Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke vergunning tot verblijf in verband met de arbeidsplicht voor vergunninghouders (24819)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 4069-4080

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-02-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 55, pagina 4069-4080

26-02-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24819Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet van 15 december 1993, inhoudende wijziging van het stelsel van stichtingsnormen en opheffingsnormen in de Wet op het basisonderwijs en van het huisvestingsstelsel in de Wet op het basisonderwijs en de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs (Stb. 716) (25028)Pagina 4089-4094
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 februari 1997 over voertuigtechniek en brandstoffenPagina 4066-4069
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 26 februari 1997)Pagina 4107-4107
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke vergunning tot verblijf in verband met de arbeidsplicht voor vergunninghouders (24819)Pagina 4069-4080
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 19 februari 1997 over onderwijs aan kleuters die in hun ontwikkeling worden bedreigdPagina 4084-4089
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Regels inzake de verstrekking van subsidies door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij voor landelijke onderwijsondersteunende activiteiten (Wet subsidiëring landelijke onderwijsondersteunende activiteiten) (24718); - het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs ... (Regeling schoolbegeleiding (24683)Pagina 4080-4084
Voortzetting van de behandeling van: - de brief van de staatssecretaris van Justitie over de verblijfsduur van asielzoekers in opvangvoorzieningen (19637, nr. 229); - de Vierde voortgangsrapportage stappenplan asielbeleid (19637, nr. 233).Pagina 4094-4107
Behandeling van de brief van het Presidium inzake benoeming van twee plaatsvervangend griffiers (25239, nr. 1)Pagina 4066-4066
Presentie en opening (woensdag 26 februari 1997)Pagina 4065-4065
Regeling van werkzaamheden (woensdag 26 februari 1997)Pagina 4065-4066

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 65 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke vergunning
tot verblijf in verband met de arbeidsplicht voor vergunninghouders (24819).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken, heeft als doelstelling
de zorgafhankelijkheid van een gemeente van vreemdelingen die een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf hebben, die dus nog niet definitief weten of zij voorgoed
in Nederland mogen blijven wonen, te verminderen. In het wetsvoorstel stelt
minister Dijkstal dan ook voor dat een verplichting van arbeid kan worden
opgelegd, zodat zo'n vreemdeling met een voorwaardelijke vergunning tot verblijf
zich kan inspannen om betaald werk te verkrijgen en als het ware daardoor
zijn zelfredzaamheid kan bevorderen. Het is ook in het belang van de persoon
in kwestie zelf dat de afstand tot de arbeidsmarkt minder groot is. Als hij
na drie jaar voorwaardelijk hier te hebben verbleven te horen krijgt dat hij
definitief mag blijven, is het makkelijker om op de arbeidsmarkt werk te vinden.Tegen deze achtergrond kan de fractie van D66 akkoord gaan met de inhoud
van het wetsvoorstel, maar er zijn toch nog wat vragen te stellen.Wat zal de waarde van het wetsvoorstel zijn? De kansen op de arbeidsmarkt
zullen niet groot zijn, gelet op de hoge mate van werkloosheid van vluchtelingen,
van vreemdelingen die al definitief in Nederland mogen blijven. Uit de statistieken
blijkt dat veel vluchtelingen, ook met een goede opleiding, niet aan de bak
kunnen komen. Dat is jammer. De vraag is dan ook of de mogelijkheid van verwijdering –
immers, na drie jaar horen de mensen pas of zij hier definitief mogen blijven –
niet op de een of andere manier leidt tot terughoudendheid bij de werkgever.
Je kunt je voorstellen dat een werkgever iemand niet in dienst neemt, omdat
het mogelijk is dat de betrokken persoon na drie jaar moet terugkeren naar
het land van herkomst. In dat geval kun je je afvragen wat de reële waarde
van dit wetsvoorstel is.Bovendien heb ik begrepen dat iemand met een voorwaardelijke vergunning
tot verblijf geen recht heeft op bemiddeling van de arbeidsvoorzieningsorganisatie.
Dat recht krijg je pas als je definitief in Nederland mag blijven. Het is
dan ook nog maar de vraag in hoeverre het papier dat wij bespreken in de praktijk
waarde heeft. Maar goed, dat zullen wij moeten afwachten.De praktijk zal ook moeten uitwijzen in hoeverre gemeenten gebruik zullen
maken van hun bevoegdheden om iemand als het ware te verplichten om te werken.
De gemeenten hebben een volledige beleidsvrijheid gekregen om te besluiten
of zij dit wetsvoorstel willen gebruiken. Het hangt ervan af of er passende
arbeid is in die gemeenten en of er in redelijkheid redenen zijn waarom iemand
met een voorwaardelijke vergunning tot verblijf de beschikbare arbeid niet
zou kunnen verrichten. De zorgwet die wij al hebben, zal binnen vier jaar
na 1 juli worden geëvalueerd wat de wijze betreft waarop de gemeenten
omgaan met het verstrekken van zorgvoorzieningen. Ik stel voor dat in die
evaluatie ook de mate wordt betrokken waarin de gemeenten invulling hebben
gegeven aan de mogelijkheden die dit wetsvoorstel hun biedt. Ik vraag de minister
daarop te reageren.Wat interessant is, is dat het voor de gemeenten ook financieel van belang
kan zijn om iemand te verplichten te gaan werken. De inkomsten die iemand
heeft, kunnen worden afgetrokken van de uitkeringen. Zo kan de gemeente een
reservepotje kweken. Maar dit levert tevens een dilemma op dat ik de minister
wil voorleggen. Het risico bestaat dat gemeenten misschien wel al te enthousiast
bezig zijn met het opleggen van verplichtingen aan mensen om die reservepot
aan te vullen. In de schriftelijke voorbereiding van dit debat heb ik gevraagd
hoe het staat met artikel 4 van het Verdrag van Rome, waarin het verbod op
dwangarbeid wordt geregeld. Ik heb er alle vertrouwen in dat gemeenten niet
zover zullen gaan, maar de vraag is wel wie nu toezicht houdt op de manier
waarop gemeenten met deze wet omgaan. Allereerst is dat natuurlijk de persoon
die een voorwaardelijke vergunning tot verblijf heeft. Als
hij het niet eens is met een arbeidsverplichting die hem wordt opgelegd, kan
hij daartegen in beroep gaan. Dat kanaal is er natuurlijk. Maar ik kan mij
ook voorstellen dat sommige mensen met een voorwaardelijke vergunning tot
verblijf niet naar de rechter durven stappen, omdat zij dan denken dat dit
misschien consequenties heeft voor de uiteindelijke beoordeling of zij na
drie jaar definitief in Nederland mogen blijven. Ik wil dan ook niet helemaal
afhankelijk zijn van de jurisprudentie, de rechtspraak die gekweekt kan worden
doordat mensen zelf naar de bestuursrechter stappen. Daarom vraag ik naar
het toezicht op het beleid van de gemeenten. Wij willen dit natuurlijk decentraal
houden, want elke gemeente moet zelf de beoordeling kunnen maken. Ik kan mij
echter wel voorstellen dat het van belang is dat dit goed in de gaten wordt
gehouden. Ik krijg daarop graag de reactie van de minister.Ik heb het woord "arbeidsplicht" al laten vallen. Daarover is in de schriftelijke
voorbereiding wat meer duidelijkheid gekomen, nadat D66 daarover vragen had
gesteld. Volgens de regering, zo blijkt uit de stukken, wordt daarmee beoogd
om met name in die gevallen waarin het feitelijk aanbod van werk aanwezig
is, de persoon in kwestie aan te sporen die betaalde arbeid te verrichten.
Het gaat dan om de verplichting om te solliciteren en ook om het aanvaarden
van arbeid als die beschikbaar is. Dan is er ook een fasering. Van iemand
met een voorwaardelijke vergunning wordt in de eerste twee jaar bij het zoeken
en solliciteren naar betaalde arbeid niet hetzelfde verlangd als van iemand
die al onbeperkt toegang tot de arbeidsmarkt heeft.Verder wordt ook het begrip "passende arbeid" van toepassing verklaard.
Over dat aspect wil ik nog een vraag stellen. Iemand mag in een periode van
twaalf maanden gedurende een onafgebroken periode van twaalf weken kortdurende
arbeid verrichten. De minister geeft daarbij het voorbeeld van de seizoenarbeid.
Deze arbeid is als het ware in tijd beperkt. Ik denk dan aan de discussie
die wij elk jaar in de Kamer hebben over het feit dat voor de aspergeoogst
onvoldoende arbeidskrachten te vinden zijn. Stel dat een gemeente waarin veel
aspergevelden liggen, denkt: dit is seizoenarbeid, begrensd binnen die periode
van twaalf weken, laten wij alle mensen met een voorwaardelijke vergunning
tot verblijf in onze gemeente verplichten asperges te gaan steken. Hoe moet
ik dat zien in verhouding tot het begrip "passende arbeid"? Kan iemand uit
Somalië met een tamelijk hoge opleiding tegen de gemeente zeggen: ik
heb in mijn land van herkomst een hoge opleiding gehad en daarom wil ik niet
worden verplicht om hier asperges te steken? Daarop krijg ik graag de reactie
van de minister.Het vrijwilligerswerk is ook van belang. Op vragen daarover stelde het
kabinet dat vrijwilligerswerk mogelijk moet zijn als geen betaalde arbeid
voorhanden is. Gisterenavond in het debat over de asielzoekers hebben wij
ook over het onderwerp vrijwilligerswerk gesproken. Bij die gelegenheid heeft
staatssecretaris Schmitz meegedeeld dat er een brief naar de Kamer komt waarin
ingegaan wordt op de verruiming van de mogelijkheden terzake voor mensen die
in nog in de procedure zitten, dus degenen zonder voorwaardelijke vergunning
tot verblijf. Ik vraag de minister van Binnenlandse Zaken of in die brief
dit aspect ook gerelateerd kan worden naar mensen met een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf. Uit de praktijk horen wij namelijk verhalen dat die
mensen graag vrijwilligerswerk willen verrichten, maar dat dit op de een of
andere manier niet lukt. Ook al hebben ze het recht dat werk te doen, allerlei
organisaties willen ze toch niet hebben.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):De heer Dittrich weet hoe ik altijd hamer op vrijwilligerswerk en de mogelijkheid
tot betaald werk, maar wat hij nu aan de regering vraagt, begrijp ik niet
zo goed. Mensen die een voorwaardelijke vergunning tot verblijf hebben, mogen
vrijwilligerswerk doen. Als dat bij organisaties niet lukt, ligt daar het
probleem, maar ik weet niet wat je er vanuit de centrale overheid aan zou
kunnen doen. Als een organisatie mij niet wil hebben als vrijwilliger, ga
ik toch ook niet naar de regering?De heer Dittrich (D66):Je kunt wel het maatschappelijk probleem signaleren als je werkbezoeken
aflegt en je praat met mensen die een voorwaardelijke vergunning tot verblijf
hebben. Deze mensen wenden zich tot vrijwilligersorganisaties, maar op de
een of andere manier lukt het hun niet om aan de slag te komen. U heeft gelijk
dat de overheid die vrijwilligersorganisaties niet kan dwingen deze mensen
op de een of andere manier in te schakelen, maar het blijft wel een probleem
waarvan ik vind dat wij dat als politiek moeten signaleren. Nu wij toch een
brief van de regering krijgen waarin de Wet arbeid vreemdelingen en de rol
van het vrijwilligerswerk centraal staan, vind ik het van belang ook dit aspect
daarbij te betrekken. Bekeken moet worden hoe wij de mensen die zo graag vrijwilligerswerk
doen, kunnen helpen door daaraan aandacht te besteden.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Mijn punt is dat u dan een aantal zaken door elkaar haalt. De problemen
die er kunnen zijn ten aanzien van vrijwilligerswerk dat asielzoekers kunnen
doen, zijn compleet andersoortig. Dan speelt bijvoorbeeld de vraag een rol
in hoeverre er sprake is van verdringing en in hoeverre er daadwerkelijk sprake
is van vrijwilligerswerk. Dat heeft in ieder geval te maken met mensen die
nog geen status hebben. Het aspect waarop u doelt, is, hoe zorgelijk ook,
van een andere orde. Dat raakt meer het bewustwordingsproces van organisaties
ten aanzien van de vraag of ze al dan niet statushouders als vrijwilligers
aan willen nemen. Heeft u ten aanzien van dit aspect overigens een begin van
een idee over wat de regering in dezen kan doen?De heer Dittrich (D66):Ik haal geen zaken door elkaar, ik zet ze naast elkaar. Ik signaleer dat
vrijwilligerswerk belangrijk is. Daar hebben wij gisteren al over gesproken
in relatie met asielzoekers, mensen die dus nog een verblijfsvergunning moeten
krijgen. Ik heb er ook een motie over aangekondigd. De staatssecretaris heeft
daarop geantwoord dat er een brief namens de regering komt over vrijwilligerswerk.
Die toezegging is belangrijk, dus die motie zal ik vanavond niet indienen.
De mensen om wie het nu gaat, zijn degenen die al een voorwaardelijke vergunning
tot verblijf hebben, maar die ook oplopen tegen het probleem dat ze niet aan
de slag komen in het vrijwilligerswerk. Ik vraag de regering
om in de zo-even genoemde brief dat aspect ook te betrekken en na te gaan
in hoeverre er wat gedaan kan worden aan dat probleem. Mevrouw Sipkes vraagt
of ik wat betreft dat laatste een begin van een idee heb. Welnu, ik wilde
juist gaan afronden met het punt van de inburgering en de verhouding tot de
Wet inburgering nieuwkomers. Ik zie wel degelijk een relatie tussen vrijwilligerswerk
en het kunnen inburgeren in de samenleving.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Uiteraard is er een relatie tussen, want hoe meer vrijwilligerswerk, hoe
meer mensen met wie je in contact komt en hoe sneller je inburgert. Het andere
punt dat u opvoert begrijp ik nog steeds niet. Ten aanzien van het vrijwilligerswerk
voor asielzoekers heeft de staatssecretaris gisterenavond datgene toegezegd
wat minister Melkert mij in november heeft toegezegd, namelijk dat de mogelijkheden
terzake zullen worden bekeken, aangezien er wettelijke belemmeringen voor
zijn. Dat is iets anders dan wat u nu vraagt, maar ik wacht het antwoord van
de minister af.De heer Dittrich (D66):Mensen met een voorwaardelijke vergunning tot verblijf maken op dit moment
onderdeel uit van het inburgeringsbeleid. D66 verwacht dat een groot aantal
van die mensen na ommekomst van de termijn van drie jaar een verblijfsvergunning
krijgt. Als zij pas dan voluit kunnen inburgeren, is kostbare tijd verloren
gegaan. In het debat van april 1995 bleek er grote consensus over te bestaan
dat mensen met een voorwaardelijke vergunning tot verblijf deel konden blijven
uitmaken van het inburgeringsbeleid en dus konden worden opgenomen in de Wet
inburgering nieuwkomers. In de stukken heb ik gelezen dat de regering deze
wens, die breed in de Tweede Kamer leeft, niet honoreert. Ik vraag mij af
waarom. Ik vind dat niet goed, want dat kan tot gevolg hebben dat mensen met
een voorwaardelijke vergunning tot verblijf die willen inburgeren, onder het
reguliere budget van de desbetreffende gemeente komen te vallen. Daardoor
ontstaat een extra druk op de reguliere budgetten. Gelet op de verwachting
dat betrokkenen na drie jaar in Nederland kunnen blijven en dan zullen moeten
inburgeren, is het van groot belang dat men daar al mee kan beginnen gedurende
de tijd dat men een voorwaardelijke vergunning heeft.De fractie van D66 is daarom van mening dat het van enorm groot belang
is dat de toegang tot het vrijwilligerswerk voor mensen met een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf wordt vergemakkelijkt. Ik hoop van ganser harte dat
de regering in de notitie over het vrijwilligerswerk ook aan dit aspect aandacht
wil besteden.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Namens de PvdA-fractie maak ik een aantal opmerkingen
over dit wetsvoorstel en leg ik de minister een aantal vragen voor. Ik doe
dat in het bijzonder namens collega Middel, die hier gestaan zou hebben als
hem dat mogelijk geweest was.Op hoofdlijnen gaan wij akkoord met het wetsvoorstel. Er wordt terecht
aangesloten op de systematiek van de Wet inburgering nieuwkomers. Hoe ziet
de minister echter een en ander op langere termijn? De Wet inburgering nieuwkomers
zal na de onderhavige wet in werking treden. Het is goed dat beide wetten
op elkaar aansluiten. Men kan zich echter ook afvragen of het niet gewenst
is deze regeling in de Wet inburgering nieuwkomers op te nemen. Mijn fractie
kan op zichzelf ermee instemmen dat hier niet voor gekozen is. Er wordt allang
gesproken over de oplossing van dit probleem en wij dienen nu op deze weg
voort te gaan. Wij horen wel graag van de minister hoe hij de ontwikkelingen
terzake op langere termijn ziet. Het is niet de mooiste oplossing –
zeker niet voor een minister van Binnenlandse Zaken – als voor de oplossing
van de problemen van iedere groep steeds een aparte wet in het leven moet
worden geroepen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Wil mevrouw Van Nieuwenhoven hiermee zeggen dat wij, omdat
wij hier al zo lang mee bezig zijn, dit nu maar even moeten regelen? Kunnen
wij dan straks bij de behandeling van de Wet inburgering nieuwkomers een amendement
van de PvdA verwachten dat ertoe strekt ook de houders van een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf onder die wet te brengen?Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Mevrouw Sipkes trekt te snel conclusies. Ik heb de minister gevraagd hoe
hij dit op langere termijn ziet. Wij hebben het vandaag over een deelprobleem
dat – in mijn ogen – alles te maken heeft met een voorstel voor
een algemene wet, dat nog behandeld moet worden. Alleen al op grond van wetstechnische
overwegingen kun je je afvragen of dit deelprobleem niet onder die algemene
wet gebracht moet worden. Mijn fractie is vooralsnog die mening niet toegedaan.
Wij spreken al heel lang over dit probleem en wij vinden het juist dat voor
deze onderscheiden groep nu een wettelijke regeling wordt getroffen. Ik wil
alleen de visie van de minister op langere termijn horen. Ik leg dit niet
in concluderende maar wel in vragende zin aan de minister voor.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Realiseert mevrouw Van Nieuwenhoven zich dat VVTV'ers uitgesloten
zijn van de Wet inburgering nieuwkomers?Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dat was mij bekend. Deze mensen hebben een beperkte status, een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf, maar vallen niet onder de doelgroep van de Wet inburgering
nieuwkomers. Dat zou dus een probleem kunnen zijn. De heer Kamp wil mij al
een soort antwoord ontlokken dat iets te maken zou kunnen hebben met de visie
van de minister. Ik wil hem echter niet te veel voor de voeten lopen, dus
ik laat het nu verder aan hem over om zijn visie op dit onderwerp te geven.
Nogmaals, ik blijf erbij dat ik hoop dat er op Binnenlandse Zaken is nagedacht
over een eventuele geringe samenloop.Het lijkt de fractie van de PvdA goed om de gemeenten te verplichten in
individuele gevallen VVTV'ers bij de arbeid in te schakelen. Daar kunnen wij
mee akkoord gaan. De minister zal het mij echter niet kwalijk nemen dat ik,
daar waar plichten worden geregeld, ook naar de rechten kijk. De gemeenten
werken al met de arbeidsvoorziening samen in projecten; kan niet worden bekeken
of deze groep bij die bemiddeling kan worden meegenomen? Het
lijkt nu of zij daarvan worden uitgesloten, terwijl dit er in mijn ogen wel
bij hoort: als er verplichtingen worden opgelegd, dienen er rechten tegenover
te staan.Wij maken ons ongerust over de mate waarin rekening wordt gehouden met
het gemiddelde opleidingsniveau van de houders van een voorwaardelijke vergunning
tot verblijf. De nota naar aanleiding van het verslag heeft ons er niet helemaal
van kunnen overtuigen dat dit probleem voldoende onderkend wordt. Daar komt
bij dat wij door "praktijkwaarneming" gevallen zien waarbij het nog te veel
regel en te weinig uitzondering is dat bijvoorbeeld universitair afgestudeerden
worden verplicht tot het doorlopen van verkapte alfabetiseringscursussen om
daarna pas te kunnen ingaan op aanbiedingen voor bijvoorbeeld het lopen van
een stage als verpleeghulp of bejaardenverzorgster. Men vraagt zich daardoor
af of men wel serieus wordt genomen; mij lijkt dit niet het geval te zijn.
Ik maak uit het wetsvoorstel op dat de gemeente een behoorlijke ruimte krijgt
om hiervan in individuele gevallen zelf af te wijken. Maar als in de praktijk
blijkt dat mensen die onder deze regeling vallen, zelf de indruk hebben dat
het hier en daar toch niet op die manier wordt ingevuld, en nu ik heb gelezen
dat het om ongeveer 3000 personen per jaar gaat, kan de minister dan niet
in overleg met de VNG – die overigens instemt met dit wetsvoorstel –
een evaluatie of een monitoring afspreken van de manier waarop dit in de praktijk
gaat? Volgens mij deed de heer Dittrich ongeveer hetzelfde voorstel; ik wil
hem niet voor de voeten lopen en sluit mij dus bij hem aan.De heer Dittrich (D66):Signaleert de PvdA dan ook niet dat er een bepaalde vorm van "toezicht"
zou moeten zijn? Misschien is "evaluatie" inderdaad een beter woord. Op de
een of andere manier zal bekeken moeten worden hoe gemeenten in de praktijk
omgaan met dit maatwerk.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik houd niet zo van toezicht op gemeenten; de rijksoverheid moet daar
heel terughoudend mee zijn. Bovendien kunnen wij niet enerzijds ruimte aan
gemeenten geven om dit in individuele gevallen zelf te regelen en daar anderzijds
staatstoezicht tegenover stellen. Maar waar hebben wij het met staatstoezicht
op dit probleem eigenlijk over? Wij regelen al zoveel, zoals het probleem
van de vrijwilligers dat de heer Dittrich wil regelen. Wij regelen al bijna
alles, dus het is wat veel om daar ook nog toezicht aan toe te voegen. Ik
zie meer in een afspraak tussen de minister en de VNG, dat zij de Kamer bijvoorbeeld
over één of twee jaar rapporteren hoe het is gegaan met deze
nieuwe wetgeving en die 3000 mensen. Dat vind ik geen toezicht, maar meer
een lichte vorm van samenwerking om te bekijken of dit wetsvoorstel echt bijdraagt
aan de oplossing van het probleem.De heer Dittrich (D66):Nu interpreteert mevrouw Van Nieuwenhoven mijn woord "toezicht" als een
vorm van staatstoezicht, maar dat heb ik uitdrukkelijk niet gezegd. Zij signaleert
ook een spanning. Wat zou zij ervan vinden als bijvoorbeeld de VNG er toezicht
op houdt en daarover rapporteert aan de minister, die de Kamer daarover periodiek
in een brief informeert?Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Het zal wel een kwestie zijn van woordgebruik; ik houd absoluut niet van
het woord "toezicht". Daarom heb ik expres gezegd: waarom vragen wij de minister
niet om in samenwerking met de VNG te bezien hoe wij dat nu werkelijk kunnen
doen? Dat lijkt mij ook tegemoet te komen aan de vraag die de heer Dittrich
net stelde. Laten wij dat niet gaan regelen met toezicht en een toezichthouder.
Waar moet die zich dan weer aan houden? Dan moeten wij weer criteria ontwerpen,
enz. Ik moet er niet aan denken.Het lijkt mij gewoon dat de problemen van die mensen opgelost moeten worden
en dat de samenwerking ertoe moet leiden dat mensen die hun recht nu misschien
niet kunnen krijgen, dat met een beroep hierop wel moeten kunnen krijgen.
Als wij het daarover eens zijn – ik zie de heer Dittrich knikken, dus
daarover zijn wij het in ieder geval wel eens – kan de minister daar
volgens mij een mooie oplossing voor zoeken.Voorzitter! Zoals ik in het begin al zei, stemt mijn fractie in met dit
wetsvoorstel. Zij hoort wel graag de antwoorden van de minister. Ons standpunt
kan voor de stemming nog altijd wijzigen.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Het is goed om eerst even vast te stellen wat nu niet aan
de orde is. Niet aan de orde is de vraag of vreemdelingen met een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf, VVTV'ers, in de loop van hun voorwaardelijke verblijfperiode
van drie jaar werk mogen verrichten. Dat is al geregeld in de Wet arbeid vreemdelingen.
Evenmin is de vraag aan de orde of VVTV'ers voor inburgeringsprogramma's in
aanmerking kunnen komen. Dat is een heel interessante vraag, maar die gaan
wij bespreken bij de behandeling van het wetsvoorstel voor de Wet inburgering
nieuwkomers.Wel is de vraag aan de orde of gemeenten, colleges van burgemeester en
wethouders, in staat moeten worden gesteld om betrokkenen in individuele gevallen
tot werk te verplichten. De VVD-fractie is net als de regering van mening
dat het antwoord op deze vraag "ja" moet zijn. Wij denken dat tegenover de
zorg die VVTV'ers van de gemeente krijgen, best een arbeidsprestatie mag staan.
Omdat met die verplichting een regime gaat gelden dat vergelijkbaar is met
dat van de Algemene bijstandswet, menen wij dat hieraan op een zorgvuldige
manier vorm is gegeven.De beste reden om op deze vraag "ja" te antwoorden is volgens ons dat
dit voorstel eraan kan bijdragen dat meer VVTV'ers met werk hun integratiekansen
kunnen vergroten. Voor de mensen die in dit land blijven, is het goed dat
zij zo vroeg mogelijk aan meer integratiekansen werken en zo vroeg mogelijk
een plek in onze samenleving vinden.Als een VVTV'er niet aan een opgelegde verplichting tot arbeid voldoet,
kan de gemeente hem als sanctie de zorg geheel of gedeeltelijk onthouden.
Kan de minister aangeven hoe reëel deze sanctiemogelijkheid is? Wij hebben
begrepen dat de zorg die VVTV'ers krijgen, een sobere zorg is. Dan kun je
je afvragen welk deel van die zorg zich in de praktijk nog leent voor onthouding.Het al dan niet verplicht werken door VVTV'ers brengt met zich dat zij
onder de werknemersverzekeringen komen te vallen en net als alle andere
verzekerden een mogelijk recht op een uitkering krijgen. Die uitkering kan
voor een langere periode gelden dan betrokkenen in Nederland mogen blijven.
Ons is uit de schriftelijke behandeling van het voorstel duidelijk geworden
dat een eventueel recht op een uitkering de kans op een verblijfstitel niet
vergroot. Ons is ook gebleken dat zo'n uitkering uitzetting evenmin in de
weg staat. Bovendien kan het niet voorkomen dat iemand die geen verblijfstitel
krijgt, toch illegaal in Nederland blijft én een uitkering ontvangt.
Er is vastgelegd dat in die situatie geen recht op een uitkering bestaat.
Daarmee is dit voorstel voor de fractie van de VVD een voorstel zonder haken
en ogen dat onze steun krijgt.De heer Gabor (CDA):Voorzitter! De fractie van het CDA dankt de minister voor de beantwoording
van de vragen in de schriftelijke ronde. Over het algemeen zijn wij zeer tevreden
met de wijze waarop hij onze vragen heeft behandeld en duidelijkheid heeft
geschapen. Op drie punten wil ik nog een nadere toelichting vragen. Alvorens
ik die vragen aan de minister voorleg, wil ik u, voorzitter, toestemming vragen
om de mensen die met "VVTV'ers" worden aangeduid, gewoon "mensen" te noemen.
Ik begrijp dat u daartegen geen bezwaar heeft.De heer Kamp (VVD):Mag ik mijnheer Gabor vragen of wij CDA'ers in het vervolg ook mensen
moeten noemen?De heer Gabor (CDA):Uitstekend. U bent ook een mens, mijnheer Kamp.Het eerste punt gaat over het volgende. In de memorie van toelichting
lees ik op pagina 3 de volgende passage: "De inkomsten uit arbeid kunnen derhalve
in mindering worden gebracht op de naderhand in geld te verlenen zorg dan
wel van de vergunninghouder worden teruggevorderd."Wat wordt er precies met deze passage bedoeld? Kan men deelnemen aan de
gemeentelijke zorg, met alle financiële consequenties van dien, en daarenboven
ook nog geld verdienen en behouden? Als dat zo is, moet ik zeggen dat wij
artikel 23 van de zorgwet niet zo lezen. Naar ons oordeel is dat verplichtend
en niet facultatief. Graag hoor ik enige opheldering over deze onduidelijkheid
in de memorie van toelichting. Onze voorkeur gaat ernaar uit dat er sprake
moet zijn van in mindering brengen van de middelen die zijn verkregen.Er is al gesproken over de wijze waarop een gemeente de mensen om wie
het hier gaat, verschillend kan behandelen. Het gaat dan om de rechten, de
plichten en de sancties die kunnen worden opgelegd. Ik heb er absoluut geen
bezwaar tegen dat gemeenten een grote mate van beleidsvrijheid hebben. Integendeel.
De omstandigheden zijn vaak verschillend en moeilijk vergelijkbaar. Maar onder
gelijke omstandigheden verschillende behandeling krijgen, dat stuit mij tegen
de borst. Dat is ook in strijd met artikel 1 van de Grondwet. Kan de minister
dit op een goede manier oplossen? Er zijn suggesties aangedragen. Ik denk
dat wij heel serieus aan de hand van praktische voorbeelden moeten bezien
hoe dat zich ontwikkelt. Ik stel voor om gelijke behandeling onder gelijke
omstandigheden voor te staan.De toegang tot de arbeidsmarkt van de mensen over wie wij het hebben,
is buitengewoon moeilijk. De wetgeving gaat ervan uit dat zij zelf werk zoeken,
maar zij mogen niet worden ingeschreven. Die backing krijgen zij niet. Op
welke wijze wordt het probleem van de verplichting om zelf werk te zoeken,
terwijl zij niet mee mogen draaien in de technische informatie, opgelost?
Dat lijkt mij heel erg moeilijk. Met deze wetgeving hebben de gemeenten misschien
de verplichting gekregen om betrokkene bij te staan bij het zoeken naar werk.
Wellicht kan de minister hierover opheldering geven.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Met de regering vindt de fractie van GroenLinks dat wij zorgafhankelijkheid
zoveel mogelijk moeten voorkomen. Dat geldt voor iedereen, ook voor de mensen
die een voorwaardelijke verblijfsvergunning hebben. Maar wij moeten dat wel
op de goede manier proberen te voorkomen. De voorliggende wet komt op mij
heel halfslachtig over. Er is sprake van een halfslachtige houding tegenover
deze mensen. Aan de ene kant krijgen zij nog niet de rechten die andere nieuwkomers
zullen krijgen met de inburgeringswet, maar aan de andere kant krijgen zij
wel de plichten.Dit wordt gemotiveerd met verwijzing naar het feit dat hun verblijf in
Nederland nog niet definitief is. Zij hebben slechts een voorwaardelijke vergunning
tot verblijf. Het is algemeen bekend dat de meesten van hen in aanmerking
komen voor een verblijfsvergunning zonder beperking. Op dat moment hebben
deze mensen een lange periode in te halen, omdat zij daarvoor slechts marginaal
hebben kunnen kennismaken met de Nederlandse samenleving.Het argument dat er anders sprake zou kunnen zijn van een aanzuigende
werking, lijkt mij onterecht, omdat er ook bij een voorwaardelijke vergunning
tot verblijf een intrekkingsbevoegdheid van de overheid blijft bestaan gedurende
de eerste drie jaar.Wij zeggen "ja" tegen het verminderen van de zorgafhankelijkheid, maar
dat kan volgens ons alleen bereikt worden door mensen vanaf het moment dat
zij in aanmerking komen voor een VVTV een volwaardige rechtspositie te geven,
simpelweg door hen op te nemen in de Wet inburgering nieuwkomers. Kan de minister
aangeven waarom daar niet toe overgegaan is, afgezien van het argument van
tijdelijkheid? Je krijgt niet dezelfde rechten, maar wel dezelfde en soms
zelfs zwaardere plichten. Er is geen bemiddeling en geen begeleiding door
het arbeidsbureau als je werk wilt zoeken. Er is wel sprake van onthouding
van voorzieningen als er geen arbeid wordt gevonden. Deze arbeid moet zeker
in het eerste, maar ook in het tweede jaar nog tijdelijk van karakter zijn.
Met andere woorden: dat is seizoenarbeid waarvoor kennelijk geen andere werknemers
te vinden zijn.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Hoor ik mevrouw Sipkes zeggen dat zorg wordt onthouden als
er geen werk wordt gevonden? Ik neem aan dat zij dit niet zo bedoelt. Als
er werk wordt aangeboden, kan men ertoe verplicht worden dit werk te verrichten.
Als men het werk weigert, kan zorg onthouden worden. Als er helemaal geen
werk is, is er ook geen sprake van verplichting en dus ook
niet van het onthouden van zorg.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Mij is niet geheel duidelijk op welk moment zorg onthouden wordt of wanneer
er sprake is van vermindering van zorg. Ik meen dat de heer Kamp zo-even ook
zei dat, gezien het minimum dat men krijgt, er niet zo heel veel overblijft
als daar ook nog iets van afgaat. Mij gaat het erom dat men minder rechten
heeft omdat deze mensen niet begeleid worden. Als er gezegd wordt dat er werk
is en je accepteert dat werk niet omdat het in jouw ogen geen passend werk
is, is het mij niet duidelijk welke kant het dan opgaat. Bij de bijstand is
dat wel duidelijk.De heer Kamp (VVD):Mevrouw Sipkes en ik zijn dus beiden van mening dat alleen als mensen
werk aangeboden krijgen en zij weigeren dit, het onthouden van zorg in aanmerking
kan komen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Volgens het wetsvoorstel kan dat. Dat is iets anders dan dat dit naar
mijn mening kan gebeuren.Voorzitter! Als wij zeggen dat wij de zorgafhankelijkheid moeten verminderen,
moeten wij op de langere termijn een betere positie zien te creëren voor
mensen met toegang tot de arbeidsmarkt. Wij kunnen dat het beste bereiken
door het aanbieden van goede scholing waarmee de statushouders hun kansen
op de arbeidsmarkt kunnen vergroten. Door scholing, werkervaringsplaatsen
of andere trajecten kunnen zij daarop voorbereid worden. Ook mensen die een
voorwaardelijke vergunning tot verblijf hebben, hebben recht op goede begeleiding
en bemiddeling. Het gaat niet aan om hen slechts voor het laagst betaalde,
ongeschoolde werk in aanmerking te laten komen. Zit daar niet impliciet een
zeker gevoel achter dat zij misschien alleen daarvoor geschikt zijn?Voorzitter! Daarnaast krijgen gemeenten veel ruimte om een verplichting
op te leggen en sancties toe te passen. Criteria daarvoor ontbreken in deze
wet. In hoeverre wordt nu echt rekening gehouden met de individuele situatie
van de VVTV-houder? Wat mag deze weigeren, gelet op de zwaarte van het werk,
de afstand tot het werk, het hebben van een zorgtaak ten opzichte van kinderen
en dergelijke? Wat is precies de rechtsbescherming van de betrokkene wanneer
deze meent dat de gemeente ten onrechte overgaat tot korting? Wat is in welke
situatie de zwaarte van de sanctie? In de wet wordt wel min of meer gerefereerd
aan de bijstandswet, maar de toepassing van de sanctie is echt onduidelijk.
In de bijstandswet is dat wel duidelijk. Misschien kan de minister daarop
wat uitvoeriger ingaan.In de schriftelijke beantwoording stelde de minister dat er geen sprake
is van dwangarbeid, met andere woorden van schending van artikel 4 van het
EVRM, omdat sanctie slechts gedeeltelijke opschorting van de zorg inhoudt.
Voor een VVTV-houder kan dit wel tot gevolg hebben dat deze zonder geld op
straat komt te staan. Immers, hij of zij is volledig afhankelijk van de voorzieningen,
inclusief de huisvesting, van de gemeente die hem mijns inziens ontnomen kunnen
worden. Is hierbij geen sprake van een disproportionele sanctie in verhouding
tot de korte duur van het arbeidsverband dat aangegaan mag worden?Ik kom toe aan de uitvoering. Ik heb begrepen dat de Vereniging van Nederlandse
gemeenten akkoord kan gaan met deze wet. Ik begrijp niet zo goed hoe de gemeenten
deze wet gaan uitvoeren. Aan de ene kant zijn er inburgeringsprogramma's die
zij ten dele nu al hebben voor mensen die nieuw in de gemeente komen wonen.
Deze inburgeringsprogramma's worden straks dus verplicht wanneer de Wet inburgering
nieuwkomers wordt aangenomen. Voor een deel moeten zij dus die inburgeringsprogramma's
gaan uitvoeren. Voor een ander deel moeten zij voor nieuwe inwoners van de
gemeente een integratieproject uitvoeren. Ik vind het heel vreemd dat wij
straks een inburgeringsprogramma krijgen om te komen tot integratie met daarnaast
een gefaseerde integratie om te komen tot inburgering... Ik heb dat een paar
keer moeten lezen om te begrijpen hoe het een zich verhoudt tot het ander.
De gemeenten moeten daar een beleid op gaan ontwikkelen. Bij het probleem
van de nieuwkomers en het onderscheid daarbij kan zonder overdrijving of karikatuurvorming
gezegd worden dat het hier gaat om mensen waarvan het grootste gedeelte uit
het voormalige Joegoslavië komt. Een deel daarvan heeft een A-status
gekregen, een ander deel een vergunning tot verblijf of een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf. Deze drie soorten treft men niet alleen aan bij de
nieuwkomers in het algemeen, maar zelfs binnen één gezin. Bij
de discussie over het vreemdelingenbeleid hebben wij hier uitvoerig over gesproken.
Wij hebben toen ook gezegd dat deze ongelijkheid niet mag. Hoe gaat een gemeente
hiermee om? Hoe kan men voor het ene kind in een gezin een inburgeringsprogramma
laten gelden, terwijl een ander kind van het gezin, dat toevallig boven de
18 jaar is, seizoenarbeid moet gaan doen? Mij is onduidelijk hoe dit in de
praktijk gaat werken.De heer Dittrich (D66):Ik hoor mevrouw Sipkes vragen hoe een gemeente moet omgaan met een kind
in een gezin. Die kinderen moeten toch gewoon naar school?Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ik heb gesproken van jongeren boven de 18 jaar. Dat verschil komt voor,
afhankelijk van de status. Dit is een heel concreet punt dat leeft binnen
een gezin.Breder gezien, los van het enge gezinsverband, snappen de mensen in een
gemeenten met een paar duizend inwoners niet waarom de ene werk moet gaan
doen en de ander onderwijs gaat volgen. Het is mij dus absoluut onduidelijk.
Het komt mij voor dat het beter was geweest om de mogelijkheid tot betaald
werk open te houden. Wij zijn daar een absolute voorstander van. Wij willen
de zorgafhankelijkheid verminderen. Werk is het middel om echt te integreren
en echt in te burgeren in onze samenleving. Ik denk echter niet dat mijn fractie
steun kan geven aan de wijze waarop het nu gebeurt.De heer Kamp (VVD):Kan mevrouw Sipkes haar bezwaar in het voorbeeld verduidelijken? Zij sprak
over een gezin met kinderen. Die kinderen hadden een verschillende status,
de ene een VTV-status en de andere een VVTV-status. Het kind met VTV-status
moet, als het een bijstandsuitkering ontvangt, beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt.
Als dat kind werk aangeboden wordt, hoort daar op grond van de Algemene bijstandswet
bij dat het werk geaccepteerd wordt. Zo niet, dan volgt er een sanctie. Het
 andere kind heeft een VVTV-status en kan ook werk aangeboden
krijgen. Het kan dat kind verplicht worden om werk te gaan doen en als dat
niet gebeurt, volgt er ook een sanctie. Dit zijn twee vergelijkbare regimes.
Waar is nu het grote probleem dat mevrouw Sipkes signaleert?Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Het probleem dat ik signaleer, is het volgende. Als het ene lid van een
gezin een VVTV-status heeft en een ander lid een hardere status, een A-status
of een VTV-status, geldt er voor de gemeente per lid een ander invoeringstraject.
Het ene lid krijgt straks een inburgeringstraject en het andere lid een integratietraject.
Dat lijkt mij, ook al ga je uit van maatwerk, praktisch onuitvoerbaar. Dit
komt voor. Het komt ook voor dat het niet de jongeren zijn. Ik heb eerder
de fout gemaakt over kinderen te spreken in plaats van over jongeren. Het
komt ook voor dat het verschil optreedt tussen man en vrouw of tussen twee
zussen of tussen mensen in welke samenstelling er ook maar kan zijn.De heer Kamp (VVD):Wij regelen hier niet de arbeidsrechtelijke verhoudingen voor vreemdelingen.
Daar is een andere wet voor. Wij regelen hier ook niet de inburgering. Wij
regelen hier alleen de mogelijkheid om een arbeidsverplichting op te leggen
als een gemeente dat verantwoord vindt. Wij doen dat juist omdat wij eenzelfde
regime willen laten gelden als voor de bijstandswet geldt en voor de andere
categorieën die nog niet genoemd zijn. Mevrouw Sipkes behandelt dus een
probleem dat er niet is en bovendien niet hier aan de orde is.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Er is toch sprake van een wezenlijk onderscheid? Wij behandelen hier de
zorgplicht die er is ten aanzien van nieuwkomers, in dit geval mensen met
een voorwaardelijke vergunning tot verblijf. Daar heeft de gemeente een bepaald
traject voor, met aan het begin onderwijs en beperkte mogelijkheden tot arbeid
en daarna andere mogelijkheden van toegang. Er wordt van gemeenten verwacht
dat zij voor deze mensen iets doen. Tegelijkertijd wordt er van gemeenten
verwacht dat zij voor een andere groep nieuwkomers ook iets gaan doen. Gemeenten
hebben op dit moment ook nog een bepaald minderhedenbeleid dat uitgevoerd
moet worden. Ik zie niet hoe dit in één beleid vormgegeven kan
worden. Wij hebben bij eerdere discussies hierover al gesproken. Gemeenten
zeggen dat het niet werkt en dat zij alles in een grote pot gooien en dus
één programma aanbieden aan de nieuwkomers in een gemeente.
Ik vind dat wij hier steeds verder mee gaan. Nu was dit, los van het verplichtende
karakter, twee jaar geleden al in de Kamer besproken, voordat wij überhaupt
wisten welke vorm de inburgeringswet zou krijgen. Het is logischer om dit
in één te doen, zodat de gemeente ook in één programma
mensen tegemoet kan treden. Dat staat los van de bijstand.De heer Kamp (VVD):Als je een vluchtelingenstatus hebt en een bijstandsuitkering, kun je
tot arbeid verplicht worden. Dit voorstel houdt in dat ook mensen met de VVTV-status
tot arbeid verplicht kunnen worden en dat voor hen dezelfde sanctiemogelijkheden
kunnen gelden als voor de gevallen bij de Algemene bijstandswet. Dit is een
wetsvoorstel dat erop gericht is om mensen in gelijke omstandigheden zoveel
mogelijk gelijk te behandelen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Nee. Met dit wetsvoorstel worden mensen in min of meer gelijke omstandigheden
ongelijk behandeld. U moet dit niet volledig verwarren met de bijstand. Deze
mensen vallen onder de Wet gemeentelijke zorg, met de programma's die daarbij
horen. Zij vallen juist buiten een aantal dingen waar anderen in de bijstand
wel onder vallen. Ik heb het dan niet over nieuwkomers. Dan gaat het via arbeidsbureaus,
bemiddeling etc. Dan geldt een ander regime. Ik heb het nu consequent over
de nieuwkomers die onder deze wet vallen. Misschien kan de minister uitkomst
bieden, want het zijn echt onderscheiden zaken. De enige overeenkomst is dat
het nieuwkomers zijn, en ik zie dat wij daarin gaan differentiëren, wat
de gehele integratie, laat staan inburgering, niet ten goede zal komen.Minister Dijkstal:Mijnheer de voorzitter! Misschien moet ik beginnen met het meest vérstrekkende
punt in het debat, dat door mevrouw Sipkes aan de orde is gesteld. Zij heeft
gezegd dat deze wet halfslachtig is en dat ook vertaald naar rechten en plichten.
Of het woord "halfslachtig" precies het woord was, doet er niet toe, want
ik wil dat eigenlijk beamen. Wij treffen hier een tussenvoorziening voor iets
wat wij ook als een tussenvoorziening willen beschouwen. Tussen de groep mensen
die bij ons asiel aanvragen en een volledige status krijgen en de groep mensen
van wie wij meteen zeggen dat zij niet in het land mogen blijven en onmiddellijk
moeten vertrekken, is een tussencategorie van VVTV'ers van wie wij om bepaalde
redenen vinden dat zij voor een bepaalde tijd mogen blijven. Daarna moet een
beslissing komen. Die beslissing kan tweeërlei zijn, namelijk dat zij
niet mogen blijven of dat zij die vollediger status krijgen. De consequentie
van deze tussenvorm is dat daarmee rekening moet worden gehouden bij de uitwerking
van het beleid. Die lijn heeft het kabinet gekozen; niet alleen bij dit onderwerp,
maar ook bij andere onderwerpen. Je kunt het daarmee oneens zijn, wat ik op
zichzelf respecteer. Als je echter die lijn kiest, is het wel consequent dat
bepaalde voorzieningen in het land er voor de een wel zijn en voor de ander
niet.Het is onjuist om daar het begrip "ongelijke behandeling" bij te betrekken.
Het gaat om een gelijke behandeling in gelijke omstandigheden. De ongelijkheid
van de omstandigheden ligt hierin dat bijvoorbeeld in dat gezin, dat mevrouw
Sipkes ten tonele heeft gevoerd, de een die eerder kwam en een ander verhaal
had, een andere status heeft dan de ander. Dat kan voorkomen. Dat kan ook
te maken hebben met verandering van wetgeving in de tussentijd. Daar zijn
allerlei redenen voor. Of het gewenst is dat met die veranderingen van het
beleid er grote verschillen tussen families zijn, is een andere vraag die
je kunt stellen. Er is echter een bijna permanente poging van het kabinet
en de Kamer om daarin een verdere stroomlijning en duidelijkheid te krijgen.
Dat gaat overigens mijn verantwoordelijkheden iets te buiten. Dat ligt meer
op het terrein van staatssecretaris Schmitz. Als men binnen één
familie met verschillende consequenties wordt geconfronteerd door bijvoorbeeld
deze wetgeving, mag je echter niet zeggen dat dit een ongelijke
behandeling is. Dat heeft rechtstreeks te maken met de status die men heeft.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Strikt formeel zal de minister gelijk hebben, omdat het papiertje, de
status, anders is. Het is echter heel moeilijk uit te leggen, zeker als het
gaat om mensen uit één familie die door verandering van wetgeving
of problemen die er waren en dergelijke ongelijk worden behandeld. Als het
gaat over de mensen zelf, de nieuwkomers, kun je zeggen dat het een bureaucratisch
verschil is en daarom niet ongelijk, maar in de praktijk komt het toch wel
neer op ongelijk behandelen.Minister Dijkstal:Natuurlijk, ik begrijp ook wel dat je het waarom goed aan mensen moet
kunnen uitleggen. Maar u bagatelliseert het een beetje, ook naar uzelf toe
redenerend, want u zegt dat het "papiertje" nu het verschil uitmaakt. Ja,
het "papiertje" hier is een nogal verstrekkende beslissing van een nationale
staat welke status aan iemand wordt gegeven die het land binnenkomt. Dat is
niet zomaar een papiertje; daar wordt zeer weloverwogen, op grond van allerlei
overwegingen, een keuze in gemaakt. Het is hier ook niet het geval dat men
slachtoffer wordt van de bureaucratie. Het zijn keuzes die je maakt –
die kun je bekritiseren – en vervolgens zijn er de consequenties die
aan die keuzes verbonden zijn.De heer Dittrich heeft, na in algemeen zin zijn steun voor de lijn van
het wetsvoorstel te hebben uitgesproken, een aantal vragen gesteld die zeker
terecht zijn. Vooral betrof dit de vraag: wat zal deze wet feitelijk betekenen
en hoe zal deze wet concreet uitpakken? Dat laat hij dan uiteenvallen in een
aantal concrete vragen. Ik ben niet echt in staat om die vragen geheel te
beantwoorden. Bij het ontwikkelen van dit beleid – een beleid dat zich
eigenlijk vooral ook vanuit de gemeenten zelf ontwikkeld heeft en dat niet
bedacht is achter de tekentafels op het ministerie – probeer je dat
vorm te geven. Er zijn bepaalde aannames, er zijn gesprekken en er zijn verwachtingen
die wij hebben, maar erg veel harde ervaringscijfers over hoe dat nu in de
praktijk gaat, hebben wij natuurlijk niet. Daarom vind ik het zeer terecht –
het geldt ook voor andere vragen die gesteld zijn – dat dit naar voren
gebracht is en dat wij moeten nagaan en met elkaar moeten afspreken hoe wij
zicht op de ontwikkelingen houden. Immers, datgene wat wij nu aannemen, kan
straks misschien niet zo blijken te zijn; dan zal er ook een bereidheid moeten
zijn om daarop aan te passen. Ik kom daar zo nog even op terug, aan de hand
van de specifieke vragen.Nu legt de heer Dittrich – het betreft een voorbeeld – de
volgende vraag voor. Moet je geen rekening houden met de vraag – omdat
de VVTV een per definitie onzekere status is – hoe groot de bereidheid
van een werkgever zal zijn om met zo'n onzekere statushouder in zee te gaan?
Dat is een terechte vraag, maar die vraag kan ik nu niet beantwoorden. Ik
vermoed dat dit wel een rol zal spelen in een aantal situaties. Daar staat
tegenover dat wij aanwijzingen hebben – ik verwijs bijvoorbeeld naar
een conferentie die gehouden is over inburgering en werk, want het speelt
analoog bij de inburgering – dat er redelijk positieve berichten over
zijn. Dat betrof een samenwerkingsverband van de bureaus nieuwkomers, de educatieve
instellingen en de arbeidsvoorziening. Zij hebben de indruk dat als je goed
samenwerkt – dat is de ene voorwaarde – en als je daarna in staat
bent het projectmatig intensief op te zetten, er redelijke kansen moeten zijn
om een relevant deel van de groep waarover wij het hebben, wel die mogelijkheid
tot werk te bieden. Daar houd ik mij dan nu ook maar een beetje aan vast.
Ik hoop dat dit ook in de toekomst zal blijken. Het aan het werk krijgen van
ook statushouders is überhaupt een betrekkelijk jong fenomeen in onze
Nederlandse samenleving. Je ziet nu dat werkgevers langzamerhand beginnen
te begrijpen wat dat voor mensen zijn, daaraan beginnen te wennen en daar
ook langzamerhand meer ruimte voor scheppen, maar het is nog allemaal mondjesmaat.
Het moet zich nu echt ontwikkelen.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Mag ik op dit punt aan de minister voorleggen dat gemeenten
zelf natuurlijk ook grote werkgevers zijn. Gemeenten hebben allerlei klussen
die geklaard moeten worden en in dat verband kan ik mij voorstellen dat de
terughoudendheid die misschien op de betaalde arbeidsmarkt plaatsvindt, voor
gemeenten wat minder hoeft te gelden. In die zin vraag ik de minister wat
de invloed van de regering, van het rijksbeleid, zou kunnen zijn om gemeenten
te stimuleren ook zelf VVTV'ers in dienst te nemen.Minister Dijkstal:Het is zeer terecht dat u dat zegt. Ik ga nu eerst even in op wat mevrouw
Van Nieuwenhoven opmerkte; dan kom ik daarop terug. Mevrouw Van Nieuwenhoven
herhaalde nog eens dat in de aanpak hier de gemeenten het centrale punt zijn.
Het is de gemeente die ook de individuele beoordeling maakt. Dan vind ik het
inderdaad terecht wat u zegt: het eerste wat je mag verwachten, is dat de
gemeente overtuigd is van het nut van deze zaak – getuige ook wat de
VNG erover gezegd heeft – en dat de gemeente dan ook pogingen doet,
vooral bij haarzelf, om te kijken of zij daarin kan bemiddelen. Wij zullen
nog een circulaire maken over de uitkomsten van dit wetgevingsproces straks,
zodat de gemeenten precies weten waar zij aan toe zijn. Dit is een punt waar
ik zeker in die circulaire ook aandacht voor zal vragen.Een in formele zin wat lastig punt is de relatie met de arbeidsvoorziening,
maar ik ben geneigd het in deze fase nog maar even niet al te formeel te nemen.
Wij weten wanneer die arbeidsbemiddeling wel formeel mag worden toegepast
en ook wanneer dat niet mag. Daar staat tegenover dat juist de gemeente –
ik noemde dat net al; ook op dat congres – met die drie partijen aan
tafel heeft gezeten. Ik kan mij bijna niet voorstellen dat in de praktijk
er geen informele gesprekken met de arbeidsvoorziening zijn binnen het gebied
waarin men werkzaam is, om te bekijken of er mogelijkheden zijn om gezamenlijk
de gestructureerde aanpak vorm te geven. Ik hoop en speculeer daar een beetje
op. Ik geef toe dat ik geen zekerheden heb; in ieder geval heb ik niet de
formele mogelijkheid om de arbeidsbureaus in te schakelen voor dit werk.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Het probleem is of in de wet niet juist uitgesloten wordt dat de arbeidsbureaus
voor arbeidsbemiddeling in aanmerking komen. Ik begrijp uit de woorden van
de minister dat hij zich niet kan voorstellen dat gemeenten
er niet iets aan zouden willen doen. Maar formeel wordt dat, als ik het goed
lees, uitgesloten.Minister Dijkstal:Ik ben op een omzichtige manier bezig met het maken van een verschil.
Die arbeidsbemiddeling in Nederland is er alleen maar voor mensen die de status
hebben om in Nederland te mogen verblijven. Op alle anderen kan, in formele
zin, geen arbeidsbemiddeling worden losgelaten. Die anderen kunnen ook niet
naar het arbeidsbureau gaan en zeggen dat zij er recht op hebben dat men hen
gaat bemiddelen. Die weg is dus onbegaanbaar. Maar ik verwijs wat dat betreft
naar het congres waar ook de arbeidsvoorziening aanwezig was, en ik vraag
mij dan af of het feit dat mensen in formele zin geen aanspraak kunnen maken,
uitsluit dat men bij de ontwikkeling van een gemeentelijk plan daarover gesprekken
met de arbeidsvoorziening heeft. Wat mij betreft hoeft dit niet uitgesloten
te zijn en ik meen dat het in de praktijk ook zo zal gaan. Dat is evenwel
iets anders dan de echte formele bemiddeling die wij in het functioneren van
de arbeidsmarkt kennen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):De minister haalt steeds het congres aan, maar dat ging toch over de inburgeringswet?
Is op dat congres het verschil nadrukkelijk duidelijk geworden?Minister Dijkstal:Nee, dat is daar niet duidelijk geworden. Het is terecht dat u erop wijst.
Maar als wij praten over het bredere vraagstuk van inburgering en werk, is
een aantal vragen dat wij hier behandelen analoog; niet in de formele zin,
daar heeft u gelijk in, maar wel in materiële zin. Immers, ook bij de
inburgering gaan wij ervan uit dat nadat in een individueel inburgeringscontract
iemand een bepaald scholingstraject heeft doorlopen, een volgende fase ontstaat
waarin bekeken wordt hoe hij via oriëntatie op de arbeidsmarkt aan het
werk komt. Materieel gesproken lijkt dat een beetje op wat wij hier ook doen.
Ik zoek naar overleg- en samenwerkingsvormen die het allemaal wat vergemakkelijken.
Maar u heeft verder volkomen gelijk dat in de formele zin het wat anders is.Hoe gaat het nu precies bij de gemeenten? Wat bakken zij ervan? Ik heb
geen problemen met de suggestie van de heer Dittrich om dit straks bij de
evaluatie nadrukkelijk in beeld te brengen. Wij kunnen het zeker in overleg
met de VNG doen, die het belang er zelf ook van zal zien.Wie houdt er nu eigenlijk toezicht op de gemeente? In de eerste plaats
ben ik het eens met mevrouw Van Nieuwenhoven en de heer Dittrich, dat in volwassen
verhoudingen tussen Rijk, provincie en gemeente, niet het Rijk als toezichthouder
van de gemeente in dit land moet optreden. Of je kiest ervoor dat de gemeente
autonoom is en dan laat je het zo, je toetst dan meer marginaal, of je wilt
het anders, maar dan moet je het op een andere manier regelen. Dat was ook
mogelijk geweest. Maar ik vind het in dit verband interessanter te weten wat
de rechten van de burger zijn en in dit geval van de VVTV'er. Wij weten immers
dat het voor hem niet gemakkelijk is; hij moet een drempel over en hij moet
de kat de bel aanbinden en natuurlijk is hij bang dat hij straks het land
uitgestuurd wordt. Dergelijke effecten ontstaan nu eenmaal. Feit is dat men
gewoon gebruik kan maken van de Algemene wet bestuursrecht in de formele zin
van het woord en als dat niet voldoende is, ga ik ervan uit dat de gemeenteraad
hier nadrukkelijk zijn verantwoordelijkheid weet. De gemeenteraad heeft, omdat
bij hem die taak is gelegd, bij uitstek de plicht om, zoals de Kamer de regering
controleert, het college van B en W op de uitvoering te controleren. Wij kunnen
dat in de circulaire accentueren, zodat de gemeenteraad zich ook realiseert
dat hij de burger vertegenwoordigt en in dit geval ook de VVTV'er als burger
met een tijdelijke status in dit land moet vertegenwoordigen. Daarboven is
er nog een algemeen toezicht van de minister van Binnenlandse Zaken, maar
dat betreft meer de hele uitvoering van de wet. De Kamer zal immers op gezette
tijden aan mij vragen hoe het staat met de uitvoering van die wet. Wij zullen
in die zin er een oog op houden.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ik ben het met de minister eens wat betreft de gemeenteraad.
Maar ook collega Gabor zei dat een gemeenteraad natuurlijk geen overzicht
heeft van hoe het in andere gemeenten is geregeld en hoe zij ermee omgaan
en of men niet in strijd komt met gelijke behandeling daar waar het min of
meer vergelijkbare gevallen betreft. Ik heb het woord "toezicht" gebruikt,
dat is misschien verkeerd, maar de VNG, de minister of de provincie moeten
eens bekijken hoe dit geregeld wordt en of er geen onrechtvaardige verschillen
optreden. Het is duidelijk dat het afhankelijk is van lokaal beleid. Daarom
wordt er gedecentraliseerd, maar het moet niet te gek worden.Minister Dijkstal:Ik begrijp deze vraag, maar ook op dit punt is een keuze mogelijk. Als
je er echt bang voor bent dat burgers in gelijke omstandigheden ongelijk worden
behandeld, dan zal die gelijkheid in de wet tot in de details geregeld moeten
worden. Hier zit echter het risico van verstarring in. Mensen die in een aanloopfase
werken, moeten met enige beleidsvrijheid tegemoet worden getreden. Ik zou
het niet zo erg vinden als de ene gemeente hiermee wat ruimhartiger dan de
andere zou omspringen. Ook dat is een kenmerk van autonomie van gemeenten.
Je moet er dan wel op letten dat de juiste rechtsgang gevolgd wordt. Het maakt
dan een verschil of we hier praten over het recht om te mogen gaan werken
of over de fase waarin de plicht tot werken ontstaat. Het is dan erg belangrijk
dat er een rechtsgang bestaat omdat via deze zich een zekere jurisprudentie
kan ontwikkelen. Er bestaat al enige jurisprudentie. Het begrip "passende
arbeid" is niet nieuw. Er is bij de gemeenten veel praktijkervaring ontstaan
met het begrip passende arbeid. Dit geeft in ieder geval nu geen aanleiding
om te menen dat daar grote verschillen uit zullen voortvloeien. Indien dit
wel het geval is, moeten we bezien hoe we daarop moeten reageren. Het is dan
essentieel dat informatie wordt uitgewisseld over de manier waarop de verschillende
gemeenten hiermee omgaan.Ik ben nu beland bij het begrip passende arbeid en de toepassing daarvan,
mede in relatie tot de plicht. De gemeente bepaalt individueel wat passende
arbeid dient in te houden. Ik maak me hier niet veel zorgen over. Er zijn
geen redenen om aan te nemen dat hiervan op een slordige of onverantwoordelijke
manier gebruik zal worden gemaakt. Ik ben niet bang voor het gevaar waar mevrouw Sipkes op wijst, dat al het werk dat straks voor VVTV'ers
gevonden wordt het laagste is en voor ongeschoolden zal zijn, hetgeen stigmatiserend
zal werken. Je kunt je hier iets bij voorstellen in de eerste fase, daar waar
het gaat om kortstondig werk, maar in de derde fase zal dit effect niet optreden.De heer Gabor (CDA):Als we er niet bang voor hoeven te zijn dat hoger gekwalificeerd werk
voor deze mensen bereikbaar is, ben ik het graag eens met de minister. Maar
waarop baseert hij zijn, naar ik hoop juiste, redenering? Er is sprake van
een derde jaar en tijdelijk werk, maximaal twaalf weken per jaar. Is er voor
zo'n periode hoog gekwalificeerde arbeid beschikbaar? Kan de minister dit
nog nader toelichten?Minister Dijkstal:Er zijn vele vormen van tijdelijk werk te bedenken, zoals secretarieel
werk en vertaalwerk. Op dit moment is er nog geen reden om aan te nemen dat
het, zoals mevrouw Sipkes aangeeft, mis zal lopen. Het anker waaraan ik me
vasthoud, is het begrip passende arbeid zoals dat in de praktijk van de Nederlandse
arbeidsbemiddeling op grote schaal wordt gehanteerd.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ten aanzien van het derde jaar bestaat er inderdaad vrije toegang tot
de arbeidsmarkt. Voor de eerste twee jaar spreekt de minister zelf over seizoenarbeid.
Mij is het niet duidelijk hoe je, als je twee jaar lang uitsluitend kortdurende
arbeid hebt verricht – ik wijs op seizoenarbeid – ineens een overstap
kunt maken naar een compleet andere baan zonder dat daaraan iets vooraf is
gegaan. Misschien komt de minister nog op de relatie tussen dit integratietraject
en het inburgeringstraject?Minister Dijkstal:Even los van formele verschillen met de inburgeringswet ligt er in ieder
geval de parallel, dat ook hier in dit traject, wat zich in drie fasen afspeelt,
de eerste fase zwaar leunt op onderwijsvoorziening met een kleine mogelijkheid
tot tijdelijk werk. De tweede fase wordt in de stukken genoemd: beroepsoriëntatie
en beroepsscholing. Die is wat specifieker gericht op de arbeidsmarkt. In
de derde fase wordt werkelijk gekeken of men, binnen de gestelde condities,
op de arbeidsmarkt aan de gang kan.Ik zou mij kunnen voorstellen dat iemand met een VVTV-status de educatiefase
ingaat – Nederlandse taal en alles wat daarmee annex is – en op
dat moment zelfstandig kiest voor het steken van asperges als kortstondige
arbeid, gewoon omdat hij vindt dat hij iets moet doen voor zijn brood. Dan
gaat hij het tweede traject in. Hij blijft nog steeds die asperges uit de
grond halen, maar oriënteert zich op de beroepsmarkt. In de derde fase
heeft hij de eerste twee scholingsfasen doorlopen, dan kan hij meer en weet
hij dat hij meer kan en zegt hij: nu is het afgelopen met het aspergesteken,
ik ga nu secretarieel werk doen, of wat dan ook.Ik zie dus niet in waarom werkzaamheden die in het begin verricht zijn,
bepalend moeten zijn voor werkzaamheden in het derde jaar.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Betekent dit volgens de minister, dat de educatieactiviteiten in het eerste
jaar volledig gelijkgeschakeld zijn met de educatieactiviteiten die binnen
het inburgeringstraject mogelijk zijn?Minister Dijkstal:Dat kan ik niet zeggen, omdat het zowel in de inburgeringswet als in dit
traject individueel wordt bepaald. Er komt iemand met een bepaalde vooropleiding
en een bepaalde intellectuele bagage. Aan de hand daarvan wordt beoordeeld
wat voor die persoon een zinvol opleidingstraject is. Dat kan voor iedereen
zeer verschillend zijn. Dat is ook voorzien in de inburgeringswet. Daar gaat
het ook om een individuele beoordeling van de mensen.Wat vrijwilligerswerk betreft, had mevrouw Sipkes misschien wel gelijk
in het interruptiedebatje met de heer Dittrich. Ik weet het echter niet zeker.
Daarom heb ik er geen bezwaar tegen om in de toegezegde brief apart bij deze
groep stil te staan. Er is overigens nog een andere reden. Er ligt een relatie
met de Wet arbeid vreemdelingen. Het schijnt dat de AMvB die daar geldt, een
bemoeilijking oplevert voor dat vrijwilligerswerk. Wij zullen hier even naar
kijken. Wij zien dan vanzelf of er echt sprake is van grote problemen, of
dat dit punt niet veel wettelijke problemen oplevert. De weerstand van de
organisaties is een ander punt.Voorzitter! Omdat het veel op elkaar lijkt, begrijp ik wel dat mevrouw
Van Nieuwenhoven, mevrouw Sipkes en de heer Dittrich zich afvragen waarom
wij dit niet meteen onderbrengen in de inburgeringswet. De belangrijkste reden
is, omdat die wet uitgaat van een andere status. Daaruit vloeit een ander
pakket aan rechten en plichten voort. Als ik u daarvan nu niet kan overtuigen –
wat mij wel wonderlijk voor zou komen, maar wat ik niet wil uitsluiten –
lijkt het mij het beste die discussie te voeren bij dat wetsvoorstel.De heer Dittrich (D66):Daarmee ben ik het eens. In het kader van deze zorgwet heb ik echter nog
een vraag. Nu vallen de VVTV'ers er wel onder. In de toekomstige wet is dat
niet het geval. Dat betekent dat gemeenten die inburgeringsprojecten en dergelijke
voor VVTV'ers willen organiseren, dat uit hun reguliere budget moeten halen.
Dat kan natuurlijk niet, omdat er te weinig geld is. Is er dan voor de gemeenten
een uitbreiding van de financiële middelen mogelijk in het kader van
de zorgwet?Minister Dijkstal:Mevrouw Sipkes stelde deze vraag ook. Er zit een zekere spanning in. Wij
hebben indertijd met de VNG ook gesproken over de verdringing en dergelijke.
Het is terecht dat het punt gemarkeerd wordt. Ik vind alleen wel dat de heer
Dittrich erg snel constateert, dat de gemeenten die gelden niet hebben. Dat
weet ik allemaal zo net nog niet. Er vindt een toedeling plaats van gelden
voor educatieve voorzieningen, nog los van de inburgering. In de ene gemeente
heeft men een tekort, in de andere gemeente zijn niet genoeg mensen om de
klassen te vullen. Dat kan gedifferentieerd liggen. Ik kan en moet u wel toezeggen
dat ik op gezette tijden met de gemeenten zal nagaan – dat geldt ook
voor de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen – hoe het precies
zit met de gelden die daarvoor beschikbaar zijn. Als ik het niet al zou toezeggen,
zou de VNG in ieder geval bij mij afdwingen dat de gemeenten er om de zoveel
tijd over zouden kunnen en mogen praten. Dat zal vanzelf gebeuren. Wij zullen
 dan onder ogen moeten zien wat er zich voordoet.Ik ga in op de sanctietoepassing, ook in relatie tot artikel 4 van het
EVRM. Als een VVTV'er niet voldoet aan een opgelegde arbeidsverplichting,
is toepassing van een sanctie mogelijk. Dan zal het uiteraard moeten gaan
om proportionele sancties. Dat is überhaupt een richtlijn in het sanctiebeleid,
dus dat geldt ook hier. Daarbij moeten wij in aanmerking nemen dat de VVTV'er
geheel is aangewezen op deze voorziening van gemeentelijke zorg. Dat beperkt
automatisch je mogelijkheden om flinke sancties toe te passen. Daar ligt ook
de parallel met de Algemene bijstandswet. Daarbij kun je ook sancties toepassen,
maar er is een soort natuurlijke ondergrens waaronder je er zelfs niet meer
van kunt leven. Ik denk dan ook dat er in de praktijk beperkte mogelijkheden
zijn. Overigens is dat voor de gemeenten geen onbekend terrein; daarom verwijs
ik ook naar de Algemene bijstandswet. Ik ben absoluut niet bang dat dit in
de praktijk tot grote problemen zal leiden. Wij zullen er in de circulaire
nadrukkelijk op wijzen dat er op zichzelf een sanctiemogelijkheid hoort bij
dit type voorzieningen, maar dat de mogelijkheden om daarvan gebruik te maken
beperkt zijn door de aard van de voorziening die de gemeente moet treffen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Het is dus mogelijk voor de betrokkenen om daartegen te protesteren via
de rechter?Minister Dijkstal:Ja.De heer Gabor heeft een verklaring gevraagd van de zinsnede in de memorie
van toelichting dat inkomsten op arbeid kunnen worden afgehouden c.q. teruggevorderd.
Hij vraagt wat het woord "kunnen" betekent. Dat betekent hier in relatie tot
de zin ervoor dat het mogelijk is. De vraag was namelijk of het überhaupt
kon in de technische zin van het woord. De vraag is dan ook niet of zij de
keuze kunnen maken, maar of het bestuurlijk, juridisch en technisch kan. Het
antwoord is "ja".De heer Gabor (CDA):Artikel 23 van de wet is verplichtend. Er staat: vorderen terug. In die
zin begrijp ik de uitleg van de minister, dat er een juridische mogelijkheid
is om iets terug te vorderen, maar ik neem toch aan dat het verplichtend is.
Als er onduidelijkheid over blijft bestaan, zal er toch wetstechnisch iets
meer moeten worden gedaan. Anders gaan wij voorbij aan de betekenis van artikel
23.Minister Dijkstal:Absoluut. Ik zou zeker niet weer met de heer Gabor in discussie willen
gaan over artikel 23.De heer Gabor (CDA):Ik begrijp dat de minister instemt met mijn opvatting dat het verplichtend
is.Minister Dijkstal:Ja. Wij hebben geprobeerd te zeggen dat artikel 23, dat die verplichting
oplegt, mag in het kader van de wetgeving.De heer Gabor (CDA):En derhalve wordt toegepast. Het is verplichtend.Minister Dijkstal:Precies.Ook de heer Gabor heeft gesproken over gelijke behandeling, artikel 1
van de Grondwet en gelijke omstandigheden. Ik meen dat dit nu niet van toepassing
is, want de omstandigheden zijn niet gelijk. Essentieel is de individuele
beoordeling. Zowel bij de inburgering als hier is toch het hart van de zaak
dat de gemeente individueel beoordeelt welk opleidingstraject of beroepsoriëntatietraject
de betrokken VVTV'er moet volgen, ook in relatie tot de arbeidsmarkt. Ik meen
dan ook dat hier geen sprake is van enig probleem met gelijke behandeling.Voorzitter! Ik heb de illusie dat ik alle vragen heb beantwoord.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Op één punt blijft de minister onduidelijk. Hij houdt vast
aan het feit dat ook in dit traject de individuele beoordeling overeind staat,
analoog aan de inburgering. Maar dit traject is gericht op kortdurend verblijf
en op een andere beroepsoriëntatie, althans dat is mijn indruk. Of zegt
de minister dat het normaal is als een gemeente zegt: deze persoon heeft een
academische opleiding in het land van herkomst en krijgt binnen dit traject
die en die vervolgopleiding?Minister Dijkstal:Uw vraag is terecht. Je komt dan op het halfslachtige karakter van de
voorziening, dat voortvloeit uit het halfslachtige karakter van de onderliggende
status. Laten wij het voorbeeld nemen van een hoogopgeleide, een ingenieur
uit Bosnië. Hij komt naar Nederland en krijgt de VVTV-status. Eerst komt
hij dan in het educatietraject. Wat moet je je daarbij dan voorstellen? Analoog
aan de inburgering gaat het dan om taalonderwijs, maatschappelijke oriëntatie
en dat soort zaken. Dat loopt vrij parallel aan dat andere traject, zij het
dat ik aanneem dat het voor een ingenieur met zijn vooropleiding iets gemakkelijker
is om zich de Nederlandse taal eigen te maken dan voor een analfabeet uit
een zeer afgelegen gebied. Dat is niet onaannemelijk. Daar begint dan al het
verschil in onderwijstrajecten.In de volgende fase gaan wij gericht op de individuele persoon een beroepsoriëntatie
en een beroepsopleiding opzetten. Dat zal zeer afhangen van wat de man of
vrouw kan. Bij een ongeschoolde zeg je misschien dat hij iets in de bouw kan
doen. Dan kom je terecht bij eenvoudige werkzaamheden die bij de bouw horen.
Met een ingenieur zul je een ander traject ingaan. Dat ligt voor de hand.
De beperking zit wel in de duur daarvan, want het zal niet mogelijk zijn om
in deze korte periode intensieve verdere studies ter hand te nemen. Je kunt
je de vraag stellen of het dan wel zinvol is om daaraan te beginnen. Misschien
niet, maar dan moeten wij er helemaal niet aan beginnen. Dat vinden wij echter
ook niet terecht. Als de mensen hier toch drie jaar zijn, doe er dan wat mee.
Je kunt echter, gezien de beperkte status die zij hebben, ook niet dat doen
wat misschien echt zou moeten. Je zoekt daar dus een middenweg in. Je moet
ervan uitgaan dat de persoon gaandeweg beter geëquipeerd zal zijn voor
de Nederlandse samenleving en arbeidsmarkt. Wordt hij eenmaal toegelaten met
een vastere status, dan kan hij sneller in volgende trajecten instromen. Wordt
hij dat niet, dan is de moeite misschien voor een deel verspild. Dan gaat
hij naar huis toe.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Mijn tweede termijn zal zeer kort zijn. Ik begon in eerste
termijn met te zeggen dat D66 het wetsvoorstel in grote lijnen steunde. Ik
had nog wel wat vragen. Ik moet zeggen dat wij het wetsvoorstel ook na het
antwoord van de minister nog steeds in grote lijnen steunen. Sterker nog:
 wij zijn nog steeds enthousiast over het wetsvoorstel. Dat
is met name het geval, omdat de minister heeft gezegd dat er een circulaire
aan de gemeenten zal worden gestuurd waarin een aantal punten nog eens nader
onder de aandacht wordt gebracht. Wij hopen dat door die circulaire een wat
meer eenduidig beleid zal worden gehanteerd, althans voorzover dat mogelijk
is. Ik vond die circulaire een belangrijke toezegging.Het antwoord van de minister over de Wet inburgering nieuwkomers vond
ik niet erg overtuigend. Ik ben het echter met hem eens dat de discussie daarover
bij de schriftelijke voorbereiding van die wet moet plaatsvinden. Dan kunnen
wij bekijken of wij al dan niet wat amendementen op dit wetsvoorstel moeten
loslaten. Voor het nu aan de orde zijnde wetsvoorstel krijgt hij de steun
van de fractie van D66.De heer Gabor (CDA):Voorzitter! Ik dank de minister voor de beantwoording van de vragen die
ik heb gesteld, met name over het eerste punt dat voor ons nogal belangrijk
is. Hij heeft een heel moedig verhaal gehouden over de toegang tot de arbeidsmarkt
en de betekenis en rol van de arbeidsbureaus daarbij. Ik proefde daaruit dat
een en ander formeel niet kan, maar dat het gelukkig materieel wel zal gebeuren.
Ik neem aan dat dit ook onderdeel wordt van de circulaire, teneinde aan te
geven hoe wij met deze zaak omgaan. Ik zou hem daarvoor dan zeer willen prijzen,
want het betreft hier een interessante benadering. Mijn vraag aan hem is nog
of wij die circulaire ook toegezonden kunnen krijgen, opdat wij deze beleidsontwikkeling
goed kunnen volgen en wij weten waar wij aan toe zijn.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Ik dank de minister voor de beantwoording. Dat geldt met name
zijn uitleg ten aanzien van de wijze waarop de arbeidsbureaus al dan niet
met de onderhavige kwestie omgaan. Ik dacht toen, en ik bedoel dit volledig
positief: wat zit hier een creatieve wetgever! Ik hoop dat men ook in het
veld aan de slag kan met deze oplossing van de minister.Op een aantal punten heeft de minister mij gerustgesteld. Dat betreft
met name de mogelijkheden voor de opleidingen en het individuele aspect ervan,
ook al is een en ander gericht op tijdelijkheid. Dat klinkt inderdaad positief
en dus niet in de zin van dat er onderscheid wordt gemaakt tussen VVTV'ers
en anderen. Er moet afgeweken kunnen worden, en hetgeen aangeboden is, moet
ook gerelateerd zijn aan datgene wat hij of zij kan. Ook stem ik in met de
opmerking van de minister, dat sancties niet zomaar opgelegd kunnen worden
en dat er de zekerheid is van aansluiting bij de Algemene bijstandswet.In eerste termijn heb ik gezegd dat de fractie van GroenLinks dit wetsvoorstel
niet zou kunnen steunen. Ik zal teruggaan naar mijn fractie om de antwoorden
van de minister te bespreken. Ik hoop dat u, voorzitter, het wetsvoorstel
in stemming zult brengen, zodat ik in de gelegenheid ben om er volgende week
fractieoverleg over te voeren.Minister Dijkstal:Voorzitter! Ik dank de woordvoerders in tweede termijn voor hun reacties.
Wat betreft de bemiddeling van de arbeidsbureaus lijkt langzamerhand sprake
te gaan worden van een soort illegale actie mijnerzijds. Dat hoeft echter
niet. Er moet namelijk een verschil worden gemaakt tussen enerzijds het recht
om bemiddeld te worden op grond van je juridische status, een recht dat je
kunt afdwingen, en anderzijds het arbeidsbureau dat een kaartenbak met vacatures
heeft. Er is niets op tegen dat de groep over wie wij het nu hebben, zich
daar meldt, in die bakken kijkt en daarmee haar voordeel doet. Het verschil
ontstaat wellicht dat men er daarna zelf achterheen gaat, waar anders misschien
het arbeidsbureau bemiddelt.Ik heb er geen probleem mee om een aanduiding terzake in de circulaire
op te nemen. Ik heb er zeker geen probleem mee om die circulaire naar de Kamer
te sturen. Het is uiteindelijk een openbaar stuk. Het zou gek zijn als de
Kamer er niet over kon beschikken.De heer Gabor (CDA):Ik had geen enkel bezwaar tegen de opstelling van de minister.Minister Dijkstal:Akkoord.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag over het wetsvoorstel te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 14.50 uur tot 14.55 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-4069-4080.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl