Debat over de energierekening
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 5454-5460

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-06-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 91, pagina 5454-5460

15-06-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29800-XIIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 15 juni 2005)Pagina 5411-5411
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg met de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de evaluatie van de Drank- en Horecawet (29894, 27565, nr. 3)Pagina 5416-5419
Debat over de energierekeningPagina 5454-5460
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 15 juni 2005)Pagina 5460-5462
Regeling van werkzaamheden (woensdag 15 juni 2005)Pagina 5428-5430
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Comptabiliteitswet 2001 houdende bepalingen inzake een nadere splitsing van de Rijksbegroting (Tweede wijziging van de Comptabiliteitswet 2001) (29833)Pagina 5411-5416
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 2 juni 2005 over modernisering van het huurbeleidPagina 5419-5428
Debat over voorgenomen fusie ziekenfondsenPagina 5430-5437
Voortzetting van de behandeling van het Voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl houdende vaststelling van een wet inzake ondersteuning van alleenstaande ouders bij arbeid en zorg (Wet voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders) (29948)Pagina 5437-5454

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de energierekening.Mevrouw Gerkens (SP):Mevrouw de voorzitter. Vanmorgen kopte De Telegraaf met het bericht "De
energierekening rijst de pan uit". Sinds het jaar 2000 betaalt de consument
bijna 75% meer voor gas en 60% meer voor stroom. Een gezin gaat dit jaar waarschijnlijk
zo'n € 200 meer betalen voor energie. En ik vermoed dat het einde
van deze stijging nog niet in zicht is omdat de olieprijzen wellicht nog verder
zullen stijgen gezien de situatie in de wereld. Nu is dit alles wellicht niet
alleen toe te schrijven aan de liberalisering, maar de consumenten vragen
zich wel af welk voordeel de liberalisering nu eigenlijk gehad heeft. Sinds
de liberalisering is de administratie verslechterd en zijn de prijzen de pan
uit gerezen. Is dat nu toeval? Op vragen van de PvdA zegt de minister niet
in te willen grijpen in een geliberaliseerde markt. Als dat zo is, moet ik
concluderen dat wij nu slechter af zijn met deze markt.Voorzitter. De SP heeft al vaker aandacht gevraagd voor het probleem van
de hoge energiekosten. Mensen met lage inkomens kunnen het niet meer betalen
en worden letterlijk in de kou gezet. Wij zijn van mening dat het geen kwestie
is van niet kunnen maar een kwestie van niet willen. Het probleem zit voor
een groot deel in de gasprijs, die de olieprijs volgt. De minister geeft het
ingewikkelde antwoord dat het loskoppelen van de gasprijs van de olieprijs
niet zou kunnen omdat het gaat om privaatrechtelijke contracten. Feit is wel
dat hij aandeelhouder is van de Gasunie. In die hoedanigheid zou hij wel degelijk
zijn invloed kunnen aanwenden. Dat wil hij weliswaar niet vanwege de geliberaliseerde
markt, maar ik vraag hem toch er opnieuw naar te kijken.De gasprijs blijft stijgen omdat de olieprijs blijft stijgen. Ik heb dan
ook de volgende verzoeken aan de minister.Wil hij kijken naar de mogelijkheden van het instellen van een maximumprijs?
Zo dit niet kan voor alle energiesoorten, dan in ieder geval voor gas.Wil de minister zich binnen het kabinet hard maken voor compensatie van
de inkomens vanwege de stijgende energieprijzen?Wat gaat hij doen om te investeren in duurzame energie? Waar wij steeds
meer aankijken tegen het probleem van stijgende olieprijzen onder andere door
krapte op de wereldmarkt, is duurzame energie een mogelijke oplossing. De
positie die de minister inneemt dat de doelstelling van Europa is bereikt
en dat wij derhalve niet verder behoeven te groeien, vind ik dan ook echt
niet gepast. Ik roep hem dan ook op om juist de duurzame energie te versterken
en daarmee de druk van de prijzen af te halen.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik kan het relatief kort houden want ik sluit mij in hoofdlijnen
aan bij wat mevrouw Gerkens heeft gezegd. Haar vragen zijn daarmee ook mijn
vragen geworden in de richting van de minister.Vervolgens wil ik mij verontschuldigen voor het feit dat ik eigenlijk
nu alweer bij een ander debat moet verschijnen. Daar zal ik zometeen naartoe
gaan. Mevrouw Gerkens en ik hebben er al eventjes over gesproken hoe wij dit
debat verder doen.Dan mijn laatste punt. Ook mijn fractie maakt zich buitengewoon veel zorgen
over de inkomenspositie van mensen met een smalle beurs. Het is niet het eerste
jaar dat ze op de nullijn staan; dat duurt al een paar jaar. Het is niet het
eerste jaar dat de kosten stijgen. Ik noem bijvoorbeeld de eigen bijdrage
gezondheidszorg, waarvan chronisch zieken en gehandicapten last hebben. Laat
dat nu uitgerekend weer de groep zijn die door de bank genomen hoge energiekosten
heeft. Voor deze groep mensen stijgen de kosten als het ware dubbel. Dat zou
het kabinet grote zorgen moeten baren. Over de algemene koopkrachtgevolgen
van deze sterke stijging van de energieprijzen zal mijn fractie tijdens de
behandeling van de voorjaarsnota nader in debat gaan met de minister van Financiën.
Bij die gelegenheid kan het gehele spectrum van wat daarbij aan de orde is,
gewogen worden.Ten slotte nog iets over de marktwerking in de energiesector. De belofte
was – ik hoor het mevrouw Jorritsma nog verschillende keren zeggen,
het galmt mij nog na in de oren – dat het allemaal goedkoper zou worden.
Hoe zit het nu met die belofte?De heer De Krom (VVD):Voorzitter. De energieprijzen stijgen en dat is slecht voor de consument,
slecht voor de economie en dus reden tot zorg. De vraag is waardoor dat komt
en wat men eraan kan doen. De minister zal zonder twijfel ingaan op de oorzaken,
maar het lijkt mij duidelijk dat het vooral komt door de stijgende olie- en
gasprijzen als gevolg van de toenemende wereldwijde vraag naar energie. Mevrouw
Gerkens heeft daaraan al gerefereerd. Omdat onze energiecentrales voornamelijk
gasgestookt zijn, treft die ontwikkeling onze energieprijzen nog eens extra
hard. Volgens EnergieNed stijgt de vraag naar elektriciteit bij de huishoudens
in Nederland doordat steeds meer mensen grote elektrische apparaten kopen,
zoals wasdrogers, vaatwassers en diepvriezers. Daartegenover staat dat het
gebruik van gas door huishoudens afneemt door de vervanging van oude cv-ketels
door nieuwe, energiezuinige ketels. Wat de effecten zijn van de euro-dollarwisselkoers
kan ik niet overzien. Dit vraag ik de minister.Rest de vraag wat te doen. De stijgende brandstofprijzen worden uiteraard
doorberekend aan de klant. Volgens de VVD-fractie is geen rol voor de minister
weggelegd door op welke wijze dan ook in te grijpen in prijzen. De DTe kan
dit op basis van de wet wel, maar alleen als sprake is van onredelijke prijzen.
Daarvan is mij niets bekend, maar als de minister andere informatie heeft,
dan hoor ik dat graag.Het echte probleem is veel fundamenteler, namelijk onze afhankelijkheid
van fossiele brandstoffen. Het is onvermijdelijk dat wij onze brandstofmix
zullen moeten verbreden. Onze eenzijdige afhankelijkheid van gas brengt niet
alleen risico met zich mee voor de prijzen, maar ook voor de voorzieningszekerheid
op de lange termijn. Ook brengt ze politieke en strategische risico's met
zich mee. De Algemene Energieraad is daarop in een recent rapport uitvoering
ingegaan. Ik verwacht dan ook van de Energienota en het debat daarover dat
wij uitvoerig op die materie zullen ingaan. Ik verwacht ook dat in de Energienota
daarover duidelijke keuzen zullen staan.Consumenten kunnen zelf ook wat doen. Ik heb al gezegd dat het elektriciteitsgebruik
stijgt. Als iedereen daarop als individu wat beter let, scheelt dat ook weer
in de portemonnee. Simpele zaken als wat vaker het licht uitdoen op zolder
en in de badkamer schelen ook.Mevrouw Gerkens (SP):De heer De Krom doet het voorkomen alsof die stijging van € 200
voor een gezin gemakkelijk kan worden voorkomen als wij allemaal wat zuiniger
met energie zullen zijn. Is de heer De Krom er zich van bewust dat er op dit
moment huishoudens zijn die de verwarming behoorlijk laag houden, in de winter
een extra trui aantrekken en met de deken omgeslagen op de bank zitten omdat
zij het niet meer kunnen bolwerken? Ik neem aan dat dat niet is wat hij voor
ogen heeft.De heer De Krom (VVD):Nee, maar daarover spreek ik ook niet. Ik probeer onder de aandacht te
brengen dat het geen probleem is dat wij morgen eenvoudig kunnen oplossen
door in de prijzen in de markt in te grijpen. Het probleem ligt veel fundamenteler,
namelijk in de eenzijdige afhankelijkheid van gas, vooral bij onze energiecentrales.
Ook heb ik er een aantal keren op gewezen dat er geen teveel aan liberalisering
is, maar een tekort. Het zal mevrouw Gerkens daarom tot vreugde stemmen dat
Brussel een onderzoek zal doen naar de werking van de energiemarkt.Dat zijn de werkelijk fundamentele oorzaken. Er moet een liberale Europese
markt komen. Dat zal de beste garantie geven op een goede marktwerking en
zal de consumenten uiteindelijk ten goede komen.De vraag is welk effect de energieprijzen hebben op de koopkrachtplaatjes.
Mevrouw Gerkens en de heer Vendrik hebben daarop al gewezen. De discussie
daarover zal over twee weken worden gevoerd bij de behandeling van de Voorjaarsnota.
Daarom vindt mijn fractie dit debat op dit moment totaal overbodig, vooral
omdat wij niet de illusie moeten wekken dat wij hier in Den Haag zullen ingrijpen
in de markt, terwijl dit niet het geval zal zijn. Wij hadden er dan ook de
voorkeur aan gegeven dit debat over twee weken te voeren.De heer Hessels (CDA):Voorzitter. Ook de CDA-fractie maakt zich grote zorgen over de stijging
van de energieprijzen. Voor een gezin met een laag inkomen is het niet niks
om € 200 per jaar meer voor energie te moeten betalen. Daar blijft
het echter niet bij. Als wij de minister moeten geloven, komt daar nog eens € 50
per jaar bij voor de dekking van de overschrijding van het MEP-budget. Het
debat daarover is uitgesteld, maar het is tijd om na te denken over een bredere
dekkingsgrondslag voor deze subsidies. Ik sluit mij aan bij de woorden van de heer De Krom dat nu niet het moment
is om over compensatie van het koopkrachtverlies te spreken. Binnenkort behandelen
wij de Voorjaarsnota en ook bij andere gelegenheden wordt er in deze zaal
gesproken over de algehele inkomensontwikkeling en eventuele compensatie van
koopkrachtverlies. Daarbij kunnen de energieprijzen niet buiten beschouwing
blijven.Wij kunnen vandaag echter wel het vraagstuk van de andere kant benaderen,
namelijk van de prijszijde. Collega De Krom en ik hebben vorig jaar bij de
behandeling van de I&I-wet een amendement ingediend waarin voorstellen
werden gedaan voor het bevorderen van de flexibiliteit op de gasmarkt. In
dat kader is ook gevraagd om het instellen van een gasbeurs. Vandaag pleit
ik dan ook voor uitvoering van artikel 10a, lid 1, van de Gaswet. Dit artikel
handelt over het aanbieden van flexibele diensten door de Gasunie voor transport
en services. Hierdoor kan de Gasmarkt beter functioneren. De minister heeft
onlangs nog in een brief geschreven dat de markt al zeer flexibel is en dat
er zeker sprake is van marktwerking. Wij zien echter de prijzen niet dalen.
De APX-gasbeurs die in de wet is aangewezen als de handelsplaats voor gas
in Nederland, kan hierin een belangrijke rol spelen. Op welke wijze kunnen
wij volgens de minister via de marktwerking de prijsontwikkeling ook voor
de consument positief beïnvloeden? Door het van toepassing verklaren
van artikel 10a, lid 1, van Gaswet, wordt een flink deel van het gas verplicht
via de beurs verhandeld. Wellicht is er dan toch vanuit de aanbodkant op korte
termijn iets aan de energieprijzen te doen.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik ga kort op drie vraagstukken in. In de eerste plaats kom
ik te spreken over de stijging van de energieprijzen. In de tweede plaats
sta ik stil bij de verschillende opties, door u geschetst. In de derde plaats
behandel ik de alternatieven van mijn kant.De prijsstijgingen worden inderdaad veroorzaakt door de gestegen olieprijs
op de wereldmarkt. Ik ben het met de heer De Krom eens dat het uiteindelijk
gaat om de beantwoording van de veel fundamentelere vraag in hoeverre de afhankelijkheid
van fossiele brandstoffen moet worden gecompenseerd. Die discussie zullen
wij voeren in het kader van de Energienota. Nu hebben wij het echter over
de problemen op korte termijn. Omdat gas en olie elkaar tot op zekere hoogte
kunnen vervangen, zijn de prijzen van die producten met elkaar verbonden.
In het verleden hebben wij een keuze gemaakt die vrij eenzijdig gericht is
op de ontwikkeling van gascentrales. Via gasgestookte elektriciteitsproductie
heeft de olieprijs vervolgens invloed op de elektriciteitsprijzen.Als prijzen stijgen als gevolg van een prijsstijging op de wereldmarkt
is dat op zichzelf geen reden voor de overheid om in te grijpen. Het is duidelijk
dat bedrijven de kosten doorberekenen. Dat dwingt ons uiteraard om efficiënt
om te gaan met energie. De heren Hessels en De Krom hebben dat ook aangegeven.
Overigens zal, als ik vermoed dat de concurrentie tussen energieleveranciers
niet effectief is, een nader onderzoek worden gestart.Mevrouw Gerkens sprak over de liberalisering. Zij vraagt welke voordelen
liberalisering voor de consument heeft. De keuzevrijheid van de huidige consument
is een belangrijk goed. Mijn vooronderstelling is dat zonder die keuzevrijheid
en zonder grotere efficiëntie in de prijzen de huidige prijzen waarschijnlijk
nog hoger zouden zijn. Dat is niet precies in cijfers aan te geven. Ik denk
echter dat deze veronderstelling niet onjuist is. Er kunnen vaste prijscontracten
worden gesloten, analoog aan prijscontracten op andere gebieden. Er wordt
bovendien geen kunstmatige prijs aangehouden. Een dergelijke prijs zou immers
buitengewoon slecht uitpakken voor de ontwikkeling van duurzame energie. Mevrouw
Gerkens pleit terecht voor duurzame energie. Dat is ook het beleid van het
kabinet in brede zin. Een kunstmatige prijs voor het gewone gas zou de verdere
ontwikkeling van duurzame energie buitengewoon ontmoedigen. Op zichzelf is
dat geen reden om duurzame energie niet te bevorderen. Dat ben ik met haar
eens. Het energierapport dat binnenkort uitkomt, spreekt van het geven van
een impuls aan de MEP.De heer Hessels vroeg in hoeverre er een breder draagvlak voor de MEP
moet komen. Een paar weken geleden heb ik de Kamer gezegd dat ik de MEP tijdelijk
heb bevroren, juist vanwege de extra verhogingen voor de consument. Mevrouw
Gerkens heeft aan dat debat deelgenomen. Zij had daarop kritiek, begrijpelijk
vanuit haar oppositierol. Het is echter enigszins inconsequent, omdat het
bevriezen van de MEP op hetzelfde neerkomt als het stoppen van de prijzen.Mevrouw Gerkens (SP):Het debat over de MEP staat voor begin september geagendeerd. De minister
zegt dat de geliberaliseerde markt ervoor zorgt dat de energieprijzen niet
verder zijn geëxplodeerd. Hij wijst daarbij op de keuzevrijheid. In antwoord
op de vraag van de heer Crone om een maximumprijs in te stellen, antwoordt
de minister echter niet in te willen grijpen in een geliberaliseerde markt.
Het is van tweeën een: een geliberaliseerde markt is goed voor de consument
en leidt tot lage prijzen of door liberalisering is ingrijpen onmogelijk geworden.
De minister spreekt zichzelf tegen.Minister Brinkhorst:Er is geen sprake van tegenstrijdigheid. Ik zeg niet dat er in een geliberaliseerde
markt bij hoge olieprijzen lagere energieprijzen zouden ontstaan. Ik zeg dat
in verhouding tot een niet geliberaliseerde markt sprake is van prijsprikkels
die een efficiëntere prijs als gevolg hebben. Dat is niet noodzakelijkerwijs
altijd een lagere prijs. Over de kwestie van de maximumprijs kom ik nog te
spreken.De heer Crone heeft niet deelgenomen aan het debat. Toch zal ik zijn vraag
meenemen, die door mevrouw Gerkens is aangestipt. Prijscompensatie is naar
mijn gevoel niet gewenst. In het verleden is wel eens gezegd dat daarbij de
aardgasbaten aangewend moeten worden. Dat zou buitengewoon ongewenst zijn,
aangezien wij die inzetten voor structuurversterking van de economie. Wij
moeten daarmee geen koopkrachtbeleid voeren. Inkomenspolitiek voeren wij niet
via de energieprijzen maar op andere wijze. Ik sluit mij aan bij de suggestie,
daarover bij de Voorjaarsnota nader te spreken.De voorzitter:Voordat ik mevrouw Gerkens de ruimte geef voor haar tweede
interruptie, is goed om even te melden dat de heer Crone buiten zijn schuld
niet bij de eerste termijn aanwezig was.Minister Brinkhorst:Dat begrijp ik; ik had heel graag met de heer Crone willen debatteren.
Ik constateer alleen dat de opmerkingen over de prijsplafonds niet door hem
zijn gemaakt in het debat maar door mevrouw Gerkens. Daarmee verwees ik slechts
naar een eerdere discussie met de heer Crone.Mevrouw Gerkens (SP):Het klopt dat wij hier vandaag geen discussie voeren over de koopkracht.
Ik had dat graag wel gedaan, maar ik leg mij neer bij de wens van de meerderheid
van de Kamer. Toch wijs ik de minister erop dat er geen betere economische
versterking denkbaar is dan de toename van de koopkracht, zodat mensen weer
geld kunnen uitgeven. Het lijkt mij in dat licht verstandig om eens te kijken
naar een andere besteding van het FES.Minister Brinkhorst:Dat is een wat eenzijdige benadering van het begrip economische groei.Mevrouw Gerkens heeft gepleit voor een prijsplafond. Het instellen daarvan
in een geliberaliseerde markt is niet gewenst. Er kunnen dan situaties ontstaan
zoals een aantal jaar geleden in Californië. Ik heb vier fundamentele
redenen om zo'n prijsplafond af te wijzen.In de eerste plaats is een prijsplafond funest voor het investeringsklimaat.
Wij willen dat verbeteren door investeerders meer kansen te bieden, bijvoorbeeld
bij het produceren van duurzame energie maar ook op andere terreinen. Een
prijsplafond is een heel negatief signaal voor de markt en is daarmee slecht
voor de leveringszekerheid.In de tweede plaats laat een ministerieel prijsplafond de noodzaak tot
innoveren en concurreren verdwijnen. Innovatoren zijn vooral geïnteresseerd
in mogelijkheden om innovatie tot stand te brengen. Het mankeert ons op dit
ogenblik aan innovatie. Wij zouden er in dat licht dus slecht aan doen om
een prijsplafond op te leggen.In de derde plaats is het kunstmatig goedkoop houden van natuurlijke hulpbronnen
desastreus voor het milieu, omdat het een verkeerde prikkel geeft. De toestand
van het milieu moeten wij buitengewoon ernstig nemen. Het internaliseren van
prijzen is daarin een belangrijke factor. Het kunstmatig laag houden daarvan
zou heel negatief zijn voor het milieu. Uit de jaren zeventig herinner ik
mij nog dat hoge energieprijzen een prikkel zijn om te investeren in schone
technologieën, die zorgen voor energiebesparing.In de vierde plaats leidt een prijsplafond tot prijsdiscriminatie tussen
afnemers in verschillende EU-landen. Dit zou een "status aparte" opleveren
voor Nederland. Ik weet dat mevrouw Gerkens dat vanuit haar filosofie graag
zou zien, maar het is niet mogelijk in een Europese vrije markt.Deze vier argumenten zijn bij elkaar voor mij reden om absoluut tegen
een prijsplafond of tegen prijscompensatie te zijn. Terecht is gevraagd: wat
kan de overheid wel doen als prijsplafonds en prijscompensatie niet de goede
weg zijn?In de eerste plaats is het van groot belang dat wij de lijn van het strenge
markttoezicht voortzetten. De overheid bepaalt niet de prijzen maar draagt
wel zorg voor een goede mededinging. Vanaf het aantreden van dit kabinet is
mijn aandacht erop gericht geweest dat de liberalisering van de markt gepaard
ging met een goed markttoezicht, zodat het publieke belang goed wordt geborgd.
Wij zitten in Nederland midden in een discussie over de energiewetgeving.
Op dit punt kunnen wij nog wat meer bereiken. Liberalisering maakt het ook
mogelijk om contracten af te sluiten met een vaste prijs, analoog aan de mogelijkheden
op de hypotheekmarkt. Klanten kunnen zich zo indekken tegen prijsfluctuaties.In de tweede plaats wijs ik op de internationale dialoog. Op welke manier
kunnen wij de hoge prijzen bediscussiëren met onder andere olie- en gasproducenten?
De hoge prijzen weerspiegelen immers de schaarste in de totale energieketen.
Dat dwingt ons ertoe om zorgvuldig met dit onderwerp om te gaan. Er zijn veel
investeringen nodig om de schaarste op te lossen; dat gaat niet vanzelf. Toen
Nederland vorig jaar voorzitter van de EU was, heb ik in het kader van mijn
verantwoordelijkheid voor energiezaken het initiatief genomen tot een dialoog
tussen de EU en de OPEC. Het ging er met name om, belemmeringen voor investeringen
weg te nemen. Al dertig jaar wordt geprobeerd om een dialoog tussen de OPEC
en de consumentenlanden tot stand te brengen. In de jaren zeventig waren de
olieprijzen hoog en had de OPEC geen belangstelling. In de jaren tachtig gingen
de olieprijzen omlaag en hadden de consumentenlanden er geen belang bij. Langzamerhand
zijn wij zo ver dat de EU en de OPEC het erover eens zijn dat hoge prijzen in
niemands belang zijn. Dat dit bij de OPEC is doorgedrongen, is mede het resultaat
van een ander initiatief, het Internationaal Energieforum van vorig jaar mei
in Amsterdam.Voorzitter. Ik kom op de problematiek van het bevorderen van investeringen.
De EU-OPEC-dialoog is op 9 juni gestart. Wij hebben toen de standpunten
uitgewisseld. Ik zei het al, de OPEC-landen hebben zelf ook zorgen over de
hoge olieprijzen. Deze worden veroorzaakt door een aantal factoren. In de
eerste plaats is er een zekere schaarste ontstaan door de sterk toegenomen
vraag van de afgelopen tijd, met name vanuit nieuwe industrielanden zoals
China en India, maar wel degelijk ook door de ontwikkelingen in de VS. De
OPEC-landen hebben zorgen over de hoge olieprijzen, want potentieel daalt
daardoor hun afzet. Zij zouden heel graag – en dat is een belangrijk
signaal – de productiecapaciteit fors uitbreiden per 1 juli aanstaande.
Dat is een mededeling die gedaan is. Zij verhogen het productieplafond verder
als de prijzen hoog blijven. De extra productie zorgt voor een evenwichtige
verhouding tussen vraag en aanbod en die evenwichtige verhouding drukt de
olieprijs. De EU-OPEC-dialoog was niet een eenmalige exercitie, maar een die
wij zullen voortzetten.De heer De Krom stelde een vraag over de relatie tussen euro en dollar.
Op zichzelf heeft die relatie een minimaal effect. Het is wel zo dat wij in
de afgelopen periode door de hoge euro – dat is een van de grote voordelen
van de euro, overigens – een lagere prijs in dollar betaald hebben,
omdat de olieprijs in dollar is uitgedrukt. Maar het is vooral een kwestie
die onzekerheid geeft op de energiemarkt. Terrorisme en de beschikbaarheid
van oliebronnen zijn zorgen die met de dollarrelatie te maken hebben.Ten slotte had de heer Hessels een vraag over de flexibiliteit. Hij vroeg
om toepassing van artikel 10 a, lid 1. Ik ben het in die problematiek
met de benadering van de heer Hessels eens. DTe is in gesprek met GTS op dit
terrein. Het hebben van een handelsbeurs is heel belangrijk. Ik hoop direct
na de zomer daarop terug te komen, want het is absoluut mijn inzet om de handel
verder te stimuleren en daarmee de flexibiliteit te bevorderen.Voorzitter. Ik geloof dat ik daarmee gekomen ben aan het einde van mijn
beantwoording. Ik vat heel kort samen. Door investering aan de kant van de
OPEC en het benutten van de mogelijkheden van de vrije markt kunnen wij als
overheid iets doen aan de gestegen prijzen. De DTe-problematiek heb ik aan
de orde gesteld. Daar waar de prijzen onredelijk zijn, moeten wij ingrijpen.
Andere opties zijn niet gewenst. Wij moeten geen prijsplafond invoeren en
wij moeten ook geen compensatie invoeren, omdat een koopkrachtbeleid via deze
weg niet gewenst zou zijn.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Dank u dat ik de gelegenheid krijg om mij te verontschuldigen,
omdat ik te laat ben. Ik ging om kwart voor vijf naar een bijeenkomst waar
ik een inleiding moest houden. Toen was de planning nog dat dit debat om half
acht zou beginnen. Niemand heeft mij gewaarschuwd toen de planning werd veranderd,
dus dat zal ik een volgende keer beter moeten regelen.Ik heb begrepen dat de minister op veel vragen antwoord heeft gegeven
die ik ook gesteld zou hebben als ik aanwezig was geweest. Gelukkig hebben
de collega's die vragen gesteld. Er is een vraag die ik niet heb horen langskomen.
Ik ben niet per se voor een generieke maximumprijs op dit moment. Ik vertrouw
er op dat iedere prijsverhoging vooraf wordt getoetst vanwege de aanmeldingsprocedure
van vier weken bij DTe. DTe heeft ook al een paar keer bij een bepaald bedrijf
gezegd dat de prijs te hoog wordt en dus omlaag moet. Tot juli vorig jaar
was de regel dat de prijs van gas niet meer dan 1,4 eurocenten mocht stijgen
of dalen per halfjaar. Dat is geen absoluut prijsplafond, maar het is wel
een rem op prijsstijgingen. Ik heb de minister in eerdere schriftelijke rondes
gevraagd waarom wij dat niet invoeren. Daarop zei de minister dat de markt
vrij moet werken. Hij stelt nu zelf in zijn betoog vast dat het nog niet zo
ver is, dat er nog geen concurrentie is in de wholesalemarkt, in de detailmarkt
en internationaal. Dan is toch op zijn minst ter bescherming van de consumenten
een rem op de gasprijs gepast, zoals die er ook altijd was?Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik acht het niet gewenst om in een proces waarin wij juist
bezig zijn, markten verder te liberaliseren, een signaal te geven dat behoort
bij een totaal niet vrije markt. Het is een kwestie van perceptie. Als wij
nu een signaal geven dat de energieprijzen, zij het gematigd, omhoog gaan,
dan zou dat toch het beeld geven dat wij niet geloven in onze geliberaliseerde
markt. De heer De Krom zei eerder dat ons probleem op dit moment eerder is
dat er te weinig liberalisatie is dan te veel. Daar ben ik het mee eens. Het
signaal van de heer Crone gaat precies weer in de verkeerde richting. Dat
paste bij een beleid dat sterk aanbodgericht was, zoals wij dat in het verleden
hadden. Wij willen dat consumenten zelf invloed gaan uitoefenen. Vasteprijscontracten
zijn een instrument om de prijs te matigen, zoals ook bij hypotheekrente het
geval is. Dat middel is vooral geschikt voor grote energieverbruikers, maar
het kan ook worden gebruikt in een ander verband. De techniek ervan kan worden
uitgewerkt. Ik vind niet dat de overheid een instrument dat bij een ander
type markt hoort, moet toepassen in de nieuwe context.De heer Crone (PvdA):U spreekt uzelf tegen. U zegt dat wij op weg zijn naar marktwerking, maar
dat het nog niet zover is en dat er daarom een sterke toezichthouder nodig
is. Zo lang er niets gebeurt, is alleen de consument het slachtoffer van het
gebrek aan marktwerking. Hij kan immers niet switchen op de retailmarkt. Zijn
inkopers – ik neem nu Nuon, Essent en Eneco in bescherming – zijn
niet in staat om goedkoop gas te kopen omdat de Gasunie de dominante partij
is en er geen concurrentie is op de wholesalemarkt. Ik accepteer niet dat
u zegt dat er nog geen concurrentie is, maar dat de consument pech heeft gehad.
Het is het één of het ander. Als de markt werkt, leg ik mij
erbij neer. Als de markt niet werkt, wil ik er op zijn minst een rem in hebben.
Dat is toch een heel logische redenering?Minister Brinkhorst:Het is een erg theoretische redenering. De redenering gaat ervan uit dat
wij in het verleden een onbevredigende situatie hadden. U wilt nu instrumenten
hanteren vanuit een onbevredigende situatie. Het beleid moet zijn gericht
op het zo snel mogelijk bevorderen van de liberalisering. Ik neem op Europees
niveau initiatieven. De Europese Commissie heeft het initiatief genomen om
marktwerking in Europees verband aan de orde te stellen. Het initiatief van
Nederland om te liberaliseren, wordt in sterke mate gesteund door de Eurocommissaris.
Tegen die achtergrond zou het niet verstandig zijn om een instrument te hanteren
dat teruggrijpt naar het verleden in plaats van een instrument dat is gericht
op de toekomst.Mevrouw Gerkens (SP):Voorzitter. Ik ben bijzonder teleurgesteld door het antwoord van de minister.
Hij prijst de liberalisering de hemel in, maar wij zien alleen de energieprijzen
de hemel ingaan. De liberalisering werkt niet, of werkt nog niet goed volgens
de heer Crone. Wij zijn de grip kwijt en de minister wil niets meer doen.
Hij doet niets voor de consumenten. Zijn leuze "een sterke markt vraagt een
sterkte overheid" is daarmee gewoon gebakken lucht. Hij wil niets. Hij wil
geen maximumprijzen omdat die niet goed zijn voor de innovatie. Hij geeft
geen middelen voor investeringen wat dat is niet goed voor het milieu. Hij
wil geen prijsdiscriminatie en geen discussie over koopkracht. Hij wil niet
eens de toezegging doen dat hij zich binnen het kabinet hard wil maken hiervoor.
Nergens blijkt uit wat hij direct gaat doen voor de consument die met grijze
haren en zorgen kijkt naar de stijgende prijzen. Ik vind het tijd voor actie
en daarom dien ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,Gerkensoverwegende dat door de liberalisering van de energiemarkt de rem op prijsstijgingen
van gas en elektriciteit weg is;overwegende dat een doorsnee huishouden dit en volgend
jaar aanzienlijk meer geld kwijt dreigt te raken voor gas en elektriciteit;constaterende dat het instrument van de maximumprijs kan worden ingezet;verzoekt de regering om zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk voor 1 juli
2005, maximumprijzen voor gas in te voeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Gerkens. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 75(29800 XIII).De heer Hessels (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoorden, met name dat op
het punt van de gasbeurs. Hij zei dat hij daar al mee bezig is en dat hij
in september na actie van DTe met een voorstel zal komen. Ik had een motie
voorbereid over dit punt en ik had mij al verzekerd van voldoende steun in
de Kamer. Ik laat nu uiteraard de minister zijn werk doen. Als dat echter
niet afdoende is, zal ik er in september op terugkomen en zal ik deze motie
weer uit de kast halen.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Misschien kan in het vervolg de eerste termijn wegblijven,
want ik heb gemerkt dat de collega's – en zo ken ik ze ook – alle
belangrijke punten al aan de orde hebben gesteld. De minister heeft op bijna
alles een teleurstellend antwoord gegeven. En zo ken ik hem ook. Ik moet dus
in tweede termijn nog het woord voeren. Het moet namelijk toch beter. Ik overdrijf
nu lichtelijk. Overigens dank ik de minister voor zijn antwoord, waar veel
goeds in zit.In ieder geval is het goed dat de minister vertrouwen heeft in de marktwerking,
ook dat hij daarin gelooft. Hij denkt dat er bij liberalisatie geen maximumprijzen
moeten gelden, omdat die van alles verstoren. Dat ben ik helemaal met hem
eens, maar zijn veronderstelling dat er een marktwerking is, is niet juist.
Hij zegt dat zelf ook, als hij opmerkt dat hij heel hard bezig is met alles
te organiseren. Ik steun de collega's die zeggen dat de wholesalemarkt eindelijk
eens moet gaan werken. Dat is het fundament. De inkopers, of dat nu Nuon,
Essent, Eneco of nieuwkomers zijn, kan ik niet verwijten dat zij duur gas
inkopen, want zij kunnen het nergens goedkoper krijgen. Ik neem ze dus af
en toe in bescherming, als dat nodig is.Ook de retailmarkt klopt niet. Daar hebben wij het vaak genoeg over gehad.
Als de veronderstelling is dat liberalisatie zich niet verdraagt met maximumprijzen,
heeft de minister daarin gelijk. De veronderstelling begint echter bij het
verkeerde punt: er is geen liberalisatie; er is onvoldoende marktwerking.
Dan zoekt het water het laagste punt en dan betaalt de consument een te hoge
prijs.Ik vind dat het onze taak is om te zeggen dat de marktwerking nog niet
is zoals wij willen. Daarom zijn er nog steeds beschermingsconstructies nodig.
Of die nu volgend jaar voorbij zijn of over vijf jaar, dat zien wij dan wel
weer. Ik heb dus toch behoefte aan beschermingsconstructies. Ik spreek de
minister dan ook aan in zijn rol als marktmeester en als aandeelhouder van
de Gasunie. Zolang de gasmarkt niet werkt, moet de minister opnieuw een prijzenrem
instellen. Dat kan hij als marktmeester en als aandeelhouder bevorderen. Op
die manier worden de prijsstijgingen in ieder geval afgeremd. Ik zal daarover
een motie indienen.In die motie bepleit ik ook om de helft van de extra gasbaten in te zetten
voor compensatie van de burgers. Dit is niet nieuw, want bijna alles wat ik
nu zeg, heb ik vanaf oktober al in onder andere schriftelijke vragen aan de
minister voorgelegd. Dit is niet in strijd met de opmerking dat de gasbatenopbrengst
voor investeringen is, voor het FES. Dat deel houd ik vrij met mijn voorstel.
Wij weten sinds jaar en dag dat het ene deel van de gasbaten naar het FES
gaat. Daar kom ik dus niet aan. Het andere deel blijft in de schatkist en
dat kunnen wij vrij besteden. Die spelregels ken ik goed als financieel woordvoerder.De heer De Krom (VVD):Ik ben nu echt verbaasd. Toen wij met u in het paarse kabinet zaten, hebben
wij heel duidelijk afgesproken dat de aardgasbaten niet een soort grabbelton
moesten worden waarin iedereen naar believen zou graaien om daarmee overdrachtsuitgaven
te doen. Die baten zouden echt gebruikt moeten worden voor infrastructuurprojecten
op de lange termijn om economische groei en innovatie op lange termijn te
verzekeren. Dat hebben wij gezamenlijk besloten. Kennelijk betekent uw verandering
van rol (nu oppositiepartij) ook een verandering van standpunt. Is dat inderdaad
het geval? Ik beluister het wel in uw woorden.De heer Crone (PvdA):Ik vind dat in ieder geval minder erg dan de VVD, die in dit kabinet een
heel ander beleid voert dan in het vorige kabinet. In dit geval verwijt de
pot niet de ketel dat die zwart ziet. Ik zal het nog eens uitleggen. De gasbaten
vanwege extra gasverkoop bestaan uit twee dingen. Het ene deel wordt gevormd
door de gasbaten die wij krijgen als aandeelhouder van de Gasunie, dus dividend
en dat soort dingen. Dat is ook het deel waar wij recht op hebben; dat is
het aandeel in de gasprijs. Het andere deel wordt gevormd door vennootschapsbelasting
en btw. Wij hebben afgesproken dat het ene deel naar het FES gaat. Dat willen
wij zo houden, omdat dit bestemd is voor versterking van de structuur. Het
andere deel valt echter als normale overige belastingmiddelen in de schatkist.
Wij mogen zelf beslissen wat wij daarmee doen. Ik houd mij dus aan de afspraken.
Het kabinet kan dat niet als bezwaar inbrengen. Nogmaals, ik houd mij aan
de spelregels; ik verander ze ook niet. Overigens staat er geen straf op nieuwe
inzichten. Als ik nieuwe inzichten zou hebben, zou dat dus mogen. Ik vind
het wel jammer dat u al deze nieuwe inzichten hebt in dit kabinet; die staan
zo haaks op uw inzichten uit de tijd dat u deel uitmaakte van "paars".De Kamer,gehoord de beraadslaging,Croneconstaterende dat de energiebedrijven opnieuw prijsstijgingen hebben aangekondigd,
waardoor de tariefstijging oploopt tot € 200;overwegende dat gezien de loonontwikkeling veel huishoudens hiermee te
zwaar belast worden; overwegende dat de retailmarkt een oligopolistisch karakter kent en de
groothandelsmarkt te sterk wordt gedomineerd door één bedrijf;overwegende dat de prijsrem, zoals die tot voor kort bestond, door de
Gasunie niet meer wordt toegepast;verzoekt de minister, zorg te dragen voor de volgende maatregelen: 1. in zijn rol als marktmeester en aandeelhouder van de Gasunie wordt
de prijsrem opnieuw ingevoerd;2. de DTe bekijkt door middel van een
toets of de tarieven nog wel redelijk zijn en stelt zo nodig maximumtarieven
vast;3. de minister laat weten wanneer de resultaten van het NMa-onderzoek
te verwachten zijn en of het hierbij gaat om een onderzoek naar kartelvorming,
misbruik van economische machtsposities of beide;4. de helft van
de extra gasbaten wordt teruggegeven aan de burger via lastenverlichting;verzoekt de minister voorts om voorstellen hierover te doen bij de Voorjaarsnota,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Crone. Naar mij blijkt, wordt zij
voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 76(29800 XIII).De heer Crone (PvdA):Ik had behoefte aan een debat op korte termijn – vandaag, maar het
had ook morgen gekund – omdat ik wilde vragen om een actie in het kader
van de Voorjaarsnota, voor lastenverlichting. De minister zou voorts als aandeelhouder
en marktmeester de prijsrem nog voor 1 juli kunnen invoeren.De heer Hessels (CDA):Het laatste punt van de motie betreft de inzet van extra FES-middelen
voor compensatie. Heb ik de heer Crone er vanmiddag bij de regeling van werkzaamheden
niet voor horen pleiten om vanavond niet een debat te voeren over de manier
van compenseren? Ik dacht toch echt dat ik hem dat hoorde zeggen.De heer Crone (PvdA):Ik moet de heer Hessels corrigeren. Ik heb niet gezegd dat wij de FES-middelen
willen inzetten voor lastenverlichting, maar de gasbaten, het deel dat niet
in het FES gaat. Daar had ik het niet over met de heer De Krom.Ik heb voorts gezegd dat wij niet vanavond met minister Zalm een totaal
debat over de koopkracht moesten voeren. Dan zou het niet alleen over de gasprijs
gaan, maar ook over ziektekosten, huursubsidie en wat al niet. Ik heb vanmiddag
gezegd dat ik met minister Brinkhorst wilde bespreken wat wij met de markt
doen. Door een verkeerde marktwerking wordt de minister rijk en de burger
arm. Ik vind dat minister Zalm, maar ook minister Brinkhorst als aandeelhouder,
geld aan de burger moet teruggeven. Dat hoort bij dit debat. Hoe zij dat doen,
is techniek van de Voorjaarsnota.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik beperk mij tot de twee ingediende moties. Voor mijn afwijzing
van de motie van mevrouw Gerkens verwijs ik kortheidshalve naar mijn opmerkingen
in eerste termijn. Het invoeren van maximumprijzen is ongewenst, om de vier
redenen die ik heb aangegeven.De heer Crone vraagt bij motie om terug te keren naar een oude situatie.
De vooronderstelling is dat er machtsmisbruik is door de Gasunie. Daarvoor
is geen spoor van bewijs. De NMa zou natuurlijk heel goed proberen dat te
achterhalen. De heer Crone wijst mij terecht aan als de marktmeester. Ik ben
er zeer van overtuigd dat ik als strenge marktmeester optreed. Er is geen
sprake van misbruik. Ik heb in eerste termijn al gezegd dat de prijsstijging
direct is gerelateerd aan de wereldmarkt. De wereldmarktprijzen van gas en
olie zijn inwisselbaar. De prijzen op de markt volgen elkaar. Dat merken wij
ook in Europees verband. Tegen die achtergrond is een maximumprijs –
het is toch een vorm van maximumprijs waarop de heer Crone doelt – ongewenst.De heer Crone (PvdA):U doet nu net alsof ik zeg dat de Gasunie zich schuldig maakt aan machtsmisbruik.
Ik stel alleen maar vast dat uit alle onderzoeken van DTe blijkt dat de groothandelsmarkt
vastzit. Dan hebben wij het over de gasmarkt, inclusief de flexibiliteitsdiensten.
Ik hoor van alle grote inkopers, zowel grootverbruikers als distributiebedrijven,
dat er met de Gasunie niet valt te onderhandelen over langdurige contracten
of andere contracten met een vorm waardoor zij een beetje kunnen gaan concurreren.
Het zit vast of het zit niet vast en wat dat betreft bent u het eens met DTe
of niet. Ik ben het echter met DTe eens; ik hoor dit zelf ook vanuit de markt.Minister Brinkhorst:Als er sprake is van vastzittende markten dan is het wenselijk om die
markten los te maken en is het van belang die markten tot ontwikkeling te
brengen. Het meest contraproductief is om in zo'n situatie te streven naar
maximumprijzen. Ik zeg nogmaals tegen de heer Crone dat hij hierbij met een
oud instrumentarium en een oud beleid bezig is, dat hij wil toepassen op het
nieuwe instrumentarium met een nieuw beleid. Tegen die achtergrond is dat
echter niet gewenst. Ik ga evenwel serieus op zijn problematiek in.De heer Crone vindt het gewenst om de aardgasbaten hiervoor in te zetten.
Welnu, ik denk dat de problematiek betreffende al dan niet lastenverlichting
inderdaad bij de voorjaarsnota aan de orde komt. Er is zeker een discussie
aan de gang op dit ogenblik over de vraag hoe wij groei kunnen bevorderen.
Ik denk echter dat het prematuur is wat de heer Crone voorstelt en dat het
niet gezegd is dat het verstandig zou zijn om een deel van de aardgasbaten
daarvoor aan te wenden. Om die reden moet ik de motie van de heer Crone dan
ook afwijzen. Ik ontraad het de Kamer, deze motie aan te nemen.De beraadslaging wordt geslotenDe voorzitter:Hiermee zijn wij aan het einde gekomen van dit spoeddebat. Ik stel voor,
de beide moties toe te voegen aan de stemmingslijst van morgen. Dan kunnen
wij daar morgen meteen over stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 19.52 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-5454-5460.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl