Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 15 september 2010 over de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 100
 
 
 
 Verenigde Naties
 Aan de orde is het debatnaar aanleiding van een algemeen
overleg op 15 september 2010 over de Algemene Vergadering van de
Verenigde Naties.
 
 
 De heer
 Pechtold
 D66
 
 Voorzitter. De minister van Buitenlandse Zaken zal inmiddels zijn bijgepraat
over het prettige overleg dat wij vanochtend met de premier hadden ter voorbereiding
van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. De fractie van D66 zou
het reeds decennia slepende probleem van de zetelverdeling graag tijdens de
komende vergadering geagendeerd willen zien, met name om de nieuwe verhoudingen
na 60 jaar nu eindelijk eens niet alleen te bespreken, maar ook in de zetelverdeling
goed te regelen. Daarom heb ik de volgende motie.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 constaterende dat China, Frankrijk, Groot-Brittannië, Rusland en
de Verenigde Staten permanent lid zijn van de Veiligheidsraad en dat daarnaast
tien leden om de twee jaar wisselen;
 constaterende dat deze indeling ruim zes decennia ongewijzigd is gebleven
en dat discussies over een wijziging van de samenstelling en de werkwijze
van de Veiligheidsraad plaatsvinden sinds India het onderwerp in 1979 agendeerde;
 overwegende dat een meer realistische representatie van actuele machtsverhoudingen
noodzakelijk is om de legitimiteit van de Veiligheidsraad en de Verenigde
Naties te waarborgen, ook in het licht van de invloedsontwikkeling van andere
internationale organen die geen universeel lidmaatschap hebben en geen mandaat
ten aanzien van vraagstukken van vrede en veiligheid;
 verzoekt de regering, tijdens de 65ste Algemene Vergadering van de Verenigde
Naties een oproep te doen tot een helder stappenplan van de VN voor concrete
hervormingen van de Veiligheidsraad, te presenteren op de 66ste Algemene Vergadering,
waarin nadrukkelijk rekening wordt gehouden met enerzijds de nieuwe verhoudingen
op het wereldtoneel – in het bijzonder de positie van de Europese Unie,
India en Japan – en anderzijds de wenselijkheid van een beperkt aantal
permanente leden,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Pechtold. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 89(26150).
 
 
 
 
 
 De heer
 El Fassed
 GroenLinks
 
 Voorzitter. De minister-president refereerde vanochtend in het AO aan
een aantal resoluties, waaronder een resolutie over Birma. De situatie in
Birma gaat ons zeer na aan het hart en daarom dien ik de volgende motie in.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 constaterende dat de militaire junta in Birma verantwoordelijk is voor
ernstige, systematische misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden;
 constaterende dat de VN speciale rapporteur mensenrechten in Birma, verschillende
organisaties als Human Rights Watch en ook landen als de VS hebben opgeroepen
om tijdens de Algemene Vergadering van de VN een VN-onderzoekscommissie in
te stellen naar deze misdaden in Birma;
 overwegende dat de EU een resolutie voor de Algemene Vergadering van de
VN voorbereidt over Birma;
 verzoekt de regering, zich actief achter de oproep tot een VN-onderzoekscommissie
naar de misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden in Birma te scharen;
 verzoekt de regering, zich in te spannen om de instelling van de VN-onderzoekscommissie
op te nemen in de EU-resolutie voor de Algemene Vergadering van de VN,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden El Fassed en Dijkhoff. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 90(26150).
 
 
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Voorzitter. Ik begin met de motie van de heer El Fassed. Ik zie deze motie
als ondersteuning van het beleid. Ik steun de daarin weergegeven zienswijze.
Als de motie wordt aanvaard, zal ik haar uiteraard uitvoeren en ook binnen
de EU steun proberen te verwerven voor het volgen van de daarin geformuleerde
lijn, aangezien dit volstrekt in lijn is met het beleid dat we in het verleden
hebben gevoerd.
 Over de motie van de heer Pechtold: het zal hem wellicht teleurstellen,
maar ik moet haar ontraden, overigens niet omdat ik geen sympathie heb voor
de achterliggende gedachte. Op zich ben ik het namelijk met hem eens –
dat heb ik meerdere malen in deze Kamer gezegd – dat juist in een tijd
waarin de globalisering ervoor zorgt dat het tempo van mondiale uitdagingen
en de noodzaak van gezamenlijke mondiale antwoorden daarop alleen maar toeneemt,
de VN zich moet aanpassen aan de veranderende tijden en veranderende machtsverhoudingen.
Instellingen die vlak na de oorlog zijn opgericht, moeten rekening houden
met de gewijzigde omstandigheden. Ik doel op landen als India en Brazilië,
niet genoemd in de motie, maar ik ga ervan uit dat de heer Pechtold daarvan
ook verwacht dat, als wij hen aanspreken op het dragen van
verantwoordelijkheid, zij zich vertegenwoordigd voelen. Dat is essentieel,
wil de VN een speler kunnen blijven die antwoord kan geven op mondiale problemen.
Ik ben het dus volledig eens met de achterliggende gedachte.
 Als we het principe waarvoor de heer Pechtold zich sterk maakt niet nastreven,
lopen we natuurlijk de kans dat de belanghebbenden – landen die zich
onvoldoende vertegenwoordigd voelen in de multilaterale organisaties –
andere wegen en/of vormen gaan zoeken. Je krijgt dan een soort multilateralisme à
la carte. In het verleden hebben wij al een paar keer gezien dat landen zich
in toenemende mate buiten de internationale multilaterale organisaties opstellen.
Eerder hebben we van gedachten gewisseld over het format van de G20, omdat
dat enerzijds meer recht doet aan de gewijzigde machtsverhoudingen, en anderzijds
klein genoeg is om te komen tot besluitvorming. Op dat punt is er dus geen
verschil van mening over de noodzaak van een wijziging in samenstelling en
werkwijze van de Veiligheidsraad. Daarom praten we er al geruime tijd over.
 Zoals bekend heeft Nederland hierin altijd een actieve rol gespeeld. Nadat
jarenlang in een werkgroep van de Algemene Vergadering over hervormingen van
de Veiligheidsraad is gesproken, hebben we twee jaar geleden de discussie
over de Algemene Vergadering zelf gevoerd. Nederland heeft gekeken naar compromissen.
Zelf heb ik daarover onder andere met Brazilië gesproken, om te zien
of er een tussenvorm kan worden gevonden: een langjarig tijdelijk lidmaatschap.
Omdat het in de Algemene Vergadering aan de orde is geweest, worden aan de
hand van vijf thema's door verschillende lidstaten standpunten naar voren
gebracht. Verder is er een onderhandelingstekst. Er is dus geen standstill
geweest sinds India begon met die discussie. De huidige onderhandelingstekst
is weliswaar nog heel lang – onder andere doordat de standpunten fors
uiteenlopen en doordat de tekst eigenlijk een opsomming van alle standpunten
is – maar daardoor is er ook ruimte om te gaan onderhandelen over compromissen.
Er is dus in die zin een beetje meer focus aangebracht op de wijze waarop
die discussie zal worden gevoerd. Er is dus nog niet echt een stappenplan,
maar er is wel meer focus op waar de discussie zich op moet gaan richten.
Ik wil er echter geen onduidelijkheid over laten bestaan: er is een stappenplanachtig
iets, maar er is geen tijdspad. De onderwerpen waarover gesproken moet worden,
zijn nu wel meer in kaart gebracht, maar er is geen stappenplan, waarin staat
wat wij precies gaan doen en dat wij over twee jaar met een besluit zullen
komen. Het heeft dus ook niet het tempo dat de heer Pechtold zou willen zien.
 Wij moeten echter wel realistisch zijn. De reden waarom er op dit moment,
ondanks alle pogingen, inclusief die van Nederland, geen overeenstemming is
over hervorming van de Veiligheidsraad, heeft ermee te maken dat er conflicterende
belangen zijn. Landen die nu een geprivilegieerde positie hebben, zijn –
of wij dat nu leuk vinden of niet en of wij dat nu terecht vinden of niet –
beducht om die positie op te geven. Landen in opkomst willen juist meer te
zeggen krijgen en meer privileges hebben, maar hun buurlanden zijn daar beducht
voor. Er is dus sprake van een redelijke wirwar aan conflicterende belangen.
Ik ben het echter met de heer Pechtold eens dat de landen die deze hele instelling
gefabriceerd hebben, niet meer de huidige situatie vertegenwoordigen. 
 Wij zullen, en ik zeg toe dat wij dat zullen intensiveren, een actieve
rol blijven spelen, zoals wij dat in het verleden ook hebben gedaan met bepaalde
compromisvoorstellen. Verder zullen wij, om het onderhandelingsproces te bevorderen,
doorgaan met regelmatig in informeel verband met de verschillende belanghebbenden
om tafel te gaan zitten. Wij zullen dus een soort actieve bemiddelingsrol
spelen in dit geheel.
 Ik ontraad de motie, omdat ik een averechts effect verwacht van de motie
zoals die luidt. Er zal dan waarschijnlijk worden gezegd: jullie trekken een
veel te grote broek aan. Wij willen ons echter wel proactief opstellen in
de discussie over de hervorming van de Veiligheidsraad. Verder zullen wij
kijken of wij een soort group of friends van de hervorming van de Veiligheidsraad
tot stand kunnen brengen, zodat wij met gelijkgezinde landen voort kunnen
gaan met het zo snel mogelijk realiseren van die hervorming.
 
 
 
 De heer
 Pechtold
 D66
 
 Nadat ik, luisterend naar de minister, eerst even mijn teleurstelling
verbeten had, heb ik toch het gevoel gekregen dat er sprake is van enige koudwatervrees.
In de brief van de minister aan de Kamer ter voorbereiding van dit overleg,
staat namelijk dat hij zich namens het koninkrijk wil inzetten voor een spoedige
succesvolle afronding van de onderhandelingen. Ik vraag niet om een tijdspad.
De minister zegt dat er al wel een focus is, maar ik vraag om een stappenplan
bij de volgende vergadering. Als de minister zegt dat hij onderscheid wil
maken tussen de nieuwe economieën zoals Brazilië, India en Japan –
wat is nieuw als je al de helft van de periode van het bestaan van de Verenigde
Naties praat over hervormingen en je komt er nog steeds niet in? – en
de zetel voor de Europese Unie, dan vind ik dat prima. Maar ik verwacht toch
van de Nederlandse regering dat als de minister zelf spreekt over een spoedige
succesvolle afronding, dat zij echt aan gaat dringen op een stappenplan. Een
stappenplan houdt in dat je aangeeft welke zaken bij de volgende vergaderingen
aan de orde moeten zijn. Dat er vervolgens een tijdspad aan moet worden verbonden,
wil ik dan nog wel aan hem geven. Maar een stappenplan is toch niet te veel
gevraagd?
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Ik ben blij dat de heer Pechtold nu een onderscheid maakt tussen de zetel
van de Europese Unie en de rest. Dit om de doodeenvoudige reden dat, hoezeer
wij ook eensluidend zijn in onze wens om te komen tot één EU-zetel,
het redelijk illusoir is om te denken dat het VK en Frankrijk hun zetel op
zullen geven. Laten wij onszelf wat dat betreft niets wijsmaken. Voordat wij
komen tot één gezamenlijke EU-zetel zal er dus nog heel wat
water door de Rijn stromen. Als de heer Pechtold mij ertoe oproept om te komen
tot een concreter plan om die hervorming op de rails te zetten, merk ik op
dat, als daaraan geen tijdspad is verbonden, ik hem op dat punt tegemoet wil
komen. Wij zullen ons daarvoor inzetten.
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 Ik denk dat er pas op 28 september over de moties zal worden gestemd.
Nee, dat kan niet. Er moet natuurlijk eerder gestemd worden. Er wordt waarschijnlijk
morgen gestemd over de ingediende moties. Ik kijk daarvoor ook even naar de
indieners.
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Ik heb eigenlijk al aangegeven dat wij de motie van de heer El Fassed
zullen uitvoeren. Ook denk ik dat wij met de motie van de heer Pechtold uit
de voeten kunnen, zoals ik begreep uit zijn reactie. Ik heb niet per se die
uitspraak van de Kamer nodig om datgene te doen wat er gevraagd wordt.
 
 
 Dat begrijp ik, maar dan moeten beide indieners formeel wel eerst hun
motie intrekken om een stemming te voorkomen. Misschien zijn zij nu ertoe
uitgelokt om dat te doen.
 
 
 
 De heer
 Pechtold
 D66
 
 Dat is coöperatief. Ik ben blij dat er sprake is van een stappenplan,
en dus geen tijdsbalk, waarbij onderscheid gemaakt kan worden tussen de nieuwe
economieën die al 30 jaar wachten en de wens van ons allen om de Europese
Unie ook een platform te geven. Met die toezegging trek ik mijn motie in.
 
 
 Aangezien de motie-Pechtold (26150, nr. 89) is ingetrokken, maakt zij
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 Dan kijk ik nu naar de heer El Fassed.
 
 
 
 De heer
 El Fassed
 GroenLinks
 
 Met de toezegging van de minister trek ik mijn motie in.
 
 
 Aangezien de motie-El Fassed/Dijkhoff (26150, nr. 90) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 Goed zo! Nu hoeven wij morgen niet te stemmen en weet de minister wat
hem te doen staat.
 
 
 De vergadering wordt van 17.35 uur tot 19.00 uur geschorst.
 
 Voorzitter: 
 Van Beek