Behandeling van het wetsvoorstel: Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht en de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen strekkende tot het verruimen van de bevoegdheid van de politierechter en de enkelvoudige kamer in hoger beroep (verruiming bevoegdheid enkelvoudige kamers) (28215)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 1625-1633

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-07-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 33, pagina 1625-1633

25-06-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28215Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 25 juni 2002)Pagina 1589-1589
Behandeling van het wetsvoorstel: Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht en de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen strekkende tot het verruimen van de bevoegdheid van de politierechter en de enkelvoudige kamer in hoger beroep (verruiming bevoegdheid enkelvoudige kamers) (28215)Pagina 1625-1633
Lijst van besluiten (dinsdag 25 juni 2002)Pagina 1649-1649
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht en de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen strekkende tot het verruimen van de bevoegdheid van de politierechter en de enkelvoudige kamer in hoger beroep (verruiming bevoegdheid enkelvoudige kamers) (28215)Pagina 1644-1649
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: Wijziging van de Wet luchtvaart inzake de inrichting en het gebruik van de luchthaven Schiphol (27603),van:de motie-Baarda c.s. over gelijkwaardigheid met het stelsel van de PKB Schiphol (27603, nr. 88k)Pagina 1615-1625
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet luchtvaart inzake de inrichting en het gebruik van de luchthaven Schiphol (27603)Pagina 1589-1605
Behandeling van het wetsvoorstel: Wet op het BTW-compensatiefonds (27293)Pagina 1633-1644
Behandeling van het wetsvoorstel: Goedkeuring van de opzegging van het op 14 februari 1972 te Rabat ondertekende Algemeen Verdrag inzake sociale zekerheid tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk Marokko, en het op 3 november 1972 te Rabat ondertekende Administratief Akkoord betreffende de wijze van toepassing van het Algemeen Verdrag inzake sociale zekerheid tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Konink rijk Marokko, met overgangsvoorziening (Wet sociale zekerheidsrelatie Marokko) (28275)Pagina 1605-1615
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wet inzake de geldtransactiekantoren (28229); - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2002 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (28300); - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2002 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (28305) en één ander wetsvoorstelPagina 1589-1589

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van het wetsvoorstel: Wijziging
van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht en de Wet overdracht
tenuitvoerlegging strafvonnissen strekkende tot het verruimen van de bevoegdheid
van de politierechter en de enkelvoudige kamer in hoger beroep (verruiming
bevoegdheid enkelvoudige kamers) (28215).De beraadslaging wordt geopend.De heer Van de Beeten (CDA):Voorzitter. Het wetsvoorstel dat vandaag aan de orde is, maakt onderdeel
uit van het in december en januari door het departement voorbereide pakket
van voorstellen die de minister ook aan de Tweede Kamer heeft gedaan om de
problematiek van de bolletjesslikkers op Schiphol aan te pakken. In de schriftelijke
voorbereiding hebben wij op verschillende momenten gevraagd of de minister
kon beargumenteren dat er ook buiten de kwestie van de bolletjesslikkers aanleiding was om dit voorstel te doen. Ik moet aan de hand van
de antwoorden tot de conclusie komen dat hij de argumentatie op dat punt niet
kon leveren. Ik roep in herinnering dat er noch ten tijde van de nota Criminaliteitsbeheersing,
noch ten tijde van de indiening van de justitiebegroting 2002 aanleiding was
voor de minister om het voorstel te doen. Mede gelet op de weerstand van de
minister tegen het destijds door de heren Van Oven en Vos in de Tweede Kamer
ingediende initiatiefvoorstel, kan de reden dan ook alleen maar gelegen zijn
in de kwestie van de bolletjesslikkers.Een belangrijk argument voor het onderhavige wetsvoorstel is voor de minister
geweest de vergelijking met de ons omringende landen. In de schriftelijke
voorbereiding heb ik er al op gewezen dat die vergelijking maar ten dele opgaat.
In België heeft een verdachte de bevoegdheid om zijn zaak meervoudig
te laten behandelen; hij kan daar aanspraak op maken. In Duitsland worden
zeer veel zaken door een Schöffengericht gehandeld. Als de zaak daar
wat gecompliceerder is, dan de beroepsrechter een tweede beroepsrechter in
het geding roepen. In reactie op het rapport van prof. Tak en prof. Fiselier
inzake de vergelijking van de rechtspleging in Nederland en die in Noordrijn-Westfalen
zegt de minister dat die vergelijking niet precies gemaakt kan worden en dat
ook naar het verschil in systeem en cultuur gekeken moet worden. Op basis
van oplossings- en vervolgingspercentages kan dus niet zonder meer gezegd
worden dat Nederland tekortschiet in vergelijking met Noordrijn-Westfalen.
Als het om dit wetsvoorstel gaat, is die vergelijking ineens weer wel mogelijk
en moeten wij toch vooral de norm die in Duitsland gehanteerd wordt, volgen.
Ik denk dat de minister hier op twee gedachten hinkt. Hij heeft dit standpunt
verwoord in zijn brief van 22 maart 2002. In die brief is ook meegedeeld dat
er in het voorjaar nog een benchmarkonderzoek en een WODC-onderzoek zouden
komen. Zijn zij inmiddels beschikbaar en weet de minister al wat de resultaten
daarvan zijn? Die zouden namelijk van belang kunnen zijn voor het onderwerp
dat vandaag aan de orde is.De minister heeft in de stukken ook een vergelijking getrokken met hetgeen
de enkelvoudige rechter in het civiele recht al mag. Ik denk dat dit argument
niet opgaat. De rechter in civiele zaken legt geen vrijheidsbeneming op, behalve
wanneer het bijvoorbeeld gaat om toepassing van de bijzondere opname in een
psychiatrisch ziekenhuis. Op zichzelf zijn dat voor betrokkenen vaak wel diep
ingrijpende beslissingen, maar zij zijn toch van een andere orde dan het opleggen
van een vrijheidsstraf van meer dan zes maanden.Een ander argument van de minister betreft het draagvlak binnen de rechterlijke
macht. Als men de stukken leest, zou men bijna zeggen dat de rechters er zelf
om geroepen hebben dat deze maatregel wordt genomen. Mijn indruk is echter
dat dit wat genuanceerd ligt. De vaste commissie voor Justitie van deze Kamer
heeft de minister gevraagd om nog eens een advies te vragen aan de Raad voor
de rechtspraak en de Nederlandse vereniging voor rechtspraak omtrent de gedachte
om dit wetsvoorstel te beperken tot de drugskoeriers en te koppelen aan de
noodwet. Daar zijn zowel van de Raad voor de rechtspraak als van de Nederlandse
vereniging voor rechtspraak reacties op gekomen, maar die staan diametraal
tegenover elkaar. De minister kan, zoals hij in de Tweede Kamer heeft gedaan,
zeggen dat de Raad voor de rechtspraak voor hem de gesprekspartner is als
het om de rechterlijke macht. Volgens mij kan hij er echter niet omheen dat
er ook in de Nederlandse vereniging voor rechtspraak grote weerstand bestaat
tegen dit wetsvoorstel. Dat is trouwens ook het geval bij de presidenten van
de gerechtshoven.Bij de behandeling in de Tweede Kamer heeft de minister gezegd: "ik vraag
mij af of de Nederlandse vereniging voor rechtspraak te allen tijde het oordeel
van alle rechters geeft; hetzelfde geldt voor de presidenten van de gerechtshoven;
het is de vraag of zij volledig het oordeel geven van alle sectorhoofden op
het gebied van strafrecht; ik heb daar in alle eerlijkheid mijn twijfels over;
het gaat mij er primair om dat de Raad voor de rechtspraak mijn gesprekspartner
zal worden." Ik heb steeds begrepen dat de Raad voor de rechtspraak een buffer
zou vormen tussen het departement en de rechterlijke macht ten behoeve van
de rechterlijke macht. Die functie is ook ter sprake geweest bij de behandeling
van het wetsvoorstel terzake. Ik begrijp evenwel dat de minister de Raad voor
de rechtspraak nu gebruikt als een buffer tegen de rechterlijke macht. Daar
waar opvattingen leven bij bijvoorbeeld de Nederlandse vereniging voor rechtspraak
of de presidenten, zegt hij dat hij daar niets mee te maken heeft, omdat hij
alleen maar de Raad voor de rechtspraak, als representant van de rechterlijke
macht heeft. Dat kan naar mijn mening niet de bedoeling zijn.De minister vraagt zich af, of de NVvR te allen tijde het oordeel van
alle rechters geeft. Heeft hij er aanwijzingen voor dat dat in dit geval niet
zo is? Zo ja, gaat het dan om alle rechters, of moeten we vaststellen dat
deze vereniging een substantieel aantal rechters zal vertegenwoordigen, als
zij een dergelijk standpunt inneemt? Ernstiger vind ik het echter dat de minister
zegt dat het de vraag is, of de presidenten van de gerechtshoven het volledige
oordeel geven van alle sectorhoofden op het gebied van het strafrecht. Als
de minister een dergelijke uitspraak doet over presidenten van gerechtshoven,
mag hem de vraag worden gesteld of hij dat concreet kan onderbouwen. Hij suggereert
hiermee dat die presidenten maar op eigen houtje, misschien zelfs wel in strijd
met de waarheid, dingen staan te verkondigen over datgene, wat bij hun hoven
leeft omtrent dit wetsvoorstel. Dat kan niet zomaar passeren. De minister
dient daarover helderheid te geven. Ofwel kan hij aantonen dat dit inderdaad
zo is, ofwel hij kan dat niet aantonen. In het laatste geval moet hij op zijn
minst deze uitlating nuanceren. Een lid van de regering kan zich niet zo over
de rechterlijke macht uitlaten.In de laatste brief van de Raad voor de rechtspraak valt verder op dat
wordt beweerd dat van de mogelijkheid om bij het gerechtshof gebruik te maken
van de enkelvoudige kamer, dus in hoger beroep, maar heel weinig gebruik zal
worden gemaakt. Dat is een intrigerende opmerking, want het zou impliceren
dat er ook bij de behandeling bij de rechtbanken betrekkelijk weinig gebruik
van zal worden gemaakt. Dat is iets wat natuurlijk niet in een vaste functie
tot elkaar staat, maar naarmate er meer gebruik zal worden gemaakt van de
bevoegdheid van de enkelvoudige kamer, moet er statistisch gezien dienover eenkomstig meer gebruik worden gemaakt van de mogelijkheid van de
enkelvoudige kamer bij het hof.Dat suggereert dan weer dat de Raad voor de rechtspraak eigenlijk denkt
dat van deze bevoegdheid überhaupt maar matig gebruik zal worden gemaakt.
Dan komen we bij het probleem dat de minister aanleiding gaf om dit wetsvoorstel
in te dienen, namelijk de capaciteit. Mij is sterk opgevallen – wij
hebben al geprobeerd de minister in de schriftelijke voorbereiding het volle
pond te geven – dat de cijfermatige onderbouwing van het wetsvoorstel
ontbreekt. De minister heeft in de Tweede Kamer voortdurend geweigerd, concrete
cijfers te noemen over zijn verwachtingen met betrekking tot het effect van
dit wetsvoorstel. Hij heeft aan ons een aantal cijfers gepresenteerd over
2001. In de memorie van antwoord heeft hij op een zeker ogenblik, naar aanleiding
van een vraag van ons over de door het kamerlid Van Oven genoemde 10% als
te realiseren effect van deze maatregel, gezegd zich te kunnen voorstellen
dat er zo'n 1000 extra zaken worden behandeld. Ik kan mij bijna niet voorstellen
dat de minister dat echt bedoelt. Immers, in dezelfde cijfers heeft hij laten
zien dat er vorig jaar, in 2001, 13.000 nieuwe zaken aan de werklast van de
rechterlijke macht zijn toegevoegd. Als 1000 zaken dan door deze maatregel
extra zouden kunnen worden afgehandeld, is dat natuurlijk een druppel op een
gloeiende plaat.Ik heb zelf een berekening gemaakt die voor de minister aanzienlijk gunstiger
is, door simpelweg een exercitie te maken, waarvan ik de voorzitter vraag,
die als bijlage aan de Handelingen toe te voegen. In het meest optimistische
scenario komt die rekenexercitie erop uit dat er zo'n 11.000 extra nieuwe
zaken kunnen worden afgehandeld door dit wetsvoorstel. Maar realistischer
is waarschijnlijk een aantal van zo'n 7500 extra zaken. Dat aantal gevoegd
bij een groei van de werklast van 13.000 in 2001, en bij de verwachting dat
die groei niet alleen op 13.000 door zal gaan in de komende jaren, maar ook
nog eens zal toenemen. Als we werkelijk toe willen naar de oplossingspercentages
zoals die gelden in Noordrijn-Westfalen, is het natuurlijk noodzakelijk dat
die groei zich voordoet. Maar het effect van deze maatregel blijft dan eenmalig
op hetzelfde niveau van in het gunstigste geval 11.000. Alles wat daarboven
zit, zal toch echt moeten komen uit een forse uitbreiding van de capaciteit
van de rechterlijke macht.Uit de vergelijking van prof. Tak tussen Noordrijn-Westfalen en Nederland
kan worden afgeleid dat in die deelstaat ruim tweemaal zoveel zaken worden
afgehandeld door ruim tweemaal zoveel rechters. De doorlooptijden lopen parallel
met die in Nederland. Wat dat betreft kan dus niet worden gezegd dat men in
Duitsland inefficiënt werkt, of in Nederland efficiënter. In zekere
zin werkt men in Duitsland wel efficiënter, want de rechters in Duitsland
schrijven allemaal nog hun eigen vonnissen, in tegenstelling tot de rechters
in Nederland. Bovendien gelden in Duitsland hogere motiveringseisen, zoals
prof. Tak in zijn vergelijkend onderzoek laat zien. Dat betekent dus dat die
rechters op zich een hogere werklast hebben dan de Nederlandse rechters. Ik
heb prof. Tak over dit onderwerp horen spreken in het tv-programma Buitenhof,
waar hij een wat mij betreft buitengewoon verontrustende uitspraak deed. Hij
zei daar namelijk dat hem bij zijn rondgang langs gerechtsauditeurs was gebleken
dat deze vaak de grootst mogelijke moeite hebben om de motivering van veroordelende
vonnissen rond te krijgen aan de hand van de bewijsmiddelen, om de bewijslevering
rond te krijgen in een vonnis. Hij weet dat aan de omstandigheid dat rechters
wel een uitspraak doen, maar niet hun eigen vonnis schrijven. Ik ben van mening –
het onderwerp is zijdelings ook aan de orde geweest bij de behandeling van
de Wet op de gerechtsbesturen en rechtsvordering – dat rechters die
geen vonnissen schrijven evenmin nog rechters zijn als advocaten die niet
meer in een rechtszaal optreden nog advocaten zijn. Hier blijkt dus dat er
een kwaliteitsprobleem dreigt met betrekking tot de rechterlijke macht. Wat
vindt de minister van die opmerking van prof. Tak? Ik zou het zeer ernstig
vinden als dat klopt en ik heb geen aanleiding om te veronderstellen dat het
niet klopt. Het raakt de kwaliteit van de rechtspraak.Die zorg is ook de reden waarom mijn fractie tot de conclusie is gekomen
dat dit wetsvoorstel geen steun verdient. De minister heeft zelf bij herhaling
in de Tweede Kamer en in de schriftelijke voorbereiding gezegd dat de prijs
hoog is. Dat kan ik alleen maar onderstrepen gezien de zorg die er is over
de kwaliteit van de rechtspraak. Maar vooral ook: de opbrengst is laag. Die
afweging brengt mijn fractie tot de conclusie dat dit wetsvoorstel niet de
weg is om het probleem op te lossen. De weg daartoe is een structurele uitbreiding
van de capaciteit van rechterlijke macht en openbaar ministerie.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter. Er is weinig principieels aan de keuze voor de bevoegdheidsgrens
van de enkelvoudige kamer in strafzaken. Als die grens bij zes maanden ligt,
is dat een arbitraire grens; als die grens bij twaalf maanden ligt, is dat
evenzeer het geval. Dat neemt niet weg dat ik meen dat je argumenten aan moet
voeren om de grens die wij sinds jaar en dag kennen – die van zes maanden –
op te rekken. Een argument zou kunnen zijn de capaciteitstekorten in de rechterlijke
macht en het feit dat door vermeerderde aandacht voor opsporing, er een prop
dreigt te ontstaan bij de rechtbanken bij de behandeling van strafzaken. Die
prop laat zich ook zien in de nadere memorie van antwoord die de minister
aan deze Kamer heeft gestuurd. Ik kan dan niet anders dan met verontrusting
constateren dat er in het afgelopen jaar een werkachterstand is ontstaan van
30.000 zaken oftewel 20% van de instroom.Die cijfers hebben ertoe geleid dat mijn fractie dit voorstel met meer
dan serieuze belangstelling heeft bekeken, niet zozeer alleen op de rechtstatelijke
aspecten – nogmaals, wat je in het Wetboek van Strafvordering zet blijft
altijd in zekere mate arbitrair – maar vooral waar het gaat om de effectiviteit
van de voorgestelde maatregel. Dan lees ik verder in de nadere memorie van
antwoord dat er door meervoudige kamers in eerste aanleg in het jaar 2001
8584 strafzaken zijn behandeld, waarbij in ruim 3000 zaken vrijheidsstraffen
tot een jaar zijn opgelegd. De minister zegt dat die 3000 op het totaal van
ruim 8500 veel is. Nu ben ik maar een eenvoudige alfa, dus ik moet dit soort
dingen altijd drie keer lezen, maar ik kwam, toen ik dat had gedaan, tot de
conclusie dat de minister hier probeert in ieder geval mij
als eenvoudige alfa een loer te draaien. Het lijkt indrukwekkend als je 3000
oplossingen biedt voor ruim 8500 problemen, maar het aantal problemen klopt
niet. Het was veel hoger, namelijk die 30.000 van zo-even, de 20% verschil
tussen instroom en uitstroom bij de rechtbanken. Als ik ervan uitga dat die
getallen ook in de toekomst in die verhouding zullen liggen, is het in theorie
zo dat met dit wetsvoorstel ruim 3000 zaken die nu meervoudig worden afgedaan,
enkelvoudig zouden kunnen worden afgedaan. Ik ga er niet van uit dat dit klopt,
want het zullen over het algemeen niet allemaal eenvoudige zaken zijn. Dat
is het criterium voor enkelvoudige behandeling. Laten wij ervan uitgaan dat
een derde van die zaken overgeheveld zal worden van de meervoudige naar de
enkelvoudige kamer. Dat zou betekenen dat ruim 1000 zaken door één
rechter worden behandeld in plaats van door drie en er dus meer capaciteit
vrijkomt. Er zal niet zo bijster veel capaciteit vrijkomen voor het enkelvoudig
afhandelen van zaken. Er zullen hoogstens zo'n 1000 tot 2000 zaken extra door
de rechtbanken behandeld kunnen worden. Op een capaciteitstekort voor 30.000
zaken is dat een druppel op de gloeiende plaat. Dit wetsvoorstel zet dus absoluut
geen zoden aan de dijk. Ik ben het met de vorige spreker eens dat investeringen
in opsporing en vervolging evenzeer investeringen vergen in het vervolg van
de strafrechtketen, zowel bij de rechtbanken als in appèl bij de hoven.Dit brengt mij op de enkelvoudige kamer in appèl, een wat mij betreft
iets principiëler punt dan de bevoegdheidsgrens in eerste aanleg. Weliswaar
vindt nu ook niet altijd een meervoudige behandeling in appèl plaats,
zelfs niet in strafzaken, maar een belangrijk uitgangspunt in de strafrechtspleging
is dat zoveel mogelijk zaken in meervoudige kamers worden behandeld. Bovendien
krijg ik de indruk dat het wetsvoorstel zich niet beperkt tot zaken van eenvoudige
aard en het ook mogelijk zal zijn dat ingewikkelde zaken door een unus in
appèl worden behandeld, als er een lage of geen vrijheidsstraf is opgelegd.
Maar misschien vergis ik mij hierin.De verruiming in appèl van de enkelvoudige kamer wordt gemotiveerd
in het eerste deel van het wetsvoorstel. Omdat de rechtbanken meer zaken kunnen
behandelen, zo maak ik uit de nadere memorie op, dreigen er meer appèls
en zullen de hoven verstopt raken. Als wij ervan uitgaan dat de rechtbanken
zo rond de 2000 zaken per jaar meer kunnen behandelen, verdeeld over de 19
rechtbanken, dan valt dat probleem nog wel mee. Als men in eenderde van het
aantal zaken in appèl gaat, hebben wij het over enkele honderden zaken
en wellicht dus ruim honderd zaken per gerechtshof. Dat hoeft dus niet geproblematiseerd
te worden.Al met al ben ik benieuwd naar de onderbouwing van de minister van de
stelling dat dit wetsvoorstel effectief zal zijn. Ik kan mij voorstellen dat
met name in de slag die de afgelopen maanden is gemaakt ten aanzien van de
berechting van drugscriminaliteit, een serie zaken ogenschijnlijk eenvoudig
is. Wellicht dienen zij als onderbouwing van dit wetsvoorstel. Het is mij
echter niet geheel duidelijk in hoeverre de problematiek rond de drugskoeriers
de enige reden is geweest voor de indiening van dit wetsvoorstel. Aanvankelijk
dacht ik dat, maar na lezing van de nadere memorie twijfel ik daarover. Wellicht
is het aantrekkelijk om de werking van het wetsvoorstel in eerste instantie
te beperken tot de problematiek van de vervolging van de drugskoeriers. Misschien
kunnen daarover met de Raad voor de rechtspraak afspraken worden gemaakt zonder
dat verder aan de essentie van dit wetsvoorstel wordt getornd.Toch plaats ik enkele kanttekeningen. Tijdens de behandeling van de noodwet
inzake drugskoeriers hebben wij ons sterk gekant tegen een tweedeling in de
strafrechtketen, waarbij een bepaalde groep verdachten en een bepaalde groep
veroordeelden anders worden behandeld dan de rest. In het pleidooi van sommige
fracties ontstaat eenzelfde ongelijkheid in behandeling. Het kan nooit simpel
zijn om iemand een vrijheidsstraf op te leggen van acht, negen, tien of twaalf
maanden. Dat is een dermate ingrijpende beslissing dat ik er op voorhand huiverig
voor zou zijn om die aan een enkelvoudige rechter op te dragen.De minister zal begrijpen dat ik vooralsnog grote moeite heb met dit wetsvoorstel.
Niettemin wacht ik de beantwoording met belangstelling af.De heer Rosenthal (VVD):Mijnheer de voorzitter. De fractie van de VVD heeft met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel, de schriftelijke rondes in eerste en tweede
aanleg en zeker van de briefwisseling van de afgelopen week met de Raad voor
de rechtspraak en de Nederlandse vereniging voor rechtspraak. De VVD-fractie
plaatst drie kanttekeningen en wil drie vragen stellen. De kanttekeningen
zijn de volgende.1. Het capaciteitsgebrek bij de rechtbanken en gerechtshoven baart ook
de fractie van de VVD grote zorgen. De werklast en de werkdruk nemen toe.
Dat komt ook bij de voorbereiding van het wetsvoorstel naar voren. De vereiste
berechting binnen een redelijke termijn, artikel 6 van het EVRM, is kennelijk
ook aan de orde. Dat is toch een niet mis te verstaan feit. Kortom: actie
is geboden. De VVD-fractie kan zich dan ook verenigen met het voorstel van
de minister: berechting door de enkelvoudige kamer in eerste aanleg en in
appel indien de zaak van eenvoudige aard is en de te requireren straf niet
meer is dan één jaar, of als de eerder bepaalde strafmaat niet
hoger is dan zes maanden. Die context bevalt ons.2. Net als de minister en de andere fracties erkennen wij de extra kwaliteitsgarantie
van berechting door een meervoudige kamer. Die moet niet onder de tafel worden
geschoven. Daar staat echter wel iets tegenover: de rechterlijke organisatie
moet in ieder geval zo ingericht zijn dat verdachten van misdrijven zo spoedig
mogelijk voor de rechter verschijnen en dat zij, indien schuldig bevonden,
een straf opgelegd krijgen. Dat is tamelijk logisch, zou je zeggen. Gelet
op de stukken die wij hebben gelezen en bestudeerd, concluderen wij dat de
minister redelijk zorgvuldig te werk is gegaan. De eis dat het alleen om eenvoudige
zaken mag gaan, is overeind gebleven. Ik kom daar zo-even nog op terug. Bovendien
staat bij aanvankelijke veroordelingen van zes maanden tot een jaar hoger
beroep open bij een meervoudige kamer. Aan de ene kant worden zaken dus naar
de eenvoudige kamer gehaald, maar aan de andere kant worden zaken ook afgehandeld
in de meervoudige kamer. 3. Over de feiten is heel lang heen en weer geschreven en gepraat. Mevrouw
De Wolff is een alfa; ik ben een soort gamma, dus niet helemaal bèta.
Ik heb mij daarom toch nog vastgehouden aan het feit dat in 2001 bijna 40%
van de vrijheidsstraffen die de meervoudige kamer heeft opgelegd, een straf
betrof tussen de 3 maanden en 1 jaar; ruim een kwart was een straf tussen
6 maanden en een jaar. Wanneer het wetsvoorstel zich strikt beperkt tot eenvoudige
zaken, kan het naar onze mening een redelijke verlichting brengen. Aan het
punt dat mevrouw De Wolff aan de orde stelde, voegen wij nog iets toe: de
stevige stijging van de instroom van strafzaken bij rechtbanken en de forse
daling van de uitstroom in 2001 zijn op z'n zachtst gezegd zorgwekkend. Mevrouw
De Wolff spreekt dan over een druppel op een gloeiende plaat, maar wij vinden
elke bijdrage meegenomen. De gevolgen van het wetsvoorstel voor de werkdruk
binnen de rechterlijke organisatie laten zich niet exact voorspellen, maar
wij kennen wel de feiten die in de stukken staan. Daar moet naar onze mening
het nodige aan gebeuren. Als ik de cijfermatige bijdrage van de heer Van de
Beeten zie, spreek ik bijna de verzuchting van de parlementariër Koekkoek
na: aan cijfers heb ik niets, ik wil de feiten horen.De fractie van de VVD heeft nog drie vragen.De eerste vraag. Wij willen een nadere verduidelijking van de mogelijkheid,
dus niet de verplichting, om een strafzaak aan te brengen bij de politierechter
of bij de unusrechtspraak in hoger beroep. Wordt dit de facto onderwerp van
de richtlijnen van de Raad voor de rechtspraak? In het verlengde daarvan wil
mijn fractie wel scherpslijpen op een punt. In de brief van de Raad voor de
rechtspraak van 20 juni lezen wij letterlijk dat van de verruimde mogelijkheid
"naar verwachting" alleen gebruik gemaakt zal worden in bepaalde goed omlijnde
typen strafrechtelijk eenvoudige zaken. Wij dachten dat het een bindend element
in dit wetsvoorstel was, namelijk dat het zich nadrukkelijk beperkt tot de
eenvoudige zaken. Dat is te meer van belang, omdat de directe aanleiding het
verwerken van eenvoudige drugszaken was. Wij delen in dezen de visie van mevrouw
De Wolff dat wij niet moeten toewerken naar een onderscheid tussen categorieën
verdachten.Mijn tweede vraag betreft de enkelvoudige afdoening door ervaren rechters.
De logica is dat je daarmee weliswaar winst boekt, maar het gevolg zal zijn
dat minder ervaren rechters minder zullen leren van hun meer ervaren collega,
althans tijdens de reflectie in de raadkamer. Je wint ermee, maar hoe vang
je dat laatste bezwaar op?Mijn derde vraag is principieel van aard. De "koninklijke weg", vergroting
van de capaciteit van de rechtbank en de gerechtshoven, werkt kennelijk niet
goed. Alles wat kan bijdragen aan een oplossing, wijst in de goede richting.
Bestaat niet het risico dat wij op deze manier de uitbreiding van de capaciteit
van de zittende magistratuur van ons afschuiven, onder het motto dat wij het
capaciteitsprobleem kunnen opvangen op de manier zoals in het wetsvoorstel
staat? Waarom wordt bij die eenvoudige zaken niet juist wat meer gekeken naar
de versterking van de capaciteit door ondersteunend personeel? In bepaalde
landen, zoals de Verenigde Staten, wordt veel meer gewerkt met wat men daar
noemt semi-professionals die een bijdrage leveren aan de zittende magistratuur.
Ligt er nu een stop op deze ontwikkeling? En lopen wij het risico, zoals de
Nederlandse vereniging voor rechtspraak aan de orde heeft gesteld, van een
verdere expansie in de richting van de politierechter en de unusrechtspraak
in het hoger beroep?Alles bij elkaar staan de vraagpunten onze steun aan dit wetsvoorstel
niet in de weg.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Het is misschien overbodig dit te zeggen, maar bij deze gedachtewisseling
mag ik behalve namens de SGP-fractie ook namens de fractie van de ChristenUnie
het woord voeren.Het wetsvoorstel dat onze fracties is voorgelegd, is qua reikwijdte beperkt
te noemen, maar daarom niet minder lastig in de afweging. Veruit de meeste
argumenten zijn wel gewisseld en het zou meer dan opmerkelijk zijn als in
dit stadium van behandeling nog echt nieuwe gezichtspunten naar voren kwamen.
Ik merk echter op dat de schriftelijke voorbereiding van het wetsvoorstel
in deze Kamer bepaald een toegevoegde waarde toekomt vergeleken met de behandeling
in de Tweede Kamer.Het wetsvoorstel is in de tijd genomen, gepresenteerd in samenhang met
een voorstel voor noodwetgeving die urgent werd geacht voor de aanpak van
de drugssmokkel op Schiphol. Inhoudelijk ontbreekt die samenhang echter. In
de memorie van toelichting wordt van een dergelijke samenhang ook geen melding
gemaakt. De bestrijding van de drugssmokkel op Schiphol blijkt niet meer dan
de directe aanleiding voor het voorstel te zijn. Het voorstel wil een oplossing
bieden voor een structureel probleem, namelijk het tekort aan berechtingscapaciteit.
Dit tekort zal door de aanpak van de drugssmokkel wellicht toenemen. Meer
verband is er niet, als ik de antwoorden op onze vragen terzake in het voorlopig
verslag tenminste goed lees. Aansluitend wijst de regering erop dat er jaren
geleden al een initiatiefvoorstel in de Tweede Kamer werd gelanceerd dat hetzelfde
beoogde als het thans voorliggende wetsvoorstel. Op die voorgeschiedenis hoop
ik in het vervolg nog terug te komen.Het probleem van het capaciteitstekort is reëel maar geenszins nieuw.
Dat moet ons een zorg zijn, te meer omdat de balans tussen de instroom van
strafzaken en de rechterlijke afdoening daarvan de laatste twee jaar alleen
maar ongunstiger is geworden, zoals uit de overgelegde cijfers blijkt. Die
balans zal voor de rechtbank Haarlem en het Hof Amsterdam zeker niet gunstiger
worden. Het structurele karakter van de problematiek, zoals door de regering
gepresenteerd, leidt er logischerwijs toe dat men niet wil weten van een tijdelijke
geldigheidsduur van de voorgestelde wetswijziging, mocht die wet worden, noch
van een beperking van de toepassing ervan tot drugskoeriers.Dat structurele probleem kan in hoofdzaak langs twee wegen worden benaderd,
hetzij door uitbreiding van het aantal rechters, hetzij door middel van aanpassing
van de regelgeving. Het blijft natuurlijk een strijdvraag of de afgelopen
jaren met alle beschikbare middelen in voldoende mate is gepoogd om langs
eerstgenoemde weg in het tekort te voorzien. Hoe dat ook zij, in de memorie
van antwoord stelt de regering dat de oplossing niet uitsluitend
gezocht kan worden in uitbreiding van het aantal rechters en de ondersteuning,
in elk geval niet wat de raadsheren bij de hoven betreft. Vacatures daar zijn
nu reeds minder goed te vervullen. Ik citeer de nadere memorie van antwoord:
"Juridische topkwaliteit is niet ruim voorhanden. Beschikbaarstelling van
additionele middelen, die ook plaatsvindt, volstaat niet." Daarbij blijft
dan nog staan dat het voorstel de hoven niet verplicht om van de geboden mogelijkheid
gebruik te maken. In eerste aanleg geldt dat overigens evenzeer. Dat heeft
tot gevolg dat het effect van het wetsvoorstel op terugdringing van het capaciteitstekort
heel lastig inschatbaar is en blijft. Ook een ruimere inzet van rechter-plaatsvervangers
kan geen uitkomst bieden. En bij dit alles geldt de verwachting dat het beroep
op de rechter de komende jaren alleen maar zal toenemen.Het is duidelijk dat aan het capaciteitstekort een aantal ernstige risico's
kleven, zoals het gevaar van niet tijdige berechting, met alle gevolgen van
dien. Het is ook duidelijk dat de regeling van de competentiegrenzen en die
van de rechtsmiddelen mede bepalend zijn voor de capaciteit. Aan de rechtsmiddelen
wil de regering niet tornen. Dus komt een aanpassing van de competentiegrenzen
in zicht.Daarmee kom ik bij de uitbreiding van de competentie van de enkelvoudige
rechtsprekende rechter in eerste aanleg, de politierechter. De regering verzekert
ons dat het voorstel aan het vereiste dat een zaak van eenvoudige aard moet
zijn niets verandert. Uit de artikelen 368 en 269 Wetboek van Strafvordering
blijkt dat de maximaal te eisen dan wel op te leggen straf enerzijds en de
eis dat de zaak van eenvoudige aard is anderzijds, afzonderlijke begrenzingen
aan de competentie van de politierechter zijn. Dat zou onder andere moeten
betekenen dat de aard van de aan de officier enkelvoudige zittingen toevertrouwde
zaken een beperkt gebruik impliceert van, bijvoorbeeld, bevoegdheden tot het
vorderen van een gerechtelijk vooronderzoek, het toepassen van dwangmiddelen
en van nieuwe ingrijpende opsporingsmethodes. Onder verwijzing naar de totstandkomingsgeschiedenis
van de competentie van de politierechter, zoals weergegeven op pagina 6 van
de nota naar aanleiding van het verslag, zou ik met betrekking tot het voorliggende
voorstel zo niet van een principiële dan toch van een historische breuk
willen spreken. Tot op heden is immers nimmer verandering gebracht in de competentieregeling
van de politierechter.Eerdere pleidooien voor verandering werden ook vooral ingegeven door de
noden van de praktijk. Door capaciteitsgebrek bij de meervoudige kamers van
rechtbanken zouden te veel zware zaken bij de politierechter aangebracht worden,
waardoor rechtsongelijkheid zou ontstaan omdat de verdachten bij de politierechter
relatief te mild zouden worden bestraft. Naar aanleiding van de daaromtrent
gevoerde discussie met de Tweede Kamer heeft de vorige minister van Justitie,
mevrouw Sorgdrager, deze problematiek laten onderzoeken. Haar conclusie was
dat de oplossing in dezen niet gezocht diende te worden in een verhoging van
het strafmaximum van de politierechter, maar in het treffen van organisatorische
maatregelen. Ik verwijs naar de brief van de minister van Justitie aan de
Tweede Kamer van 17 oktober 1997, kamerstuk 24834, nr. 14. Zij achtte het
onjuist de wijze van inrichting van een goede rechtsbedeling te laten dicteren
door een capaciteitsgebrek en achtte het onwenselijk dat vrijheidsstraffen
van enige omvang door één persoon zonder collegiale toetsing
zouden kunnen worden opgelegd (24834, nr. 15, pagina 4).Kort na zijn aantreden gaf de huidige minister er al blijk van iets minder
principieel afwijzend te staan tegenover de gedachte aan verhoging van de
competentiegrens van de politierechter van zes naar twaalf maanden. In een
gedachtewisseling met de Tweede Kamer pleitte hij evenwel voor een consultatieronde
bij de advocatuur en rechterlijke macht, alvorens eventueel tot wetswijziging
over te gaan. Wellicht zijn de Tweede Kamerleden Van Oven en Vos door deze
houding aangemoedigd tot het indienen van hun initiatiefvoorstel 26274. Nadere
informatie hierover is te vinden in de opiniebijdrage van G.J.M. Corstens
in het Nederlands Juristenblad van 5 maart 1999, aflevering 9, pagina's 392
en 393. Hij staat zelf afwijzend tegenover het voornemen tot verhoging van
de competentiegrens met als hoofdargument de geringe levenservaring van veel
rechters. Corstens verwijst in dat verband naar de Bijlagen Handelingen Tweede
Kamer, 1919-1920, 309, nr. 3, pagina 5, waar iets over de vereiste kwaliteiten
van politierechters wordt gezegd: "Zij moeten niet slechts goede rechtsgeleerden
zijn, maar ook bekwame psychologen, uitnemende menschenkenners met helder
inzicht in het maatschappelijk leven, scherp vernuft en rijk gemoed". Ik zou
niet graag betogen dat de huidige politierechters deze kwaliteiten missen,
maar wél dat ze onverkort noodzakelijk zijn, te meer als hun competentie
nog wordt uitgebreid. Mutatis mutandis geldt dit natuurlijk ook voor de officieren
enkelvoudige zaken. De last die op hun schouders drukt, wordt ongetwijfeld
verzwaard als ze gevangenisstraffen tot één jaar mogen eisen
of opleggen. In dat verband moge ik er nog op wijzen dat als gevolg van de
Wet taakstraffen, wet van 7 september 2000 die op 1 februari 2001 in werking
is getreden, de politierechter de mogelijkheid heeft gekregen taakstraffen
tot een maximum van 480 uur te combineren met bijvoorbeeld een onvoorwaardelijke
gevangenisstraf van zes maanden. Mede gelet op het feit dat tegenover die
480 uur dan een vervangende hechtenis kan staan van acht maanden, schoot het
strafplafond van de politierechter daarmee reeds fors omhoog. Deze unus undex
is aldus bij machte een verdachte feitelijk voor veertien maanden van zijn
vrijheid te doen beroven, nog even afgezien van de overige cumulatiemogelijkheden
tot het bevelen van vervangende hechtenis bij het opleggen van een ontnemingsmaatregel
op grond van de plukzewetgeving. Kan de minister deze beschouwing onderschrijven?
Welk mogelijk effect voegt het voorliggende voorstel – dat de verhoging
behelst van het strafmaximum van zes maanden naar een jaar – daaraan
toe? Ik kan het niet anders zien dan dat het maximum opnieuw met zes maanden
wordt verhoogd.Wij lezen dat het wetsvoorstel geen kwantitatieve doelstelling heeft.
In de stukken van de regering staat dat het effect ervan niet mag worden gebagatelliseerd,
maar wel moet worden gerelativeerd. Het belang van dit wetsvoorstel is dat
het een mogelijkheid biedt om strafzaken bij een sterke stijging
van de werklast strafzaken tijdig te kunnen blijven afdoen, aldus de nadere
memorie van antwoord. Onze fracties erkennen natuurlijk dat er sprake is van
arbitraire grenzen, maar onze twijfels over het kwantitatieve aspect, gevoegd
bij de vrees dat er een zekere pressie kan worden uitgeoefend om van de voorgestelde
geboden mogelijkheden gebruik te maken, is na het lezen van de stukken niet
weggenomen.Wat vervolgens de mogelijkheid betreft tot enkelvoudige afdoening in hoger
beroep van zaken waarin maximaal een half jaar is opgelegd, stelt de regering
dat dit onlosmakelijk is verbonden met de uitbreiding in eerste aanleg. Het
woord "onlosmakelijk" is van mij afkomstig, maar ik meen mij zo toch goed
uit te drukken. Als dat niet zo is, verneem ik dat graag.Onder verwijzing naar artikel 411 Sv stelt de regering dat meervoudige
rechtspraak in appèl niet moet worden verabsoluteerd. Dat artikel maakt
thans reeds enkelvoudige appèlrechtspraak mogelijk terzake van kantonrechtervonnissen
en veroordelingen van, kort gezegd, dronken rijders. Het voorstel behelst
ten deze slechts een uitbreiding, zegt men. Het woord "uitbreiding" is op
zichzelf correct, maar moet mijns inziens als een eufemisme zijn bedoeld.
Die mogelijkheid is thans immers tot een klein aantal verkeersdelicten beperkt –
de meeste met eenvoudig technisch bewijs – terwijl nu wordt voorgesteld
om de bevoegdheid uit te breiden tot alle huidige politierechterzaken. Dit
betekent toch een uitbreiding tot misdrijfzaken? Dat is dan toch een substantiële
wijziging te noemen, die beter kan worden gekarakteriseerd dan met het woord
"uitbreiding"?Over de waarde van een meervoudige kamer, zeker in hoger beroep, verschillen
onze fracties hopelijk niet met de regering van mening. De Nederlandse Vereniging
voor Rechtspraak beoordeelt het voorstel als een eerste stap in een door haar
niet gewenste richting. In haar brief verwijst zij naar het principe van het
Nederlandse rechtssysteem dat strafzaken in twee instanties meervoudig worden
behandeld, relatief lichte zaken uitgezonderd. Dit principe is zeer zwaarwegend
voor onze fracties, in het bijzonder als het om appèlzaken gaat.Mevrouw Tan (PvdA):Voorzitter. Het wetsvoorstel tot verruiming van de bevoegdheden van de
enkelvoudige kamers heeft in de fractie van de PvdA veel stof doen opwaaien.
Dat is ook te zien aan onze schriftelijke inbreng bij de voorbereiding. Mijn
fractie toont zich zeer bezorgd over de verstopping van de strafrechtketen.
Dit was al langer een aandachtspunt, dat door dit voorstel nog eens extra
tot uitdrukking komt. Ongetwijfeld kan het niet anders dan dat de gekozen
aanpak van de drugskoeriers de zaak nog meer onder druk zet, zozeer dat vergaande
maatregelen in overweging moeten worden genomen. Daarbij zijn wij het met
de VVD-fractie eens dat actie geboden is, maar welke actie? De hamvraag voor
onze fractie is echter of deze maatregel de meest geschikte remedie is voor
deze kwaal.Voorzitter. Bij de schriftelijke voorbereiding is de vraag naar kwantitatieve
onderbouwing van de mogelijke effecten van deze bevoegdheidsverruiming uitvoerig
aan de orde gekomen. Aangezien de maatregel mogelijkheden opent, maar niets
oplegt, is inderdaad veel afhankelijk van de keuzes van de rechterlijke macht.
De Raad voor de rechtspraak wijst er in zijn advies van 20 juni jl. nog eens
nadrukkelijk op dat de uiteindelijke beslissing omtrent de wijze van afdoening
geheel in handen is van de desbetreffende rechterlijke colleges. En de Nederlandse
vereniging voor rechtspraak heeft zich, zoals andere sprekers al hebben gememoreerd,
herhaaldelijk tegen een inbreuk op meervoudige afhandeling uitgesproken. Wat
kan er dan nog van de effecten worden verwacht?In reactie op onze vragen over mogelijke budgettaire druk op de rechterlijke
macht antwoordt de minister dat efficiencywinst niet de doelstelling is, maar
het daadwerkelijk binnen een redelijke termijn kunnen afdoen van zaken bij
een sterke toeneming van de werklast. Wanneer er echter bij de planning van
werkzaamheden wordt uitgegaan van een aantal toepassingen van deze verruimde
mogelijkheden, kan er in de praktijk toch daadwerkelijk sprake zijn van druk
op de rechterlijke macht? Graag hierop een antwoord van de minister. De nadere
memorie van antwoord geeft een kwantitatieve onderbouwing van de toeneming
van de werklast en van de daadwerkelijke mogelijkheden die de maatregel te
bieden heeft.De vragen van de CDA-fractie over de mogelijkheden die dit voorstel kwantitatief
te bieden heeft, gelden ook voor de PvdA. Hetzelfde geldt voor de vragen van
de fractie van GroenLinks. Wij sluiten ons dus bij deze vragen aan. Bovendien
worden er in de nadere memorie van antwoord inhoudelijke relativeringen aangegeven;
de heer Holdijk noemde deze ook al. Denk bijvoorbeeld aan de keuze tussen
taakstraf en vervangende hechtenis of langere onvoorwaardelijke gevangenisstraf
als de politierechter een onvoorwaardelijke straf van 6 maanden onvoldoende
acht. Bovendien zou deze maatregel vooral gelden voor het geval waarin de
verdachte appèl heeft ingesteld, gericht op de hoogte van de straf,
en bij strafzaken waarin geen onvoorwaardelijke vrijheidsstraf is opgelegd.
Met al deze nuanceringen wil de minister deze maatregel weliswaar niet bagatelliseren,
maar onze twijfels aan nut en noodzaak nemen hierdoor alleen maar toe.De toeneming van de werklast komt wel helder in beeld. Ons bekruipt de
vraag of dit probleem zich nu zo plotseling voordoet of dat het reeds geruime
tijd groeiende is. Zoals ik aan het begin van dit betoog heb gesteld, kan
het toch niet anders dan dat de aanpak van drugskoeriers de druk op de strafketen
alleen maar zal hebben vergroot? De stelling dat het een structureel probleem
betreft dat een structurele oplossing vergt, roept bij ons nog meer vragen
op naar nut en noodzaak van dit voorstel. Immers, aan het slot van de nadere
memorie van antwoord komt als wezenlijke oorzaak van het probleem het tekort
aan berechtingscapaciteit naar voren.Hiermee zijn wij beland bij de kern van het probleem en van dit betoog.
Een tekort aan capaciteit is toch vooral een zaak van personeel en organisatie?
Andere sprekers wezen hier ook al op. Waarom is daar niet eerder en harder
aan gewerkt? Waarom wordt de capaciteit niet sneller uitgebreid? De stelling
dat juridische topkwaliteit niet ruim voorhanden is, kan toch niet worden
verabsoluteerd? Wat is de positie van de rechterlijke macht op de arbeidsmarkt,
kan die niet worden verbeterd? Welke mogelijkheden zijn er voor het verbeteren
van werving en selectie, al dan niet in combinatie met na-
en bijscholing? Dat de inzet van extra rechter-plaatsvervangers niet in belangrijke
mate aan de oplossing kan bijdragen, ook omdat zij om redenen van kwaliteit,
continuïteit en logistiek gewoonlijk niet als politierechter inzetbaar
zijn, komt onze fractie uiteindelijk wel als aannemelijk voor. Ook achten
wij het plausibel dat versterking van het P&O-beleid nu, ook omdat het
zo laat wordt ingezet, niet op korte termijn de oplossingen kan bieden die
op dit moment hoognodig zijn.Ons probleem is echter dat met deze maatregel een structurele aantasting
van het systeem wordt voorgesteld om een probleem van personeel en organisatie
op te lossen dat al veel eerder aangepakt had moeten worden. Stel nu dat de
werklast verder toeneemt – die stelling is toch niet zo onwaarschijnlijk –
en dat de arbeidsmarktpositie stabiel blijft dan wel verslechtert: wat is
dan het einde van dit traject? Welke nieuwe aanpassingen van het rechtssysteem
staan ons dan te wachten en tot op welk niveau? In die zin kunnen wij de redenering
van de Nederlandse vereniging voor rechtspraak wel volgen, namelijk dat het
lijkt alsof het hier gaat om een hellend vlak.Voor de fractie van de PvdA is de verruiming van bevoegdheden voor de
enkelvoudige kamers slechts acceptabel als aanvullende, kortetermijnmaatregel
in combinatie met daadkrachtig P&O-beleid. Uiteraard ligt voor dat laatste
het voortouw vooral bij de rechterlijke macht zelf, maar die zal daartoe wel
gefaciliteerd moeten worden door de regering.Uit de beraadslaging in de Tweede Kamer en de schriftelijke voorbereiding
hier is echter zonder meer voor ons duidelijk geworden dat de zaken met betrekking
tot de drugskoeriers zich goed lenen voor behandeling door de enkelvoudige
kamers, omdat het inderdaad toch veelal eenvoudige zaken betreft waartoe dit
voorstel zich beperkt: eenvoudige zaken wat betreft de bewijslast en de genormeerde
strafmaat. Met het oog op de ontwrichtende effecten op de strafrechtketen
is het nivelleren van meervoudige behandeling van zaken met een hogere gevangenisstraf
dan een noodzakelijk kwaad dat wij maar op de koop toe nemen. Verdergaand
bereik van de maatregel achten wij, zeker in structurele zin, een ongewenste
inbreuk op het rechtssysteem. Zeer dringend is dan ook ons verzoek aan de
minister deze maatregel te beperken tot de drugskoeriers.Wij zijn de minister erkentelijk dat hij op ons verzoek nogmaals advies
heeft ingewonnen bij de rechterlijke macht. De Nederlandse vereniging voor
rechtspraak blijft de maatregel zien als een eerste stap in een niet gewenste
richting. De Raad voor de rechtspraak blijft bij zijn positieve advies, ook
als het voorstel wordt beperkt tot de drugskoeriers. Ten aanzien van de vraag
hoe er nu moet worden omgesprongen met deze twee instanties en welke instantie
de meest geloofwaardige is, merk ik het volgende op. Ik heb uit navraag begrepen
dat bijna alle leden van de zittende en staande magistratuur lid zijn van
de Nederlandse vereniging voor rechtspraak. Ik heb voorts begrepen van de
voorzitter van die vereniging dat de adviezen in nauwe samenspraak met de
achterban tot stand zijn gekomen en dus zeer serieus genomen dienen te worden.In de nadere memorie van antwoord is de toezegging opgenomen om de feitelijke
effecten van dit voorstel vanaf de eerste dag in samenwerking met de Raad
voor de rechtspraak nauwkeurig te volgen en te analyseren, en vanaf een jaar
na inwerkingtreding hierover te rapporteren aan Tweede en Eerste Kamer. Wij
steunen dit voornemen zeer en hopen dat daarbij ook expliciet de aspecten
van personeel en organisatie van de strafrechtketen aan bod zullen komen.Voorzitter. Het standpunt van de PvdA-fractie over dit wetsvoorstel is
dat de verruiming van de bevoegdheden van de enkelvoudige kamers een, wat
ons betreft, te grote inbreuk op het rechtssysteem is en daarmee een oneigenlijk
middel om het probleem van het capaciteitstekort in de strafrechtketen op
te lossen. Gelet op de hoge nood van dit moment vinden wij het voorstel voor
de korte termijn wel aanvaardbaar, indien het wordt beperkt tot een regeling
die enkelvoudige afhandeling uitsluitend voor drugskoeriers mogelijk maakt
en in combinatie geschiedt met het bieden van mogelijkheden aan de rechterlijke
macht tot geëigende maatregelen op het terrein van personeel en organisatie.
Daarbij hoort ook de bepaling van het juiste evenwicht tussen primaire en
ondersteunende capaciteit, waar CDA en VVD kennelijk uiteenlopende visies
over hebben.Met belangstelling zien wij de reactie van de minister tegemoet.De heer Kohnstamm (D66):Voorzitter. Het probleem is, dunkt mij, genoegzaam bekend: er is een capaciteitsprobleem
met alle gevolgen van dien. Dat probleem is verergerd door de bolletjesslikkersaffaire
en de drugskoeriers. Daardoor is het water tot de lippen gestegen. Dat kan
niet ontkend worden. De nood blijkt ook uit de cijfers in de stukken die tussen
de Eerste Kamer en het kabinet zijn gewisseld. In plaats van het probleem
ten principale aan te pakken, kiest de minister voor een andere oplossing,
overigens net als bij de kwestie van de bolletjesslikkers. Toen werd de Penitentiaire
beginselenwet tijdelijk buiten werking gesteld. Maar wat is tijdelijk? Ook
nu weer kiest de minister niet voor het oplossen van het echte probleem en
doet hij niets aan het capaciteitsprobleem bij de rechterlijke macht. Hij
kiest daarentegen voor verruiming van de bevoegdheid van de politierechter
en tegelijk voor het mogelijk maken van behandeling in hoger beroep indien
de politierechter maximaal zes maanden gevangenisstraf heeft opgelegd. Ook
nu wordt dus weer gekozen voor het verminderen van de door de jaren heen bevochten
en tot voor kort ook door deze minister sterk verdedigde rechtswaarborgen.Voorzitter. Het zal niet verbazen dat mijn fractie zich in het voor ons
liggende wetsvoorstel slecht kan vinden. De kwaliteit van de rechtspraak is
in het geding. Bij de invoering van de enkelvoudige kamer in hoger beroep,
is een- en andermaal bevestigd dat deze wijziging alleen mogelijk zou zijn
en blijven voor alcoholdelicten in het verkeer. Vandaag blijkt dat die toezegging
niet veel waard is. Zij is toen een eerste stap geweest op een hellend vlak.Er is geen enkele reden om op grond van deze geschiedenis aan te nemen
dat zich iets dergelijks niet weer voor zal doen bij de aanneming van het
voor ons liggende wetsvoorstel. De verruiming van zes naar twaalf maanden
van de bevoegdheid van de politierechter is, hoe je het ook wendt of keert
of hoe je dat ook probeert te verwoorden, primair ingegeven
door het probleem van de bolletjesslikkers. Ook de brief van de minister van
gisteren over de aanpak van dat probleem maakt dat duidelijk. Die maakt ook
duidelijk dat ondanks alle inspanningen en ondanks de breuk met de principes,
neergelegd in de Penitentiaire beginselenwet, dat probleem allerminst onder
controle is.Mijn fractie is niet bereid bij dit deel van het wetsontwerp de Rubicon
over te gaan. Dat wil zeggen dat zij niet bereid is om ten behoeve van in
eerste instantie de oplossing van het probleem van de bolletjesslikkers de
rechtswaarborgen die voor andere delictsoorten gelden, opzij te zetten en
om grenzen op te rekken. Dat wil zij te meer niet daar op basis van de gewisselde
cijfers allerminst vaststaat dat deze weg tot overwinning van het probleem
leidt. Om te voorkomen dat ik mijn schoolopleiding moet tonen, verwijs ik
naar eerdere opmerkingen en berekeningen van collega's, in het bijzonder naar
die van de heer Van de Beeten en mevrouw De Wolff. De enige echte oplossing
is gelegen in het verhogen van het aantal leden van de zittende magistratuur.
Het gebrek aan rechters is niet een probleem van vandaag, zelfs niet een probleem
van gisteren. Het is hoogst noodzakelijk dat dit probleem wordt opgelost.
Waarschijnlijk wordt dat een kostbare affaire, maar het verminderen of veranderen
van rechtswaarborgen kan wat mijn fractie betreft niet de wederdienst zijn
voor het falen van het beleid op dit terrein tot nu toe.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-1625-1633.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl