Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet, houdende opneming daarin van de bevoegdheid van de burgemeester om woningen, niet voor het publiek toegankelijke lokalen of bij die woningen of lokalen behorende erven te sluiten bij verstoring van de openbare orde (24699)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 825-844

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

25-03-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 21, pagina 825-844

11-03-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24699Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 11 maart 1997)Pagina 914-915
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1997 (inclusief het onderdeel NAVO van de begroting van Buitenlandse Zaken) (25000 X)Pagina 862-892
Presentie en opening (dinsdag 11 maart 1997)Pagina 823-823
Noot met Rapport van de Commissie tot onderzoek van de Geloofsbrief van de heer F. Meeter, i.v.m. zijn benoeming tot lid van de Eerste KamerPagina 916-916
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1997 (25000 X)Pagina 900-913
De verkiezing van de voorzitter der KamerPagina 824-824
Benoeming van de heer F. Meeter tot lid van de Eerste KamerPagina 823-824
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet, houdende opneming daarin van de bevoegdheid van de burgemeester om woningen, niet voor het publiek toegankelijke lokalen of bij die woningen of lokalen behorende erven te sluiten bij verstoring van de openbare orde (24699)Pagina 825-844
De verkiezing van de tweede ondervoorzitter der KamerPagina 824-825
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet, houdende opneming daarin van de bevoegdheid van de burgemeester om woningen, niet voor het publiek toegankelijke lokalen of bij die woningen of lokalen behorende erven te sluiten bij verstoring van de openbare orde (24699)Pagina 850-860
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht tussen Staten en internationale organisaties of tussen internationale organisaties, met bijlage; Wenen, 21 maart 1986 (Trb. 1987, 136) (21499, R1388)Pagina 860-862
De verkiezing van de eerste ondervoorzitter der KamerPagina 824-824
Behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen met betrekking tot de militaire dienstplicht alsmede wijziging van enige wetten en overgangsrecht (Kaderwet dienstplicht) (24245)Pagina 892-900
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Rampenwet en andere wetten in verband met de uitbreiding van de reikwijdte van de Rampenwet tot zware ongevallen en de regeling van enige andere onderwerpen (24481)Pagina 844-850
Lijst van besluiten (dinsdag 11 maart 1997)Pagina 913-914

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 97 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Gemeentewet, houdende opneming daarin van de bevoegdheid van de burgemeester
om woningen, niet voor het publiek toegankelijke lokalen of bij die woningen
of lokalen behorende erven te sluiten bij verstoring van de openbare orde
(24699).De beraadslaging wordt geopend.De heer Hirsch Ballin (CDA):Mijnheer de voorzitter! Het is de gewoonte in dit huis dat een debat wordt
geopend door de woordvoerder namens de grootste oppositiefractie. Vandaar
dat mij nu het genoegen te beurt valt om als eerste onder uw voorzitterschap
in deze Kamer het woord te voeren. Het debat – noch het voorzitten noch
het deelnemen daaraan – is u vreemd, maar dit is wel het bijzondere
moment dat u voor het eerst als voorzitter van deze Kamer een debat in goede
banen zult leiden, naar wij vertrouwen. Ik wil dan ook de zo-even in vele
toonaarden uitgesproken gelukwensen aan uw adres vanaf dit spreekgestoelte
herhalen. Uw openingswoorden van zo-even geven mij in om daaraan goede wensen
voor uw haardos toe te voegen. Ook wil ik vanaf deze plaats onze collega's
Postma en Grewel van harte gelukwensen.Mijnheer de voorzitter! De behandeling van dit wetsvoorstel in deze Kamer
heeft nogal wat aandacht gekregen, soms onder het motto dat de Eerste Kamer
de bevoegdheid tot het sluiten van drugspanden zou willen tegenhou den.
Daarvan is wat onze fractie betreft, geen sprake en – zo leid ik af
uit hun inbreng – evenmin voor andere fracties die kritische opmerkingen
hebben gemaakt over dit wetsvoorstel.Het wettelijk verankeren van deze maatschappelijk dringend vereiste bevoegdheid
heeft onze volle instemming. Dat betekent echter niet dat het wetsvoorstel
dat nu aan de orde is, voor ons gesneden koek is. Wij hebben in het voorlopig
verslag een aanscherping bepleit, juridisch en qua beleid. Juridisch bepleiten
wij een aanscherping om de twijfel weg te nemen of de sluitingsbevoegdheid
aan de maat van het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de
mens en de fundamentele vrijheden is, met name in het aanwijzen van de gevallen
waarin tot sluiting kan worden overgegaan. Beleidsmatig bepleiten wij een
aanscherping in die zin dat er geen ruimte moet worden gelaten om woningen
en andere besloten ruimtes, zoals loodsen en verenigingsgebouwen, als verkoopplaats
van drugs te gebruiken.Op beide punten laat het wetsvoorstel ruimte. Als wij aanscherping bepleiten,
is dat dus vanuit ook ons verlangen om het bestuur in staat te stellen tot
effectief optreden. Dat het wetsvoorstel in de loop van de parlementaire behandeling
in de Tweede Kamer aan juridische precisie heeft ingeboet, wordt ook door
de regering erkend, ik zou haast zeggen "ruiterlijk". Op blz. 6 van de memorie
van antwoord lezen wij: "Wij kunnen intussen niet ontkennen dat het wetsvoorstel,
zoals dat oorspronkelijk luidde, beter aan de door deze leden genoemde eisen
van voldoende bepaalbaarheid voldeed."De staatssecretarissen hebben zich – ik citeer – "echter laten
overtuigen door het standpunt van een aantal fracties in de Tweede Kamer dat
niet de herkomst van de overlast doch de aard daarvan beslissend dient te
zijn voor het antwoord op de vraag of sluiting gerechtvaardigd kan worden
geacht".Als de regering zo goed aanvoelt dat deze verminderde bepaalbaarheid in
het licht van het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens
en de fundamentele vrijheden juridisch discutabel is, zou zij zich toch ook
moeten realiseren dat de Eerste Kamer niet alleen het recht, maar ook de plicht
heeft, het wetsvoorstel kritisch te beoordelen. Afdoening zonder schriftelijke
voorbereiding, zoals staatssecretaris Kohnstamm blijkens zijn telefonische
demarches bij sommige van mijn collega's mogelijk en wenselijk achtte, verdraagt
zich daarmee niet. Volgens het Algemeen Dagblad van 21 februari 1997 heeft
hij zich verstout naar aanleiding van de kritiek uit deze Kamer, op te merken:
"Wij kunnen het voor de bewoners van Spangen niet maken, nog langer te treuzelen."
Als dit citaat juist is, willen wij de staatssecretaris uitnodigen, deze uitspraak
toe te lichten. Wie zijn in zijn ogen degenen die treuzelen? Behoort deze
Kamer daartoe, of bedoelde hij wellicht zelfs deze Kamer? Als het antwoord
bevestigend is, vindt hij het beoordelen van de kwaliteit en houdbaarheid
van een wetsvoorstel dan passend omschreven met "treuzelen"? Of ging het hier
om zelfkritiek? Als dat het geval is, welk doen of nalaten verweet hij zichzelf
dan op dat moment?Mijnheer de voorzitter! Vier dagen voordat het Algemeen Dagblad dit kenbaar
maakte, op 17 februari, berichtten de staatssecretarissen ons dat zij een
aantal nadere vragen hadden bij de wens van de vaste commissie voor Binnenlandse
Zaken en Hoge Colleges van Staat uit deze Kamer, dat spoedadvies van de Raad
van State over de houdbaarheid van het wetsvoorstel zou worden gevraagd. Dat
verzoek was mede namens onze fractie gedaan. Het berustte niet op de reeds
bij voorbaat getrokken conclusie dat het wetsvoorstel zoals het er ligt door
de rechter, indien wet geworden, op grond van artikel 94 van de Grondwet hoe
dan ook buiten toepassing zou moeten worden gelaten. Dan hadden wij wel aanstonds
tot afwijzing geconcludeerd.Het verzoek om de Raad van State een advies over het ingrijpend gewijzigde
wetsvoorstel te vragen en dat spoedig te doen, berustte wel in de eerste plaats
op de opvatting dat het juist in het belang van de mensen, in Spangen bijvoorbeeld
en tal van andere wijken en plaatsen, beter is een wet te krijgen die juridisch
geheel solide is. In de tweede plaats berustte dit op de opvatting dat het
mogelijk is, als regering en beide Kamers dat willen, een heldere, scherp
geformuleerde wet inzake het sluiten van drugshandelsplaatsen op te stellen
en in de derde plaats dat de Raad van State ervoor is, wetsvoorstellen uit
dit oogpunt tegen het licht te houden en de regering, en via haar de Staten-Generaal,
te raden. Daarom willen wij de regering de volgende vraag stellen: brengt
Aanwijzing 277 voor de regelgeving, nu de wijzigingen niet alleen door de
Tweede Kamer maar ook voor een deel door de regering zijn aangebracht, niet
reeds mee, dat over dit ingrijpend gewijzigde wetsvoorstel opnieuw advies
aan de Raad van State hoort te worden gevraagd? Had dit niet zelfs al tijdens
de behandeling in de Tweede Kamer moeten geschieden?Ik ga nu nader in op de inhoud van het wetsvoorstel. In het voorlopig
verslag hebben wij een vergelijking gemaakt met de nauwgezette bepalingen
ingevolge de drie jaar geleden tot stand gekomen wetswijzigingen van de gevallen
waarin mag worden binnengetreden in woningen. Ik spreek dus niet over de Algemene
wet op het binnentreden zelf, maar over de aanwijzing van de gevallen die
in de diverse binnentredingsbepalingen plaatsvindt. De vage omschrijving inzake
een veel verder reikende bevoegdheid die hier aan de orde is, steekt daar
schril bij af. Nu de staatssecretarissen deze vraag over de vergelijking met
de binnentredingsbepalingen in hun memorie van antwoord hebben laten rusten,
nodigen wij hen uit hier alsnog op in te gaan.Het leunen op de vage criteria in de sfeer van de openbare orde die nu
in het wetsvoorstel zijn neergelegd – zij duiden weliswaar dringendheid
aan, maar duiden niet aan in welke situaties en bij welk onrechtmatig handelen
dat overlast veroorzaakt, precies moet worden opgetreden – is, zeker
als het gaat om beperkingen van grondrechten, discutabel. Nu kan de staatssecretarissen
worden toegegeven dat vergelijkingen met in de jurisprudentie van het Europese
Hof voor de rechten van de mens behandelde gevallen moeilijk te maken zijn,
omdat die gevallen altijd weer een slag anders liggen. Tegelijk echter moet
worden geconstateerd dat het zeer wel mogelijk was geweest op dit punt klare
wijn te schenken. Dat had gekund door bij herhaling geconstateerde handel
in drugs als grond voor sluiting in de wet op te nemen. Wil
men andere aanleidingen daaraan toevoegen, bijvoorbeeld wapenhandel of uitoefening
van een prostitutiebedrijf, dan geldt ook daarvoor dat deze met zoveel woorden
kunnen worden genoemd. Deze helderheid brengt de door onze fractie bepleite
aanscherping in tweeërlei opzicht: juridisch en beleidsmatig. Een vaag
omschreven beleid leidt echter ook tot juridische vaagheid.Dat wordt extra duidelijk als wij lezen waarom de staatssecretarissen
de benadering van onze fractie afwijzen. Zij herhalen op blz. 3 van de memorie
van antwoord hun standpunt "dat het enkele feit dat van handel en gebruik
van drugs in woningen sprake is, een onvoldoende grond is om een beperking
van het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer te kunnen rechtvaardigen".
Daarover zeg ik het volgende; het gebruik is, overeenkomstig het bestaande
drugsbeleid, hier niet het beslissende punt. Het gaat om de handel, althans
indien deze in een woning, bedrijfspand of verenigingslokaal een vast patroon
is geworden. Tegen zulke handel in drugs dient te worden opgetreden. Onze
vraag is dan ook waarom de staatssecretarissen aan zo'n gebruik van het pand
niet over de hele linie een eind willen maken, terwijl zij nota bene op dezelfde
bladzijde schrijven dat voor de handel vanuit andere panden dan koffieshops
geen gedoogbeleid geldt.Het is van tweeën één, zou ik zeggen. Of de staatssecretarissen
nemen het standpunt in dat het handelen vanuit andere panden dan koffieshops
in het drugsbeleid van de regering evenmin dient te worden gedoogd, en dan
is onduidelijk waarom er een soort semi-gedoogsituatie zou moeten worden geaccepteerd
bij het sluiten of niet sluiten van die panden. Of zij vinden dat er aan die
handel vanuit loodsen, verenigingsruimten en woningen een eind moet worden
gemaakt, en dan is het de vraag of zij ervoor kunnen instaan dat de andere
dan bestuurlijke instrumenten, namelijk de strafrechtelijke en de civielrechtelijke,
voldoende zijn uit een oogpunt van goed drugsbeleid. Als het strafrechtelijke
optreden niet voldoende is om aan deze handel een eind te maken, dan moet
er toch ook geen bestuurlijke semi-gedoogsituatie worden gecreëerd?Er is dus alle reden om een heldere en precies omschreven sluitingsbevoegdheid
van panden wegens gebruik als handelsplaats voor drugs te regelen, bijvoorbeeld
in de Opiumwet zelf. Daarover zeggen de staatssecretarissen echter op blz.
3 van de memorie van toelichting: "De Opiumwet heeft primair een strafrechtelijk
karakter en is om die reden minder geschikt", namelijk om die sluitingsbevoegdheid
te regelen. Maar in een brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport, geschreven mede namens de minister van Justitie en staatssecretaris
Kohnstamm, van 23 januari jongstleden, dus zes weken geleden, lezen wij over
een wetsvoorstel inzake bestuurlijke handhaving van de Opiumwet, op grond
waarvan "de burgemeester onder meer koffieshops kan sluiten". Graag horen
wij een uiteenzetting over de consistentie van dit alles.Mijnheer de voorzitter! Een in het oog springende onbepaaldheid in het
wetsvoorstel is ten slotte de duur van de sluiting van woningen en andere,
niet voor het publiek toegankelijke lokalen. De wet bindt die aan geen enkel
maximum. De burgemeester bepaalt de duur van sluiting en de verlenging ervan.
Dat betekent eigenlijk dat volgens dit wetsvoorstel grondrechten, waarbij
ook eigendomsrechten naast de persoonlijke levenssfeer en het huisrecht betrokken
zijn, worden geschorst, hetgeen een stap verdergaat dan inperking. Dat maakt
ons pleidooi voor meer legislatieve scherpte des te dringender, juist omdat
wij de overtuiging hebben dat een dringende behoefte bestaat zulke drugspanden
te sluiten.De heer Staal (D66):Mijnheer de voorzitter! De politiek is soms een ondoorgrondelijk bedrijf.
Aan goede ideeën en goede bedoelingen ontbreekt het ons zelden, maar
toch slagen wij erin om ons een zodanige positie te verwerven dat wij het
moeten hebben over de kloof tussen het bestuur en de bestuurder. Zo ook in
het onderhavige wetsvoorstel inzake de mogelijkheid tot sluiting van drugspanden.
Niemand is het oneens over wat er zou moeten gebeuren, dat wil zeggen wat
wij hier als medewetgever feitelijk mogelijk zouden moeten maken. De drugsproblematiek
kent zo haar eigen geschiedenis en beleid; daar gaat het nu niet om. Waar
het wel om gaat is dat wij, met alle goede doelen en reeds bereikte resultaten
van het gedoogbeleid, komen aan de grenzen die voor burgers aanvaardbaar zijn.
Zonder daarover uit te wijden, menen wij te kunnen stellen dat wij de hier
bedoelde drugsoverlast aan de burgers die ermee te maken hebben niet langer
kunnen aandoen. Daar zijn wij het zo goed als kamerbreed wel over eens.Mijnheer de voorzitter! Toch presteren wij als politiek het om in het
eindtraject van deze hoogst noodzakelijke wetgeving een lastig dilemma te
creëren. Want als er al zo veel papier en uitwisseling van argumenten
nodig is over de vraag of deze wet op juridische problemen stuit, de veronderstelde
strijd met de Grondwet en het Europees verdrag, dan klopt er toch iets niet?
Als immers de bedoeling van dit wetsvoorstel zo helder en onomstreden is,
dan zou je toch mogen verwachten dat de staatsrechtelijke aspecten op en top
in orde zijn. Als ten aanzien van de staatsrechtelijke vraag op z'n minst
gezegd kan worden "waar rook is, is vuur", heb ik twee verzuchtingen.De eerste is: waarom hebben de staatssecretarissen in de Tweede Kamer
niet gewoon het oorspronkelijke voorstel op tafel gehouden? Ik had waarachtig
de uitkomst van die twist wel eens willen zien. In onze optiek was de Tweede
Kamer net iets flinker, net iets repressiever dan nodig is. Het had in elk
geval een vele malen zuiverder en effectiever resultaat gehad dan het resultaat
dat nu moet worden bereikt met zoveel heen en weer geargumenteer en zoveel
vertraging, tegen de achtergrond van een toenemend onbegrip bij de burger.Een tweede verzuchting is dat je soms denkt: had het niet andersom gemoeten
in ons staatsbestel met het recht van amendement?Dat waren twee verzuchtingen alvorens nader in te gaan op de ontstane
situatie. Die situatie is ontstaan door de wijziging van het oorspronkelijke
wetsvoorstel. Daarmee kwam het voorstel naar de mening van mijn fractie op
gespannen voet met Grondwet en Europees verdrag. Alleen al de uitwisseling
van argumenten laat ons inziens zien, dat er nogal wat voor nodig is om de
spanning met Grondwet en verdrag te laten afnemen, als dat
al lukt.Zo belanden wij in een situatie waarin het alleen nog maar gaat om geloofwaardigheid.
De geloofwaardigheid van de Eerste Kamer is in het geding. Als wij nu ons
bestaansrecht ergens mede op gronden, dan is het toch de grondwettelijke toetsing.
Maar ook de geloofwaardigheid van de politiek als zodanig is in het geding.
Wie legt het de burgers uit die in de vuurlinie van het gedoogbeleid liggen?
Hoe goed dat beleid ook is, op sommige plekken betekent het dat het voor de
burger niet langer op te brengen is. Al met al: hoe bedoelt u? Een dilemma!Zeker is dat als wij iets aan beide aspecten van de geloofwaardigheid
willen doen, deze wet niet zonder slag of stoot dit huis voorbij kan. Bij
de kritiek op de wetstechniek zelf zal ik na de uitvoerige uitwisseling van
argumenten in de voorbereiding niet uitvoerig stilstaan. De fractie van D66
volstaat met er nog eens op te wijzen, dat er door alle bevoegdheden heen
altijd voorwaarden zijn om ervoor te zorgen, dat de overheid geen te grote
discretionaire bevoegdheid heeft. Wat altijd telt, vooral bij grondrechten
als bescherming tegen vrijheidsberoving, woning, briefgeheim enz., is de ernst
van de situatie, de herkomst en het kunnen individualiseren van degene tegen
wie de bevoegdheid zich richt. Tegen die achtergrond is de wijziging van het
oorspronkelijke voorstel door het laten vallen van het criterium "ernst" en
de relatie met de herkomst in de gevarenzone terechtgekomen. Daarom zal er
in dit debat op z'n minst een onomstotelijke uitleg van het wetsvoorstel op
tafel moeten komen die strijd met Grondwet en verdrag uitsluit. Mijn fractie
legt het accent wat dat betreft bij de strijdigheid met het Europees verdrag.
Het element van de geringe voorspelbaarheid van overheidsoptreden is als beginsel
van voorzienbaarheid naast het proportionaliteitsbeginsel het draaipunt van
de discussie. Wij horen dan ook graag van de regering welke uitleg van het
wetsvoorstel zij voorstaat in het licht van die twee beginselen.Het gaat hierbij niet alleen over de vraag welke uitleg de regering hanteert,
maar ook om de vraag wat de regering met die uitleg wenst te doen. Voor alle
duidelijkheid, het oorspronkelijke wetsvoorstel zou in onze optiek dit huis
probleemloos zijn gepasseerd. Dat geldt nog steeds ten aanzien van de andere
punten dan de veralgemenisering van de bevoegdheid. Wij menen dat aansluiting
van deze bevoegdheid bij de verantwoordelijkheid voor de openbare orde van
de burgemeester de juiste is. Wij zien geen reden om af te wijken van dat
systeem, dat zich ook bewezen heeft, inclusief de plicht tot verantwoording
aan de raad. De geschiedenis leert, dat in dit mechanisme bovendien de media
een soort smeeroliefunctie vervullen die goed werkt, niet alleen in acute
situaties, met verantwoording achteraf, maar ook in situaties waarin het voornemen
tot optreden tevoren kenbaar wordt gemaakt en waar alle registers van het
vooraf afleggen van verantwoording kunnen worden opengetrokken. In dat opzicht
hebben wij in ons land met UCN, Dodewaard, Nieuwmarkt en krakersrellen weliswaar
een onstuimige geschiedenis, maar ook een geschiedenis waarin het niet heeft
ontbroken aan inspraak, inzichtelijkheid van bestuurlijk handelen en politieke
legitimatie. Gestormd heeft het, maar het saldo was gelegitimeerd overheidshandelen.
Het draait er ook nu om dat die legitimering er kwam dankzij een stelsel dat
als basis heeft beginselen zoals proportionaliteit en subsidiariteit en andere
algemene beginselen van behoorlijk bestuur. In die traditie en in dat stelsel
past deze bevoegdheid qua plek bij de burgemeester. Zij moet echter ook passen
in de toepassingsmogelijkheden. Vertrouwen in ons bestuur is niet genoeg.
De regeling moet er ook zijn. Natuurlijk, burgemeesters met een te ruim begrip
van de openbare orde maken het met zo'n begrip niet lang. Alhoewel, het kan
ook in dat opzicht verkeren. In een vroeger leven had ik de eer, in wat wij
een "driehoek" zijn gaan noemen de organen van bevoegd gezag te volgen, te
scheiden dan wel tegen elkaar uit te spelen. Dat is een korte samenvatting
van de rol van de politiechef in de driehoek. In één van die
sessies vroeg de hoofdofficier van justitie vertwijfeld aan de burgemeester,
die zich weer eens beriep op zijn verantwoordelijkheid voor de handhaving
van de openbare orde: maar wat is dan toch openbare orde? De burgemeester
antwoordde: Dat is datgene waarmee ik mij wens te bemoeien. De hoofdofficier
viel stil en ik, want het kwam mij uit, keek naar het plafond. De desbetreffende
burgemeester bracht het later tot commissaris van de koningin. Ik moest hier
weer aan denken, toen ik vanmorgen collega Wiegel – geen burgemeester
geweest – op de radio hoorde uitleggen dat een woning waar wapens worden
verkocht, geen woning is, maar een handelshuis. Dat is niet kort door de bocht,
dat is de bocht overslaan.Waar het om draait, is dat de kwaliteit van een rechtsstaat vooral bepaald
wordt door de berekenbare overheid. Daarbij passen niet te algemene bevoegdheden
die ingrijpen op grondrechten. Natuurlijk, vertrouwen in bestuurders completeert
dat, maar de legitimiteit begint bij de wet en niet bij de bestuurder. De
fractie van D66 ziet dan ook graag op welke concrete wijze de regering de
voorspelbaarheid van overheidsoptreden op basis van deze wet ziet en hoe zij
deze visie na deze behandeling denkt te effectueren. De fractie van D66 denkt
daarbij aan richtlijnen die te geven zijn aan lokaal bestuur. Mijn fractie
heeft dat nodig om te kunnen meewerken aan aanvaarding van deze wet, waar
node op wordt gewacht door mensen in situaties waar velen niet graag mee willen
ruilen. Als die uitleg voldoende scherp is ten opzichte van dit voorstel,
gaan wij ervan uit dat de regering zich bezint op een vervolg in de vorm van
reparatie van de wetgeving, in samenhang met wetsvoorstellen die op dit terrein
nog aanhangig zijn. Met andere woorden, omwille van de noodzaak van deze wetgeving
zien wij een uitweg in dit debat in een duidelijke restrictieve uitleg van
de kant van de regering, zo nodig gevolgd door een bezinning op reparatie.
Wij vernemen graag het antwoord van de regering.De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter! Het lijkt mij dat het een oud-minister van Justitie de eerste
keer dat hij de vergadering van de Eerste Kamer voorzit, genoegen moet doen
dat er een onderwerp aan de orde is waarin hij zich thuis kan voelen. Zo zei
hij vanmorgen in zijn rede dat wij hier zitten om de rechtsstaat en de grondrechten
die in die rechtsstaat een grote rol spelen, te bewaken. Voorzitter!
Misschien zal ik de enige zijn die ooit uw intreerede citeert, maar bij dezen
doe ik dat graag.In de discussie die de laatste tijd in de media en in bladen van bijvoorbeeld
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is gevoerd, is nogal sterk de nadruk
gelegd op het feit dat de indruk lijkt te ontstaan dat de Eerste Kamer iets
tegenhoudt wat het volk zo hard nodig heeft als brood. Maar het kan zijn dat
wij het volk niet brood, maar stenen geven. De heer Hirsch Ballin heeft dat
op de hem eigen fijne wijze nog eens benadrukt. Het geven van stenen aan het
volk is een ten hemel schreiende zonde. Wij moeten dat dus voorkomen.Mijn fractie benadrukt dat zij het er van harte mee eens is dat er een
noodzaak is om de drugsoverlast tegen te gaan. Zij wil daarvoor graag een
nuttig en niet gebrekkig middel aandragen. Dat is de doelstelling van deze
discussie. Wat mijn betoog betreft: daarbij zijn drie delen te onderscheiden.
Eén deel is een wat kritische analyse van de voorgeschiedenis van dit
wetsvoorstel. Het tweede deel is een korte analyse van de betrokkenheid op
de Grondwet en het Europees verdrag voor de rechten van de mens, en het derde
deel is een poging te kijken hoe wij hier alsnog uit zouden kunnen komen.Ten eerste het ongelukkige gesternte van dit wetsvoorstel. Ik wijs de
regering erop, voorzitter, dat het vonnis van de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State, dat de bestaande gemeentelijke verordeningen op het
punt van het sluiten drugspanden onderuithaalde, dateert van 25 augustus 1995,
een maand voordat de regering haar Drugnota presenteerde. In die uitspraak
zegt de Afdeling bestuursrechtspraak over artikel 35b van de Algemene plaatselijke
verordening van Venlo – collega Van Graafeiland is zo vriendelijk geweest
te zorgen dat ik de letterlijke tekst daarvan onder ogen heb kunnen krijgen –
waarin naar de Opiumwet wordt verwezen en naar het belang van het woon- en
leefklimaat, en waarin een maximum van drie maanden voor sluiting wordt vastgesteld,
dat die bepaling inbreuk maakt op een grondrecht en dat daarom die wettelijke
onderbouwing nodig is. Wat dus nodig was, was snelle – wilde men de
gemeente inderdaad helpen – reparatiewetgeving, bijvoorbeeld het alsnog
opnemen van deze bevoegdheid in de Opiumwet. Het past ook beter in de Opiumwet,
een medebewindswet, dan in de Gemeentewet, die een organisatiewet is. Dat
had naar de mening van mijn fractie binnen drie maanden het geval kunnen zijn
geweest en had dus bijvoorbeeld per 1 januari 1996 ingevoerd kunnen zijn.
Als de regering kordaat was opgetreden en gedaan had wat de bestuursrechter
had geadviseerd, waren wij vandaag niet met elkaar in discussie.De regering doet echter niets. Zij laat zich passeren door het initiatiefvoorstel-Van
Heemst/Korthals, dat op 11 december 1995 werd ingediend. Over dit sympathieke,
maar uit rechtsstatelijk oogpunt gebrekkig voorstel, brengt de Raad van State
in maart 1996 advies uit en de Tweede Kamer stelt haar verslag pas vast in
september, tegelijk met haar verslag over het onderhavige wetsvoorstel dat
inmiddels door de regering, eind april 1996, was ingediend. En wij zijn nu
in maart 1997! De regering antwoordt na drie weken: dat is snel, maar wel
met een ingrijpende nota van wijziging. Die nota van wijziging, voorzitter,
was zo ingrijpend dat de tekst ervan opnieuw had moeten worden voorgelegd
aan de Raad van State, juist op het punt van grondwettigheid. Het is dan oktober
1996. Eind november handelt de Tweede Kamer het regeringsvoorstel af, inclusief
een amendement-Van der Burg/Cornielje – een jaar en drie maanden na
het vonnis van de rechter. Is dat nu een voorbeeld van snelle reparatiewetgeving
om gemeentebesturen opnieuw het instrument te geven tegen drugsoverlast, zo
vraag ik aan de regering. En ligt het dan aan deze Kamer dat er nu, na negentien
maanden, nog steeds geen reparatiewetgeving is? Ik sluit mij overigens graag
aan bij de vraag in de richting van staatssecretaris Kohnstamm, inzake zijn
wat laatdunkend overkomende opmerking inzake het getreuzel door de Eerste
Kamer, waarnaar collega Hirsch Ballin reeds verwees.Ik constateer aldus in feite zes fouten van de kant van de regering.De eerste fout is dat de regering niet zelf met een wetsvoorstel is gekomen,
na het vonnis van de rechter in augustus 1995. Dat had zeer wel gekund.De tweede fout is dat alleen omwille van de zogenaamde wetssystematiek
de regering heeft gegrepen naar aanvulling van de toch al, uit een oogpunt
van de rechtsstaat gezien, kwetsbare bevoegdheid die de burgemeester in de
Gemeentewet heeft tot handhaving van de openbare orde. Kwetsbaar, omdat openbare-ordebevoegdheden
door hun onbepaaldheid spanning opleveren met de rechtsstaat. Voor eenvoudige
en spoedige reparatiewetgeving was dit niet nodig en het vroeg om de problemen
die er dan ook kwamen.De derde fout is dat de regering niet vast heeft gehouden aan het uitgangspunt,
dat het om drugsoverlast vanuit woningen moet gaan; dat stond in het voorstel
van de regering. Als dat voorstel ongewijzigd deze Kamer had bereikt, had
dit debat vandaag niet in deze vorm plaatsgevonden. Er is niet vastgehouden
aan het oorspronkelijke uitgangspunt van het eerste wetsvoorstel, van april
1996; op instigatie van de VNG en van enige Kamerfracties heeft de regering
bij nota van wijziging onnodig de relatie met opiumwetdelicten geschrapt,
waardoor een onbeperkte bevoegdheid ontstaat. Zelfs het woord "ernstig" als
nadere aanduiding van de verstoring van de openbare orde vervalt. In de tekst
staat dus dat gedragingen in een woning die de openbare orde verstoren aanleiding
kunnen geven voor een besluit door de burgemeester te nemen om de woning te
sluiten. Later wordt er nog aan toegevoegd dat ook aanwijzing voor herhaling
van gedragingen in woningen die de openbare orde verstoren aanleiding kunnen
zijn voor sluiting van een woning. Een zo vaag criterium als wettelijke grondslag
voor het aantasten van het bijna belangrijkste grondrecht, namelijk het huisrecht
van ingezetenen, is op zijn minst discutabel. Als de regering had volgehouden
en in de Tweede Kamer had vastgehouden aan haar wetsvoorstel waarin de relatie
tot de Opiumwet wordt genoemd, waarmee duidelijk wordt aangegeven dat het
om drugsoverlast gaat, hadden wij vandaag dit debat niet hoeven voeren.Ik kom bij de vierde fout. De regering heeft als argument opnieuw de zogenaamde
wetssystematiek gebruikt, omdat een beperkte openbare-ordebevoegdheid achteraf
gezien niet zo goed zou passen in de Gemeentewet. De regering
stelt eerst voor om het in het kader van de openbare orde in de Gemeentewet
op te nemen, namelijk in artikel 174a. Daarin zou de beperking moeten worden
opgenomen dat het alleen moet gaan om delicten op grond van de Opiumwet. Vervolgens
geeft de regering in de tweede ronde als argument om daarvan af te stappen
aan dat het eigenlijk niet zo goed past in de wetgevingssystematiek. Dat heet
in de logica een petitio principii. Eerst bouw je de redenering op dat het
per se onder artikel 174a, bij de openbare-ordebevoegdheden, moet komen. En
vervolgens leid je uit je eerste stelling een tweede stelling af, namelijk
dat aldaar een verwijzing naar de Opiumwet niet past.De vijfde fout is dat de regering in het wetgevingsoverleg van 25 november
onvoldoende de beweringen van de Tweede Kamer heeft tegengesproken dat, ook
al is de bevoegdheid in de wetstekst onvoldoende ingekaderd, de inkadering
wel in voldoende mate aan de hand van de uit de EVRM-afkomstige beginselen
van proportionaliteit en voorzienbaarheid én aan de hand van de wetsgeschiedenis
door de rechter kan plaatsvinden. Staatssecretaris Van de Vondervoort heeft
zich in de Tweede Kamer verzet en gezegd dat het duidelijk in de wet moet
zijn aangegeven. Vervolgens zeiden veel leden van de Tweede Kamer: dat hoeft
niet, want er zijn enkele beginselen ontwikkeld op grond van het EVRM over
de toepassing van de grondrechten en de wijze zij mogen worden beperkt. De
jurisprudentie die op dit punt bestaat, is geldend recht en moet van toepassing
worden geacht. Daarom zou het niet nodig zijn om dit in de wet op te nemen.
Het staat in de EVRM en de rechter moet op grond van de jurisprudentie oordelen.
Welnu, dit is een typisch voorbeeld van abdicatie van wetgeving.Dan kom ik bij de zesde en laatste fout. Collega's hebben mij er overigens
op gewezen dat het aardig was geweest om een zevende fout te vinden, omdat
het getal zeven zo mooi is. Ik heb die zevende fout niet kunnen vinden. Maar
het kan zijn dat die vandaag gemaakt wordt! De zesde fout is dat de regering
het amendement, waarbij in alle vaagheid ook "aanwijzingen voor herhaling
van gedragingen" sluiting tot gevolg kunnen hebben, weliswaar heeft doen verbeteren –
ik prijs de regering daarvoor – maar er geen onaanvaardbaar over heeft
uitgesproken. En dat had de regering moeten doen. Ik besef dat dit mede en
misschien overwegend fouten zijn die veroorzaakt zijn aan de overzijde. Maar
ik heb te maken met het feit dat de regering verantwoordelijk is voor het
indienen van het wetsvoorstel dat nu voor ons ligt. Dus ik moet de regering
daarop aanspreken en niet de overzijde. Het is misschien nog mogelijk, de
zaak ten goede te keren. Ook collega Staal wees daar zojuist op. Bij de Tweede
Kamer ligt nog steeds een wetsvoorstel, door de initiatiefnemers Van Heemst
en Korthals de "wet-Victor" genoemd. Het regelt behalve de sluiting ook het
zogenaamde natraject, dus wat er met de woning gebeurt na de sluiting. Is
het denkbaar, zo vraagt de PvdA-fractie, dat de regering als de Kamer het
onderhavige wetsvoorstel aanvaardt ook dat andere wetsvoorstel met spoed passeert
met een eigen wetsvoorstel dat, naast het regelen van het natraject, alsnog
de sluiting van woningen op een behoorlijke wijze in de wet zet? Ik wijs erop
dat wij daarbij dan niet uitgaan van de vage norm, maar van de oorspronkelijke
gedachte die de regering daarover had. Met andere woorden: is het denkbaar,
dat de regering, ook om de behandeling van het voorstel-Van Heemst/Korthals
wellicht te verhaasten, hier met een eigen voorstel komt en daarbij het natraject
regelt alsmede de wetstekst verbetert? Ik meen dat de opmerkingen van de heer
Staal eveneens in deze richting gingen.Dan kom ik te spreken over het tweede deel van mijn drieluik. Daarmee
wil ik duiden op twee constitutionele problemen die mijn fractie in principe
heeft, maar misschien kunnen die vandaag opgelost worden. De eerste vraag
in dit verband is: laten de artikelen 10 en 12 van de Grondwet – die
betreffen de persoonlijke levenssfeer en het recht op het binnentreden van
een woning – toe dat de wetgever met de zeer algemeen geformuleerde
bevoegdheid "gedragingen in een woning die de openbare orde verstoren" inbreuk
maakt op grondrechten, met name die betreffende het huisrecht? Dus: kunnen
wij, mensen die de Grondwet moeten uitvoeren, met deze nieuwe tekst uit de
voeten? Vanmorgen heeft ons nieuwe medelid Meeter aan de hand van die Grondwet
de belofte uitgesproken. Dat hebben wij allen ooit gedaan. In die Grondwet
staat, dat beperkingen van grondrechten bij wet moeten worden geregeld. Als
wij trouw willen zijn aan onze belofte of eed om de grondrechten te handhaven,
moeten wij ervoor zorgen dat dit ook gebeurt. De vraag die ik stelde, is dus
van levensgroot belang voor ons.De tweede vraag is: laat artikel 8 van het Europees verdrag voor de rechten
van de mens toe, dat op het daarin bepaalde grondrecht – het grondrecht
ten aanzien van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en het huisrecht –
inbreuk wordt gemaakt aan de hand van een wetstekst die de bevoegdheid daartoe
onvoldoende inkadert? Let wel, het gaat niet om zo maar een grondrecht, maar
om het recht op de onschendbaarheid van de woning. En dan doet het er in een
rechtsstaat – ik leg de nadruk op rechtsstaat – niet toe of er
ellendelingen in dat huis wonen of dat er brave burgers in wonen die liefderijk
zwerfkatten opvangen. Grondrechten gelden voor allen. Ook krakers hebben een
beroep op dit huisrecht kunnen doen. De wetgeving die het binnentreden in
een woning regelt – collega Hirsch Ballin verwees daar al naar; hierover
staat een bepaling in artikel 12 van de Grondwet – is recent gemaakt
en is zeer gedetailleerd. Dat is zij juist om de burgers te beschermen. Past
het dan wel bij de tekst van de Grondwet om nu een veel verdergaande bevoegdheid
minder duidelijk in de wet te omschrijven?Naar het lijkt is de regering van het antwoord op deze vraag overigens
ook niet zo zeker. Waarom weigerde zij anders in te gaan op het verzoek dat
de Kamercommissie op 11 februari unaniem deed? Deze vroeg, terzake een spoedadvies
te vragen aan de Raad van State. Dat advies had er vandaag, een maand later,
kunnen zijn. Het is waar, de Kamer moet daarover een eigen oordeel vellen.
Het deel van het antwoord van de regering dat daarover ging, onderschrijf
ik dus wel. Maar het oordeel van de Raad van State, dat eigenlijk al gevraagd
had moeten worden met betrekking tot de nota van wijziging in oktober 1996,
durfde de regering toch blijkbaar niet aan. Daarbij was mijns inziens
sprake van een zwak moment.Het argument van de regering dat de noodzakelijke inperking en detaillering
wordt verschaft door toetsing van concrete sluitingen aan het Europees verdrag
voor de rechten van de mens en aan de jurisprudentie van het Hof, is buitengewoon
kwetsbaar. Op die manier zou de wetgever een vrijbrief krijgen om voortaan
maar weinig in de wet te zetten en de rest van de inperking van de macht van
de overheid tegenover de burger, dus het toezicht op het bestuur, aan de rechter
over te laten. In het ene na het andere overheidsrapport over wetgeving zijn
wij de laatste jaren daartegen juist gewaarschuwd!Daar komt nog bij, dat het Straatsburgse Hof op z'n zachtst gezegd niet
enthousiast is over beperking van grondrechten als de omgrenzing daarvan niet
in de wet zelf maar in de wetsgeschiedenis is gelegen. Bij dat laatste denk
ik aan de memorie van toelichting en de discussie met de beide Kamers. In
de stukken hebben mijn fractie en de regering elkaar om de oren geslagen met
jurisprudentie van het Straatsburgse Hof. Daarbij werden de noten en vindplaatsen
aangegeven. Tegenover die van Malone in 1984 stelt de regering een, naar mijn
indruk gewaagde, uitleg van Olsson in 1990. Daartegenover stelt het Nederlands
Juristen Comité voor de Mensenrechten, het NJCM, in zijn waardevol
advies aan deze Kamer van 24 februari terecht de arresten Herczegfalvy en
Funke, beide uit 1993. Omdat het EVRM directe werking heeft binnen de Nederlandse
rechtsorde en Nederland de rechtsmacht van het Hof heeft erkend, zou hier
eigenlijk een uitputtende discussie op haar plaats zijn over de inhoud van
de jurisprudentie van het Hof waaraan ook wij als wetgever, dus ook de heer
Wiegel, ons moeten houden. Dat probleem is hier aan de orde.Wat de vraag betreft of een wet conformeert aan de Grondwet, is de wetgever –
dat zijn wij – degene die de authentieke interpretatie van de Grondwet
geeft. Als deze wet wordt aanvaard, dan is die dus grondwettig. Dat klinkt
misschien merkwaardig, maar wij hebben hier de authentieke interpretatie.
Dat is bij het EVRM echter anders. Wij moeten de wet zo maken dat zij in overeenstemming
is met het verdrag. Dat is onze plicht. Bovendien kan de rechter anders onze
wetgeving onderuithalen wegens strijd met het verdrag. Dan zijn wij terug
bij af wat de sluiting van drugspanden betreft.Dan is het volkomen op zijn plaats om hier uitputtend te spreken over
de vraag of dit wetsvoorstel voldoet aan het verdrag en aan de jurisprudentie
van het Hof. Ik vermoed dat het wetsvoorstel deze toets wel eens niet zou
kunnen doorstaan. Hoewel niet alle leden van mijn fractie die twijfel in dezelfde
omvang delen, is dat de reden dat wij zo volhardend zijn. De regering is van
het tegendeel overtuigd. Zij meent dat het voorstel de toets wel kan doorstaan.
De regering en wij weten, denk ik, dat deze wet langs de kantjes loopt, omdat
niet de wetstekst zelf de omvang van de bevoegdheid tot sluiting inkadert
en beperkt, maar omdat dit geschiedt met een beroep op bijkomende teksten,
op de wetsgeschiedenis. Bij wetgeving geldt toch dat toelichting wel kan aanvullen
en verduidelijken, maar niet de plaats hoort in te nemen van de wetstekst,
waaraan burger, overheid en rechter zich moeten houden.Ik ken collega's in deze zaal die zeggen niet zo van juridische finesses
te houden, hoewel zij daaraan als medewetgever niet kunnen ontkomen. Om hen
te sparen zal ik niet de argumentatie herhalen die het Nederlands Juristen
Comité voor de Mensenrechten heeft aangedragen over de arresten van
het Straatsburgse Hof inzake Herczegfalvy en Funke. Ik had deze en andere
argumenten graag gebruikt in een tweede schriftelijke ronde, die ons echter
vanwege de haast waarmee althans deze Kamer heeft moeten werken niet gegund
is geweest. Kan het advies van het NJCM bij de parlementaire documentatie
ook voor derden beschikbaar blijven? Ik moge de regering wel verzoeken althans
summier op het advies van het NJCM in te gaan ten behoeve van de wetsgeschiedenis.Daarmee kom ik bij het derde deel van de drieluik, de wetsgeschiedenis.
Als wij even met de regering en met de meerderheid van de Tweede Kamer aannemen
dat de wetsgeschiedenis wel bepalend is voor de beperking van de omvang van
deze zo breed omschreven bevoegdheid tot sluiting van een woning, is de vraag:
hoe luidt dan die wetsgeschiedenis op dit punt? Zelfs nog boven en in de brief
van de regering aan de Kamer van 17 februari jongstleden, nog maar drie weken
geleden, op Kamerstuk 103e vermeldt de regering als onderwerp nog steeds "sluiting
drugspanden". U moet het maar eens nakijken. Dat is dus nadat de nota van
wijziging is ingediend en de discussies zijn gevoerd. De regering vond dus
nog maar drie weken geleden dat het voorstel eigenlijk gaat om drugspanden.
Wij krijgen, terecht, bezorgde petities van het Nationaal actiecomité
drugsoverlast, van het Landelijk bewonersplatform aandachtsgebieden, van de
Vereniging van Nederlandse gemeenten en van verschillende afzonderlijke gemeenten,
waarin zij klagen over drugsoverlast. De meerderheid in de Tweede Kamer van
de PvdA, het CDA en de VVD heeft dat, met de hogere uitlegkunde waartoe zij
bevoegd is, uitgebreid tot alle soorten gedragingen in woningen die de openbare
orde op soortgelijke wijze verstoren als bij drugsoverlast het geval is, zoals
bij prostitutie, heling en wapenhandel. Deze sectoren zijn uitdrukkelijk genoemd.
Sommigen wilden er zelfs geluids- en verkeersoverlast bij stoppen. Toe maar.
Deze uitbreiding was, niet nodig, dunkt mij, want wij wilden toch drugsoverlast
bestrijden? Die uitbreiding doet het risico van botsing met de eisen van artikel
8 EVRM ongetwijfeld toenemen.Mogen wij op grond van het woordgebruik in de brief van 17 februari jongstleden
aan de Kamer veronderstellen dat het de regering inderdaad nog steeds, vooral
en eigenlijk te doen is om verstoring van de openbare orde vanuit woningen
als gevolg van gebruik en handel in drugs en dat zij, ondanks de mening van
de genoemde Kamermeerderheid aan de overzijde, de burgemeesters de raad zal
geven om deze bevoegdheid vooral daarvoor in te zetten? Als, overigens, de
wetsgeschiedenis telt, dan ook de geschiedenis die vandaag in deze Kamer wordt
geschreven. Mijn fractie is benieuwd in welke mate het de regering gelukt
om de zes fouten die zij heeft gemaakt bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel
in dit huis althans enigszins goed te maken door scherp aan te geven hoe zij
de in artikel 174 aangegeven bevoegdheid nader omgrensd acht.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter! Ik heb mijn bijdrage een motto meegegeven, een motto dat heel
in het kort het standpunt van GroenLinks karakteriseert: "Met dit wetsvoorstel
in de hand, komt de burgemeester in elk gewenst pand."Voorzitter! Het oorspronkelijke wetsvoorstel, zoals het bij de Tweede
Kamer werd ingediend, had betrekking op het sluiten van woningen bij ernstige
verstoring van de openbare orde als gevolg van gebruik van en handel in drugs.
Na afloop van de behandeling in de Tweede Kamer was de ernst van de verstoring
verdwenen, was de beperking tot drugsoverlast vervallen, maar was het wetsvoorstel
wel uitgebreid met een bevoegdheid tot sluiting in geval van ernstige vrees
voor verstoring van de openbare orde, indien al eens eerder een woning van
rechthebbende is gesloten en er aanwijzingen zijn dat rechthebbende de woning
weer op een zodanige wijze zal gebruiken.Curieus mag worden genoemd dat in het antwoord van beide bewindslieden
op het verzoek van 11 februari van de commissie voor Binnenlandse Zaken en
de Hoge colleges van staat van de Eerste Kamer om dit wetsvoorstel nog eens
aan de Raad van State voor te leggen, omdat het na behandeling in de Tweede
Kamer ingrijpend was gewijzigd, nog steeds sprake is van een wetsvoorstel
sluiting drugspanden. Dit was ook de heer Jurgens opgevallen. Het verzoek
werd nu juist gedaan omdat het wetsvoorstel zich niet meer beperkte tot drugspanden,
maar een veel wijdere strekking had gekregen. Is het wel echt doorgedrongen
wat de leden van deze Kamer zo bezighoudt?Ik zou hier namens GroenLinks een heel betoog kunnen afsteken over drugsbeleid,
over het beleid van ons land en het beleid in landen om ons heen. Een deel
van de overlast wordt namelijk veroorzaakt door het gevoerde drugsbeleid in
de ons omringende landen. Dat geldt in het bijzonder voor de grensstreken.
Maar ik zal dat niet doen, ik zal mij beperken tot het voorliggende wetsvoorstel.De beoordeling daarvan is al moeilijk genoeg. Hoewel het een van de kleinste
wetsvoorstellen is die ik heb behandeld, is het dilemma waar wij ons voor
geplaatst zien omgekeerd evenredig groot. Hier ligt een wetsvoorstel waarop
een deel van onze bevolking duidelijk zit te wachten. Kan en mag je dat afwijzen?
Daartegenover staat dat het een wetsvoorstel is dat, door het niet inkaderen
van de bevoegdheid van de burgemeester om een woning te sluiten, het grondwettelijk
recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer onaanvaardbaar aantast.
Kan en mag je zo'n wet aannemen?Er is zonder meer sprake van ernstige overlast door gebruik van en handel
in drugs. In sommige wijken is zelfs sprake van een onhoudbare situatie. Dat
wij brieven van bewoners van achterstandswijken, van het Nationaal actiecomité
drugsoverlast en van de gemeenten hebben gekregen, waarin ons wordt gevraagd
dit wetsvoorstel vooral aan te nemen, is dan ook volstrekt begrijpelijk. Er
moet een mogelijkheid zijn om aan een onhoudbare situatie een eind te maken.
Daar mag geen misverstand over bestaan.Indien dit wetsvoorstel in zijn oorspronkelijke vorm in deze Kamer was
beland, zou de afhandeling door ons eenvoudig zijn geweest. Wij zouden de
vraag hebben opgeworpen of je met het sluiten van drugspanden de ellende niet
alleen maar verplaatst. Als er geen flankerende maatregelen worden getroffen,
duikt de overlast weer elders op. En dan houdt de politie alleen zichzelf
bezig. Wij zouden het hebben betreurd, dat het optreden naar verstoring van
de openbare orde is getrokken, waardoor de bevoegdheid in handen komt van
de burgemeester, en niet bij de gemeenteraad is gelegd.Door de Raad van State is beslist, dat voor het sluiten van een woning
in geval van drugsoverlast een wet in formele zin nodig is, omdat het sluiten
van een woning een beperking vormt van het in artikel 10 van de Grondwet vastgelegde
recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Mijn fractie zou de
voordelen van de mogelijkheid van ingrijpen hebben afgewogen tegen de beperking
van een grondrecht. En omdat de mogelijkheden tot ingrijpen waren ingekaderd,
zouden wij voor het wetsvoorstel hebben gestemd.Maar doordat het wetsvoorstel ingrijpend door de Tweede Kamer is veranderd,
is een volstrekt andere situatie ontstaan. De bezwaren die ik hierboven heb
genoemd, blijven overeind: de bevoegdheid bij de burgemeester, in plaats van
bij de gemeenteraad, en de vraag of je met het sluiten van panden, zonder
verdere maatregelen te nemen, de problemen niet alleen maar verplaatst. Maar
door de wijzigingen in het wetsvoorstel is de bevoegdheid van de burgemeester
zodanig opgerekt, dat voor GroenLinks het voordeel van een mogelijkheid tot
ingrijpen niet meer opweegt tegen de inperking van de bescherming van het
woonrecht. Dit wetsvoorstel gaat veel te ver; het geeft de burgemeester een
blanco cheque. En het argument dat burgemeesters een verstandig gebruik van
dit wetsvoorstel zullen maken, is niet relevant. Wij zitten hier niet in deze
Kamer om te getuigen van de goede wil van burgemeesters; wij zitten hier om
ervoor te waken dat er goede wetten worden gemaakt. En in dat opzicht heeft
de Eerste Kamer al meerdere keren een steek laten vallen.Voorzitter! Vandaag behandelen wij een wet om op te kunnen treden bij
overlast, maar de rechtsbescherming van de burger mag niet uit het oog worden
verloren. Wat tegen ons standpunt wordt ingebracht, is dat in de onderliggende
stukken is vastgelegd dat dit wetsvoorstel betrekking heeft op drugs, wapens
en prostitutie, dus dat die bevoegdheid helemaal niet zo ruim is en tot die
onderwerpen is beperkt. Als dat zo zou zijn, is onze vraag: waarom zijn die
onderwerpen dan niet in de wet zelf vastgelegd? De tegenwerping is dan: vastleggen
in de wet van onderwerpen waarbij opgetreden kan worden, is limitatief en
je weet nooit waar een gemeente voor komt te staan. Voorzitter! Dat raakt
nu net de kern van het bezwaar van mijn fractie. De bevoegdheid van de burgemeester
is niet ingekaderd. Die is veel te ruim en de burgemeester kan die voor alles
aanwenden waarbij een verstoring van de orde aan de orde is. Die verstoring
hoeft niet eens ernstig te zijn, want dat is ook uit het wetsvoorstel verdwenen.
In de wet is ook niet vastgelegd, dat die verstoring van de openbare orde
zodanig moet zijn, dat die een gevaar oplevert voor de veiligheid en gezondheid
van omwonenden. Bovendien is vastleggen volgens de bewindslieden niet nodig,
omdat de rechter in Nederland wel zal beoordelen of al dan niet juist is opgetreden. Maar dat beoordelen zal dus altijd achteraf gebeuren,
en alleen als de benadeelde naar de rechter stapt. Het getuigt niet van zorgvuldigheid,
in een wetsvoorstel in te bouwen dat een rechter achteraf moet beoordelen
of een wet juist is toegepast. De situatie waarop een wet van toepassing is,
moet zo duidelijk mogelijk in de wet zelf staan, zeker waar de persoonlijke
levenssfeer in het geding is. Dit wetsvoorstel voldoet niet aan die eis.Voorzitter! De discussie of dit geamendeerde wetsvoorstel wel of niet
in strijd is met de Grondwet en met het Europees verdrag voor de rechten van
de mens, is een moeizame. De beide bewindslieden beargumenteren dat er geen
strijdigheid is, waarin zij worden gesteund door hun juridische adviseurs.
Volgens GroenLinks en anderen in deze Kamer is dit wetsvoorstel wél
in strijd met de Grondwet en met het Europees verdrag voor de rechten van
de mens, en wíj worden daarin in ieder geval gesteund door het Nederlands
Juristen Comité voor de Mensenrechten. De vaste commissie voor Binnenlandse
Zaken en Hoge Colleges van Staat van de Eerste Kamer heeft op 11 februari,
dus precies vier weken geleden, de bewindslieden gevraagd, dit wetsvoorstel
voor te leggen aan de Raad van State met het verzoek, dit gewijzigde wetsvoorstel
te laten beoordelen op eventuele strijdigheid met de Grondwet en het Europees
verdrag voor de rechten van de mens.In het antwoord van beide bewindslieden wordt gesteld dat beide Kamers
der Staten-Generaal uiteindelijk zelf moeten oordelen over de vraag of een
wetsvoorstel al dan niet in strijd is met de Grondwet of een internationaal
verdrag. De regering en de Tweede Kamer blijken geen strijdigheid te constateren.
De genoemde commissie van de Eerste Kamer twijfelt daar echter sterk aan en
vindt het advies van de Raad van State wel belangrijk.Waarom, voorzitter, hebben de bewindslieden niet vier weken geleden dit
verzoek met spoed aan de Raad van State voorgelegd? De Raad van State was
vast bereid geweest om, gezien de urgentie, dit verzoek met voorrang te behandelen.
Uitstel zou dan nauwelijks aan de orde zijn en een advies van de Raad van
State zou de behandeling van het wetsvoorstel een stuk eenvoudiger hebben
gemaakt. Ik begrijp niet dat de bewindslieden dit niet hebben gedaan.Wat ik nog onbegrijpelijker vind, is dat de bewindslieden dit wetsvoorstel
niet zelf na de wijzigingen in de Tweede Kamer opnieuw aan de Raad van State
hebben voorgelegd. De wijzigingen waren daarvoor ingrijpend genoeg. Dat zou
een begrijpelijke procedure zijn geweest, die de behandeling van het wetsvoorstel
niet noemenswaardig zou hebben vertraagd. Daarmee zou veel commotie zijn voorkomen.Voorzitter! Mijn fractie is overtuigd van de noodzaak om drugsoverlast
aan te kunnen pakken, maar wij zien toch nog een probleem naast alle problemen
die ik hiervoor al genoemd heb. Ik zou dit probleem aan de bewindslieden willen
voorleggen. Op verschillende plaatsen in het land zijn overlegstructuren ontstaan
om de problemen veroorzaakt door drugs de baas te worden. In Rotterdam bijvoorbeeld
is de situatie aardig onder controle. Daar hebben de bewoners van de wijk
Spangen een grote rol in gespeeld onder het motto dat de wijk de eigen junks
opvangt, maar geen drugstoeristen wil.De kans is nu groot dat door dit wetsvoorstel een overlegstructuur die
in de praktijk is ontstaan en die goed werkt, aan de kant wordt gezet. Eigenaars
van drugspanden die niet aan die overlegstructuur mee willen werken, kunnen
ook op basis van een aangepast wetsvoorstel worden aangepakt. Maar het zou
toch eeuwig zonde zijn als aan zo'n moeizaam bevochten structuur een einde
komt. Hoe kan dat worden voorkomen?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Waarom veronderstelt u dat dit zal gebeuren?Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Het hoeft natuurlijk niet, maar de wet sluit dit niet uit. Ik vrees dat
door de mogelijkheid die de burgemeester wellicht krijgt om panden te sluiten...De heer Wöltgens (PvdA):Die had hij al!Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Ik ben het met de heer Jurgens eens dat het sluiten van drugspanden een
wettelijke basis moet hebben. Ik ben bang dat de overlegstructuur verloren
gaat; dat men niet meer met wijkbewoners zal overleggen over de wijze waarop
de overlast aangepakt kan worden. Ik heb overigens niet gezegd dat dit zal
gebeuren. Ik leg deze mogelijkheid alleen aan de bewindslieden voor zodat
zij ervoor kunnen zorgen dat de overlegstructuur gehandhaafd wordt. Een mogelijkheid
daartoe is het inbouwen van een verplichting tot overleg met alle betrokkenen
voordat het instrument van sluiting wordt toegepast. Ik hoor hierop graag
een reactie van de bewindslieden.Ten slotte, voorzitter, ondersteunt GroenLinks de hartenkreet van het
Nationaal actiecomité drugsoverlast om wijken weer leefbaar te maken.
In zijn brief schrijft het: "Een nationale aanpak op basis van een duidelijke
visie, die het drugsprobleem recht in de ogen kijkt, met een daarop gebaseerd
samenhangend beleid is vereist. Daartoe dienen fundamentele beleidskeuzes
te worden gemaakt." Het comité formuleert een landelijk pakket van
eisen dat in tien punten is uitgewerkt; stuk voor stuk zinnige onderwerpen
die zo snel mogelijk moeten worden opgepakt.Voorzitter! Samengevat: mijn fractie zou graag een wetsvoorstel steunen
dat de mogelijkheid biedt, drugsoverlast op een behoorlijke manier aan te
pakken. Maar dat mag niet ten koste gaan van fundamentele rechten van de burger.
Het aan de orde zijnde voorstel doet vanwege de niet ingekaderde bevoegdheid
van de burgemeester te veel afbreuk aan de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer. Ook zou GroenLinks graag zo spoedig mogelijk van de regering
een reactie krijgen op het landelijk pakket van eisen dat door het nationaal
actiecomité aan de politiek is voorgelegd.De heer Wiegel (VVD):"Wij, burgers van woonwijken uit steden waar door drugsoverlast en criminaliteit
de leefbaarheid wordt aangetast en levens van vele mensen door drugs worden
verwoest, eisen van de Kamer en de regering dat zij hun politieke verantwoordelijkheid
nemen. Wij eisen meer bevoegdheden voor de overheid om drugsoverlast te bestrijden."
Dat berichtte ons kortgeleden het Nationaal actiecomité
drugsoverlast, mijnheer de voorzitter.De VVD-fractie in deze Kamer is het met die opvatting eens en is voor
dit wetsvoorstel. In dit wetsvoorstel heeft de regering na de discussie met
de Tweede Kamer gekozen voor een brede sluitingsbevoegdheid voor de burgemeester.
Mijn vriend Cornielje, woordvoerder aan de overzijde zei het als volgt: Wanneer
de burgers keer op keer geconfronteerd worden met ernstige overlast, dan doet
het er niet toe waardoor die overlast wordt veroorzaakt; wat telt is dat er
kan worden opgetreden tegen overlastveroorzakers. Het is tijd, zei de heer
Cornielje, om de slachtoffers nu eens een keer op de eerste plaats te zetten.Ik sprak zojuist over de keuze die in het overleg tussen de Tweede Kamer
en de regering is gemaakt voor een brede sluitingsbevoegdheid voor de burgemeester.
In onze bijdrage aan het voorlopig verslag bij dit wetsontwerp, hebben wij
gesteld dat de aard van de overlast en niet de herkomst ervan beslissend dient
te zijn voor het antwoord op de vraag of sluiting rechtvaardig kan worden
geacht. Daarom is het ook beter dat dit voorstel níét is opgenomen
in de Opiumwet – want dan gaat het over de herkomst van de overlast –
maar in de Gemeentewet, omdat het dient te gaan over de aard van de overlast.Wij vroegen aan de regering, die opvatting te onderschrijven en de reikwijdte
van het ontwerp nog wat duidelijker aan te geven. Dat is in de memorie van
antwoord ook gebeurd. In de memorie van antwoord aan deze Kamer schrijft de
regering dat er situaties kunnen zijn waarbij bijvoorbeeld de handel in wapens
of prostitutie tot een zodanige overlast voor de omwonenden leidt dat sluiting
van een pand mogelijk moet worden gemaakt. Ik spreek daarbij nadrukkelijk
van "pand", want een huis van waaruit in drugs of in wapens wordt gehandeld
of waarin prostitutie wordt bedreven – en dan zodanig dat dit leidt
tot overlast die in ernstige mate de veiligheid en de gezondheid van mensen
die in de omgeving wonen, aantast – is zo'n "pand". Is zo'n pand in
de eigenlijke zin tot een woning te benoemen? Het is een marktplaats, een
vestigingspunt van illegale activiteiten. Collega Staal noemde dat het "overslaan
van de bocht", maar ik ga liever kort door de bocht. Ik hoef mij niet in allerlei
bochten te wringen om het standpunt van onze fractie richting dit wetsontwerp
straks te laten uitmonden in een zekere conclusie. Zou, mijnheer de voorzitter,
de regering, ook tegen de achtergrond van het feit dat andere fracties in
deze Kamer betwijfelen of dit wetsontwerp past binnen de Grondwet, op die
opvatting nog eens kunnen ingaan?En, voorzitter, zou de regering ook willen ingaan op de stelling van het
Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten, waar ook andere leden
van deze Kamer over hebben gesproken, verwoord in een brief die wij eind vorige
maand van dit comité ontvingen, namelijk dat dit wetsvoorstel kan leiden
tot een zeer vergaande inperking van het huisrecht? De persoonlijke levenssfeer
wordt in de kern geraakt. Wiens persoonlijke levenssfeer? Hoe staat het eigenlijk
met de persoonlijke levenssfeer van al die burgers die geconfronteerd worden
in hun directe omgeving met drugshandel en met andere vormen van criminaliteit,
zo vraag ik aan het comité?Voorzitter! Als wij dit wetsvoorstel bezien tegen de achtergrond van de
bepalingen in de Grondwet – wellicht is het goed om dit te memoreren –
is het de wetgever zelf – de regering, de Tweede Kamer en wij –
die bepaalt of een wet wel of niet strijdig met de Grondwet of met een internationaal
verdrag is. Zowel de regering als de Tweede Kamer in brede meerderheid vindt
van niet. Ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten – prof. Van den
Berg, de huidige hoofddirecteur, op staatsrechtelijk gebied toch ook niet
de minste – vindt dat dit wetsvoorstel heel wel binnen de Grondwet past.
Mijn fractie is het daarmee eens, zeker ook gezien het antwoord van de regering
op de vragen die deze Kamer in het voorlopig verslag heeft gesteld met betrekking
tot de grondwettigheid.Wij zijn er ook van overtuigd dat, als dit wetsvoorstel wordt aanvaard,
het, als het wet geworden is, door de burgemeesters heel nauwgezet en prudent
zal worden gehanteerd. De heer Staal citeerde ongetwijfeld oud-burgemeester
Lammers, die overigens een heel goed burgemeester is, want anders was hij
nooit commissaris van de koningin geworden. Hij maakte ook heel prudent en
nauwgezet gebruik van zijn bevoegdheden. Voorzitter! Wij kunnen bij ons gehele
burgemeesterskorps daarvan uitgaan, zo denk ik.Een maatschappelijke realiteit is dat dit wetsvoorstel – zo zei
burgemeester Ouwerkerk van Groningen onlangs – een handreiking is waar
de burgemeesters al tijden op zitten te wachten. Ik las ook dat de Groningse
burgervader van plan was, een brief daarover aan zijn geestverwanten in deze
Kamer te schrijven. Ook mijn fractie is zeer benieuwd naar de inhoud van die
brief.Voorzitter! Een kort verhaal samenvattend: wij zijn van opvatting dat
dit wetsvoorstel zeker niet strijdig is met de Grondwet en met het Europees
verdrag. Wij zijn vervolgens van opvatting dat de bevoegdheid die in dit wetsvoorstel
wordt gegeven aan burgemeesters, juist om ernstige overlast tegen te gaan,
een bevoegdheid is waar niet alleen burgemeesters op zitten te wachten, maar
waar ook de bevolking op wacht.Voorzitter! Ik rond af met een opmerking die ik mij herinner uit een gesprek
dat ik een tijdje terug heb gehad met staatssecretaris Van de Vondervoort.
Zo'n beetje iedereen richt zich tot de heer Kohnstamm, maar zij zit er niet
voor niets bij vanochtend. Toen zij nog maar kort staatssecretaris was, heeft
zij mij een keer op het departement uitgenodigd voor een kennismakingsgesprek.
Dat was een heel prettig gesprek. Wij hadden het over van alles en nog wat.
De staatssecretaris vroeg mij onder een kopje thee wat ik van enkele toen
op ons afkomende wetsvoorstellen vond en hoe mijn fractie zich zou opstellen.
Ik heb toen geantwoord: mevrouw, als u met goede voorstellen komt, stemmen
wij voor, als u met slechte voorstellen komt, stemmen wij tegen. Voorzitter!
Zoals ik aan het begin van mijn betoog zei, wij zullen voor dit voorstel stemmen.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! Een prealabele opmerking is dat ik aan de beraadslagingen
over dit aan de orde zijnde wetsvoorstel niet alleen namens de SGP-fractie
mag deelnemen, maar ook namens de RPF/GPV-fractie.Voorzitter! Als hekkensluiter in de rij van woordvoerders in eerste termijn
kan ik nauwelijks de illusie koesteren, nog echt nieuwe gezichtspunten
toe te voegen, maar ik heb er wel behoefte aan om op een aantal punten de
positie van onze fracties te verklaren.Ik begin met een wat algemene opmerking. Als ik het goed zie, is bij dit
wetsvoorstel een ontwikkeling van de laatste decennia in de gemeentelijke
bestuurspraktijk aan de orde waarbij de burgemeester door middel van bevelen
optreedt of laat optreden ter handhaving van de openbare orde. Deze ontwikkeling
is gestimuleerd door het feit dat opsporing en vervolging van bepaalde strafbare
feiten nagenoeg geheel uitbleven.Bekend is, dat toepassing van het positieve opportuniteitsbeginsel –
zoals bekend, betekent dit dat alleen wordt vervolgd wanneer het maatschappelijk
belang dit volgens het openbaar ministerie vereist – ertoe heeft geleid,
dat menig strafbaar feit niet strafrechtelijk wordt "afgedaan". Dat is het
zogenaamde gedoogbeleid. In plaats daarvan is een verschuiving opgetreden
naar met name het gemeentelijk vlak. Als de omvang van begane strafbare feiten
zodanig wordt dat de openbare orde wordt aangetast, moet de burgemeester maar
van zijn handhavingsbevoegdheid gebruik maken. Het begaan van een enkel strafbaar
feit uit de niet voor vervolging in aanmerking komende categorie schaadt in
de voornoemde benadering van het openbaar ministerie het maatschappelijk belang
niet. Worden veel van die strafbare feiten begaan, dan nog – zo is de
redenering in principe – is er geen reden tot strafvorderlijk optreden.
Wat voor de een geldt, geldt ook voor de ander en tegen verstoring van de
openbare orde kan de burgemeester optreden.Dit beleid heeft bovendien een ander gevolg. In plaats van een ingewikkelde
en zware belasting van het strafrechtelijk apparaat – openbaar ministerie,
strafrechter, executieambtenaren – kan met een lik-op-stuk-handelen
door de burgemeester daadwerkelijk worden opgetreden. De "oplossing van het
tekort aan strafrechtelijke middelen" is dus niet gezocht in het zich aandienende
strafrechtelijke probleem, maar indirect verschoven naar een ander bestuursorgaan
op een ander vlak: de burgemeester van de gemeente. Terwijl nationaal geoordeeld
wordt dat geen maatschappelijk belang in het spel is, zulks landelijk bezien
naar het opportuniteitsoordeel van de procureurs-generaal bij de gerechtshoven,
kan plaatselijk een maatschappelijk belang wel degelijk vereisen dat wordt
opgetreden. Dit komt dan voornamelijk op het bord van de burgemeester te liggen
als degene die belast is met de handhaving van de openbare orde. Door het
geven van een bevel kan hij ter handhaving van de openbare orde optreden.
Aldus ziet men de burgemeester in zekere zin in de plaats treden van hen die
strafvorderlijk en strafrechtelijk hadden kunnen en in onze ogen soms ook
hadden moeten handelen.De Gemeentewet schept voor het optreden van de burgemeester de basis en
de ruimte. Dat is naar het oordeel van onze fracties ook de enig juiste basis
indien degenen die in de buurt wonen van een woning waarin drugshandel wordt
bedreven, overlast ervaren. Het strafrechtelijk instrumentarium faalt, hoe
dan ook.Niemand, ook niet de serieuze critici van het wetsvoorstel, heeft ons
het signaal gegeven dat de bedoelde overlast geen maatschappelijk probleem
is dat een effectieve aanpak verdient, en nu gaat het niet alleen om een plaatselijke,
maar in principe ook om een landelijke aanpak, zij het op het niveau van de
wetgever. De noodzaak daartoe onderschrijven onze fracties volledig. Niemand
twijfelt aan de noodzaak om de bevoegdheid tot sluiting van een woning van
een deugdelijke wettelijke grondslag te voorzien, aangezien zulks een beperking
van het grondrecht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer behelst.
Die grondslag is gevonden in het toevoegen van een specifieke bevoegdheid
van de burgemeester, naast de al bestaande generieke bevoegdheden, aan de
Gemeentewet, artikel 174a.Tot zover lijkt de gekozen wetgevingstechnische oplossing niet op grote
problemen te stuiten, al heb ik van de heer Jurgens begrepen dat hij een andere
weg wil inslaan, en misschien wel anderen met hem. Voorzover er thans in deze
Kamer problemen bestaan, vloeien die voort uit de parlementaire behandeling
van het oorspronkelijke wetsvoorstel in de Tweede Kamer, met name voorzover
in dat traject een zekere uitbreiding is gegeven aan de reikwijdte van de
voorziene wettelijke bepaling.Mede dankzij een bijdrage, die ik met waardering noem, van het Nederlands
Juristen Comité voor de Mensenrechten aan de discussie is de vraag
naar de rechtsstatelijke kwaliteit van het wetsvoorstel indringend gesteld.
Het verzoek vanuit deze Kamer om de Raad van State een spoedadvies te laten
uitbrengen over de toetsing van het gewijzigde wetsvoorstel aan de Grondwet
en het EVRM, dat onze steun had, is niet gehonoreerd. Daarmee is de volle
verantwoordelijkheid voor het rechtsstatelijke gehalte van dit wetsvoorstel
bij de regering en het parlement komen te liggen, en daar hoort ze in onze
visie ook te liggen.Zo is dit voorstel terecht gekomen in het spanningsveld tussen politieke
wenselijkheid en wetgevingskwaliteit, en voelt deze Kamer zich voor een dilemma
geplaatst, zoals vanochtend wel is gebleken. Terecht is gesteld dat de wetgever
als eerst verantwoordelijke voor de bescherming van grondrechten zijn taak
serieus moet nemen en die taak niet moet en niet moet willen afschuiven naar
de rechter. Een wetgever moet de mogelijke rechterlijke reactie bij toetsing
van de ontworpen wet aan het verdragsrecht trachten in te schatten, maar zal
anderzijds de rechter altijd en noodzakelijkerwijs enige ruimte moeten laten.De centrale vraag is nu of de wetgever de grens van het juridisch toegestane
heeft overschreden of dat hij tot het uiterst toelaatbare is gegaan. Discussie
over deze vraag is op onderdelen mogelijk; ik erken dat. Dat is althans onze
conclusie uit de bijdrage van het Nederlands Juristen Comité. Maar
terecht, zo wil ons voorkomen, is in die bijdrage de onomwonden, bikkelharde
conclusie achterwege gebleven dat dit wetsvoorstel onder geen beding genade
zal vinden in de ogen van de rechter. Ik kom dat niet tegen, integendeel,
ik kom allerhande passages tegen – ik zal nu geen voorbeelden noemen –
waarin men de nodige terughoudendheid betracht en twijfel laat blijken.Voorzitter! Wij menen voorshands dat het wetsvoorstel, zoals het er ligt,
aanvaardbaar is. Wij onderschrijven de doelstelling dat overlast voortkomend
uit andere bron dan drugshandel, maar wel uit strafbare feiten, eveneens zo
nodig bestreden kan worden, mits aan de wettelijke criteria
is voldaan. Overigens gaan wij ervan uit, gezien de wetsgeschiedenis, dat
elke burgemeester in ons land ervan doordrongen is dat de wettelijke bevoegdheid
primair is geschapen met het oog op de bestrijding van drugsoverlast; daar
kan immers geen redelijke twijfel over bestaan.Voorzitter! Tot slot willen onze fracties de regering nog een vraag voorleggen.
Als een burgemeester in een concreet geval te ver zou gaan in de uitoefening
van zijn bevoegdheid, of zelfs in een geval waarin dat niet eens vast komt
te staan, zal toetsing door de rechter dan wel door het Europese Hof voor
de rechten van de mens in dat geval, gegeven het huidige voorstel, zonder
pardon leiden tot vernietiging dan wel buitenwerkingstelling van de ontworpen
bepaling? Ik kan mij dat niet voorstellen, maar ik hoor graag een reactie
van de regering. Kortom, lopen de regering en de burgers die slachtoffer van
overlast zijn, het risico van volledige vernietiging dan wel van buitenwerkingstelling
van de bepaling? Met belangstelling zien wij de reactie van de regering op
deze vraag en op de bijdragen van de andere woordvoerders tegemoet.De vergadering wordt van 12.15 uur tot 13.15 uur geschorst.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voorzitter! Mag ik de beantwoording door de regering beginnen met hartelijke
gelukwensen aan uw adres, nu u vandaag bij dit wetsvoorstel voor het eerst
als Kamervoorzitter optreedt? Die gelukwensen gelden ook de heer Postma en
mevrouw Grewel voor hun benoeming.Ik heb met collega Kohnstamm afgesproken, dat hij in zijn antwoord ingaat
op de vragen en opmerkingen die te maken hebben met het algemene drugsbeleid
en met zaken die met de Raad van State verband houden. Ik zal ingaan op de
inhoud van het wetsvoorstel in relatie met Grondwet, EVRM, Gemeentewet, Opiumwet
en alles wat daarmee annex is. Ik meld dat even van tevoren, omdat daarmee
enige richting kan worden gegeven aan interruptiedebatjes.Ik dank de Kamer met zeer veel nadruk voor haar inbreng in eerste termijn.
In het wetsvoorstel is geprobeerd, zo goed mogelijk evenwicht te brengen door
het scheppen van instrumenten om maatschappelijke problemen te kunnen aanpakken,
maar het niet zo ruim en vergaand maken van die instrumenten dat andere maatschappelijke
rechten, zoals het persoonlijke grondrecht van mensen op een eigen woning,
te veel worden beperkt. De spanning die dat per definitie in wetgeving met
zich brengt behoeft aandacht. Ik ben het dan ook van harte eens met hetgeen
bijvoorbeeld door de heren Hirsch Ballin en Jurgens in eerste termijn is gezegd
over de noodzaak van behandeling van het onderwerp in de Kamer. De positie
van de Eerste Kamer brengt in hoge mate met zich, dat een onderwerp als dit
serieus en precies wordt uitgediscussieerd.Ik heb in eerste termijn heel goed gehoord, dat heel breed in de Kamer
de wens leeft om mee te werken aan de mogelijkheid, panden van waaruit een
ernstige overlast wordt veroorzaakt te kunnen sluiten. Voor de Eerste Kamer
ligt de aanleiding daartoe in de eerste plaats, en voor sommigen uitsluitend,
in overlast als gevolg van drugshandel en drugsgebruik vanuit de woning.Een centrale vraag die aan de orde is, zowel voor de Kamer als zeker ook
voor ons, is of de mogelijkheden om in te grijpen tegen de herkomst van de
overlast, drugs, voldoende zijn en of ze niet door de verbreding van het wetsvoorstel
in het debat met de Tweede Kamer zover zijn doorgeschoten, dat de relatie
met Grondwet en EVRM wordt overschreden, in plaats van dat tot aan de grenzen
wordt gegaan, zoals de heer Holdijk betoogde.Voor de regering lijdt het geen twijfel, dat de aanleiding voor het wetsvoorstel
drugsoverlast is. Het lijdt voor haar ook geen twijfel dat het na het arrest-Venlo
nodig is geworden om een wettelijke grondslag te maken, om te kunnen ingrijpen
in dat type overlastsituaties. Voor de regering lijdt het ook geen twijfel,
dat als zij uitsluitend en alleen wetgever zou zijn geweest de beperking tot
drugsoverlast had gemogen, had gekund en voldoende was geweest.Maar vervolgens is de vraag of de verbreding die de Tweede Kamer in het
debat nadrukkelijk als gewenst heeft geformuleerd, door de regering gewenst
wordt of, als zij niet gewenst wordt, kan worden toegestaan indien de Tweede
Kamer persisteert in haar opvatting. Op de vraag of het gewenst wordt door
de regering, kan gezegd worden dat er geen strikte noodzaak noch een dringende
wens was om tot verbreding van het wetsvoorstel te komen. Maar uiteindelijk
hebben wij, debatterend met de Tweede Kamer, de conclusie getrokken dat het
wel zou kunnen worden toegestaan, ook in het licht van de Grondwet en het
EVRM. Ik zal daarop nadrukkelijk nader ingaan, want de vraag die je op dat
moment moet beantwoorden, is de volgende. Ondanks het feit dat het niet je
eigen eerste prioriteit is, maar wel kan worden toegestaan, vind je dan dat
het precies genoeg in de wet is geregeld, zoals hier nu uiteindelijk ter beoordeling
voorligt? Ik herhaal dat ik erken dat de formulering die nu in de wetstekst
staat, scherper was geweest als daaraan was toegevoegd dat de overlast van
een zodanige aard moet zijn dat er sprake is van ernstige bedreiging van veiligheid
en gezondheid van diegenen die getroffen worden door de overlast. Tegelijkertijd
denk ik dat de formulering die nu in de wet staat, uiteindelijk houdbaar en
acceptabel is. In dit verband wijs ik ook op een reactie die de Raad van State
in het kader van het wetsvoorstel Victor heeft gegeven op een vergelijkbaar
punt. Daarin vraagt de Raad van State nadrukkelijk om nadere onderbouwing,
motivering en toelichting in de memorie van toelichting. De Raad van State
vraagt daarin niet om de wetstekst als zodanig aan te passen.Ik kijk nu even naar de wijze waarop toetsing door de rechter plaatsvindt
en met name naar een aantal voorbeelden en arresten die ook door deze Kamer
zijn aangereikt. Vastgesteld moet worden dat er over het algemeen sprake is
van een situatie waarin de rechter bij zijn toetsing gebruik maakt van een
combinatie van wetstekst, memorie van toelichting, wetsgeschiedenis en jurisprudentie.
Dat strijd met het EVRM niet altijd tot onverbindendheid van de bepaling behoeft
te leiden, blijkt bijvoorbeeld uit het Niemitz-arrest, zeg ik in reactie op
opmerkingen van de heer Holdijk, want daarin is niet zozeer aangegeven dat
de eigenlijke wettelijk gegeven bevoegdheid tot huiszoeking in strijd werd
geacht met het EVRM, als wel de uitoefening daarvan in een
concreet geval. De omstandigheden van het geval waarop het betrekking had,
brachten met zich mee dat de huiszoeking een onrechtmatig karakter had. Ik
ben van oordeel dat uit dit arrest niet de conclusie kan worden getrokken –
dat is ook niet gebeurd – dat de bepaling als zodanig strijdig is met
het EVRM.Het kabinet gaat ervan uit dat hetgeen in het wetsvoorstel is neergelegd,
stand kan houden. Dat laat onverlet dat het denkbaar is dat er in individuele
omstandigheden sprake is van verkeerde toepassing door de burgemeester. Maar
ik zeg heel eerlijk dat het dan ook terecht is dat de rechter daarop ingrijpt.
De toepassing van dit artikel behoort immers scherp en terughoudend te zijn.
Als in individuele gevallen ten onrechte te vlot een beroep wordt gedaan op
de ernst van de overlast, dus als te gemakkelijk een beroep op dit artikel
wordt gedaan als er sprake is van handel in drugs of een andere overlast veroorzakende
herkomst, dan is het terecht dat daarop wordt ingegrepen. Dit artikel is immers
niet bedoeld voor gemakkelijke toepassing. Het is bedoeld voor toepassing
in situaties waarin de aard van de overlast daar een dwingende reden voor
geeft.Voorzitter! Nu iets inhoudelijker naar het voorstel, zoals het hier ligt.
De heer Hirsch Ballin, de heer Jurgens en de heer Staal hebben indringend
gevraagd naar de interpretatie die van de kant van de regering wordt gegeven
bij het voorstel zoals het hier ligt. Ik wil daar met nadruk een aantal opmerkingen
over maken, omdat het voor de wijze waarop uiteindelijk in de wetsgeschiedenis
wordt vastgelegd op welke manier beoogd is gebruik te kunnen maken van dit
artikel, relevant is dat ik daarover iets zeg. Ik wil nogmaals vaststellen
dat de aanleiding voor de regering de drugsoverlast was. Ik wil aangeven dat
verbreding naar het oordeel van de regering uiteindelijk kon worden toegestaan,
omdat het gaat om de aard van de overlast en die aard van de overlast is gelegen
in bedreiging van veiligheid en gezondheid van mensen in de omgeving van de
woning, het erf of datgene waarop dit voorstel betrekking heeft. Die aard
van de overlast is dus niet gegeven door hinder en zelfs niet door ernstige
hinder als gevolg van andere soorten overlast zoals verkeersoverlast, geluidsoverlast
of daarmee vergelijkbare vormen van hinder.De heer Wiegel (VVD):Voorzitter! De staatssecretaris heeft tot twee keer toe gezegd dat die
verbreding kon worden toegestaan. Dat is een beetje een minimalistische verdediging
van het wetsvoorstel, zo vind ik. De staatssecretaris is volledig verantwoordelijk
voor het wetsvoorstel zoals het er nu uitziet.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik ben ook volledig verantwoordelijk voor het wetsvoorstel zoals het eruitziet,
maar ik heb eerder gezegd dat het niet ons initiatief was om tot die verbreding
te komen. Wij hebben heel nadrukkelijk afgewogen of wij daar uiteindelijk
in zouden kunnen meegaan, waar de wens van de kant van de Tweede Kamer daar
zeer uitdrukkelijk lag. Ik ben uiteindelijk overtuigd geraakt door de argumenten
van de Tweede Kamer, dat het gaat om de aard van de overlast en dat het niet
gaat om de herkomst. Daarmee dient echter nog wel de aard van die overlast
heel ernstig te zijn en te voldoen aan criteria die te maken hebben met ernstige
bedreiging van veiligheid en gezondheid, en dient vervolgens niet te gemakkelijk
te worden vastgesteld dat alle vormen van overlast aanleiding kunnen geven
tot het sluiten van een woning. Die omgekeerde weg gaat mij echt te ver en
daarom ben ik er zo voorzichtig in in wat ik hier zeg.De heer Wiegel (VVD):Met dat antwoord ben ik het eens. "Kon worden toegestaan" is minimalistisch;
"overtuigd geraakt" is een positievere uitlating en daar is mijn fractie het
geheel mee eens.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Oké.In de memorie van toelichting en in het verdere debat is van de kant van
de regering nadrukkelijk gewezen op de noodzaak, dat er bij de toepassing
van dit artikel en bij het artikel zelf sprake is van voldoende subsidiariteit
en proportionaliteit, als er toegepast kan worden. Ik heb ook in de eerdere
debatten aan de overkant gezegd – in de stukken is dat ook gewisseld –
dat ons op dit moment geen gevallen bekend zijn van een zodanige ernstige
verstoring van de openbare orde met een andere herkomst dan drugs, die wel
aan diezelfde ernst van de overlastcriteria voldoen. De verwachting op dit
moment is dan ook dat toepassing buiten herkomst van drugs in de buurt van
nul zal liggen. Ik heb in het debat in de Tweede Kamer heel nadrukkelijk aangegeven
dat het denkbaar is, dat bijvoorbeeld wapenhandel of prostitutie aanleiding
kan geven tot vergelijkbaar ernstige overlast, maar daarmee is wat mij betreft
nog niet het omgekeerde van toepassing, namelijk dat, als de herkomst wapens
of prostitutie is, dit artikel zomaar zou kunnen worden toegepast. Ik wil
dit met nadruk hier opnieuw zeggen.De heer Staal (D66):Voorzitter! Als de staatssecretaris zo nadrukkelijk zegt dat haar geen
gevallen bekend zijn die daarmee vergelijkbaar zijn, waarom beperkt zij het
dan ook in de wet niet tot datgene wat haar wel bekend is, namelijk tot het
onderwerp drugs?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Het zal u niet zijn ontgaan dat dit ook de eerste inzet van de kant van
de regering is geweest en dat wij ons uiteindelijk hebben laten overtuigen
door de argumenten die er in de Tweede Kamer zijn geweest, dat niet zozeer
de herkomst, als wel de aard van de overlast de reden moet zijn om te kunnen
ingrijpen. Dat heeft gemaakt dat het uiteindelijk zo is gegaan zoals het hier
nu voorligt.De heer Staal (D66):Voorzitter! Dan denk ik dat het misschien goed is, van de kant van de
fractie van D66, nog eens te benadrukken dat mij het verschil tussen aard
en herkomst een beetje ontgaat. Als er een verstoring van de openbare orde
is, dan gaat het om die verstoring. Dan gaat het naar mijn gevoel niet zozeer
om de vraag waar die vandaan komt.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Dat is uiteindelijk ook het oordeel van de regering. Om die reden hebben
wij gezegd: de verbreding van het artikel naar overlast zonder bepaling van
de herkomst, is wat ons betreft acceptabel en verdedigbaar.De heer Staal (D66):Als dat er niet meer toe doet en u geen gevallen bekend
zijn die daarmee vergelijkbaar zijn, waarom zouden wij dat dan ook niet zo
noemen? Waarom wordt dan niet gesteld: het gaat om gevallen waarin sprake
is van drugshandel, anders niet?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Het is niet zozeer de herkomst die bepaalt of de overlast ernstig is.
De aard van de overlast zelf, de bedreiging en de veiligheid van anderen in
de omgeving van de woning zijn bepalend voor de vraag of wel of niet tot sluiting
van de woning moet worden overgegaan. Tot nu toe hebben wij bij een zo ernstige
verstoring van de openbare orde alleen kunnen constateren dat de aanleiding
drugshandel was.De heer Staal (D66):Naar mijn gevoel komt de overlast, de verstoring van de openbare orde
niet uit de lucht vallen. Als die er is, dan is er ook een herkomst. Als je
daar wat aan wilt doen, ligt er automatisch een relatie met drugs als je het
niet wilt hebben over andere gevallen.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Maar natuurlijk is er altijd sprake van een herkomst. Dat spreekt vanzelf.
Maar niet de herkomst is bepalend voor het ingrijpen. De aard van de overlast
is bepalend voor het ingrijpen.De heer Wiegel (VVD):Als dat zo is, waarom betoogde u dan eerder dat u denkt dat, als dit wetsontwerp
wordt aangenomen, er bijna in nul situaties op andere wijze gebruik zal worden
gemaakt van die bevoegdheid?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Omdat wij tot nu toe geen gevallen hebben kunnen vaststellen waarin een
vergelijkbare verstoring van de openbare orde plaatsvond die een andere herkomst
had dan drugs. Daarom is de verwachting, gelet op de thans bekende gegevens,
feiten en omstandigheden, dat het aantal malen dat gebruik wordt gemaakt van
dit artikel voor overlast met een andere herkomst dan drugs in de praktijk
in de buurt van nul zal liggen. Wij verwachten niet dat er snel andere herkomsten
kunnen zijn met eenzelfde ernstige overlast als nu geconstateerd kan worden.De heer Wiegel (VVD):U noemt ze zelf in de stukken: wapenhandel, heling, vormen van prostitutie.
Vervolgens zegt u: ook al komt dat in het wetsvoorstel, ik denk dat er in
dit soort situaties geen gebruik zal worden gemaakt van die bevoegdheid. Dat
is heel raar. Excellentie, u moet het wetsvoorstel gewoon verdedigen of niet
verdedigen. U kunt niet blazen en meel in de mond houden.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik blaas niet met meel in de mond. Ik verdedig het wetsvoorstel. Het gaat
mij erom, de precisie op dat punt hier scherp neer te zetten. Bepalend voor
het kunnen ingrijpen, is de overlast die wordt aangedaan aan degenen die zich
in de omgeving van de woning bevinden. En die overlast moet een ernstige bedreiging
zijn voor de veiligheid en de gezondheid van degenen die het aangaat. Theoretisch
is denkbaar dat de herkomst van de overlast ook andere gronden heeft dan drugshandel.
Ik denk aan wapenhandel en prostitutie. Daarover heb ik in de Tweede Kamer
al gezegd: hoewel het theoretisch denkbaar is, is de kans dat het bij prostitutie
voorkomt nog weer vele malen lager dan bij wapenhandel. Dus ik wil de ruimte
daarvoor laten, omdat niet de herkomst maar de aard van de overlast van belang
is voor een eventueel ingrijpen. In de huidige praktijk zie ik niet dat wapenhandel
en prostitutie overlast veroorzaken die vergelijkbaar is met overlast van
drugshandel. Dat wilde ik zeggen. En daarom verwacht ik dat dit artikel in
de praktijk van dit moment niet zo makkelijk zal worden gebruikt voor overlast
die een andere herkomst heeft. Immers, die overlast zal niet zo makkelijk
voldoen aan het criterium van ernstige bedreiging van veiligheid en gezondheid.De heer Hirsch Ballin (CDA):Voorzitter! Ik vraag de staatssecretaris, ons toch wat meer scherpte te
geven in de relatie tussen de herkomst en de overlast. Ik beluister op dit
moment twee standpunten daarover. De staatssecretaris zei, daartoe aangemoedigd
door collega Wiegel, dat zij overtuigd was door de Tweede Kamer en dat het
om de overlast en niet om de herkomst gaat. Het andere standpunt is, dat deze
overlast nu eenmaal zodanig is, dat het aantal gevallen waarin sprake is van
een andere herkomst dan die welke verband houdt met drugs, met nul gelijk
te stellen zou zijn. Mijn vraag is dan ook of de staatssecretaris niet wat
preciezer zou kunnen en moeten zijn over de relatie tussen herkomst en overlast.
Wat wij namelijk willen is, dat een eind wordt gemaakt aan het bestaan van
plaatsen waar drugs worden verhandeld. Dat is in ieder geval onze inzet. De
staatssecretaris zou rechttoe rechtaan kunnen zeggen: dat leidt tot overlast
en daar moet een eind aan worden gemaakt.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voorzitter! Ik probeer nu twee dingen te onderscheiden. Natuurlijk is
het ook de bedoeling een eind te maken aan de handel in drugs, maar daar ziet
dit wetsvoorstel niet op. Dit wetsvoorstel ziet op het kunnen ingrijpen in
situaties waarin sprake is van verstoring van de openbare orde. Voor het ingrijpen
bij de handel in drugs kan men de Opiumwet en een aantal andere strafwetten
gebruiken. Daarover zal collega Kohnstamm straks iets zeggen. Dit wetsvoorstel
ziet dus niet op het beëindigen van de handel in drugs. Dit wetsvoorstel
ziet daarentegen op het beëindigen van verstoringen van de openbare orde
die zodanig ernstig zijn, dat de burgemeester de bevoegdheid moet krijgen
om te kunnen ingrijpen. Dat laat onverlet dat de wens bestaat om de handel
in drugs te beperken of te verminderen.De heer Hirsch Ballin (CDA):U spreekt over beperken en verminderen, maar ik mag toch hopen dat de
staatssecretaris hier staat ter verdediging van een beleid waarmee gewoon
niet wordt geaccepteerd dat er plaatsen, woningen of besloten ruimten zijn
waar in drugs wordt gehandeld. Ik wil dan ook graag uit de mond of van deze
staatssecretaris of uit die van haar collega, maar in ieder geval uit een
van de monden waarmee de regering spreekt, horen dat voldoende middelen zullen
worden ingezet om een eind te maken aan het bestaan van plaatsen waar in drugs
wordt gehandeld. Men zou dan toch niet nog eens onderscheid moeten maken tussen
woningen waar de drugshandel wel wordt beëindigd en waar dat niet gebeurt.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Het spreekt vanzelf dat het regeringsbeleid dat in de Drugnota is aangegeven,
ook door de regering wordt uitgevoerd. Met dat regeringsbeleid
wordt er tegelijkertijd in voorzien, dat voor verschillende facetten van de
drugsproblematiek verschillende instrumenten kunnen worden ingezet. Deze wet
voorziet in het geven van een bevoegdheid aan de burgemeester om in situaties
van ernstige overlast te kunnen optreden. Dat laat onverlet, dat er andere
instrumenten nodig zijn – voor een deel zullen die nog gemaakt moeten
worden – om over de volle breedte van de drugsproblematiek te kunnen
ingrijpen. Wij zullen dus voor de totale omvang voldoende instrumenten moeten
hebben om te kunnen ingrijpen, want wij willen de problematiek bestrijden.
Hierover zal echter collega Kohnstamm nog iets zeggen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter! De staatssecretaris heeft aangegeven dat het onderhavige artikel
toegepast kan worden bij een ernstige verstoring van de openbare orde. Bij
die verstoring zal de veiligheid en de gezondheid van de omwonenden in het
geding zijn. Merkwaardig is, dat het woord "ernstig" uit het wetsvoorstel
is verdwenen en dat ook de woorden "de veiligheid en de gezondheid van de
omwonenden" daar niet meer in staan. Iedereen zal genoteerd hebben wat de
staatssecretaris heeft gezegd, namelijk op welke momenten het aangegeven instrument
toegepast kan worden. Zij heeft daarbij gezegd, dat de overlast dan voor 99,9%
veroorzaakt zal zijn door de handel in drugs. Echter, wat gebeurt er als sprake
is van wapenhandel? Daarover wordt ook gesproken in de memorie van antwoord.
Waaruit bestaat bij wapenhandel de ernstige overlast die een gevaar zou zijn
voor de veiligheid en de gezondheid van de omwonenden?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Alles is in dit verband net zo simpel als ik zojuist aangaf. Als wapenhandel
niet een vergelijkbare ernstige overlast of een vergelijkbare ernstige bedreiging
voor de veiligheid en de gezondheid van de omwonenden bewerkstelligt, kan
het onderhavige artikel niet worden gebruikt om de woning van betrokkene te
sluiten. Daar kan dan geen sprake van zijn. Dus of er is sprake van vergelijkbare
ernstige overlast en dan kan het bewuste artikel gebruikt worden of er is
geen sprake van vergelijkbare ernstige overlast en dan kan het artikel niet
toegepast worden.Ik begrijp heel goed dat er ook in de Kamer wensen leven om te kunnen
ingrijpen in de drugsproblematiek in brede zin en dat er behoefte bestaat
aan zekerheid dat ook op andere aspecten van drugsbeleid maatregelen worden
genomen door de regering. Nogmaals, collega Kohnstamm gaat er zo op in. Ik
probeer het zo precies te formuleren, omdat dit wetsvoorstel uitsluitend betrekking
heeft op de bevoegdheden en problemen op het terrein van de openbare orde.
Dat is van belang.Tegelijkertijd is van belang dat de Algemene wet bestuursrecht van toepassing
is op de sluitingsbevoegdheid van de burgemeester. Ik benadruk dat nog eens,
omdat in beginsel de weg moet worden gevolgd van het horen van de betrokkene
van wie je de woning wilt sluiten, tenzij zeer spoedeisende redenen de burgemeester
dwingen om daarvan af te zien. Dat horen is in beginsel een rem op het te
gemakkelijk hanteren van die bevoegdheid, want je kunt daardoor soms tot overeenstemming
of afspraken komen met de betrokkene om anders dan door sluiting van de woning
een einde te maken aan de overlast die van daaruit wordt veroorzaakt. Het
gegeven dat de Algemene wet bestuursrecht van toepassing is op de sluitingsbevoegdheid,
betekent ook dat niet te gemakkelijk een beroep kan worden gedaan op het spoedeisende
karakter. Het uitgangspunt is dat er in beginsel wordt gehoord. Een burgemeester
die een beroep doet op de spoedeisendheid, moet zich er dan ook zeer van bewust
zijn dat hij dat heel goed moet kunnen motiveren. Anders zal er een situatie
ontstaan waarin de rechter van oordeel is dat te slordig met de bevoegdheid
is omgesprongen, wat uiteindelijk in het belang van niemand is.Ik heb de criteria uiteengezet wat de openbare orde betreft: ernstige
bedreiging van de veiligheid en gezondheid van mensen in de omgeving van de
woning. Ik heb aangegeven dat er altijd, ook in het licht van het EVRM, sprake
is van proportionaliteit en dat de Algemene wet bestuursrecht van toepassing
is. Ik meen dat daarmee in redelijkheid sprake is van voorzienbaarheid in
het geval van dit wetsvoorstel en de toepassing ervan.Ook wat de bepaaldheid betreft is het relevant dat zo precies mogelijk
wordt aangegeven waar het om gaat. De burgemeester is verplicht om een termijn
aan te geven waarvoor de sluiting geldt. Naar mijn oordeel is er geen sprake
van onbepaaldheid in de termijnen, zij het dat de termijn als zodanig niet
in de wet is aangegeven. Het sluitingsbevel als zodanig is in strijd met de
wet, als daarin geen termijn is opgenomen. Ik zeg dat nog eens met zoveel
nadruk, omdat die termijn relevant is. De termijn behoort in redelijkheid
toegesneden te zijn op de tijd die nodig is om een einde te maken aan de verstoring
van de openbare orde. Daaraan is de termijn gerelateerd en niet aan gemak
of ongemak dan wel gewenstheid of ongewenstheid van de bewoner. Dit is heel
relevant in het totaal van de toepassing van de wetgeving.Enkele sprekers, onder wie de heer Staal en de heer Jurgens, hebben gevraagd
welke extra maatregelen je nu nog kunt nemen om het bereik en de toepassingsmogelijkheden
van de wet aan te scherpen, zoals door de Eerste Kamer wordt gewenst. Ik meen
dat relevant is dat in de wetsgeschiedenis heel scherp wordt vastgelegd wat
de interpretatieruimte is en langs welke routes dit artikel kan worden toegepast.
Ik hoop dat ik met het aangeven van de reikwijdte, de Algemene wet bestuursrecht
en de proportionaliteit nadrukkelijk duidelijk heb gemaakt binnen welke ruimte
er wat mij betreft geopereerd kan worden. Ik acht het zeer wel denkbaar dat
wij nog eens nagaan op welke wijze wij in het bijzonder de burgemeesters kunnen
informeren over de aard van het debat dat heeft plaatsgevonden. Wij moeten
nog eens uitdrukkelijk wijzen op de wijze waarop wel en niet van de bevoegdheden
gebruikgemaakt kan worden. Daarvoor zullen wij de termen gebruiken die hier
ook zijn gewisseld.Een aantal leden heeft gesproken over een reparatie van de wet. Ik ben
van oordeel dat het op zichzelf denkbaar is dat een aanvulling in de wetstekst
tot een preciezer formulering leidt. Die formulering zou dan met name betrekking
hebben op de aard van de overlast. Ik houd echter staande dat een aanvulling
niet noodzakelijk is om deze wet houdbaar te laten zijn en
te kunnen gebruiken in die situaties waarvoor zij beoogd is, namelijk situaties
waarin sprake is van ernstige bedreiging van veiligheid en gezondheid in de
omgeving van de woning, het erf, waarop dit voorstel betrekking heeft.De heer Hirsch Ballin heeft gewezen op de discussie die hier heeft plaatsgevonden
over het binnentreden. Daarbij ging het om andere omstandigheden dan die waarover
wij het hier hebben. Het gaat hier om een sluitingsbevoegdheid. Voor het binnentreden
van woningen is een machtiging nodig. Dat heeft op verschillende gevallen
betrekking. In de korte tijd die er was tussen de eerste termijn van de Kamer
en mijn antwoord heb ik niet alle gevallen kunnen reproduceren. Bij openbare
orde en veiligheid kan het bijvoorbeeld gaan om het binnentreden van een woning
als de brandweer moet ingrijpen. Dat is natuurlijk van een volstrekt andere
orde dan de gevallen waar wij het hier over hebben.Waarom is de bevoegdheid opgenomen in de Gemeentewet en niet in de Opiumwet?
Allereerst ziet deze bevoegdheid op ingrijpen bij overlast in openbare-ordesituaties.
Als het gaat om het ingrijpen in openbare-ordesituaties, moet je dat regelen
op de plek waar dat in algemene zin overigens ook wordt geregeld. Betekent
dat dat het niet in de Opiumwet had gekund? Nee, het had ook daar gekund,
maar wij achten dat minder logisch. Je zou dan een motief aan de Opiumwet
moeten toevoegen. Overigens ben ik van oordeel dat de vraag waar het staat
veel minder relevant is dan de vraag hoe de bepaling luidt en welke bevoegdheid
kan worden gebruikt. Wat zijn de grenzen waarbinnen je kunt opereren? Wat
zijn uiteindelijk de plek, de positie, de sterkte en het gewicht van de wet?De heer Jurgens (PvdA):Het is heel belangrijk waar het staat. De regering zegt dat het, omdat
het bij de openbare-ordebevoegdheden van de burgemeester staat, niet meer
een bevoegdheid van de gemeenteraad is. Als het in de Opiumwet was gezet,
waren de bevoegdheden aan de gemeenteraad teruggegeven die hem waren ontnomen
bij het vonnis van 25 augustus 1995. De staatssecretaris maakt zich nu dus
te gemakkelijk af van de plaats van de bevoegdheid. Het is bewust geplaatst
bij de openbare-ordebevoegdheden. Daardoor zijn de problemen ontstaan. Openbare-ordebevoegdheden
zijn nu eenmaal erg kwetsbaar in de rechtsstaat.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Dat is zo. Maar uw suggestie om in de Gemeentewet de bevoegdheid voor
de gemeenteraad op te nemen om te bepalen, op welke gronden er kan worden
binnengetreden in een woning, betekent dat niet ú, maar de gemeenteraad
toetst aan EVRM en Grondwet. Ik weet niet of dat per definitie een verbetering
is. Eerlijk gezegd regel ik liever hier, binnen welke grenzen kan worden opgetreden,
dan dat de discussie over de geldigheid, de aard, de omvang en de inrichting
van de lokale verordeningen die op een grondrecht betrekking kunnen hebben,
elders plaatsvindt. Ik heb daar geen bezwaar tegen als het gaat om wat in
termen van vervolg, preventieve maatregelen en wat dies meer zij bij de gemeenteraad
en in gemeentelijke verordeningen kan worden neergelegd. Daarover geen misverstand.De heer Jurgens (PvdA):Hierover verschil ik niet met u van mening. Ik heb namelijk inderdaad
liever de gemeentelijke verordening van de gemeente Venlo, die vrij uitvoerig
de omstandigheden waarin panden gesloten kunnen worden regelt, mits die gemeentelijke
verordening is gebaseerd op een uitdrukkelijke machtiging van de wet om zo'n
verordening te maken, dan de nu voorliggende wetstekst, waarin in de verste
verte niet zo veel bijzonderheden staan over de wijze, waarop die bevoegdheid
kan worden toegepast.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Maar de verordening van Venlo bevalt u; die acht u in overeenstemming
met EVRM en Grondwet. Maar door het enkel neerleggen van de bepaling "u mag
een verordening maken waarin u kunt bepalen, hoe u een woning sluit" geeft
u geen enkele garantie dat het goed genoeg gebeurt in termen van Grondwet
en EVRM.De heer Jurgens (PvdA):In de wet zou moeten worden bepaald, hoever de gemeentelijke wetgever
daarmee kan gaan. Maar ik zou van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
een lofrede hebben willen horen op de gemeenteraad, die zo buitengewoon goed
voor zijn eigen zaken zorgt, in plaats van dat ik word tegengesproken!Staatssecretaris Van de Vondervoort:U praat dan over een ander soort bevoegdheid in de Gemeentewet dan het
enkel vastleggen dat de gemeenteraad een verordening mag maken. Dan praat
u over een bredere wettelijke regelgeving, waarin u namelijk ook aangeeft,
binnen welke grenzen die verordening zou mogen worden opgesteld.De heer Jurgens (PvdA):Nee toch?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ja toch?De heer Jurgens (PvdA):De hele zaak is begonnen omdat er in de meeste APV's een regeling was.
De hoogste rechter vond dit in strijd met de wet, omdat daar een wettelijke
grondslag onder hoort te zitten. De Raad van State verbaasde zich er in zijn
advies bij dit wetsvoorstel uitdrukkelijk over, dat de regering zich niet
beperkt heeft tot het maken van die wettelijke grondslag. De derde fout die
ik u aanwreef, was dat u, in plaats van dat gewoon te doen en wel binnen drie
maanden, de moeizame weg bewandelde van verandering van de Gemeentewet. Toen
het voorstel eenmaal in de Gemeentewet stond, met de toevoeging dat dit alleen
gold bij overtreding van de Opiumwet, werd u vervolgens geconfronteerd met
het andere argument, dat opmerkingen over de Opiumwet niet thuishoren in de
Gemeentewet. Dat vind ik ook. Des te meer reden om van meet af aan de normale
weg te begaan, de gemeenteraad bevoegd te laten zijn, en alleen de wetgever
uitdrukkelijk te laten omschrijven wat de gemeentelijke wetgever kan doen.
Ik nodig u nog steeds uit, terug te keren naar die weg die Thorbecke –
sinds vanmorgen hebben we een liberale voorzitter – ons reeds aangaf.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Het spreekt vanzelf dat in de Gemeentewet ook de bepaling had kunnen worden
opgenomen, waarin deze openbare-ordebevoegdheid is gerelateerd aan de herkomst,
namelijk drugs. Ik heb nooit betoogd, ook niet in de schriftelijke gedachte wisseling, dat dit vanwege de systematiek van de Gemeentewet niet
zou kunnen. Het andere is wel waar, namelijk dat het in de systematiek van
de Gemeentewet logischer is om het breder te doen. Maar dat heb ik nooit als
argument gebruikt om verbreding na te streven. Ik heb, nadat we in het debat
in de Tweede Kamer de conclusie van verbreding hadden getrokken, vastgesteld
dat het gevolg daarvan is dat het ook logischer is in de systematiek van de
wet. Dat moet niet worden omgedraaid. Natuurlijk kan in de Gemeentewet een
bepaling worden opgenomen, waarin de openbare-ordebevoegdheid in dit geval
is gekoppeld aan herkomst. Ook kan in de Opiumwet op zichzelf een openbare-ordebevoegdheid
worden opgenomen. Maar daarom is nog wel waar, dat het één in
de systematiek van de wet logischer is dan het ander. Het is alleen geen argument
om het te doen of te laten, want die argumenten zijn gegeven in de inhoudelijke
gronden die er waren om een bepaalde route te vervolgen.De heer Jurgens (PvdA):U heeft dit laatste argument gebruikt om in te kunnen stemmen met de wens
van de Tweede Kamer ten aanzien van de plaatsing. Ik kan niet beoordelen of
u dit al bedacht had of dat u dit achteraf wel goed uitkwam. U sprak nogal
gemakkelijk over de plaatsing van een wetsbepaling. Die is echter wel degelijk
van grote betekenis. Wordt een bepaling opgenomen in het kader van de handhaving
van de openbare orde of krijgt deze haar plaats binnen de gewone autonomie
van de gemeenten dan wel van het medebewind door de gemeenten? Dit maakt verschil
voor de reikwijdte van de bevoegdheid. Volgens mij is dat ook de oorzaak van
de ellende van vandaag. Als er voor een gemeentelijke verordening was gekozen,
hadden wij deze problemen voorkomen. Ik vind in dezen ook met nadruk het eerste
advies van de Raad van State aan mijn zijde.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Wij kunnen van mening verschillen over de vraag wat het meest wenselijk
is. Er is echter wel degelijk sprake geweest van een bewuste afweging. Als
problemen op het gebied van de openbare orde aangepakt moeten worden, moet
daarvoor de juiste plaats gekozen worden.De heer Jurgens (PvdA):Vervolgens wordt er dan gevraagd: waarom pakt u dan niet tegelijkertijd
de andere problemen op het terrein van de openbare orde aan? Dat is de discussie
die wij vandaag voeren. Als u die keuze niet gemaakt had, waren alleen de
problemen met de openbare orde aan de orde geweest die voortkomen uit drugsoverlast.
In het initiatiefwetsvoorstel-Korthals/Van Heemst werd al gekozen voor een
aanpak via de openbare orde. Door het overnemen van die keuze bent op een
pad terechtgekomen dat geleid heeft tot de huidige discussie, namelijk de
discussie over een te brede bevoegdheid in het kader van de openbare orde.Staatssecretaris Van de Vondervoort:U kunt niet bewijzen dat het anders was gelopen als wij een andere plaats
voor de bepaling hadden gekozen. Ik kan niet bewijzen dat het omgekeerde waar
is. Ik stel echter wel vast dat de discussie veel minder gaat over de vraag
waar de bepaling opgenomen moet worden als wel over de vraag of de uiteindelijke
reikwijdte van het onderhavige wetsartikel naar het oordeel van de Eerste
Kamer nog binnen de grenzen ligt van hetgeen op grond van de EVRM-toetsing
geaccepteerd kan worden. Deze vraag zou sowieso in dit huis aan de orde zijn
gekomen en daarop moet dus een antwoord geformuleerd worden.De heer Jurgens (PvdA):Niet los van de plaats.Staatssecretaris Van de Vondervoort:U veronderstelt dat er, wanneer voor de Opiumwet was gekozen, automatisch
een koppeling met drugs had plaatsgevonden. Dit hangt echter af van de formulering
van zo'n bepaling.Staatssecretaris Kohnstamm zal nader ingaan op de mogelijkheden van bestuurlijk
optreden op grond van de Opiumwet.Ik wil op dit moment niet uitgebreid ingaan op de zes fouten die de regering
volgens de heer Jurgens in dit verband gemaakt heeft. Ik weet niet of alle
genoemde punten wel echt fouten zijn. Wellicht is er op onderdelen een verschil
van mening of een verschil van appreciatie. Op onderdelen waren wijzigingen
mogelijk geweest, maar wij hebben te maken met de stand van zaken op dit moment.Uiteindelijk meen ik dat dit wetsvoorstel houdbaar is als het gaat om
de EVRM-toets. Het is ook houdbaar gelet op de toets aan de Grondwet, maar
daar gaat de Eerste Kamer zelf over. Ik vind het van belang om precies aan
te geven wanneer het wel of niet kan worden toegepast.De heer Jurgens heeft gevraagd of het denkbaar is dat bij de behandeling
van de wet Victor verbeteringen worden aangebracht. Ik heb zojuist al aangegeven
dat een iets andere formulering misschien nog preciezer was geweest, maar
dat ik dat niet noodzakelijk vind. Ook het wetsvoorstel Victor en de indiening
daarvan heeft natuurlijk een geheel eigen voorgeschiedenis. Dit maakt het
niet op voorhand logisch dat dit debat langs die lijn opnieuw wordt gevoerd.
Ik zou heel sterk willen bepleiten dat we hier tot een oordeel komen over
de wet zoals deze er ligt, ook in het licht van wat hier gewisseld is.Voorzitter! Ik wil graag nog een aantal opmerkingen maken over datgene
wat er van de kant van het NJCM is aangegeven. Ik ben het eens met wat de
heer Holdijk hierover zei. Het NJCM zegt in de brief die ons is aangereikt
niet dat er sprake is van een situatie waarin dit wetsvoorstel in strijd is
met de EVRM. Het comité maakt kritische kanttekeningen op onderdelen
waar verbetering zou kunnen plaatsvinden. Ik denk eerlijk gezegd ook dat we
hier met die situatie te maken hebben.De heer Holdijk heeft nog heel precies gevraagd hoe het zit met de houdbaarheid.
Ik denk dat we er in voldoende mate op kunnen vertrouwen, ook al was het op
zichzelf denkbaar geweest om tot een andere conclusie te komen, dat wat in
het advies is neergelegd, houdbaar is. Dat geldt als het gaat om verstoring
van de openbare orde. Het NJCM zegt dat het criterium van de EVRM is "ter
voorkoming van wanordelijkheden". Ik waag eerlijk gezegd te betwijfelen of
deze formulering ruimer is. "Ter voorkoming van wanordelijkheden" maakt naar
mijn stellige overtuiging nog eerder ingrijpen mogelijk dan het moeten vaststellen
dat er sprake is van "ernstige verstoring van de openbare orde". Hierbij is
in het debat en in de wetsgeschiedenis bovendien vastgelegd
dat het gaat om "ernstige verstoring van de openbare orde" op het punt van
veiligheid en gezondheid van mensen in de omgeving.Voorzitter! Over de bepaaldheid van de sluitingsbevoegdheid is zojuist
door mij al het een en ander gezegd. Ik zal dat niet herhalen. Dat geldt ook
voor de relatie met andere openbare-ordebevoegdheden en de Algemene wet bestuursrecht.
Ik wijs op het Olsson-arrest, waaraan de taak voor de wetgever en de rol voor
de rechter wordt gerelateerd. Ervan uitgaande dat de aard en de ernst van
de overlast beslissend dienen te zijn, is het naar mijn mening niet onredelijk
om niet alle specifieke vormen van herkomst in de wet vast te leggen. Dat
sluit in feite aan bij wat in het Olsson-arrest aan de orde is gesteld. De
vergelijking met het Funke-arrest gaat als zodanig naar mijn mening mank,
omdat daarin geen strijd is met de eis van voorzienbaarheid – die werd
althans niet vastgesteld – maar met de eis dat de maatregel noodzakelijk
moet zijn in een democratische samenleving. Wij hebben hier natuurlijk wel
geprobeerd, zoals in het EVRM zo nadrukkelijk wordt geformuleerd, de dwingende
maatschappelijke noodzaak om zo'n bevoegdheid te hebben, te motiveren en vast
te leggen.Mijnheer de voorzitter! Mevrouw Schoondergang heeft gezegd dat de burgemeesters
een blanco cheque krijgen. Zij brengt dat eerst tot uitdrukking in het formuleren
van een wel heel eenvoudig motto, dat zij vervolgens wat omstandiger herhaalt
in haar inbreng. De bewering is dat de burgemeester deze bevoegdheid bij elke
verstoring van de openbare orde kan gebruiken. Dat is echt onjuist. Er moet
sprake zijn van ernstige verstoring van de openbare orde, van verstoring van
de openbare orde die veiligheid en gezondheid bedreigt, van proportionaliteit
en van in beginsel het horen van degene die getroffen wordt door het gebruikmaken
van de bevoegdheid. Dat kan niet geformuleerd worden als een blanco cheque.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter! U stelt mij aardig gerust. Waarom is dan in hemelsnaam het
woord "ernstig" uit het wetsvoorstel gehaald? Ik hoor iedereen roepen en ook
de staatssecretaris zegt steeds dat de hantering van artikel 174a pas aan
de orde is bij ernstige verstoring van de openbare orde, als veiligheid en
gezondheid van de omwonenden in het geding zijn. Dat staat nergens in het
wetsvoorstel. Het woord "ernstig" is er zelfs uitgehaald. De staatssecretaris
kan verwijzen naar de wetsgeschiedenis, maar ik begrijp niet waarom wij zulke
wetten maken.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Het begrip "ernstig" had, evenals een nadere precisering van de overlast,
in het wetsvoorstel opgenomen kunnen worden. Als ik het debat hier volg, begrijp
ik heel goed dat mevrouw Schoondergang liever had gezien dat dit erin was
blijven staan. Maar ook als dat niet het geval is, kan het artikel alleen
worden toegepast onder de door mij genoemde condities. Dat impliceert per
definitie dat er sprake is van ernstige overlast.Voorzitter! De heer Wiegel heeft gevraagd om nog eens in te gaan op een
aantal aspecten dat met de verbreding en het NJCM te maken heeft. Ik hoop
dat ik dat in voldoende mate heb gedaan in antwoord op de inbreng van de heren
Jurgens en Holdijk.De heer Holdijk heeft zich hardop afgevraagd of wij in de wetgeving de
grens van het toelaatbare hebben benaderd dan wel of wij die grens hebben
overschreden. Zijn conclusie was dat er tot de grens van het toelaatbare wordt
gegaan. Ik deel die conclusie, maar ik heb heel goed gehoord welke argumenten
anderen hier hebben gebezigd om daar ten minste in eerste termijn aan te twijfelen.
Ik hoop dat door heel scherp aan te geven wat naar het oordeel van de regering
de reikwijdte van dit wetsvoorstel is – de mogelijkheden om dit artikel
te kunnen toepassen – de twijfel over de vraag of er sprake is van tot
de grens of over de grens in voldoende mate is weggenomen.Staatssecretaris Kohnstamm:Voorzitter! Alhoewel wij van dit debat geen drugsdebat moeten maken –
zo zeg ik tegen de heer Hirsch Ballin – is het kabinet bij het opstellen
van de Drugnota tot de conclusie gekomen dat het niet wenst af te wijken van
de principalia van het gedoogbeleid. Dit betekent scheiding van de markten
en de gezondheidsinvalshoek als primaat bij maatregelen terzake. Dit gedoogbeleid
is door opeenvolgende kabinetten van verschillende signatuur sinds het midden
van de jaren zeventig gevoerd. Wij vonden echter dat de burgers, gelet op
de overlast, te zeer het kind van de rekening waren geworden van het eerder
gevoerde beleid. Daarom hebben wij onder meer in de Drugnota een aantal punten
aangegeven waarmee wij het overlastbeleid wat scherper wilden accentueren.
Terwijl wij doende waren met het maken van deze Drugnota, deed de Raad van
State in augustus 1995 een uitspraak. Daaruit bleek dat overlastbestrijding
die in de praktijk had plaatsgevonden, op een punt – het sluiten van
woningen van waaruit drugs werden verhandeld – aan het gemeentelijk
orgaan was komen te ontvallen. Zo formuleer ik het ook maar even in het algemeen
tegenover de heer Jurgens. De doelstelling van deze wetgeving is niet anders
dan dit gat, dat door de Raad van State werd geconstateerd, te dichten. Die
staat dus los van een aantal maatregelen die wij zullen nemen of genomen hebben,
zoals de zogenaamde Damoclesregeling. Deze werd overigens in de Drugnota nog
niet toegezegd, omdat zij voortvloeide uit de discussie over de Drugnota.
Daarbij werd met name gezegd dat onderdelen van het koffieshopbeleid niet
handhaafbaar waren. Nu de Opiumwet primair in strafrechtelijke zin gehandhaafd
wordt en moet worden, en wel met de AHOJG-criteria die door het openbaar ministerie
zijn geformuleerd en die tot op zekere hoogte het gedoogbeleid vormen, vonden
wij dat die handhaafbaarheid van het drugsbeleid een bestuurlijke poot moest
krijgen. Dat is de Damoclesregeling geworden. Wij kunnen overigens heel snel
tot indiening van dit wetsvoorstel overgaan. Het advies van de Raad van State
is in ieder geval binnen. Misschien is het voorstel al onlangs ingediend.Dan de koppeling van die twee. Als je nu terugkijkt, blijkt dat van alles
en nog wat denkbaar was. Ons doel was echter dat ene gat zo spoedig mogelijk
te dichten zonder direct het hele drugsdebat overhoop te halen. Over het tempo
waarin wij tenslotte hebben kunnen opereren, kom ik zo meteen nog even te
spreken.De heer Hirsch Ballin (CDA):Ik wil de heer Kohnstamm vragen of hij er niet iets te veel van uitgaat,
dat de lijn die door ons wordt verdedigd, gebaseerd zou zijn op een soort
continuïteit in het gedogen. Daar is uiteraard geen sprake van en dat
is ook niet nieuw. Misschien wil hij in zijn beantwoording ook de nota Drugs
en overlast van 1993 van het openbaar ministerie betrekken. Precies daar ligt
het begin van het sluiten van koffieshops en andere "drugsplaatsen". Heeft
de heer Kohnstamm hierbij de beleidsdiscussie over het terugdringen van het
gedogen, die al enige jaren langer wordt gevoerd dat hij net veronderstelde,
voldoende betrokken?Staatssecretaris Kohnstamm:Het kabinet heeft de hele discussie meegewogen. Het heeft echter moeten
vaststellen dat, hoewel het drugsbeleid ook lokaal beleid is, gemeenteraden
tot eind 1995 niet of nauwelijks tot formulering van drugsbeleid zijn overgegaan.
Onderzoek van het SGBO levert op dat er op dit punt een inhaalslag te maken
was. Met deze inhaalslag – dat geef ik de heer Hirsch Ballin in deze
en vorige hoedanigheden graag toe – is de koers gewijzigd en werd ingezet
op de bestrijding van overlast. Tot dan toe heeft het echter, in ieder geval
in de praktijk van de jaren 1993, 1994 en 1995, aanleiding gegeven tot steeds
ernstiger vormen van overlast die nadrukkelijk bestreden moesten worden. Ik
stel vast dat ik op dit punt tracht enige lijn te houden, terwijl een aantal
andere partijen bij tijd en wijle het hele principe van het drugsbeleid opnieuw
ter discussie stelt. Zover hebben wij niet willen gaan. Integendeel, wij denken
dat de principes die door eerdere kabinetten zijn gekozen – scheiding
van de markten en de gezondheidsinvalshoek bij de keuze van de formulering
voor het drugsbeleid – nog steeds de juiste koers aangeven.De heer Hirsch Ballin (CDA):Voorzitter! Het is altijd lastig om interrumperend feitelijke vragen te
stellen en misschien is dat nog lastiger als je de vrees moet hebben dat de
feitelijke antwoorden niet paraat zijn. Ik roep de staatssecretaris toch op
om iets verder in de geschiedenis van het aanpakken van overlastproblemen
door gemeenten terug te gaan dan 1995, namelijk tot 1991 en 1992. Nu de burgemeester
van Venlo in een andere hoedanigheid in ons midden is, misstaat het niet om
onder ogen te zien wanneer daarmee begonnen is. Misschien wil de staatssecretaris
bij een andere gelegenheid er schriftelijke informatie over geven welke gemeenten
dit op welke punten tot bestuurlijk beleid hebben gemaakt overeenkomstig het
OM-beleid van 1993 en welke daar pas later mee zijn begonnen.Staatssecretaris Kohnstamm:Zeker, voorzitter! Ik voldoe graag aan het verzoek van de heer Hirsch
Ballin door hem het onderzoek van SGBO te doen toekomen, waarin dat precies
blootgelegd wordt. Daarin wordt ook blootgelegd dat er nog een onwaarschijnlijke
inhaalslag te maken viel. Praten over gedoogbeleid heeft in de praktijk veelal
geleid tot veel gedogen en betrekkelijk weinig beleid. De inhaalslag was nodig
opdat gedogen en beleid hand in hand konden gaan. Aan de hand van de uitspraak
van de Raad van State constateerden wij onder meer dat het instrumentarium
op dat punt niet helemaal compleet was, en een van de missing links was precies
het wetsvoorstel dat wij nu indienen. Omdat wij ons in dat ene geval concentreerden
op reparatie van datgene wat de Raad van State in augustus 1995 vaststelde,
zitten wij met een aantal discussiepunten ten aanzien van de Damocles-regeling.
Over wat verdergaande maatregelen komen wij ongetwijfeld nog te spreken na
indiening van het wetsvoorstel waarover de Raad van State, naar ik meen vorige
week, een blanco advies heeft gegeven.Voorzitter! Ik maak een paar opmerkingen over het tempo van wetgeving.
Ik heb gezegd dat het ten overstaan van bewoners van Spangen nauwelijks meer
verdedigbaar was dat er getreuzeld werd, en een aantal woordvoerders is daarop
ingegaan. Sinds augustus 1995, toen de Raad van State het gat constateerde,
hebben de regering en beide Kamers der Staten-Generaal anderhalf jaar nodig
gehad tot de huidige behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer;
de heer Jurgens heeft dat precies voorgerekend. Ik heb er geen behoefte aan
om te wijzen naar deze of gene partner in het wetgevingstraject. Ik stel wel
vast dat er naar mijn gevoel op één moment tempo is verloren,
namelijk toen er twee wetsvoorstellen lagen, het initiatiefwetsvoorstel-Van
Heemst/Korthals en een voorstel van het kabinet. Dat laatste voorstel, inclusief
een reactie op het advies van de Raad van State, lag in april bij de Kamer,
dus bijna een jaar geleden. De Tweede Kamer besloot om haar moverende redenen
om in september de datum van het verslag vast te stellen. Dat heeft te maken
met die rare concurrentie tussen de wetsvoorstellen die er lagen. Ik heb in
de Tweede Kamer meermalen van mijn hart geen moordkuil gemaakt en duidelijk
gemaakt dat wij op tempo door moesten gaan met de behandeling van beide of
een van beide wetsvoorstellen. Ten slotte is dat gelukt.Nadat het wetsvoorstel in de Tweede Kamer was afgehandeld, heb ik inderdaad
met een aantal woordvoerders uit de Eerste Kamer contact opgenomen. De heer
Hirsch Ballin heeft daarover iets gezegd en ik wil er geen schijn van geheimzinnigheid
over laten bestaan. Ik heb toen mijn woorden zeer zorgvuldig gekozen en gezegd:
als het zou kunnen binnen de inhoudelijke beoordeling van de Eerste Kamer
en als zorgvuldigheid van behandeling hand in hand met tempo zou kunnen gaan,
dan zou mij dat, gegeven de maatschappelijke noden, in hoge mate welkom zijn.
Ik dacht dat het onder de Gemeentewet viel en heb daarom eerder in de fractie
van het CDA contact gezocht met de heer Van Dijk. Ik meende om twee redenen
op een spoedige behandeling te kunnen aandringen. Ten eerste was de Tweede
Kamer unaniem over het wetsontwerp. Zeker, er had discussie plaatsgevonden.
Over het uiteindelijke resultaat daarvan was zij echter unaniem. Ten tweede
hebben wij, zoals collega Van de Vondervoort zojuist ook zei, in een uiterst
gewetensvolle afweging en na toetsing aan Grondwet en EVRM vastgesteld, dat
er op dat punt geen beletselen waren.Ons heeft een verzoek bereikt van de commissie Binnenlandse Zaken en Hoge
Colleges van Staat van de Eerste Kamer om alsnog advies te vragen aan de Raad
van State. Laat ik allereerst een stapje terugzetten, ook in reactie op een
vraag van de heer Hirsch Ballin, over de Aanwijzingen voor de regelgeving,
277. Juist deze aanwijzing geeft de regering ruimte voor een
zekere belangenafweging. Tempo kan daarbij een reden zijn. Dwingende redenen
kunnen ertoe nopen om voortgang te maken. Dat laatste hebben wij besloten,
omdat wij meenden en menen dat de voortgang van de behandeling een zodanig
maatschappelijk belang had, tegen de achtergrond van de gedachten die uitvoerig
door collega Van de Vondervoort naar voren zijn gebracht, naar aanleiding
van toetsing aan Grondwet en EVRM, dat wij aldus konden handelen.De brief die de commissie Binnenlandse Zaken en Hoge Colleges van Staat
heeft geschreven maakt er melding van, dat niet bij alle fracties twijfel
is weggenomen. Het leek er dus op dat er ruimte zou zijn voor debat. Collega
Van de Vondervoort en ik zelf hebben de Kamer vervolgens een brief gestuurd,
overigens nadat wij daarover, uiteraard, in het kabinet van gedachten hadden
gewisseld. Daarin valt de zevende fout te constateren, namelijk waar tussen
haakjes staat: wetsvoorstel sluiting drugspanden. Misschien maakt die zevende
fout de voorgaande zes een beetje goed. Wij hebben niet geweigerd om advies
te vragen aan de Raad van State. Wij hebben meegedeeld dat wij vonden, dat
op een drietal punten nadere discussie tot de mogelijkheden moest behoren.
Wij zouden de Kamer misschien kunnen overtuigen in het debat, of omgekeerd.
Wij meenden dat het niet direct nodig of aangewezen zou zijn om naar de Raad
van State te gaan. Ik heb uiteraard de geschiedenis van de Wet op de Raad
van State, van de advisering en van de vraag of de Eerste of de Tweede Kamer
ook advies zou kunnen vragen, hetzij via het kabinet, hetzij zelf, zorgvuldig
doorgelezen, om te zien of er beletselen waren voor het ingenomen standpunt.
Dat standpunt komt voort uit die wetsgeschiedenis. Sommige leden zullen zich
de discussie over het wetsontwerp kunnen herinneren. Minister Van Dijk heeft
toen met de eerste ondervoorzitter van nu, de heer Postma, een uitvoerig debat
gehad over de vraag wanneer wel en wanneer niet advies moest worden gevraagd
aan de Raad van State. Daar is uit gekomen, dat dit in beginsel via het kabinet
tot de mogelijkheden moest behoren, maar dat er ook door de Eerste Kamer als
zodanig op aangedrongen moest worden. Er moesten ernstige en overwegende twijfels
zijn, elementen die men in onze brief van februari terugvindt. Daarmee is
niet het laatste woord gezegd, maar wel geprobeerd om enige terughoudendheid
te betrachten met verzoeken om opnieuw advies te vragen aan de Raad van State.Mevrouw Schoondergang heeft gevraagd of er snel kon worden gereageerd
op de petitie van het Nationaal Comité Drugsoverlast. Wij zijn daarmee
doende. Ik maak van de gelegenheid gebruik om te melden dat, anders dan ik
in kranten heb gezien en overigens ook door het actiecomité was gemeld,
voorzover wij hebben kunnen nagaan – dat hebben wij intensief gedaan –
noch de minister van Binnenlandse Zaken noch beide staatssecretarissen door
het actiecomité uitgenodigd waren om een petitie in ontvangst te nemen.
Ik las in de kranten dat de heer Dijkstal die petitie in ontvangst zou nemen,
maar hem heeft daartoe nooit een verzoek bereikt. De weigering van hem kan
niet op basis van een verzoek geweest zijn, want een dergelijk verzoek lag
niet voor. Feit is wel dat ik gisteren het LSA, dat wil zeggen de bewonersorganisatie
die voortkomt uit de sociale vernieuwing, en het nationaal actiecomité
heb gevraagd, op korte termijn met mij te komen overleggen over een aantal
aangelegenheden, waaronder de petitie. Wij kunnen daarover dan van gedachten
wisselen.Ten slotte. Als ook ik heb bijgedragen aan het beeld als zou de Kamer
tegen de bevoegdheid zijn die nu voorligt in het wetsvoorstel, dan is dat
absoluut niet mijn bedoeling geweest. Het kan ook niet mijn bedoeling zijn
geweest en het kan ook niet voortkomen uit de stukken. Net als in de Tweede
Kamer, is hier vandaag duidelijk geworden dat er van links naar rechts, met
alles wat zich daartussen beweegt, unanimiteit is over het feit dat zo spoedig
mogelijk een bevoegdheid moet worden gecreëerd tot het sluiten van drugspanden,
vooral als dat woningen zijn. Die twijfel heb ik niet gehad en ligt ook vandaag
niet voor. Ik hoop heel sterk dat wij na de beantwoording en zeker na de meer
inhoudelijke gemeentewettelijke beantwoording door mijn collega Van de Vondervoort
te eniger tijd kunnen zeggen: eind goed, al goed. Het gaat immers om de praktijk
van de bestrijding van de overlast en om een uiterst serieuze en urgente aangelegenheid.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik heb begrepen dat degenen die aan de tweede termijn willen deelnemen
nog enige tijd voor beraad en overleg wensen te hebben. Daarom stel ik voor,
de vergadering enige minuten te schorsen, teneinde de minister van Binnenlandse
Zaken de gelegenheid te geven, hier te komen voor de behandeling van de wijziging
van de Rampenwet. Na afloop van die behandeling, kan de tweede termijn van
de behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van de Gemeentewet beginnen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 14.28 uur tot 14.43 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19961997-825-844.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl