Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake de bevordering van integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur met betrekking tot beschikkingen of overheidsopdrachten (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) (26883)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 606-633

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-10-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 12, pagina 606-633

11-10-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26883Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake de bevordering van integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur met betrekking tot beschikkingen of overheidsopdrachten (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) (26883)Pagina 606-633
Presentie en opening (donderdag 11 oktober 2001)Pagina 553-553
Voortzetting van (de behandeling van): - de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2002 (28000, nr. 1); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2002 (28000 IXB); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2002 (28000 IXA)Pagina 553-585
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Vleeskeuringswet en de Warenwet inzake de heffing van retributies (27698); - het wetsvoorstel Wijziging van de Huursubsidiewet (introductie van het beperkt huursubsidiebericht voor bepaalde huurders) (27752); - en een ander wetsvoorstel (27576)Pagina 553-553
Noot bij pagina 553: schriftelijke antwoorden van de minister en de staatssecretaris van Financiën op vragen gesteld in de eerste termijn van de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2002 (28000) en van de behandeling van de begroting van Financiën en van de Nationale Schuld voor het jaar 2001 (28000, IXA en IXB)Pagina 635-747
Regeling van werkzaamheden (donderdag 11 oktober 2001)Pagina 585-586
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 11 oktober 2001)Pagina 633-634
Voortzetting van (de behandeling van): - de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2002 (28000, nr. 1); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2002 (28000 IXB); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2002 (28000 IXA)Pagina 586-606

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 128 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Regels
inzake de bevordering van integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur
met betrekking tot beschikkingen of overheidsopdrachten (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen
door het openbaar bestuur) (26883).(Zie wetgevingsoverleg van 1 oktober 2001.)De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Namens de fractie van de ChristenUnie heb ik bij de behandeling
van het wetsvoorstel BIBOB in het uitvoerige wetgevingsoverleg uitgesproken
dat het nodig is, dat er wetgeving komt met betrekking tot de bestuurlijke
rechtshandhaving als een onmisbaar onderdeel van het integriteitsbeleid en
bij het tegengaan van onbewuste, ongewilde facilitering van de georganiseerde
misdaad. Ik heb mij daarbij aangesloten bij de aanbeveling die de enquêtecommissie-Van
Traa, de parlementaire-enquêtecommissie Opsporingsmethoden, daarover
in haar rapport had opgenomen. Als wij het hebben over integriteitsbeleid –
daarin val ik de memorie van toelichting bij – gaat het niet alleen
om de persoonlijke integriteit van ambtenaren en bestuurders, maar ook om
de organisationele integriteit en de relationele integriteit, en daar gaat
dit wetsvoorstel over.Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel, zowel tijdens de schriftelijke
behandeling als tijdens het wetgevingsoverleg, heb ik namens mijn fractie
vrij indringend de subsidiariteitsvraag aan de orde gesteld. Er zijn andere
instrumenten die hier een belangrijke rol in kunnen spelen. Ik heb gewezen
op de verklaring omtrent het gedrag, op het systeem-vennoot en het verplichte
accountantsonderzoek, en ook op het toetsingsmechanisme van de Drank- en horecawet.
Ik heb daarbij een paar maal de vraag aan de orde gesteld over de samenhang
met hetgeen reeds voorhanden is, zeker als wij weten dat daar waar het gaat
om de verklaring omtrent het gedrag en het systeem-vennoot, er wijzigingen
bij de Kamer liggen of op komst zijn. Is het niet mogelijk om dat tezamen
een zodanige "upgrading" te laten ondergaan dat wij daarmee kunnen volstaan?
Ik vind het nodig om die subsidiariteitsvraag aan de orde te stellen, omdat
het BIBOB-instrumentarium een vrij ingrijpend instrumentarium is. Daar is
wel een aantal keren op ingegaan, maar vooral vanuit het gezichtspunt of elk van
die onderdelen op zichzelf een voldoende alternatief zou kunnen zijn voor
BIBOB. Ik zag het echter meer in samenhang met een eventuele aanscherping.
Ik leg die vraag hier nog één keer neer: biedt de combinatie
van deze middelen, in samenhang en in aangescherpte vorm, mogelijkheden die
ook het BIBOB-instrumentarium in totaliteit biedt?Daarnaast is er de proportionaliteit. Ik ben er positief over, als het
gaat om de proportionaliteit van het instrumentarium als zodanig. Ik heb verwezen
naar Italiaanse toestanden, maar zo erg is het in Nederland niet. Wij moeten
het in Nederland richten op het verkleinen van de risico's van het ongemerkt
faciliteren van de georganiseerde misdaad.Een ander punt dat ik heb ingebracht, betrof de effectiviteit. In dat
verband ben ik positief gestemd over de bewegingen rond de bouwvergunning –
dat moeten wij er echt bij hebben; het amendement op stuk nr. 27 – en
de bewegingen rond de milieuvergunning. Te dien aanzien ligt er een aantal
amendementen waar wij straks ongetwijfeld nog meer over horen, met name dat
van mevrouw Scheltema.Ik heb aangegeven dat ik vind dat er een oplossing moet komen voor het
overdraagbaarheidsvraagstuk, waarbij het gaat om het probleem dat er stromannen
kunnen worden ingezet, waardoor de aanpak niet effectief zou blijken te zijn.
Er waren tegen de aanvankelijke amendementen een aantal bezwaren, met name
als het erop neer zou komen dat van iedere milieuvergunning die afgegeven
wordt en overgedragen, melding gedaan zou moeten worden aan het bevoegd gezag.
Ik kan niet helemaal overzien in hoeverre dit punt verwerkt is in het laatste
amendement (stuk nr. 47) dat ik zo-even op mijn tafel vond, maar ik houd dat
eventjes als slag om de arm en kom er later graag op terug.Veel wordt in deze wet bij AMvB geregeld. Uitgangspunt van mijn fractie
is dat als je het echt zo belangrijk vindt dat je erover mee wilt praten en
mee wilt schrijven als Kamer, je het in de wet zelf moet doen en het anders
moet overlaten aan de lagere regelgeving. In dat geval dus terughoudendheid
met voorhangprocedures. Het wetsvoorstel bevat géén voorhangprocedures.
Er zijn maar liefst acht amendementen die er wel om vragen en daarvan worden
er zeven ontraden. Alleen voor de sectoren wordt het oordeel aan de Kamer
gelaten. Nu is het oordeel natuurlijk altijd aan de Kamer, maar mijn eigen
oordeel over het amendement over de sectoren, het amendement op stuk nr. 18,
is in ieder geval positief. Dat amendement willen wij steunen. Mogelijk steunen
wij ook de amendementen over de ZBO's. Daarover zijn twee amendementen ingediend,
een van mevrouw Van der Hoeven en een van de heer Pitstra. Ik weet niet wat
de stand van zaken is. Misschien zijn zij al in elkaar geschoven.
Wat deze amendementen betreft overweeg ik nog mijn steun te geven, maar wat
de overige amendementen betreft, zal ik, zoals het er nu althans uitziet,
mijn fractie adviseren die niet te steunen.Voorzitter. Bureau BIBOB als opsporingsinstantie: daarover hebben wij
uitvoerig gesproken en daarbij heb ik gezegd dat dat niet zou moeten. Dat
moet niet de intentie zijn. De antwoorden van de regering in het wetgevingsoverleg
gingen mij soms toch nog te veel in die richting. Opsporing en bestuurlijke
rechtshandhaving: dat zijn echt twee verschillende dingen. Toch kwam ik dit
idee ook tegen bij de argumenten om het bureau BIBOB bij Justitie onder te
brengen. Ik heb de minister namelijk horen zeggen: het gaat om het tegengaan
van criminaliteit en dus staan strafrecht en strafvordering centraal. Dat
beviel mij niet en dat bevalt mij nog steeds niet. Het probleem betreft niet
zozeer de wetstekst, maar misschien meer de attitude of de visie die aan het
BIBOB-instrumentarium ten grondslag ligt. Dat kan ik niet amenderen. Ik kan
alleen amendementen op de wetstekst voorstellen. Ik wil in dit verband daarom
waarschuwen. Verder zullen wij dit punt bij de evaluatie moeten betrekken.
Maar nogmaals, ik meen dat het probleem als zodanig niet in de wetstekst zit.Moet het bureau BIBOB nu bij Justitie of bij BZK worden ondergebracht?
De minister heeft zowel tijdens het overleg als in de brief met de reactie
op de amendementen uitvoerig zijn argumenten gegeven. Ik ga ze niet allemaal
herhalen. Dat kost te veel tijd. Tot nu toe hebben de argumenten mij niet
overtuigd. Ik heb het idee dat de argumenten vooral een praktische reden hebben
en dat men vanwege die praktische reden het bureau bij Justitie en niet bij
BZK wil onderbrengen. Tegen ieder argument is echter wat in te brengen. Tenslotte
gaat het om bestuurlijke rechtshandhaving in relatie tot het lokaal bestuur
en om een onderdeel van het integriteitsbeleid; zie de memorie van toelichting.
Politieregisters ressorteren qua beheer uiteindelijk onder BZK en juist de
koppeling van strafrecht aan strafvordering – daarover ging een van
de argumenten van de regering – zou voor mij reden zijn om ervoor te
pleiten het bureau onder BZK te brengen. Vooralsnog heb ik de neiging om het
amendement op dit punt te steunen. Ik zeg dit bewust met enige voorzichtigheid,
want het is verstrekkend, gelet op wat al gebeurd is en het feit dat aanneming
ervan met klem is ontraden.Voorzitter. Ik kom te spreken over een mij aangelegen punt: artikel 28
in relatie tot artikel 19. Daarbij gaat het om de mogelijkheid die het bureau
BIBOB heeft en die het lokaal bestuur niet krijgt: gebruik maken van eerder
verkregen materiaal in het kader van een adviesaanvraag. Ik heb twee amendementen
ingediend waarmee ik alternatieven aandraag. Beide amendementen worden ontraden.
Ik blijf het onbevredigend vinden dat het bureau BIBOB dingen mag doen met
eerder verkregen en gebruikte informatie die het lokaal bestuur zelf, de aanvrager,
niet mag doen. Misschien mag ik in dit verband een casus schetsen.Laten we daarbij de gemeente Amsterdam nemen. In de sfeer van een aanbesteding
dan wel bij het afgeven van een bordeelvergunning krijgt zij te maken met
Japie met de gouwe handjes. Amsterdam vertrouwt dat niet, heeft informatie
en kent de feiten en omstandigheden. Daarom vraagt de gemeente Amsterdam om
een BIBOB-adviesje. Het BIBOB-adviesje zegt: dat is linke soep. Amsterdam
besluit om niet met Japie in zee te gaan. Een jaar later, in een vergelijkbare
zaak, maar met een nieuwe aanvraag voor een aanbesteding of een vergunning,
staat Japie weer op de stoep van de Stopera. Ik vind dat we in zo'n geval
niet naïef moeten zijn. Welk gemeentebestuur zou dan niet gebruik maken
van de kennis en informatie die men heeft op grond van het eerder verkregen
negatief BIBOB-advies? Welk gemeentebestuur zou dan nog met Japie in zee gaan?
Volgens mij geen enkel gemeentebestuur. Welnu, mijn amendementen, met name
dat op stuk nr. 41, maken het mogelijk dat het gemeentebestuur gebruik kan
maken van de eerder verkregen informatie en zodoende niet opnieuw een BIBOB-advies
hoeft aan te vragen. Het amendement op stuk nr. 40 volgt een andere weg en
dat wil ik graag intrekken. Het amendement op stuk nr. 40 wil artikel 28 namelijk
laten vervallen.De voorzitter:Aangezien het amendement-Rouvoet (stuk nr. 40) is ingetrokken, maakt het
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Mevrouw Duijkers (PvdA):Voorzitter. Ik kon het verhaal van de heer Rouvoet lang volgen, totdat
hij zei dat zowel de BIBOB-adviezen aangevraagd voor subsidies en vergunningen
als die voor aanbestedingen gebruikt zouden moeten kunnen worden voor een
volgende situatie. Ik kan mij voorstellen dat je een advies op een aanvraag
in verband met een aanbesteding binnen twee jaar voor een andersoortige aanbesteding
gebruikt. Waarom wil de heer Rouvoet het mogelijk maken dat alle adviezen
in een nieuwe situatie kunnen worden gebruikt.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Wat ik wil is dat de gemeenten ook kunnen wat in artikel 19 aan bureau
BIBOB wordt toegestaan. Daarbij wordt ook geen specificatie gemaakt en daarbij
wordt ook niet gezegd dat het om dezelfde categorie moet gaan. Er staat in
het artikel dat het bureau de persoonsgegevens die eerder zijn verzameld met
het oog op de behandeling van een verzoek op advies gedurende twee jaar kan
verwerken in verband met een ander verzoek. Een heel ander BIBOB-verzoek dus.
Dat kan iets in een heel ander deel van het land betreffen. Er is een heel
goede argumentatie te geven voor het feit dat dit mogelijk wordt gemaakt.
Het andere verzoek kan ook iets in een heel andere sfeer betreffen, bijvoorbeeld
een vergunning in plaats van een aanbesteding. Dat is niet gespecificeerd.
De minister heeft in het debat gezegd dat het toch dwaas zou zijn als het
bureau BIBOB dat niet mocht. Die redenering geldt toch minstens ook voor het
lokaal bestuur. Ik vind het werkelijk niet te begrijpen dat je, als je na
een jaar te maken krijgt met dezelfde bouwonderneming, dezelfde inschrijver,
aannemer of vergunningaanvrager, niet gebruik zou mogen maken van het negatieve
BIBOB-advies dat eerder is verkregen over de betrokkene. De minister heeft
zelfs gezegd dat er eigenlijk een sanctie op zou moeten staan. Dat maakt het
extra zwaar. Desgevraagd heeft hij toen gezegd dat een gemeentebestuur dat
toch gebruikmaakt van die eerdere gegevens in strijd met de wet handelt. Wij moeten natuurlijk niet naïef zijn. Natuurlijk maakt een gemeentebestuur
gebruik van die informatie. Iedereen zou het verbijsterend vinden, als een
gemeentebestuur na een jaar wel in zee ging met dezelfde organisatie, dezelfde
instelling of hetzelfde bedrijf.Voorzitter. Graag krijg ik een reactie van het kabinet op die redenering
en de logica van het verschil in mogelijkheden, wat je volgens mij niet kunt
uitleggen aan het lokaal bestuur. Hoe voorkom je overigens dat er wordt meegewogen,
als Japie vervolgens nul op het rekest krijgt? Hoe weet je dan wat er is meegewogen?
De handhaafbaarheid is ook een aspect.De heer Luchtenveld (VVD):Hoe weegt de heer Rouvoet dat het tot enorme schadeclaims kan leiden,
als bij wijze van spreken een bedrijf dan wel een natuurlijk persoon twee
jaar lang buiten het vergunnings- en aanbestedingscircuit van de gemeente
wordt gehouden? Het bestuur neemt op grond van een negatief BIBOB-advies een
negatief besluit over een eerste vergunning of aanbesteding. Vervolgens gaan
er procedures lopen gedurende anderhalf à twee jaar. Na verloop van
die twee jaar wordt de procedure uiteindelijk in het voordeel van de aanvrager
beslist. In de tussentijd heeft het gemeentebestuur deze aanvrager twee jaar
lang buiten de gemeente gehouden. Dat kan de schadeclaims enorm verhogen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat kan zich hierbij voordoen, maar het kan ook bij artikel 19. Het bureau
BIBOB mag wel gebruikmaken van diezelfde gegevens en zal ze ook verwerken,
als dezelfde ondernemer of aannemer elders in het land inschrijft. Dan maakt
men er ook gebruik van. Ondertussen kan de procedure lopen waarop de heer
Luchtenveld wijst. Die kan ook negatief uitpakken, maar toch ontzeggen wij
het bureau BIBOB die mogelijkheid niet. Welnu, ik zou het werkelijk te gek
voor woorden vinden, als wij het lokaal bestuur die mogelijkheid wel ontzeggen.Ik kom bij de vormgeving van het bureau BIBOB: deconcentratie en decentralisatie,
de kwestie van de bevoegdheden, gesloten bronnen; ik zal het niet allemaal
herhalen. De hele discussie is uitsluitend aan de orde gekomen door de bijzondere
ontheffing van de gemeente Amsterdam tot nu toe. Daar is goed werk gedaan
door het Van Traa-team, klasse. Tegelijkertijd is in mijn ogen wel steeds
duidelijk geweest dat die ontheffing na BIBOB zou vervallen. Amsterdam heeft
zelf duidelijk te kennen gegeven dat men BIBOB verwelkomt als een aanvulling
op hetgeen men daar al doet, omdat daarmee de weigeringsgrond wordt verschaft.
Die visie heb ik niet gehad op de functie van BIBOB. Ik ben er steeds van
uitgegaan dat de Amsterdamse vorm, de infrastructuur om BIBOB-achtige doelen
na te streven en te bereiken, niet gehandhaafd kan blijven na de inwerkingtreding
van de wet. Ik zou er ook niet voor zijn. Ik wil wel dat wordt gegarandeerd
dat de in Amsterdam opgebouwde expertise niet verloren gaat, maar adequaat
wordt ingepast in het BIBOB-instrumentarium. Dan heb ik het niet over de lokale
omstandigheden, want daarop heeft de minister goed gereageerd. Het gaat mij
ook om de opgebouwde expertise. Is de minister dat met mij eens en zo ja,
hoe wil hij dat realiseren?Voorzitter. Ik zal niet alle amendementen langslopen, maar het oordeel
daarover bij de stemmingen tot uitdrukking brengen. Ik wil een opmerking maken
over het amendement op stuk nr. 11 over de adviestermijnen in de wet. Ik ben
daarvoor, maar ik zou het toejuichen als de termijn op zes weken wordt gesteld
conform de lijn die de regering heeft aangegeven. Anders denk ik aan een ander
amendement of een nota van wijziging. Als de termijn op zes weken wordt gesteld,
wil ik dat amendement steunen. Ik wil die termijn wel in de wet hebben. Over
het criterium "gevaar", met alle bijvoeglijke naamwoorden ervoor, heb ik in
het wetgevingsoverleg voldoende gezegd.De fractie van de ChristenUnie is vast voornemens het wetsvoorstel BIBOB
te steunen. Er moet iets gebeuren op het gebied van de bestuurlijke rechtshandhaving.
Enkele onderdelen van het wetsvoorstel kunnen en moeten wat ons betreft anders
en beter. Dat zullen wij doen via steun aan amendementen en uiteraard via
ons eigen amendement op stuk nr. 41. Enige zorg heb ik nog over de positionering
van het BIBOB-instrumentarium naast het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek
van Strafvordering. Dat zal bij de evaluatie ongetwijfeld een belangrijke
rol spelen.De heer Luchtenveld (VVD):Mevrouw de voorzitter. Tijdens het wetgevingsoverleg op 1 oktober is al
aangegeven dat de hele Kamer de doelstelling van het wetsvoorstel deelt. Er
moet inderdaad een instrument komen dat kan helpen om te voorkomen dat vanuit
de onderwereld criminelen of personen die een ernstig gevaar opleveren, door
vergunningen en aanbestedingen via besluitvorming van de overheid gelegaliseerd
raken om geld wit te wassen of crimineel geld te gebruiken. Wij steunen die
doelstelling graag.Wij hebben wel zorg over de vormgeving en uitvoering in de praktijk. Bestuursorganen
lopen risico als ze op basis van adviezen van het bureau BIBOB besluiten om
een vergunning niet te verlenen of een aanbesteding te onthouden. Er is het
risico dat men procedures verliest als men onvoldoende hard kan maken wat
er aan de orde is. Daarom zijn wij van mening dat het wetsvoorstel op een
aantal onderdelen aanscherping behoeft.Wij hebben gezocht naar een aanscherping van artikel 3. Na het overleg
hebben wij een vervangend amendement op stuk nr. 48 ingediend dat ertoe strekt
dat het criterium "ernstig gevaar" wordt gehanteerd. Dat betekent niet dat
het bureau stukken niet mag onderzoeken als nog niet duidelijk is dat sprake
is van ernstig gevaar. Het vergunningverlenende orgaan moet wel ernstig gevaar
hebben geconstateerd. Is er geen ernstig gevaar, dan kan vaak door het stellen
van nadere voorschriften en het verkorten van de termijn voldoende worden
voorzien in het risico.Mevrouw Duijkers (PvdA):Er kunnen zich naast situaties waarin sprake is van gevaar met een bestuurlijke
duiding natuurlijk andere situaties voordoen waarin de overheidsorganisatie
in haar integriteit wordt aangetast.De heer Luchtenveld (VVD):Ja, maar wij moeten natuurlijk ergens een begin maken. Ik wijs erop dat
de capaciteit van het bureau BIBOB beperkt is. Het is een nieuwe wet. Wij
moeten ervaring opdoen. Wij willen niet graag dat de doelstelling
om de integriteit te bevorderen in haar tegendeel gaat verkeren doordat heel
veel procedures door de overheid verloren worden, omdat men het bij de bestuursrechter
niet hard kan maken. Bij de evaluatie zullen wij zien of wij inderdaad straks
nog allerlei dingen moeten laten lopen. In dat geval kan er reden zijn om
het begrip anders te gaan hanteren. Zeker bij de start van zo'n nieuwe wet,
die in internationaal verband uniek is, moeten wij voorzichtig zijn.Mevrouw Duijkers (PvdA):Dit antwoord bevreemdt mij. De duiding van "ernstig gevaar" is een strafrechtelijke
duiding, terwijl wij te maken hebben met een bestuursrechtelijk instrument.
Er wordt in feite de strengste norm in strafrechtelijk oogpunt gehanteerd.
Wordt met het amendement niet feitelijk de bodem onder het wetsvoorstel weggeslagen?
Het aantal zaken waarop dit van toepassing is, zal zo minimaal zijn dat de
wet voor een groot deel buiten werking wordt gezet.De heer Luchtenveld (VVD):Wij hebben bewust niet gekozen voor de formulering van de Raad van State,
waarin echt sprake zou moeten zijn van bewezen strafbare feiten. Het gaat
ook om het gevaar dat strafbare feiten zullen worden gepleegd. In dat geval
moet het wel een ernstig gevaar zijn. Het is bepaald niet zo dat wij de bodem
uit het wetsvoorstel slaan. Wij willen het slechts aanscherpen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De heer Luchtenveld reageert niet op het argument van de bewindslieden,
die hebben verklaard dat bij deze aanscherping het advies van het bureau BIBOB
bindend wordt. Een gemeentebestuur kan er niet onderuit als gesproken wordt
van ernstig gevaar voor verstrengeling met criminaliteit.De heer Luchtenveld (VVD):Wij denken dat het goed is dat een gemeentebestuur of een beslissend orgaan
altijd zelf een afweging maakt. Dat blijft ook zo. Wij zien wel meer situaties
waarin adviezen zeer zwaar worden gewogen. Ik denk dat als onomstotelijk duidelijk
is dat er sprake van ernstig gevaar van het plegen van strafbare feiten, het
bestuursorgaan vaak zal beslissen om niet met dat bedrijf of die betrokkene
in zee te gaan. Dat is prima. Wij hebben echter juist zorgen over de gevallen
waarin het allemaal minder duidelijk is. Wij willen het bestuursorgaan behoeden
om in die gevallen te snel over te gaan tot weigering van vergunningen en
dergelijke. Dan kun je het beter zoeken in voorwaarden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De bewindslieden zeggen echter dat als het criterium "ernstig" wordt geïntroduceerd,
bij minder ernstig gevaar geen voorwaarden meer kunnen worden gesteld. U beperkt
de reikwijdte van de wet dan toch wel erg.De heer Luchtenveld (VVD):Wij hebben het afgewogen en zijn tot de conclusie gekomen dat de introductie
van het begrip "ernstig gevaar" bij de start van de wet beter is dan de wet
te starten zonder dat criterium. Wij willen namelijk starten met de zwaarste
gevallen.Wij willen graag zicht houden op welke ZBO's er straks onder gaan vallen.
Daarom hebben wij het amendement op stuk nr. 49 ingediend. Wij willen dat
er zo snel mogelijk een internationaal kader komt. De misdaad wordt namelijk
ook internationaal georganiseerd. Dezer dagen worden wij daar veelvuldig mee
geconfronteerd. Het zou daarom jammer zijn als allerlei nationale initiatieven
niet snel een internationaal vervolg krijgen. Om die reden wil ik graag een
uitspraak aan de Kamer voorleggen.De voorzitter:Ik meen dat wij hadden afgesproken dat er eerst een termijn met spreektijden
van 10 minuten zou worden gehouden en dat er na het antwoord van de regering,
indien nodig, een korte tweede termijn zou komen voor het indienen van moties.
Kennelijk heeft u dat echter niet in uw procedurevergadering besproken. Mij
blijkt echter dat iedereen het een goed voorstel vindt.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb een vraag over het amendement. De heer Luchtenveld noemde terloops
het amendement op stuk nr. 49. In het wetgevingsoverleg lagen op dit punt
twee amendementen voor, voordat dit amendement was ingediend. U wilt een AMvB
die is gericht op de ZBO's. Ik heb mijn steun voor die gedachte uitgesproken.
Er lagen twee amendementen. Het ene voegt een voorhangprocedure toe aan artikel
1, onderdeel a, het andere aan artikel 26. In dit amendement doet u echter
beide. Het is voor het eerst dat ik zie dat in een wetstekst bij artikel 1,
de begripsbepalingen, een voorhangprocedure wordt opgenomen. Dat lijkt mij
niet nodig, omdat u ook al bij het goede artikel doet en verder lijkt het
mij zeer ongebruikelijk en dus ook ongewenst.De heer Luchtenveld (VVD):Als de reactie op het amendement is dat het eerste zou kunnen vervallen,
horen wij dat wel. Wij willen een ding duidelijk maken, namelijk welke ZBO's
onder de BIBOB gaan vallen. Ik heb begrepen dat dat in beide artikelen zou
moeten doorwerken. De bedoeling van het amendement is dat dat wordt voorgehangen
aan de Kamer. De amendementen waren nagenoeg gelijkluidend, maar haakten op
een ander artikel aan. Toen is gezegd dat het het beste is om beide te doen.
Daar waren de drie indieners het over eens. Ik verwacht dat er nog wel een
technische reactie van het kabinet komt op dit punt. De bedoeling is echter
duidelijk verwoord.Er is een amendement ingediend om het bureau BIBOB bij Binnenlandse Zaken
onder te brengen. Daar zijn wij niet voor. Een van onze argumenten daarvoor
is juist het internationale kader. Wij denken dat de gegevensuitwisseling
beter mogelijk is via internationale kaders als dat via Justitie loopt, omdat
het vaak om justitieachtige gegevens zal gaan. Verder steunen wij het verhaal
van de checks en balances van de minister. Wij zullen het amendement op stuk
nr. 30 dan ook niet steunen.Wij hebben in het amendement op stuk nr. 50 een artikel geformuleerd dat
erop ziet dat er tijdelijk kan worden afgeweken van de wet, uiteraard met
melding aan de Tweede Kamer. In de praktijk – het is tenslotte een nieuwe
wet – kunnen er andere regelingen worden getroffen. Wij vinden dat een
project zoals het Wallenproject in Amsterdam moet kunnen worden voortgezet,
in ieder geval tot de evaluatie na drie jaar. Wij steunen namelijk ook het
amendement waarmee wordt beoogd om de wet niet na vijf maar na drie jaar te
evalueren. Voorzitter. Met het oog hierop willen wij het amendement op stuk nr. 21
intrekken.De voorzitter:Aangezien het amendement-Luchtenveld (stuk nr. 21) is ingetrokken, maakt
het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Luchtenveld (VVD):De heer Rouvoet is een discussie gestart over het amendement op stuk nr.
41 dat betrekking heeft op artikel 28. Daar zitten twee kanten aan. Als de
desbetreffende onderneming twee jaar buiten de aanbestedingen van de gemeente
wordt gehouden, kan het schadebedrag enorm oplopen. Daar staat tegenover dat
het in veel gemeenten praktijk is dat er af en toe een openbare aanbesteding
plaatsvindt, terwijl er vervolgens onderhands wordt aanbesteed. Ook al omdat
er geen echte sanctie op staat anders dan de privaatrechtelijke in de vorm
van de onrechtmatige daad, is het de vraag hoe een en ander in de praktijk
zal verlopen. Het gemeentebestuur krijgt bij een openbare aanbesteding een
negatief advies over een bedrijf. Dit bedrijf komt uiteraard niet in aanmerking
voor de opdracht. Vervolgens wordt een aantal weken later een vergelijkbaar
project onderhands aanbesteed. Ik denk dat dit bedrijf daarvoor niet zal worden
uitgenodigd. Tijdens het wetgevingsoverleg is aangegeven dat de gemeente in
dat geval in strijd handelt met de wet, maar dat lijkt toch vreemd. Er moet
nu duidelijkheid gegeven worden.Tijdens het wetgevingsoverleg heb ik een casus geschetst inzake de rol
van de gemeenteraad. Ik vind daar in de stukken weinig over terug, ook niet
als het gaat om de controlerende bevoegdheid in het kader van de Wet dualisering
gemeentebestuur. De raad wil beoordelen of het college zijn werk goed heeft
gedaan en wil daarom inzage in de stukken. Daar zou nog een nadere reactie
op gegeven worden, maar die heb ik niet gezien. Graag nog een toelichting
op de casus dat er veel commotie ontstaat als er vertraging optreedt door
het vragen van een BIBOB-advies. Als er iets uitlekt, kan er veel ellende
ontstaan, bijvoorbeeld stigmatisering van het betrokken bedrijf. Hoe wil men
dit voorkomen?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Is het argument van de schadeclaim voor u geen reden om consequent te
zijn? Mag het bureau BIBOB dan ook niet gedurende twee jaar gebruikmaken van
de informatie, want dan kunnen er eveneens schadeclaims volgen?De heer Luchtenveld (VVD):Ik zie graag dat het kabinet nog eens zijn licht laat schijnen over de
samenhang tussen de artikelen 19 en 28. Ik hoor graag op welke wijze met de
termijn van twee jaar moet worden omgegaan, met name in relatie tot schadeclaims
en tot openbaar en onderhands aanbesteden.In amendement op stuk nr. 25 stellen wij voor, de wet gefaseerd in te
voeren. Dit wordt minder urgent naarmate de wet verder wordt aangescherpt,
want dan is er al een zekere selectie van het aantal zaken. Toch zijn er argumenten
om nog eens na te denken over de vraag om meteen in geheel Nederland met deze
wet van start te gaan. Dat heeft iets te maken met de capaciteit van het bureau
BIBOB maar dat is niet het zwaarste argument. Wij willen graag dat er internationaal
veel sneller wordt gehandeld. Wij hopen dat deze wet tijdelijk kan zijn, omdat
zij binnen afzienbare tijd wordt vervangen door een internationale regeling,
op z'n minst op Europees niveau. Daarbij komt dat de urgentie van deze wet
niet overal in Nederland even groot is. Natuurlijk kan hierop tegengeworpen
worden dat er dan uitgeweken wordt naar die plaatsen of bestuursorganen waar
de wet niet geldt. Dat zou ook uit de evaluatie kunnen blijken. Wij vrezen
dat het bureau BIBOB zich gaat overeten, zelf prioriteiten moet gaan stellen.
Dan is het de vraag of dat niet beter vooraf kan gebeuren. Ook daarop krijg
ik graag een reactie.Voorzitter. Kort samenvattend nog het volgende. De VVD-fractie deelt de
doelstelling van de wet, wil op een aantal onderdelen wel graag de vinger
aan de pols houden en zal een aantal voorhangbepalingen steunen. Wij willen
graag aanscherping van de wet, omdat wij denken dat de huidige formulering
op een aantal punten risico's inhoudt. Wij willen de evaluatie graag na drie
jaar en wij willen vooral versnelling in internationaal verband, met name
op Europees niveau.Mevrouw Duijkers (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Het is alweer een aantal jaren geleden dat wijlen
collega Van Traa de parlementaire enquêtecommissie naar bijzondere opsporingsmethoden
heeft geleid. Een van de aanbevelingen van onze collega's was toentertijd
om een instrumentarium te ontwikkelen dat de overheid meer bescherming zou
bieden tegen activiteiten van criminele aard of activiteiten uitgevoerd door
criminele organisaties. Nu meer en meer duidelijk wordt dat terroristische
organisaties hun activiteiten steeds vaker financieren door het plegen van
delicten, zoals productie van en handel in drugs of wapens, vrouwen- of mensenhandel,
is er een argument bijgekomen om als overheid waakzaam te zijn voor ongewenste
betrokkenheid.Ter voorbereiding van de wetgeving die daarvoor zou moeten komen, is een
aantal proefsituaties gecreëerd. Een van die proefgemeenten was Amsterdam.
Deze gemeente heeft met de instelling van haar bureau screening- en bewakingsaanpak
en het Van Traa-team, met onder meer haar Wallenproject, baanbrekend werk
verricht. Wie van ons is niet op een van de vele uitnodigingen ingegaan om
het project in de praktijk te bekijken. Velen van ons zijn onder de indruk
geraakt van de inventiviteit waarmee de projectleider en zijn medewerkers
het een en ander hebben aangepakt. Namens de PvdA: chapeau!Vandaag ligt de wet voor om tot een afrondend debat te komen. Nadat vorige
week maandag de Kamer uitgebreid in de gelegenheid is geweest om de wetgevingstechnische
elementen nader te bespreken met de regering, zijn vandaag de meer politieke
punten aan de orde. De fractie van de PvdA is een groot voorstander van deze
wetgeving en zal deze wet steunen. Dat betekent niet dat wij kritiekloos zijn.
Wij hebben dan ook een aantal aandachtspunten.Deze wet heeft het karakter van een kaderwet. Dat leidt ertoe dat een
aantal zaken nog nader ingevuld wordt bij algemene maatregel van bestuur.
Het gaat hier om een nieuw soort wetgeving en bovendien kan het maatschappelijk
aanzien van sectoren of inrichtingen, die aangewezen worden
voor de toepassing van de wet, in het geding komen. Reden voor de PvdA-fractie
om het amendement op stuk nr. 18 in te dienen om het aanwijzen van de sectoren
bij voorhang te organiseren. Wij steunen ook het amendement op stuk nr. 29
van de CDA-fractie om een dergelijke procedure ook voor de inrichtingen te
hanteren. De regering reageert echter terughoudend bij het amendement over
de inrichtingen. Kan de regering aangeven waarom zij zo verschillend aankijkt
tegen het aanwijzen van sectoren en het aanwijzen van inrichtingen? De andere
AMvB's hebben nog niet een dergelijke doorwerking. Wij wachten dan ook het
debat met de regering af om ons definitieve standpunt hierover te bepalen.Bij het beoordelen van de vraag welke vergunningen onder de werking van
BIBOB gebracht zouden moeten worden, bleek al snel dat zowel de aanvraag voor
bouwvergunningen en die voor een milieuvergunning in de praktijk goede aanknopingspunten
boden om rechtspersonen, waarvan op basis van een eerste screening bleek dat
er vermoedens van criminogene activiteiten bestonden, aan nader onderzoek
te onderwerpen. Wij kunnen zeggen: helaas was de succesfactor groot. Reden
voor de fractie van de PvdA om het amendement op stuk nr. 27 van de fractie
van D66 te ondertekenen en ook hun amendement over de milieuvergunning op
stuk nr. 47 kan op onze steun rekenen. Wij hebben dan ook met genoegen waargenomen
dat de regering zich op deze punten heeft laten overtuigen door de Kamer.Het instrument is te beschouwen als een bestuurlijk instrument. Bij het
toepassen wordt gebruik gemaakt van strafrechtelijke en politionele informatie.
De PvdA was, gelet op het bestuursrechtelijke karakter van het instrument,
een sterk voorstander van het overbrengen van het bureau BIBOB naar het ministerie
van Binnenlandse Zaken. Ditmaal is het echter de PvdA-fractie die zich heeft
laten overtuigen door de ministers dat er goede redenen zijn om het bureau
te handhaven bij het ministerie van Justitie, hetgeen ertoe leidt dat de PvdA-fractie
haar steun voor het amendement van collega Van der Hoeven op stuk nr. 30 terugtrekt
en niet langer als ondertekenaar kan worden beschouwd.De PvdA heeft over de organisatie van het bureau BIBOB een amendement
ingediend, waarmee het mogelijk wordt, gedeconcentreerd te werken. Het amendement
op stuk nr. 19 is ingediend ten gunste van het amendement-Luchtenveld op stuk
nr. 50. In de toelichting daarop wordt de ruimte geboden om, indien gewenst,
gedeconcentreerd te werken.Tijdens het wetgevingsoverleg is uitgebreid gesproken over de mogelijkheden
van de officier van justitie om bepaalde strafrechtelijke gegevens achter
te houden. Gelet op de bescherming van het strafrechtelijk proces enerzijds,
maar anderzijds het belang van het bestuursorgaan, is het gewenst dat er een
collegiale toetsing plaatsvindt door de BIBOB-officier in het arrondissement
voordat tot een dergelijk besluit wordt overgegaan. Schadeclaims zijn immers
niet ondenkbaar en een zorgvuldige procedure is wenselijk. Wat immers, als
het bureau BIBOB een advies geeft dat kwalitatief niet aan de normen voldoet?
Begrijp ik het goed dat een gemeente vervolgens een erkende claim door de
civiele rechter kan indienen bij justitie? Voor de PvdA is dit in ieder geval
reden om het amendement op stuk nr. 52 van de VVD te steunen.Er is tijdens het wetgevingsoverleg uitgebreid over het algemeen begrippenkader
in de wet gesproken. Het accent van de wetgeving is bestuurlijk van aard.
De PvdA heeft gemeend dat met de uitdrukking "aanmerkelijk gevaar" het bestuurlijk
karakter van het begrip gevaar juist wordt ondersteund. De PvdA heeft behoefte
aan nadere toelichting van de zijde van de regering, waarom een nadere uitwerking
van "aanmerkelijk gevaar" juist beperkend kan werken in die zin dat zij veronderstelt
dat ook een aanduiding als "aanmerkelijk" bindend zal werken. Zij wacht dan
ook graag het antwoord van de regering op dit punt af.Centraal in discussies over het functioneren van overheidsorganisaties
in het afgelopen jaar staat het afleggen van verantwoording. In dat kader
wordt jaarlijks verslag gedaan over het werk van het bureau BIBOB. Om aansluiting
te zoeken bij de jaarcyclus van het VBTB-proces is het gewenst om in die periode
ook een jaarverslag naar de Kamer te zenden. Dit is voor de PvdA reden om
het amendement op stuk nr. 51 te steunen. Bij het jaarverslag gaat het in
onze ogen niet alleen over cijfers en het aantal adviezen dat is uitgebracht,
maar ook om een kwalitatieve analyse van de aanvragen en de uiteindelijke
besluiten van de overheidsorganisaties en bestuursorganen. Hoe staat de regering
hier tegenover?De totstandkoming van deze wetgeving is een intensief traject geweest.
Wij weten dat het echte werk in de samenleving zal gaan plaatsvinden; burgers
mogen erop rekenen dat zij met een integere overheid te maken hebben. Het
vertrouwen in die overheid is in tijden zoals deze nog meer van belang. Alle
steun van de PvdA dan ook voor deze wet.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter. Vandaag spreken wij met de minister over de plenaire afronding
van het wetsvoorstel BIBOB, de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door
het openbaar bestuur. Het is een uitvloeisel van de commissie-Van Traa, waarin
het risico van een verwevenheid tussen onder- en bovenwereld werd gesignaleerd.
Op dit moment is het op grond van de bestuurlijke wetgeving moeilijk, zo niet
onmogelijk om iemand met slechte antecedenten een vergunning, subsidie of
ontheffing te weigeren. In het wetsvoorstel wordt een instrument gegeven om
deze problematiek aan te pakken. Het CDA steunt de bedoeling van dit wetsvoorstel,
want integriteit van overheidshandelen is een niet te onderschatten kwaliteitsaspect
van het openbaar bestuur. Een onderdeel daarvan vormt weer de integriteitsbeoordeling
door het openbaar bestuur van derden, met als doel de mogelijke verwevenheid
van onderwereld en bovenwereld te signaleren en vooral tegen te gaan. Dat
was een van de aanbevelingen van de commissie-Van Traa.Het wetsvoorstel bevat de instelling van het bureau Bevordering integere
besluitvorming openbaar bestuur. Het wetsvoorstel levert als zodanig geen
bijdrage aan de integriteit van het overheidshandelen. Het levert wel een
instrument om de integriteit van derden te toetsen. Die derden zijn dan instellingen
en bedrijven die een subsidie, vergunning of ontheffing vragen
of die in het kader van een aanbestedingsprocedure een offerte indienen. De
overheid kan zich zo wapenen tegen crimineel misbruik, niet door zelf onderzoek
of navraag te doen, maar door inschakeling van een centraal bureau BIBOB.
Het CDA erkent dat naast andere de gebieden bouw en milieu bijzonder kwetsbaar
zijn en steunt om die reden de amendementen op stuk nrs. 27 en 47.De wet moet werkbaar zijn en voldoende mogelijkheden laten aan de Kamer
om waar nodig haar taak als medewetgever vorm en inhoud te geven. Om die reden
heeft het CDA een aantal amendementen ingediend of gesteund die de positie
van de Kamer versterken. Dat geldt onder andere voor de voorhangprocedures,
die ik niet allemaal zal noemen. Ik ben het eens met de minister dat een voorhangprocedure
tijd kost, maar de onderwerpen waar het om gaat, zijn dermate wezenlijk voor
een goede uitvoering van de wet dat een tijdspanne van vier tot zes weken
geen bezwaar mag opleveren. Het aanwijzen van sectoren, informatieleveranciers,
inrichtingen, niet-toegankelijke bestanden en ZBO's zou allemaal in de wet
geregeld moeten worden. Omdat dit niet in de wet staat, krijgt de wet meer
en meer het karakter van een kaderwet. Dat leidt tot een te beperkte rol voor
de Tweede Kamer als medewetgever.Voor de helderheid, samen met collega's Luchtenveld en Pitstra heb ik
een vervangend amendement ingediend op stuk nr. 49 over de positie van de
ZBO's en de te verstrekken informatie. De heer Rouvoet stelde een vraag aan
de heer Luchtenveld. Ik denk dat hij dit amendement niet helemaal heeft gelezen,
maar ik hoor het wel, als ik mij daarin vergis. Er zijn twee AMvB's in het
geding. De ene betreft artikel 1a over de aan te wijzen ZBO's, waarin de wet
ook heeft voorzien met een AMvB. De andere AMvB betreft artikel 26, lid 1,
over welke (Z)BO's verplicht zijn tot het verstrekken van persoonsgegevens
aan BIBOB. Het zijn twee dingen, maar zij hebben wel een relatie met elkaar,
want in het ene artikel worden de ZBO's aangewezen en dat werkt door in het
daaropvolgende artikel. Om die reden hebben wij ze bij elkaar gevoegd.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik zal de discussie niet helemaal voeren, omdat het een technische aangelegenheid
is. Er is een verschil van mening omdat ik nog niet eerder heb meegemaakt
dat bij de definitie van aanbestedende diensten meteen wordt gezegd dat de
algemene maatregel van bestuur voorgehangen moet worden. Dat doe je bij het
materieartikel en dat is artikel 26, is mijn benadering. Ik steun deze voorhang,
maar ik houd ook van zorgvuldige wetgeving. Volgens mij is het dubbel en dus
niet nodig, maar dat horen wij straks wel van de ministers.U hebt een opsomming gegeven van de voorhangprocedures, maar u noemde
de bijdrage in de kosten niet. Daarvan kun je je afvragen of dit zo belangrijk
is dat het eigenlijk in de wet moet worden geregeld, maar dat wij wel willen
meeschrijven en meedenken, nu dat niet zo is. Dat is een voorbeeld van iets
wat bij algemene maatregel van bestuur kan gebeuren. Dat amendement hebt u
niet genoemd in het overzicht. Misschien is dat een voorbeeld om een begin
te maken met saneren.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik ben het met u eens dat ik dat ook had kunnen noemen. De andere heb
ik voor het grootste gedeelte meegetekend of zelf ingediend. Ik zou u gelijk
geven, als helder was op welke manier de doorberekening van de kosten van
de leges is geregeld, maar deze zaken zijn niet geregeld. Het is ook niet
geregeld op welke manier het bureau BIBOB de kosten ergens kan verhalen en
op welke manier andere bestuursorganen die informatie moeten aanleveren, daarvoor
een rekening krijgen. Om die reden heb ik voorzien in een voorhangprocedure.
Als wij in het debat meer helderheid krijgen over het in rekening brengen
van de kosten, kunnen wij zeggen of deze nog nodig is. Het is ook niet helder
of hierover overeenstemming is met de betrokken diensten en instellingen.
Ik heb het verslag van het wetgevingsoverleg nagelezen, maar daarin kon ik
het niet vinden. Het is een open vraag. Als het wordt geregeld, hoor ik dat
graag van de ministers en dan kunnen wij erop terugkomen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Vindt u overeenstemming met alle betrokken organen een voorwaarde om tot
invoering van BIBOB met doorberekening van kosten over te kunnen gaan? Dat
kan ik mij niet voorstellen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Nu maakt u het wel heel grof. Ik heb niet gezegd dat ik tegen het wetsvoorstel
stem, als dit amendement niet wordt aangenomen. Zo ver ga ik niet. Wij moeten
de verhoudingen wel in het oog blijven houden.Een ander punt betreft het amendement op stuk nr. 31 inzake het openbare
jaarverslag en het verkorten van de evaluatietermijn op stuk nr. 32. Beide
versterken de mogelijkheid van transparantie, controle en toezicht. De bedoeling
van het verkorten van de evaluatietermijn is om in een eerder stadium waar
mogelijk te kunnen bijstellen.Het werkbaar zijn van het wetsvoorstel heeft ook te maken met enkele andere
zaken. In de eerste plaats betreft het de invoering. Volgens mij is het echter
nauwelijks haalbaar om de totale wet in een keer op alle gebieden in te voeren.
Daarop is de capaciteit van het bureau niet berekend. Men gaat uit van 500
aanvragen per jaar. Als alle gemeenten één aanvraag per jaar
doen, is de capaciteit al nagenoeg opgesoupeerd, zelfs als de minister doorgaat
met de herindelingen, maar zo snel gaat dat niet.Minister De Vries:Met die herindelingen kunt u mij reuze helpen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat was ik eerlijk gezegd niet van plan! Maar zelfs als de minister zijn
zin krijgt en de herindelingen doorgaan, dan houdt hij nog steeds zoveel gemeenten
over dat die 500 aanvragen al heel snel opgesoupeerd zullen zijn.Wij hebben daarnaast in Amsterdam goede ervaringen opgedaan met een eigen
aanpak. Het zou toch jammer zijn als die ervaring verdwijnt bij de inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel. Er moet een modus gevonden worden om deze mogelijkheid
te behouden. Om die reden steunen wij het amendement-Luchtenveld op stuk nr.
50 dat een tijdelijke afwijking van de wet mogelijk maakt.Het bureau BIBOB doet zelf geen veldonderzoek, maar baseert zijn advies
op onderzoek waarbij geput wordt uit openbare bronnen en bepaalde gesloten
bronnen. BIBOB is geen opsporingsinstantie. Het is heel belangrijk
dat nogmaals te memoreren. Op grond van het onderzoek brengt BIBOB een uitvoerig,
gemotiveerd advies uit. De vraag blijft hoe wordt gewaarborgd dat de aangeleverde
adviezen actueel zijn en er geen gebruik wordt gemaakt van eerder vergaarde
informatie die immers twee jaar wordt bewaard. Er kan gebruik worden gemaakt
van de eerder vergaarde informatie door BIBOB, maar de gemeente mag dat niet.
Ik sluit mij dus aan bij de opmerkingen van de heer Rouvoet dat dit een knelpunt
is voor de verantwoordelijkheden en mogelijkheden voor het gebruik van twee
jaar oude gegevens. Moet dit niet anders worden geregeld? Ik zal het amendement
van de heer Rouvoet op dit punt steunen, want het komt in ieder geval tegemoet
aan het bezwaar dat ik met hem zie.Iets anders is de inzage van betrokkene in de gegevens die over hem zijn
vastgelegd in het advies. Je moet toch op de een of andere manier regelen
hoe en wanneer betrokkenen op de hoogte worden gesteld van het BIBOB-advies
dat over hen is uitgebracht. De heer Pitstra heeft een amendement ingediend
op nr. 17 waarop ik straks graag zijn toelichting hoor. Hij heeft in de schriftelijke
toelichting het woord onverwijld gebruikt. Zou hij straks willen uitleggen
wat "onverwijld" nu precies betekent?Er is al gesproken over de kosten van aansprakelijkheidstelling als na
ingediend bezwaar en beroep blijkt dat een vergunning niet terecht is geweigerd.
Er kunnen grote belangen en grote bedragen mee gemoeid zijn. Wie is dan verantwoordelijk
en wie betaalt? Het wetsvoorstel is daar helder over: het betreffende overheidsorgaan
is juridisch voor de volle 100% verantwoordelijk voor de eigen beslissing.
Natuurlijk, maar die beslissing wordt wel genomen op basis van het advies
van de informatie door BIBOB. Is de minister hierin niet een beetje naïef,
hoewel ik mij dat van de minister van BZK nauwelijks kan voorstellen.Minister De Vries:Dat geldt meer voor mijn collega van Justitie!Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Van uw beiden zou ik het niet durven zeggen, maar is het misschien niet
toch een beetje naïef om te stellen dat het risico dat bestuurders bureau
BIBOB aansprakelijk stellen voor een verkeerd als marginaal moet worden beschouwd?
Als er echt een verkeerd advies komt en er volgt een procedure, dan is het
toch logisch dat op een gegeven ogenblik verder wordt doorgespeeld om de kosten
ergens te verhalen? Bij welk ministerie dat dan gedaan wordt, daar kom ik
straks nog wel op. Bureau BIBOB is verantwoordelijk voor de selectie van de
verstrekte informatie. Hoe ligt de ministeriële verantwoordelijkheid
voor evident onjuist BIBOB-advies?Er is lang gediscussieerd over de begrippen gevaar, ernstig gevaar, vermoedens,
aantoonbaar ernstige vermoedens en dergelijke. De fractie van het CDA is van
mening dat een zekere clausulering van het begrip gevaar dienstig is. Om die
reden zal ik het amendement dat op dat punt is ingediend en waarbij eerdere
amendementen in elkaar zijn geschoven, steunen.Ik kom te spreken over Europese aanbesteding. Op dit moment is het nauwelijks
mogelijk BIBOB effectief in te schakelen. Er moet echt heel snel iets gebeuren
om in die lacune te voorzien, want anders gaat het niet. Een ander knelpunt
betreft de in het buitenland gevestigde aannemers en onderaannemers. In de
Randstad speelt het misschien niet zo maar in de grensstreken speelt het wél.
Hoe denkt de minister dit te gaan aanpakken? Zeker met de buurlanden en met
mogelijke buitenlandse informatieleveranciers ten behoeve van het bureau,
moeten er op korte termijn afspraken worden gemaakt. De minister zegt dat
hij geen problemen verwacht maar waarop wordt die verwachting eigenlijk gebaseerd?
Er is al eerder gesteld dat men in Europees verband nog lang niet zo ver is.De bedoeling is om het bureau BIBOB aan te haken bij het ministerie van
Justitie. Ook na lezing van de stukken ben ik niet overtuigd van de juistheid
van dit voorstel. Ik vind het jammer dat collega Duijkers haar handtekening
onder het eerder ingediende amendement heeft teruggenomen. Daaruit blijkt
dat zij een en ander misschien niet voldoende heeft doordacht voordat de handtekening
werd geplaatst, maar goed.... De werkelijkheid is dat dit is gebeurd. Ik handhaaf
dit amendement en zal aangeven waarom ik dat doe.Mevrouw Duijkers (PvdA):U veronderstelt dat ik een en ander niet goed heb doordacht, maar volgens
mij voeren wij hier een debat met de regering en kunnen wij ons laten overtuigen.
Je kunt iets heel goed hebben doordacht terwijl blijkt dat de regering toch
nog zwaarwegender argumenten heeft waardoor je op enig moment overstag kunt
gaan.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat heeft u gedaan; u bent overstag gegaan en daar heb ik kennis van genomen.
Ik vind het jammer, maar goed: gebeurd is gebeurd. Op een gegeven moment moet
je de nieuwe situatie accepteren zoals die is. Nogmaals, ik ben het wat dit
betreft niet met de bewindslieden eens. In dit wetsvoorstel gaat het om het
beoordelen van de integriteit van derden door overheidsorganen. Het gaat dus
om bestuurlijke rechtshandhaving. BVD, politie, KLPD enz., het valt allemaal
onder verantwoordelijkheid van de minister van BZK. Hij is ook het eerst verantwoordelijk
voor de integriteit van de openbare sector en BIBOB past bij het karakter
van de overige integriteitsactiviteiten van het ministerie van BZK die vooral
zijn gericht op het handelen van de betrokken organisaties in de openbare
sector. Daarbij ligt niet de nadruk op de strafrechtelijke kant. Het gaat
om het handelen van de betrokken organisaties in de openbare sector. BIBOB
zal ook ándere informatie verzamelen dan alleen strafrechtelijke informatie.
De meerwaarde wordt juist gevormd door de dwarsverbanden die kunnen worden
gelegd tussen informatie uit allerlei bronnen. Er worden door BIBOB ook geen
verklaringen van geen bezwaar verstrekt. BIBOB verstrekt adviezen waarop het
aanvragende overheidsorgaan onder eigen verantwoordelijkheid beslissingen
neemt. Het is geen opsporingsorgaan en dat moet het ook niet worden. Kortom:
het accent behoort niet te liggen op de strafrechtelijke sfeer en het gaat
niet om het tegengaan van criminaliteit; het gaat om het bevorderen van de
integriteit.Voorzitter. Het effect van deze wet is, naast een aantal andere zaken,
vooral afhankelijk van het meedoen van bestuursorganen. Ik maak mij er zorgen
over dat tweederde heeft aangegeven, niet het nieuwe instrument maar éigen
voorzieningen te gaan gebruiken. Die eigen voorzieningen hebben geen relatie met deze wet. Heeft de minister enig zicht op rede en achtergrond
van deze stellingname? Er wordt gewezen op onbekendheid maar spelen aspecten
als angst voor vertraging, risicoclaims en afhankelijkheid van een centraal
orgaan niet óók een rol? Als dat zo is, is het hard nodig om –
juist om deze wet tot een succes te laten worden – aan die aspecten
aandacht te schenken in het invoeringstraject.De fractie van het CDA blijft een aantal kanttekeningen bij deze wet plaatsen.
Dat is de reden waarom er amendementen zijn ingediend. Wij willen deze wet
op een aantal punten aanscherpen, opdat er meer transparantie komt. Wij dringen
er bij de bewindslieden op aan dat datgene wat in Europees verband dient te
gebeuren, voortvarend wordt aangevat.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Mevrouw de voorzitter. Zeker bij een wet als deze is het goed, een wetgevingsoverleg
te hebben gehad waarin de BIBOB-materie mede aan de hand van vele amendementen
kon worden doorgeëxerceerd. Na afloop is door de bewindslieden uitvoerig
schriftelijk commentaar op de amendementen gegeven, waarvoor dank. Dat was
nodig want het gaat om een bijzondere en ingewikkelde wet. Deze wet maakt
het mogelijk dat een bestuursorgaan op grond van vermoedens van criminele
verwevenheid van de aanvragende instantie een vergunning of subsidie weigert
of een aanbesteding niet gunt die anders wél zou moeten worden verleend
of gegund. En dat gaat ver. Daartegenover staat echter, dat de criminaliteit
steeds weer met slinkse middelen, via krochten en bochten, de bovenwereld
tracht binnen te dringen. Daar moet tegen opgetreden kunnen worden. Dat heeft
de enquête-Van Traa ook heel duidelijk uitgewezen. Daarvoor wordt nu
het BIBOB-instrumentarium gecreëerd.Vandaag zien wij ons gesteld voor de vraag of deze wet bestuursorganen
nu een goed en doeltreffend instrumentarium biedt en of dat gebeurt op een
wijze die meer dan nodig ingrijpt in de privacy van mensen. Bestuursorganen
wordt een weigeringsgrond geboden. Indien gevaar bestaat voor verwevenheid
met criminaliteit kan een vergunning worden geweigerd. Het moet niet om een
vaag vermoeden gaan, maar er moet meer aan de hand zijn.Artikel 3 blijft vaag. Gevaar, mate van gevaar, vermoeden: het blijft
zo ongrijpbaar. Met anderen heb ik dan ook via een amendement getracht de
bepaling wat aan te scherpen. Ik stond voor om aan "gevaar" "aanmerkelijk"
toe te voegen. Anderen willen "ernstig" toevoegen, dit om helder te maken
dat het niet om wissewasjes mag gaan, maar dat sprake moet zijn van proportionaliteit.In de schriftelijke reactie van de regering wordt gesteld, dat bij een
aanscherping de doelstelling van de wet en de gebruiksmogelijkheden zodanig
worden gewijzigd, dat de effectiviteit van de wet drastisch zal afnemen, omdat
het vereiste "ernstig of aanmerkelijk gevaar" het bestuursorgaan geen ruimte
meer zou bieden om toch een vergunning of subsidie te verlenen, maar bijvoorbeeld
onder voorwaarden. Het BIBOB-advies zou een bijna bindend advies worden. De
regering acht dat ongewenst. Ik acht dat ook ongewenst. Ik denk dat wij dat
hier allemaal moeten vinden.Ook voor D66 staat voorop, dat voorkomen moet worden dat wij een wet maken
die te star is en niet of onvoldoende bijdraagt aan de oplossing van het gesignaleerde
probleem van criminele beïnvloeding via de niet criminele bovenwereld.
De bewindslieden moeten mij er echter ook van overtuigen waarom de toevoeging –
"aanmerkelijk" of "ernstig" is semantisch – aan het in de wet opgenomen
criterium "het gevaar" met zich brengt, dat het BIBOB-advies niet ook kan
inhouden, dat er geen aanmerkelijk of ernstig gevaar is, maar wel een gevaar,
waarbij het bestuursorgaan besluit dat, hoewel er geen groot gevaar is, maar
wel een beetje gevaar, om de vergunning onder voorwaarden te verlenen. De
bewindslieden zeggen dat het niet kan, maar ik hoor graag een nadere motivering.
Ik zeg ik hun mede namens mevrouw Duijkers, dat ik het amendement intrek als
zij mij overtuigen. Ik wil dat eerst horen, want ik ben op dit moment nog
niet geheel overtuigd.Een tweetal beleidsterreinen waarop de verstrengeling met de onderwereld
zich nogal eens voordoet valt in het wetsvoorstel direct of indirect buiten
de prijzen: de bouwvergunningen en de milieuvergunningen. Via twee amendementen,
op de stukken nrs. 27 en 47, heb ik getracht dit te repareren. Ik constateer,
dat ook de regering dit een verbetering acht. Ik trek de amendementen op de
stukken nrs. 36, 39 en 42 in, ten gunste van het amendement op stuk nr. 47.
Het waren eigenlijk voorstudies voor het amendement op stuk nr. 47, die nu
niet meer nodig zijn.De voorzitter:Aangezien de amendementen-Scheltema-de Nie (stukken nrs. 36, 39 en 42)
zijn ingetrokken, maken zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het bureau BIBOB kan uit vele bronnen, ook uit gesloten bronnen, zoals
politiële, justitiële en IND-registers putten en op basis daarvan
een advies opstellen. Waarom informatie uit de IND-gegevens nog toegevoegde
waarde heeft naast de politiële en justitiële gegevens is mij ook
na de schriftelijke beantwoording niet geheel duidelijk.De keuze voor onderbrenging van het bureau BIBOB bij Justitie heeft Koninkrijksaangelegenheden
eveneens. Uiteindelijk geeft bij ons de doorslag dat het BIBOB-instrument
een instrument ten dienste van het openbaar bestuur is. Het gaat om de bewaking
van de integriteit van dat bestuur. Dat hoort toch in eerste instantie thuis
bij de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksaangelegenheden. Daarom
blijf ik het amendement op stuk nr. 30 steunen.Het is belangrijk dat er met één bureau BIBOB wordt gewerkt.
Dat is vanuit privacyoverwegingen gewenst. Zo wordt ook expertise gebundeld
en dat al komt de dienstverlening en de bestuursorganen ten goede. Dat sluit
naar mijn gevoel overigens niet uit dat het bureau zelf wel tot enige deconcentratie
moet kunnen besluiten.Belangrijk vinden wij ook dat goedlopende gemeentelijke projecten, zoals
het Wallenproject in Amsterdam, kunnen worden gecontinueerd. Het amendement-Luchtenveld
op stuk nr. 50 steunen wij dan ook. Daarnaast zouden naar ons oordeel ook
kleine gemeentelijke deelprojecten mogelijk moeten blijven: projecten waarvoor
geen BIBOB-advies nodig of mogelijk is en die al succesvol kunnen zijn als wordt volstaan met een ontheffing op grond van artikel 18 van de
wet politieregisters. Met dat soort projecten moet het bureau BIBOB niet worden
belast, want daar is het ook niet voor bedoeld. Ik dring overigens niet aan
op een blanco cheque, maar vraag om de verzekering dat in voorkomende gevallen
wel eens met een eenvoudige ontheffing van artikel 18 kan worden volstaan.
De minister is er zelf bij om te beoordelen of in een concreet geval de ontheffing
kan en moet worden verleend. De wet BIBOB moet gewoonweg niet te star zijn.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb in dit verband een vraag over het amendement op stuk nr. 50, betreffende
het Wallenproject in Amsterdam. U steunt het dat dit project wordt gecontinueerd.
Wat staat u nu precies voor ogen, daar waar het gaat om de bijzondere ontheffing
in relatie tot het concentreren van de bevoegdheid om gesloten bronnen te
raadplegen bij het bureau BIBOB? Wilt u dat ook voor Amsterdam volop continueren
of toch niet?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Bedoelt u nu mijn laatste opmerking over artikel 18 van de wet politieregisters
of het Wallenproject?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik doel op uw steun voor de voortzetting van het Wallenproject, een project
waar wij allemaal onze waardering voor hebben uitgesproken en waarbij gewezen
is op het belang van het behoud van expertise. Wat ik van u wil weten, is
of u vindt dat wat tot nu toe op grond van een bijzondere ontheffing kon,
voor de komende periode voor Amsterdam moet blijven voortduren, te weten de
toegang tot gesloten bronnen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik vind dat een enkele toegang tot een gesloten bron mogelijk moet blijven.
In de wet politieregisters wordt dit met zoveel woorden genoemd. Daarbij kan
het gaan om kleine deelprojecten, bijvoorbeeld betreffende de smartshops en
dergelijke, projecten zoals die in Amsterdam nu worden uitgevoerd. Het zijn
kleine projecten waarvoor maar een enkele toegankelijkheid nodig is. Die mogelijkheid
zou ik willen handhaven. De minister is er zelf bij om te beoordelen of het
zinvol is of niet, maar het moet mogelijk blijven dat daarvoor een ontheffing
wordt verleend. Ik zeg niet dat in de wetstekst staat dat het niet kan, maar
de bewindslieden zijn er buitengemeen terughoudend in geweest. In vind derhalve
dat het duidelijk moet zijn dat in voorkomende gevallen voor een deelproject
zo'n ontheffing naast de wet BIBOB kan worden verleend.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het is mij nog niet helder. U zegt dat het mogelijk moet zijn, ook voor
de komende periode, dat er een bijzondere ontheffing wordt verleend. Amsterdam
kent nu een situatie waar wij allemaal waardering voor hebben; daarbij is
sprake van een bijzondere ontheffing en toegang tot bepaalde bronnen zoals
dat volgens de wet BIBOB straks niet meer kan. Vindt u dat het Wallenproject
in Amsterdam de komende periode moet blijven functioneren zoals het in de
afgelopen periode heeft gefunctioneerd? Vindt u, met andere woorden, dat die
bijzondere ontheffing moet worden gecontinueerd voor Amsterdam?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik vind dat het Wallenproject moet worden gecontinueerd. Dat lijkt mij
ook heel duidelijk; ik heb immers dit amendement mede ondertekend.Voorzitter. Het BIBOB-advies moet zo snel mogelijk en binnen een redelijke
termijn worden uitgebracht, en dat moet in de wet vastliggen. Nu liggen er
te dien aanzien twee amendementen voor, namelijk het amendement van D66 op
stuk nr. 11, dat uitgaat van zes weken met een eenmalige verlenging van vier
weken, en het amendement-Luchtenveld c.s., op stuk nr. 38, dat uitgaat van
vier weken plus een eenmalige verlenging. Ook ik ben natuurlijk voor "zo snel
mogelijk", maar met de bewindslieden vrees ik dat de periode van vier weken
zo vaak te kort zal blijken te zijn, dat de verlenging met vier weken eerder
regel dan uitzondering zal zijn, zodat je met dit amendement-Luchtenveld de
facto uitkomt op acht weken per keer. Dat laatste is nu juist wat wij niet
zouden willen. Daarbij komt dat een termijn van zes weken een gebruikelijke
termijn is in het kader van het bestuursrecht. Dat is dan ook de termijn die
ik hier zou willen voorstaan.De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Ik wijs erop dat bij die zeswekentermijn kan worden geschorst
voor het vragen advies aan het bureau BIBOB. Dat zegt mevrouw Scheltema ook
in haar toelichting op het amendement. Op dat punt is er dus overeenstemming
met het amendement op stuk nr. 38. Is het gevaar bij het amendement van mevrouw
Scheltema niet dat de termijn die daarin wordt genoemd in de praktijk vaak
tien weken zal worden, namelijk zes weken met vier weken verlenging? Daarbij
moet je in aanmerking nemen dat er voor het BIBOB-advies tijd nodig is. Ik
vrees daarom dat op die manier de procedure wel erg lang en stroperig kan
worden en het lang zal duren voordat uiteindelijk een vergunning wordt verleend.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Bestuursorganen zijn gewend aan de termijn van zes weken. Het lijkt mij
dan heel waarschijnlijk dat zij binnen die termijn ook hun werk doen. Binnen
vier weken zullen zij dat meestal niet kunnen. Bijna vanzelfsprekend komt
er dan vier weken bij en dan krijg je ineens acht weken. Met hantering van
de termijn van zes weken zal een verlenging niet nodig zijn en daarom zul
je met mijn amendement de facto een kortere termijn hebben dan met het uwe.
Daarmee zul je altijd op een verlenging uitkomen.De heer Luchtenveld (VVD):Wij hebben een verschillende inschatting en daarom handhaaf ik het amendement
op stuk nr. 38.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Inderdaad, wij hebben een verschillende inschatting; dat is duidelijk.Voorzitter. Dan wil ik een opmerking maken in verband met het amendement
van de heer Rouvoet op stuk nr. 41. Met de ministers ben ik het eens dat besluiten
moeten worden genomen op basis van recente gegevens, maar moet dat nu betekenen
dat bijvoorbeeld een weigering van een aanbesteding van een instantie die
kort tevoren al door een negatief BIBOB-advies werd getroffen nogmaals een
advies vergt? Is dat niet wat erg veel bureaucratie?Het BIBOB-advies kan kwetsbare informatie bevatten. Het advies gaat niet
alleen naar het overheidsorgaan, maar het kan ook door de aanvrager worden
ingezien. Dat betekent al direct een beperking. Alleen die gegevens die de
aanvrager van een subsidie of een vergunning onder ogen mogen komen, kunnen
in het advies worden opgenomen. Daarnaast kan de officier van justitie het
verstrekken van gegevens tegenhouden in verband met strafvorderlijke belangen.
Dat moet overigens niet te gemakkelijk kunnen. Daarom heb ik steun verleend
aan het gewijzigd amendement-Luchtenveld op stuk nr. 52. Daarmee wordt de
toestemming van de BIBOB-officier geïntroduceerd. Dat tegenhouden moet
dus niet te gemakkelijk kunnen, maar wel mogelijk zijn. Ook de beheerders
van de registers kunnen het verstrekken van informatie weigeren. Dat alles
betekent dat een BIBOB-advies nogal eens niet compleet zal zijn. Daardoor
kan het betrokken bestuursorgaan op een half been komen te staan en mogelijk
zal het op grond van wat zij dan weet toch besluiten over te gaan tot vergunningverlening
of subsidieverstrekking dan wel een aanbesteding gunnen. Later kan blijken
dat de betrokken aanvrager toch een crimineel was of banden met criminelen
had. Lang niet altijd zal zo'n besluit volledig kunnen worden geredresseerd.
Schadevergoedingsacties acht ik dan ook niet denkbeeldig.Het gevaar van onvolledige adviezen lijkt mij een belangrijk zo niet het
allerbelangrijkste bezwaar tegen deze wet. Het betrokken bestuursorgaan kan
mogelijk relevante informatie niet onder geheimhouding krijgen. Dat zou overigens
ook niet erg helpen, omdat een weigering van een vergunning op grond van onvolledige
gegevens het tegenover de rechter niet zou houden. Ik heb bij afgevraagd hoe
dit te verhelpen zou zijn. Ik weet het niet. Ik zie het probleem van de bewindslieden.
Erkend moet worden dat de effectiviteit van de wet enigszins wordt begrensd.
Op dit punt zal de EVRM-bestendigheid ook nog moeten blijken.Desondanks vindt de fractie van D66 dat er iets moet gebeuren om de doorwerking
van de criminele onderwereld in de bovenwereld te bestrijden. Deze wet zal
daar hopelijk iets aan kunnen bijdragen. Daarom geven wij met alle mitsen
en maren en ook bezwaren er onze steun aan. Belangrijk is dat wij met de vierjaarlijkse
verslaglegging, de vervroegde evaluatie, waarover amendementen zijn ingediend,
en een enkele voorhangprocedure de vinger aan de pols kunnen houden. Overigens
moet ik wel zeggen, dat mijn liefde voor voorhangprocedures bij twee eindigt.
Ik moet er niet een reeks van hebben. Dan zouden wij echt in strijd komen
met de regelgeving op dit punt. Die houdt in dat je met voorhangprocedures
zo terughoudend mogelijk moet zijn.Voorzitter. Tot slot: wij kunnen dit in Nederland wel regelen, maar er
moeten natuurlijk ook in Europees verband maatregelen worden getroffen. De
concurrentie ligt om de hoek; de grenzen zijn open. We zullen op dit terrein
daarom tot Europese regelgeving moeten komen. Ik vind dat Nederland daarbij
het voortouw kan nemen.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter. In het wetgevingsoverleg hebben wij de positie van de fractie
van GroenLinks al globaal geschetst. Het is voor ons een lastige afweging
tussen de voor ons sympathieke critici van deze wet zoals de Registratiekamer
en het NJCM en onze politieke wil om effectief op te treden tegen bedreigingen
van integriteit en tegen het witwassen van zwart geld. Voor ons definitieve
stemgedrag is altijd van belang hoe het loopt in dit slagveld van de vele
tientallen amendementen, waaronder een aantal belangrijke.De Registratiekamer blijft op het standpunt staan dat, ondanks allerlei
aangebrachte verbeteringen, dit wetsvoorstel toch mank gaat aan een evenwicht
tussen het probleem van de integriteit en de noodzakelijke inbreuken op de
persoonlijke levenssfeer. Ook de fractie van GroenLinks vindt dit BIBOB-instrument
eigenlijk een paardenmiddel, hoewel het door de proefprocessen, die trouwens
goed hebben gewerkt – volgens mij kun je dat vaker doen; het heeft de
kwaliteit behoorlijk verhoogd – allerlei beperkingen en reguleringen
uiteindelijk sterk is verbeterd. Wij proberen het vandaag via wat amendementen
nog verder te verbeteren, hoewel je er politiek van mening over kunt verschillen
wat een verbetering is. Maar goed, de politiek is er om dat te beoordelen.Het zal altijd wel een intrigerende vraag blijven. De heer Rouvoet stelde
die ook en hanteerde de term "subsidiariteit". Zou ditzelfde doel niet ook
kunnen worden bereikt door verbetering van de bestaande middelen? Ik denk
aan betere screeningmethoden met bijvoorbeeld alleen toegang tot justitiële
en politiële gegevens. Ik heb die vraag gesteld in het wetgevingsoverleg,
maar die is niet beantwoord, ook niet schriftelijk. Misschien kunnen beide
bewindslieden erop ingaan. Ik dank hen voor de schriftelijke beantwoording.
Met name de positie van gemeenteraadsleden is goed verduidelijkt.Op een aantal van onze vragen is geen antwoord gekomen. Hoe zit het met
de VNG-modelverordening? Is die er al? Hoe ziet die eruit? Een heel belangrijke
vraag is waarom er geen toegang is tot bankgegevens, tot de financiële
wereld, tot de accountancy. Die redenering komt nota bene van de Registratiekamer,
onze waakhond op het gebied van privacy: als je dit paardenmiddel hanteert,
doe het dan in ieder geval effectief; zorg dat je geen fouten maakt, want
dan is het tenminste minder erg. Zijn de bewindslieden bereid om dat alsnog
voor te bereiden? Wat is er nu mooier dan dat te doen met de zegen van de
Registratiekamer en van GroenLinks? Ik weet dat er vanuit de financiële
wereld verzet tegen zal zijn. Misschien wordt dat het antwoord. Er zijn echter
wel meer sectoren die zich verzetten tegen sommige wetten.Minister De Vries:Dat stimuleert alleen maar.De heer Pitstra (GroenLinks):Soms stimuleert dat ons.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De heer Pitstra vraagt wat er nu mooier zou zijn dan de steun van de Registratiekamer
en misschien ook van de fractie van GroenLinks voor een zo vergaand voorstel.
Mag ik hieruit afleiden dat hij van mening is dat hetgeen wel in het wetsvoorstel
is geregeld, te weten toegang tot de MOT-gegevens, onvoldoende is en datgene
wat erachter ligt, de financiële bankgegevens van personen, onder het
BIBOB-bereik zouden moeten worden gebracht?De heer Pitstra (GroenLinks):Dat is juist. De Registratiekamer heeft dat ook bepleit in de voorbereiding.
Er komt eigenlijk nooit een goed antwoord op. Zij vermoedt dat
het uit angst is: de financiële wereld voelt er niet voor, dus wij beginnen
er maar niet aan. Zij zou dat een sterke verbetering vinden van het BIBOB-instrument.
Ik ben dat met de Registratiekamer eens, want je maakt dan minder fouten.
De mogelijke schade is toch dat er een verkeerd BIBOB-advies wordt gegeven.
Als je meer gegevens hebt, met name financiële gegevens, kun je een beter
advies opstellen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat is verrassend, maar helder.De heer Pitstra (GroenLinks):Ik vond het ook een heel opmerkelijke stap, maar de Registratiekamer heeft
mij ervan overtuigd dat het toch verstandig is. Bovendien is dat bankgeheim
niet mijn hobby.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik hoor dit met enige verbazing aan. In de amendementen heb ik dit niet
teruggevonden. Kunnen wij zo'n amendement nog tegemoet zien?De heer Pitstra (GroenLinks):Dat overwegen wij, maar het kan ook later in een algemene maatregel van
bestuur worden opgenomen. Ik geef de regering graag wat ruimte.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Gaat u zo'n amendement nog indienen?De heer Pitstra (GroenLinks):Dat weet ik nog niet. Als de fractie van D66 het ook een aardig idee vindt,
komen de bewindslieden er misschien zelf mee. Dan hoeven wij het niet meer
te doen.Minister Korthals:Is het de kern van de argumentatie van de heer Pitstra dat hij het wetsvoorstel
eigenlijk niet ver genoeg vindt gaan?De heer Pitstra (GroenLinks):Nee, ik vind het soms zelfs te ver gaan. Op dit punt, de toegang tot financiële
gegevens, kan de effectiviteit van het instrument sterk worden verbeterd.
Als je een paardenmiddel inzet – zie de militaire interventie van de
Amerikanen – dan moet het wel effectief zijn. Dat is een belangrijk
criterium om ermee te kunnen instemmen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Wij hebben ook nog te maken met het verschil tussen direct en indirect.
Stel dat het amendement op dit punt het niet haalt, hetgeen niet onmogelijk
is. Het is nogal vergaand dat de heer Pitstra dan toch alle financiële
gegevens wil van alle indirecte gevallen. Komt hij daarop dan terug?De heer Pitstra (GroenLinks):Ik ga er natuurlijk van uit dat mijn amendement wordt aangenomen en dat
ik dus niet voor dat probleem sta. Het is een vraag waar ik even over moet
nadenken.De Registratiekamer heeft ook gewezen op de algemeenheid van de sectoren.
Zou het niet beter zijn om een verfijning aan te brengen, bijvoorbeeld tot
de werkmethodes en patronen binnen sectoren? De heer Brinkman heeft erop gewezen
dat zijn sector gecriminaliseerd wordt, hetgeen natuurlijk helemaal niet de
bedoeling is. Zou in AMvB's een verfijning kunnen worden aangebracht?Hoe zit het met de EU-norm? Boven de norm zijn zaken BIBOB'abel. Hoe het
onder de norm zit, is mij onduidelijk. Het gaat natuurlijk heel veel om zwart
geld. Wat is het verschuivingsgevaar? Als het niet lukt in de horeca, gaat
men misschien naar de wapenhandel, de vrouwenhandel of weet ik wat. Wij moeten
voorkomen dat wij bezig zijn met symptoombestrijding.Ik kom op de amendementen. Ik had het al over de reikwijdte van het begrip
"gevaar". De regering ontraadt het amendement in dezen ten zeerste. Een ander
amendement wordt met klem ontraden. Ik weet niet wat het nuanceverschil daartussen
is. Er is een nieuw amendement op stuk nr. 48 voorgesteld dat ertoe strekt
de term "ernstig gevaar" te hanteren. Wij willen een inperking van de zoekmogelijkheden.
Wij willen de mazen van het net wat wijder maken, zodat je selectiever kunt
vissen en de bijvangsten beperkt. Wij moeten ons richten op datgene waar het
om gaat. Je moet niet bij elk dreigend gevaar optreden. Dat criterium is wel
heel ruim. De argumentatie van de regering is dat er bij ernstig gevaar geen
discretionaire bevoegdheid voor de gemeente meer is. Je kunt dan niet meer
afwijzend beschikken. Het zou in feite een bindend BIBOB-advies worden. Wij
zijn het daar niet mee eens. Het klopt ook niet, want het blijft mogelijk
dat een gemeentebestuur denkt dat er sprake is van ernstig gevaar, het in
de BIBOB-molen stopt en dat dan blijkt, wellicht tot grote opluchting, dat
er helemaal geen sprake is van gevaar. Er kan ook uit komen dat er enige mate
van gevaar is. Als dat advies eruit rolt, is het goed mogelijk dat de gemeente
dat via regulering of nadere regels oplost. Dan zijn ze dus te waakzaam geweest.
Wij handhaven daarom dit amendement.Wij hebben het amendement waarin staat dat de BIBOB bij BZK moet worden
ondergebracht niet getekend en dat zullen wij ook niet steunen. In dit geval
vonden wij de argumenten van de minister ijzersterk en erg overtuigend. Het
moet gewoon bij Justitie worden ondergebracht.Als het gaat om het amendement over de deconcentratie heeft de minister
ons ook overtuigd. Wij vonden dat zelf ook al toen wij door Amsterdam liepen.
Wij hebben echter wel compassie met de Amsterdammers, want zij zijn goed bezig.
Dat moet je niet afremmen, maar stimuleren. Ik voel dan ook wel voor het amendement
van de heer Luchtenveld op stuk nr. 50. Kan Amsterdam echter haar vijf projecten,
die eigenlijk los staan van BIBOB, in de toekomst voortzetten? Ik hoop dat
hier een positief antwoord op komt.Het antwoord op ons amendement inzake directe en indirecte relaties heeft
ons niet overtuigd. Wij vrezen dat als het woord "indirect" erbij wordt gezet
Jan en alleman onderzocht kunnen worden. De VVD heeft het wel eens gehad over
de advocaten, de accountants en de groenteboer. Indirecte relaties is zo'n
bepaling die veel te veel mogelijk maakt. De bewindslieden antwoorden daarop
dat zij katvanger- of stromanconstructies onmogelijk willen maken. Daar zijn
wij het mee eens, maar als een katvanger of stroman wordt ingezet, kun je
toch gewoon zeggen dat die er direct bij betrokken is? Het staat dan formeel
misschien op een andere naam, maar feitelijk is er een direct contact met
degene die het financiert. Ik vind dat het woord "indirect" veel te veel speelruimte
geeft. Volgens ons is dat niet nodig. Vooralsnog handhaven wij dit amendement
dan ook. Als het amendement het niet haalt, gaan wij nadenken over de vraag
van de heer Rouvoet.Over ons amendement over de IND heeft de regering gezegd dat zij katvangers op wil kunnen sporen. Zit in de IND-dossiers dan informatie
dat asielzoekers ingezet kunnen worden als katvangers? Ik heb niet het idee
dat dat daarin staat. Misschien weet ik daar echter te weinig over. Hoe garandeert
de minister dat het dan ook echt tot dit doel beperkt wordt? Dit is op zich
een doel dat wij begrijpen en steunen, maar wij willen wel dat het daartoe
beperkt wordt.Wij zien de voorhangprocedures wat ruimer dan de minister. Dat komt voort
uit onze kritische houding bij deze wet. Als je het allemaal geweldig en alleen
maar positief vindt en denkt dat het allemaal goed zal gaan, hoef je als parlement
minder informatie te hebben. Op dit punt zijn wij echter vrij kritisch en
willen als parlement meer feeling houden. Daarom steunen wij die evaluatietermijn
van drie jaar, evenals het openbaar jaarverslag. Er gebeurt hier nogal wat
en het is allemaal vrij onzeker. Daarom willen wij daar goed bij betrokken
blijven.In het amendement van de heer Luchtenveld wordt gesproken over een gefaseerde
invoering. Dat gaat ons te ver, want dat doet behoorlijk afbreuk aan dit instrument.
Dat amendement zullen wij dan ook niet steunen.Op speciaal verzoek van mevrouw Van der Hoeven ga ik in op ons amendement
op stuk nr. 17. In de toelichting staat inderdaad het woordje "onverwijld".
Aanvankelijk hadden wij voor de term "automatisch" gekozen, maar die voldeed
om een andere reden niet. Onze bedoeling is dat het advies, zodra het klaar
is, automatisch aan de betrokkene wordt gezonden. Ook als men er niet om vraagt,
kan het van educatieve waarde zijn als men ziet wat er bekend is. Als het
gebruik van het woord "onverwijld" de reden is dat mevrouw Van der Hoeven
haar steun niet aan het amendement kan geven, zijn wij bereid dat zonder meer
te schrappen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Wordt dit advies ter beschikking gesteld nadat het bestuursorgaan de beslissing
heeft genomen of ervoor?De heer Pitstra (GroenLinks):In de wet wordt bepaald dat dit daarvoor beschikbaar komt. Dat volgen
wij.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):U wilt dus dat het advies van BIBOB ter beschikking van de betrokkenen
wordt gesteld voordat...De heer Pitstra (GroenLinks):Dat staat in de wet. Alleen is niet geregeld dat betrokkenen het advies
automatisch krijgen. Alleen degenen die daar om vragen, krijgen het. Het lijkt
ons goed dat iedereen waarover een BIBOB-advies wordt gevraagd dit toegestuurd
krijgt, ook al vragen zij er niet om.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dit kan ertoe leiden dat iemand al tegen het advies in beroep gaat voordat
er een besluit is genomen.De heer Pitstra (GroenLinks):In de wet staat dat voordat het bestuursorgaan een besluit neemt, de betrokkene
inzage in het advies krijgt. In Amsterdam blijkt ook dat velen zich in de
praktijk gewoon terugtrekken. Er is niet eens een negatief advies nodig.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik wil toch even nagaan of hiermee de zaak niet onnodig wordt gefrustreerd.
Het kan zijn dat hierdoor de wet moeilijker uitvoerbaar wordt.De heer Pitstra (GroenLinks):Ons amendement is helemaal niet zo spectaculair. In de wet staat al dat
men desgewenst het advies krijgt. Wij willen dat iedereen het krijgt. Het
is educatief dat men ziet wat er bekend is.De heer Luchtenveld (VVD):Het ter inzage leggen, is volgens mij iets anders dan het op papier verstrekken.
Ik wijs op de mogelijkheid van een schadevergoedingsprocedure. Op een gegeven
moment verschijnt een groot artikel over een zaak in een regionale krant,
dat wordt overgenomen door nationale kranten. De vraag is dan waar die informatie
van afkomstig is. Bestuursorganen en het bureau BIBOB hebben een geheimhoudingsplicht.
Als zij alleen over het advies beschikken, dan is de aansprakelijkheid duidelijk.
Als betrokkenen hier ook over beschikken, kunnen zij dit via via laten lekken
en vervolgens een claim indienen bij het bestuursorgaan.De heer Pitstra (GroenLinks):Als dit bezwaar hout snijdt, dan geldt het ook voor de huidige wetstekst.
Als men er om vraagt, kan met het advies te zien krijgen. Wij willen alleen
dat betrokkenen automatisch het advies krijgen toegezonden.De heer Luchtenveld (VVD):Er is volgens mij een wezenlijk verschil tussen iets kunnen inzien en
het op schrift krijgen. Ik hoor daar graag het oordeel van de regering over.De heer Pitstra (GroenLinks):Wij wachten de reactie van de bewindspersonen af.De vergadering wordt van 19.17 uur tot 20.35 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasMinister De Vries:Mijnheer de voorzitter. Mede namens mijn collega van Justitie zeg ik de
Kamer dank voor de inbreng in deze eerste termijn. Vorige week hebben wij
met de Kamer een zeer vruchtbaar en intensief overleg gevoerd over tal van
aspecten van de wet, toegespitst op wijzigingsvoorstellen die wij met elkaar
op een goede manier hebben kunnen bespreken. Wij stellen dat zeer op prijs,
omdat dit een belangrijke wet is, die het verdient om in zorgvuldigheid te
worden afgewogen en goed te worden bediscussieerd. Ik meen dat wij daar nu
zeer ver mee gevorderd zijn. Wij hebben met interesse geconstateerd dat de
Kamer op tal van onderwerpen de voorgelegde uitspraken in de vorm van amendementen
heeft veranderd en bijgesteld. Wij stellen dat ook op prijs, want daaruit
blijkt dat wij met elkaar op een goede manier naar de wet hebben gekeken.In het wetgevingsoverleg van vorige week hebben wij aangegeven dat bestuurlijke
handhaving en de rol van het bestuur volop in de publieke belangstelling staat.
Dat is zeker bij dit wetsontwerp aan de orde. Het gaat hier om bestuurlijke
rechtshandhaving die nodig is. Ik zeg dat de heer Rouvoet en alle anderen
die daarop gewezen hebben van harte na. Het project in Amsterdam heeft uitgewezen
dat de aanbevelingen van de commissie-Van Traa hout sneden en dat het doordringen
van de bovenwereld door de onderwereld al veel verder gevorderd was dan menigeen
voor mogelijk had gehouden. Het is dringend noodzakelijk dat de overheid instrumenten
in handen krijgt en zich die instrumen ten ook verschaft, bijvoorbeeld
door de instelling van een bureau als het voorgestelde bureau BIBOB, om tegen
te gaan dat criminele elementen in onze samenleving doordringen met hun ten
onrechte verkregen geldmiddelen en daardoor een steeds prominentere plaats
in onze samenleving gaan innemen. Dat dit probleem ernstig is, is ons dezer
dagen, ook om andere redenen, alleen maar duidelijker geworden.Met de bestuurlijke handhaving die dit wetsvoorstel voorstaat, wordt een
proactieve, preventieve houding gekozen. Een noodzakelijke voorwaarde hiervoor
is, dat het bestuur over goede integrale informatie moet beschikken die het
mogelijk maakt om subsidies en vergunningen te verlenen op een integere relationele
wijze. In de verhouding tot burgers moet duidelijk zijn dat de middelen die
de overheid geeft, aangewend worden voor doeleinden die oorbaar zijn, die
in overeenstemming zijn met het rechtskarakter van onze samenleving. Maar
al te vaak komt het voor – en dat blijkt ook uit de Amsterdamse voorbeelden –
dat de overheid met een halve blinddoek voor de ogen gehandeld heeft, natuurlijk
altijd in goed vertrouwen, maar ook af en toe met een glimp van naïviteit.
Er is eigenlijk weinig ruimte voor naïviteit – hoewel dat af en
toe een charmante eigenschap kan zijn – als wij het hebben over de gevaren
die onze samenleving bedreigen door criminele organisaties, die het prachtig
vinden om hun gelden op de een of andere manier in een normale economie binnen
te sluizen en daarmee ook nog machtsposities te verwerven.Wij komen misschien wat laat met deze instrumenten. Wij hadden dat tien
of twintig jaar geleden al moeten doen. Maar beter laat dan nooit. Ik ben
heel blij dat na de aanbevelingen van de commissie-Van Traa thans geoordeeld
wordt over een voorstel dat het in de komende jaren mogelijk zal maken om
op een effectievere manier tegen te gaan dat de krachten in ons land die op
een niet-legale wijze aan hun middelen komen, steeds meer armslag krijgen.
Dat is een belangrijke doelstelling van een bestuur dat het rechtskarakter
van onze samenleving wenst te bewaren. Wij moeten ons bewust zijn van de mogelijkheden
en kansen om effectief en slagvaardig op te treden. Het wetsvoorstel BIBOB
geeft daarvoor de instrumenten.Indachtig deze vaststelling heeft de regering in de nota Criminaliteitsbeheersing
de conclusie getrokken dat de bestuurlijke preventie van georganiseerde criminaliteit
versterkt moet worden. De aanpak van deze criminaliteit kan immers gezien
worden als een brede maatschappelijke opdracht die niet alleen op het bordje
ligt van politie en justitie, maar ook op dat van het bestuur. Als de trias
verkeerd uitgelegd wordt zoals wel eens gebeurt, zijn wij op het verkeerde
pad. Men denkt namelijk dat het wel goed zal gaan als iedereen zijn klus doet
en begrijpt niet dat dit onderdelen zijn van een overheid die één
gezicht moet laten zien als het erom gaat, het rechtstatelijk karakter van
onze samenleving te bewaken tegen misbruik van criminelen. Dat trekken wij
voor een deel recht met dit voorstel. Wij hebben na de gedachtewisseling van
vorige week nog een uitgebreide brief aan de Kamer gestuurd waarin op vele
aspecten nader is ingegaan. Ik zal eerst een aantal vragen beantwoorden die
meer op mijn terrein liggen en daarna zal collega Korthals antwoorden.Aan het aan de orde zijnde wetsvoorstel is een langdurige periode van
voorbereiding voorafgegaan. Ik constateer met diverse sprekers in dit debat
dat dit geen eenvoudig of een niet ingrijpend wetsvoorstel is. Ik meen wel
dat wij kunnen concluderen dat het een goed wetsvoorstel is, dat ons een krachtig
instrument geeft om ervoor te zorgen dat allerlei onwenselijke dingen in onze
samenleving beter kunnen worden tegengegaan.Vorige week hebben wij alle amendementen reeds van een reactie voorzien.
In het schriftelijk vervolg hebben wij dat nog eens nader onderstreept. Ik
ga dan ook nog slechts op een enkel punt in. Het eerste is het criterium "gevaar"
en de uitwerking daarvan in de mate van gevaar. Hierover heeft een brede gedachtewisseling
plaatsgevonden waarin allerlei modaliteiten van gevaar zijn aangegeven. Men
herinnert zich dat de regering heeft gezegd, dit niet te doen. Het is goed
als het bureau BIBOB in zijn advies kan aangeven dat het gevaren ziet. Het
is ook goed als het de mate van het gevaar of, zo men wil, de ernst van het
gevaar kan aangeven. Dat is wellicht eerder te overwegen dan de desbetreffende
amendementen, maar men moet de mogelijkheid van een bestuursorgaan niet beperken
om een vergunning te weigeren, conform artikel 3, of zelfs in te trekken,
alleen maar als er ernstig gevaar is. De heer Pitstra heeft heel eerlijk gezegd
dat hij de mazen van de wet op dit punt wil vergroten. Hij wil dus ruimte
laten en vindt dat een en ander wel flink crimineel moet zijn om een negatief
advies te krijgen. Ik aarzel daar ernstig over. Ik vind het niet goed, de
mazen van de wet te vergroten en alleen de hele grote vissen te willen vangen.
Het moet het bestuur vrijstaan om op basis van het advies van het bureau BIBOB
tot een oordeel te komen over wat het bestuur op dat punt te doen staat. Een
beperking tot de categorie "ernstig gevaar" maakt de discretionaire bevoegdheid
van het bestuur ook in procedures die misschien gevoerd zullen worden, kwetsbaar.
Dat is niet goed. Ik pleit er nogmaals voor om dat niet te doen.De heer Luchtenveld heeft betoogd dat het bureau het druk krijgt en eerst
met de ernstige dingen moet beginnen, maar de grens tussen de erge dingen
en de ernstige dingen kan wel eens moeilijk te bepalen zijn. Als het bestuursorgaan
alleen in gevallen waar ernstig gevaar dreigt, van zijn bevoegdheid gebruik
kan maken, verminderen wij de mogelijkheden om op te treden en dat wil ik
sterk ontraden. Wij moeten niet lijdzaam toezien, als het niet heel ernstig
is, maar wij moeten kunnen optreden als er gevaar dreigt dat de integriteit
van het overheidshandelen wordt aangetast.Wij hebben nog enige tijd voordat wij tot stemmingen overgaan. Ik gebruik
altijd de tijd tot het laatste moment om over dingen na te denken, maar misschien
is het mogelijk dat het bestuursorgaan bij "indien er gevaar bestaat" aan
moet geven wat de ernst van het gevaar is in plaats van de mate van het gevaar.
Daarmee is het woord "ernst" geïntroduceerd. Ik zal hier nog met mijn
collega over spreken. Als het woord "ernst" erin staat, kan het bestuursorgaan
daar zelf een kwalificatie aan geven.Het bestuursorgaan kan worden opgezadeld met de verplichting om in gevallen
waarin geen ernstig gevaar wordt geconstateerd door het bureau BIBOB, dat
dan een soort bindend advies geeft, de handen ervan af te trekken
en de vergunning wel te verlenen, want er was wel een gevaar, maar het was
niet ernstig genoeg. Na deze gedachtewisseling, waarin duidelijk is gemaakt
dat ernstig ook aanmerkelijk is, pleit ik er sterk tegen om het bestuursorgaan
in die gevallen, waarin wel gevaar bestaat, met lege handen te laten staan.
Daardoor wordt de gebruiksmogelijkheid van de wet gewijzigd. Als er geen ernstig
gevaar is, wordt het heel moeilijk om voorwaarden te verbinden aan een vergunning,
waardoor minder ernstige vormen van bezwaar kunnen worden bezworen. Daar is
dan geen rechtstitel voor.De heer Luchtenveld (VVD):Ik wil graag meedenken over wat wel en niet kan, maar de reden om "ernstig"
ervoor te zetten is dat wij bij "gevaar" nog een eind verwijderd zijn van
strafrechtelijk bewijs. Wij hebben bewust niet gekozen voor strafrechtelijk
bewijs, laat staan voor onherroepelijk strafrechtelijk bewijs, zoals de Raad
van State voorstond. Wij zijn terug bij het wetsvoorstel, maar niet zo ver
terug en daarom willen wij toch een kwalificatie van dat gevaar. Het moet
niet slechts gaan om een risico, maar het moet meer zijn. Het gevaar moet
heel reëel aanwezig zijn.De minister komt op de voorwaarden en dergelijke. Ik meen mij te herinneren
dat in het wetgevingsoverleg wel degelijk is gezegd dat het bureau BIBOB in
minder ernstige gevallen selectief moet worden gebruikt om de termijn te verkorten
of voorwaarden aan de vergunning te verbinden. Men is gewaarschuwd voor een
zeker risico en dan kan er wel degelijk iets worden gedaan. Als hier iets
kan worden verbeterd door een nota van wijziging of een amendement, heb ik
daar geen bezwaar tegen. Er moet iets meer aan de hand zijn dan een risico
bij het zware middel van een vergunning weigeren of een aanbesteding niet
doen.Minister De Vries:Dat ben ik van harte eens met de heer Luchtenveld. Een risico is in het
spraakgebruik dat wij beiden hebben geleerd tijdens onze lange levens, een
toekomstige onzekere gebeurtenis, waarvan wij niet weten of zij wordt gerealiseerd,
terwijl gevaar iets is waarvan je redelijkerwijs moet aannemen dat het optreedt.
Als je een gevaar ziet, is dat iets anders dan een risico. Het is belangrijk
om tijdens deze mondelinge behandeling met nadruk te zeggen dat het woord
"gevaar" in deze tekst niet equivalent is aan risico, dat er wel eens iets
fout kan gaan en dat wij het zekere voor het onzekere moeten nemen. Nee, het
gaat om een gevaar, iets wat onderkend wordt en wat op basis van de advisering
van het bureau BIBOB als ernstig moet worden aangemerkt. Dat kan een plaats
vinden in lid 2 en 3 van artikel 3 van de wet. Waar nu staat "de mate van
gevaar", kan ook heel goed staan "de ernst van het gevaar", zodat duidelijk
is dat het ernstige wel een rol speelt. Dat is beter dan te zeggen dat men
alleen een aangevraagde beschikking kan weigeren of een bestaande beschikking
kan intrekken als is vastgesteld dat er ernstig gevaar is. Er is al opgemerkt
dat dit semantiek is, maar semantiek is soms buitengewoon belangrijk, zeker
als het om wetsteksten gaat. Als wij vast kunnen houden dat er een elementair
en essentieel verschil is tussen risico en gevaar, dan zou ik het bestuursorgaan
de ruimte willen laten om vast te stellen wat de ernst van het gevaar is.
Het bestuursorgaan moet dat dan wel zelf doen. Als er staat dat het alleen
mag optreden als er echt een ernstig gevaar is, dan kan het bestuursorgaan
geen kant meer op, zodra het bureau BIBOB opschrijft dat er een ernstig gevaar
is. Mij lijkt dat ongelukkig. Ik pleit er ten zeerste voor dat wij daaraan
à tête reposée de komende tijd aandacht geven. De stemmingen
zullen pas over een week plaatsvinden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Als er een negatief BIBOB-advies ligt en de gemeente niet wil overgaan
tot verlening van de vergunning of de gunning, is de verleiding groot "gevaar"
te constateren, maar omdat de wetstekst "ernstig gevaar" vereist, zal men
gemakshalve ernstig gevaar constateren. Het begrip ernstig gevaar wordt dan
uitgehold. Het is een schijnvergroting van de mazen. Hoe schat de minister
dat risico in?Minister De Vries:Ik onderken dat die verleiding aanwezig zal zijn. Als een bestuursorgaan
met een advies geconfronteerd wordt waarin staat dat er een gevaar is en men
het zelf niet goed vindt om een vergunning te weigeren of een vergunning in
te trekken, kan men in de verleiding komen, dat een ernstig gevaar te noemen.
Tegelijkertijd is het zo – de heer Pitstra heeft daar in andere zin
bij stilgestaan – dat bij een weigering of intrekking van de vergunning
degene die daarmee geconfronteerd wordt, inzage krijgt in de daarvoor essentiële
onderdelen van het advies dat is uitgebracht. Dat maakt het weer bezwaarlijk,
want als bij de rechter blijkt dat het advies was: er is een gevaar en wij
raden u aan zus of zo te doen, dan kan de rechter het bestuursorgaan vragen
dat uit te leggen. Men kan dan niet zeggen voor de verleiding te zijn bezweken
om het een beetje aan te dikken, zodat men kon doen wat men nodig vond. Dat
beperkt je in de mogelijkheden.Ik heb nog meer bezwaar tegen de redenering van de heer Pitstra die zegt
dat de grote vissen worden gevangen, maar dat de kleine door de mazen kunnen
zwemmen. Dat is toch geen aanpak van het fenomeen waarover wij nu spreken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik zeg het vooral omdat het probleem is dat noch het begrip gevaar, noch
ernstig gevaar gekwantificeerd kan worden. Als je kon aangeven, wat het inhoudt,
zou het toetsbaar zijn. Omdat het niet toetsbaar is en je het niet kunt kwantificeren,
is het risico naar mijn mening tamelijk groot.De heer Pitstra (GroenLinks):De uitnodiging van de minister om te kijken of wij nog tot een andere
tekst kunnen komen, neem ik altijd aan. Ik blijf openstaan voor argumenten.
De minister stelt echter dat als dit amendement zou zijn aangenomen, het niet
meer mogelijk is dat de drieslag in het BIBOB-advies verdwijnt. Dat is niet
zo. Je hebt het advies: ernstig gevaar, licht gevaar of geen gevaar. Bij licht
gevaar blijft de mogelijkheid bestaan via regelgeving en aanvulling in de
subsidie daarin beperkingen aan te brengen. De minister doet nu alsof dat
niet meer mogelijk is.Minister De Vries:Ik weet niet op welke titel men dat dan zou moeten doen. Degene die de
vergunning heeft aangevraagd en merkt dat hij met beperkingen geconfronteerd
wordt, zal het advies van het bureau BIBOB willen inzien. Als daar iets anders in staat dan ernstig gevaar, heeft hij alvast een been om
op te staan bij de rechter. Ernstig gevaar is immers de hoofdreden waarom
een vergunning geweigerd en ingetrokken kan worden. Dan moet men maar eens
aantonen dat datgene wat het bureau BIBOB heeft opgeschreven beneden de grens
van ernstig gevaar, inderdaad aanleiding mag zijn om allerlei bezwarende bepalingen
op te leggen. Wanneer men de constatering dat er gevaar is ook door het bestuur
laat kwalificeren, waarbij het woord"ernst" van alle bijgedachten over lichtzinnigheid
wordt bevrijd, denk ik dat men een veel beter procespositie heeft bij de rechter
als iemand opkomt tegen het besluit van het bestuurlijk orgaan op basis van
het BIBOB-advies. Het ligt zeer subtiel, maar het is wél belangrijk
om hierover nog eens te denken. Verder wil ik niet gaan. Ik kan mij voorstellen
dat er leden zijn die stellen dat "risico" en"gevaar" identiek zijn. Dan is
er sprake van een ernstig risico dat al dan niet gaat intreden terwijl de
adviezen natuurlijk zijn gebaseerd op datgene wat aan de orde is geweest.
Het bestuursorgaan neemt zijn besluit op basis van feiten die hun neerslag
hebben gevonden in al die gegevens die het bureau BIBOB heeft verzameld.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter. Als dit amendement wordt aangenomen, blijft het mogelijk dat
een BIBOB-advies in de tweede categorie komt, dat wil zeggen: licht gevaar.
Dan is het mogelijk dat via bepalingen in de vergunning en de regelgeving
de risico's worden weggewerkt.Minister De Vries:Misschien is dat zo. Ik durf daarover geen uitsluitsel te geven. Ik geef
alleen maar aan dat het ongetwijfeld ingewikkelder wordt omdat degene die
opkomt tegen het feit dat hij geen vergunning heeft gekregen of het feit dat
een vergunning wordt ingetrokken, meteen naar het BIBOB-advies loopt. Zit
dat beneden de grens van "ernstig gevaar", dan zal hij met kans op succes –
misschien is het beter om te spreken over "met risico op succes"; het gaat
om mensen die wij de voet dwars willen zetten – bij de rechter kunnen
opkomen tegen datgene wat het bestuurlijk orgaan heeft gedaan. Dat zou betreurenswaardig
zijn. Het is meer dan voldoende dat BIBOB aangeeft dat er gevaar is en dat
het bestuur dat weegt en daarbij de mate van de ernst van dat gevaar aangeeft
en daarop zijn besluit baseert. Introduceert men een begrip dat in het kader
van de jurisprudentie een verschil oplevert tussen gevaar en ernstig gevaar,
dan wordt de zaak alleen maar moeilijker gemaakt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Er zijn twee amendementen, met de begrippen "aanmerkelijk gevaar" en "ernstig
gevaar", maar ik denk dat het verschil tussen die twee verwaarloosbaar is.
Wanneer nu tot een van die aanscherpingen zou worden besloten, zal men dat
waarschijnlijk ook in de considerans van de wet moeten opnemen. Betekent dit
dan niet dat de reikwijdte van de wet aanzienlijk wordt beperkt? Ik heb begrepen
dat de minister in zijn stukken stelt: als dit zo wordt beperkt, kan men daaronder
niets meer doen. Dan kan men beneden dat "ernstig gevaar" niets meer doen.
Als de minister dit hard kan maken, denk ik dat wij ons op een hellend vlak
begeven. Dan kunnen wij onvoldoende optreden tegen de criminaliteit.Minister De Vries:Ik geloof niet dat ik categorisch kan zeggen: dan kan men daarbeneden
niets meer doen. Dat zal dan getoetst moeten worden in de jurisprudentie.
Echter, u heeft volstrekt gelijk wanneer u zegt dat men op een hellend vlak
terechtkomt, waar de bewijslast van de vergunningweigerende of -intrekkende
overheid lastiger wordt in het licht van criteria die met nadruk tijdens deze
behandeling in de Kamer in de wet zijn gebracht, en niet voor niets. Verder
heeft u gelijk dat het verschil tussen "aanmerkelijk" en "ernstig" moeilijk
te wegen is. Wél is duidelijk dat hiermee tot uitdrukking wordt gebracht
dat er alleen bij ernstig gevaar van de kernbevoegdheid gebruik kan worden
gemaakt, namelijk de vergunning weigeren of intrekken. Dat is toch jammer.De heer Luchtenveld (VVD):Ik wil erop wijzen dat het gewijzigd amendement nr. 48 niet alleen in
samenvoeging voorziet en dat er in het kader van artikel 9 bewust voor is
gekozen om BIBOB alles te kunnen laten doen. BIBOB mag inderdaad de mate en
de ernst van het gevaar aangeven. Beoogd is dat het zwaarste middel, het weigeren
van de vergunning, het intrekken van de vergunning, het niet verlenen van
de aanbesteding of het niet geven van de subsidie, alleen kan worden ingezet
als er ernstig gevaar is. Als ieder bestuursorgaan zelf moet gaan bepalen
en motiveren wat een ernstige mate van gevaar is, zal het tijd kosten voordat
de jurisprudentie daarin een zekere lijn heeft gebracht. Wij gaan met een
nieuwe wet van start. Het gemeentebestuur in plaats X kan dan heel anders
gaan wegen dan het gemeentebestuur in plaats Y. Het is dan helemaal niet zo
slecht als het bureau BIBOB, met alle deskundigheid die daar centraal aanwezig
is, een zekere scheiding aanbrengt tussen de ernstige zaken, de grote vissen,
zoals de heer Pitstra ze noemt en wat minder ernstige zaken. Voor ernstige
zaken gebruik je de zwaarste middelen, zoals het niet geven of intrekken van
een vergunning. Voor minder ernstige zaken kan in de sfeer van de voorwaarden
worden gezocht. Als het laatste juridisch niet mogelijk is, moet dat gat worden
gedicht.Minister De Vries:Ik heb over het probleem gezegd wat ik erover zou kunnen zeggen. Het lijkt
de collega van Justitie en mij verreweg te prefereren dat het bestuursorgaan
besluiten neemt, zelf bepalend wat de ernst van het gevaar is, als er gevaar
dreigt. Als wij dat naar een hoger niveau tillen, wordt het moeilijker om
vergunningen of subsidies niet te geven of in te trekken.Ik ging rechtop in mijn stoel zitten toen de heer Pitstra zei, dat de
mazen wat groter moeten worden gemaakt. De heer Luchtenveld zei dat hij de
wet wil aanscherpen, maar dat doet hij niet. Hij maakt de wet minder werkzaam.
De wet wordt niet lastiger voor de criminelen, maar gemakkelijker. Ik pleit
daar scherp tegen. Ik weet dat dit niet de bedoeling van de heer Luchtenveld
en waarschijnlijk ook niet van de heer Pitstra is. Laten wij dit nog eens
wegen. Wij hebben nog een termijn om er verder over te spreken.Er is ook vanavond weer veel discussie geweest over het besluit om het
bureau BIBOB onder te brengen bij het ministerie van Justitie. Ik ben mevrouw
Duijkers er zeer erkentelijk voor dat zij zich heeft laten overtuigen. Ik
ken haar vastberadenheid en weet dat zij goed gewogen heeft.
Ik zou willen dat anderen die afweging ook nog eens maakten. Mevrouw Van der
Hoeven heeft er blijk van gegeven dat zij de gedachtewisseling in het wetgevingsoverleg
grondig tot zich genomen heeft. Helaas kon zij daaraan zelf niet meedoen.
Er wordt het bestuur een instrument aangereikt. De vraag is binnen welke kaders
systemen met checks and balances en misschien ook met pragmatische argumenten
moeten worden geplaatst. Wij hebben dat in de stukken die wij de Kamer hebben
gezonden, nog eens aangegeven. Ik heb, misschien buiten aanwezigheid van mevrouw
Van der Hoeven, gezegd dat het niet zonder betekenis is dat de minister van
Binnenlandse Zaken tot de overtuiging is gekomen, dat het beter is het bureau
niet bij zijn departement onder te brengen. In het algemeen gaan wij ervan
uit, dat iedereen alles naar zich toe haalt dat hij kan krijgen. In dit geval
is het niet zo. Ik vind het verstandiger om dit aan Justitie te laten. Mevrouw
Duijkers is het na weging van de argumenten met ons eens. De heer Pitstra
onderstreept onze argumenten. Het gaat mij niet alleen om de steun die het
amendement krijgt. Ik heb begrepen dat nu twee grote fracties er niet achter
staan. Het is belangrijk om in het bestuur hetgeen te maken heeft met bestuurlijke
effectiviteit en integriteit en daarnaast de hulpmiddelen die daarvoor nodig
zijn goed uit elkaar te houden. Justitie heeft, ook wat deze wet betreft,
veel meer instrumenten in handen dan BZK.Nu zegt mevrouw Van der Hoeven wel dat de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, omdat hij over de politie gaat, ook de CRI al heeft.
Dat wordt echter helemaal door de collega aangestuurd. Natuurlijk, ik ben
ook nog coach-beheerder van de KLPD. Dat is allemaal waar, maar de gegevens
en de justitiële gegevens waar men mee werkt, zijn in belangrijke mate
gegevens waarbij de minister van Justitie moet zorgen dat die op een goede
manier behandeld worden. Voorts zijn er allerlei relaties met andere instrumenten,
zoals het systeem Vennoot 98, die niet voor niets bij Justitie zijn ondergebracht.Wat ik heel belangrijk vind, is wat in deze discussie door de heer Pitstra
nog is genoemd: hoezeer je ook criminelen wilt bestrijden, je moet wel zorgen
dat je de hekjes van de privacy blijft respecteren. Dat moet je niet belemmeren
in je effectiviteit en dat hoeft ook niet, maar je moet wel weten dat het
openbaar bestuur, gedreven vanuit een belang om tot een resultaat te komen,
er intern nog eens enige discussie over kan hebben of iets nu een casus is
waarin dat belang al of niet moet worden doorgezet. Het is dan verstandig
dat er vanuit verschillende kolommen één is die meer is toegesneden
op het beheer van justitiële gegevens, op privacyverzorging en allerlei
wetgeving die daarmee te maken heeft, en een ander die zeker de wens van de
integriteit ook bovenaan zal zetten, maar tevens genegen zal zijn om te zeggen:
daar moeten wij stevig tegenaan gaan. Dat is goed, maar die twee moeten elkaar
ook in evenwicht houden.Er is derhalve een systeem van checks and balances en dan spreek ik nog
niet eens over de internationale dimensie die ik zelf van grote betekenis
acht. Uiteraard kan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
ook een brief naar zijn collega's in het buitenland sturen, maar het is mij
bekend dat, juist als het om dit soort gegevens gaat, degene in het buitenland
aan wie je de brief moet richten, meestal in de justitiële sfeer zal
zitten. Laten wij dit nu gewoon onder ogen zien en daar dan ook de consequentie
uit trekken dat er behalve principiële argumenten – misschien zien
sommigen die niet helemaal – ook praktische argumenten kunnen zijn om
het op deze manier te doen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb een informatieve vraag, omdat ik de afweging op dit punt niet het
minst belangrijke onderdeel van het hele wetsvoorstel vind. Als het allemaal
zo logisch in de richting van Justitie wijst, wat is dan uiteindelijk de reden
dat de minister van BZK de eerste ondertekenaar en dus ook de eerste verdediger
van het wetsvoorstel is, en dat, naar ik heb begrepen, de voorbereidingen
voor het hele BIBOB-instrumentarium op BZK begonnen zijn?Minister De Vries:Dat is heel begrijpelijk. Op het ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties werd, zeker nadat het rapport-Van Traa goed was gelezen,
de noodzaak onderkend om met gepaste spoed het bestuur meer middelen te geven
om bij vergunningverlening en subsidieverlening hoge integriteitscriteria
aan te leggen, opdat niet ongewild ertoe zou worden bijgedragen dat de onderwereld
rustig naar de bovenwereld kan trekken. Die noodzaak, die daarna ook is bevestigd
in experimenten die gehouden zijn en door proefondervindelijke bewijzen die
in Amsterdam zijn verzameld, staat bij BZK vanuit het perspectief van bestuurlijk
handelen bovenaan. Dat betekent nog niet dat ik wil zeggen dat het dit ministerie
moet zijn dat de gegevens, na deze te hebben weggetrokken bij anderen, aan
de andere overheden moet geven. Dat is helemaal niet nodig. De gegevens die
verzameld worden – dat gaat ver, ook verder dan in de experimenten die
wij hebben gehad – hebben, zoals ik eerder hebben aangegeven, veel meer
te maken met de verantwoordelijkheidssfeer van de minister van Justitie dan
met die van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Mijn
wens en mijn drive is een voorziening tot stand te brengen die het bestuur
in staat kan stellen om dat te doen.Als je dan naar de vormgeving kijkt, wijs ik erop dat er ook in de wordingsgeschiedenis
wel eens over is gedacht waar je dat nu moet situeren, maar de uiteindelijke
afweging is voor mij volstrekt evident geweest: doe dat niet in die bestuurskolom,
maar vraag dat aan Justitie. Het geldt ook voor andere dingen aan Justitie
gevraagd moeten worden en die elders hun werking hebben. Kortom, niet alles
wat een instrument is voor het bestuur, hoeft naar Binnenlandse Zaken te verhuizen.
Wij kunnen natuurlijk die twee departementen ook samenvoegen, maar dat zou
eigenlijk niet goed zijn. Die samenvoeging zou overigens in sommige opzichten
wel praktisch zijn, maar zij is niet goed. Daarmee ontneem je namelijk jezelf
het voorrecht van een discussie over de vraag: vanuit welke perspectieven
zijn we met iets bezig? Voor de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
zal dat, overigens niet zonder aarzelingen, zijn met de inzet: wij moeten
het openbaar bestuur de kansen geven iets te doen, en dus: kom op! Voor de
minister Justitie staat echter ook de bescherming van de privacy, van de justitiële
gegevens en van andere zeer gevoelige gegevens die hierbij in
aanmerking komen apart. Hij staat niet onder de druk van het idee: we moeten
presteren. Ik hoop dat de leden dat een beetje kunnen aanvoelen en misschien
druk ik mij niet helemaal zo scherp uit als dat zou moeten. Ik ben erg voor
checks and balances en voor discussie. Ik geloof ook dat het goed is dat we
gezamenlijk voor dit wetsvoorstel staan. De werking ervan zal ik ook heel
goed volgen. Het is echter goed dat ik dat doe in een dialoog met een collega
en dat ik, gelet ook op de werking van deze wet in de toekomst, niet zelfstandig
ga aangeven wat we moeten doen en veranderen. Nogmaals, het is goed dat de
collega van Justitie daarbij zeer intensief is betrokken en waar nodig de
rechtsbescherming biedt die nodig is, zonder dat dat een belemmeringen opwerpt
bij het bestrijden van fenomenen.Voorzitter. Er is gesproken over dat ene landelijke bureau BIBOB. Er is
een amendement ingediend dat het mogelijk zou maken op dit punt anders te
handelen. Ik verwacht dat de collega van Justitie hierover straks nog zal
spreken. Ik ben erkentelijk voor het feit dat de organisatorische voorziening
niet helemaal in deze wet wordt aangegeven. De deconcentratie enz. wordt door
de beheerders van het bureau in de hand gehouden.Ik wil vervolgens iets zeggen over de voorbereiding van gemeenten op de
inwerkingtreding van deze wet. Bij de behandeling van dit wetsvoorstel hebben
wij lang stilgestaan bij de voorziening die wij centraal gaan realiseren om
gemeenten in de gelegenheid te stellen om de gewenste afwegingen te maken.
Tegelijkertijd is evident dat de gemeente zelf haar organisatie moet inrichten
op het goed aanvragen en ontvangen van de aanbeveling. Ik meen dat wat dat
betreft Amsterdam inmiddels een reuze voorsprong op andere gemeenten heeft,
omdat die andere gemeenten de gewenste systematiek nog niet hebben. Ik stel
mij dan ook voor dat het heel goed mogelijk is dat er verschillen gaan komen
in de werkwijze die men nu in Amsterdam kent. Mij is ook gebleken dat Amsterdam
het gevoel heeft dat het Wallenproject zich in heel wat andere wijken van
de stad zou moeten afspelen. De deskundigheid die men met de pilot heeft opgedaan
zal men hard nodig hebben om andere projecten op een goede bestuurlijke manier
uit te voeren.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ook voor mij is de voorbereiding door de gemeenten een punt van zorg.
Er is gesproken over een modelverordening van de VNG alsmede over andere zaken.
Wat zal de minister doen opdat de gemeenten zich in de praktijk beter voorbereiden
op de inwerkingtreding van deze wet? Ik denk in dit verband aan het geringe
aantal gemeenten dat nu positief is over het gebruik maken van de mogelijkheden
van deze wet.Minister De Vries:Ik moet even passen. In een eventuele tweede termijn zal ik proberen hierop
in te gaan.Er zijn nogal wat amendementen waarmee wordt aangegeven dat veel leden
van de Kamer voorstander zijn van het voorhangen van algemene maatregelen
van bestuur. Ik heb al aangegeven dat wij daar weinig in zien, zij het dat
er één exceptie is die wat ons betreft de regel bevestigt. Ik
kan mij voorstellen dat bij de selectie van sectoren de voorhangprocedure
aan de orde kan zijn. Dan is de keus tamelijk essentieel, want daarbij gaat
het in feite om de reikwijdte van de wet. Als het om andere algemene maatregelen
gaat, is er mijns inziens niet sprake van een meerwaarde van datgene wat de
regering voorstaat. In het amendement dat door de heer Luchtenveld en de zijnen
is ingediend op stuk nr. 50 staat overigens niet dat er een voorhangprocedure
moet zijn, maar dat de Kamer ervan uitgaat dat de bedoelde algemene maatregel
niet tot stand komt zonder dat de Kamer er informatie over heeft ontvangen.
Dat vind ik een heel begrijpelijke gedachte. Ik heb die vorige week zelf ook
geuit in verband met andere algemene maatregelen van bestuur. Maar het is
echt iets anders of je de Kamer de kans geeft om over een concept-AMvB te
spreken dan wel of je eerst al die processen doorloopt en met een voorhangprocedure
moet werken. Dat leidt echt tot vertraging. Ik meen dat de materie dat niet
rechtvaardigt. In de aanwijzingen voor de wetgeving zijn ook geen aanknopingspunten
te vinden om op deze wijze met AMvB's om te gaan.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Voorzitter. Voordat de minister "hoera" roept, wil ik hem er toch op wijzen
dat in de toelichting staat dat de Kamer uitdrukkelijk van tevoren hierover
dient te worden geïnformeerd.Minister De Vries:Ja, daar heb ik ook minder bezwaar tegen, zoals ik vorige keer al heb
gezegd. Het is geen proces dat wij zich in geheimzinnigheid willen laten ontrollen.
Ik heb vorige keer al gezegd dat ik graag bereid ben met de collega van Justitie
om de Kamer informatie te geven over hetgeen wij in een AMvB zullen opnemen.
Ik heb vorige week een brief aan de Kamer geschreven waarin dergelijke informatie
stond over een specifieke AMvB. Dat is echter iets anders dan het te verheffen
tot een voorhangprocedure. Ik heb de toelichting gelezen en ook gezien dat
men ervan uitgaat dat die informatie wordt verstrekt. Dat kunt u van mij blindelings
aannemen, maar het is iets anders dan een voorhangprocedure.Mevrouw Duijkers (PvdA):De minister maakt nog niet duidelijk waarom het bij sectoren wel gaat
om de reikwijdte van de wet, waarom dat bij inrichtingen minder het geval
is en waarom daarbij geen AMvB nodig is. Naar mijn idee kan er over het aanwijzen
van inrichtingen net zo'n belangrijke discussie plaatsvinden als in het geval
van sectoren.Minister De Vries:Mevrouw Duijkers heeft het over de AMvB's waarin wordt bepaald welke bestuursorganen
informatie moeten verschaffen alsmede over de aanwijzing van bepaalde zelfstandige
bestuursorganen als aanbestedende dienst.Mevrouw Duijkers (PvdA):Nee, het gaat om de vraag of u inrichtingen zoals een coffeeshop en een
smartshop gaat aanwijzen bij AMvB. Ik heb het niet over de AMvB inzake ZBO's.Minister De Vries:Dan heb ik u niet goed begrepen. In dat perspectief is de verfijning die
u aanbrengt helemaal niet nodig. De vraag is welk gebied van maatschappelijke
activiteiten het betreft. Een coffeeshop is horeca in Nederland. Als je je
richt tot de horeca, dan is een coffeeshop horeca. Daar is geen discussie
over. Aangegeven wordt op welke aandachtsvelden de activitei ten
van het bureau BIBOB worden gericht. Ik heb vorige keer aangegeven welke criteria
daarvoor gelden.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik wil even teruggaan naar de vraag van mevrouw Duijkers. Het is mogelijk
dat wij langs elkaar heen praten; daarom wil ik het graag weten. Waarom ontraadt
de minister aanneming van het amendement op stuk nr. 29?Minister De Vries:Ik kijk even wat daarin staat.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Misschien is er verwarring ontstaan, doordat mevrouw Duijkers sprak over
instituten. Het gaat over de inrichtingen, maar wij bedoelen in feite hetzelfde.
Toen de minister sprak over de coffeeshops, vroeg ik mij af waarom hij aanneming
van het amendement op stuk 29 ontraadde. Eigenlijk moet hij het daarmee eens
zijn.Minister De Vries:Ik had inderdaad niet begrepen dat mevrouw Duijkers de coffeeshop als
een instituut beschouwt. Nederland is er wel bekend door geworden, maar er
is naar mijn smaak geen enkele reden om de algemene maatregel van bestuur
die de inrichting benoemt aan een voorhangprocedure te onderwerpen. Ik kan
er verder niet veel aan toevoegen.De heer Luchtenveld stond op het punt om aan te kondigen dat hij een motie
ging indienen over BIBOB in internationaal perspectief. Dat hebben wij allemaal
meegekregen en hij is ook van vele kanten bijgevallen. Er wordt al langs ten
minste twee sporen gewerkt aan de mogelijkheden om te komen tot een internationale
uitwisseling van bestuurlijke BIBOB-informatie. Willen wij dat echt goed gaan
regelen, dan moeten wij wel tot bilaterale verdragen komen. Op Europees niveau
wordt hieraan gewerkt. Ook ten aanzien van de vergunningen en de subsidies
is nu een traject in gang gezet en zullen wij verbinding met de Europese gremia
zoeken. Dat zullen wij ook met spoed doen. In het kader van de naar aanleiding
van de Europese Raad van Dublin ingestelde High Level Group maakt de bestuurlijke
informatie-uitwisseling ook onderdeel uit van het actieplan tegen de georganiseerde
misdaad. Zonder dat wij daarvoor naïef waren, meen ik wel dat wij de
laatste weken weer veel geleerd hebben over de ernst van de problematiek die
er achter zit. Ik hoop dat wij er de komende maanden met veel meer snelheid
dan tot dan toe aan zullen werken. Het is dus van het grootste belang dat
er ook in de overige EU-landen een met BIBOB vergelijkbaar wettelijk instrumentarium
komt. De Europese Commissie is het daar ook mee eens. In Tampere is daarvoor
al aandacht gevraagd, maar ik denk dat het Tampere-proces door de recente
ervaringen wat meer snelheid zal krijgen. In artikel 13 van het wetsvoorstel
is voorzien in de bevoegdheid van de officier van justitie om strafrechtelijke
gegevens in het buitenland op te vragen. Zoals ik eerder heb aangegeven, is
er ook geen internationaal recht dat de uitwisseling van gegevens voor bestuurlijke
doeleinden verbiedt, maar het zal natuurlijk wel van de staat in kwestie afhangen
of die wil meewerken. Het is dan ook beter om met elkaar afspraken daarover
te maken.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik ben het eens met de minister dat er in EU-verband stappen gezet moeten
worden. Ik hoorde hem tevens zeggen dat er bilaterale verdragen nodig zijn.
Zou het wat betreft dat laatste niet zinvol zijn om in ieder geval te starten
met het sluiten van bilaterale verdragen met met name Duitsland en België?
De noodzaak daartoe zie ik vooral in de grensregio's en in het over de grens
vestigen van bedrijven die vanuit die plek in Nederland meedoen aan aanbestedingen
maar die niet onder het BIBOB-instrumentarium vallen.Minister De Vries:U slaat de spijker op de kop; dat zou inderdaad het eerste zijn waar je
aan denkt. Dat neemt niet weg dat wij ook moeten proberen om de reikwijdte
te vergroten. Niet alleen de grensregio is van belang. Aangezien wij hierbij
te maken hebben met iets wat zich heel snel verplaatst rond de wereld, is
het van groot belang om hieraan aandacht te besteden. Overigens zal ik hiervoor
ook in de rijksministerraad van aanstaande vrijdag de aandacht van de collega's
van de Antillen en Aruba vragen, omdat wij gezamenlijk echt een bijdrage aan
de bestrijding van dit fenomeen moeten leveren.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Daar ben ik het zeer mee eens. Gaat de minister op korte termijn werk
maken van de bilaterale verdragen met Duitsland en België?Minister De Vries:Wij zullen daar de contacten voor leggen die nodig zijn. Ik hoop dat wij
dit wetsvoorstel wanneer het hier eenmaal is aangenomen, ook snel door de
Eerste Kamer krijgen. Je staat namelijk sterker in de discussie met collega's
in het buitenland als je kunt laten zien dat je zelf je werk gedaan hebt.
Er zal ook in Europees verband gewerkt moeten worden aan een Europese regeling
om een en ander mogelijk te maken.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Uiteraard. Ik proef bij de minister dat hij bilaterale verdragen wel nodig
vindt maar dat hij vooral de stap naar Europa wil maken. Dat is op zichzelf
terecht, maar zolang laatstgenoemde stap niet gemaakt kan worden, wijs ik
wel op het belang van bilaterale verdragen met met name Duitsland en België.
Wanneer is hij voornemens actie te ondernemen om te komen tot die bilaterale
verdragen?Minister De Vries:Gaat u er maar van uit dat wij dat met de grootst mogelijke spoed doen
en dat ik ook niet zal wachten totdat de Eerste Kamer definitief beslist over
het wetsvoorstel. Wij zullen contacten leggen om te bevorderen dat dit probleem
wordt opgepakt in andere landen. Er zijn overigens al een aantal landen –
ik heb in het wetgevingsoverleg al gewezen op de deelstaat Hessen –
waar men met zo'n soort instrument werkt. Ook in Italië heeft met zo'n
soort instrument. Daarom sluit ik niet uit dat wij soms sneller op enige afstand
met Italië zaken kunnen doen, dan met de buren. Ik ga er echter van uit
dat de buren het meest genegen zullen zijn om snel met ons tot afspraken te
komen. Wij zullen geen tijd verloren laten gaan.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik ben het zeer eens met de noodzaak van een internationale samenwerking.
De minister spreekt over uitwisseling van BIBOB-informatie. Daar kan ik mij
goed in vinden. Wij weten natuurlijk niet wat de strekking van de motie van
de heer Luchtenveld zal zijn, als die motie er komt. Denkt de
minister alleen aan samenwerking en uitwisseling of denkt hij ook aan een
mogelijk Europees BIBOB-instrument. Dat is ook internationale samenwerking,
maar dat ligt voor mij toch weer een traject verder.Minister De Vries:Dat kan ik niet goed overzien. Ik weet niet of de relatie tussen een gemeente
waar belangrijke investeringen gedaan kunnen worden of waar belangrijke transacties
plaatsvinden of waar vergunningen moeten worden verleend of subsidies moeten
worden gegeven en degene die dat doet op Europees niveau kan worden gemonitord.
Als Europa zou beslissen dat wij hier met elkaar regelingen over moeten maken,
moeten er in Brussel ook faciliteiten zijn om dat proces te ondersteunen.
Ik kan dat echter niet helemaal overzien.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik vraag dit met name vanwege de bevoegdhedenkwestie als het gaat om toegang
tot gesloten bronnen, waarbij voor mij een BIBOB in Brussel of waar dan ook,
minder voorstelbaar zou zijn.Minister De Vries:Ik zou de grenzen van de fantasie niet te nauw trekken. Wij moeten ook
in Europa erop bedacht zijn dat wij allemaal met dit soort fenomenen te maken
hebben. Als wij denken aan criminele geldstromen in Europa en aan criminele
geldstromen waar Nederland en de Antillen bij betrokken zijn, gaat het om
een pluriformiteit van herkomsten. Het is dan ook van groot belang dat in
ieder geval de mensen ter plekke instrumenten krijgen om het nodige te doen
en dat ze hun trajecten verlengen naar andere landen, zodat die ook informatie
kunnen geven. Een bureau als Interpol, dat ook een rol gaat spelen bij het
tegengaan van terrorisme en informatie zal gaan geven aan de verschillende
lidstaten, zou op den duur ook in dit kader een noodzakelijk instrumentarium
kunnen zijn. Ik wil daar echter niet op vooruitlopen. Ik meen dat er brede
overeenstemming over bestaat dat internationalisering van dit instrument zeer
gewenst zou zijn. Laten wij er daarom nu een eer in stellen om ervoor te zorgen
dat dit instrument in Nederland ook onberispelijk gaat werken. Er moeten niet
te veel vissen door de mazen van de wet heen kunnen zwemmen.Mevrouw Van der Hoeven heeft een belangrijke opmerking gemaakt over het
onderwerp schadevergoeding. Zij vroeg zich af of een betrokken bestuursorgaan
onder omstandigheden schade zou kunnen verhalen op het bureau indien een kennelijk
onvoldoende gemotiveerd advies is geleverd. Het is mijn opvatting dat deze
wet niet moet worden uitgevoerd door gemeenten, met op de achtergrond de grote
angst dat ooit om een schadevergoeding zou kunnen worden gevraagd. Ik heb
in de discussies rond Enschede en Volendam geconstateerd dat nogal wat gemeentebestuurders
zeiden: maar dan krijgen wij van de rechter op onze kop. Daar is onderzoek
naar gedaan door de heer Alders. Die heeft vastgesteld dat daar geen sprake
van is en dat de rechter veel begrip heeft voor de moeilijkheden die een bestuur
kan hebben bij het maken van een bepaalde afweging.Dat neemt niet weg dat een bestuur natuurlijk in redelijkheid tot een
afweging en oordeel moet kunnen komen. In eerste instantie is er een aansprakelijkheid
ten opzichte van de betrokkene, die zich tekort gedaan voelt doordat hem iets
geweigerd is of iets is afgepakt. Het kan echter zijn dat er ook in de relatie
met BIBOB, als blijkt dat een advies inderdaad onvoldoende gemotiveerd was,
mogelijkheden zijn om tot een vorm van aansprakelijkheid te komen. Ik sluit
dat niet uit, maar wij moeten ons daar niet al te zeer op focussen. Iedereen
zal beseffen dat er gewichtige beslissingen zijn genomen, die vaak veel implicaties
hebben voor de hoeveelheid middelen die ermee genoemd is. Daarom kan alleen
op de meeste stevige gronden en op basis van de sterkst mogelijke inzichten
in gevaar, die zo reëel mogelijk moeten zijn, tot besluitvorming worden
gekomen. Met dit instrument in de hand kan een gemeente met inachtneming van
de noodzakelijke zorgvuldigheid tot de conclusie komen dat de bevoegdheden
op grond van artikel 3 moeten worden uitgeoefend. Als dit vervolgens ook zorgvuldig
wordt gemotiveerd, zal de bestuursrechter er begrip voor hebben dat het soms
niet helemaal goed gaat. Het zou totaal onjuist zijn om ons nu te laten bevangen
door de angst voor een schadeclaim. Ik wil de kans daarop zeker niet vergroten
door de toevoeging van woorden zoals "ernstig gevaar", want daarop zal een
heilloze jurisprudentie volgen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat zal ik zeker niet doen. Ik ben het op dat punt met u eens. Ik heb
ook gevraagd hoe het zit met de ministeriële verantwoordelijkheid als
er een helder maar onjuist advies wordt uitgebracht.Minister De Vries:Omdat dit bureau onder de verantwoordelijkheid van de minister van Justitie
zal werken, laat ik het aan hem over om hierop in te gaan.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het kan voorkomen dat de officier van justitie besluit dat bepaalde gegevens
vanwege het strafvorderlijk belang nog niet mogen worden doorgegeven. Het
BIBOB geeft vervolgens een gematigd advies, waarop de gemeente een positieve
beslissing neemt. Na een tijdje wordt de betrokkene echter toch in het cachot
gezet. De gemeente beklaagt zich uiteraard bij het bureau, dat zij onvolledig
is geïnformeerd en stelt het vervolgens aansprakelijk voor de schade.
Dit lijkt mij heel goed denkbaar.Minister De Vries:Er is heel veel denkbaar, maar ik ben niet in staat om alle denkbare casusposities
thans van een antwoord te voorzien. Er zijn mensen die daarvoor meer gekwalificeerd
zijn dan ik, namelijk de rechters die zich hierover moeten uitspreken.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het lastige van de wet is dat het bureau BIBOB soms een advies uit moet
brengen terwijl het wel vermoedens heeft maar niet over alle relevante gegevens
kan beschikken.Minister De Vries:Ook over deze vraag moet de minister van Justitie zijn oordeel geven.Mevrouw Duijkers (PvdA):Worden de subsidieverordeningen door het bureau BIBOB ook getoetst op
voorwaarden die een eventuele schadeclaim kunnen tegenhouden?Minister De Vries:Op dit bureau is de nodige kennis van het recht en van de jurisprudentie
bijeen gebracht. Men zal zich daar zeker rekenschap geven van
de mogelijke effecten van een advies. Ik kan mij niet goed voorstellen dat
een bureau een advies zal uitbrengen waarvan men eigenlijk vindt dat het anders
moet luiden. Dat zal het bureau dan onder woorden moeten brengen. De ontvangende
partij zal dan geen gebruikmaken van een dergelijk advies. Wij moeten ervan
uitgaan dat hooggekwalificeerde medewerkers met de grootst mogelijke zorgvuldigheid
en op basis van harde gegevens tot een oordeel komen.Mevrouw Duijkers (PvdA):Alle subsidieverordeningen die onder de wet BIBOB werking krijgen, moeten
getoetst worden. Worden bestuursorganen verplicht om een bepaling in de verordening
op te nemen dat zij niet aansprakelijk zijn als de subsidie moet worden ingetrokken
op basis van een alsnog verkregen negatief advies van het bureau BIBOB?Minister De Vries:Er zal nooit in een verordening staan dat een gemeente verplicht is om
iets in te trekken. Het bureau BIBOB gaat daar niet over. Intrekking is altijd
een beslissing van het bestuur zelf. Als men daar al het advies van het bureau
BIBOB bij betrokken heeft, zeg ik "tant mieux". In ieder geval mag het bureau
BIBOB niet op de stoel gaan zitten van het bestuurlijk orgaan. Men zal dus
nooit kunnen zeggen: wij zijn verplicht door het bureau BIBOB om iets te doen.
Die situatie kan en mag zich niet voordoen.Mijnheer de voorzitter. Hiermee sluit ik mijn deel van de beantwoording
af.Minister Korthals:Voorzitter. Het kabinet is in een vroeg stadium begonnen met de voorbereiding
van dit wetsvoorstel. Daarbij is vooral aandacht gevraagd voor de veel gehoorde,
terechte reserves bij de volgende aspecten: transparantie, zorgvuldigheid,
privacybescherming, proportionaliteit, het tegengaan van willekeur en lastenverzwaring
voor het bedrijfsleven. Het doel heiligt dus zeker niet de middelen. Wij halen
alles uit de kast om goede waarborgen op deze gebieden te bewerkstelligen.
Ik ga daar kort op in. Ten eerste noem ik graag de belangrijkste counterparts van het bureau.
De informatieleveranciers, de bestuursorganen, de onderzochte partijen, het
College bescherming persoonsgegevens en desgevraagd de rechter zullen allen
vanuit hun eigen invalshoek over de schouder van het bureau meekijken, voor
een deel ook nog via de begeleidingscommissie.Ten tweede zitten de waarborgen al in het screeningsproces zelf ingebakken.
Met kennis over de branche en kwetsbaarheden wordt er gericht gezocht naar
relevante indicatoren. Bronnen zullen daarbij gefaseerd worden bevraagd. Daardoor
worden onnodige privacyschending en vertraging voorkomen. Het is evident dat
onze keuze voor een landelijk bureau hier ook nog een extra waarborg voor
is. Ten slotte zal de Kamer jaarlijks worden geïnformeerd in het kader
van de jaarlijkse algemene verantwoording en wellicht via het openbare jaarverslag.
Tevens is voorzien in een evaluatie over enkele jaren, waarvoor reeds nu een
nulmeting wordt voorbereid. Ik onderstreep nogmaals de behoefte die uit de
praktijk blijkt voor het BIBOB-instrumentarium, terwijl met tal van waarborgen –
zo is mijn sterke overtuiging – tegemoetgekomen kan worden aan de reserves
die ik zojuist heb genoemd.Voorzitter. In aanvulling op dit korte voorwoord zal ik nu antwoorden
op de gestelde vragen. De heren Rouvoet en Pitstra hebben gevraagd of BIBOB
wel nodig is als het bestaande instrumentarium wordt aangescherpt. Ik ben
daar tijdens het wetgevingsoverleg uitvoerig op ingegaan op een moment dat
de heer Rouvoet afwezig was. Daarom zal ik daar nog enkele opmerkingen over
maken. Hij vraagt of het mogelijk is om de bestaande instrumenten te verscherpen
en daarbij wijst hij onder andere op de verklaring omtrent het gedrag. Ook
de heer Pitstra heeft daarnaar verwezen. Ik ben het met de heer Rouvoet eens
dat het wenselijker is om bestaande instrumenten te onderzoeken en wellicht
uit te bouwen dan heel nieuwe instrumenten te creëren. Wij hebben dat
onderzocht en zijn daarbij tot de conclusie gekomen dat bestaande instrumenten
niet toereikend zijn. Gelet op de onderzoeken van de commissie-Van Traa was
het noodzakelijk om de bestuursorganen te faciliteren bij de integere besluitvorming
door het openbaar bestuur, waarbij met name werd gewezen op de soms zeer complexe
criminele structuren die onderkend zouden moeten worden. Denk daarbij aan
katvangers die worden ingezet om bijvoorbeeld bepaalde vergunningen te bemachtigen,
opdat het achterliggende criminele circuit hiervan gebruik kan maken. De bestaande
instrumenten zijn voor de bestuursorganen niet toereikend om achter zulke
complexe structuren te komen. Het verstrekken van concrete strafrechtelijke
gegevens aan bestuursorganen biedt niet zonder meer inzicht in criminele circuits.
Daar komt bij dat een gegeven als zodanig nog niets zegt. Het gaat om een
combinatie van gegevens die met elkaar in verband worden gebracht. Een goed
oordeel over dit verband vergt de nodige expertise. En daarin voorziet BIBOB
nu juist. De verklaring omtrent het gedrag geeft een oordeel over de strafrechtelijke
integriteit van de aanvrager. Alleen bij de nieuw voorgestelde verklaring
omtrent het gedrag van rechtspersonen worden ook de bestuurders op hun integriteit
beoordeeld. De verklaring biedt op basis van de beperkte gegevens een oordeel
over de integriteit van de aanvrager of vennootschap, maar het instrument
is veel beperkter van reikwijdte dan het wetsvoorstel BIBOB. Daar komt bij
dat de verklaring geen advies is en er dus ook geen melding wordt gemaakt
van de afweging. Bij de verklaring wordt alleen gemeld of er gebleken is van
een misdraging of niet. Dat is alles wat de verklaring meldt. Dat moet zo
blijven, aangezien daarmee de persoonlijke levenssfeer wordt bewaakt van diegene
die wordt beoordeeld. Daarmee wordt het namelijk mogelijk om proportioneel
op te treden: een verklaring voor lichtere gevallen en BIBOB voor zware gevallen.
Kenmerkend voor BIBOB is de noodzaak dat bestuursorganen een eigen verantwoordelijkheid
houden en grondig worden geadviseerd over de criminele gevolgen die verlening
van de beschikking of de aanbesteding kunnen hebben. Ik hoop hiermee te hebben
duidelijk gemaakt dat BIBOB echt een nieuw instrument is. Het is niet zo dat
met een uitbouw van een bestaand instrument de reikwijdte van BIBOB kan worden
bereikt. Daarvoor is BIBOB te complex. Onderzoek heeft dat ook
uitgewezen. Het veld wacht erop.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het is mij allerminst ontgaan dat de minister tijdens het wetgevingsoverleg
de verschillende instrumenten is langsgegaan. Ik realiseer mij dat met elk
instrument als zodanig minder kan dan met BIBOB. Mijn vraag was of met aanscherping
van het totale pakket en de wijzigingsvoorstellen die nog bij het parlement
in behandeling zijn inzake de verklaring omtrent gedrag en inzake aanscherping
van een van die instrumenten, kan worden volstaan. Ik begrijp dat uw antwoord
op die vraag ontkennend is.Minister Korthals:Precies. Ik heb dat duidelijk aangegeven.Voorzitter. De heer Pitstra heeft gevraagd wat er wordt gedaan aan de
verschuiving van criminaliteit van terreinen waarop BIBOB van toepassing is
naar andere terreinen. Wij vinden het belangrijk om dat in de gaten te houden.
Daartoe dient het cijfermateriaal dat het openbaar ministerie en de politie
thans reeds periodiek verzamelen. In het kader van criminaliteitsanalyses
kan ook inzicht worden gegeven in mogelijke verschuivingen van criminele activiteiten
van de ene naar de andere sector. Wij zijn voornemens om in het kader van
de evaluatie aandacht te besteden aan eventueel geconstateerde verschuivingen.
Wij zijn van mening dat in het kader van de evaluatie een goed inzicht zal
zijn verkregen in de vraag of en, zo ja, in welke branches verschuivingen
zullen optreden. Dit kan ertoe leiden dat deze sectoren ook onder het bereik
van BIBOB zullen moeten worden gebracht.Voorzitter. Zou het niet beter zijn, zo vroeg de heer Pitstra, de aangewezen
branches middels een AMvB te verfijnen. Geconcludeerd is dat het benoemen
van gedeeltes van sectoren niet goed mogelijk is. Daarmee zouden wellicht
onderdelen buiten de boot vallen waarvan achteraf blijkt dat dit niet de bedoeling
is. Dat wil niet zeggen dat in alle gevallen zonder meer alle aanvragen worden
behandeld. Immers, het bureau BIBOB heeft ook een helpdeskfunctie. Het bureau
zal het bestuursorgaan adviseren omtrent de noodzaak van een BIBOB-advies
en het bestuursorgaan er, indien mogelijk, op attenderen dat er wellicht ook
andere screeningsmogelijkheden bestaan. Op deze manier past het bureau BIBOB
de proportionaliteitsgedachte die ook in het EVRM-verdrag is opgeslagen, toe.Voorzitter. Mevrouw Van der Hoeven heeft gevraagd hoe het is geregeld
dat de betrokkene inzage heeft in gegevens die over hem zijn vastgelegd. De
betrokkene kan gebruikmaken van het inzage- en correctierecht conform het
bepaalde in de Wet bescherming persoonsgegevens. Zodoende kan betrokkene zicht
krijgen op hetgeen over hem is opgenomen in de persoonsregistratie van het
bureau BIBOB en eventueel corrigeren.De heer Pitstra heeft gevraagd waarom geen gegevens van banken bij het
BIBOB-advies worden betrokken. Dit zou een uitbreiding van de reikwijdte van
de wet zijn. De heer Pitstra zei zelf, verbaasd, maar ook getroffen te zijn
door het advies van de Registratiekamer. Een ander argument om de financiële
instellingen en adviseurs niet als bron te gebruiken is dat de informatie
die bij het MOT wordt verkregen, al is geanalyseerd. Het MOT kan rechtstreeks
worden bevraagd. Dat is een handzamere methode om de benodigde financiële
informatie te ontsluiten, die het bureau BIBOB tijd en werk bespaart. Door
deze wijze van informatieverwerving worden de financiële instellingen
niet onnodig belast, aangezien de informatie die van deze bronnen wordt verkregen,
voor een belangrijk deel ook kan worden verkregen bij het MOT.Zowel mevrouw Scheltema als de heer Pitstra vroeg wat de gegevens van
de IND toevoegen aan de documentatie van justitie en politie. Deze gegevens
hebben uitsluitend betrekking op de strafrechtelijke gegevens die op naam
staan van de onderzochte, terwijl de gegevens van de IND inzicht kunnen geven
in de status van de vreemdeling. Daaruit kan worden opgemaakt of betrokkene
hier wellicht illegaal aanwezig is en bijvoorbeeld niet mag werken. Criminele
organisaties kunnen er belang bij hebben iemand die hier illegaal is, als
katvanger in te zetten, omdat zij denken dat deze persoon onzichtbaar is.
Dit wordt door de kenbaarheid van de status van betrokkene ondervangen. Hiermee
ben ik ook ingegaan op de vraag van de heer Pitstra welk verband er is tussen
de gegevens van het IND en het achterhalen van de vreemdeling als katvanger.De heer Luchtenveld sprak over de waarborging van gegevens waarvan geen
gebruik wordt gemaakt. Het bureau is verplicht telkens opnieuw informatie
te checken die aan wijziging onderhevig is. Dat moet het elke keer doen, wanneer
het een nieuw advies geeft. Het mag er niet op vertrouwen dat deze er al is
en dat er binnen een tijdsperiode van twee jaar gebruik van gemaakt mag worden.Hoe ligt de ministeriële verantwoordelijkheid bij een evident onjuist
BIBOB-advies? De minister van Justitie is verantwoordelijk voor de werkzaamheden
die het bureau verricht. Over eventuele schadeclaims heeft mijn collega van
Binnenlandse Zaken het nodige gezegd, staat hier, maar dat heeft hij niet
gedaan. Ik kan er wel het een en ander over zeggen. Er zijn op zichzelf geen
schadeclaims te verwachten, omdat alle gegevens van het bureau BIBOB worden
geverifieerd en in de meeste gevallen juist zullen zijn. De aanvrager van
de beschikking of de inschrijver op een aanbesteding worden vervolgens in
de gelegenheid gesteld om ervoor te zorgen dat die gegevens daadwerkelijk
kloppen. Met andere woorden, er wordt met grote zorgvuldigheid gewerkt. Degene
die uiteindelijk de beslissing neemt, zal de betrokkene daarover horen, dus
fouten lijken niet of nauwelijks te kunnen voorkomen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik ben ervan overtuigd dat er met zorgvuldigheid wordt gewerkt, maar dat
was de vraag niet. Wanneer er wel iets fout gaat en een bestuursorgaan aansprakelijk
wordt gesteld, terwijl er wordt ontdekt dat het BIBOB-advies niet goed was,
zodat bureau aansprakelijk wordt gesteld, wat gebeurt er dan? Wie is er uiteindelijk
verantwoordelijk voor het bureau? Dat is de minister van Justitie, tenminste
als mijn amendement niet wordt aangenomen.Minister Korthals:Over welk amendement hebt u het? Dat wordt interessant. Wilt u de minister
van Binnenlandse Zaken aansprakelijk maken met uw amendement?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Wanneer mijn amendement wordt aangenomen, bent u van het bureau BIBOB
af en heeft uw collega dat onder zijn hoede.Minister Korthals:Nu begrijp ik zijn vurig pleidooi om het bureau bij de minister van Justitie
te laten. Ik begreep het eerlijk gezegd al niet, hoewel ik wel overtuigd ben
door zijn argumentatie.Met betrekking tot de aansprakelijkheid kan worden gesteld dat een bestuursorgaan
dat een onzorgvuldige beslissing neemt, het risico loopt aansprakelijk gehouden
te worden voor de gevolgen van een beslissing. In beginsel is het risico om
aansprakelijk gesteld te worden vanwege een negatieve beschikking op basis
van een weigeringsgrond in het kader van het BIBOB overigens niet groter dan
vanwege een negatieve beschikking, op welke andere grond die ook wordt genomen.
Een bestuursorgaan kan een negatieve beschikking slechts gedeeltelijk op het
BIBOB-advies baseren. Het bestuursorgaan heeft de vergunning, subsidie of
overheidsopdracht geweigerd op basis van het advies van het bureau BIBOB dat
wel enige negatieve informatie over de betrokkene bevat, maar onvoldoende
om een weigering te kunnen dragen. Als de rechter de beslissing vernietigt
of onrechtmatig oordeelt vanwege een te zwakke grondslag dan is het bestuursorgaan
aansprakelijk.Een bestuursorgaan baseert een negatieve beschikking of weigering op een
negatief BIBOB-advies dat onjuist blijkt te zijn. Als het bestuursorgaan de
vergunning, subsidie of overheidsopdracht heeft geweigerd op basis van een
advies van het bureau BIBOB dat een hoge mate van gevaar voor misbruik in
criminele zin aangeeft, terwijl het advies blijkt onjuist te zijn, dat wordt
in dat geval het bestuursorgaan aansprakelijk gehouden, omdat in alle gevallen
het bestuursorgaan voor de beslissing verantwoordelijk is. In dit geval is
het overigens denkbaar dat het bestuursorgaan dan regres neemt op het bureau
BIBOB en dat is dan ook de minister van Justitie. Het hele kabinet is dan
aansprakelijk.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik herhaal mijn vraag, want dit verhaal had ik wel kunnen bedenken. Hoe
zit het met die ministeriële verantwoordelijkheid?Minister Korthals:U wilt weten wie verantwoordelijk is voor het verkeerde advies van het
bureau BIBOB? Als dat bureau onder de minister van Justitie valt, is hij uiteraard
verantwoordelijk. Ik begrijp dat u in deze gevallen liever ziet dat de minister
van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk is? Dat pleit voor mijn uitstraling.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Ik zag inderdaad veel liever de minister van BZK hiervoor verantwoordelijk.
Maar goed, u bent degene die daarvoor verantwoordelijk is. Als zich een dergelijke
situatie voordoet, spreekt de Kamer u daarop aan.Minister Korthals:Tenzij uw amendement wordt aangenomen!Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Okay, dan spreken wij de minister van BZK daarop aan. Maar maakt u zich
niet ongerust, ik heb de koppen geteld. U blijft gewoon verantwoordelijk en
aansprakelijk op dit punt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Mijn vraag betrof niet een verkeerd advies van het bureau BIBOB, maar
een onvolledig advies. Het systeem van de wet BIBOB maakt dat mogelijk. Er
kunnen gegevens zijn die nog niet aan het bureau BIBOB doorgegeven kunnen
worden en die dus ook niet bij het bestuursorgaan terecht komen. In zo'n situatie
kan er geen advies van gevaar gegeven worden. Het bestuursorgaan verleent
de vergunning of de subsidie. Achteraf blijkt dan dat de betreffende aanvrager
toch crimineel is. Het bestuursorgaan is dan op het verkeerde been gezet.Minister Korthals:Dat zijn zaken die ongetwijfeld in de voorwaarden zullen worden opgenomen.
Het bureau moet kunnen afgaan op de gegevens die op dat moment bekend zijn.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):In die situatie is er dus geen aansprakelijkheid.Minister Korthals:Inderdaad.Mevrouw Van der Hoeven vroeg naar de financiële aspecten, dat wil
zeggen de hoogte van de prijs van het advies. Daarvoor bestaan verschillende
criteria. Ik heb ze genoemd in het wetgevingsoverleg. Onderzocht wordt nog
wat de prijsstelling bij de diverse aanvragen zal zijn. Dit wordt uitgewerkt
in verschillende scenario's. Het is de bedoeling dat wij uiteindelijk een
systeem creëren waardoor de gemeenten de kosten kunnen verhalen op diegenen
die de vergunningen aanvragen of de subsidies krijgen. De heer Pitstra wees
in dat verband terecht op de mogelijkheid van leges.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):De mogelijkheid bestaat de kosten te verwerken in de leges. Dat betekent
dat iedereen die een bouwvergunning aanvraagt, in de leges de kosten betaalt
van het bureau BIBOB, ook als zijn aanvrage niet is voorgelegd aan het bureau
BIBOB.Minister Korthals:Dat zou inderdaad kunnen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Hoe kan het anders?Minister Korthals:Waarom stelt u de vraag als het niet anders kan?Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Dat is geen antwoord, maar rond redeneren. Ik vroeg u hoe de kosten verrekend
moeten worden U antwoordt dat ze in de leges verwerkt moeten worden. Mijn
vraag is nu of dit betekent dat in de legesverordening iedereen, of er nu
een advies over hem wordt aangevraagd of niet, meebetaalt aan de kosten van
BIBOB. Als het anders moet dan betekent dat namelijk dat alleen degene die
op een gegeven moment onderzocht wordt, daarvoor betaalt. Dat lijkt mij helemaal
raar. Ik wil daar graag helderheid over hebben.Minister Korthals:Iedereen betaalt mee. Daar komt het op neer.Voorzitter. Over datgene wat aan de orde komt in de amendementen nrs.
11 en 38 heb ik al veel gezegd. Op zich hebben wij niet erg veel bezwaar tegen
het opnemen van een maximale adviestermijn in de wet, maar ik moet toch zeggen
dat het met betrekking tot de systematiek van de wet beter zou zijn om aan
te sluiten bij het amendement-Scheltema dan bij het andere amendement, waar
overigens wel een meerderheid voor lijkt te bestaan. Het is ongelofelijk belangrijk
dat wij niet in verschillende wetten verschillende termijnen hanteren. Wat het amendement nr. 41 van de heer Rouvoet betreft heb ik nog een aanvulling
op datgene wat ik bij het wetgevingsoverleg heb gezegd. Ieder advies betreft
maatwerk naar aanleiding van een doelbepaald verzoek en onderzoek. Hergebruik
vereist een zorgvuldige toets op actualiteit en relevantie. Hergebruik herbergt
het gevaar van stigmatisering: eens een negatief advies, altijd een negatief
advies. Het bureau zal het advies alleen nogmaals raadplegen om zo efficiënt
mogelijk te werken. Reeds blootgelegde verbanden behoeven dan alleen hertoetst
te worden, maar altijd zal die toets op actualiteit en relevantie moeten plaatsvinden.
In navolging van het hergebruik van het bureau kan het bestuursorgaan het
advies wel als indicator gebruiken om nogmaals een advies aan te vragen. Dit
zou kunnen worden opgenomen in de beleidslijn die beschrijft wanneer een BIBOB-advies
dient te worden aangevraagd. Deze wordt samen met de bestuursorganen ontwikkeld.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Misschien is het voor de helderheid goed dat de minister ingaat op het
voorbeeld dat ik heb gegeven: Japie met de gouwe handjes. In het wetgevingsoverleg
is door de minister van BZK met zoveel woorden gezegd dat – als een
bestuursorgaan toch op basis van een eerder BIBOB-advies iemand niet uitnodigt
of tot intrekking van een vergunning overgaat of een vergunning niet verleent –
er in strijd wordt gehandeld met de wet BIBOB. Mijn vraag was: hoe kan dat
nou? Welk lokaal bestuur zou zo gek zijn om iemand uit te nodigen of een vergunning
te geven over wie een jaar eerder een negatief BIBOB-advies is afgegeven?
Dat kun je niet tegengaan, laat staan dat er een sanctie op moet komen te
staan.Minister Korthals:Ik heb de vorige keer bepaalde voorbeelden gegeven omdat bepaalde adviezen
worden gegeven met het oog op een bepaalde vergunning. Voor het ene geval
kan het advies negatief zijn, voor het andere kan het anders uitvallen. Het
is altijd noodzakelijk om de actualiteit hoog te houden. Iemand kan ongeschikt
zijn om een vervoersvergunning te krijgen, bijvoorbeeld gelet op zijn crimineel
verleden, maar dat behoeft niet in te houden dat wanneer hij een drank/horecavergunning
aanvraagt, hij daarvoor óók niet in aanmerking komt. Vandaar
dat de zaken voortdurend opnieuw moeten worden bekeken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat erken ik, maar de huidige redactie van artikel 28 betekent dat, als
iemand voor hetzelfde type aanvrage opnieuw bij hetzelfde lokale bestuur komt,
geen gebruik mag worden gemaakt van eerder aan de orde gekomen gegevens. Ik
heb het voorbeeld van een aanbesteding gegeven. Dat wordt door artikel 28
met zoveel woorden uitgesloten. Dat is dwaas. In feite wordt hiermee gezegd:
u mag niet tegenover dezelfde figuur bij een nieuwe procedure op basis van
het eerdere BIBOB-advies zeggen: u komt niet in aanmerking. Dat blijft een
merkwaardige conclusie omdat het BIBOB-bureau zelf dat wél mag.Minister Korthals:Ik vind dit gevaarlijk. U gebruikt de woorden "voor hetzelfde type", maar
het kan nét weer anders liggen. En waar liggen dan de grenzen? Vandaar
dat ervoor is gekozen om zeer zorgvuldig tewerk te gaan en altijd opnieuw
de informatie te bezien. Daarmee wordt het maken van fouten voorkomen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb getracht om het concreet in te vullen. Als in Amsterdam iemand
om een bordeelvergunning vraagt en er een negatief BIBOB-advies komt, terwijl
een jaar later dezelfde figuur een andere bordeelvergunning aanvraagt, dan
gelden de argumenten van dat BIBOB-advies toch nog? En dan zou een gemeentebestuur
niet mogen zeggen: u krijgt die vergunning niet want wij mogen geen gebruik
maken van het eerdere BIBOB-advies.Minister Korthals:Ik denk toch dat de zorgvuldigheid erbij gebaat is om het telkens opnieuw
te bekijken.De heer Luchtenveld (VVD):Ik heb nog een specifieke vraag die eventueel ook schriftelijk kan worden
beantwoord. Ik heb in dit verband gesproken over de openbare en de onderhandse
aanbesteding die elkaar opvolgen. Ik denk dat het bijzonder lastig wordt wanneer
een bestuursorgaan dat eerst openbaar en dan weer onderhands aanbesteedt,
elke keer een nieuw BIBOB-advies moet aanvragen om een betrokkene die men
eerder heeft buitengesloten, erbuiten te laten. Dat leidt tot een enorme bureaucratie.Minister Korthals:Ik denk dat die bureaucratie in de praktijk zal meevallen. Overigens meld
ik dat er wel voortdurend van wordt uitgegaan dat men de termijn van zes weken
maar moeilijk zal halen, maar dat de Directie Bestuurszaken op het ogenblik
allerlei verklaringen al heel snel afgeeft, vaak binnen twee of drie dagen.
Ik zeg niet dat het ook onder deze wet zo snel zal gebeuren, maar ik denk
dat zes weken eerder uitzondering dan regel zal zijn.Een belangrijk punt is of de strafrechtelijke gegevens beschikbaar zijn
voor de lagere overheden. Zij hebben in het algemeen, Amsterdam in het bijzonder,
zonder meer mogelijkheden om strafrechtelijke gegevens te verkrijgen. BIBOB
is echter een geheel nieuw screeningsinstrument, dat nog verder gaat. Ook
BIBOB moet worden gebruikt met inachtneming van artikel 8 van het EVRM en
artikel 10 van de Grondwet. Het instrument moet proportioneel en subsidiair
worden ingezet. Dit is ook een reden om het bureau centraal te laten opereren.
Het bureau zal immers adviseren over de inschakeling van minder vergaande,
maar voor het doel waarvoor het wordt gevraagd toereikende screeningsinstrumenten.
Ook gaat het bureau proportioneel te werk. Dat houdt in dat niet zonder meer
alle politie-informatie wordt opgevraagd als volstaan kan worden met justitie-informatie,
aangevuld met minder gevoelige gegevens. Met de introductie van een nieuw
screeningsinstrument worden de bestaande mogelijkheden van bijvoorbeeld Amsterdam
niet de das omgedaan, integendeel. Amsterdam kan met inachtneming van het
bestaande instrumentarium bijvoorbeeld het Van Traa-project, voorheen Wallenproject
geheten, voortzetten. Maar het zou niet juist zijn als Amsterdam met het oog
op een soort voorselectie van BIBOB alle politiegegevens zou kunnen opvragen.Ten eerste valt niet in te zien dat dit alleen voor Amsterdam zou moeten
gelden. Dit zou dan ook aan andere gemeenten moeten worden toegestaan. Ik
waarschuw ervoor dat het gelijkheidsbeginsel dit met zich brengt.
Ten tweede zou het strijdig zijn met artikel 8 EVRM. Juist vanwege de diepgaande
inbreuk op de privacy wordt voorgesteld, een centraal bureau in te richten
dat ook nog een proportionele werkwijze toepast. Voorkomen moet worden dat
gevoelige gegevens te breed worden verspreid. Ten derde past rechtstreekse
toegang tot politiebronnen niet in de BIBOB-systematiek. Dat is een belangrijk
argument. Amsterdam heeft nu als enige ontheffingen voor justitiële,
politiële en fiscale bronnen. Dat was altijd en uitdrukkelijk bedoeld
voor de overgangsperiode. De toegang tot deze bronnen blijft echter bestaan,
maar wel door tussenkomst van het landelijk bureau.Zelf toegang tot de politieregisters zou nodig zijn om goed voor te selecteren,
ook wel pre-screenen genoemd. Dit argument berust volgens mij op een misverstand.
Eerst moet namelijk in kaart worden gebracht wie onderwerp van onderzoek zal
zijn. Dat blijkt niet alleen uit de politieregisters. Om het netwerk achter
de aanvrager in kaart te brengen zijn allerlei andere, vaak zelfs open bronnen,
ten minste even relevant. Zelfs het landelijk bureau zal juist vanwege de
privacy zo min mogelijk direct in politieregisters kijken, maar eerst andere
bronnen raadplegen; denk aan de kamer van koophandel. Het raadplegen van politieregisters
kan zelfs onwenselijke voorselectie geven, omdat alleen naar de dan bekende
aanvragers wordt gekeken. BIBOB gaat het juist om de achterliggende relaties.
Ook vanuit de BIBOB-systematiek ben ik er een tegenstander van om rechtstreekse
toegang te verschaffen aan de gemeenten.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Artikel 18 van de Wet op de politieregisters maakt toch een ontheffing
door de minister mogelijk? De minister is er dan zelf bij en kan zelf beoordelen
of het nuttig is.Minister Korthals:De mogelijkheid is er, maar wij willen er, zeker als er een BIBOB-bureau
is, zo min mogelijk gebruik van maken. Wij vinden het doodeenvoudig zeer wenselijk
dat er landelijk systematisch uniform wordt opgetreden. Er moet zeer zorgvuldig
worden omgegaan met gevoelige gegevens. Daarmee kom ik weer bij het beginsel
van de proportionaliteit dat in artikel 8 EVRM is vastgelegd. Dat moeten wij
naar mijn gevoel niet uit het oog verliezen. Je kunt dan inderdaad op een
gegeven moment eens gebruik maken van artikel 18, maar alleen in incidentele
gevallen. Zoals men het nu wil, krijgen wij echter een wat structureel, permanent
karakter.De heer Luchtenveld heeft kans gezien om ook mevrouw Van der Hoeven mee
te krijgen, die helaas toen niet bij het wetgevingsoverleg was, wegens trieste
omstandigheden...Minister De Vries:Het ging niet om familieomstandigheden!Mevrouw Van der Hoeven (CDA):Maar, voorzitter, laat de minister getroost zijn: die trieste omstandigheden
zijn heel goed opgelost!Minister Korthals:Daar ben ik het mee eens; ik verlustigde mij daar ook niet in. Ik stel
alleen vast dat u er toen niet was en mijn argumenten niet heeft gehoord tegen
het amendement op stuk nr. 37 van de heer Luchtenveld. Nu gaat u mee met de
heer Luchtenveld.Het komt erop neer dat in hoofdstuk vier van de Wet op de rechterlijke
organisatie eigenlijk alleen maar gesproken wordt over de officier van justitie
en de plaatsvervangend officier van justitie. Ik vind dat een Kamer zich niet
met de organisatie van het openbaar ministerie zou moeten bemoeien. Als u
al vindt dat in deze zin opmerkingen moeten worden gemaakt, dient u dan een
motie in en vraag de minister om dit onder de aandacht van het openbaar ministerie
te brengen. Dat zou ik zelf een fraaiere benadering vinden dan dit bij amendement
te doen. Ik geef het u in overweging.Minister De Vries:Mijnheer de voorzitter. De heer Rouvoet heeft mij er onderhands op attent
gemaakt dat ik niet ben ingegaan op zijn opmerkingen met betrekking tot het
amendement op stuk nr. 49. Het betreft met name hetgeen onder I in dit amendement
wordt voorgesteld, namelijk om in de begripsbepalingen op te nemen dat een
krachtens dit onderdeel vast te stellen algemene maatregel van bestuur niet
wordt gedaan dan vier weken nadat het ontwerp aan beide Kamers van de Staten-Generaal
is overgelegd. Ik ben het met de heer Rouvoet eens dat dit ongelukkig is.
Ik zou derhalve mevrouw Van der Hoeven en de andere ondertekenaars in overweging
willen geven om dat in ieder geval weg te halen, omdat je in begripsbepalingen
geen materiële mededelingen moet doen over wat er met de daar gehanteerde
begrippen moet gebeuren. Dan moet de plaats dáár zijn waar de
algemene maatregel van bestuur wordt genoemd.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.De voorzitter:Ik geef gelegenheid tot het houden van een korte tweede termijn. Deze
termijn mag alleen gebruikt worden voor het indienen van moties.De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Ik wil ter ondersteuning van de activiteiten die het kabinet
graag wil verrichten een motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het wenselijk is dat bestuursorganen instrumenten wordt
geboden, zoals de mogelijkheid om vergunningen en subsidies te weigeren of
in te trekken dan wel overheidsopdrachten niet meer te gunnen in gevallen
als omschreven in het wetsvoorstel BIBOB;overwegende dat uit de memorie van toelichting en de schriftelijke behandeling
van het wetsvoorstel tot op heden blijkt dat de ontwikkeling van een brede
internationale of althans Europese aanpak vooralsnog uitblijft of langzaam
vordert;overwegende dat vanwege de globalisering van de georganiseerde Luchtenveldcriminaliteit
en vanuit het tegengaan van oneerlijke concurrentie tussen in Nederland en
elders gevestigde bedrijven een internationale gezamenlijke aanpak ter ontwikkeling van een instrumentarium à la BIBOB dringend gewenst is;verzoekt de regering, nadere initiatieven te ontwikkelen teneinde via
een internationale (Europese) aanpak versneld een gezamenlijk instrumentarium
te ontwikkelen om overheidsorganen in de gelegenheid te stellen, bij criminogene
banden vergunningen en/of subsidies te weigeren of in te trekken of overheidsopdrachten
niet te gunnen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Luchtenveld, Duijkers, Van der
Hoeven, Scheltema-de Nie en Pitstra.Zij krijgt nr. 53(26883).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Uit het feit dat de heer Luchtenveld deze motie indient, maak ik op dat
hij niet tevreden is met het antwoord van de ministers. Zij hebben gezegd
dat zij bereid zijn het punt dat hij nu weer aan de orde stelt, zo snel mogelijk
op te pakken. Blijkbaar vond de heer Luchtenveld dat antwoord niet toereikend
en heeft hij deze motie nodig voor extra activiteiten. Is dat juist? Wil de
heer Luchtenveld niet alleen samenwerking en uitwisseling, maar ook een instrumentarium
op internationaal of in ieder geval Europees niveau?De heer Luchtenveld (VVD):Het gaat mij om een goede internationale afstemming. Dat kan uiteindelijk
leiden tot een internationaal bureau BIBOB, maar dat hoeft niet per se. De
motie spreekt dat ook niet uit. De motie is bedoeld als een aansporing en
verder, ook omdat het wetsvoorstel nog door de Eerste Kamer moet worden behandeld,
als een breed gedragen uitspraak van dit parlement, waarmee het aangeeft dat
het graag ziet dat de aangegeven internationale ontwikkeling gestalte krijgt.
Juist omdat is gezegd dat zo snel mogelijk het huiswerk wordt gedaan, is deze
motie ingediend. Zij is een steun in de rug en laat het buitenland zien dat
wij zeer aan die internationale ontwikkeling hechten. Zij moet ook duidelijk
maken dat wij de oneerlijke concurrentie, die er nu nog kan zijn omdat wij
vooroplopen, zo snel mogelijk willen zien verdwijnen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dit is een motie van ondersteuning?De heer Luchtenveld (VVD):Ja.De voorzitter:Zo werd zij aangekondigd, overigens ook tot mijn verbazing.De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Ik wil nog iets rechtzetten. In eerste termijn heb ik gezegd
dat er niets is vermeld over de positie van de gemeenteraad. Dat is wel gebeurd
en wel op blz. 17 van het schriftelijke antwoord.Eén vraag is nog niet beantwoord, de vraag of een raadslid ook
bij de procedure mag worden betrokken als B en W beslist. Misschien dat daarover
in de voorlichting aan de gemeenten nog het een ander gezegd kan worden.Mevrouw Duijkers (PvdA):Voorzitter. Ook van de zijde van de fractie van de Partij van de Arbeid,
gesteund door de mevrouw Scheltema, de heer Luchtenveld, mevrouw Van der Hoeven
en de heer Pitstra, een motie om voortzetting van het Wallenproject in Amsterdam
te faciliteren.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende: - dat het experimentele project van de gemeente
Amsterdam, in het bijzonder het Wallenproject, ter voorbereiding van de BIBOB-wetgeving
als succesvol bestempeld kan worden;- dat na afloop van deze experimentele
fase het gewenst is dat de gemeente Amsterdam de slagkracht ten aanzien van
dit project behoudt;verzoekt de regering, te bevorderen dat de gemeente Amsterdam, mede door
het nieuw in te voegen artikel 41a, zodanig wordt gefaciliteerd, opdat de
slagvaardigheid van het Wallenproject in het kader van de invoering van de
wet BIBOB geen nadelige gevolgen zal ondervinden;verzoekt tevens, het voortgezette Wallenproject in relatie tot de werking
van de wet BIBOB deel te laten uitmaken van de eerste evaluatie van de wet,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie wordt voorgesteld door de leden Duijkers, Scheltema-de Nie,
Luchtenveld, Van der Hoeven en Pitstra.Zij krijgt nr. 54(26883).Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter. Voor alle duidelijkheid naar de toekomst toe dien ik de volgende
motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het
openbaar bestuur voor de bij of krachtens die wet genoemde situaties integriteitsbeoordelingen
door het bureau BIBOB mogelijk maakt;overwegende dat in een enkele gemeente wel deelprojecten worden uitgevoerd
die ook in de toekomst niet onder de wet BIBOB zullen vallen en waarvoor ontheffing
is verleend op grond van artikel 18 wet Politieregisters;van mening dat de wet BIBOB niet aan het incidenteel verlenen van ontheffingen
ten behoeve van dit soort projecten in de weg zou moeten staan;verzoekt de regering, daar in haar toekomstig beleid rekening mee te houden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Scheltema-de Nie, Duijkers, Pitstra,
Luchtenveld, Van der Hoeven en Rouvoet.Zij krijgt nr. 55(26883).De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister De Vries:Voorzitter. Wat betreft de eerste motie van de heer Luchtenveld is reeds
breed vastgesteld dat de regering zich zeer zal inspannen om te proberen de
BIBOB-gedachte versneld en gezamenlijk in Europa langs alle wegen die ter
beschikking staan ingang te doen vinden. Dus in die zin is de motie een ondersteuning.
Ik vraag namens de regering wel aandacht voor een buitengewoon wonderlijke
overweging in de motie, waar namelijk gewezen wordt op de noodzaak om oneerlijke
concurrentie tussen Nederland en andere landen tegen te gaan. Er wordt dus
uitgesproken dat het niet eerlijk zou zijn dat het in Nederland minder gemakkelijk
wordt om crimineel geld in de economie te stoppen terwijl dat elders wel het
geval is. Dat vind ik een heel ongelukkige formulering, als ik zo vrij mag
zijn. Het kan ook op een heel andere manier positief geformuleerd worden door
te zeggen dat het ook noodzakelijk is dat in andere landen geen kansen bestaan
voor criminelen om hun werk te doen. Als wij de huidige formulering in het
Engels zouden moeten vertalen, zou dat wel eens aanleiding kunnen geven tot
misverstanden.Dan de motie over BIBOB in relatie tot Amsterdam. De regering heeft uiteengezet
wat haar voornemens zijn ten aanzien van BIBOB. Er komt een centraal bureau.
Het is zeer nadrukkelijk het voornemen van de regering om ervoor te zorgen
dat de gemeente Amsterdam minstens op zo goede wijze bediend zal worden door
dat centrale bureau als thans het geval is langs de weg van het huidige bureau.
Er zijn natuurlijk ook wat wijzigingen in de instrumentering van het bureau.
Het lijkt mij goed dat voordat het bureau BIBOB operationeel wordt, het nauw
contact heeft met de gemeente Amsterdam om te bezien hoe men met de eigen
faciliteit die gecreëerd is, verder zal gaan. Dat zal in ieder geval
op een andere manier zijn dan thans het geval is. Tegelijkertijd lees ik in
de motie dat de Kamer uitspreekt dat Amsterdam in dezen een pioniersrol heeft
vervuld en dat al het mogelijke moet worden gedaan om Amsterdam zodanig te
faciliteren dat men de werkzaamheden in dit kader adequaat kan verrichten,
zij het met een andere relatie vanwege de instelling van het bureau BIBOB.
Dat is wat ons betreft ook het geval. Echter, als de motie de strekking heeft
om van het bureau in Amsterdam een tweede bureau BIBOB te maken, dan komt
dat niet overeen met de wijze waarop wij de materie beschouwen.Mevrouw Van der Hoeven heeft mij gevraagd of het wel in de bedoeling van
de regering ligt om de gemeenten te helpen om zich voor te bereiden op de
komst van het bureau. Welnu, dat is stellig het plan. De VNG zal samen met
het bureau BIBOB in wording beleidslijnen opstellen ten behoeve van de gemeenten.
Er zullen ook bijeenkomsten worden georganiseerd op regionaal niveau ten behoeve
van het bestuur, burgemeesters, CdK's, wethouders en ambtenaren. Dat gebeurt
allemaal in de periode november/maart. Er worden ook workshops gegeven voor
de toekomstige uitvoerders aan de gemeentelijke kant van deze wet. Dus er
zal zeer zeker aandacht zijn waar het gaat om de voorbereiding van de gemeenten
op hun rol in dit nieuwe proces.Minister Korthals:Mijnheer de voorzitter. Mijn collega van Binnenlandse Zaken is al ingegaan
op de motie over het Wallenproject. Ik wil echter toch ook nog een opmerking
maken. Er staat in de motie dat een AMvB de regeling van de wet opzij kan
zetten. Dat kan echter niet. Dat wordt alleen gedaan bij noodwetgeving en
bij implementatie van richtlijnen die niet goed uitgewerkt zijn. U moet zich
realiseren dat u daarmee een novum zou creëren.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De minister van BZK zei zojuist echter dat als hij de motie op een bepaalde
manier kan lezen, hij ermee in kan stemmen, maar dat als er meer mee wordt
bedoeld, niet. Dat mag eigenlijk niet blijven hangen. Ik heb de motie bewust
niet medeondertekend, omdat niet duidelijk is wat precies wordt bedoeld als
het gaat om de bevoegdheden bij het Wallenproject. Ik zou het plezierig vinden,
ook met het oog op de stemmingen, als er duidelijkheid komt. Ik wil namelijk
ook het belang van het behoud van expertise van het Wallenproject onderstrepen,
liefst door het medeondertekenen van de motie, maar dan moet ik eerst weten
wat er precies wordt bedoeld. Misschien is het goed dat de minister aangeeft
wat het oordeel van de regering is over beide betekenissen en dat mevrouw
Duijkers als eerste ondertekenaar aangeeft wat de strekking van de motie is.
Dan kan het in dit debat worden opgehelderd.Minister Korthals:Ik heb een aanvullende opmerking gemaakt, dus ik laat dit graag over aan
collega De Vries.In de tweede motie van mevrouw Scheltema wordt gevraagd om de mogelijkheid
van een experiment of een proeftuin in een nieuwe sector. Op zich lijkt mij
dat een nuttig iets. In dat geval kun je denken dat Amsterdam daarvoor in
aanmerking zou kunnen komen. Het moet echter wel altijd tijdelijk zijn en
zich beperken tot die ene sector die wordt aangewezen en uiteraard als onderdeel
van het centraal bureau BIBOB.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik heb in de motie niet gesproken over een experiment. Er staat in dat
het incidenteel verlenen van ontheffingen op grond van artikel 18, politieregisters,
voor kleine projecten die niet onder de reikwijdte van de wet BIBOB vallen,
in de toekomst mogelijk zou moeten zijn. U bent er zelf bij om te kijken of
het in het voorkomende geval aangewezen is. Die mogelijkheid zou echter niet
op voorhand moeten worden uitgesloten. Dat beoogt de motie te zeggen.Minister Korthals:Dit sluit dus aan bij de discussie die wij zojuist hebben gevoerd. Dan
zijn wij het daarover eens.Minister De Vries:Ik heb naar aanleiding van de motie over het Wallenproject aangegeven
dat als deze beoogt de regering te stimuleren om ervoor te zorgen dat de gemeente
Amsterdam effectief met het Wallenproject en andere projecten bezig zou kunnen
zijn, nadat het bureau BIBOB in het leven is geroepen, de regering geen problemen
heeft met die motie. Er zal dan echter wel iets moeten worden veranderd in
de opzet van het Wallenproject en in de faciliteiten die het bureau heeft.
Als de bedoeling van die motie is om naast het bureau BIBOB, dat onder de
vleugels van de minister van Justitie gaat functioneren, in
Amsterdam een ander bureau BIBOB neer te zetten, moet de regering tegen die
motie zijn. Het is daarom wenselijk dat mevrouw Duijkers aangeeft wat de betekenis
van de motie is, zodat er een heldere keuze kan worden gemaakt.Mevrouw Duijkers (PvdA):Met het vaststellen van de wet BIBOB is er een duidelijke structuur voor
het instrumentarium en de organisatie. Tijdens het wetgevingsoverleg heeft
de minister aangegeven dat vooralsnog wordt begonnen met een centraal bureau
BIBOB, maar dat het niet is uitgesloten dat in de toekomst een meer gedecentraliseerde
werkvorm wordt gekozen, zowel voor de BIBOB-officieren in de arrondissementen
als voor de bureaus. Wij vonden dit een kwestie van organisatie. Dit hoeft
dus niet bij AMvB vastgelegd te worden.Als wij een voorstel doen voor het Wallenproject gaan wij uit van de wet
zoals zij zal luiden. Wij proberen niet via een omweg het huidige Wallenproject
overeind te houden. Ik gebruik bewust de woorden "faciliteren", "slagkracht"
en "slagvaardigheid". Het resultaat is hetzelfde, maar niet de structuur.Minister De Vries:Ik constateer dat mijn eerste interpretatie juist was. De regering heeft
geen bezwaar tegen aanvaarding van de motie. Ik roep de heer Rouvoet op om
hier ook zijn steun aan te geven.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:De stemmingen vinden volgende week dinsdag of donderdag plaats. Donderdag
wordt er ook gestemd omdat dit de laatste vergaderdag voor het herfstreces
is.Sluiting 22.40 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-606-633.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl