed naar te kijken.De heer Vendrik (GroenLinks):Begrijp ik dat de minister nu zegt dat het kabinet er nog niet uit is
hoe één van de Cramercriteria in de praktijk moet worden toegepast?Minister Van der Hoeven:Nee, dan heeft u onze woorden niet goed beluisterd. Over een aantal zaken
is er wat betreft de Cramercriteria internationaal geen misverstand. Over
het punt van de sociale omstandigheden blijkt er wel juist discussie te zijn
en dat heeft internationaal nog niet tot helderheid geleid.De heer Van der Ham (D66):Het gaat nu over Nederland en Brazilië. Net zoals bij moties telt
de lezing van de indiener. De Cramercriteria zijn door Nederland gemaakt,
zelfs in een voorgaande functie van de huidige minister van VROM. Dan bepalen
wij toch wat wij daaronder verstaan en wat voor ons de doorslaggevende factor
is om in te stemmen met een akkoord met Brazilië? Ik zie het probleem
dus niet. Ik handhaaf mijn motie nu juist helemaal. Ik zou namelijk liever
zien dat de ministers op het punt van de sociale problematiek nog een nadere
bevestiging krijgen of dat zij zich geroepen voelen om het nader uit te werken,
maar dat uitgangspunt wel is dat de Cramercriteria leidend zijn in de discussie.Minister Van der Hoeven:Dat is ook hetgeen wij gezegd hebben. Het memorandum of understanding
is een startpunt voor de verdere invulling en de verdere onderhandelingen.
Het uitgangspunt, de leidraad, zijn de Cramercriteria.De heer Van der Ham (D66):Ik heb de motie niet voor niets ingediend. Ik wil namelijk niet dat het
lager uitpakt dan de Cramercriteria. Dat leek een inkoppertje, maar nu zie
ik toch dat er onduidelijkheid over bestaat. Of de minister beschouwt de motie
als overbodig – dan trek ik de motie in – of er is een probleem,
waardoor het noodzakelijk is dat de motie wordt aangenomen.Minister Van der Hoeven:Er is geen probleem. Wij hebben duidelijk aangegeven wat onze inzet is
en wat onze uitgangspunten zijn. Hetgeen de motie-Neppérus vraagt gaat
onzes inziens niet. Zij wil de overeenkomst heroverwegen. Eigenlijk wil zij
alleen maar spreken over de tweede generatie biobrandstoffen. Wij hebben al
aangegeven dat ook de eerste generatie biobrandstoffen, die geproduceerd zijn
uit rietsuiker, aan een aantal eisen heel goed voldoet. Het kan niet zijn
dat je iets wat voldoet, bij het oud vuil zet omdat je hetgeen wat beter is,
nog niet hebt. Wij ontraden dus het aannemen van de motie van mevrouw Neppérus.De voorzitter:Nog één vraag van de heer Cramer, niet zijnde...De heer Cramer (ChristenUnie):Dat klopt, voorzitter; mijn vrouw zit thuis. Ik hoor in de beantwoording
van minister Van der Hoeven geen duidelijk advies over de eerste motie. Vindt
zij de motie overbodig of ontraadt zij het aannemen ervan? Dat is belangrijk
voor ons stemgedrag. De minister zegt: dat doen wij wel. Wij moeten het niet
juridiseren. De regering moet in de geest van de Cramercriteria handelen.
Als de minister dat zegt, is de motie eigenlijk ondersteuning van het beleid.
Dat zou een krachtig signaal zijn.Minister Van der Hoeven:Het verstandigste om te zeggen, is dat wij het oordeel aan de kamer overlaten.
Er wordt een motie ingediend en ik geef er mijn oordeel over.De voorzitter:De motie is ingediend door de heer Van der Ham, die twee keer de gelegenheid
heeft gehad om haar te verduidelijken. Nu zie ik nog eens vier woordmeldingen
op een advies van de minister. De Kamer zal straks beslissen over de motie.Mevrouw Spies (CDA):Ik wil dan toch een impliciete vraag uit mijn tweede termijn herhalen:
is het een inspannings- of een resultaatsverplichting?Minister Van der Hoeven:Het is een inspanningsverplichting die tot het gewenste resultaat moet
leiden. De uitwerking van het memorandum of understanding moet passen bij
het uitgangspunt van de Cramercriteria. Zo simpel is het.Mevrouw Spies (CDA):Dus een uitkomst die niet overeenkomt...De voorzitter:Nu gaat het niet goed. Ik was aan het afronden. Ik heb u de gelegenheid
gegeven om een vraag te stellen. Ik zie mevrouw Neppérus en de heer
Vendrik nog staan, die ik ook nog de gelegenheid geef om hun vraag te stellen.
Daarna sluiten wij het echt af.Mevrouw Neppérus (VVD):Begrijp ik het goed dat de ministers de Cramercriteria als uitgangspunt
hanteren, maar dat er ook uitspraken uit kunnen rollen die daar niet aan voldoen?
Anders zouden zij toch geen moeite hebben met een resultaatsverplichting?Minister Cramer:Die zes criteria hanteren wij als uitgangspunt. Sommige zaken zijn heel
goed via prestatieafspraken vast te leggen, andere zaken zijn beschrijvingen.
Met name bij sociale effecten zijn er nog geen harde, precieze prestatiecriteria.
Daarom zijn wij voorzichtig. Het is dus niet zo dat wij niet in de geest van
die zes criteria zullen handelen; dat zullen wij absoluut doen. In de uitwerking
daarvan zullen wij niet altijd uitgaan van de bestaande ILO-normen. Er zijn
beschrijvingen waarbij je in de geest van de criteria handelt, maar waarbij
je kunt debatteren over de vraag of wordt voldaan aan wat de heer Vendrik
zegt.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is allemaal waar. Ik hoor de hele avond echter niet anders dan dat
het kabinet de Cramercriteria beschouwt als de hoeksteen van het beleid inzake
biobrandstoffen. Dit veronderstelt dat de minister op pad gaat en dat in alle
denkbare internationale gremia uitvent: dát zijn de criteria van Nederland.
Dan is duidelijk wat de opvattingen zijn van dit kabinet. Geen discussie dus
over de invulling, die heeft het kabinet al. Er komt nu echter opeens een
raar aapje uit de mouw: het kabinet weet zelf nog niet eens hoe het een heel
belangrijk criterium wil invullen. Dat is buitengewoon zwak. Wat doet u met
die Brazilianen aan tafel als u zelf niet eens weet hoe de zes criteria in
te vullen? Hoe is dat nu mogelijk? Je moet als kabinet eerst je eigen huiswerk
doen, weten wat je wilt en je inzet bepalen. Pas dan ga je met die Brazilianen
aan tafel zitten. Je gaat toch geen akkoord sluiten zonder dat je zelf weet
wat je wilt? Hoe kan dat nu, ministers?Minister Cramer:De heer Vendrik maakt een punt van iets wat geen punt is. De zes criteria
zijn glashelder. Alleen heb ik heel nadrukkelijk gezegd dat sommige criteria
niet precies kunnen worden afgerekend in de vorm van prestatie-eisen. Er is
die paragraaf een aantal zaken dat een beschrijving is van een situatie. Ik
geef geen voorbeeld, want dan krijgen wij een discussie over details. Wij
nemen de Cramercriteria als uitgangspunt. Ik weet als geen ander wat erin
staat. Als de Kamer in beton gebeiteld wil hebben wat wij precies gaan realiseren,
terwijl sommige dingen nog niet in prestatie-eisen vast te leggen zijn, dan
houdt de discussie op.De heer Waalkens (PvdA):Ik heb in mijn tweede termijn gezegd dat het wat ons betreft uit moet
komen op resultaatsverplichtingen. Dat kan in beschrijvende zin zijn. Het
begin moet zijn dat de Cramercriteria leidraad zijn voor de uitwerking van
de afspraken. Ik ben het ermee eens dat bepaalde onderdelen beschrijvend kunnen
zijn. Maak er dan met de Brazilianen afspraken over. De Kamer wil daar graag
bij worden betrokken.Minister Cramer:Daar ben ik het helemaal mee eens.De voorzitter:Ik stel voor dat wij het debat hierbij afsluiten. Ik heb iedereen nog
een keer de gelegenheid gegeven om een vraag te stellen, mede naar aanleiding
van de motie die de heer Van der Ham heeft ingediend.Mevrouw Spies (CDA):Volgens mij maken de ministers het zichzelf echt moeilijker dan nodig
is. Wij staan hier niet in de rechtszaal. De heer Cramer heeft nota bene opgeroepen
om de zaak niet verder de juridiseren. Er lijkt overeenstemming te bestaan
tussen de interpretatie van de Kamer en die van het kabinet over de motie
van de heer Van der Ham. Is het dan nog steeds een zunig "oordeel Kamer"
of is de motie "ondersteuning van beleid". Dat moet toch niet zo
ingewikkeld zijn?De voorzitter:Nu krijgen wij een herhaling van zetten. U hebt de vraag nog een keer
gesteld. Ik geef de ministers nog gelegenheid om daarop te reageren, als zij
daar behoefte aan hebben.Minister Van der Hoeven:Ik ben ook Kamerlid geweest. Het is heel simpel: of een motie wordt ontraden
of het oordeel erover wordt overgelaten aan de Kamer. Als het oordeel wordt
overgelaten aan de Kamer, weet de Kamer ook dat het verzoek voor het kabinet
geen enkel probleem is. Zo zit deze wereld in elkaar. Dat is helemaal niet
zunig.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Over de ingediende moties wordt donderdag 24 april gestemd. Gezien
het aantal avonden dat wij hier bezig zijn, dank ik de ondersteuning op dit
late uur.Sluiting 23.14 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-5668-5683.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl