Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, de Auteurswet 1912 en de Wet op de naburige rechten met het oog op de aanpassing van enkele strafbepalingen in verband met de verordening (EG) nr. 3295/94 van de Raad van de Europese Unie van 22 december 1994 tot vaststelling van maatregelen om het in het vrije verkeer brengen, de uitvoer, de wederuitvoer en de plaatsing onder een schorsingsregeling van nagemaakte of door piraterij verkregen goederen te verbieden (PbEG L 341) en de Overeenkomst tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie, Bijlage 1C, Overeekomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom (Trb. 1995, 130) (25474)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 6466-6472

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-09-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 97, pagina 6466-6472

09-09-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25474Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, de Auteurswet 1912 en de Wet op de naburige rechten met het oog op de aanpassing van enkele strafbepalingen in verband met de verordening (EG) nr. 3295/94 van de Raad van de Europese Unie van 22 december 1994 tot vaststelling van maatregelen om het in het vrije verkeer brengen, de uitvoer, de wederuitvoer en de plaatsing onder een schorsingsregeling van nagemaakte of door piraterij verkregen goederen te verbieden (PbEG L 341) en de Overeenkomst tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie, Bijlage 1C, Overeekomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom (Trb. 1995, 130) (25474)Pagina 6466-6472
Het opmaken van een voordracht van drie kandidaten ter vervulling van een vacature in de Hoge Raad (I) (26145)Pagina 6456-6456
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 9 september 1998)Pagina 6472-6472
Regeling van werkzaamheden (woensdag 9 september 1998)Pagina 6457-6458
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet conflictenrecht huwelijk (25703)Pagina 6458-6466
Presentie en opening (woensdag 9 september 1998)Pagina 6449-6450
Behandeling van: - wetsvoorstel Goedkeuring van de op 19 december 1996 te Brussel tot stand gekomen verdragen betreffende de toetreding van het Koninkrijk Denemarken, de Republiek Finland en het Koninkrijk Zweden tot het op 14 juni 1985 te Schengen tot stand gekomen Akkoord betreffende geleidelijke afschaffing van de controles aan de gemeenschappelijke grenzen en de op 19 juni 1990 te Schengen tot stand gekomen Overeenkomst ter uitvoering van dat Akkoord, en de op 19 december 1996 tot stand gekomen Samenwerkingsovereenkomst tussen het Koninkrijk België, de Bondsrepubliek Duitsland, de Franse Republiek, het Groothertogdom Luxemburg, het Koninkrijk der Nederlanden, de Italiaanse Republiek, het Koninkrijk Spanje, de Helleense Republiek, de Republiek Oostenrijk, het Koninkrijk Denemarken, de Republiek Finland, het Koninkrijk Zweden, Partijen bij het Akkoord van Schengen en bij de Overeenkomst van Schengen, en de Republiek IJsland en de Republiek Noorwegen, het betreffende afschaffing van de personencontroles aan de gemeenschappelijke grenzen (25622); - wetsvoorstel Verhoging van de grens van de bevoegdheid van de kantonrechters en van de appellabiliteit van vonnissen van deze rechters in burgerlijke zaken (25881)Pagina 6456-6457
Het opmaken van een voordracht van drie kandidaten ter vervulling van een vacature in de Hoge Raad (II) (26146)Pagina 6456-6456
Vraag lid Schutte (GPV) over kabinetsbesluit geen advies te vragen van de in te stellen staatscommissie over een wijziging van artikel 61 van de Grondwet; mondelinge vragenuur, overeenkomstig artikel 136 van het Reglement van ordePagina 6450-6456

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafrecht, de Auteurswet 1912 en de Wet op de naburige
rechten met het oog op de aanpassing van enkele strafbepalingen in verband
met de verordening (EG) nr. 3295/94 van de Raad van de Europese Unie van 22
december 1994 tot vaststelling van maatregelen om het in het vrije verkeer
brengen, de uitvoer, de wederuitvoer en de plaatsing onder een schorsingsregeling
van nagemaakte of door piraterij verkregen goederen te verbieden (PbEG L 341)
en de Overeenkomst tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie, Bijlage
1C, Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom (Trb.
1995, 130) (25474).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Vos (VVD):Voorzitter! Aan de orde is de wijziging van het Wetboek van Strafrecht,
de Auteurswet en de Wet op de naburige rechten, ten gevolge van een Europese
verordening, namelijk de piratenverordening. Ook de doorvoer en uitvoer van
nagemaakte of door piraterij verkregen goederen wordt strafbaar gesteld. Was
het eerst de invoer, nu gaat het ook om de doorvoer en uitvoer.Bij de aanpassing van de wetgeving is besloten om verdergaande maatregelen
te treffen dan waartoe de verordening verplicht. Over het algemeen is de VVD
zeer terughoudend als het gaat om het extensief, het uitgebreid vertalen van
Europese verordeningen in Nederlandse regelgeving. In dit geval kan de verdergaande
wettelijke voorziening echter worden gebillijkt. De VVD is immers voorstander
van een snelle efficiënte procedure, op basis waarvan de strafrechter
zelfstandig kan vaststellen of er sprake is van namaak of piraterij. Uit de
memorie van toelichting blijkt geen advies van de Nederlandse vereniging voor
rechtspraak. De VVD neemt aan dat de huidige bevoegdheid van de strafrechter
om piraterij zelf vast te stellen, zonder dat er een civielrechtelijk oordeel
aan ten grondslag ligt, nog steeds van toepassing is. In algemene zin is de
VVD dus tevreden over het voorliggende wetsvoorstel. Zij is door de jaren
heen altijd voorstander geweest van de bescherming van merken, modellen en
tekeningen. Duidelijke wetgeving is noodzakelijk, gezien de relatief eenvoudige
manier waarop illegaal scheppen met geld te verdienen zijn. Vanuit die positieve
houding wil ik echter nog een aantal aanvullende vragen stellen.De indruk bestaat dat dit wetsvoorstel zich nadrukkelijk richt op de fysieke
in-, uit- en doorvoer van nagemaakte of door piraterij verkregen goederen.
Dat is uiteraard uiterst belangrijk, doch het is niet de enige mogelijkheid.
Het Internet opent ook de mogelijkheid om Marco Borsato vanuit het buitenland
te downloaden en eventueel weer uit te voeren; ik refereer in dit verband
aan de bekende nieuwe cd, waarover wij in de krant hebben mogen lezen. Zijn
 de wettelijke voorzieningen ook geschikt om daarop te reageren
en is er sprake van enige controle door de douane in dit bewuste verband?
Het wordt natuurlijk steeds interessanter voor mensen die illegaal activiteiten
willen verrichten.Een andere zorg is het snelle karakter van de internationale handel die
met illegale cd's en andere zaken gemoeid is. De wet gaat ervan uit dat er
een individu of rechtspersoon in Nederland zal zijn die zich bezighoudt met
de in-, uit- en doorvoer van cd's. Daartegen zal zich de vervolging moeten
richten. Het is echter zeer wel denkbaar dat de illegale activiteit, de piraterijactiviteit
geheel vanuit het buitenland wordt aangestuurd en dat de handelende persoon
of rechtspersoon zich slechts verwaarloosbaar in Nederland zal bevinden of
zich helemaal niet in Nederland zal vertonen. Om in die gevallen ook adequaat
te kunnen reageren, lijkt het mij nodig dat nauwgezet samengewerkt wordt met
buitenlandse autoriteiten. Het zou toch heel ongelukkig zijn als ergens in
Frankrijk iemand bezig is piraterij te bedrijven, zich niet of nauwelijks
in Nederland bevindt en er eigenlijk onvoldoende op gereageerd wordt. Vindt
ook op dit bewuste terrein nu reeds de nauwgezette samenwerking plaats tussen
justitie-autoriteiten? Is het niet mogelijk een agendapunt voor de JuBi-raad
om er eens over te praten? Zou dan mede kunnen worden gesproken over de vraag
hoe het gaat met de rechtsbevoegdheid als een strafzaak tegen piraterij wordt
ondernomen? Je kunt je namelijk voorstellen dat de aanknopingspunten met het
land waar de piraterij plaatsvindt, zo onduidelijk worden dat je je afvraagt
welke rechters zich er nog mee bezighouden. Ook dat lijkt mij een onderwerp
dat in het kader van de JuBi-raad wellicht bespreking behoeft.Een derde en laatste punt is de betrokkenheid van de georganiseerde criminaliteit
bij piraterij. Wij lezen in de brief van de vorige minister van Justitie dat
het gaat om maar liefst 75 mln. omzet. Wij kunnen op onze vingers narekenen
dat dit niet brave huisvaders zijn die op een dergelijke manier een illegale
omzet halen, maar dat de betrokkenheid van georganiseerde criminelen bepaald
waarschijnlijk is. De brief van de minister van 28 januari uit zich daarover
in voorzichtige termen. Die is voorzichtig als het gaat om de eventuele betrokkenheid
van georganiseerde criminelen. Gesteld wordt dat criminelen die zich bezighouden
met de illegale productie en distributie van cd's niet te vergelijken zouden
zijn met georganiseerde criminelen op het terrein van de drugs. Volgens de
Buma/Stemra, althans de recherchedienst van die instantie, vallen er wel vraagtekens
bij te plaatsen. Bij invallen bij illegale-cd-vervoerders schijnt men regelmatig
drugs aan te treffen. De minister signaleert dat er indicaties zijn dat criminelen
zich in toenemende mate professionaliseren op dit terrein. Dezerzijds sluit
ik niet uit dat al die voorzichtige en genuanceerde bewoordingen misschien
mede te maken hebben met het feit dat de criminele sector in dit kader nog
niet voldoende in kaart is gebracht.Nu begrijp ik dat het landelijk rechercheteam bestaat uit vier fraudeteams
waarvan er zich één zal bezighouden met de inbreuken op auteurs-
en merkenrecht. Dat betekent dat aandacht aan deze problematiek gegeven wordt
en dat meer informatie op tafel zal komen. Ligt het niet in de verwachting
dat op dit terrein mogelijk een fenomeenonderzoek, dus een onderzoek van openbare
bronnen zal plaatsvinden om de illegale-cd-sector in kaart te brengen? Ziet
de minister de mogelijkheid om op enig moment aan de Kamer in algemene kaders
nader te berichten in hoeverre de georganiseerde criminaliteit op dit terrein
actief is of gaat worden?De heer Dittrich (D66):Mevrouw de voorzitter! Het komt de laatste jaren steeds vaker voor dat
producten worden nagemaakt of dat het merk ervan wordt vervalst, waarna de
vervalsingen voor een zeer lage prijs op de markt worden gebracht. Een duidelijk
voorbeeld hiervan zijn de vele illegale cd's en cd-rom's. Ik heb in de stukken
gelezen dat tot eind 1997 maar liefst ongeveer 115.000 illegale cd's in beslag
zijn genomen. Als je bedenkt dat er op de verkoopprijs van ƒ 25 een
winstmarge van ƒ 20 zit, dan betekent dat een illegale omzet van omstreeks
75 mln. Als je vervolgens bedenkt dat de BTW die wordt misgelopen ook nog
eens zo'n 11 mln. bedraagt, dan is het terecht dat dit onderwerp veel politieke
aandacht krijgt. Deze piraterij is slecht voor degene die rechthebbende is
op de producten; deze heeft immers de ontwikkelingskosten geïnvesteerd
in het product. Daarnaast zijn die namaakproducten vaak ook van slechte kwaliteit.
Daardoor krijgt het originele merkproduct een slechter image en kan het schade
lijden.De regering stelt een aantal veranderingen voor die in het verlengde liggen
van de doelstelling van de zogeheten Europese piraterijverordening. De doelstelling
uit de verordening is het verhinderen van het op de markt brengen van nagemaakte
of door piraterij verkregen producten en het daartoe nemen van maatregelen
waarmee deze onwettige activiteit doeltreffend kan worden bestreden, zonder
dat evenwel de vrijheid van de rechtmatige handel wordt beknot. Om aan die
doelstelling te voldoen, heeft de regering een wijziging van artikel 337 van
het Wetboek van Strafrecht voorgesteld.Het valt in dat voorstel op dat het gaat over het invoeren, doorvoeren,
uitvoeren, verkopen, te koop aanbieden, afleveren, uitdelen of het ten verkoop
of ter uitdeling in voorraad hebben. Ik wil op dat laatste even ingaan, want
door deze formulering in het wetsvoorstel wordt niet het gehele scala aan
activiteiten bereikt. Er ligt bij de officier van justitie een zware bewijslast
wanneer iemand een grote hoeveelheid illegale producten gewoon in voorraad
heeft. Volgens de constructie die de regering voorstelt, zal de officier van
justitie niet alleen het in voorraad hebben moeten bewijzen, maar ook dat
deze voorraad bedoeld was "ten verkoop" of "ter uitdeling". Dat is in de praktijk
een moeilijk te nemen hobbel. Mij heeft het voorbeeld uit de praktijk bereikt
dat er in een loods duizenden illegale cd's worden aangetroffen, maar dat
er geen element in zit van "ten verkoop" of "ter uitdeling". Het wordt dan
heel erg lastig voor het openbaar ministerie om dat ten laste te kunnen leggen,
terwijl men ook geen invoer, uitvoer, doorvoer of verkoop ten laste kan leggen.De bedoeling van de richtlijn is dat ook het gewoon in voorraad hebben
strafbaar is. Dat is ook logisch. Nu wordt vaak opgetreden op basis van artikel
416 van het Wetboek van Strafrecht, het helingsartikel. In dat artikel
staat de term "bewaren". Dat zou dan ook moeten doorklinken in de tekst van
het voorstel. Ik heb daarom een amendement op stuk nr. 7 ingediend om de woorden
"ten verkoop" of "ter uitdeling" te schrappen. Ik hoor daar graag de reactie
van de minister op.Het volgende punt dat ik aan de orde wil stellen, is de verhouding tussen
het strafrecht en het civiele recht. De Europese piraterijverordening gaat
er namelijk van uit dat voordat een kwestie van piraterij aan de strafrechter
wordt voorgelegd, eerst de civiele rechter zich uitspreekt over de vraag of
er überhaupt sprake is van een inbreuk op het intellectuele eigendomsrecht.
In Nederland is dat losgekoppeld. De strafrechter kan meteen worden ingeschakeld.
Mijn vraag is of het geen problemen oplevert wanneer de verdachte in het strafproces
ontkent dat er bijvoorbeeld sprake is van namaak, nabootsing van producten.
De vragen die dan in zo'n rechtszaak aan de orde zijn, zijn hoofdzakelijk
civielrechtelijk getinte vragen en die zijn tamelijk gecompliceerd. Ik kan
mij voorstellen dat de strafrechter deze vragen niet tijdens een zitting kan
beantwoorden. Strafrechtelijk gezien moet de zitting dan worden aangehouden
en moet er een rapport komen van een civielrechtelijke, auteursrechtelijke
deskundige. Dit betekent vertraging voor de strafzaak. Dan blijft er niet
zo heel veel over van het argument in de stukken, dat met een directe gang
naar de strafrechter rekening wordt gehouden met de handelsbelangen van degene
wiens product is nagemaakt. De strafzaak duurt immers een hele tijd.Hier komt bij dat een strafrechtelijk onderzoek van het openbaar ministerie
relevante informatie aan de civiele, benadeelde partij onttrekt. Deze wordt
daardoor belemmerd in het gelijktijdig met de strafzaak aanhangig maken van
de civiele procedure. De zaak wordt als het ware door het strafrecht aan de
civiele partijen onteigend. Ook kunnen bij een civiele beslagprocedure of
schadevergoedingsactie afstemmingsmoeilijkheden rijzen met het strafrechtelijke
traject. Dat is ook gebleken tijdens het symposium dat vorig jaar is gehouden
over deze problematiek. Vanuit de praktijk is daar ook op gewezen. Ik houd
de minister dit dan ook voor.D66 vindt dat het openbaar ministerie en de opsporingsdiensten al het
mogelijke moeten doen om een adequate civiele aanpak ook echt mogelijk te
maken. Dit betekent dus dat belemmering kan worden voorkomen door een goede
afstemming tussen de plannings- en de timingsaspecten. Ik hoor hierop graag
een reactie van de minister.Voorzitter! Tot slot sta ik graag stil bij alle organisaties die bij de
rechtshandhaving op dit punt zijn betrokken. Ik heb ze even geteld en het
zijn er nogal wat. Er is de opsporingsdienst van de Buma/Stemra die tot 30
personen is uitgebreid. Dan is er de douane die hierbij een rol speelt. De
Economische controledienst heeft weer eigen bevoegdheden. Ook de reguliere
politie houdt zich hiermee bezig. Voorts heeft het landelijk rechercheteam
een apart fraudeteam dat zich met dit soort horizontale criminaliteit bezighoudt.
Zo zijn er algauw vijf diensten in Nederland die zich over dit onderwerp buigen.
Daarnaast bestaan ook nog de discussie over Europol, alsmede de internationale
contacten buiten Europol. Er moeten dus allerlei vergaderingen worden gehouden
en werkafspraken gemaakt. Ik zal hiervan één voorbeeld noemen,
want dat vind ik op het eerste gezicht nogal koddig. De opsporingsdienst van
de Buma/Stemra houdt zich bezig met illegale cd-rom's met daarop entertainment
software. De Economische controledienst richt zich op illegale cd-rom's met
daarop business software. Die organisaties moeten dus met elkaar bekijken
of niet de ene zich begeeft op het terrein van de ander. Kortom, er moet veel
werkoverleg plaatsvinden. Ik ben zo bang dat dit ten koste gaat van de daadwerkelijke
opsporingsactiviteiten. D66 geeft er dan ook de voorkeur aan dat op dit terrein
één organisatie de leiding neemt en ik wil graag de toezegging
van de minister dat hij bereid is ervoor te zorgen dat de bestrijding van
piraterij en namaak meer in één hand komt.Daarnaast vindt de productie van namaakproducten veelal plaats in Oost-Europese
landen of in het Verre Oosten, zoals in China. Optreden bij de bron, bijvoorbeeld
bij perserijen van illegale cd's, is van het grootste belang. Dit betekent
dat er sprake moet zijn van een goede internationale samenwerking. Ik hoor
graag van de minister welke rol Europol bij de bestrijding van piraterij speelt
en of die niet uitgebouwd kan worden als die rol nu nog tamelijk beperkt is.De heer Vos (VVD):Ik heb zelf gesproken over het landelijk rechercheteam en een van de vier
fraudeteams die daaronder vallen. Ik weet dat het landelijk rechercheteam
verantwoording verschuldigd is aan het landelijk bureau van het OM, dus ik
kan mij goed voorstellen dat daar de coördinatie plaatsvindt van de grote
activiteiten op het gebied van piraterij. Mag ik uit het voorstel van de heer
Dittrich afleiden dat hij dit onvoldoende vindt?De heer Dittrich (D66):Wat ik in de huidige praktijk onvoldoende vind, is dat er zoveel verschillende
opsporingsdiensten op ditzelfde terrein werken. Zij moeten afstemmingsafspraken
maken, werkoverleg houden, noem maar op, terwijl alle uren die daarin gaan
zitten naar mijn mening beter kunnen worden besteed aan het echt opsporen
van dit soort activiteiten. Ik vind dat er een duidelijke leiding moet zijn
bij dit soort activiteiten. Ik vraag aan de minister of die in één
hand kan komen. Wellicht kan het landelijk bureau van het openbaar ministerie
daarbij de voortrekkersrol vervullen. Dan kan een heel goede zaak zijn. Nogmaals,
ik wil eerst van de minister horen of hij wat orde op zaken in dit conglomeraat
van diensten wil stellen.Hieraan zit nog een ander aspect. Doordat zoveel diensten zich hiermee
bezighouden, is het bij de democratische controle lastig om te zien wie welke
werkzaamheden uitvoert. D66 vindt dat geen goede zaak. Naar onze mening kunnen
die diensten of onderdelen daarvan beter integreren in de politieorganisatie
op landelijk niveau. En dan kom ik bij het regeerakkoord uit. Daarin staat
dat een soort fusie moet kunnen plaatsvinden en dergelijke. Binnen een jaar
zou de regering voorstellen doen. Wat is de planning van de minister inzake
dit onderwerp en deze opsporingsdiensten? Ik meen namelijk dat dit zo niet
al te lang meer kan duren.Minister Korthals:Voorzitter! Het aantal woordvoerders zegt niks over het
aantal vragen, zo is mij inmiddels duidelijk geworden.Met genoegen constateer ik dat de heren Vos en Dittrich de doeleinden
die met dit wetsvoorstel worden nagestreefd, onderschrijven. Een effectieve
bestrijding van namaak en piraterij is – en dat mag zo langzamerhand
wel als bekend worden beschouwd – buitengewoon belangrijk voor het bedrijfsleven
en, in het verlengde daarvan, voor de positie van de rechthebbenden op intellectuele
en industriële eigendomsrechten. Verder derft de overheid, en daarmee
de samenleving, door het bestaan van het verschijnsel namaak en piraterij
veel goed te besteden inkomsten uit BTW. Voordat ik overga tot de beantwoording
van de door beide leden gestelde vragen, lijkt het mij goed om kort nog even
enkele hoofdpunten van dit wetsvoorstel voor het voetlicht te brengen.Allereerst beoogt dit wetsvoorstel verruiming van de strafbaarstellingen
die betrekking hebben op verhandeling en verspreiding van nagemaakte of door
piraterij verkregen goederen. Naast strafbaarstelling van de invoer van dergelijke
goederen, zal ook strafbaar worden het doorvoeren en het uitvoeren ervan.
Hierdoor kan ook inferieure waar die, naar het zich laat aanzien, niet bestemd
is voor de Nederlandse markt, worden onderschept. De heer Dittrich wees hier
al op. Een volgende belangrijke wijziging is de verhoging van de strafmaat
voor de beroeps- of bedrijfsmatige verhandeling van nagemaakte producten.
Deze delictsvariant is reeds bekend in de Auteurswet en de Wet op de naburige
rechten en zij is bruikbaar gebleken. Dat mag ook verwacht worden van het
voorgestelde equivalent in het Wetboek van Strafrecht. Voor de aanpak van
handel in namaakproducten in het kader van het beroep of bedrijf hoeft nu
niet meer te worden uitgeweken naar andere, minder op een concrete situatie
toegesneden strafbepalingen, zoals bijvoorbeeld heling of de strafbepaling
inzake oneerlijke mededinging.Tot slot wil ik hier nog wijzen op de verhogingen van de strafmaat voor
overtredingen van de Auteurswet en de Wet op de naburige rechten terzake van
de verhandeling en verspreiding van auteursrechtelijk of nabuurrechtelijk
beschermde werken. Wat de strafmaat betreft, komen de bepalingen nu op één
lijn met artikel 337 van het Wetboek van Strafrecht: maximaal een jaar gevangenisstraf.
Hierdoor wordt uitleveren terzake van delicten mogelijk, hetgeen geenszins
onbelangrijk is, omdat internationale handel in bijvoorbeeld illegale cd's
vaak voorkomt.Zoals tijdens de schriftelijke behandeling reeds aan de orde is gesteld,
hebben twee internationale instrumenten aangezet tot het opstellen van dit
wetsvoorstel. Dat zijn de piraterijverordening, waarover al gesproken is,
en het TRIPS-verdrag. In beide instrumenten wordt aangedrongen op het treffen
van adequate nationale maatregelen ter bestrijding van namaak en piraterij.
De wetswijzigingen die in het verlengde van deze internationale regelingen
op nationaal niveau zijn voorbereid, werden en worden door de opsporingsdiensten
en het openbaar ministerie bijzonder toegejuicht. De overtuiging bestaat dat
de voorgestelde versterkingen van het strafrechtelijk instrumentarium daadwerkelijk
een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de opsporing en vervolging van
deze vormen van fraude.Voordat ik inga op de gestelde vragen, wil ik de aandacht vestigen op
de investeringen die de afgelopen tijd zijn gedaan en in de toekomst zullen
worden gedaan voor de fraudebestrijding. Ik wijs op de afspraken tussen de
douane en de bijzondere opsporingsdiensten in de vorm van convenanten over
hun samenwerking. Deze samenwerking blijkt doeltreffend en tot volle tevredenheid
te verlopen. Ik geef toe dat er wel erg veel instanties bij betrokken zijn,
zoals de heren Dittrich en Vos opmerkten. Ik zal mij erop beraden in hoeverre
dat kan worden beperkt. Ik kan daarvoor geen termijn geven, maar dat zal redelijk
snel gebeuren. Ik denk dat dit binnen een halfjaar, zo niet eerder, moet lukken.Zoals bekend loopt er een omvangrijk project financieel rechercheren.
Voor dit project zijn bij wijze van pilot vier fraudeteams ingericht, waarvan
een team als bijzonder taakgebied heeft de bestrijding van namaak en piraterij.
Het landelijk rechercheteam is uitgebreid met 30 medewerkers voor de aanpak
van zware fraudezaken, waaronder ook omvangrijke namaak- of piraterijzaken
worden verstaan.Er is een centraal meldpunt ingericht, onder verantwoordelijkheid van
het openbaar ministerie, waar bijzondere opsporingsdiensten zware, regio-overschrijdende
fraudezaken kunnen aanbrengen.Met deze korte opsomming van maatregelen hoop ik te hebben benadrukt dat
de aan de orde zijnde wetswijzigingen worden geflankeerd door voorzieningen
op uitvoeringsniveau, door intensivering en bundeling van expertise en capaciteit
van de betrokken opsporingsdiensten enerzijds en gestructureerde samenwerking
met de douane anderzijds. In de loop van dit jaar zal ik met verdere berichten
hierover komen.Dan kom ik op de specifieke vragen. De heer Vos heeft gevraagd naar het
downloaden van muziek uit het buitenland. Het wetsvoorstel is inderdaad gericht
op de fysieke in-, door- en uitvoer. De wettelijke maatregelen zijn daarom
niet toepasselijk op het downloaden van muziek uit het buitenland. Over de
handhaving van het auteursrecht op Internet wordt in Brussel in verkennende
zin gesproken aan de hand van een conceptrichtlijn. Een meer specifieke standpuntbepaling
over dit onderwerp wordt binnenkort in een brief van mij en de staatssecretaris
van OCW kenbaar gemaakt, naar aanleiding van een advies van de commissie Auteurswet.Internationale samenwerking in strafzaken inzake piraterij en namaakbestrijding
vindt op incidentele basis plaats, een aantal keren per jaar. Het vooruitzicht
is nog niet dat er in de JuBi-pijler in Brussel wordt gesproken over strafrechtelijke
samenwerking, gericht op namaak en piraterij. Zoals de heer Vos weet, gaat
het overleg in het algemeen over horizontale rechtshulpinstrumenten, die betrekking
hebben op strafrechtelijke samenwerking terzake van alle strafbare feiten.Volgens onze informatie komt het slechts incidenteel voor dat er bij de
opsporingsonderzoeken bij namaak en piraterij ook drugs worden aangetroffen.
Van een verband met georganiseerde criminaliteit volgens de kenmerken van
het rapport van de parlementaire enquêtecommissie wil ik dan ook niet
spreken. Voordat er onderzoek wordt gedaan naar het criminaliteitsbeeld, wil
ik bekijken hoe de onlangs opgezette samenwerkingsstructuur inzake fraudebestrijding
functioneert. Mijn voorstel is om met de ervaringen die daarmee
worden opgedaan, de gegevens te genereren over de aard en de omvang van deze
vorm van fraude.Dan moet ik nog enkele vragen van de heer Dittrich beantwoorden, alvorens
ik op zijn amendement inga. Een van zijn vragen betrof de verhouding tussen
strafrecht en civiel recht. De strafrechter behoeft de civiele vragen niet
te beantwoorden. Het gaat voor de strafrechter alleen om de vraag of de verdachte
schuld heeft aan overtreding van de strafwet. De vraag over de samenwerking
met betrekking tot opsporingsdiensten heb ik beantwoord. Dan is gevraagd welke
rol Europol speelt. Dat weet ik op dit moment niet, maar ik kan hier wellicht
in tweede termijn op terugkomen.Dan geef ik nu toch alvast een reactie op het amendement van de heer Dittrich.
Als ik het goed begrijp, stelt de heer Dittrich voor het delictsbestanddeel
ten verkoop of ter uitdeling in voorraad hebben in artikel 337 Wetboek van
Strafrecht te wijzigen. Het oogmerk van het in voorraad hebben, zou moeten
komen te vervallen opdat de bewijslast voor het openbaar ministerie verlicht
zou worden. Dat de bewijspositie door dit amendement theoretisch gezien wordt
vereenvoudigd, kan natuurlijk niet worden tegengesproken. De vraag is echter
of er inderdaad in de praktijk problemen bestaan bij het bewijs van dit huidige
delictsbestanddeel, dat overigens, anders dan de heer Dittrich suggereert,
niet nieuw is. Het huidige artikel 337 Wetboek van Strafrecht luidt nu ook
al zo. Wij hebben in ieder geval geen berichten ontvangen van het openbaar
ministerie omtrent bewijsproblemen. Dit lijkt ook niet waarschijnlijk, zeker
niet wanneer het gaat om – daarmee motiveert de heer Dittrich juist
zijn amendement – voorraden van grote hoeveelheden nagebootste goederen.
In dat soort gevallen kan namelijk uit de concrete feiten en omstandigheden –
de loods vol met nagebootste merkfietsen bijvoorbeeld – en de aanwijzingen
dat een netwerk van personen in verband kan worden gebracht met die voorraad,
het bewijs worden geleverd dat deze goederen uiteindelijk om baat zullen worden
verspreid. Ik stel mij dus op het standpunt dat wijziging van artikel 337
overeenkomstig de wens van de heer Dittrich niet veel meerwaarde zal opleveren
waar het gaat om opsporing en vervolging van namaak.Dan kom ik op het bezwaar van het amendement. Het bezwaar is dat wij daarmee
de gedachtegang achter dit artikel gaan verlaten. Immers, naar de letter van
de wet zal dan ook strafbaar worden het privé in voorraad hebben van
nagemaakte goederen, ook wanneer men er als burger genoegen in schept om zelf
merkartikelen na te bootsen. Gaat dat niet te ver? Is het strafrecht daarvoor
wel bedoeld? Ik meen van niet en vind daar wat betreft artikel 337 steun voor
in de te beschermen belangen van deze bepaling. De strafbaarstelling richt
zich met omschrijvingen van allerlei gedragingen tegen de verspreiding van
nagemaakte artikelen om te voorkomen dat daardoor rechten op intellectuele
of industriële eigendom worden geschonden. Deze schending vindt niet
plaats in het geval dat iemand namaakartikelen onder zich houdt, zonder dat
hij de bedoeling heeft deze te verstrekken aan anderen om baat en om niet.
Dit alles afwegende, geef ik toch de voorkeur aan de formulering zoals thans
is ingediend en zou ik aanneming van het amendement van de heer Dittrich willen
ontraden.De heer Vos (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ik heb gewezen op het internationale aspect van
de onderhavige handel. De VVD vindt het van belang dat piraterij adequaat
wordt aangepakt. Boeven die dit soort criminaliteit plegen, moeten in de kraag
worden gepakt. Het onderhavige wetsvoorstel richt zich op daders die in Nederland
zijn. Het wordt voor criminelen heel aanlokkelijk om de activiteiten vanuit
het buitenland te redigeren. Gelukkig is er een ontwikkeling waarbij het OM
meer internationaal gaat werken. Onlangs was er in Ierland een conferentie
waar officieren spaken over de vraag hoe kinderporno moet worden aangepakt.
Ik kan mij voorstellen dat de minister het college van PG's vraagt met ideeën
te komen om op dit terrein de wegen wat breder te maken, zodat uitwisseling
van informatie gemakkelijker kan plaatsvinden en buiten Nederland de boeven
kunnen worden gepakt.De heer Dittrich (D66):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de minister voor het antwoord. Ik ben niet
geheel tevreden met het antwoord. Ik ben wel tevreden met de toezegging dat
de minister op redelijk korte termijn – binnen een halfjaar of eerder –
naar de Kamer komt met een stuk waaruit blijkt of er minder opsporingsdiensten
bij dit onderdeel zijn betrokken.Ik ben niet tevreden met het antwoord terzake van het strafrecht en het
civiele recht. De minister zei: de strafrechter hoeft helemaal niet de civielrechtelijke
vragen te beantwoorden, hij moet alleen artikel 337 toepassen. Daar zit nu
juist het probleem. Artikel 337 heeft het over goederen die nagemaakt zijn.
Dat is een lastige civielrechtelijke vraag. Het betekent dat de strafrechter
daarmee wel wordt geconfronteerd. Als een verdachte zegt: de goederen lijken
wel veel op de producten, maar ik heb er een eigen kenmerkend onderdeel aan
toegevoegd, dan hoort dat eerder bij de civiele rechter thuis. Ik hoor hierop
graag een duidelijke reactie van de minister.Doordat een strafrechtelijke procedure aanhangig is, is de civiele partij
die op grond van een onrechtmatige daad een actie wil beginnen tegen de verdachte
in het kader van het civiele recht, allerlei bewijsstukken kwijt omdat die
zich in het strafproces bevinden en de officier van justitie die niet hoeft
af te staan. Nu denkt de minister misschien dat ik dat verzin, maar dat is
niet waar. Op 11 december 1997 is er een symposium piraterijbestrijding geweest.
De advocaat-generaal van het gerechtshof in Den Bosch, de heer Van der Kaden,
heeft er een uitgebreid exposé gehouden. Hij stond stil bij de moeilijkheden
die zich voordoen bij het civiele recht en het strafrecht en het gebrek aan
informatie. Ik zou daarop graag een inhoudelijk antwoord willen hebben. Wat
de minister daarover heeft gezegd, vind ik onvoldoende.De reactie van de minister op het amendement verraste mij enigszins. Het
gaat om de woorden "in voorraad hebben". Dat dit voor het OM geen bewijsproblemen
oplevert, is in ander verband uitvoerig in deze Kamer aan de orde geweest.
Ik verwijs hierbij naar artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht, kort
gezegd: het kinderporno-artikel. De vorige regering heeft
aanleiding gezien om de woorden "ten verkoop in voorraad hebben" te vervangen
door: in voorraad hebben. Immers, het OM kwam keer op keer in problemen wanneer
het ging om grote hoeveelheden. Niet kon worden aangetoond dat dat een externe
werking had, in die zin dat men de bedoeling had een en ander te verkopen
of uit te delen. De genoemde wijziging is door de hele Kamer onderschreven.
Echter, met betrekking tot het onderhavige wetsvoorstel, waarin dezelfde woorden
voorkomen, grijpt de minister terug op de oude redenering. Ik vind dit niet
overtuigend en vraag hem om hierover nog eens na te denken, zodat de wetstekst
in overeenstemming kan worden gebracht met andere artikelen in het Wetboek
van Strafrecht. Het gaat immers om het volgende. Als je een grote hoeveelheid
in je bezit hebt, heb je die in voorraad en dat heeft een zekere externe connotatie.
Het voorbeeld dat de minister geeft, van een particulier die het zo leuk vindt
om goederen na te bootsen en een grote hoeveelheid van die goederen in zijn
privé-bezit heeft, vind ik niet sterk. Naarmate die hoeveelheid groter
wordt, heeft zij een externe connotatie en dat wordt ondervangen door mijn
amendement.Minister Korthals:Mevrouw de voorzitter! De heer Vos vraagt nogmaals aandacht voor de internationale
aspecten. Ook ik meen dat men in Nederland überhaupt moet trachten op
het terrein van de criminaliteit meer met andere landen samen te werken. In
de komende periode zal ik mij daarvoor inzetten, hoe moeilijk dat ook is.
Het lijkt mij voorts nuttig om de door de heer Vos aangegeven weg aan het
college van PG's voor te leggen. Zij kunnen dan nagaan of zij op de een of
andere manier, door een betere uitwisseling van gegevens, beter van beschikbare
kennis gebruik kunnen maken.De heer Dittrich is niet geheel tevreden met mijn beantwoording, waarschijnlijk
omdat het nu voor de tweede keer is dat ik in deze Kamer optreed. Hij is niet
gelukkig met mijn antwoord op vragen, gesteld over civiel en strafrecht. In
artikel 337 gaat het om goederen die nagebootst zijn en dat is toch een civielrechtelijke
kwestie, zo stelt de heer Dittrich. Voorzitter! Natuurlijk wordt eraan gewerkt
dat er ook bij het OM meer deskundigheid beschikbaar komt met betrekking tot
civielrechtelijke vraagstukken.Voorts stelt de heer Dittrich dat de strafrechter niet met dergelijke
zaken op de hoogte is. Voorzitter! Voorzover mij bekend is, wordt er bij rechtbanken
ook gewisseld. Een strafrechter is niet alleen geverseerd in het strafrecht,
maar ook in het civiele recht. Misschien was het anders in de tijd dat de
heer Dittrich rechter was en is hij uitsluitend op het terrein van het strafrecht
een groot deskundige, maar ik meen dat hij ook in civiele kamers heeft gezeten.De heer Dittrich (D66):Zeker, en juist daarom weet ik dat dit zo'n groot probleem is tijdens
strafzittingen. Vaak werpt een verdachte zeer specifieke verweren op. Hij
zegt bijvoorbeeld: weliswaar heb ik heel veel goederen die erg veel lijken
op het product van een ander, maar het is geen nabootsing want de kleur is
anders, het randje is wat breder enz. Dat zijn verweren waarover de strafrechter
tijdens de zitting geen eindoordeel kan geven. Hij moet dan laten onderzoeken
of het gestelde juist is. Daarvoor worden vervolgens deskundigen ingeschakeld.
Als gevolg daarvan kan zo'n strafzitting maanden worden uitgesteld, totdat
deze deskundige met zijn rapport komt en op de zitting als getuige-deskundige
kan worden gehoord. Vaak heeft de verdachte inmiddels een tegendeskundige
in de arm genomen voor contra-expertise. Je ziet dan op de zitting dat er
twee deskundigen zijn die verschillende opvattingen naar voren brengen. Daarmee
wordt het voor de strafrechter steeds lastiger en duurt de zaak langer. Ik
zeg daarom dat wij in de stukken niet met veel vreugdekreten moeten stellen
dat dergelijke zaken meteen aan de strafrechter kunnen worden voorgelegd.
Immers, er zitten zeer ingewikkelde civielrechtelijke kanten aan. De zaken
moeten goed op elkaar worden afgestemd.De voorzitter:Ik vond dit geen interruptie, maar een antwoord op een suggestie van de
minister.Minister Korthals:Op zichzelf wordt het strafrecht door allerlei omstandigheden steeds ingewikkelder.
Laten wij het kortsluiten. De heer Dittrich sprak ook over het rapport over
piraterijbestrijding. Allerlei zaken die men in het civiele recht zou willen
gebruiken, zijn ondertussen bij het openbaar ministerie al aanwezig. Ik ken
die problematiek niet. Ik kan mij voorstellen dat vele bewijsstukken, als
kopie of hoe dan ook, aanwezig zijn. Wij zullen dat eens nagaan en de Kamer
daar schriftelijk over berichten. Het voert te ver om daarop in dit stadium
een heel duidelijk antwoord te geven.De heer Vos (VVD):Ik heb dit zelf ook overwogen en ook aangesneden. Ik heb voor mijzelf
vastgesteld dat er geen stuk van de Nederlandse vereniging voor rechtspraak
was waarin stond dat het zoals het nu gaat, verkeerd gaat. Ik heb dus aanleiding
om aan te nemen dat er bij de rechterlijke macht geen problemen bestaan, althans
geen zodanige problemen dat de huidige efficiënte werkwijze niet kan
worden gecontinueerd.Minister Korthals:Mijn antwoord in eerste termijn had ook de strekking dat noch vanuit het
openbaar ministerie noch vanuit de rechterlijke macht duidelijke signalen
waren binnengekomen dat het verkeerd gaat. Als die wel zijn binnengekomen
bij de heer Dittrich, moeten wij nog eens nagaan of dit een probleem is. Als
er een probleem is, moet eraan gewerkt worden.De heer Dittrich (D66):In mei is een rapport uitgebracht over de lange duur van civielrechtelijke
procedures en ook strafprocedures. Daarin komt nu juist naar voren dat ook
auteursrechtelijke zaken heel lang duren vanwege de benodigde deskundigenberichten.
Dat rapport is uitgebracht op instigatie van het ministerie van Justitie en
naar de Kamer en de kabinetsinformateurs gestuurd. Wij hebben er de vorige
week met de staatssecretaris over mogen spreken. Die heeft het probleem toen
onderkend. De procedures duren te lang en kosten het bedrijfsleven handenvol
geld.Minister Korthals:Daar zijn wij het over eens. Vanuit Justitie zal het beleid er de komende
jaren op gericht zijn om procedures te verkorten. Daartoe zal een aanzet worden
gegeven door het procesrecht te veranderen en het daarop toe
te snijden. Waar de knowhow ontbreekt, zullen wij proberen om die in te brengen.
Nogmaals, wij kijken hier nog naar. Wij komen er per brief op terug.Ik meen reeds uitvoerig te hebben aangegeven waarom ik niet akkoord ga
met het amendement van de heer Dittrich. Hij komt met een voor mij tamelijk
verrassende vergelijking, namelijk met artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht.
Hij zegt dat ook zo lang is gesproken over het in voorraad hebben van kinderporno.
Die vergelijking is volstrekt onjuist, want de grondslag voor dat artikel
is dat de voorraad illegaal is geproduceerd. Ik gaf het voorbeeld van mensen
die voor zichzelf een product willen namaken. Dat is helemaal niet illegaal.
Het criterium is dat de verspreiding strafbaar is. Wij moeten dus oppassen
om dat te veel uit te rekken. Bewijsrechtelijk is wat ik voorstel wat ingewikkelder,
maar ook daarover heb ik weinig of geen klachten van het openbaar ministerie
gehoord. Ik geef daarom de voorkeur aan de formulering in het wetsvoorstel.De heer Dittrich (D66):Als in een loods die gehuurd wordt door iemand die niet in verband kan
worden gebracht met een criminele organisatie, een grote hoeveelheid illegale
cd's wordt aangetroffen, dan heeft die huurder die hoeveelheid cd's in voorraad.
In de optiek van de minister zal de officier van justitie moeten bewijzen
dat de huurder die cd's ter uitdeling of voor de verkoop in voorraad heeft.
Hoe moet die officier van justitie dat doen, terwijl zonneklaar is dat iemand
met zo'n grote hoeveelheid illegale cd's in voorraad, daar iets mee voor heeft?
Dat je dat voornemen ook nog moet bewijzen, is nu juist het verschil tussen
het wetsvoorstel en mijn amendement.Minister Korthals:Dat geef ik toe. Het feit alleen al dat iemand een heleboel van die cd's
in een loods heeft, zou mij allereerst al achterdochtig maken en vervolgens
zullen er al snel bijkomende omstandigheden zijn die het bewijs wel rond zullen
maken. Bovendien denk ik dat iemand, wanneer hij al die cd's in een loods
heeft, die daar niet alleen maar zal laten liggen, maar ook juist met het
oog op verspreiding op een gegeven moment daaruit zal halen, en in die gevallen
valt hij dan ook direct te pakken op grond van artikel 337 Wetboek van Strafrecht.De heer Dittrich (D66):Maar dat is nu juist niet zo, want waar we het hier over hebben, is juridisch
bewijs. Dat wij allemaal het vermoeden hebben dat wanneer iemand in een loods
zo'n hoeveelheid illegale producten heeft, dit wel voor de verkoop zal zijn,
omdat hij daar winst mee wil behalen, is natuurlijk in confesso, maar het
gaat erom dat in de rechtszaal, in de strafzaak, een officier van justitie
dat element dat u hebt geïntroduceerd of dat nu in de wet staat...Minister Korthals:Precies, en waar geen moeite mee is.De heer Dittrich (D66):Ja, er is wel moeite mee, zij het op andere terreinen, maar ook hier.
Nu, dit wordt vergemakkelijkt als je dat soort dingen doet. Immers, ook de
heer Vos heeft het al aangegeven. Een heleboel van dit soort productie vindt
plaats in bijvoorbeeld China of het Verre Oosten of Oost-Europese landen.
Het enige wat er dan gebeurt, is dat het vanuit Nederland verkocht wordt.
Ergens moeten die hoeveelheden dus opgeslagen worden, bijvoorbeeld in die
loods, zonder dat je het element van de verkoop al kunt bewijzen als officier.Mijn vraag is derhalve of u het toch nog eens zou willen overwegen, want
u hebt het amendement ontraden. Dat vind ik, ook gelet op deze discussie,
wel een erg krachtige uitspraak voor dit amendement.Minister Korthals:Ja, je kunt ook moeilijk zeggen dat ik het niet zal overnemen, want anders
zou ik weer in een nota van wijziging... Ik heb er heel duidelijk bij gezegd
dat ik de voorkeur geef aan de benadering zoals ik die kies. De juiste terminologie
zal ik hierna nog even opnemen met de voorzitter, maar dit is mijn reactie
op de heer Dittrich.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, op een nader te bepalen tijdstip te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 15.59 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-6466-6472.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl