Voorzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 inzake ouderbijdragen, sponsorgelden en stichtings- en opheffingsnormen (25177).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 576-582

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 9, pagina 576-582

02-10-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25177Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voorzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 inzake ouderbijdragen, sponsorgelden en stichtings- en opheffingsnormen (25177).Pagina 576-582
Regeling van werkzaamheden (donderdag 2 oktober 1997)Pagina 551-553
Presentie en opening (donderdag 2 oktober 1997)Pagina 531-531
Behandeling van: het wetsvoorstel Een afzonderlijke inkomensvoorziening voor kunstenaars (Wet inkomensvoorziening kunstenaars) (25053).Pagina 531-551
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 2 oktober 1997)Pagina 625-625
Behandeling van: het wetsvoorstel Regels inzake de verstrekking van subsidies door de Minister van Binnenlandse Zaken (Wet overige BiZa-subsidies) (25299).Pagina 553-555
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en van enige andere wetten in verband met de regeling van splitsing van rechtspersonen (24702).Pagina 531-531
Behandeling van: het wetsvoorstel Nieuwe regelen ter bescherming van natuur en landschap (Natuurbeschermingswet 19..) (23580).Pagina 582-591
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Een afzonderlijke inkomensvoorziening voor kunstenaars (Wet inkomensvoorziening kunstenaars) (25053).Pagina 555-576
Behandeling van: het wetsvoorstel Regels ter bescherming van in het wild levende planten- en diersoorten (Flora- en faunawet) (23147).Pagina 591-625

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is voorzetting van de behandeling van: het
wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op
het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, de Wet op het
voortgezet onderwijs en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 inzake ouderbijdragen,
sponsorgelden en stichtings- en opheffingsnormen (25177).(Zie vergadering van 11 september 1997.)De algemene beraadslaging wordt heropend.De heer Koekkoek (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik heb om een korte heropening van het debat over
dit wetsvoorstel gevraagd naar aanleiding van de brief van de staatssecretaris
van 18 september 1997, waarin zij ingaat op een amendement dat ik samen met
de heer Cornielje heb ingediend. Dit gaat over de opheffingsnormen voor scholen
bij gemeentelijke herindeling. In haar reactie geeft de staatssecretaris aan
dat zij dit probleem wel enigszins ziet en dat je moet weten wat de gevolgen
van gemeentelijke herindeling voor het scholenbestand zijn. Zij zegt echter
ook dat het beter is om dit punt bij de start van de procedure van gemeentelijke
herindeling onder ogen te zien. Zij meldt ook dat staatssecretaris Van de
Vondervoort graag bereid is om met het Interprovinciaal overleg te overleggen
over de wijze waarop de provincies bij aanvang van de procedure van gemeentelijke
herindeling duidelijkheid over dit punt kunnen geven. Op zichzelf is het goed,
als bij het begin van een procedure van gemeentelijke herindeling duidelijkheid
wordt gegeven over de gevolgen van die herindeling voor het scholenbestand.
Ik ben de staatssecretaris dan ook erkentelijk voor deze toezegging. Ik neem
aan dat zij die dank wil overbrengen aan haar collega.Ik vind de toezegging echter niet voldoende. Ook de Tweede Kamer moet
bij de behandeling van een wetsvoorstel tot gemeentelijke herindeling weten
wat de gevolgen zijn voor het scholenbestand. Vandaar het amendement dat vraagt
om in de toelichting op herindelingsvoorstellen een indicatie, en niet meer
dan dat, te geven van de opheffingsnormen die na de herindeling zullen gelden.
Zou het daartoe niet komen, dan moet de regering van de CDA-fractie een standaardvraag
verwachten in het verslag over voorstellen tot gemeentelijke herindeling,
namelijk de vraag wat de gevolgen van deze herindeling voor het scholenbestand
zijn. Dat lijkt ons echter niet nuttig. Het lijkt ons beter om deze gegevens
gewoon in de memorie van toelichting op te nemen. Als ik ons zeg, dan bedoel
ik de CDA-fractie.Het amendement was ingediend door ondergetekende en de heer Cornielje.
Die ondertekening was mede gebaseerd op de uitdrukkelijke wens van de VVD-fractie
in het verslag. Ik haal dit toch even aan. In het verslag stond: "Het komt
de leden van de VVD-fractie voor dat bij de indiening van een herindelingswetsvoorstel
in de memorie van toelichting wel melding wordt gemaakt van de gevolgen die
het wetsvoorstel zal hebben voor de stichtings- en opheffingsnormen voor het
basisonderwijs in het betrokken gebied." Vervolgens staat er: "Door vermelding
van de consequenties voor de stichtings- en opheffingsnormen in de memorie
van toelichting van het initiële en het gewijzigde wetsvoorstel kan dit
een factor blijven in de besluitvorming van de Staten-Generaal bij herindelingen."
Dat is de motivering voor dit amendement. Op basis van de toezegging van de
regering heeft de heer Cornielje zijn handtekening onder het amendement ingetrokken.
Die toezegging dat ook bij de start van de procedure van gemeentelijke herindeling
duidelijk is wat de gevolgen zijn voor het scholenbestand, is op zichzelf
nuttig. De Kamer moet echter ook weten wat die gevolgen zullen
zijn. Ik vind de houding van de VVD-fractie in dezen dan ook onbegrijpelijk.De heer Cornielje (VVD):Mijnheer de voorzitter! Bij deze korte heropening ben ik een verklaring
schuldig over het niet meer ondertekenen van het amendement op stuk nr. 13
dat hierdoor nr. 24 heeft gekregen. Collega Koekkoek sprak er zojuist over.
Bij gemeentelijke herindelingen ontstaat vaak, overigens ten onrechte, onrust
over de mogelijke opheffing van kleine basisscholen. Deze onrust wilden wij
wegnemen. Daarom hebben wij in het verslag daarover een voorstel opgenomen
dat daartoe strekte en hierover het oordeel van de regering gevraagd. Dit
voorstel komt overeen met hetgeen in het amendement-Koekkoek/Cornielje op
stuk nr. 13 staat. In de nota naar aanleiding van het verslag is de regering
ingegaan op ons voorstel, maar het punt van de bestuurslast leek mij te zwaar
aangezet. Daarom is het amendement op stuk nr. 13 ingediend. Ik heb dat ook
toegelicht in eerste termijn.In de tweede termijn heb ik gezegd dat ik wat de herindeling betreft de
argumenten van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
op mij zal laten inwerken, maar dat ik die argumenten vooralsnog niet erg
overtuigend vond. Op 18 september hebben wij een brief van de staatssecretaris
ontvangen waarin staat: het wetsvoorstel beoogt te voorkomen dat scholen in
kleine kernen als gevolg van gemeentelijke herindeling verdwijnen. Vandaar
de mogelijkheid tot splitsing van de gemeenten. Met de staatssecretaris zijn
wij van mening dat betrokken inwoners van kleine gemeenten bij de start van
de zogenoemde ARHI-procedure hiervan direct op de hoogte gesteld moeten worden.
Wij lezen de zin in de brief aldus: dat niet aan de orde is of deze kwestie
aan de orde wordt gesteld, maar dat de wijze waarop die duidelijkheid geboden
wordt onderwerp van gesprek is tussen de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en het IPO. Ik vraag de staatssecretaris dit standpunt, ook in dit korte
debat, nogmaals te bevestigen.Afhankelijk van de lokale situatie kan direct besloten worden om indicatie
van de opheffingsnorm door het provinciaal bestuur te laten bepalen. Dat is
niet uitgesloten. Indien het een relevant gegeven voor de lokale situatie
is, zal de aldus vastgestelde opheffingsnorm ook in het provinciaal ontwerp
opgenomen worden en dientengevolge dus ook opgenomen worden in het wetsvoorstel.
Dus de standaardvraag van het CDA is niet in alle gevallen nuttig en noodzakelijk.
Wij menen dat de staatssecretaris hiermee in redelijke mate tegemoetgekomen
is aan onze wensen terzake, waarbij wij tevens het argument van het terugdringen
van bestuurslasten hebben meegewogen. Uiteindelijk heeft bij ons de doorslag
gegeven dat de ervaring met de herindeling heeft geleerd in de afgelopen tijd
dat geen scholen zijn opgeheven ten gevolge van herindelingen. Daar was het
ons ook om te doen.De heer Koekkoek (CDA):Als de zaak aan de orde zou zijn geweest bij de voorbereiding en de memorie
van toelichting maakte melding van wat de gevolgen waren voor het scholenbestand,
dan was die standaardvraag van het CDA natuurlijk niet nodig. Als daar echter
niets over wordt gezegd, blijft het een toepasselijke standaardvraag en waarschijnlijk
zult u die vraag ook regelmatig willen stellen.De heer Cornielje (VVD):Wellicht, maar als de belofte van de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken gestand wordt gedaan en dus niet de vraag of het aan de orde wordt gesteld,
maar de wijze waarop het aan de orde wordt gesteld, dan wordt dus bij het
begin van de ARHI-procedure de kwestie van de opheffing van kleine scholen
in het overleg met de gemeenten op een of andere wijze opgeworpen. In situaties
waarin het tot problemen aanleiding zou kunnen geven, wordt het in het ontwerp
van gedeputeerde staten opgenomen, bevestigd door provinciale staten en dan
komt het ook in het wetsvoorstel bij de Kamer terug. In situaties waarin er
geen problemen te verwachten zijn, omdat er natuurlijk ook herindelingen zijn
waarbij deze kwesties niet spelen, zal men daar in het begin van die procedure
ook niet op ingaan en komt het ook niet in het wetsvoorstel terug.De heer Koekkoek (CDA):Vindt de heer Cornielje het niet vreemd dat in de regeling voor gemeentelijke
herindeling een aantal feitelijke gegevens moet staan, volgens het wetsvoorstel
dat door de Kamer is aanvaard, over de gevolgen van de gemeentelijke herindeling
en dat dit feitelijke gegeven, waarin hij en ik geïnteresseerd zijn,
daar volgens hem nu niet meer in hoeft te staan, omdat dit wordt overgelaten
aan overleg tussen de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en het IPO?
Is dat niet wat merkwaardig?De heer Cornielje (VVD):Nee, u vat de brief toch niet goed samen. In de brief staat namelijk dat
de wijze waarop het aan de orde wordt gesteld een onderwerp van overleg is.
Dit betekent dat in alle gevallen bij aanvang van de ARHI-procedure aandacht
moet worden gegeven aan de eventuele opheffing van scholen. Als er geen problemen
lijken te zijn, zal men daarop in de verdere procedure niet verder ingaan.
Dan is het geen relevant gegeven meer. Als men wel degelijk het risico aanwezig
acht dat kleine scholen worden opgeheven, moet de procedure worden vervolgd.
Bovendien houden wij ons het recht voor om daarnaar te vragen, als wij denken
dat een en ander kwestieus is.Voorzitter! Wij hebben dit als een belangrijk punt in het verslag opgenomen.
Wij voeren gemeen overleg met de regering. Zij heeft ons in twee instanties,
eerst in de nota naar aanleiding van het verslag en vervolgens in eerste termijn,
nog niet overtuigd. Dat is pas gebeurd door de brief die wij erover ontvangen
hebben.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! De heer Cornielje geeft een uitleg aan de brief die niet klopt.
In de brief wordt gesteld dat de regering met het IPO hierover zal overleggen.
Of dat overleg slaagt, moeten wij afwachten. De regering kan de provincies
nergens toe verplichten. Wij horen overigens graag van de regering hoe het
overleg met het IPO zal aflopen.De heer Cornielje (VVD):Ik hecht eraan de brief te citeren: "staatssecretaris Van de Vondervoort
is dan ook graag bereid met het IPO te overleggen over de wijze waarop de
provincies bij aanvang van de ARHI-procedure duidelijkheid over dit punt kunnen
geven".Voorzitter! Dat is de cruciale zin. Ik heb in mijn termijn aan de staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, omdat zij verantwoordelijk is voor
het onderwijs, gevraagd om deze zin nog eens te bevestigen. Doet zij dat,
dan is het probleem naar mijn mening opgelost.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter! Ik wil van deze opening gebruikmaken om een en ander te wijzigen
en om een hernieuwde poging te doen om draagvlak te creëren voor iets
wat wij erg belangrijk vinden. Ik trek mijn amendement op stuk nr. 8 in.De voorzitter:Aangezien het amendement-Lambrechts (stuk nr. 8) is ingetrokken, maakt
het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter! Mevrouw Dijksma zal straks het amendement op stuk nr. 15 intrekken.
Uit het vorige overleg is gebleken dat er geen draagvlak bestaat voor de eerste
optie van mevrouw Dijksma en mij om de hoofdlijnen van het convenant via een
AMvB wettelijk te verankeren. Ik wil toch nog een poging doen om een en ander
in een motie zodanig te formuleren dat tegelijkertijd tegemoet wordt gekomen
aan de bezwaren tegen het amendement op stuk nr. 15 en aan de wens van PvdA
en D66 om uitdrukkelijk in de wet op te nemen dat sponsoring niet van invloed
kan en mag zijn op de inhoud van het onderwijs.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat er reden is tot zorg over de ontwikkelingen met betrekking
tot sponsoring in het onderwijs;spreekt als haar wens uit dat scholen in "het schoolplan" en "de schoolgids"
zullen aangeven hoe zij omgaan met sponsoring en op welke wijze zij er zorg
voor dragen dat sponsoring geen invloed heeft op de inhoud van het onderwijs;verzoekt de regering dit in de wet op te nemen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Lambrechts en Dijksma. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 25 (25177).De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Is deze motie een goed middel om te bereiken wat mevrouw Lambrechts
wil? Er ligt een wetsvoorstel over de schoolgids bij de Kamer en wij gaan
toch geen wetten per motie maken? Ik neem aan dat het wetsvoorstel spoedig
in behandeling komt en nu wil mevrouw Lambrechts de Kamer in een motie iets
laten uitspreken wat straks in de context van het wetsvoorstel volledig aan
de orde kan komen. Dan kunnen wij bekijken of hetgeen mevrouw Lambrechts wenst,
daarin past. Het lijkt mij echter niet de juiste weg om die wens nu, los van
het wetsvoorstel dat bij de Kamer ligt, uit te spreken.Mevrouw Lambrechts (D66):Toen wij het wilden regelen in de wetgeving zoals die er ligt, was de
heer Koekkoek de eerste om te zeggen dat dat niet de goede weg was omdat er
andere wetgeving aan zou komen. Wij willen toch op de een of andere manier
uiting geven aan de wens om het in de wet te verankeren. Bovendien is dit
het moment waarop wij spreken over sponsoring en onderwijs en waarop wij constateren
dat er een toenemende trend is van sponsoring in het onderwijs. Daarom hebben
wij gemeend dat gevoelen in deze motie neer te moeten leggen en daarmee ook,
als er een draagvlak voor is – ik hoop dat de partij van de heer Koekkoek
mee zal doen – te verzekeren dat dit straks via deze woorden ook een
plek in de wet zal krijgen.De heer Koekkoek (CDA):Bij de fracties van PvdA en D66 leeft die dringende wens; mevrouw Lambrechts
zou dan kunnen zeggen dat zij daarop zal terugkomen bij de behandeling van
het wetsvoorstel. Dat ligt volgens mij voor de hand.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb aangegeven hoe zwaar dit weegt voor mijn fractie en dat wij er
op dit moment behoefte aan hebben om nu op dat onderdeel zekerheid te creëren.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! De heer Schutte heeft het debat namens de drie kleine christelijke
fracties gevoerd. Hij was even bezet, dus wij hebben stuivertje gewisseld.
Ik heb begrepen dat er een amendement was dat binnen dit wetsvoorstel niet
haalbaar is gebleken. Nu dient mevrouw Lambrechts een motie in met het verzoek
aan de regering om iets in de wet op te nemen. Als zij dat wil, moet zij amenderen,
maar dat was juist afgewezen. Draait zij niet in een cirkel rond?Mevrouw Lambrechts (D66):Met alle respect, want de heer Van der Vlies is er zo vaak, maar hier
wreekt zich een beetje dat hij niet bij dat debat was. Wat daar voorlag, leende
zich er niet voor, of het gevoelen in de Kamer was dat het zich er niet voor
leende. Het betrof twee amendementen en daaruit is deze motie voortgekomen
omdat wij het geheel hebben overzien en de behoefte hadden om iets te regelen.Mevrouw Dijksma (PvdA):Voorzitter! Voor de PvdA is het belangrijk dat sponsoring van scholen
geen sluipend proces wordt. Ik heb met name de woorden "sluipend proces" al
in de eerste en de tweede termijn van de behandeling van dit wetsvoorstel
gebruikt. Wij hadden daartoe samen met D66 een amendement ingediend dat beoogde
om sponsoring mede te binden aan een wettelijk kader, zodat het convenant
bij rechte afdwingbaar zou zijn, ook bij de onderwijsinstellingen die niet
kunnen worden gerekend tot de ondertekenaren.Gebleken is, en dat blijkt vandaag weer eens, dat er voor dat amendement
geen meerderheid in deze Kamer te behalen viel. Wij hebben ons afgevraagd
in hoeverre wij overzichtelijk en duidelijk konden maken dat sponsoring geen
sluipend proces moest worden. Daarover zijn wij het in deze Kamer ook allemaal
eens. Wij hebben gewerkt aan een werkbaar en zinvol alternatief, zodat wij
in een wet die straks in de Kamer aan de orde is, de staatssecretaris alvast
een voorzet kunnen geven in de vorm van de motie die is ingediend.
De bedoeling daarvan is dat er wettelijk wordt vastgelegd dat er geen invloed
is op de inhoud van het onderwijs door middel van sponsoring. Voorts kan op
deze manier transparantie bewerkstelligd worden in hetgeen precies gebeurt
op de scholen als er sponsoring plaatsvindt. Omdat wij ervan overtuigd zijn
dat deze motie recht doet aan de wensen die wij eerder hebben geuit, trek
ik bij dezen het amendement dat op nr. 15 is ingediend door mevrouw Lambrechts
en mij in, en vragen wij de collega's met klem om deze motie te ondersteunen
en vernemen wij graag voor die tijd een reactie van de staatssecretaris.De voorzitter:Aangezien het amendement-Dijksma/Lambrechts (stuk nr. 15) is ingetrokken,
maakt het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Ik onderken de zorg die beide indieners uiten, dat voorop.
Maar het is de vraag of een motie op dit moment een goed middel is. Het wetsvoorstel
over de schoolgids ligt bij de Kamer en daar kunnen al amendementen op worden
ingediend. Als mevrouw Dijksma zou zeggen dat het ingediende en nu weer ingetrokken
amendement daar goed bij past, zou dat veel mooier zijn dan dat zij bij dit
wetsvoorstel een motie indient over iets wat toch zal moeten leiden tot een
amendement of een nota van wijziging bij een ander wetsvoorstel.Mevrouw Dijksma (PvdA):Als deze motie zou worden aangenomen, zou dat leiden tot een nota van
wijziging bij het andere wetsvoorstel. Het zou mij in ieder geval een lief
ding waard zijn als wij het op die manier kunnen organiseren.Er moet mij iets van het hart. Wij zijn het kennelijk allemaal erg eens
over de inhoud, maar wij verschillen steeds van mening over de instrumenten.
Als de heer Koekkoek de bezorgdheid deelt en het eens is met de inhoudelijke
opvattingen, waarom veegt hij dan elk instrument dat wij aanreiken van tafel
met argumenten die juridisch dan wel staatsrechtelijk zijn maar nooit inhoudelijk?
Daarom ook, mijnheer Koekkoek, vinden wij het belangrijk om ons standpunt
op dit moment aan de Kamer voor te leggen, want dan weten onze fracties van
PvdA en D66 waar wij aan toe zijn als het andere wetsvoorstel zal worden behandeld.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Mag ik hier kort op reageren? Het gaat om een heel inhoudelijke
zaak, voor een goed begrip. De lichte irritatie van mevrouw Dijksma kan ik
mij best voorstellen, echt, maar het gaat om een inhoudelijke zaak, namelijk
de politiek-filosofische vraag of zaken bij wet worden geregeld of dat de
voorkeur ernaar uitgaat om eerst de maatschappelijke partners de ruimte te
geven om het met een convenant te proberen. Dat is de weg die de staatssecretaris
heeft gevolgd en die wij hebben gesteund. Er bestaat wat dit betreft een wereld
van verschil tussen de standpunten van de PvdA en het CDA, dat geef ik onmiddellijk
toe.Mevrouw Dijksma (PvdA):Voorzitter! Het convenant krijgt in dit voorstel alle ruimte, daar doen
wij helemaal niets aan af. Wij willen iets bij wet regelen, dat klopt, en
daarom stellen wij voor dat, als de motie wordt aangenomen, de staatssecretaris
een nota van wijziging zal indienen. Dan regelen wij dus alsnog iets bij wet.
Eerlijk gezegd begrijp ik dus het probleem niet.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik sluit mij aan bij de woorden van collega Koekkoek. Het
leek zo-even, toen ik mevrouw Lambrechts interrumpeerde, even alsof ik niet
bij de les was, maar ik had inderdaad de materie van de heer Schutte overgedragen
gekregen.Mevrouw Dijksma en mevrouw Lambrechts hebben krachtens ons reglement,
zelfs als individuele Kamerleden, het volste recht om een bij de Kamer ingediend
wetsvoorstel te amenderen. Zij hadden dus zelf een amendement op het andere
wetsvoorstel in de Kamer kunnen neerleggen, maar daar hebben zij niet voor
gekozen. Ook mijn vraag is kort en goed: waarom eigenlijk niet?Mevrouw Dijksma (PvdA):Voorzitter! Ik heb net geprobeerd om uit te leggen dat wij hier en nu
spreken over het probleem van de sponsoring en de sluipende processen die
zich daarbij kunnen afspelen. Wij zijn het er allemaal over eens dat zulke
processen ongewenst zijn. Nu wij daar allemaal voor staan, grijpen wij de
gelegenheid aan om alvast een voorschot te nemen op een mogelijke regeling
en daarover willen wij graag een Kameruitspraak vernemen. Zo'n uitspraak willen
wij graag nu horen omdat het heel belangrijk is dat wij niet steeds opnieuw
hoeven te discussiëren over de instrumenten; het gaat immers om de inhoud.Wat ik nu zo jammer vind, en dat zeg ik dan ook maar tegen de heer Van
der Vlies, is dat hij niet tegemoet wil komen aan onze wens van een inhoudelijke
reactie op ons idee, namelijk om een en ander vast te leggen in een schoolgids
en in het werkplan van de school. Van de interrumpanten heb ik daarover geen
politieke beoordeling gehoord. Ik vind dat wel opvallend.De heer Cornielje (VVD):Ik vind het verheugend dat de indieners het amendement intrekken. Zij
wilden een nadere wettelijke regeling en zien daarvan nu af. Het is door de
staatssecretaris en anderen bestreden. Als wij ja tegen de motie zeggen, waar
zeggen wij dan precies ja tegen? Het is zeer cruciaal wat in de nota van wijziging
komt te staan. Is het dan niet verstandiger om eerst eens te kijken waarmee
de staatssecretaris komt? Anders geef ik haar als het ware een blanco cheque.Mevrouw Dijksma (PvdA):Wij zijn er niet op uit om blanco cheques te geven. Ik ken de gevoelens
van de VVD daarover en die delen wij. Wij krijgen nog een reactie van de staatssecretaris
op de motie. Als ik kijk naar het dictum van de motie, moet ik zeggen dat
de heer Cornielje daarin geen blanco cheque kan herkennen. De bedoeling wordt
heel duidelijk omschreven.De heer Cornielje (VVD):Ik heb de motie nog niet bij de hand. Waarin wijkt het dictum van de motie
af van de hoofdvraag van het amendement? Wat is het grootste verschil?Mevrouw Dijksma (PvdA):Het grote verschil is dat het convenant niet bij rechte afdwingbaar is.
De grootste overeenkomst is dat sponsoring geen invloed mag hebben op de inhoud
van het onderwijs.De heer Cornielje (VVD):Wat is het verschil tussen het dictum van de motie en de
hoofdvraag van het amendement?Mevrouw Dijksma (PvdA):De hoofdvraag van het amendement was het bij rechte afdwingbaar maken
van de gehele inhoud van het convenant.De heer Cornielje (VVD):Dat wilt u niet meer.Mevrouw Dijksma (PvdA):Nee, wij konden daarvoor geen meerderheid krijgen.De voorzitter:De Kamer moet zich goed realiseren dat hier sprake is van een heropening.
Hierna komt er geen termijn meer. Dit is de facto al de derde termijn.Staatssecretaris Netelenbos:Mijnheer de voorzitter! Ik wil beginnen met de herindeling en de gevolgen
daarvan voor scholen. Daarna zal ik iets zeggen over de motie en de sponsoring.
De heer Koekkoek heeft enkele opmerkingen gemaakt naar aanleiding van de brief
van 18 september, waarin ik mede namens mijn collega Van de Vondervoort een
procedure heb geschetst over hoe om te gaan met het vraagstuk herindeling
en de gevolgen voor scholen. Er was zo-even een debatje tussen de heren Cornielje
en Koekkoek over de vraag wat wordt toegezegd en wat kan worden verwacht.
Staatssecretaris Van de Vondervoort gaat met het IPO overleggen en maakt daarover
afspraken. Wanneer dat is afgerond krijgt de Kamer daarin inzicht. In het
kader van de voorbereiding van een herindelingsadvies – het duurt vaak
nog jaren voordat het wetsvoorstel in de Kamer aan de orde is – moeten
de provincies met de betrokken gemeenten in een vroegtijdig stadium gaan overleggen.
Ze moeten ook advies uitbrengen. In het advies moet worden meegenomen dat
goed moet worden gelet op het scholenbestand. Als het gaat om problemen terzake
van het voortbestaan, moet duidelijk zijn wat men kan doen. Dat staat in de
onderwijswetgeving. Ik denk aan splitsing van gemeenten of het worden van
een nevenvestiging. Het is belangrijk dat je dat tijdig weet. Nu is vaak het
probleem dat men te lang wacht en in tijdnood komt. Dit alles moet goed met
de provincie worden afgesproken. Het wordt altijd meegenomen in de advisering
aan de gemeenten. Ze kunnen dan activiteiten ondernemen. Tevens moet ernaar
worden gestreefd om met het IPO afspraken te maken om in het herindelingsadvies
melding te maken van eventuele problemen. Als er geen oplossingen kunnen worden
geboden, kan dat inhouden dat een school in haar voortbestaan wordt bedreigd.
Ook is in het wetsvoorstel ARHI – de Kamer heeft daar de vorige week
over gestemd – de mogelijkheid geopend dat de minister zelf de voorbereiding
van een herindeling ter hand neemt. Voorts kan een herindelingsadvies door
de raden van de betrokken gemeenten worden vastgesteld. In het laatste geval
stellen de raden gezamenlijk een herindelingsontwerp vast en zenden zij dit
aan gedeputeerde staten. Hiervoor zou de zojuist geschetste procedure eveneens
moeten gelden. Er worden dus activiteiten ontwikkeld om afspraken te maken
met het IPO. De provincies zullen de gemeenten aansporen om in een vroegtijdig
stadium na te gaan wat de gevolgen voor scholen zijn. De provincies zullen
in dit kader voorlichting geven over mogelijkheden om eventueel opheffing
te voorkomen. Indien de voorgenomen herindeling naar verwachting leidt tot
feitelijke opheffing, moet dit expliciet worden vermeld in het herindelingsadvies
van de provincie.Voorzitter! Enkele weken geleden hebben wij hier vastgesteld dat als een
en ander wordt vermeld in de voorstellen die aan de Kamer worden voorgelegd,
men vaak al jaren bezig is. Volgens mij is het door mij geschetste afsprakenkader
veel verstandiger. De heer Koekkoek stelt terecht dat wij het IPO niet zomaar
kunnen binden. De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken zal dan ook overleg
voeren, waarna zij de Kamer van de uitkomsten daarvan op de hoogte zal stellen.
Als de Kamer dan ontevreden is, zal zij stellig haar en mij ter verantwoording
roepen. Nogmaals, ik denk dat deze procedure een betere volgorde met zich
brengt. Als een wetsvoorstel aan de Kamer wordt voorgelegd, is men eigenlijk
alweer aan de late kant; in de voorprocedure kunnen veel meer oplossingen
worden gezocht. Verder ben ik van oordeel dat het niet voor de hand ligt dat
in het kader van een onderwijswet een herindelingskwestie wordt geregeld.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Ik vind die voorprocedure prima maar het zou prettig zijn
wanneer wij de resultaten daarvan zouden aantreffen in het voorstel tot gemeentelijke
herindeling. In het nader beraad dient duidelijk te worden gemaakt dat het
voor de hand ligt om de conclusies die op provinciaal niveau worden getrokken,
summier mee te delen in de memorie van toelichting. Als dat gebeurt, zijn
wij weer een stuk verder.Staatssecretaris Netelenbos:Naar mijn idee is het vanzelfsprekend dat, als met het IPO een bepaalde
procedure wordt begonnen, het niet voor de hand ligt dat het Rijk dit helemaal
vergeet bij het formuleren van stukken die aan de Kamer worden voorgelegd.
Ik zal deze wens nog eens overbrengen. Overigens, als dit wordt vergeten,
komt er natuurlijk onmiddellijk een vraag van de fractie van het CDA en andere
fracties. Men wil immers weten hoe het met de scholen zit. Echter, ook andere
voorzieningen zijn van belang. Het is begrijpelijk dat door Binnenlandse Zaken
wordt gesteld dat er, naast de scholen en het onderwijsaanbod, ook andere
vraagstukken zijn die van minstens even groot gewicht zijn. Voorzitter! Volgens
mij is daarmee de cyclus rond.Een volgend thema is dat van de sponsoring. De vorige keer is gesproken
over de mogelijkheid om zo'n convenant in het wetsvoorstel op te nemen. Bij
die gelegenheid heb ik uitgelegd waarom dit niet kan. Zojuist is gediscussieerd
aan de hand van de vraag of een en ander kan worden geregeld in een wetsvoorstel
dat nog niet plenair wordt behandeld. Moet er niet worden gewacht? Ik ben
blij dat de amendementen op de stukken nrs. 8 en 15 zijn ingetrokken. Zelf
heb ik natuurlijk ook wel wat aanleiding gegeven tot de gedachte, vooruitlopend
op de plenaire behandeling van het wetsvoorstel dat de kwaliteit regelt, waarin
schoolgids en schoolplan zijn opgenomen, daar al naar te kijken. Naar aanleiding
van het amendement op stuk nr. 8 heb ik uitdrukkelijk gezegd in de discussie
met mevrouw Lambrechts, dat ik het niet zo voor de hand vind liggen dat je nu nog wat gaat regelen in het schoolwerkplan, daar dat schoolwerkplan
straks verandert in een schoolplan. Je moet voor korte tijd iets regelen,
omdat het straks weer verandert. Dat vind ik een rare manier van doen. Wij
hebben nu alleen een wet voorliggen. Wetsvoorstellen komen pas later.Ik vind het nogal voor de hand liggend uitspraken te doen over iets dat
je wilt regelen in schoolplan en schoolgids. Ik begrijp het debatje verder
wel. Hoe kun je echter duidelijk maken hoe de school moet omgaan met het thema
sponsoring? Het bruggetje van de heer Cornielje leidde tot de discussie over
voorbeeldcontracten. Scholen zouden goede contracten moeten hanteren. Men
zou de bedoelingen van het convenant tot praktijk moeten verheffen. In het
hele samenspel ligt het voor de hand, dat een school daar verslag over doet,
zodat men kan zien hoe er wordt omgegaan met sponsoring.Dat kan worden geregeld door een amendement op het moment dat de wet hier
aan de orde is. Ik heb in diverse configuraties van de Kamer al aangekondigd
dat ik met een nota van wijziging kom, in verband met de uitspraak inzake
de Wet openbaarheid van bestuur in de zaak die is ingesteld door Trouw. Ik
zeg toe, dat ik bij aanneming van de motie de thema's verwerk in die aangekondigde
nota van wijziging. De school moet aan de ouders uitleggen hoe zij omgaat
met sponsoring. Ik zou tenminste als ouder willen weten wat men doet op de
school. Er is niets op tegen dat daarover in het schoolplan een aantal afspraken
worden gemaakt. Ik heb geen bezwaar tegen de motie. Wanneer zij wordt aangenomen
kom ik met een nota van wijziging. Is dat niet het geval, dan ga ik ervan
uit dat het onderwerp bij de behandeling van het wetsvoorstel aan de orde
komt.De heer Koekkoek (CDA):Wij moeten natuurlijk bij dit wetsvoorstel niet een discussie voeren over
een ander wetsvoorstel. De staatssecretaris zegt echter dat zij het ermee
eens is dat scholen wordt verboden sponsoring van invloed te laten zijn op
de inhoud van het onderwijs. Het gaat erg ver om die uitspraak nu al te doen.Staatssecretaris Netelenbos:Iedereen hier heeft gezegd dat het convenant uitstekend is. Er staat in
dat het echt een brug te ver is wanneer sponsors de inhoud van het onderwijs
gaan beïnvloeden. Het curriculum van de school is iets van het schoolbestuur
en van de overheid, waar het gaat om eindtermen en kerndoelen.Ik wil de discussie over het behoud van onafhankelijkheid niet overdoen.
Volgens mij – als dat een misverstand is hoor ik het graag van de indieners –
kan in de schoolgids worden opgeschreven hoe om te gaan met sponsoring. Doe
je eraan of doe je er niet aan? Wat doe je er dan aan? Neem een VBO-school
die een afspraak heeft met een timmerbedrijf in de buurt, waardoor bepaalde
materialen kunnen worden gebruikt. De contacten met die bedrijven kunnen worden
vastgelegd in een schoolplan. Daar is toch niets op tegen? Verder gaat het
volgens mij niet. Anders komen wij in dezelfde discussie.De heer Koekkoek (CDA):Het is helaas dezelfde discussie. De scholen moeten er zorg voor dragen
dat sponsoring geen invloed heeft op de inhoud van het onderwijs. Dan zit
je precies met de vragen waarover wij de vorige keer hebben gediscussieerd.
Wij moeten dat nog eens goed bekijken.Staatssecretaris Netelenbos:U bent toch ook voor het convenant?De heer Koekkoek (CDA):Ja zeker. Dat is een van de redenen die ik de vorige keer heb genoemd.
In de motie wordt echter uitgesproken, dat scholen ervoor zorg moeten dragen,
dat sponsoring geen invloed heeft op de inhoud van het onderwijs. Dan zit
je met allerlei vragen. Ik noem maar iets. Stel dat iemand vanuit een bepaalde
religieuze overtuiging sponsort. Is het dan terecht dat die sponsor geen invloed
heeft op de inhoud van het onderwijs? Het gaat echt veel te ver om dat op
voorhand te verbieden.Staatssecretaris Netelenbos:Misschien zouden de indieners om misverstand te voorkomen nog even naar
de tekst kunnen kijken, maar volgens mij is er bedoeld wat in het convenant
het uitgangspunt is voor de invloed van sponsors. Eenieder vindt dit prima
en de Kamer heeft mij opgedragen, dit in de gaten te houden, want ik moet
er verslag van doen in 1999. En in 2001 gaan wij bepalen of het allemaal goed
loopt of dat wij een wettelijke regeling willen. Ook daarover hebben wij uitvoerig
gesproken. Maar dan moet ik ook wel een handvat hebben voor die monitoring,
en dat is het convenant. Als de term "invloed op het onderwijs" misverstand
oproept, zouden de indieners dit nog eens moeten bekijken, maar het gaat om
het convenant.Mevrouw Dijksma (PvdA):Voorzitter! Dat is inderdaad zo. Ik zou de staatssecretaris nog wel willen
vragen of zij onderscheid maakt tussen sponsors met een religieuze overtuiging
en sponsors met enige andere overtuiging. Eerlijk gezegd zie ik niet zoveel
reden voor dat onderscheid.Staatssecretaris Netelenbos:Wij hebben de vorige keer natuurlijk uitvoerig gesproken over de vraag
wat objectiviteit is en wat de identiteit van het onderwijs is. Voor je het
weet, raak je in een heel ingewikkeld debat verzeild, wat wij willen vermijden.
Maar als het gaat om sponsoring in de gebruikelijke zin van het woord, dan
mag er geen invloed op het onderwijs zijn in de zin van langere pauzes omdat
Albert Heijn dat zo prettig vindt en dergelijke. Ik kan ook de lesbrief over
de Olympische Spelen als voorbeeld noemen; die ging ver over de schreef, omdat
er op elke pagina flesjes en glazen met dat bruine spul waren afgebeeld. Je
kreeg al dorst als dat blad doorlas! Dat zijn dingen die niet deugen en dat
is in het convenant bedoeld. Maar het gaat natuurlijk niet om de identiteit
en het woord "objectiviteit" was al helemaal niet hanteerbaar.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter!...De voorzitter:Deze derde termijn lijkt mij toch niet bedoeld als herhaling van de tweede
termijn. Er zijn al enige woorden over dit onderwerp gewisseld, meen ik.Mevrouw Lambrechts (D66):U heeft volkomen gelijk, maar soms hoor je geheel nieuwe geluiden waarover
je zo verbaasd bent dat je bijna van je stoel valt. En dit geldt voor de uitspraak
van de heer Koekkoek, die zojuist toch maar even duidelijk maakte dat hij
helemaal niet tegen sponsoring is die invloed heeft op het
onderwijs, terwijl hij de vorige keer bij hoog en bij laag beweerde dat hij
daar wel tegen is, maar alleen de aangereikte methodes niet goed vindt. Ik
vind dat hij zich nu wel heel erg blootgeeft.De heer Koekkoek (CDA):Ho, ho, ho, zo zou ik willen zeggen, voorzitter. Mevrouw Lambrechts draait
de zaak nu om, en dat moet zij niet doen. Ik reageer op wat er in de motie
staat, namelijk dat het verboden wordt dat sponsoring invloed heeft op de
inhoud van het onderwijs. Wel, dat is op dit moment niet de taak van de wetgever.
Je kunt zo'n verbod ook nooit goed redigeren, dus zo moeten wij het niet doen.
Er is een convenant en wij zullen bekijken hoe die afspraken werken. Wat er
nu gevraagd wordt, gaat veel verder, en dat wil ik niet op dit moment.Staatssecretaris Netelenbos:Er is geen sprake van een verbod, er staat dat in de schoolgids moet worden
uitgelegd, hoe de school met sponsoring omgaat en welke invloed dat heeft
op het onderwijs.De heer Koekkoek (CDA):Nee, voorzitter, dat staat er niet. Er staat dat scholen moeten aangeven
hoe scholen er zorg voor dragen dat sponsoring geen invloed heeft op de inhoud
van het onderwijs. Dat betekent dat sponsoring geen invloed mag hebben op
de inhoud van het onderwijs. De staatssecretaris heeft de vorige discussie
voortreffelijk samengevat, als het gaat om de kwestie waarin wij dan verzeild
raken.Mevrouw Lambrechts (D66):Maar u bent degene die nu van standpunt verandert, dat moet duidelijk
zijn.De heer Koekkoek (CDA):Geen millimeter.Mevrouw Lambrechts (D66):Geen millimeter? U heeft de vorige keer gesproken over de weg die wij
zouden moeten volgen. U heeft gezegd dat wij het inhoudelijk eens waren, maar
dat het amendement niet deugde. Nu is er een ander amendement ingediend, en
nu gooit u het over de boeg van de inhoud. Het moet nu duidelijk zijn dat
het CDA dus van mening is dat sponsoring invloed moet, kan of mag hebben op
de inhoud van het onderwijs.De heer Koekkoek (CDA):Dit is werkelijk de grootst mogelijke flauwekul. Het CDA wil de commercie
het liefst helemaal buiten de school houden. Hoe je dat wilt bereiken, is
iets anders. Wij willen de weg van het convenant volgen, u wilt een wettelijk
verbod, want daar komt het op neer. Dat vinden wij een heilloze weg, vanwege
de gevolgen die de staatssecretaris heeft aangegeven.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Ik zei zonet al dat ook wij een nadere wettelijke regeling
afwijzen. Het lijkt mij goed dat de indieners daar nu ook van afzien. Ik zou
aan de betreffende motie één klein amendement willen toevoegen.
Ik bied dit ter overweging aan: dan zouden wij zelfs mede kunnen ondertekenen.
Het betreft de laatste zinsnede, die als volgt zou komen te luiden: "op welke
wijze zij er zorg voor dragen dat het convenant wordt uitgevoerd". Als de
indieners deze zin zo zouden kunnen veranderen dat aangegeven wordt dat het
convenant wordt uitgevoerd en daar de verantwoording ligt, kunnen ook wij
de motie ondertekenen. Immers, dat is waar wij het allemaal over eens zijn;
ook de heer Koekkoek, zo mag ik aannemen.Staatssecretaris Netelenbos:Voorzitter! Volgens mij is dit nu een onderlinge discussie van de Kamer.De voorzitter:Daarom heeft u nu weer het woord.Staatssecretaris Netelenbos:Ik heb gezegd dat het mij nogal voor de hand liggend lijkt dat je in de
schoolgids verslag doet van dit soort zaken. Wanneer er weer een hele principiële
discussie aan vast blijkt te zitten, zou ik tegen de indieners zeggen: kijk
of je dat kunt vermijden. Ik zie dan wel hoe het hier afloopt.De voorzitter:Wij zijn hiermede aan het einde van de heropening gekomen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, volgende week te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 17.27 uur tot 17.33 uur geschorst.De voorzitter:Wij zijn nu toe aan de plenaire afronding van de wetsvoorstellen Natuurbeschermingswet
en Flora- en faunawet. Afgelopen maandag is er langdurig wetgevingsoverleg
over geweest, waarin algemene beschouwingen zijn gehouden en uitvoerig van
gedachten is gewisseld, zodat deze plenaire afronding in tijd beperkt kan
worden.Ik heb hierover overleg gepleegd met de voorzitter van de vaste commissie,
omdat er een dringende behoefte was om de behandeling van beide wetsvoorstellen
deze week af te ronden. Op basis daarvan is de vaste commissie hedenmiddag
bij elkaar gekomen. Dat heeft geleid tot twee procedurevoorstellen die ik
met graagte heb overgenomen.Het eerste is om de Natuurbeschermingswet separaat van de Flora- en faunawet
te behandelen. Ik stel voor, te proberen om dit te volbrengen voor de dinerpauze.Het tweede voorstel is om de spreektijd in eerste termijn voor beide wetsvoorstellen
tezamen te beperken tot 10 minuten per fractie en voor de tweede termijn eenderde
van die tijd te nemen. Ik zeg dit aan het begin van dit debat, zodat voor
ons allen het referentiekader van de behandeling helder is.Overeenkomstig de voorstellen van de voorzitter wordt besloten.De voorzitter:Een aantal amendementen op de Flora- en faunawet zijn ingetrokken. Ik
zal daar in detail mededeling van doen als wij aan de behandeling van dat
wetsvoorstel toe zijn. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-576-582.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl