de behandeling van:het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Schouwen-Duiveland en Walcheren (24461)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 5190-5212

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

25-04-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 77, pagina 5190-5212

25-04-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24461Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

de stemmingenin verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 en van een aantal andere wetten (24496)Pagina 5243-5243
77ste vergadering; 25 april 1996Pagina 5189-5189
Behandeling wetsvoorstel Een technische correctie van de Wet op de bejaardenoorden ter voorkoming van het twee maal buiten beschouwing laten van vakantietoeslag bij de berekening van de bijdrage van bewoners van bejaardenoorden (24597)Pagina 5242-5243
Stemmingen in verband met het voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 10 december 1982 te Montego-Bay tot stand gekomen Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee, met bijlagen, en van de op 29 juli 1994 te New York tot stand gekomen Overeenkomst betreffende de uitvoering van Deel XI van genoemd Verdrag, met bijlage (24433, R1549), en over:de motie-Verspaget c.s. over internationale milieunormen voor de winning van olie, gas, mineralen en ertsen (24433, R1549, nr. 8)Pagina 5243-5243
de behandeling van:het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Schouwen-Duiveland en Walcheren (24461)Pagina 5190-5212
Stemming over een motie, ingediend in het nota-overleg over de armoedenota, te weten:de motie-Noorman-den Uyl/Bakker over een geïntegreerde aanpak van de woonlastenproblematiek (24515, nr. 9)Pagina 5246-5246
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de begroting VROM 1996, te weten: de motie-Jeekel/Duivesteijn over gedifferentieerde woonmilieus (24400 XI, nr. 29)Pagina 5243-5243
Stemmingen over 21 moties, ingediend in het nota-overleg over de beleidsbrief Individuele Huursubsidie, te weten: de motie-Duivesteijn over handhaving regeling voor subsidiëring niet-zelfstandige woonruimte (24506, nr. 5); de motie-Duivesteijn over een normhuur voor alleenstaanden in het kader van de IHS (24506, nr. 6); de motie-Duivesteijn over het niet belasten met een kwaliteitskorting bij huren tot f 607 (24506, nr. 7);de motie-Duivesteijn over een kwaliteitskorting tot maximaal 50% (24506, nr. 8) en zeventien andere motiesPagina 5243-5246
Stemmingen over twee moties, ingediend in het debat over verpakkingen, te weten: de motie-Klein Molekamp over de individuele aansprakelijkheid (23562, nr. 9); de motie-Augusteijn-Esser/Dijksma over een nieuw convenant met het bedrijfsleven (23562, nr. 10)Pagina 5246-5246
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (invoering partnerpensioen) (24264)Pagina 5189-5190
Voortzetting van de behandeling van:het voorstel van wet van het lid Van Boxtel houdende regels tot versterking van de rechtspositie van hen die een medische keuring ondergaan (Wet op de medische keuringen) (23259)Pagina 5214-5242
Regeling van werkzaamheden (donderdag 25 april 1996)Pagina 5212-5214
Behandeling verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (24425, nrs. 66 t/m 93)Pagina 5189-5189
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 25 april 1996)Pagina 5247-5248
de stemmingenin verband met het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Schouwen-Duiveland en Walcheren (24461), en over: de motie-Noorman-den Uyl/Hoekema over tussentijdse verkiezingen (24461, nr. 9); de motie-Stellingwerf/Klein Molekamp over Neeltje Jans (24461, nr. 10)Pagina 5246-5247
Behandeling van de voorstellen van (rijks)wet: Wijziging van de Wet bodembescherming en de Wet milieubeheer (herstel van enige onvolkomenheden) (24604); Wijziging van artikel 55 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden in verband met de wijziging van de bepalingen in de Grondwet inzake veranderingen in de Grondwet (24511, R1559)Pagina 5189-5189

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 292 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Gemeentelijke
herindeling van Schouwen-Duiveland en Walcheren (24461).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Vandaag praten wij over de gemeentelijke herindeling
van een gedeelte van de provincie Zeeland. Die herindeling betreft de gemeenten
die gelegen zijn op Schouwen-Duiveland en Walcheren. Het gaat hierbij om een
behoorlijk aantal gemeenten. Voorgesteld wordt een aantal gemeenten samen
te voegen tot een aantal grotere gemeenten. We hebben het dan over Brouwershaven,
Bruinisse, Duiveland, Middenschouwen, Westerschouwen en Zierikzee. Zij moeten
de nieuwe gemeente Schouwen-Duiveland gaan vormen. Wij hebben het ook over
de gemeente Arnemuiden, die met Middelburg de nieuwe gemeente Middelburg gaat
vormen. Voor Vlissingen bestaat alleen de optie van een kleine grenscorrectie.
Veere is de nieuwe werknaam voor de gemeente die ontstaat door samenvoeging
van de gemeenten Domburg, Mariekerke, Valkenisse, Veere en Westkapelle. Wij
hebben begrepen dat het voorstel dat door de provincie is gedaan door een
groot deel van de gemeenten wordt gedragen en dat, nu de trein gereden is
zoals zij heeft gereden, eigenlijk alle gemeenten zeggen: dan moet het zo
ook maar gaan; wetend, dat in het voortraject in sommige gemeenten daarover
verschillend is gedacht.
 
 De gemeenten Middelburg en Vlissingen vormen gezamenlijk een van de locaties
waar het beleid van de C20-gemeenten op van toepassing is. Het is de bedoeling
dat die beide gemeenten gezamenlijk in de toekomst in staat zijn hun taak
als centrumgemeente een belangrijke invulling te geven en dat ze daarin ook
voldoende vitaal zijn. Dan gaat het niet alleen om de volkshuisvesting en
het waarborgen van voldoende economische activiteit en groei, maar zeker ook
om het feit dat de gemeenten in staat zijn als C20-gemeente om op een goede
en geïntegreerde manier tot besluitvorming te komen om zo die vitale
stad overeind te houden. In de schriftelijke inbreng heb ik gevraagd naar
de opvattingen van de regering over de positie van beide gemeenten in het
C20-traject. Zij heeft volstaan met de verwijzing naar de opvatting van de
provincie in dezen. Hoewel ik die in grote mate interessant vind, zou ik ook
graag willen weten hoe de staatssecretaris zelf aankijkt tegen de optie om
beide gemeenten ongewijzigd te laten bij deze herindeling. Verbindt zij daaraan
ook de verwachting dat binnen zeer afzienbare tijd alsnog in ogenschouw genomen
zou moeten worden dat beide gemeenten in enigerlei vorm door één
bestuur zouden moeten worden aangestuurd? Voordat de staatssecretaris de gedachte
zou krijgen dat ik nu sta te pleiten voor één gemeente Walcheren
of één gemeente Middelburg/Vlissingen, gelet op het feit dat
de gemeenteraden zo duidelijk hebben aangegeven dat wat er hier ligt het dat
ook tevens is, zal ik niet de eerste zijn die zal roepen dat het anders moet.
 
 Voorzitter! Vervolgens kom ik te spreken over een ander belangrijk element
dat nauw samenhangt met deze herindeling, te weten de positie van het werkeiland
Neeltje Jans. Inmiddels is het een heel belangrijk recreatiegebied geworden
in een heel gevoelige natuuromgeving. Er wordt aan dat gebied nu wat getrokken.
Ik kan mij dat best voorstellen want het is een heel aantrekkelijke locatie.
Tot nu toe behoort Neeltje Jans tot de gemeente Veere. Tijdens mijn voorbereiding
van de behandeling van dit wetsvoorstel heb ik ook even gekeken naar de historie.
Laat het morgen nu precies 40 jaar geleden zijn dat hier in de Tweede Kamer
gesproken werd over de gemeentelijke herindeling van Giessendam, Giessen-Nieuwkerk,
Hardinxveld, Peursum, Schelluinen en Sliedrecht. Tijdens de behandeling van
het desbetreffende wetsvoorstel werd toen het woord gevoerd door de heer H.
Beernink, behorend tot een andere geleding in dit huis, maar nu de dagen zo
mooi samenvallen, lijkt het mij toch aardig om wat hij zei iets te parafraseren.
Ik heb alleen de namen veranderd. Ik heb de tekst gehaald uit de bundel "Op
kousevoeten" die gaat over parlementaire poëzie. Het gedicht heet "In
Vrede" en luidt als volgt: 
 
 
 "Laat Neeltje Jans in vrede leven
 
 
 Bij Veer en 't achterland
 
 
 Dan lacht de toekomst
ons weer tegen.
 
 
 Maar wordt 't vonnis zo geveld
 
 
 Dat z'ons naar
Schouwen transporteren,
 
 
 Trots zwaar protest en tegenstand
 
 
 Dan wil ik vragen mijne heren,
 
 
 Klopt dat wel in ons democratisch land?"
 
 
 
 Voorzitter! Daarmee wil ik gezegd hebben, dat het standpunt van de fractie
van de PvdA in dit geval is dat het van wijsheid getuigt om Neeltje Jans bij
Veere te laten.
 
 Vervolgens kom ik te spreken over de financiële aspecten. Thans blijkt
dat in het kader van de herverdeling van het Gemeentefonds de financiële
opstelling voor de gemeenten die samengaan, er toch wat anders uitziet vergeleken
met het beeld ten tijde van de start van dit traject. Voor een aantal van
de deelnemende gemeenten zal dat een teleurstelling zijn, maar dat is een
zelfde teleurstelling als die welke voorkomt bij andere gemeenten die in het
kader van de herverdeling van het Gemeentefonds te maken hebben met teruglopende
inkomsten. Daar zijn goede gronden voor en daar gaan wij het op 13 mei met
elkaar over hebben. Ik wijs er wel op dat dit ook betekent dat een gemeentelijke
herindeling ertoe kan leiden dat de gemeente per saldo een negatief resultaat
heeft en dat de meerwaarde van gemeentelijke herindeling dus niet altijd in
geld is uit te drukken. In de toelichting heeft de regering duidelijk aangegeven
welk deel van het negatieve saldo te wijten is aan de gemeentelijke herindeling
en welk deel via de Financiële-verhoudingswet verklaarbaar is. Feit blijft
dat er sprake kan zijn van een daling van de inkomsten. Die daling moet gepaard
gaan met een grotere effectiviteit, een grotere doelmatigheid en een verhoging
van de kwaliteit van bestuur doordat er in dit kader een grotere eenduidigheid
tot stand kan komen. Dat vinden wij een goede verklaring. Ik ben ook blij
voor die gemeenten dat ze te maken hebben met het regime van de huidige Financiële-verhoudingswet
als het gaat om de gewenningsbijdrage. Op 13 mei zullen wij met de staatssecretaris
het woord wisselen over de nieuwe gewenningsbijdrage. De voornemens van het
kabinet daaromtrent voor de toekomst komen ons namelijk wel wat erg schraperig
voor.
 
 Het recreatiecomplex Domburg is verkocht. Die financiële last, die
loodzwaar was voor de gemeente, is nu hanteerbaar geworden. De risico's zijn
nog niet de wereld uit, maar er is een goed traject gevonden, waardoor de
kans bestaat dat een blijvende oplossing wordt gevonden voor het financiële
probleem dat er lag met betrekking tot dat recreatiecomplex. Het is natuurlijk
geen leuk begin van zo'n traject, maar aan de andere kant geeft het perspectief,
zoals de staatssecretaris heeft geschetst in de nota naar aanleiding van het
verslag, of in ieder geval vertrouwen dat een oplossing nabij is.
 
 Wij kunnen ons vinden in de nota van wijziging als het gaat om het onderwijs
en de mogelijkheid van de gemeenten om zelf aan te geven hoe men om wil gaan
met de scholen en de levensvatbaarheid daarvan na samenvoeging van Arnemuiden
en Middelburg.
 
 Het laatste punt dat ik aan de orde wil stellen, betreft de verkiezingen.
In het verslag heeft mijn fractie duidelijk gemaakt dat die verkiezingen,
bij de herindeling en anderhalf jaar daarna, te kort op elkaar zijn. Het nieuwe
college en de nieuwe raad krijgen nauwelijks de gelegenheid om in anderhalf
jaar tijd iets neer te zetten wat nodig is voor de heringedeelde gemeente.
Vandaar dat wij ons goed kunnen vinden in de opmerking van de regering in
de nota naar aanleiding van het verslag, waarin staat dat de verkiezingen
niet op dat tijdstip behoeven plaats te vinden. De vraag die zich dan wel
voordoet, is of je dan vervolgens de consequentie daarvan neemt en zes jaar
lang geen verkiezingen houdt. Om precies te zijn, gaat het dan om vijfenhalf
jaar, maar het is in ieder geval een lange periode. Er zijn in het land voorbeelden
waar die eerste verkiezingen na herindeling zo zijn verlopen, via de kandidaatstelling
en de samenstelling van de raad, dat velen in zo'n regio – zoals 's-Hertogenbosch
en Rosmalen – denken: als dat zes jaar zo zou moeten duren, kunnen wij
ons voorstellen dat ook andere mogelijkheden aantrekkelijk zijn.
 
 Nu hebben in het kader van de bestuurlijke vernieuwing de staatssecretaris
en haar collega duidelijk gemaakt dat er mogelijkheden zouden kunnen zijn
dat, als het gaat om het houden van verkiezingen op lokaal niveau, de gemeenten
zelf een inbreng hebben, hetzij als een van de toekomstscenario's in eerdere
correspondentie, hetzij door zelf het moment te bepalen waarop lokale verkiezingen
zouden kunnen plaatsvinden, hetzij door dat moment in overleg te variëren.
Ik heb tijdens de schriftelijke behandeling naar deze mogelijkheden gevraagd.
De regering antwoordde dat dit niet kon, omdat hiervoor wetswijziging nodig
was. Voorzitter! Daar zitten wij toch voor? Dat lijkt mij niet zo'n groot
bezwaar. De vraag is meer of de staatssecretaris daartoe bereid is.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Weegt het argument dat de zittingstermijn van vijfenhalf à zes
jaar buitengewoon lang is niet zwaarder dan het argument van een "vreemde"
uitslag, zeker bij deze herindeling?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Ik onderschrijf dat volledig. Ik heb in eerste instantie aangegeven dat
een zittingsperiode van vijfenhalf of zes jaar zeer lang is. Door autonome
wijzigingen treden er gedurende de rit nogal wat verschuivingen op. Nu blijkt
het bij sommige lijsten al zeer moeilijk om na vier jaar een opvolger te vinden.
De tweede reden is dat het juist na een herindeling gewenst is dat die termijn
niet zo lang is.
 
 Ik vraag de staatssecretaris of zij in overleg met haar collega wil verkennen
of er in het kader van de bestuurlijke vernieuwing een mogelijkheid voor gemeenten
komt om tussentijds verkiezingen te houden. Als dat een optie blijkt te zijn,
wil ik ook graag weten onder welke condities dit mogelijk wordt.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Mijnheer de voorzitter! Tot onze spijt zijn de leden van de SGP-fractie
verhinderd aan dit debat deel te nemen. Zoals bekend, is collega Van den Berg
ziek, terwijl de heer Van der Vlies vandaag een begrafenis moet bijwonen.
Zij hebben mij gevraagd in mijn bijdrage ook aandacht te schenken aan de belangrijkste
elementen van het SGP-standpunt. Uiteraard doe ik dit graag, ook al kan uit
de inbreng van beide fracties in het verslag gebleken zijn dat wij niet altijd
tot dezelfde afwegingen komen. Ik zal dan ook vandaag wat meer nuance in mijn
bijdrage aanbrengen dan de staatssecretaris van mij gewend is.
 
 De herindeling van delen van de provincie Zeeland past op zichzelf in
 het rijksbeleid, zoals dat recent nog in het beleidskader
gemeentelijke herindeling is vastgesteld. Daarmee is echter niet gezegd dat
de thans voorgestelde herindelingen van Schouwen-Duiveland en Walcheren daaruit
logischerwijs voortvloeien. De opportuniteit van elk herindelingsvoorstel
moet immers worden aangetoond. Een algemeen beleid gericht op vergroting van
het draagvlak van gemeenten met een centrumfunctie en van plattelandsgemeenten,
is voor ons nog geen voldoende argument om, waar ook in Nederland, de schaal
van het bestuur fors te vergroten. De aanwezigheid van knelpunten vormt daarbij
een factor van betekenis evenals de te verwachten belangrijke ruimtelijke
ontwikkelingen in een regio.
 
 Wat Zeeland betreft, is ook van belang dat deze provincie bepaald niet
achterloopt als het gaat om streeksgewijze herindelingen. Het is nog maar
zo'n 25 jaar geleden dat grote delen van deze provincie zijn heringedeeld.
Naar huidige begrippen mag het resultaat daarvan soms als bescheiden worden
ervaren; in de jaren zestig en zeventig keek men er anders tegenaan. Zo werd
in 1961 het aantal gemeenten op Schouwen-Duiveland teruggebracht van achttien
naar zes. Als nu de stap gezet wordt naar één gemeente kan met
recht gesproken worden van een forse schaalvergroting.
 
 Nog los van de concrete voorstellen, wil ik wel opmerken dat onze fracties
de Zeeuwse schaal erg ruim bemeten vinden. Dat geldt met name voor het streven
naar gemeenten met 20.000 à 30.000 inwoners. Het argument dat op die
manier tussen de intergemeentelijke samenwerkingsgebieden een redelijk machtsevenwicht
mogelijk wordt, vinden wij onvoldoende ter bepaling van de wenselijke schaal
van herindeling. Een goede herkenbaarheid van het bestuur voor de burgers
is belangrijker dan het onderlinge evenwicht tussen gemeenten. Gemeenten zijn
er primair voor de burgers en niet omgekeerd.
 
 In dit verband maak ik een kort uitstapje naar de nog resterende herindelingsgebieden
in Zeeland. Dat zijn over het algemeen gebieden waar nog recenter een herindeling
heeft plaatsgevonden en waar dientengevolge nu al een grotere schaal bestaat
dan op Schouwen-Duiveland en het platteland van Walcheren. Mogen we ervan
uitgaan dat mogelijke herindelingsvoorstellen voor Zeeuws-Vlaanderen en Zuid-Beveland
minder ingrijpend zullen zijn dan de nu aan de orde zijnde voorstellen? Over
het voorstel ten aanzien van Schouwen-Duiveland moet ik genuanceerd spreken.
Ik sprak al over een forse schaalvergroting. Als het er primair om gaat knelpunten
in de bestuurlijke organisatie op te lossen, is de schaal hier onnodig groot.
Collega Van der Vlies heeft daarom het amendement op stuk nr. 8 van mevrouw
Mulder-van Dam medeondertekend. Daarmee kiest hij voor de vorming van twee
gemeenten op dit eiland.
 
 De GPV-fractie vindt de schaal eveneens groot. Daar staat echter tegenover
dat het eiland een gebied vormt met een grote sociaal-geografische, bestuurlijke
en functionele samenhang. De vorming van één gemeente ligt dan
voor de hand. Bij vorming van twee gemeenten geldt dat minder, terwijl ook
in dat geval bestaande gemeenten moeten worden opgeheven. Ik neig er dan ook
toe op dit punt het wetsvoorstel te volgen.
 
 Over de voorstellen inzake Walcheren kunnen beide fracties met één
mond spreken. Ook hier is sprake van een forse schaalvergroting op het platteland.
Er zijn echter goede redenen deze hier te accepteren. Er is binnen de betrokken
gemeenten een behoorlijk draagvlak voor. Toevoeging van enkele plattelandsgemeenten
aan respectievelijk Middelburg en Vlissingen is voor deze steden niet nodig
en daarom minder aantrekkelijk als alternatief. Het alternatief van één
gemeente voor heel Walcheren spreekt ons in het geheel niet aan. De huidige
en toekomstige positie van dit gebied noopt geenszins tot zo'n drastische
ingreep. Bovendien wordt dan geen recht gedaan aan het eigen karakter van
beide steden aan de ene kant en de plattelandsgemeenten aan de andere kant.
 
 Omstreden is wat ons betreft de toevoeging van Arnemuiden aan Middelburg.
Voor Middelburg is deze gebiedsuitbreiding niet noodzakelijk; qua structuur
en karakter past Arnemuiden beter bij de plattelandsgemeente. Dat kan in de
toekomst alleen maar sterker worden als de verbinding van Arnemuiden met Veere
via een derde kanaalkruising zal verbeteren. Wij moeten echter erkennen dat
het gemeentebestuur van Arnemuiden zelf in meerderheid kiest voor Middelburg
als de zelfstandigheid van de gemeente dan toch verloren gaat. Wij behoeven
dan ook niet via amendering Arnemuiden te beschermen tegen de gevolgen van
haar eigen keuze.
 
 Dat de nieuwe plattelandsgemeente op Walcheren wordt aangeduid als Veere
vinden wij een goede zaak. Deze 700 jaar oude stad heeft in de regionale en
nationale geschiedenis lange tijd een belangrijke rol gespeeld. De herinneringen
daaraan in het oude stadje zijn vele. Wie respect heeft voor zijn geschiedenis
houdt zulke namen zoveel mogelijk in stand.
 
 De nieuwe gemeente Veere dreigt echter wel belast te worden met een kostbare
erfenis. Ik doel uiteraard op de gevolgen van een onbezonnen besluit van de
gemeente Domburg om zich garant te stellen voor het Hof Domburg. Op de valreep
voor de herindeling besloot de gemeenteraad tot verkoop. En de staatssecretaris
heeft al uitgerekend, dat de gemeente het eenmalige verlies binnen een sluitende
begroting kan opvangen. Dat is gelukkig, maar daarmee wordt feitelijk geaccepteerd
dat de nieuwe gemeente Veere gedurende een reeks van jaren moet opdraaien
voor de kosten van deze mistransactie. Zij erkent bovendien dat Veere extra
risico's loopt in geval van faillissement of als de voorziene extra 200 bungalows
er niet komen.
 
 Is dat nu een eerlijke zaak? De gemeenten op Walcheren buiten Domburg
hebben part noch deel gehad aan de besluitvorming over het Hof Domburg. Is
het dan wel terecht dat, nu er een herindeling op stapel staat, de inwoners
van de gehele nieuwe gemeente Veere moeten bijdragen in de kosten en de risico's?
 
 Ik realiseer mij wel, dat alles formeel volgens de regels verloopt. Gemeenten
worden samengevoegd met alle lusten en lasten. Maar de staatssecretaris moet
erkennen, dat haar geen gevallen bekend zijn die qua omvang ook maar enigszins
vergelijkbaar zijn met deze kwestie. Daar komt nog iets bij. Toen de gemeente
Domburg het besluit tot garantstelling nam, is dit niet aan de aandacht van
gedeputeerde staten en van de ambtsvoorganger van de staatssecretaris ontgaan.
Integendeel, serieus is overwogen of goedkeuring aan het besluit
zou moeten worden onthouden dan wel dat het goedkeuringsbesluit zou worden
vernietigd. Letterlijk schreef de staatssecretaris aan het college van burgemeester
en wethouders van Domburg, dat de besluitvorming haar had verbaasd en dat
de mogelijkheid dat het project niet rendeert en dat bij liquidatie de gemeente
welhaast zeker een beroep zou moeten doen op artikel 12 van de Financiële-verhoudingswet
een vernietiging zeker zouden rechtvaardigen. Om diverse redenen is het er
uiteindelijk niet van gekomen, maar als het zo evident was dat een gemeente
als Domburg zo'n besluit niet had behoren te nemen, is het dan nu billijk
de nieuwe gemeente Veere met de gebakken peren te laten zitten?
 
 Vernietiging kon alleen geschieden in geval van duidelijke strijd met
de wet of het algemeen belang, zo schreef de staatssecretaris toen. Ik kan
mij voorstellen dat het gemeentebestuur van Veere zoiets met gemengde gevoelens
heeft gelezen. Immers, men zal zich herinneren hoe ook Veere ooit in financiële
problemen geraakte. Om daar uit te geraken besloot de gemeente in arren moede
de kostbare bokaal van Maximiliaan van Bourgondië te koop aan te bieden.
Dat besluit werd toen vernietigd wegens strijd met het algemeen belang. De
bokaal van Maximiliaan komt sedertdien in alle studieboeken voor als voorbeeld
van een algemeen belang dat ingeroepen kan worden tegen onbezonnen besluiten
van autonome gemeentebesturen.
 
 Voorzitter! Ten slotte nog een opmerking over Neeltje Jans. Mevrouw Noorman
herinnerde aan de gebeurtenissen 40 jaar geleden. Zij heeft daar bij mij een
gevoelige snaar mee geraakt, omdat het feit dat zij memoreerde, namelijk de
gemeentelijke herindeling in het gebied Giessenburg-Giessendam en een aantal
andere kernen, juist de start betekende van mijn ambtelijke carrière
in dat jaar. Ik herinner mij heel goed wat daar 40 jaar geleden aan de gang
was en hoe de emoties hoog opliepen bij de plannen van de toenmalige regering
om een samenvoeging te laten plaatsvinden. Ik herinner me met name nog de
acties in de kern Giessen-Oudekerk. Eén kreet tussen de vele die daar
langs de weg stonden, is mij bijgebleven. Ik wil deze toch nog even in herinnering
roepen. In een van de voortuinen stond het volgende: Een ware kenau wordt
iedere vrouw, in vuur en vlam voor de oude stam, Oudekerk hoort bij Giessendam.
 
 Dit heeft op mij zoveel indruk gemaakt dat ik het na 40 jaar nog kan citeren.
Op de Tweede Kamer heeft het echter niet zoveel indruk gemaakt. De herindeling
is toen wel doorgegaan, maar deze was kennelijk zo weinig effectief dat het
gebied binnen 25 jaar een tweede herindeling heeft gekregen.
 
 Terug naar Neeltje Jans. Neeltje Jans wordt door de buren van noord en
zuid begeerd. De beide minnaars menen sterke argumenten voor hun wens te hebben.
Als Neeltje Jans nog vrij was, zou ik ook niet weten welke keuze de beste
zou zijn. Maar, zoals bekend, Neeltje Jans is niet vrij. Zij is van Veere
en ze heeft over Veere niet te klagen. Ik zie dan ook geen dringende redenen
haar aan Schouwen-Duiveland toe te wijzen.
 
 Een bijkomend argument is van financiële aard. De staatssecretaris
toont aan dat het verlies van Neeltje Jans Veere meer kost dan het Schouwen-Duiveland
extra oplevert. Zeeland als geheel is dus met een blijvende relatie tussen
Veere en Neeltje Jans ruim een ton beter af dan met een nieuwe relatie tussen
Schouwen-Duiveland en Neeltje Jans. Een goede reden dus om de bestaande relatie
niet te verbreken. En dat moeten we zeker niet doen als Veere ook nog eens
moet opdraaien voor de gevolgen van het debâcle in Domburg.
 
 Concluderend, mijnheer de voorzitter, onze fracties steunen met meer of
minder overtuiging de meeste onderdelen van het wetsvoorstel. Over Schouwen-Duiveland
lopen onze voorkeuren uiteen. Het is niet onmogelijk dat die uiteenlopende
voorkeuren ook gevolgen zullen hebben voor het eindoordeel over het wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Voorzitter! Ik wil graag beginnen met twee citaten.
 
 Het eerste luidt: "Gemeentelijke herindeling is casuspolitiek. Je moet
van geval tot geval bezien. Dat betekent dat in een deel van het land een
gemeente van 8000 inwoners zelfstandig kan blijven, terwijl ergens anders
een gemeente van 25.000 inwoners misschien niet kan blijven voortbestaan".
Dit is een citaat van de heer Wiegel, senator van de VVD, dus uit onverdachte
hoek.
 
 Het tweede citaat luidt: "Gemeenten zijn op de eerste plaats een deel
van de overheid, de eerste publieke bestuurslaag, de eerste drager van de
democratie. De gemeente wordt gelegitimeerd door het vertrouwen van haar burgers.
Dat betekent dat primair de relatie met de burgers van belang is voor het
bepalen van de gewenste omvang". Dit is een citaat van de heer P. van de Wel
uit een nummer van Openbaar Bestuur. Ik ken de achtergrond van de heer Van
de Wel niet.
 
 Beide citaten geven nog eens aan dat gemeentelijke herindeling geen doel
op zich mag zijn, maar moet worden ingezet om knelpunten die er zijn in stad
en ommelanden op te lossen op een zodanige wijze dat burgers zich kunnen blijven
herkennen in hun bestuur en bestuurders de mogelijkheid hebben om hun meest
essentiële taak namelijk de gemeenschap tot bloei te brengen, soms in
samenwerking met anderen, naar behoren uit te voeren. Dat vraagt om goede
bestuurders die hun verantwoordelijkheid kennen en nemen. Die bestuurskracht
hangt niet af van de grootte van de gemeenten.
 
 Dat het ambtenarenapparaat van kleine gemeenten daarbij kwetsbaarder is,
staat ook voor de CDA-fractie buiten kijf. Maar gemeentebestuurders die hun
taak verstaan, kunnen door een niet te rigide en uniforme toepassing van de
bestaande arbeidsvoorwaarden zeker ook zorgen voor kwaliteit zonder dat gemeentelijke
herindeling hiervoor noodzakelijk is. De herindelingswoede van dit paarse
kabinet gaat daar in de visie van de CDA-fractie te veel aan voorbij, alsook
aan het door hemzelf geïnitieerde onderzoek van prof. Herweijer. Zijn
conclusies zijn duidelijk. Ik citeer: zo heeft de samenvoeging van gemeenten
een negatieve invloed op de deelname van burgers aan een lokale politiek.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Het eerste initiatief is toch afkomstig van het vorige kabinet?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Welk initiatief?
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Om tot deze herindeling te komen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Dat is ook zo.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Ik neem aan dat het citeren een zeker doel dient.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Wat is uw vraag? Bedoelt u daarmee dat, omdat het vorige kabinet het initiatief
heeft genomen, wij dat moeten ondersteunen?
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 U spreekt over de herindelingswoede van dit kabinet. Wij spreken over
een wetsvoorstel, waarvan de grondslag in het vorige kabinet ligt. Ik neem
aan dat uw betoog op dit wetsvoorstel is gericht.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Zeker. Maar omdat het vorige kabinet, waarvan wij deel uitmaakten, het
heeft ingediend, houdt dit nog niet in dat wij nu geen kritiek mogen hebben.
Dit kabinet heeft op bestuurlijk terrein een geheel andere visie ontwikkeld;
namelijk een visie in de richting van grootschaligheid. Ik probeer dat aan
te tonen.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 U gebruikt het woord "herindelingswoede". Dat is een waardeoordeel dat
ik in het kader van de voorgeschiedenis van dit wetsvoorstel vreemd vind.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 U mag dat vinden. Mijn bijdrage verandert daardoor echter niet.
 
 Voorzitter! Ik citeer de conclusies van het rapport van prof. Herweijer.
Hij heeft gezegd dat samenvoeging van gemeenten een negatieve invloed heeft
op de deelname van burgers aan de lokale politiek. De opkomst neemt af, het
lidmaatschap van politieke partijen daalt, het actieve kader verengt en het
politieke leven in de nieuwe buitengebieden verschraalt. Mevrouw Noorman heeft
ook over verschraling gesproken. De gevolgen van de herindeling kunnen zeer
negatief zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Op welke gemeenten heeft dat onderzoek betrekking?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Gemeenten in Groningen, dat weet u toch wel?
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Ja, maar ik vraag het u nog even. Is dat naar uw gevoel een representatief
onderzoek, waarin een eindoordeel wordt uitgesproken over de kwaliteit van
alle herindelingen die de laatste tien jaar hebben plaatsgevonden?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Zeker niet, maar het onderzoek is door het kabinet geïnitieerd, dus
het zal een zekere waarde hebben. De uitkomst kan of moet consequenties hebben
voor de verdere herindelingsvoorstellen, als het kabinet dit onderzoek tenminste
serieus neemt. Als dit de gevolgen kunnen zijn, moet het kabinet zich achter
de oren krabben en zich afvragen of op deze wijze moet worden doorgegaan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Dit onderzoek is toch niet het enige op basis waarvan het CDA herindelingen
beoordeelt? Ik wijs u erop dat een gemeentelijke herindeling op tal van overwegingen
is gebaseerd. Ik noem de kwaliteit van het bestuur, van de uitvoering en van
de zorg voor de burgers. Ik hoor u nu op grond van één citaat
een conclusie trekken, en dat gaat mij te ver.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Dit zijn conclusies uit het onderzoeksrapport van prof. Herweijer. Ik
begrijp dat de coalitiepartijen moeite hebben met de opstelling van het CDA,
maar onze fractie heeft ook bij de bespreking van herindelingsvoorstellen
van Noord-Brabant regelmatig naar voren gebracht grootschalige herindeling
af te wijzen, niet alleen op basis van dit citaat, maar ook op basis van een
inhoudelijke beoordeling van de CDA-fractie.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Ik merk toch op dat er voor één professor en één
onderzoek zo tientallen andere zijn met andere overwegingen en andere strekkingen.
Naar mijn mening is in dit debat het meest relevant wat de opvatting van het
CDA is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Daar kom ik zo aan, als mevrouw Noorman mij even verder laat gaan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Dan wacht ik dat af.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Graag.
 
 Voorzitter! Terwijl de behoefte van dit kabinet is om de kloof tussen
de burgers en de politiek te verkleinen, dreigt deze juist groter te worden.
Dat een deel van de bevolking van Schouwen-Duiveland zich bij de situatie
neerlegt, kan op twee manieren worden uitgelegd. Enerzijds kan het zijn dat
zij zich hebben verzoend met het idee van een grote gemeente van 32.000 inwoners,
anderzijds kan het er ook op wijzen dat burgers geen geloof meer hebben in
de wijze waarop bestuurders de door hen aangebrachte argumenten meewegen in
hun uiteindelijke beslissing.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik heb toch wat moeite met de wel erg eenzijdige belichting
van mevrouw Mulder van de opvattingen van de burgers op bijvoorbeeld het eiland
Schouwen-Duiveland en de wenselijkheid van een herindeling. Ik moet zeggen
dat tegenover iedere burger die mevrouw Mulder naar voren haalt die zegt dat
hij er moeite mee heeft, ik er één naar voren kan halen die
zegt dat hij het een goede zaak vindt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Oké, maar van de gemeenten was de helft voor en de helft tegen,
dus dat kan mevrouw Noorman in ieder geval zeggen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 "Quod erat demonstrandum" heet dat.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Tja, nou.
 
 Voorzitter! Wat het voorstel betreft om te komen tot één
gemeente Schouwen-Duiveland merk ik namens de CDA-fractie op dat het primaat
van de gemeentelijke herindeling zou moeten blijven waar het altijd was, namelijk
bij gemeenten en provinciebestuurders. Thans lijkt het erop dat vooral Rijk
en provincie het initiatief in handen hebben, getuige ook de opstelling van
het provinciaal bestuur van Zeeland dat vooraf een getalscriterium stelde
als gewenste grootte voor gemeenten. De heer Schutte wees daar ook al op:
het gaat om tussen de 20.000 en 30.000 inwoners.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Begrijp ik daaruit dat mevrouw Mulder het geen taak vindt van een provincie
om een kader te scheppen waarbinnen gemeentelijke herindelingen
moeten plaatsvinden?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Zeker, dat vind ik wel, maar ik vind het voorbarig en in ieder geval niet
van open overleg getuigen als vooraf wordt begonnen met het stellen van een
getalscriterium. Want als dat als uitgangspunt wordt gehanteerd, maken kleinere
gemeenten weinig kans om hun argumenten om te blijven bestaan, aan te voeren.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Mevrouw Mulder moet natuurlijk voor een aantal lijnen kiezen: of zij verwacht
van een provincie dat zij kaders scheppen, of zij gaat ervan uit dat gemeentelijke
herindeling alleen maar mogelijk is van onderop, dus vanuit de gemeenten.
Aan de ene kant zegt zij dat het een samenspel moet zijn tussen provincie
en gemeenten...
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Maar als een kader wordt geschapen, wil dat toch niet zeggen dat aan een
gesteld getalscriterium moet worden voldaan? Het scheppen van een kader is
het aangeven van globale lijnen, en een getalscriterium van tussen de 20.000
en 30.000 inwoners vind ik te grof.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Is het probleem van mevrouw Mulder dan dat zij het provinciebestuur verwijt
een verkeerd kader te hebben gekozen? Het kader is immers globaal: het gaat
om tussen de 20.000 en 30.000 inwoners en wel in de Zeeuwse situatie, zo heeft
het provinciebestuur er expliciet aan toegevoegd, want het is natuurlijk niet
in Brabant bezig.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Dat klopt. Daar heb ik bezwaar tegen. Dat zeg ik toch ook? Dat is mijn
opmerking.
 
 Voorzitter! Hoewel de staatssecretaris in alle toonaarden ontkent dat
het ook haar bedoeling is om een getalscriteria te stellen, past het plan
van de provincie goed in haar visie van grootschalig denken, en omarmt ze
het provinciale plan volledig. Zou dat een consequente lijn van de staatssecretaris
zijn, dan is daar begrip voor op te brengen. Nu zij echter, als het haar uitkomt,
sterk afwijkt van provinciale voorstellen – ik hoef maar te verwijzen
naar Noord-Brabant – is niet in te zien waarom alternatieven voor Schouwen-Duiveland
geen reële kans hebben gehad. Ik denk bijvoorbeeld aan een tweedeling,
maar een driedeling had ook in de rede kunnen liggen.
 
 Ik verwijs hierbij naar het initiatief van de gemeenten Duiveland en Bruinisse,
die vanaf het begin duidelijk hebben gemaakt dat zij de zelf de keuze hadden
gemaakt voor een samenvoeging. Hoewel ook de provincie Zeeland in haar beleidsuitgangspunten
uitspreekt dat zij initiatieven van onderop van groot belang vindt, moeten
wij constateren dat zowel de provincie als de staatssecretaris voorbijgegaan
is aan de wens van beide gemeenten.
 
 De fractie van het CDA hanteert de knelpuntenbenadering. Wij zien zeker
in dit landelijk gebied geen knelpunten die zodanig zijn dat niet aan het
verzoek tegemoet had kunnen worden gekomen. De argumentatie van het kabinet
heeft ons niet kunnen overtuigen. Wij hebben daarom een amendement van deze
strekking ingediend.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Distantieert mevrouw Mulder zich volledig van de woordvoerder van de statenfractie
van de provincie Zeeland? Hij heeft een heel andere redenering. Ik weet niet
waarom mevrouw Mulder nu een totaal ander standpunt inneemt. Ik vind dat wij
er recht op hebben dat zij uitlegt waarom mijnheer Van Tatenhove het volledig
verkeerd heeft gezien.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 De verantwoordelijkheid van de provinciale staten is anders. Ik heb net
een aantal citaten gegeven van vooraanstaande VVD'ers die op een aantal terreinen
ook een andere visie hebben. Ik moet eerlijk zeggen dat ik mij daarom een
beetje verbaas over de opmerking van de heer Klein Molekamp. De fractie van
de Kamer draagt een visie uit die zij bij de vorige herindelingsplannen ook
heeft uitgedragen. Waarom zou zij dan nu ineens moeten verantwoorden dat deze
anders is dan die van de leden van de provinciale staten? Als dat voor de
heer Klein Molekamp straks een argument wordt waarop hij zijn stellingname
baseert, kan ik hem straks vragen waarom hij op een aantal terreinen een ander
standpunt inneemt dan de VVD-fractie in de Eerste Kamer.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Ik begrijp mevrouw Mulder helemaal niet. Zij verwijt de staatssecretaris
dat te veel vanuit Den Haag geregeerd moet worden en zegt dat een en ander
bovenal de verantwoordelijkheid is van gemeenten en provincies samen. In de
provincie wordt een heel duidelijk beleid uitgezet dat volledig wordt ondersteund
door de fractie van het CDA. Daaruit komt hier een heel ander beleid voort.
Ik vind dan dat de Kamer, en vooral Zeeland, er recht op hebben om te weten
wat de argumenten zijn die ertoe leiden dat mevrouw Mulder een heel andere
visie heeft dan de heer Van Tatenhove. Er mag toch geen grabbelton ontstaan:
voor elk wat wils; de voorstanders van de herindeling kunnen zich beroepen
op het CDA van de provinciale staten en de tegenstanders kunnen zich beroepen
op de Kamer?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Ik laat de conclusie van de heer Klein Molekamp voor wat zij is. Wij hebben
in de Kamer tot nu toe in ieder geval voor de knelpuntenbenadering gekozen.
Dat is een consistente lijn en die stel ik vandaag aan de orde.
 
 Voorzitter! Oriëntatie op Zierikzee van de andere gemeenten hoeft
toch niet automatisch te leiden tot de vorming van één gemeente?
Dat onderkent de fractie van het CDA ook. De afstand op het eiland is letterlijk
en figuurlijk zodanig dat men zich kan afvragen of het draagvlak door de herindeling
wordt bevorderd. Dat geldt zeker gelet op de grote verschillen in cultuur
en identiteit van de huidige gemeenten. Over de bestuurskracht wil ik nogmaals
opmerken, dat die meer afhangt van personen dan van de grote gemeente. Ik
kan daar als inwoner van Emmen jammer genoeg over meepraten.
 
 Met betrekking tot Neeltje Jans sluit ik mij aan bij de woorden van mevrouw
Noorman. Mooier kan ik het toch niet zeggen?
 
 Uit de antwoorden van de staatssecretaris in de nota naar aanleiding van
het verslag is voor ons nog niet helder geworden welk standpunt de staatssecretaris
inneemt met betrekking tot de C20-gemeenten. Voor onze duidelijkheid vraag
ik de staatssecretaris het volgende. Klopt het dat zij het standpunt van het
provinciaal bestuur van Zeeland, om het herindelingsvoorstel
in zijn huidige vorm door te zetten, ondersteunt en daarmee aangeeft dat er
voor Vlissingen en Middelburg geen knelpunten zijn die op een termijn van
20 tot 25 jaar verdere herindeling wenselijk maken? Wij zouden hier graag
een duidelijk standpunt van de staatssecretaris over willen horen.
 
 Hoewel voor de CDA-fractie het vergroten van het financiële draagvlak
geen argument voor gemeentelijk herindeling is – voor het oplossen daarvan
staan andere wegen open – constateren wij dat over de door de staatssecretaris
verstrekte gegevens met betrekking tot de financiële positie van de nieuw
te vormen gemeenten nog veel onduidelijkheid bestaat. Gegeven het feit dat
er nog vele onzekerheden zijn over het uiteindelijke resultaat van de nieuwe
Financiële-verhoudingswet, zeker waar het betreft de op te nemen criteria
voor de algemene uitkering, zoals bij wegen en bodemgesteldheid, zou het beeld
zich nog in negatieve zin kunnen wijzigingen.
 
 Hoewel niet alles is toe te schrijven aan de gemeentelijke herindeling,
zullen de burgers hoe dan ook geconfronteerd worden met lastenverhogingen.
Tevens is het nog maar de vraag of de besparingen door minder bestuurskosten
en efficiency, zoals door de staatssecretaris wordt opgemerkt, opwegen tegen
nieuwe kosten die gemaakt moeten worden voor nieuwe voorzieningen in een eventueel
nieuw te vormen gemeente van 32.000 inwoners. Ik wijs daarbij op de kosten
van een duurder bestuurs- en ambtenarenapparaat, huisvesting en daarnaast
service bieden aan de burgers in de ver afgelegen kernen. Ik zou daarbij ook
willen verwijzen naar de uitkomsten van het OEPD-rapport.
 
 Dat de staatssecretaris wijst naar de verantwoordelijkheid van de nieuwe
gemeenten is formeel juist, maar is hier ook niet de opmerking van de minister-president
van toepassing, dat de uitkomst van het beleid op macroniveau voor het microniveau
tot ongewenste effecten kan leiden? Ook hierop wil ik graag een reactie van
de staatssecretaris horen.
 
 Voor wat het onderwijs betreft is de CDA-fractie zeer verbaasd en ontstemd
over de houding en het antwoord van het kabinet in de nota naar aanleiding
van het verslag met betrekking tot het niet opnemen van de stichtings- en
opheffingsnormen in de wet. De CDA-fractie constateert dat dit kabinet wederom
voorbijgaat aan de door de Kamer zelf vastgestelde wetgeving, omdat het te
ingewikkeld zou zijn. Dat kan toch geen argument zijn om de wet niet uit te
voeren? Als wij onze eigen wetten niet uit kunnen voeren, wie dan wel? Ik
verwijs daarbij naar artikel 107c, lid 1, van de Wet op het basisonderwijs.
Gezien het belang dat de CDA-fractie hecht aan de instandhouding van onderwijsvoorzieningen
in kernen en gemeenten, vinden wij dat de consequenties van deze herindeling
met betrekking tot de instandhouding van scholen betrokken moeten kunnen worden
bij de integrale politieke beoordeling van herindelingsplannen. Wij verzoeken
daarom de staatssecretaris om de voorlopige berekeningen tijdens dit debat
en in ieder geval vóór de stemmingen aan ons ter hand te stellen
die door het ministerie van OCW zijn gemaakt met betrekking tot het scholenbestand
op Walcheren en Schouwen-Duiveland, om deze te kunnen betrekken bij onze definitieve
stellingname.
 
 Over het splitsingsvoorstel in de nota van wijziging zijn wij positief,
omdat met name hiermee de problematiek van de gemeente Arnemuiden kan worden
opgelost. Maar wij blijven opteren voor het opnemen van de stichtings- en
opheffingsnormen in de wet. Mijn collega's, de heren Koekkoek en Verhagen,
hebben over dit onderwerp een brief geschreven aan de vaste commissies voor
Binnenlandse Zaken en OCW met het verzoek om nader overleg met de verantwoordelijke
bewindslieden. Omdat de uitkomst van dit verzoek nog niet bekend is, en wij
verdergaande schaalvergroting als resultante van herindeling afwijzen, overweeg
ik hierover in tweede termijn een uitspraak van de Kamer te vragen.
 
 Tot slot dank ik de staatssecretaris voor de nota van wijziging met betrekking
tot het kiesstelsel. De CDA-fractie geeft de voorkeur aan de mogelijkheid
van het houden van gespreide verkiezingen binnen een bepaalde tijdslimiet –
ik verwijs naar de vraag van de heer Verhagen om een experiment in Brabant –
zodat een zittingsduur van zes jaar kan worden vermeden, omdat dit zeker ook
een aantal negatieve aspecten kan hebben. Omdat dit op dit moment nog niet
tot de mogelijkheden behoort, vinden wij de in de nota van wijziging gekozen
oplossing voor het verlengen van de zittingsduur van de heringedeelde gemeenten –
in navolging van de lijn die was gekozen in het wetsvoorstel voor de stadsprovincie
Rotterdam – de minst slechte oplossing.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Voorzitter! In de schriftelijke inbreng voor dit wetsvoorstel heeft de
PvdA-fractie gevraagd om een experiment. Dat was overigens al voordat de heer
Verhagen dat deed voor Brabant. Ik heb in de eerste termijn vragen gesteld
aan de staatssecretaris over de mogelijkheden daarvan. Ik vind het jammer
dat mevrouw Mulder nu al zegt dat zij liever wacht tot over een maand, als
mocht blijken dat de staatssecretaris in dit debat mogelijkheden ziet om tussentijdse
verkiezingen te houden op een ander moment dan de voorziene verkiezingen in
1998.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Neen, dat zeker niet. Voorzitter! Ik had mijn stuk al klaar voordat ik
het verhaal van mevrouw Noorman had gehoord en voordat ik wist dat zij dit
zou inbrengen. Als de staatssecretaris er positief op reageert, zal ik in
tweede instantie het verzoek van mevrouw Noorman graag ondersteunen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Ik neem aan dat mevrouw Mulder wel het verslag en de nota naar aanleiding
van het verslag heeft gelezen en daar stond het in.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Dat klopt. Daar heeft mevrouw Noorman inderdaad naar gevraagd. Dat is
een omissie van mijn kant. Als de staatssecretaris daar welwillend op reageert,
wil ik dat graag ondersteunen.
 
 Voorzitter! Ik hoop en verwacht dat in ieder geval tegemoet wordt gekomen
aan de begrijpelijke wens van de nieuw te vormen gemeente. Zij mag niet worden
opgezadeld met een verkiezing na anderhalf of twee jaar.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Voorzitter! Mevrouw Mulder heeft een vrij algemeen verhaal gehouden, waaruit blijkt dat zij zeer sceptisch staat tegenover gemeentelijke
herindeling en dat heeft zij vervolgens geprojecteerd op dit wetsvoorstel.
Neemt zij daarmee afstand van het beleid van mevrouw De Graaff, die positiever
was over gemeentelijke herindeling en bestuurskracht?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Wij nemen in zekere zin afstand van het beleid van mevrouw De Graaff.
Dat is niet nieuw. Dat hebben wij ook al bij de gemeentelijke herindeling
van Brabant laten blijken. Wij nemen een zekere afstand van grootschaligheid.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Voorzitter! De CDA-fractie opent het politieke jachtseizoen op de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en met terugwerkende kracht op haar voorgangster, maar
daar kom ik dadelijk nog op terug. Enkele collega's hebben enige poëzie
opgenomen in hun bijdrage aan dit debat over de herindeling van Schouwen-Duiveland
en Walcheren. Ik heb zelf geaarzeld of ik een gedicht van Hans Warren uit
Zeeland, getiteld "De fuut", over een dagje naar Vlissingen zou opnemen in
mijn betoog. Ik heb dat maar niet gedaan, want het is een beetje lang. Ik
opteer nu voor een kort citaat uit het "Geheim dagboek" van Hans Warren uit
de periode 1945-1948, bladzijde 106. Het gaat over het jaar 1947 en over de
Westerschelde.
 
 "De Westerschelde is magnifiek, vol grote schepen en drijvende, besneeuwde
ijsschotsen, die snel opstuwen in de vloed. Het ijs is schaduwig blauw, het
water wit in dit tegenlicht. Meeuwen trekken donkere arabesken tegen de lichtval
en enorme snoeren wadvogels reppen zich in golvende lijn fluitend langs het
huis. In het teerste grijs staan bomen en torens van de overzijde, afgetekend
tegen de witte lucht."
 
 Dit citaat van Hans Warren deed mij terugdenken aan de busrit die de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken op een koude decemberdag van het afgelopen
jaar maakte door het gebied. Het Zeeuwse gebied was kaal, koud en ook nog
behoorlijk leeg. Maar wij spreken vandaag niet over de poëzie van het
landschap, maar over de harde werkelijkheid van de bestuurlijke indeling.
Op dat punt zou ik in de eerste plaats het provinciebestuur van Zeeland willen
prijzen. Het provinciebestuur heeft in de loop van de laatste jaren heel consistent
een beleidskader ontwikkeld, gehandhaafd en toegepast. Wij hebben nu een vierde
herindelingsvoorstel op de agenda, na Tholen, Kortgene en Aardenburg. Wij
krijgen er nog twee.
 
 Kan de staatssecretaris ons bijpraten over de termijn waarop de voorstellen
voor Zeeuws-Vlaanderen en Zuid-Beveland zullen volgen? De provincie heeft
bij de staatssecretaris de alarmbel geluid over de financiële bedreiging
die zij zag naderen met het vervallen van de frictiekosten en de verfijningsregelingskosten.
Met mevrouw Noorman stel ik mij voor om op 13 mei, wanneer wij spreken over
de Financiële-verhoudingswet, daarop terug te komen. Wellicht kan de
staatssecretaris nu reeds een tipje van de sluier oplichten en aangeven wanneer
die voorstellen eraan komen en misschien ook of die voorstellen – wat
ik aanneem – zullen voldoen aan de criteria van het provinciebestuur.
 
 Die criteria lijken mijn fractie een globaal maar goed kader – het
woord is al gevallen – om herindelingsvoorstellen uit te brengen. Mijn
fractie volgt graag ook de punten uit het kader als richtsnoer voor onze opstelling
vandaag. Kortheidshalve noem ik ze nog even: de ondergrens van gemeenten,
een te bereiken schaalgrootte in – ik onderstreep dat – de Zeeuwse
situatie van 20.000 à 30.000 inwoners, een stapsgewijze benadering
van de herindeling – je begint met kleine gemeenten en gaat dan verder –
en de geografische eenheid en eigenheid van de gebieden in Zeeland.
 
 Het is goed vanuit de algemene filosofie van het kabinet en van de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken om even te toetsen of het wetsvoorstel ook aan de criteria
die in de diverse nota's van de staatssecretaris zijn neergelegd voldoet.
Dat doet het. Het gaat in de richting van een integraler bestuur, van gemeenten
die hun toenemende taken in de komende decennia zelfstandig aankunnen en om
het terugdringen van de lappendeken van regionale samenwerking.
 
 Mijn fractie acht vanuit het provinciale en het landelijke kader de keuze
voor één gemeente op Schouwen-Duiveland een juiste. Er kan een
meer integrale bestuurlijke aanpak worden ontwikkeld, die recht doet aan de
zeer belangrijke agrarische en recreatieve functies van het gebied. Het is
in feite ook een geografische eenheid; het is één gebied.
 
 Je kunt twisten over Neeltje Jans. Het is, in de termen waarin de heer
Schutte zich uitliet, een begeerde bruid, althans hij kwam in zijn bijdrage
heel dicht bij die kwalificatie. Mijn fractie zou er op dit ogenblik geen
voorstander van zijn om tot een gedwongen echtscheiding van Neeltje Jans te
geraken, want die bruid is reeds op een goede manier ondergebracht, bij Veere.
Bij dit wetsvoorstel kan dat wat ons betreft zo blijven.
 
 Er schuilen wel minpunten in die indeling. Het is niet een ideale situatie,
zoals de staatssecretaris ook zelf heeft gezegd, gelet op openbare orde, veiligheid,
politiezorg en rampenbestrijding. Het is de vraag waar je voor kiest. Laat
je de nadelen die vastzitten aan een eventuele overgang zwaarder wegen dan
de voordelen, om niet per se iets te veranderen als het niet nodig is? Ik
kan mij voorstellen dat die zaak weer bespreekbaar wordt als het provinciebestuur
in de toekomst weer eens grenscorrecties beziet, bijvoorbeeld voor het Veerse
Meer en ook andere grenscorrecties. Alles afwegend is voor mijn fractie op
dit ogenblik de lijn om alles te laten zoals het is, want er zijn geen echt
zwaarwegende argumenten om te veranderen.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Is dit niet een wat merkwaardige redenering? U trekt die lijn niet voor
Schouwen-Duiveland, waar je die redenering net zo goed zou kunnen ophangen.
In het verleden is al eens afgesproken om Neeltje Jans even te laten zoals
het was, maar dat te bekijken wanneer er een gemeentelijke herindeling zou
zijn. Nu is er een gemeentelijke herindeling en schuift u het weer vooruit.
Dat lijkt mij geen juiste benadering.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 In het kader van de herindeling die nu aan de orde is, heb ik geen behoefte
aan een overheveling van Neeltje Jans van Veere naar Schouwen-Duiveland. Zoals
ik net heb aangegeven, zie ik daar geen zwaarwegende, dringende redenen voor.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Maar die voorziet u blijkbaar wel in een later stadium.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Voorzitter! De staatssecretaris geeft zelf aan dat er nog wordt gekeken
naar en wordt gewerkt aan adequate rampenbestrijding. Als men in het algemeen
constateert dat de geografische ophanging aan Veere op dat soort functionele
punten problemen geeft, dan kan ik mij voorstellen dat Neeltje Jans op grond
van functionaliteit zou moeten overgaan. Dat is mijn benadering; het financiële
argument vind ik niet doorslaggevend. Het is zelfs niet onprettig voor de
draagkracht van de nieuwe gemeente Veere, ook gelet op het debâcle van
Domburg, dat de zaak geregeld wordt zoals het wordt voorgesteld door de provincie
en door de staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Voorzitter! Ik meen dat er op dit moment uitvoerige gesprekken tussen
het provinciebestuur en de meest betrokken gemeenten over grenscorrecties
worden gevoerd. Is de heer Hoekema van mening dat dit punt juist bij die gesprekken
betrokken zou moeten worden of heb ik dat verkeerd begrepen?
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Ik kan mij voorstellen dat het in die gesprekken aan de orde komt, maar
de functionaliteit is mijn voornaamste invalshoek: verander iets aan een indeling
als dat nodig is. Waarom gaan wij over tot herindeling in dit gebied? Omdat
er opschaling nodig is om grotere gemeenten met een krachtig bestuur mogelijk
te maken. Waarom laten wij een gebied overgaan? Als er een concrete reden
en een aanleiding voor is. Wat mij betreft zou die reden alleen gezocht kunnen
worden in de problemen op het gebied van de openbare orde, de veiligheid en
de rampenbestrijding.
 
 Voorzitter! De overige voorstellen in het wetsvoorstel hebben ook de instemming
van mijn fractie: de samenvoeging van Middelburg en Arnemuiden en het creëren
van drie gemeenten op Walcheren.
 
 Verder denk ik dat de C20-discussie op zichzelf heel interessant is en
ik ben natuurlijk ook benieuwd naar het antwoord van de staatssecretaris op
de vraag van mevrouw Noorman op dit punt, maar voor mijn fractie staat niet
ter discussie dat dit een goed voorstel is en dat de gemeenten Middelburg,
vergroot met Arnemuiden, en Vlissingen zelfstandig moeten blijven. Voor zover
wij het kunnen overzien, vinden wij dat wij niet moeten aankoersen op de vorming
van één grote gemeente Walcheren.
 
 Ik sluit mij aan bij de vragen van mevrouw Noorman over de financiën.
Wij moeten bekijken hoe wij met name naderhand zullen omgaan met de verfijningsregeling,
met de fictiekosten. De nu getroffen regeling om de pijn te verzachten is
een goede regeling. Ze is ook heel redelijk, alleen al vanwege de termijn
waarop wij nu dit voorstel behandelen. Maar bovendien is van belang dat deze
gemeenten, terwijl de oude Financiële-verhoudingswet voor gemeenten die
in een opschalingsproces terechtkomen, die een aanzienlijke winst met zich
meebracht – de wet uit 1984 was immers gebaseerd op schaalgrootte –
er in de nieuwe wetgeving door een andere systematiek wat bekaaid afkomen.
Het is dus redelijk en goed dat daaraan wordt tegemoetgekomen. En natuurlijk
verwacht ook mijn fractie een zekere winst van efficiency en besparing op
bestuurskosten. Daar zijn calculaties van gemaakt en wij hebben geen reden
om aan de juistheid daarvan te twijfelen.
 
 Ten slotte de gemeenteraadsverkiezingen. In de nota van wijziging staat
eigenlijk heel duidelijk dat de verkiezingen van 1998 voor de betrokken gemeenten
niet doorgaan. Dat steunt mijn fractie van harte, want een zittingstermijn
van anderhalf jaar is wel buitengewoon kort. Ik ben dan ook erg blij dat het
kabinet deze lijn volgt en dat deze door de adviserende organen, zoals de
Kiesraad, wordt ondersteund. Dit betekent straks ook voor Noord-Brabant goed
nieuws. Maar aan de andere kant is een periode van zes jaar toch wel buitengewoon
lang. En zoals ik al in een interruptiedebatje met mevrouw Noorman aangaf,
heb ik meer problemen met de lengte van deze termijn dan dat ik een scheve
uitslag van de verkiezingen zou verwachten, want de emoties lopen in dit gebied
toch wel minder hoog op dan indertijd bij de verkiezingen in Den Bosch. Maar
zes jaar is om vele redenen te lang, dus vraag ik uitdrukkelijk aan de staatssecretaris
of het "Kohnstamm-regime", het systeem van gespreide verkiezingen, als het
eenmaal zal zijn ingevoerd, ook van toepassing zal worden verklaard op de
gemeenten die bij deze herindeling zijn betrokken. Immers, dan zouden deze
gemeenten er om hen moverende redenen voor kunnen kiezen om in 1999 of in
2000, dus halverwege de rit, verkiezingen te houden en op die manier voor
spreiding te zorgen.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! Wij buigen ons vandaag over een bijzonder stuk Nederland.
Bijna volledig omgeven door water, kent de provincie Zeeland haar eigen problematiek.
Enerzijds is er de altijd aanwezige dreiging van het water waartegen adequaat
moet kunnen worden opgetreden, anderzijds is er de aantrekkingskracht van
het water: de reden voor de enorm ontwikkelde recreatieve sector in Zeeland.
Naast oplossing van de bestuurlijke knelpunten, zijn dit ook aspecten om rekening
mee te houden bij een gemeentelijke herindeling.
 
 De herindeling in Zeeland is gekenmerkt door het relatief geringe aantal
reacties uit het betrokken gebied. Dat mag opmerkelijk heten, gelet op bijvoorbeeld
de ervaringen in het Brabantse. Wellicht heeft dit wat te maken met de inborst
van de Zeeuwen. Het aantal reacties en de inhoud daarvan in aanmerking nemend,
kunnen wij tot de conclusie komen dat het hier een weinig problematische herindeling
betreft. De korte en heldere nota naar aanleiding van het verslag spreekt
wat dat betreft ook boekdelen, en in algemene zin – ik zeg nadrukkelijk:
in algemene zin – mag dat worden gezien als een compliment voor het
provinciebestuur van Zeeland.
 
 Het aantal reacties is voor ons niet doorslaggevend bij beantwoording
van de vraag of de herindeling al dan niet in haar volle omvang noodzakelijk
is. Er kan heel wel sprake zijn van de houding: een herindeling komt er hoe
dan ook, dus laten wij er maar het beste van maken. In tegenstelling tot wat
bij de herindeling in Brabant het geval was, heeft de staatssecretaris bij
deze herindeling wel volgens de Wet ARHI het voorstel van de provincie marginaal
getoetst en dat grotendeels overgenomen. In beginsel vinden wij dit een goede
zaak. Ik zeg: in beginsel, want dit neemt niet weg, dat wij over het geheel
bij dit wetsvoorstel nog steeds een goede analyse missen waarin
wordt aangegeven waarom tot herindeling wordt overgegaan. Zoals wij in het
verslag al schreven, zien wij herindeling niet als een doel op zichzelf, maar
als een middel om voorkomende knelpunten op te lossen.
 
 De staatssecretaris verwijst uiteraard naar het beleidskader. Op grond
daarvan wil zij komen tot bestuurskrachtige gemeenten. Misschien moeten wij
het op dit punt bij de conclusie laten, dat wij met haar van mening verschillen
als we het hebben over de vraag wanneer iets een knelpunt is en wanneer er
sprake is van gemeenten met voldoende bestuurskracht. De RPF-fractie heeft
bijvoorbeeld bezwaren met betrekking tot de keus om van Schouwen-Duiveland
één gemeente te maken. De staatssecretaris verwijst in de nota
naar aanleiding van het verslag naar de ontwerp-regeling van de provincie.
Echter, de redenering van de provincie spreekt ons op dit punt niet aan. De
provincie ziet als grootste knelpunt, dat drie gemeenten moeite hebben met
de intergemeentelijke samenwerking. Maar ook met het herindelingsvoorstel
zal samenwerking tussen verschillende gemeenten nodig blijven. Het kiezen
van natuurlijke grenzen voor de nieuwe gemeente heeft uiteraard wel een bepaalde
mate van logica, maar wanneer aan dit streven in alle gevallen consequent
zou worden vastgehouden, zou in wezen ook voor één gemeente
Walcheren moeten worden gekozen. En wat te denken van één gemeente
Zeeuws-Vlaanderen. Als je zo doorredeneert, zou Zeeland uiteindelijk uit zes
gemeenten bestaan.
 
 Wanneer drie gemeenten aangeven dat er knelpunten zijn en wanneer drie
andere gemeenten melden dat alles wel lekker loopt, gaat het wat ons betreft
niet aan om op grond van een eenzijdige keus voor een van beide opvattingen
te kiezen en dus voor één gemeente Schouwen-Duiveland. De gesignaleerde
knelpunten zijn in de huidige situatie blijkbaar niet groot. Er wordt alleen
verschillend over gedacht. Het gaat in ieder geval niet om onoverkomelijke
knelpunten. Dit soort knelpunten kan wat ons betreft op andere manieren worden
opgelost. Wij zijn van mening, dat de drie gemeenten die tegen herindeling
zijn, een net zo eerlijke kans moeten krijgen en dat zij niet bij voorbaat
al het nadeel van de twijfel moeten hebben. Bovendien kunnen zij ook bij andere
vormen van herindeling voldoen aan de ondergrens met betrekking tot het inwonertal.
Het gaat wat ons betreft om maatwerk.
 
 Gehoord de argumentatie van alle zes de betrokken gemeenten, lijkt het
ons een goede oplossing op Schouwen-Duiveland twee gemeenten te vormen: Bruinisse
en Duiveland kunnen samen een agrarische gemeente vormen en de andere vier
gemeenten kunnen dan samen worden gevoegd tot één gemeente die
vooral op toerisme en recreatie is gericht. Op deze wijze zou onzes inziens
meer recht worden gedaan aan de standpunten van de verschillende gemeenten,
terwijl tegelijkertijd aan de opvattingen van het kabinet tegemoet kan worden
gekomen. Wij hebben dan ook met overtuiging het amendement van mevrouw Mulder-van
Dam medeondertekend.
 
 Voorzitter! Dan komen we te spreken over de keus van het kabinet om Neeltje
Jans bij Veere te laten. Wij zijn het met die keus niet eens. Tegenover de
fraaie poëzie van de heer Beernink zoveel jaar geleden, vandaag door
mevrouw Noorman-den Uyl gebruikt als onderbouwing voor haar standpunt om het
voormalig werkeiland maar bij Veere te laten, staan volgens ons een aantal
argumenten die ervoor pleiten om het voormalig werkeiland bij deze herindeling
in te delen bij de nieuwe gemeente Schouwen-Duiveland. In het verleden is
hiervan bewust afgezien toen het erom ging de buitengrenzen van de diverse
gemeenten vast te leggen. Het ging toen vooral om de watergrenzen. Onze keuze
voor Schouwen-Duiveland is naar onze mening een heel logische.
 
 Allereerst spreekt ons het geografische argument aan. De afstand tot Schouwen-Duiveland
is namelijk kleiner dan de afstand tot Veere. Bovendien sluit het grondgebied
van Schouwen-Duiveland direct op Neeltje Jans aan – ik reken dan uiteraard
de waterscheiding ook mee – terwijl men vanuit Veere eerst het grondgebied
van Noord-Beveland zou moeten "doorkruisen". Verder is er sprake van een intensieve
toeristisch-recreatieve relatie tussen Neeltje Jans en de gemeente Schouwen-Duiveland.
Je zou kunnen spreken van een recreatieve eenheid. Voorts kunnen de openbare
orde en de hulpverlening uiteindelijk veel eenduidiger vanuit één
subregio worden georganiseerd. Op die manier zijn de bestuurlijke organisatorische
lijnen veel helderder. Op dit punt hebben ons ook signalen bereikt die voor
ons amendement pleiten. Uiteraard kan in dezen ook worden gewerkt met afspraken,
maar deze kunnen onduidelijkheid en misverstanden in de hand werken. Wanneer
je de kans hebt om dit te voorkomen, dan moet je dat volgens ons niet nalaten.
De door ons voorgestane optie wordt overigens ondersteund door de zes gemeenten
van Schouwen-Duiveland. Uiteraard zal de staatssecretaris zeggen dat dit logisch
is, gelet op het belang dat ze er bij hebben, maar ik meen dat de argumenten
die er aan ten grondslag liggen ten minste inhoudelijk zullen moeten worden
beoordeeld. Wij komen dan tot de conclusie die wij hebben verwoord in ons
amendement.
 
 Voorzitter! Wij zijn blij met de nota van wijziging die de bestuurlijke
continuïteit en de handhaving van de bestaande scholen garandeert. Wat
ons betreft geniet het wel de voorkeur om deze problematiek ten principale
nog eens goed door te praten. In die zin kunnen wij het betoog van mevrouw
Mulder op dit punt onderschrijven.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Voorzitter! Vergeleken met voorstellen inzake gemeentelijke herindelingen
in andere provincies, vindt de behandeling van het onderhavige voorstel toch
wel in een grote mate van rust plaats. Nu is de vraag of dat ligt aan de Zeeuwse
aard, dan wel aan de zorgvuldige voorbereiding door het provinciebestuur van
Zeeland. Misschien is het een combinatie van beide. Met mevrouw Mulder ben
ik van mening dat een provincie in zo'n proces van gemeentelijke herindeling
een uitermate belangrijke rol dient te spelen. Ik vind dat je die rol in deze
Kamer ook zwaar moet wegen. Als je tot duidelijk andere afwegingen komt dan
een provincie, zul je die dan ook heel helder moeten toelichten. Ik moet zeggen
dat ik het met haar eerste stelling heel sterk eens ben. Haar toelichting
vind ik echter wat magertjes. 
 
 Over de indeling in Walcheren is een grote overeenstemming. Ik zou het
voorstel van het kabinet in dezen willen volgen.
 
 Ten aanzien van Schouwen-Duiveland hebben een aantal alternatieven ter
tafel gelegen, te weten één, twee of drie gemeenten. Die zijn
ook uitvoerig bediscussieerd in de staten. Ik kan mij ook volstrekt voorstellen
dat de SGP-fractie in deze Kamer haar pleidooi in de staten herhaald heeft
om tot een tweedeling in Schouwen-Duiveland te komen. Mijn fractie, evenals
die van de PvdA, het CDA en D66, is in de staten tot een andere afweging gekomen,
wetend hoe emotioneel en gevoelig de materie ligt. Wat dat betreft kan ik
mij volledig aansluiten bij wat de heer Van Tatenhove namens de CDA-fractie
heeft gezegd bij de behandeling in de staten van Zeeland. Ik citeer: "Als
wij verlangen dat in 2010 de gemeenten goed voor hun taak zijn toegerust moeten
we daarvoor nu al de voorwaarden scheppen. Daarvoor levert het onderhavige
voorstel toch meer een bijdrage dan alle in het kader van de inspraak naar
voren gebrachte suggesties en voorstellen. Dit standpunt wordt ook door een
duidelijke meerderheid van het totaal van alle hierbij betrokken gemeenteraadsleden
in beide gemeenten onderschreven." Ik heb aan dit citaat van het statenlid
van het CDA weinig toe te voegen. Ik zou de lijn van de staten rond Schouwen-Duiveland
willen volgen, omdat ik eigenlijk onvoldoende argumenten heb om dat niet te
doen. Verder vind ik de rol van de provincies uitermate belangrijk.
 
 Het tweede punt betreft de positie van Neeltje Jans. De heer Stellingwerf
heeft daar al op gewezen en is met een amendement gekomen. Ook mijn fractie
heeft de handhaving van de openbare orde die nu vanuit Westerschouwen plaatsvindt,
dan wel via Noord-Beveland moet plaatsvinden, een belangrijk element genoemd.
Vandaar dat je je af kunt vragen of de keuze, zoals die nu gemaakt is met
betrekking tot Neeltje Jans, een goede is. Dan moet je kijken naar de argumenten
pro en contra. De RPF komt met een wijzigingsvoorstel, waarbij ook weer een
willekeurige grens in het water wordt getrokken. Zij zeggen daarbij: als wij
die daar trekken, is de financiële schade voor Veere wat minder dan wanneer
wij die wat meer naar het westen hadden getrokken. Ik vind dat weinig principieel.
Dat geeft misschien ook aan dat die hele taakafbakening in het Veerse Meer
nog een uitvoerig punt van discussie is. Die is dat ook nog in de staten van
Zeeland. De staatssecretaris heeft in de stukken gezegd dat er nu uitvoerig
wordt gesproken over grenscorrecties in het Veerse Meer. Dat gebeurt niet
alleen met de twee gemeenten die bij dit wetsvoorstel betrokken zijn, maar
ook met de gemeente Noord-Beveland, die niet bij dit wetsvoorstel is betrokken.
Daarom is de vraag van mijn fractie aan de staatssecretaris: wilt u er bij
het provinciebestuur in Zeeland nog eens op aandringen, nu ze zo duidelijk
bezig zijn met de discussie over de grenscorrecties met drie gemeenten, om
daar de positie van Neeltje Jans bij te betrekken, zodat ook de gemeente Noord-Beveland
bij die discussie betrokken kan worden? Ik denk dat het dan ook terecht is
als het niet bij dit wetsvoorstel tot een definitieve besluitvorming komt,
omdat de gemeente Noord-Beveland daar niet bij is betrokken en je toch een
zekere willekeur gaat krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Ik kan mij iets voorstellen bij de benadering van de heer Klein Molekamp.
Wij hebben uiteraard een grens moeten trekken. Die moet je altijd ergens trekken.
Wij hebben gemeend in ieder geval het relatieve belang van Veere ook in ogenschouw
te moeten nemen. Omdat het uiteindelijk gaat om het grondgebied van Neeltje
Jans hebben wij gemeend ons daartoe te moeten beperken, uiteraard erkennend
dat wij een wat willekeurige grens in het water trekken. Dat vonden wij echter
minder zwaar wegen dan de problematiek van het eiland zelf.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Ik kan mij dat heel goed voorstellen van de heer Stellingwerf, maar dat
onderstreept eigenlijk mijn verhaal, waarin ik zeg: laten wij nu niet hier
willekeurig die grens trekken. Nu dat zo'n discussiepunt binnen het Zeeuwse
is en het hier gaat om een eiland dat niet bewoond is, laten wij dan aan de
provincie Zeeland vragen om het in die discussie te betrekken en dan ook het
element van de veiligheid en dergelijke daarbij te betrekken. Ik hoop dat
de staatssecretaris daar positief op wil reageren. Ik vraag haar ook of het
in het kader van die herindeling mogelijk is.
 
 Voorzitter! Het derde punt betreft de verkiezingen. Ik dank de staatssecretaris
dat zij in de nota van wijziging is ingegaan op het verzoek van onder andere
mijn fractie om niet in 1998 opnieuw verkiezingen te houden. Ik vind dat juist
bij dit wetsvoorstel van belang, omdat er ook zo duidelijk vanuit de provincie
op aangedrongen is om te zorgen voor bestuurlijke continuïteit.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 Voorzitter! De gemeentelijke herindeling op Schouwen-Duiveland en op Walcheren
voltrekt zich in aanmerkelijk rustiger sfeer dan de herindeling in Noord-Brabant.
De Kamer wordt er zelfs poëtisch van. Als ik kon zingen – men hoeft
niet bang te zijn, want dat kan ik niet – had ik een paar regels van
"Zomer in Zeeland" of "De Klok van Arnemuiden" laten horen.
 
 Ook aan deze herindeling zitten wat scherpe kantjes die naar de mening
van mijn fractie nog vragen om een lichte bewerking. Met betrekking tot de
vorming van drie gemeenten op Walcheren is mijn fractie van oordeel dat dit
een juiste beslissing lijkt te zijn. Twee gemeenten in het stedelijk gebied
van Vlissingen en Middelburg en een grote plattelandsgemeente. Middelburg
en Vlissingen lijken gemeenten te zijn die beide over voldoende draagvlak
beschikken om zelfstandig te kunnen functioneren. Toch is er een ontwikkeling
die op termijn een fusie niet uitsluit. Beide gemeenten zijn fysiek aan elkaar
vastgegroeid. In bestuurlijk kringen is er een draagvlak om de gemeenten samen
te voegen. Er wordt al nauw door beide gemeenten samengewerkt in het regionale
samenwerkingsverband. Nu is Middelburg de centrumgemeente, maar zowel Middelburg
als Vlissingen is betrokken in het overleg van de C20-gemeenten.
 
 Zowel uit mijn contacten op Walcheren als tijdens de hoorzitting bleek
dat er sprake is van cultuurhistorische bezwaren. Vlissingen is een werkstad,
terwijl Middelburg door de Vlissingers gezien wordt als een regentenstad.
Daarnaast bestaan er in de plattelandskernen bezwaren tegen de vorming van
één grote gemeente Walcheren. Naar mijn mening
ligt momenteel de beste oplossing voor ons. Het draagvlak voor de vorming
van een grote gemeente Walcheren ontbreekt. De vorming van een stedelijke
gemeente zou zeer wel mogelijk zijn, maar mijn fractie kiest daar niet voor,
omdat bij een dergelijke constructie het evenwicht tussen stad en platteland
ernstig verstoord zou worden.
 
 De herindeling op Walcheren die nu aan de orde is, heeft de instemming
van mijn fractie, met de kanttekening dat de nieuwe gemeentegrenzen voor lange
tijd worden vastgesteld. Onderschrijft de staatssecretaris deze zienswijze?
 
 Voorzitter! Het lijkt zo aardig. Je hebt een eiland met een aantal woonkernen
die samen een klein aantal gemeenten vormen. Daar maak je toch één
grote gemeente van, zodat je overzicht hebt op de kaart? Het ligt in het voornemen
van de staatssecretaris om de bestaande gemeenten op Schouwen-Duiveland samen
te voegen tot één gemeente. Het lijkt erop dat de gemeentebesturen
zich bij deze gang van zaken hebben neergelegd. Dat is echter anders geweest.
Drie van de betrokken gemeenten konden zich niet vinden in het concept-voorstel
van het provinciebestuur. De staatssecretaris heeft zich wel erg op de vlakte
gehouden en zich geheel achter de mening van het provinciaal bestuur verscholen.
Mijn fractie kan zich niet aan de indruk onttrekken dat het door de provincie
Zeeland gehanteerde getalscriterium zo belangrijk is geweest dat de bezwaren
van de betrokken gemeenten niet zijn meegewogen. Je zou toch van een provinciebestuur
verwachten dat het – vooral omdat in het toeristisch-recreatieve produkt
de eigenheid van de verschillende Zeeuwse gemeenten wordt benadrukt –
deze eigenheid zeker zou betrekken in het concept-voorstel. Waarom is het
niet mogelijk te volstaan met een minder vergaande herindeling? In landelijke
gebieden kan toch een minder grote schaal gehanteerd worden dan in stedelijke
gebieden?
 
 Voorzitter! Herindelingsoperaties lenen zich in het algemeen ook goed
om enige grenscorrecties uit te voeren. In dit verband wijs ik op het voormalige
werkeiland Neeltje Jans. Natuurlijk is het interessant om dit werkeiland binnen
de gemeentegrenzen te hebben. Als ik "binnen" zeg, wil ik dat ook op de kaart
kunnen terugvinden. Nu ligt Neeltje Jans buiten de grenzen van de gemeente
Veere waar het deel van uitmaakt. Mijn fractie vraagt zich af of het wenselijk
is dit enclavebestaan voort te zetten. Neeltje Jans is vanuit de gemeente
Veere slechts te bereiken over het grondgebied van een andere gemeente. Ik
geloof best dat er uitstekende werkafspraken zijn gemaakt over politie-inzet
voor het handhaven van de openbare orde en voor het bieden van hulp. Maar
goede afspraken alleen kunnen toch geen argument zijn om een dergelijke, toch
enigszins vreemde situatie te laten voortbestaan? Overigens ben ik wel onder
de indruk van de schone woorden die mevrouw Noorman hierover heeft gesproken
en de daarop volgende beeldspraak van de heer Schutte.
 
 Voorzitter! Ik maak mij zorgen over de personele situatie die na de herindeling
ontstaat in de diverse gemeenten. Met name maak ik mij zorgen over de nieuw
te vormen gemeente Schouwen-Duiveland. Vinden er nu wel of niet gedwongen
ontslagen plaats? Is het juist dat voor de oudere werknemers een afvloeiingsregeling
is getroffen? Ik maak kanttekeningen bij een dergelijke afvloeiingsregeling,
omdat ik niet van mening ben dat oudere werknemers bij een herindeling als
eerste eruit moeten vliegen. Dat riekt namelijk naar leeftijdsdiscriminatie.
Ik werd in deze opvatting gesterkt tijdens de hoorzitting, waarin de voorzitter
van de stuurgroep, de heer Asselbergs, zeer denigrerende opmerkingen plaatste
in de richting van de oudere werknemers. Opmerkingen in de trant van: "die
oude mensen hebben het zo moeilijk met de herindeling; dat snappen zij allemaal
niet meer". Deelt de staatssecretaris de opvatting van mijn fractie dat, indien
bij gemeentelijke herindeling sprake is van een cultuuromslag in de ambtelijke
organisatie, het aanpassingsvermogen van betrokken ambtenaren niet gelegen
is in het al dan niet bereikt hebben van de 55-jarige leeftijd?
 
 Voorzitter! Met betrekking tot de verkiezingen sluit ik mij aan bij de
opmerkingen en vragen van met name de heer Hoekema.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Voorzitter! Op het gevaar af dat naar aanleiding van dit wetsvoorstel
een beleidsdebat over gemeentelijke herindeling wordt gevoerd, heb ik er toch
behoefte aan om te reageren op een aantal opmerkingen die in eerste termijn
zijn gemaakt over het gemeentelijke-herindelingsbeleid.
 
 Er is, met name door mevrouw Mulder, nog eens de nadruk op gelegd dat
gemeentelijke herindeling geen doel op zichzelf zou moeten zijn. Die stelling
wil ik onderschrijven, daarmee tegelijkertijd aan mevrouw Mulder vragend om
na te laten voortdurend te suggereren dat deze staatssecretaris herindeling
als doel op zichzelf ziet. Ik begin daar zo langzamerhand ernstige bezwaren
tegen te krijgen. Mijn overwegingen om überhaupt te willen praten over
gemeentelijke herindeling zijn gelegen in de vraag of het aanbrengen van grenscorrecties
voor gemeenten een functie heeft als het gaat om het toekomstperspectief voor
de ontwikkelingskwaliteit van gemeenten. Mijn motivering daarvoor is zeker
gebaseerd op zaken waarvoor gemeenten in ons democratische bestel zijn ingericht.
Grootschaligheid is een containerbegrip aan het worden, een begrip dat een
vervuiling inhoudt, waarmee geen recht meer wordt gedaan aan de precieze afwegingen
die per situatie worden gemaakt. Ik zou graag zien – en ik zal dat aan
de hand van dit voorstel nader toelichten – dat met iets meer precisie
wordt gekeken naar de wijze waarop beleidskader en lokale omstandigheden tegen
elkaar worden afgezet en beoordeeld.
 
 Voorzitter! Bestuurskracht hangt zeker niet automatisch samen met de omvang
van gemeenten. Je ziet kleine gemeenten met zeer veel bestuurskracht en zeer
veel kwaliteit en je ziet kleine gemeenten met weinig bestuurskracht en slechte
kwaliteit. Voor grote gemeenten geldt hetzelfde. De omvang van de gemeente
impliceert dus niet automatisch iets voor de bestuurskracht. Wel kunnen gemeenten,
deels bepaald door de feitelijke materiële inhoud van hun lokale taakuitoefening,
in een situatie terechtkomen waarin hun bestuurlijke en ambtelijke organisatie
te kwetsbaar wordt, omdat de omvang van de organisatie met zich brengt dat
er te weinig mogelijkheden zijn voor benodigde specialisatie en wat dies meer zij. Met dat element moet wel rekening gehouden worden.
 
 Ik heb al gezegd dat beoordeeld moet worden of gemeenten in staat zijn
in voldoende mate autonoom als bestuurslaag te opereren. Dat betekent dan
ook dat oriëntatie van gemeenten – of van kernen – op elkaar
niet automatisch tot gevolg moet hebben dat er één gemeente
ontstaat. Oriëntatie kan echter wel een element in de afweging zijn als
het gaat om de vraag of gemeenten wel of niet voldoende onafhankelijk van
elkaar kunnen functioneren. Dat kan medebepalend zijn voor de uiteindelijke
beslissing over samengaan. Ik realiseer mij heel goed dat er op een gegeven
moment een kritische grens gepasseerd kan worden in de discussie over schaalgrootte
van gemeenten en betrokkenheid van burgers. In die zin neem ik het onderzoek
zoals Herweijer dat heeft gedaan zeer serieus, omdat daarin een aantal kritische
kanttekeningen wordt gemaakt over de participatie. Daarom wordt er op het
departement op dit moment nadrukkelijk gekeken naar mogelijkheden van vervolgonderzoek
en mogelijkheden om zorg te dragen voor het beperken van fusie-effecten en
wat dies meer zij. Het is zeker niet zo dat het onderzoek wat dat betreft
geen waarde heeft. Tegelijkertijd is het ook niet zo dat een onderzoek waarvan
de onderzoekers zelf op voorhand de beperkingen en ook de beperkte representativiteit
aan de orde stellen, vervolgens uitsluitend in een soort één
op één tot conclusies kan leiden voor het herindelingsbeleid
als geheel. Ik hecht dus zeer veel waarde aan de discussiepunten die in dat
rapport aan de orde zijn gesteld, maar ik ben van mening dat het feit dat
dat discussiepunten zijn omdat de onderzoekers zelf ook een zekere betrekkelijkheid
daarvan aangeven, aanleiding geeft om ook met die elementen rekening te houden
bij de vraag hoe daar in het vervolg mee om te gaan.
 
 Bovendien, als we praten over een kloof burgers-politiek of burgers-bestuur,
wordt die kloof absoluut niet vooral of in hoge mate bepaald door de fysieke
afstand. Deze wordt naar mijn mening evenzeer bepaald door de culturele afstand,
de wijze waarop op dit moment het bestuur functioneert en de wijze waarop
de communicatie tussen bestuur en burgers feitelijk verloopt. Ik vind dat
er alle reden is om naast nader onderzoek naar die fysieke afstand ook met
name die culturele elementen nadrukkelijk in de beschouwing te betrekken.
Want het kon wel eens zo zijn dat de wijze waarop wij onze formele democratie
hebben georganiseerd in de huidige maatschappelijke context een aantal aanvullingen
in de culturele en communicatieve sfeer behoeft die waardevol zijn voor de
kwaliteit van onze democratie. Ik geloof dat onze aandacht zich op dit moment
daar ook vooral op moet richten.
 
 Ten slotte wil ik nog een enkele opmerking maken over de Wet ARHI, met
name ook in reactie op de heer Stellingwerf, die opmerkt dat de staatssecretaris
hier, in tegenstelling tot de gang van zaken bij het wetsvoorstel Noord-Brabant
de ARHI-procedures heeft gevolgd omdat zij hier marginaal heeft getoetst.
Ik bestrijd de opvatting dat de Wet ARHI voorschrijft om marginaal te toetsen.
Ik heb dat al bij eerdere gelegenheden hier gezegd. De wetgever heeft de volle
verantwoordelijkheid voor het maken van wetten. Datgene wat in ontwerp-regeling
door de provincies wordt aangereikt, is een zwaarwegend advies. Zo is het
bedoeld in de wet. De wet schrijft ook dat het advies een advies is en dat
de wetgever de volle verantwoordelijkheid voor de wet neemt. Dat neemt niet
weg dat vervolgens aan de orde is dat de wetgever bepaalt op welke wijze hij
oordeelt over het advies. Voor mij betekent dat dat ik zwaarwegende argumenten
moet hebben om af te wijken van het advies, zoals het is aangereikt. Ik heb
dat zowel in Zeeland als in Brabant zo gedaan. Ik kom daar bij de discussie
over Walcheren en Schouwen-Duiveland zo nog even op terug. Als er voldoende
argumenten zijn om het advies te volgen, dan neem ik dat advies ook over.
 
 Ik heb in de voorstellen van de provincie Zeeland onvoldoende argumenten
gevonden om af te wijken van het voorstel van de provincie, ook al kan ik
mij andere keuzes voorstellen. En voor Noord-Brabant geldt – maar dat
is nu niet aan de orde – dat ik mij op zeer veel plekken ook andere
keuzes had kunnen voorstellen dan de provincie heeft gemaakt, maar dat ik
daar onvoldoende argumenten aanwezig acht om af te wijken. Ik heb op twee
typen overwegingen wel afgewogen. Dat is de positie van de centrumgemeenten
en de positie van de door de provincie naar mijn oordeel veel te klein gelaten
gemeenten. Op die twee punten heb ik, in het licht van het herindelingsbeleid,
uiteindelijk geoordeeld dat ik voldoende argumenten had om af te wijken. Wij
komen er natuurlijk in dat debat bij die discussie op terug of de Kamer daar
net zo overdenkt. Dat debat moet hier plaatsvinden. Ik heb steeds de overweging
gehanteerd dat ik voldoende zwaarwegende argumenten moet hebben om af te wijken.
Als ik die niet heb, volg ik het zwaarwegende advies. Dat lijkt mij in overeenstemming
met de letter van de Wet ARHI en ook met de bedoelingen ervan. Ik ben daar
dus op die wijze mee omgaan. Ik heb onvoldoende zwaarwegende argumenten om
daarvan af te wijken.
 
 Ik kan mij voorstellen dat binnen het herindelingsbeleid het streven naar
één gemeente Walcheren is te motiveren. Ik kan mij ook voorstellen
dat een samenvoeging van Middelburg en Vlissingen goed te verdedigen is binnen
het herindelingsbeleid. Maar zijn de argumenten daarvoor zo zwaarwegend dat
ik om die reden af moet wijken van het provinciaal advies? Ik heb uiteindelijk
geoordeeld dat dit niet het geval is. De provincie Zeeland is in haar overwegingen
in een hoge mate van overeenstemming met Vlissingen en Middelburg –
om het tot die twee gemeenten te beperken – tot de conclusie gekomen
dat zowel in ruimtelijk als functioneel opzicht het ontwikkellings- en het
bestuurlijk perspectief van beide gemeenten voor de komende decennia voldoende
zijn. Ik vind dan dat ik gehouden ben de overwegingen van de provincie Zeeland
als zwaarwegend advies om te zetten in het wetsvoorstel. Ik ben op die wijze
met het voorstel omgegaan. Dat geldt ook voor het Brabantse voorstel. In dit
geval leidt een en ander tot de conclusie dat ik onvoldoende argumenten heb
om af te wijken. Ten aanzien van enige plekken in Brabant vond ik dat ik voldoende
zwaarwegende argumenten had om af te wijken. Ik volg dus het voorstel van
de provincie Zeeland.
 
 De toets die ik heb uitgevoerd of op basis van het C20-beleid een andere
stap moet worden gezet, heeft mij tot de conclusie geleid dat er geen dwingende
reden is om daartoe te besluiten. Ik zal volgend jaar in het
kader van het C20-beleid dan ook niet voorstellen om alsnog één
gemeente Walcheren of een combinatie van Middelburg en Vlissingen tot stand
te brengen. Wij zien wel op welke wijze zich dat in de komende tientallen
jaren ontwikkelt. Als er nieuwe omstandigheden of perspectieven zijn die aanleiding
geven om daarop terug te komen, is dat op dat moment ter beoordeling. Ik voorzie
dat op korte, overzienbare termijn niet.
 
 Op de grens van Arnemuiden is door een aantal sprekers ingegaan. Alles
afwegende, geven de gehanteerde argumenten geen aanleiding om andere conclusies
te trekken, al was dat wel mogelijk geweest. De overweging dat Arnemuiden
bijdraagt aan de positie van Middelburg, vind ik een factor van belang.
 
 Voorzitter! Schouwen-Duiveland. De provincie heeft beargumenteerd dat
de samenhang van Schouwen-Duiveland en de recreatieve en agrarische functies,
die beide dominant zijn op dat eiland, zich in hun ontwikkeling in de komende
jaren goed tot elkaar verhouden. De wijze waarop goed geordend vanuit één
lokaal bestuur gestuurd en begeleid kan worden, is een factor op basis waarvan
is gekozen voor één gemeente op Schouwen-Duiveland. De argumenten
die worden aangedragen om tot een twee- of een driedeling te komen, vind ik
niet sterk. Ten opzichte van de huidige situatie heeft dat nauwelijks enige
verbetering tot gevolg. Het leidt er wel toe dat gemeenten iets groter worden,
maar gezien de samenhang in het gebied, die het noodzakelijk maakt om de recreatieve
en agrarische ontwikkeling in evenwicht te bezien, is de argumentatie voor
één gemeente Schouwen-Duiveland zeer overtuigend. Ik zie dan
ook geen aanleiding om, ondanks dat sommige gemeenten in het gevolgde traject
een andere opvatting hebben gehad, van mening te veranderen, niet omdat ik
het aantal gemeenten dat die mening is toegedaan, heb gewogen, maar omdat
ik heb geprobeerd de aangereikte argumenten te wegen. Ik vind de argumenten
zoals die uiteindelijk door de provincie zijn neergelegd, voldoende overtuigend
om deze conclusie te steunen. Dat is geen kwestie van verschuilen, maar van
het eens zijn met de argumenten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Ik heb hier het stuk van de provincie, en daarin gaat het over de benadering
van knelpunten. Er wordt gezegd dat een aantal gemeenten overleg met elkaar
als belastend ervaart. Als een aantal gemeenten dat voorstander is van de
vorming van één gemeente het overleg als een belasting ervaart,
vindt de staatssecretaris dat dan een argument en een zodanig knelpunt dat
zij zegt: dan is het ook zoals de provincie Zeeland naar voren brengt?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Het komt zelden voor dat één overweging de uiteindelijke
argumentatie is voor een voorstel. Dat is ook hier het geval. Uiteindelijk
is dit een element geweest in de afweging die heeft plaatsgevonden. Als er
veel moet worden samengewerkt tussen gemeenten, zeker als het gaat om kwesties
waarin gemeenten in feite voor hun lokale ontwikkeling een grote afhankelijkheid
van elkaar blijken te hebben – en dat is hier het geval – dan
is dat een factor van betekenis in de afweging, maar nooit als enkele factor
uitsluitend doorslaggevend. Zo is het hier ook niet gebruikt.
 
 Ik ga nog even naar de personele situatie op Schouwen-Duiveland. De vragen
op welke wijze de ambtelijke organisaties in elkaar worden gevoegd, wat de
gevolgen zijn voor ontslag, afvloeiing en verplaatsing van mensen binnen de
organisatie en de wijze waarop dit in volgorde vorm krijgt, zullen de nieuwe
gemeente en de oude gemeenten, samen met de vertegenwoordigers van de werknemers,
beoordelen. Naar mijn mening is het absoluut niet noodzakelijk om daarover
vanaf deze plek een oordeel te hebben dan wel om daarvoor regels te stellen.
Ik acht de gemeenten en werknemersvertegenwoordigers voldoende in staat om
het daarover samen eens te worden. Ik ben overigens wel van oordeel dat mevrouw
Nijpels gelijk heeft als zij zegt dat het aanpassingsvermogen van mensen niet
automatisch met een leeftijdsgrens van 55 samenhangt, want daar valt met zeer
veel meer nuance iets over te zeggen.
 
 Ik heb zowel in de nota naar aanleiding van het verslag als in de memorie
van toelichting gemotiveerd waarom ik van oordeel ben dat, uiteindelijk alles
afwegend, Neeltje Jans zou moeten blijven behoren bij de gemeente Veere. Ik
zie heel goed dat daarover te twisten valt, want uit een oogpunt van logisch
grensbeloop zouden er andere keuzen gemaakt kunnen worden. Dan is echter de
vraag of die andere keuzen ook echt zo zwaar beargumenteerd worden dat er
een dwingende reden is om af te wijken van wat hier wordt voorgesteld. Ik
heb mij ervan overtuigd dat bij rampbestrijding, veiligheid en alles wat daarmee
annex is – dat zou een van de meest relevante knelpunten kunnen zijn
in deze situatie – de wijze waarop daarop is gereageerd en waarop voorzieningen
en voorzorgsmaatregelen zijn getroffen, voldoende vertrouwen geeft in een
adequate aanpak op het moment waarop zich ter plekke knelpunten zouden voordoen.
Ik ben van mening dat er daarom dan ook onvoldoende redenen zijn om het anders
te doen. Als ik dit combineer met een aantal financiële complicaties
dat ook nog zou optreden als wij zouden afwijken, dan weegt naar mijn mening
een op het eerste gezicht wat onlogisch grensbeloop niet op tegen de andere
consequenties. Daarom zouden wij het maar zo moeten laten.
 
 Hier is overigens geen sprake van een enclave. Dat is wel het geval als
uitsluitend de grenzen over land zouden worden beoordeeld. Maar het kenmerk
van Zeeland is nu eenmaal dat de grenzen daar niet uitsluitend over land lopen,
maar ook door het water. Er is sprake van een aaneengesloten begrenzing van
de gemeente Veere en Neeltje Jans, hoezeer het ook zo is dat Neeltje Jans
over land via een andere gemeente bereikt moet worden.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Sluit de staatssecretaris het onderwerp Neeltje Jans hiermee af of niet?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Nee, ik wil nog op de vraag van de heer Klein Molekamp ingaan.
 
 Ik weet dat de provincie Zeeland op dit moment met alle betrokken gemeenten
over de grenscorrecties praat. Voor zover mij bekend, is er inmiddels ook
overeenstemming over de grenscorrecties. Ik verwacht daarbij dus geen problemen.
Aangezien Neeltje Jans onderwerp is geweest van zeer uitvoerig overleg binnen
de provincie en met de betrokken gemeenten, zie ik eerlijk gezegd
geen aanleiding om de provincie Zeeland nog eens nadrukkelijk te vragen daarnaar
te kijken. Ik heb de indruk dat daar zeer weloverwogen is gekozen voor deze
voorstellen. Ik heb ook niet de indruk dat er op dit moment argumenten zijn
die ertoe leiden dat dit anders is. Ik weet niet of wij dan met elkaar energie
moeten steken in een discussie waarvan je bijna kunt voorspellen dat de afloop
daarvan overeenkomt met hetgeen in het wetsvoorstel staat.
 
 Nogmaals, ik heb er geen principiële bezwaren tegen als een verzoek
van de Kamer bij de provincie wordt neergelegd, maar ik vraag mij wel af of
het gezien de voorgeschiedenis en het zeer weloverwogen standpunt dat is gegeven,
een nuttige aangelegenheid is.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Gelet op de reacties uit de verschillende gemeenten, meen ik dat het daar
nog wel een discussiepunt is.
 
 Is met de aanvaarding van dit wetsvoorstel de positie van Neeltje Jans
definitief bepaald? Of betekent dit dat de provincie Zeeland nog wel degelijk
de mogelijkheid heeft om het vraagstuk dat net aan de orde is geweest, op
haar eigen wijze in te vullen?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Dat laatste is het geval, want gemeenten en provincies hebben op grond
van de Wet ARHI de bevoegdheid om zelf over grenscorrecties te oordelen. Komen
de betrokken gemeenten in Zeeland bij eensluidend besluit tot de conclusie
dat het toch anders moet, dan kan dat dus. De provincie kan ook een rol vervullen
bij grenscorrecties als die aan de orde zijn. Gezien het verschil van opvatting
tussen gemeenten en gezien de opvatting van de provincie, die zich zeer nadrukkelijk
met deze grenssituatie heeft beziggehouden – het is immers niet in een
soort administratief automatisme neergezet – verwacht ik echter dat
dit op korte termijn niet aan de orde zal zijn. Mocht het zich in de loop
van de jaren voordoen dat daarover een ander oordeel ontstaat, dan is die
ruimte er. De huidige regels voorzien immers in de mogelijkheid om zelf grenscorrecties
te regelen.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Het debat dat in de staten van Zeeland over dit wetsvoorstel werd gevoerd,
heb ik gevolgd. Daar zegt een aantal partijen, onder andere D66 en de VVD,
dat het daarover in deze discussie geen oordeel wil uitspreken, maar dat zal
doen in het kader van de grenscorrecties. Dan is het misschien goed –
en dat wordt min of meer overgenomen in het antwoord van het college van gedeputeerde
staten – als de staatssecretaris de provincie Zeeland meedeelt dat het
hier een heel duidelijk onderwerp van gesprek is geweest, dat het op prijs
wordt gesteld als de provincie Zeeland daar nog eens expliciet naar kijkt
en dat wij daarover geen expliciete uitspraak doen, conform het amendement
van de heer Stellingwerf.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Natuurlijk is hierover in de provinciale staten van Zeeland gediscussieerd
en er waren vertegenwoordigers in de staten die daarover dit soort oordelen
hebben gehad. Maar uiteindelijk heeft provinciale staten een ontwerp-regeling
vastgesteld die overeenkomt met dit wetsvoorstel. Uiteindelijk is die conclusie
dus getrokken. Dat laat de bevoegdheid van de betrokken gemeenten en de provincie,
als zij aanleiding zien om na aanvaarding van dit wetsvoorstel grenscorrecties
aan te brengen, onverlet. Ik vind alleen dat ik onvoldoende redenen heb om
hier iets anders te doen dan hetgeen is voorgesteld. Ik vind zelfs dat er
argumenten zijn die ervoor pleiten om het niet alsnog anders toe te delen
bij grenscorrecties, maar het te laten zoals het hier wordt voorgesteld. Ik
zie daar eerlijk gezegd nauwelijks aanleiding toe. Ik heb er geen enkel bezwaar
tegen om de provincie Zeeland op de hoogte te stellen van het verloop van
het debat dat hier over dit onderwerp heeft plaatsgevonden.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Dat lijkt mij wel heel erg zuinig. De vraag is meer of het niet goed is
dat dit verzoek van de Kamer aan het provinciebestuur wordt voorgelegd. Het
gaat om een verzoek.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik heb niet de indruk dat het "een" verzoek van "de" Kamer is, als ik
de verschillende woordvoerders hierover hoor spreken. Daarom formuleer ik
het ook zoals ik het formuleer.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Dat kan wellicht in tweede termijn blijken.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Het spreekt vanzelf...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Nee. Wij laten elkaar wel uitspreken. Het woord is aan de heer Stellingwerf.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Ik concludeer dat de staatssecretaris een te laag verwachtingspatroon
heeft bij een dergelijk verzoek. Zij redeneert te veel vanuit de bestaande
situatie en dus vanuit het gegeven dat er een herindelingsdiscussie is over
Schouwen-Duiveland en Walcheren. Noord-Beveland is daarbij helemaal niet betrokken.
Ik denk dat in de discussie in de provincie over de grenscorrectie wel degelijk
tot een andere uitkomst kan worden gekomen. Schat de staatssecretaris deze
kans niet te laag in?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Natuurlijk is het zo dat in de discussie binnen de provincie, over Neeltje
Jans als onderwerp van grenscorrectie, anders kan worden geoordeeld dan hier
in het wetsvoorstel staat. Als men uiteindelijk binnen de provincie Zeeland
en binnen de mogelijkheden die de wet biedt om daar zelf een oordeel over
te geven, tot een andere conclusie komt, zal men mij niet horen. Daarover
bestaat dus geen enkel misverstand. Ik heb alleen vastgesteld dat de discussie
in de staten van Zeeland over dit onderwerp met een zeer uitvoerige argumentatie
aan de orde is geweest. Ook in het voortraject is het uitvoerig aan de orde
geweest. Er zijn meer argumenten die ervoor pleiten om het te laten zoals
het nu is. Ik heb daarom aarzelingen bij de vraag of, zo kort na dato, binnen
de provincie Zeeland en met instemming van de betrokken gemeenten tot andere
conclusies kan worden gekomen.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 De staatssecretaris beperkt het tot de kaders van de wetsvoorstellen waarover
wij nu spreken. Het nieuwe dat de heer Klein Molekamp heeft ingebracht, zou
tot enige verrijking van de discussie kunnen leiden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik beperk het niet tot de kaders van dit wetsvoorstel. De provincie mag,
met inachtneming van het wetsvoorstel, welke grenscorrectie dan ook op haar
grondgebied goedkeuren, als men volgens de regels van de ARHI-procedure uiteindelijk
tot die conclusie komt. Als de provincie tot het oordeel zou komen, bij nadere
bestudering van de situatie op Noord-Beveland en de grenzen tussen Schouwen-Duiveland,
Noord-Beveland en Walcheren, dat er aanleiding is om op een en ander terug
te komen en daarbij ook de vraag te betrekken of het niet meer voor de hand
ligt om Neeltje Jans toe te voegen aan Noord-Beveland in plaats van aan Schouwen-Duiveland,
zijn dat allemaal overwegingen die daar in alle openheid gemaakt kunnen worden.
Er is bij dit wetsvoorstel en ook bij aanvaarding van dit wetsvoorstel geen
belemmering aanwezig om zulke conclusies in een latere fase te trekken.
 
 Ik kom bij de situatie met betrekking tot het onderwijs. Ik begrijp dat
het CDA er een voorstander van is om stichtings- en opheffingsnormen in de
wet op te nemen. Wij hebben bij eerdere voorstellen, ook bij het voorstel
over Den Bosch, dezelfde formuleringen in de wet opgenomen als bij dit wetsvoorstel.
Dat is niet gedaan om de wet te omzeilen. Bovendien, wat is de wet omzeilen
als je bij deze wet een nieuwe wettelijke bepaling opneemt? Je handelt dan
volstrekt in overeenstemming met "de wet". Het is nadrukkelijk de bedoeling
om te zorgen dat, na de herindeling, de normen voor de nieuwe situatie kunnen
worden vastgesteld. Die kunnen ook pas definitief worden vastgesteld na herindeling.
Amendering op het voorstel kan, bijvoorbeeld, consequenties hebben voor de
stichtings- en opheffingsnormen. Dat betekent dat er per situatie nieuwe rekensommen
moeten worden gemaakt. Het is niet om mij ervan af te maken. Ik wijs er echter
op dat de stichtings- en opheffingsnormen vastliggen in de Wet op het basisonderwijs.
Dat betekent dat zij worden toegepast in de nieuwe situatie. Wat wij hier
regelen, in aanvulling op de Wet op het basisonderwijs, is dat zij op basis
van die wet met deze bepaling opnieuw worden vastgesteld. Dat is volstrekt
in overeenstemming met de bedoelingen en de regels van de Wet op het basisonderwijs.
Het is een praktisch hanteerbare uitwerking van wat is beoogd.
 
 Het voorstel zoals het hier wordt gedaan, om het mogelijk te maken het
splitsingsbesluit te nemen, beoogt inderdaad tegemoet te komen aan de situatie
dat schaalvergroting, met name in landelijk gebied, er niet toe leidt dat
je daar een onbedoelde verdunning van het aantal onderwijsmogelijkheden organiseert.
Dat is de overweging geweest die ten grondslag ligt aan deze bepaling. De
collega van Onderwijs heeft deze bepaling ook zo gesuggereerd omdat daarmee
naar haar en mijn oordeel recht wordt gedaan aan de bedoeling van de Kamer
om herindeling, waarbij je het landelijke gebied "opschaalt", niet automatisch
tot gevolg te laten hebben dat het aantal scholen enorm terugloopt. Juist
scholen bij kleine kernen hebben een belangrijke functie voor de mogelijkheden
om de kwaliteit van het leven in die kleine kernen inhoud te geven.
 
 Het is ook de bedoeling om de Wet op het basisonderwijs in deze zin aan
te passen. Het wetsvoorstel dat daarop is gericht, ligt op dit moment bij
de Raad van State. Het is dus de bedoeling dat het algemene aanpassing is.
Die dingen lopen in de tijd niet helemaal parallel en daarom is deze keuze
gemaakt. De Kamer kan ervan overtuigd zijn dat de wijze waarop dit gebeurt
en zijn uitwerking vindt conform de stichtings- en opheffingsnormen van de
Wet op het basisonderwijs is. De splitsing is daaraan toegevoegd als tegemoetkoming
aan het landelijk gebied. Ik hoop dat ik daarmee voldoende overtuigend heb
aangetoond dat dit in wezen materieel tegemoetkomt aan wat hier beoogd wordt.
Ik heb er overigens geen enkel bezwaar tegen om de cijfers, voor zover ze
op dit moment beschikbaar zijn, beschikbaar te stellen aan de Kamer. Zij leiden
niet tot schokkende conclusies.
 
 Wanneer gebruik wordt gemaakt van die splitsingsmogelijkheid kunnen scholen
in stand worden gehouden op basis van gemiddelde schoolgrootte of nevenvestiging.
Dat kan nu overigens ook al. Het niet opnemen van die splitsing zou kunnen
inhouden dat je scholen door een hogere gemiddelde schoolgrootte niet meer
in stand kunt houden, terwijl dat nu wel kan. De mogelijkheid van splitsing
voorkomt dus dat die belemmering optreedt. Dan blijven er nog twee scholen
over waarvoor het de vraag is of zij in stand kunnen worden gehouden. Voor
alle overige scholen geldt dat de huidige situatie in beginsel gehandhaafd
kan worden, als een beroep wordt gedaan op die splitsingsmogelijkheid. Dat
staat los van een aantal scholen dat met ingang van augustus wordt opgeheven.
Die worden namelijk op basis van de oude normen opgeheven. Dat moeten wij
ons wel realiseren. Dat staat los van dit voorstel.
 
 Dan kom ik toe aan de verkiezingen. Ik heb begrepen dat het voorstel,
zoals het bij nota van wijziging is gedaan, om de eerstvolgende verkiezingen
van 1998 te laten vervallen, hier steun vindt en daar ben ik blij om. Dat
is niet alleen door een aantal kamerleden aan de orde gesteld, maar ook door
betrokken gemeenten, bijvoorbeeld op Schouwen-Duiveland. Men maakte zich zorgen
dat een periode van anderhalf jaar voor een nieuw bestuur te weinig garanties
geeft dat de nieuwe gemeente goed kan worden opgebouwd, in de situatie dat
zes gemeenten tot één nieuwe gemeente worden samengevoegd. Dit
voorstel komt in mijn ogen daaraan tegemoet en het geeft tegelijkertijd een
beleidsregel voor nieuwe situaties. Dan kan met die langere termijn rekening
worden gehouden.
 
 Vervolgens is de vraag aan de orde of een bestuursperiode van bijna zes
jaar te lang is. Ik maak mijzelf niet veel zorgen over de vraag of dat te
lang is. Een bestuurstermijn van krap zes jaar is wel langer dan wij in dit
land gewend zijn. Maar als je in aanmerking neemt dat dit gebeurt in een situatie
waarin een nieuwe gemeente moet worden opgebouwd en dat het een verlenging
van maximaal twee jaar ten opzichte van de huidige situatie inhoudt, denk
ik dat het niet nodig is om ons er zorgen over te maken.
 
 Een aantal leden heeft gevraagd of in de discussie over de spreiding van
gemeenteraadsverkiezingen ook de suggestie meegenomen kan worden om gemeenten
in een fusiesituatie halverwege de periode die maximaal zes jaar kan duren,
de mogelijkheid te geven op dat moment verkiezingen te organiseren. Ik ben
daar op dit moment nog niet van overtuigd. Ik ben wel bereid
dit onderwerp aan de orde te stellen in de discussie met collega Kohnstamm
over de spreiding van gemeenteraadsverkiezingen. Mijns inziens is dit een
algemene discussie die daar thuishoort en tot maatregelen zou kunnen leiden
als er in de Kamer een breed gedragen opvatting over is. Leidt dat tot wetswijziging,
dan kan die in dit soort situaties van toepassing zijn. Wij staan nu toe om
de eerste verkiezingen achterwege te laten. Dat betekent natuurlijk niet dat
wanneer in de loop van de periode van zes jaar op grond van de wet wijzigingen
ontstaan in de termijnen waarop verkiezingen plaatsvinden, door spreiding
of door gebruik te maken van de suggestie die hier is gedaan, dat voor deze
gemeenten niet aan de orde zou kunnen zijn.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Bedoelt u te zeggen, dat als wij nu de afspraak maken dat die verkiezingen
niet gehouden worden, in de loop van de tijd toch als uitvloeisel van nieuwe
wet- en regelgeving verkiezingen moeten worden gehouden?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Nee, ik zeg dat hier wordt geregeld dat de eerstvolgende verkiezingen,
van 1998, omdat zij binnen een periode van twee jaar vallen, vervallen. Dat
blijft staan. De vraag was ook niet of die alsnog zouden doorgaan. Daarna
ontstaat echter een periode waarin de raden er bijna zes jaar zitten. Zouden
wij met elkaar nog eens kunnen nagaan of de mogelijkheid gecreëerd wordt
dat na drie of vier jaar, vanaf 1997, opnieuw verkiezingen worden gehouden?
De zittingsperiode komt dan dichter in de buurt van de gebruikelijke vier
jaar. Ik ben bereid om die suggestie nog eens op te nemen met collega Kohnstamm,
omdat zij volgens mij deel uitmaakt van de algemene discussie hoe wenselijk
of onwenselijk de mogelijkheid van spreiding van verkiezingen is en in welke
varianten die toegestaan zouden kunnen worden. Daarvan zeg ik, dat ik bereid
ben dat opnieuw te bezien.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Ik begrijp de terughoudendheid van de staatssecretaris eigenlijk niet
zo goed. Het is mooi dat zij bereid is dit op te nemen met haar collega Kohnstamm.
Het kabinet is echter voorstander van spreiding van verkiezingen. Wat belemmert
haar dan om wat royaler te zijn bij het van toepassing verklaren van dat regime
van spreiding van raadsverkiezingen op deze situatie?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik zeg niet dat spreiding van raadsverkiezingen niet van toepassing is
op deze situatie, integendeel. Als wij met elkaar concluderen tot spreiding
van raadsverkiezingen, kan dat ook op nieuw gevormde gemeenten van toepassing
zijn. Dat is mijn probleem niet. Ik vind echter dat wij iets preciezer moeten
afwegen of de suggestie die wordt gedaan, dat de gemeenten zelf een verkiezing
kunnen bepalen, op grond van hun oordeel dat een periode van bijna zes jaar
te lang is, moeten opvolgen. Ik zeg niet dat ik het niet wil, maar voordat
ik zeg dat ik het wel wil, wil ik gelegenheid hebben om er met de collega
over van gedachten te wisselen. Deze discussie moet daarom betrokken worden
bij de algemene discussie over spreiding van gemeenteraadsverkiezingen. Zij
zou niet expliciet in deze situatie, bij dit wetsvoorstel, op de een of andere
manier geregeld moeten worden. Dat is de kern van mijn reactie.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Ik ben het niet eens met de staatssecretaris dat niet op dit moment een
zekere regeling nodig is. Wij praten hier over gemeentelijke herindeling en
stellen straks vast dat er voor het moment van verkiezingen aangepaste regels
zullen gelden. In dat kader past de discussie hier.
 
 Ik heb de staatssecretaris horen zeggen, dat zij niet overtuigd is van
de wenselijkheid of de noodzaak om tussentijds, bijvoorbeeld na drie jaar,
verkiezingen te houden in de gemeenten die geconfronteerd worden met een zittingsperiode
van zes jaar. Ik heb haar in eerste termijn gevraagd om daarover nog eens
na te denken, want zij heeft mij schriftelijk, in de nota naar aanleiding
van het verslag, ook zo'n soort antwoord gegeven. Ik heb twee wenselijke opties
gegeven namens de fractie van de Partij van de Arbeid. Men kan hetzij in 1999
een moment fixeren, hetzij de gemeenten de ruimte laten om zelf het moment
te bepalen. In beide situaties gebeurt dat in overleg met de gemeenten. Ik
heb haar gevraagd om dit te bevorderen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik begrijp die vraag heel goed. Ik begrijp ook dat er anderen zijn die
dezelfde vraag stellen. Mijn reactie is dat ik bereid ben er nog eens naar
te kijken, maar dat is iets anders dan dat op dit moment in het wetsvoorstel
de mogelijkheid moet worden gecreëerd. Ik vind dat wij iets preciezer
moeten bekijken wat daarvoor nodig is. Dit wetsvoorstel belemmert het ook
niet zo'n regel later alsnog van toepassing te verklaren. Dat is natuurlijk
relevant, want u wilt niet dat het morgen niet meer mag, als wij dat niet
vandaag besluiten. Als Kamer en regering overeenkomen dat op deze gronden
zo'n spreiding van verkiezingen mogelijk wordt gemaakt, dan moet dat ook achteraf
op deze situatie van toepassing kunnen worden verklaard. Dat kan ook.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Maar de wenselijkheid van die mogelijkheid staat nu wel ter discussie.
Ik kom er in tweede termijn nog wel op terug.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Dat begrijp ik heel goed. Ik heb ook vastgesteld dat u wel overtuigd bent
van die wenselijkheid en dat ik er nog een voorbehoud bij maak.
 
 Voorzitter! Dan de financiën. Op zichzelf is op dit moment niet met
zekerheid vast te stellen wat de gevolgen van dit wetsvoorstel en vooral van
de nieuwe Financiële-verhoudingswet zullen zijn voor de financiële
situatie van elk van de betrokken gemeenten per 1 januari 1997. Maar het gaat
mij eerlijk gezegd echt te ver om te zeggen dat alles op dit punt onduidelijk
is, want de bestaande financiële situatie is bekend. En met de gegevens
die aan de hand van het wetsvoorstel kunnen worden uitgerekend, is er ook
iets te zeggen over de financiële positie van elk van de gemeenten. Het
kenmerk van de financiële situatie per 1 januari 1997 is natuurlijk dat
zodra er sprake is van definitieve vaststelling van de wet en van de nieuwe
Financiële-verhoudingswet, de meest actuele gegevens moeten worden ingevoerd.
Dan kan alles pas precies worden vastgesteld, maar er is absoluut geen sprake
van grote onduidelijkheid, want de marges zijn voor de gemeenten
zeker inzichtelijk. Er is dus geen reden tot zorg op dit punt.
 
 Dit laat overigens de opmerkingen onverlet die gemaakt zijn over de financiële
positie van de nieuwe gemeente Veere in samenhang met de situatie in Domburg.
Ik heb in mijn argumentatie en door het aanleveren van gegevens geprobeerd
duidelijk te maken dat er weliswaar sprake is van een vervelende, maar niet
onaanvaardbare situatie, natuurlijk met inachtneming van alles wat eraan vooraf
is gegaan. Ik zie eerlijk gezegd geen andere mogelijkheid en hoe vervelend
dit ook voor sommigen is, ik acht het niet oneerlijk en niet onaanvaardbaar.
 
 Gemeentelijke herindeling kan negatieve financiële gevolgen hebben.
Ook met de nieuwe Financiële-verhoudingswet is niet uit te sluiten dat
er zich bij herindeling situaties zullen voordoen met negatieve effecten,
omdat schaaleffecten niet helemaal zijn uit te zuiveren. Overigens zal de
nieuwe wet aanmerkelijk minder vaak en minder grote financiële gevolgen
hebben, omdat de nieuwe wet door haar aard veel meer reorganisatiebestendig
is dan de oude wet. Dat is in ieder geval een geruststelling.
 
 Ik heb goede nota genomen van de opvatting van mevrouw Noorman, de heer
Hoekema en anderen over de gewenningsbijdrage. Ik denk dat wij daarover maar
verder moeten discussiëren bij de behandeling van de nieuwe Financiële-verhoudingswet.
Men zal gezien hebben dat ik er rekening mee houd dat men wat verder wil gaan
dan ik mij tot nu toe had voorgenomen. Maar dit gesprek ronden wij half mei
wel af.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik zal proberen te voorkomen dat mijn betoog in
tweede termijn lang duurt. Een paar opmerkingen wil ik in ieder geval wel
maken.
 
 Allereerst wil ik kort reageren op hetgeen mevrouw Mulder namens het CDA
heeft gezegd. Zij had het over de visie van het CDA op gemeentelijke herindelingen.
Heel nadrukkelijk trok zij daarbij de jas van de oppositie aan en creëerde
afstand tot het beleid van de vorige staatssecretaris, mevrouw De Graaff-Nauta.
Daardoor was ik zeer onaangenaam verrast. Juist onder het beleid van mevrouw
De Graaff-Nauta zijn namelijk uiterst succesvolle operaties uitgevoerd ter
zake van de gemeentelijke herindeling. Namens de fractie van de Partij van
de Arbeid neem ik in ieder geval geen millimeter terug van wat toen is gezegd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Wat heerlijk dat u dat beleid in ieder geval ondersteunt. Mag ik wel opmerken,
dat de verschillende fracties die nu in deze Kamer de coalitie vormen, op
een aantal onderdelen regelmatig standpunten innemen die zij bij andere coalities
niet innamen? Dus in die zin vind ik het verwijt aan ons adres toch wat hypocriet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Voorzitter! Zaakinhoudelijk kun je het soms met elkaar niet eens zijn,
maar het nu erg veel afstand nemen van het beleid van een staatssecretaris
die deze portefeuille succesvol heeft beheerd, valt mij wat rauw op het dak.
 
 Ik wil vervolgens een aantal andere elementen van de discussie aan de
orde stellen. Het is duidelijk dat het Zeeuwse bij velen soms literaire of
poëtische tongen losmaakt. Dat vind ik vreselijk leuk. Zeeland verdient
dit ook, want het is een prachtige plek, zeker na de gemeentelijke herindeling.
 
 Graag wil ik nog iets zeggen over het punt Middelburg/Vlissingen en de
C20-gemeenten. Ik kan de staatssecretaris volgen met de overwegingen die zij
nu geeft met betrekking tot het standpunt om de situatie van de C20-gemeenten
voor Middelburg/Vlissingen te laten zoals die nu in de voorstellen is. Ik
heb goed gehoord, dat de meest overtuigende overweging voor de staatssecretaris
de positie betreft die de provincie en beide gemeenten in dezen innemen. Wat
de fractie van de Partij van de Arbeid betreft: wij volgen het standpunt.
 
 De staatssecretaris heeft ook laten weten wat haar overweging is met betrekking
tot het standpunt om de provincie te volgen. In die overweging kunnen wij
ons ook vinden. Over Neeltje Jans heb ik in eerste termijn voldoende gezegd.
Ik vind dat dat eiland bij Veere moet blijven.
 
 Dan wil ik nog iets zeggen over de situatie met betrekking tot de verkiezingen.
Wij hebben in de schriftelijke inbreng het kabinet in overweging gegeven om
naast het vervallen van de eerste verkiezing meteen na de verkiezingen die
aan het eind van het jaar plaatsvinden, de mogelijkheid te creëren om
tussentijds en niet na anderhalf jaar maar bijvoorbeeld na drie jaar verkiezingen
te houden. De periode van zes jaar kan in onze ogen namelijk zeer lang zijn.
In de schriftelijke behandeling is op dat voorstel een formele reactie gevolgd.
Er is gezegd dat daarvoor de wet veranderd zou moeten worden. Een inhoudelijke
opvatting daaromtrent is op dat moment niet gegeven. Ik refereer in dit verband
aan het beleid dat door staatssecretaris Kohnstamm is ingezet ten aanzien
van de bestuurlijke vernieuwing. Hij heeft aangegeven dat er mogelijkheden
zouden moeten komen om tussentijds verkiezingen te organiseren. De wijze waarop
je dat zou moeten doen, dus de vraag of je dat zou moeten doen op een vast
moment van tevoren te bepalen in overleg met betrokken gemeenten, dan wel
dat je dat zou moeten doen op voorstel van de gemeenten op een nader te bepalen
moment, is een vraag die ik nog open wil laten. Voor de fractie van de PvdA
is in dit debat het meest wezenlijke dat de Kamer nu duidelijkheid verstrekt
in de richting van het kabinet over haar opvattingen over het houden van tussentijdse
verkiezingen. De termijn van zes jaar kan in de ogen van mijn fractie in veel
situaties echt te lang zijn, waardoor er bestuurlijke problemen ontstaan.
Ik wijs de staatssecretaris erop dat zo'n termijn ook heeft gegolden voor
de provincies en dat die termijn niet voor niets veranderd is. Mede namens
mijn collega Hoekema dien ik hierover dan ook een motie in.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat een zittingsperiode van bijna zes jaar van een gemeenteraad
in een aantal situaties te lang kan zijn;
 
 van mening, Noorman-den Uyldat in het kader van bestuurlijke vernieuwing
de mogelijkheid moet bestaan om in de periode van 1996 tot
2002 éénmaal tussentijds (bijvoorbeeld na drie jaar) verkiezingen
te houden;
 
 verzoekt de regering te bevorderen dat de betrokken gemeenten in de gelegenheid
gesteld worden òf zelf het moment van tussentijdse verkiezingen te
bepalen, dan wel een vast moment in 1999 daarvoor te bepalen in overleg met
de betrokken gemeenten,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Noorman-den Uyl en Hoekema. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 9 (24461).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording.
Centraal in haar betoog stond dat in ons bestel als het gaat om gemeentelijke
herindeling grote waarde moet worden gehecht aan de afwegingen zoals die provinciaal
uiteindelijk zijn gemaakt en dat er goede en zware argumenten moeten zijn
om daarvan af te wijken. Op zichzelf is dat een goed uitgangspunt, waarbij
wij ons natuurlijk wel moeten realiseren dat de provinciale afwegingen weer
gekoppeld zijn aan het beleidskader dat hier centraal is besproken. In die
zin is het een kwestie van heen en weer schuiven van argumenten, maar als
zodanig is het een terechte wijze van werken. Ik herinner er in dit verband
wel aan dat de fracties van de SGP en van het GPV in het verleden wat meer
wellicht dan de regering, accent hebben gelegd op de vraag of er in een regio
duidelijke knelpunten zijn die opgelost moeten worden en wat de te verwachten
ontwikkelingen zijn in die regio. Overigens kan de situatie in de Randstad
vergeleken met die in gemeenten ver buiten de Randstad gelegen, bij ons weleens
tot een wat andere benadering leiden.
 
 De argumenten die de staatssecretaris heeft genoemd voor één
gemeente op Schouwen-Duiveland sluiten aan bij de argumenten die ik zelf daarvoor
heb gehanteerd. Wat dat betreft zal ook na deze ronde de conclusie wel blijven
dat de GPV-fractie het amendement van mevrouw Mulder niet steunt, terwijl
de SGP-fractie door de nader gehanteerde argumentatie er, naar ik vermoed,
niet van overtuigd zal zijn dat de handtekening van de heer Van der Vlies
ten onrechte onder dat amendement is geplaatst, zodat die fractie dat ongetwijfeld
zal blijven steunen.
 
 De argumenten met betrekking tot Neeltje Jans zijn ook nog eens uitgewisseld.
Bij mijn fractie leidt dat ertoe dat zij blijft bij haar voorkeur zoals die
ook in het wetsvoorstel is vervat. Ook hebben wij er geen behoefte aan om
nog eens een speciale boodschap naar Middelburg te sturen, inhoudende het
verzoek om dit punt nog eens nader te willen overwegen. Het debat hier heeft
niet iets nieuws toegevoegd aan wat in de provinciale afweging zelf al een
rol heeft gespeeld. Derhalve lijkt het mij goed de mogelijkheden die de Wet
ARHI biedt, te hanteren op het moment waarop men zelf meent daaraan behoefte
te hebben. Daar behoeven wij geen aanwijzingen voor te geven.
 
 Inderdaad is het denkbaar dat er behoefte bestaat om binnen de periode
van zes jaar tot een raadpleging van de kiezers te komen. Ik wil niet vooruitlopen
op de meer principiële discussie en besluitvorming over de vraag of er
spreiding van verkiezing kan plaatsvinden en, als dat wel kan, hoe. Ik voel
er dus niet voor om nu via een motie een specifieke beslissing uit te lokken
voor dit gebied. Ik ben het met de staatssecretaris eens dat als het in dit
gebied nodig is, dat kan gebeuren na besluitvorming ten principale over de
vraag hoe wij omgaan met het verschijnsel spreiding of vervroeging van verkiezingen.
 
 Ten aanzien van het Hof van Domburg heeft de staatssecretaris volstaan
met het antwoord dat zij eerder ook heeft gegeven: vervelend, maar niet onaanvaardbaar;
ik zie geen andere mogelijkheid en het is niet oneerlijk. Over dat laatste
zal in de streek waarschijnlijk wel verschillend worden geoordeeld. Ik heb
in mijn termijn al gezegd dat de formele regels correct worden gehanteerd.
Daar is geen kritiek op uit te oefenen. Maar het blijft wel zeer vervelend
voor de straks nieuw te vormen gemeente Veere, dat men met deze erfenis wordt
geconfronteerd, aangezien men daar bepaald niet om heeft gevraagd. Men kan
de erfenis ook niet accepteren onder voorwaarde van boedelbeschrijving. Men
zit dus in een vervelende positie. Het enige dat voor zo'n gemeente dan overblijft,
is om deze ervaring in gedachten te houden voor als men straks als nieuwe
gemeente prioriteiten moet gaan stellen binnen de gemeente, maar dat is een
zaak waar wij als Kamer af moeten blijven. Ik kan niet anders doen dan constateren
dat dit zeer vervelend is, maar dat deze wet geen mogelijkheden biedt om hier
landelijk iets aan te doen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Voorzitter! Ook ik dank de staatssecretaris voor haar uitgebreide antwoorden.
Hoewel zij onderkent dat er op dit punt verschillende afwegingen zijn te maken,
zijn haar afwegingen in dezen – overigens alleen met betrekking tot
Schouwen-Duiveland – een andere dan die van mijn fractie. Wij vinden
namelijk dat er geen noemenswaardige knelpunten gesignaleerd zijn in het desbetreffende
gebied, dat het getalscriterium in ieder geval niet geldt en dat er een onderscheid
zou kunnen worden gemaakt tussen de gebieden in landelijk en verstedelijkt.
In die zin komen wij dus tot een andere afweging. Verder geldt natuurlijk
ook dat de feitelijke materiële inhoud van taken in het landelijk gebied
soms een andere is dan in stedelijke gebieden. Desalniettemin wijs ik de suggestie
van de heer Hoekema, dat wij jacht zouden maken op de staatssecretaris, met
klem af. Ik wijs de regeringsfracties erop dat de staatssecretaris hier bij
het wetsvoorstel over de provincie Rotterdam met het pistool op de borst heeft
gestaan. Als ik dat vergelijk met wat ik vandaag doe, dan kun je zeggen dat
ik met een mug op een olifant schiet.
 
 Met betrekking tot de positie van Neeltje Jans denk ik dat de nieuwe gemeente
Veere recht heeft op duidelijkheid. Daarom steunen wij de staatssecretaris
hierin volledig. Nu moet de uitspraak worden gedaan of Neeltje Jans al dan
niet bij Veere weggehaald moet worden. Ik heb in eerste termijn al gezegd
dat wij vinden dat Neeltje Jans bij Veere moet blijven.
 
 Wat betreft het onderwijs dank ik de staatssecretaris voor de uitleg die
zij heeft gegeven van het splitsingsstelsel. Het was ons bekend dat deze mogelijkheden
er waren. Wij hebben echter toch wat zorgen over de consequenties van de herindeling
in relatie tot opschaling. Vanmorgen is in de commissie voor
OCW afgesproken dat er wat nadere vragen zullen worden gesteld. Afhankelijk
van de antwoorden zal worden besloten of voor de herindeling in Brabant nog
een algemeen overleg zal plaatsvinden met beide staatssecretarissen. De motie
op dit punt zal ik nu dan ook nog niet indienen.
 
 Voorzitter! De verkiezingen. De staatssecretaris heeft begrip voor de
motie van mevrouw Noorman. De beslissing van de Kamer moet wel duidelijk zijn,
want dat is van groot belang voor de gemeenten. Ik wacht even af of er voldoende
steun is voor de motie van mevrouw Noorman. Mocht die er zijn, dan kies ik
voor de optie van de staatssecretaris. Voor mij staat voorop dat de gemeenten
duidelijkheid moeten krijgen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Ik kan u wellicht helpen met de mededeling dat de motie niet alleen door
mij is ondertekend maar ook door de heer Hoekema. Als mevrouw Mulder de motie
ook steunt, kan zij in ieder geval op een meerderheid rekenen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Ik laat u dat nog weten.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar uitvoerige beantwoording.
In eerste termijn heb ik gesproken over de opening van het politieke jachtseizoen
op de staatssecretaris en haar voorgangster. Inmiddels heeft mevrouw Mulder
zichzelf tot een mug gereduceerd en dat is weer te veel van het goede. Ik
constateer echter wel dat de bijdrage van het CDA meer moker dan floret is
geweest, om maar een gevleugelde term uit CDA-kringen te gebruiken. In het
ene geval wordt de staatssecretaris verweten dat zij van het voorstel van
de provincie is afgeweken en in het andere geval dat zij dat juist niet heeft
gedaan. Ik begrijp dat er een inhoudelijk verschil van mening is tussen de
visie van de CDA-fractie in de Kamer en de visie van het provinciebestuur.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Ik heb vanmorgen gezegd dat wanneer er een consequente lijn zou worden
gevolgd, wij daar begrip voor zouden hebben. Daar is echter geen sprake van.
Daarom heb ik mijn opmerking gemaakt.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Over een paar weken zullen wij over de voorstellen ten aanzien van Brabant
spreken. Bij dat wetsvoorstel is de staatssecretaris gemotiveerd afgeweken
van de voorstellen van het provinciebestuur. Over de juistheid daarvan kunnen
wij inhoudelijk uitgebreid spreken. Dat zullen wij ook ruimschoots doen en
ik verheug mij nu al op dat debat.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Ik ben dan ook benieuwd naar de standpunten van bijvoorbeeld de fracties
van PvdA en VVD over het Land van Heusden en Altena.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Ik ben benieuwd naar de standpunten van alle fracties over de vele voorstellen
die in het interessante wetsvoorstel liggen besloten.
 
 De bestuurlijke vernieuwing is voor mijn fractie van groot belang. Daarom
heb ik de staatssecretaris ook gevraagd om te bevorderen dat het regime voor
de spreiding van raadsverkiezingen ook van toepassing kan worden verklaard
op de gemeenten die bij dit voorstel zijn betrokken. Ik had de indruk dat
de staatssecretaris in haar antwoord enigszins onnodig ruimte creëerde
tussen haar opvatting en die van mevrouw Noorman en mij. In de motie die mevrouw
Noorman mede namens mij heeft ingediend, wordt niet vooruitgelopen op de regeling
van deze aangelegenheid. De verschillende opties voor gespreide raadsverkiezingen
worden onverlet gelaten. Ik meen dat dit een zeer prettige motie is voor de
staatssecretaris. Dat zal de andere staatssecretaris op het departement met
mij eens zijn.
 
 De staatssecretaris was ook zo vriendelijk om vooruit te lopen op de behandeling
van de Financiële-verhoudingswet op 13 mei a.s. Dan bespreken wij op
welke wijze wij dienen om te gaan met de verfijningsregeling, de gewenningsbijdrage.
Het provinciebestuur zal goed naar dit debat hebben geluisterd en hebben vernomen
dat er wellicht ruimte op dat punt kan ontstaan. Ik hoop dat het verdere traject
van de herindeling in Zeeland zijn beslag kan krijgen.
 
 Voorzitter! Bij interruptie heb ik al aangegeven dat het mijn fractie
bij de regeling ten aanzien van Neeltje Jans vooral om de functionaliteit
gaat. Zijn de aspecten openbare orde en rampenbestrijding goed geregeld of
niet? Er heeft een afweging van de volgende elementen plaatsgevonden. Het
grensverloop lijkt niet geheel logisch. Er kunnen problemen optreden bij het
handhaven van de openbare orde en bij de rampenbestrijding. Daarnaast geldt
het adagium dat je geen verandering moet doorvoeren als daarvoor geen dringende
reden is. Op dit ogenblik is voor dat laatste adagium gekozen. Daar stemt
mijn fractie mee in. Ik denk dat het provinciebestuur, de Abdij, mans genoeg
is om in overleg met de betrokken gemeenten tot beraadslagingen te komen en
eventueel tot grenscorrecties, als daar concreet aanleiding toe is, op grond
van geconstateerde knelpunten in de sfeer van de openbare orde en de rampenbestrijding.
De staatssecretaris heeft in de nota naar aanleiding van het verslag ook melding
gemaakt van rampenplannen die nog moeten worden opgesteld en van bepaalde
wijzigingen. Dat zijn natuurlijk zeer relevante overwegingen.
 
 Voorzitter! Mijn fractie kan dus van harte akkoord gaan – maar dat
had de staatssecretaris al begrepen – met het voorliggende wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! De staatssecretaris is uitvoerig ingegaan op de term "marginale
toetsing" en op de wijze waarop zij in dat kader haar beleid wil uitstippelen.
Zij constateert dat de wetgever het volste recht en zelfs de plicht heeft
om wetten op te stellen als er problemen zijn die moeten worden opgelost.
Uiteraard moet zo'n wetsvoorstel dan verdedigd worden. Zij gaat ervan uit
dat dat haar taak is. Ik ben het daar uiteraard volstrekt mee eens. De Kamer
heeft daar, gezien haar eigen verantwoordelijkheid, direct ook mee te maken.
Wij zien dat ook als onze taak. Het gaat feitelijk om een zwaarwegend advies.
De staatssecretaris vindt dat er zwaarwegende argumenten moeten worden aangedragen
wil zij daarvan afwijken. Voor het kabinet is de positie van de centrumgemeenten
en de vraag of een gemeente al dan niet te klein is doorslaggevend.
Dat zijn voor haar de ijkpunten om, in ieder geval voor Brabant, van een advies
af te wijken. Voor de provincie Zeeland geldt dat echter niet.
 
 Ik erken dat de staatssecretaris redeneert volgens een zuivere lijn en
dat verdient waardering. Dus bij dezen. Wij verschillen echter met elkaar
van mening over de vraag wat nu precies een zwaarwegend argument is. Ik zou
de centrumgemeenten namelijk niet zo nadrukkelijk willen positioneren en ik
ben er in veel gevallen niet van overtuigd dat schaalvergroting noodzakelijk
is of in de omvang moet plaatsvinden zoals in een aantal gevallen wordt voorgesteld.
Wij moeten op dit moment dan maar constateren dat wij verschil van inzicht
hebben op deze twee punten.
 
 Dat verschil van inzicht blijkt dan ook direct wanneer wij kijken naar
de voorstellen, bijvoorbeeld op het punt van Schouwen-Duiveland. De staatssecretaris
zegt dat er zeer overtuigend is geredeneerd om er één gemeente
van te maken. Het zal duidelijk zijn dat wij tot een andere conclusie zijn
gekomen. Ook op dit punt moeten wij constateren dat er sprake is van verschil
van inzicht over de argumenten.
 
 De staatssecretaris heeft gezegd dat over Neeltje Jans discussie mogelijk
is. Er zijn echter op dit moment voor haar geen doorslaggevende argumenten
om van het advies af te wijken, naast financiële argumenten. Wij achten
de financiële argumenten niet doorslaggevend om te blijven vasthouden
aan de indeling bij Veere. In eerste termijn heb ik een aantal redelijk steekhoudende
argumenten genoemd die wel zo zwaarwegend zijn dat in dit geval zou moeten
worden afgeweken van het provinciale advies en dat er dus tot een andere indeling
moet worden gekomen. Ook op dit punt bestaat dus weer een verschil van inzicht
met de staatssecretaris.
 
 Voorzitter! Ik heb overigens moeten constateren dat mijn amendement op
stuk nr. 7 in ieder geval geen meerderheid zal kunnen krijgen. Ik wil dit
amendement, dat handelt over Neeltje Jans, bij dezen intrekken. Wel wil ik
een motie op dit punt indienen, die medeondertekend is door de heer Klein
Molekamp.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Aangezien het amendement-Stellingwerf (stuk nr. 7) is ingetrokken, maakt
het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat: 
 
 
 - er argumenten zijn voor indeling van het
voormalig werkeiland Neeltje Jans bij zowel de gemeente Schouwen-Duiveland,
Noord-Beveland als Veere;
 
 
 - op dit moment een provinciale afweging
plaatsvindt aangaande de gemeentegrenzen in het Veerse Meer;
 
 
 
 verzoekt de regering er bij de provincie Zeeland op aan te dringen bij
de komende grenscorrecties expliciet te bekijken of de huidige toedeling van
Neeltje Jans de meest wenselijke is,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Stellingwerf en Klein Molekamp.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 10 (24461).
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! Wat ons betreft is het discussiekader dan ruimer dan de gemeentelijke
herindeling van Walcheren en Schouwen-Duiveland. De ruimte is er. Het verzoek
van de Kamer zou een bijdrage kunnen zijn om in de toekomst op dit expliciete
punt tot een helderder indeling te komen. Op dit moment mis ik die indeling
feitelijk.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Voorzitter! De wijze waarop de staatssecretaris met de Wet ARHI omgaat,
spreekt mijn fractie aanzienlijk meer aan dan die waarop mevrouw Mulder dat
doet. Ik heb al gezegd dat dit mij te meer verbaast, daar zij in hetzelfde
betoog de rol van de provincie heeft benadrukt. Volgens mij doet de staatssecretaris
de positie van de provincie beslist recht bij dit wetsvoorstel.
 
 Wat mij bij dit debat echter nog het meest verbaast, is niet alleen de
wijze waarop het CDA met de rol van de provincie is omgegaan, maar ook met
het beleid van haar voorganger. Mevrouw Mulder was wat dat betreft buitengewoon
openhartig. Zij zei: toen zat mijn partij in de regering en nu is mijn partij
oppositiepartij. Dat is in ieder geval een heldere uitspraak.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Ik kan mij niet herinneren dat ik dat hier in het openbaar heb gezegd.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 U zei dat dat te maken had met de veranderde positie van het CDA. Toen
ik u vroeg naar het beleid van mevrouw De Graaff, zei u dat het CDA nu een
andere positie had. U heeft gezegd: nu zijn wij oppositiepartij en toen waren
wij regeringspartij. Dat betekent dat wij nu een andere visie hebben. Ik vond
dat heel openhartig. Dat was juist een compliment in uw richting.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 U citeert nu uit een gesprek dat wij hier onderling met elkaar hadden.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Pardon, ik citeer niet uit een gesprek dat wij onderling hadden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Dan moet u het verslag nog eens nalezen, want dit zijn dingen die ik niet
gezegd heb.
 
 
 
 
 
 De heer Klein Molekamp (VVD):
 
 Dat zou volstrekt incorrect zijn. Ik citeer uit uw opmerking in de Kamer
geplaatst. Volgens mij was deze niet anders op te vatten dan zoals ik deze
nu uitleg. Ik zie in de zaal instemmend geknik. Ik wilde u een compliment
maken voor uw openhartigheid.
 
 Voorzitter! Wat de toewijzing van Neeltje Jans betreft ben ik blij dat
de staatssecretaris duidelijk in het debat heeft gezegd dat deze kwestie eigenlijk
in het kader van de grenscorrecties zou passen en dat daarvoor in principe
de bevoegdheid bij de provincie ligt. Deze moet daar zelf tot een goede afweging
komen. Ik vind het in dat kader dan ook niet gepast om daar op dit moment
als kamerlid een uitspraak over te doen. Het lijkt me terecht dat mijn statenfractie
dat doet.
 
 Gezien de uitvoerige discussie die hier over Neeltje Jans heeft plaatsgevonden,
vind ik het volstrekt terecht dat de heer Stellingwerf van mening
is dat je dit aan de staten ter kennis moet brengen. Als de staten toch over
de grenscorrectie beslissen, dan is het niet meer dan logisch dat zij dit
element meenemen. Mijn fractie heeft daarom met plezier de handtekening onder
de motie van de heer Stellingwerf gezet.
 
 Een variabele datum voor de verkiezingen staat op dit moment nog uitvoerig
ter discussie in de Kamer. Het zou voorbarig zijn om daar in een motie op
vooruit te lopen. Het antwoord van de staatssecretaris die dat ook duidelijk
aangaf, sprak mijn fractie dan ook aan.
 
 Voorzitter! Het zal u niet verbazen dat wij met het wetsvoorstel akkoord
gaan.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Voorzitter! In mijn beantwoording in eerste termijn ben ik voldoende ingegaan
op spreiding van verkiezingen. Men weet wat mijn mening over de motie is.
Ik heb daar niets aan toe te voegen en wacht een en ander verder af.
 
 Voorzitter! De heer Schutte is ingegaan op de wijze waarop wordt omgegaan
met de provinciale adviezen inzake herindelingen. Uiteraard moet beoordeeld
worden of de ontwerp-regelingen van de provincies in voldoende mate in overeenstemming
zijn met het beleidskader. Wij zijn met nadruk van oordeel dat de wetgever
de eindverantwoordelijkheid heeft voor de gemeentelijke indeling en dat geldt
dus ook voor het beleidskader. Dat laat onverlet de ruimte die provincies
hebben om, toegesneden op de eigen regionale omstandigheden, verfijningen,
preciseringen aan te brengen. De provincie Zeeland heeft een getalscriterium
aangegeven. Ik acht dat niet in strijd met het landelijk beleidskader. Het
is naar mijn mening dan ook toegestaan dat de provincie Zeeland dat hanteert.
 
 Dat betekent vervolgens niet dat iedere provincie een getalscriterium
moet aangeven. De provincies kunnen daarmee op een eigen manier omgaan. Naar
mijn mening is hetgeen er nu is gebeurd, verantwoord. De provincie Zeeland
verdedigt op goede gronden "de ingang" waarvoor zij heeft gekozen. In de beoordeling
is dat dan ook meegewogen.
 
 Er is geen sprake van het schuiven met argumenten. Uiteindelijk bepaalt
de rijksoverheid de kaderstelling. De provincie kan daarbinnen preciseren
en accenten leggen, maar zij kan niet in afwijking van het landelijk beleidskader
opereren. Naar mijn oordeel is dat helder.
 
 Over Neeltje Jans is voldoende gesproken. De motie voegt niets toe of
doet niets af aan hetgeen in het voortraject is gebeurd ten aanzien van dit
onderwerp. Ik wacht het oordeel van de Kamer hierover af. Wat mij betreft,
hoeft het niet zo.
 
 Wat het onderwijs betreft, was ik niet op de hoogte van de afspraken die
kennelijk vanmorgen in de commissie zijn gemaakt. Er moet helderheid verschaft
worden over de wijze waarop het traject verloopt. Het is namelijk heel vervelend
om iedere keer incidenteel bij de behandeling van wetsvoorstellen met deze
discussie geconfronteerd te worden, terwijl de bedoelingen van kabinet en
Kamer redelijk parallel lopen, namelijk ervoor te zorgen dat herindelingen
niet tot onbedoelde opschaling of opheffing van scholen leiden. Een en ander
moet dan ook netjes in de desbetreffende wetten worden geregeld. Dat is ook
de inzet van het kabinet. Wij wachten het gesprek in dezen af.
 
 Wat de verkiezingen betreft, is het duidelijk dat de Kamer beslist dat
de eerstvolgende verkiezingen vervallen. De Kamer beslist niet over de daaropvolgende
verkiezingen. Zolang de wetten niet zijn gewijzigd, vinden die na, grof gezegd,
zes jaar plaats. Als de wet naar aanleiding van het debat of de motie uiteindelijk
wordt gewijzigd, kunnen deze gemeenten op grond daarvan gebruik maken van
gewijzigde regels. Maar zolang die wet niet is geregeld, verandert ook het
eventueel aannemen van de motie niets aan wat hier wordt vastgelegd. Dit even
voor de helderheid. Ik zie geknik bij de indieners van de motie. Het voorgaande
is ook volstrekt in overeenstemming met hun interpretatie van wat hier aan
de orde is; daarover moet inderdaad geen misverstand bestaan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):
 
 Ter vermijding van verdere misverstanden merk ik op dat de motie aangeeft
dat de Kamer dat dan ook wil.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Daar bestond bij mij geen misverstand over. Het ging over de vraag wat
in de wet wordt vastgelegd ten behoeve van de gemeenten en daarover moet geen
misverstand bij de betrokken gemeenten kunnen achterblijven. Volgens mij hoeft
dat er ook niet te zijn. Dat laat onverlet dat de indieners van de motie een
wens formuleren die, als de Kamer dat in den brede ook zo wil, consequenties
heeft voor de wijze waarop de regering vervolgens met dit dossier omgaat.
 
 Ik ben heel blij dat de heer Stellingwerf zegt dat de wijze waarop ik
omga met de letter en de bedoelingen van de Wet ARHI een juiste is. Ik zou
het namelijk heel vervelend vinden als het gevoel achterblijft dat er ten
onrechte op een verkeerde manier met de wet wordt omgegaan. Dat laat onverlet
dat over het beleidskader waaraan wordt getoetst een verschillend oordeel
kan bestaan en dat de interpretatie van specifieke voorstellen ten opzichte
van dat beleidskader ook tot verschillende conclusies kan leiden. Als dat
zo is, hebben wij het met elkaar tenminste weer over de inhoud van het voorstel
en niet over het heen en weer schuiven van onduidelijkheden over de vraag
of er op een juiste manier met de wet wordt omgegaan. Ik hecht eraan om hier
nog even te bevestigen dat het ook naar het oordeel van de heer Stellingwerf
zo is dat op een juiste manier met de wet wordt omgegaan. Dat wil echter niet
zeggen dat er inhoudelijk over de voorstellen geen verschillende meningen
kunnen bestaan.
 
 Voorzitter! Dit was het, want de vragen van de heer Klein Molekamp en
mevrouw Mulder heb ik in mijn eerdere reacties impliciet beantwoord.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, later op deze dag te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 13.05 uur tot 14.05 uur geschorst.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over
de wijze van behandeling. Als aan het eind van de vergadering daartegen geen
bezwaren zijn ingekomen, neem ik aan, dat de Kamer zich met de voorstellen
heeft verenigd.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-77-5190-5212.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl