Vragen van het lid Jansen aan de minister voor Wonen, Wijken en Integratie over het mislukken van de wijkaanpak
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 28
 
 
 
 Vragenuur
 Vragen van het lid Jansen aan de minister voor Wonen, Wijken en Integratie
over het mislukken van de wijkaanpak.
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Voorzitter. In het dagblad Trouw stond afgelopen vrijdag een rapportage
over de verloedering van de "gespikkelde wijk", de Zuiderzeewijk in Lelystad.
Het is een 40 jaar oude wijk met 4000 woningen: grotendeels laagbouw en vroeger
bijna alleen huur. De afgelopen tien jaar is bijna de helft van die huurwoningen
verkocht. Kamerbreed, minus de SP, riep iedereen dat eigenwoningbezit bijdraagt
aan betere buurten. Is dat ook zo? In Lelystad allerminst. Veel verkochte
woningen zijn inmiddels de rotte kiezen in de wijk. De woningcorporatie die
wil renoveren, zit met de handen in het haar door de verspreide kopers, van
wie nog geen 5% wil meedoen met de renovatie. Dit beeld past naadloos
in onze eigen observaties tijdens werkbezoeken aan onder meer Parkstad Limburg,
Eindhoven, Groningen en Zeeland. Verkoop van sociale huurwoningen aan mensen
die het net wel of net niet kunnen betalen, blijkt een hoogst riskante strategie.
Die kan juist leiden tot verloedering en tot hoge kosten bij de toekomstige
wijkaanpak, waarvan de rekening straks terechtkomt bij de belastingbetaler.
 Vindt de minister voor Wonen, evenals de SP, dat corporaties selectiever
te werk moeten gaan bij de verkoop van hun bezit?
 Is de minister het eens met de directeur van het kenniscentrum stedelijke
vernieuwing, de heer Van de Wal, die vindt dat ook de rijksoverheid een taak
heeft om verloedering aan de onderkant van de koopmarkt tegen te gaan?
 De heer Van de Wal pleit voor een wettelijk verplichte apk voor woningen
en sluit daarbij aan bij een eerder voorstel van de SP voor een apk voor woninginstallaties.
Is de minister bereid, dit voorstel te onderzoeken?
 De heer Van de Wal pleit ook voor verenigingen van eigenaren op buurtniveau,
zoals voor laagbouwwoningen. Is de minister bereid om dat voorstel te bezien?
 Ten slotte de hamvraag: moeten wij er niet stante pede mee stoppen om
mensen met een laag inkomen ertoe te verleiden om over te stappen van huur
naar koop?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Voorzitter. Als ik iedere keer dat een krantenbericht met de kop "Wijkaanpak
mislukt" verschijnt hier in de Kamer moest komen, kon ik hier beter een slaapzak
neerleggen. Het wordt heel snel verbonden met dingen die op zichzelf wel aandacht
verdienen, maar niets met mislukken te maken hebben.
 Ik begin met de positieve ontwikkeling die er toch voor de overgrote meerderheid
in de Kamer is, namelijk dat huishoudens in de buurt ook een nieuwe woning
kunnen kopen en een wooncarrière kunnen maken. Het gaat om 15.000 corporatiewoningen
die jaarlijks verkocht worden op een totaal van 2,3 miljoen. Dat is ver onder
1% en dan zou het hier gaan om 50%.
 Ik ben het met de heer Jansen eens dat versnipperd bezit een probleem
kan vormen voor de gemeente die dat wil aanpakken en voor de woningcorporatie
zelf. Op de vraag of corporaties daar selectief en bewust mee moeten omgaan,
antwoord ik "ja". Er zijn gelukkig slimme financieringsconstructies om bewoners
op een verantwoorde manier te verleiden om mee te doen. De heer Jansen kent
ze. Ik wijs in dit verband op de fairvalueregeling, het opleggen van onderhoudscontracten
bij de verkoop en/of financiering door de gemeente vanuit ISV-gelden, zoals
ook hier is gebeurd. In extreme gevallen, dus als bewoners echt pech hebben
en de woning weer kwijt moeten, zijn er meestal ook terugkoopregelingen. Zoals
ook al naar aanleiding van de vraag van de heer Depla in de begrotingsbehandeling
aan de orde is gekomen, herhaal ik dat ik geen aanwijzingen heb dat het stelselmatig
verkeerd gaat, maar dat ik bereid ben om dat in de gaten te houden. Nu wordt
daaraan invulling gegeven.
 Heel concreet over de Zuiderzeewijk kan ik melden dat mijn ambtenaren
nauw overleg met de gemeente en met de lokale corporatie Centrada hebben gehad.
Wij waren er op tijd bij. Uit kostenoverwegingen is door de gemeente Lelystad
en de woningbouwcorporatie Centrada afgezien van de constructies die ik zojuist
noemde. Inmiddels is 3 mln. vanuit het ISV beschikbaar gesteld om de eigenaren
te helpen en de particuliere woningbezitters de kans te geven met subsidie
stukken renovatie te gaan doen. Ik wijs de heer Jansen erop dat de kredietcrisis
ons hier natuurlijk allemaal tegenzit.
 Een apk voor woningen is al in 2004 overwogen. Vanwege de onevenredige
toename van de administratieve lasten is daarvan afgezien. Ik wil dat niet
opnieuw onderzoeken. We doen het nu wel met het energielabel, maar dat vind
ik nog steeds geen verstandige oplossingsrichting. Wel vind ik het verstandig
wat de heer Jansen vraagt, namelijk om de andere suggestie van de directeur
van KEI voor een vereniging van eigenaren op buurtniveau op te pakken en te
onderzoeken. In Rotterdam Zuid is heel veel particuliere eigendom en daar
heb ik een fantastisch initiatief gezien, genaamd VVE-010 en in Den Haag Otterrade,
waar de corporaties, de gemeente en particuliere eigenaren elkaar ronduit
gelukkig maken.
 De conclusie is dus dat er geen aanleiding is om de wijkenaanpak ter discussie
te stellen. Ik wijs er nog op dat in deze wijken de leefbarometer volgens
de bewoners een cijfer van vier tot vijf wordt gegeven op een schaal van één
tot zeven, van zeer negatief tot uiterst positief. Dat gaat daar dus helemaal
niet de verkeerde kant op. Ik zeg de heer Jansen toe dat het een kans is voor
de corporaties om de handschoen op te pakken. Naar aanleiding van de vraag
van de heer Depla bij de begrotingsbehandeling wil ik in overleg met Aedes
kijken hoe wij de vve op buurtniveau op een slimme manier van de grond kunnen
tillen, met de voorbeelden uit Rotterdam en Den Haag voor ogen.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Voorzitter. De minister geeft zelf toe dat in Lelystad de corporatie en
de gemeente vooral voor de inkomsten gingen en daardoor eigenlijk een volkshuisvestingsbesluit
hebben genomen dat achteraf slecht uitpakte. Dat geeft ook aan dat hij op
dit punt wat meer moet doen als toezichthouder, zodat gemeenten en corporaties
niet in de fout gaan. Ik wil hem erop wijzen dat bij laagbouwwoningen een
vereniging van eigenaren op dit moment natuurlijk geen alternatief is, omdat
zij niet verplicht is in deze wijk in de gemeente Lelystad. Daar zit dus echt
een groot probleem. 
 Wat betreft de apk meen ik dat de voorganger van deze minister nog gezegd
heeft een afgeslankte apk voor woninginstallaties – gevaarlijke gasinstallaties,
cv-ketels waar koolmonoxide vrijkomt – wel te zullen bekijken. Ik wil
de minister toch nog vragen daar toch nog eens naar te kijken naar aanleiding
van het feit dat praktijkmensen hier zelf ook mee komen. Dat doen zij niet
voor niets. De minister is iemand die graag de wijk in gaat, zo zegt hij zelf.
Hij zal deze verhalen ook daar horen en ik hoop dat hij daar gebruik van maakt.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Voorzitter. Ik heb niet toegegeven dat de gemeente Lelystad en Centrada
hier voor het geld zijn gegaan. Ik heb gezegd dat er keuzes zijn gemaakt die
hebben geleid tot in dit geval een problematischer situatie dan ik inderdaad
in al die andere 42 wijken heb gezien.
 Ik noteer wat de heer Jansen zegt dat je bij laagbouw natuurlijk geen
verenigingen van eigenaren hebt en dat dit hier lastig is. Daarom is de gedachte
interessant van de directeur die de heer Jansen nu naar voren brengt, om te
zoeken naar mogelijkheden om de bewoners door verleiding in zo'n vereniging
te krijgen. Corporaties hebben gewoon heel veel te bieden aan particuliere
eigenaren.
 Ten slotte wat de apk betreft, het volgende. Ik ben hier nog geen jaar
of veertig minister, dus ik heb alleen uit de geschiedenis meegekregen dat
daar te veel administratieve lasten uit zouden voortvloeien. Ik ben natuurlijk
altijd bereid om nog eens in de stukken na te gaan wat precies de plusjes
en de minnetjes van het idee zijn, zonder dat ik op dit moment meer dan dit
toezeg.
 
 
 
 De heer
 Fritsma
 PVV
 
 De PVV blijft de minister oproepen om onmiddellijk te stoppen met het
verkwisten van belastinggeld aan de linkse hobby van Vogelaarwijken. Wij hebben
verleden week gezien wat er met dat belastinggeld gebeurt: Marokkaanse reljeugd
wordt gratis op vakantie gestuurd naar New York met dat Vogelaarwijkengeld.
Zelfs deze minister moet toch inzien dat dit waanzin is; daar moet onmiddellijk
een einde aan komen.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Mevrouw de voorzitter. De zeer geachte heer Fritsma kan echt in een zin
vijf dingen noemen waartegen ik zou moeten optreden. Ik kies er nu twee uit.
Het is natuurlijk geen linkse hobby; het betreft een aanpak van het kabinet,
breed gesteund door een dikke meerderheid van de Kamer, om extra aandacht
te besteden aan wijken die achterliggen qua kwaliteit van woningen en van
woonomgeving, schoolresultaten, armoede, veiligheid en overlast, mijnheer
Fritsma, alsook integratie. Dat is geen hobby, dat is onze taak. Dat gaat
ook de goede kant op. Graag wil ik daarover elke week met u discussiëren.
 U hebt het over Marokkaanse reljeugd die een gratis reisje naar New York
krijgt. Net als iedereen heb ik een beetje, althans een beetje veel mijn wenkbrauwen
gefronst, toen ik dat bericht vernam. Volgens mij waren verleden week hierover
mondelinge vragen ingediend ten behoeve van het vragenuurtje, maar die gingen
niet door. Ik kon mijn wenkbrauwen minder fronsen, toen ik las dat het hierbij
helemaal niet om reljeugd ging, zoals in de berichten stond. Het ging juist
om jongeren die goede prestaties voor hun buurt geleverd hadden. Om die reden
werden zij beloond, naar mijn mening nog steeds te royaal, met een soort stage
in New York op een nagebouwde klassieke boot. Ik vind ook dat die jongeren
beter in de Kostverlorenvaart een boot kunnen opknappen dan in New York, maar
laten wij wel dit soort precisering in acht nemen.
 
 
 Dank u wel. Ik dank de minister voor zijn antwoorden. Ah, mijnheer Depla,
ik had u over het hoofd gezien. Het woord is aan de heer Depla.
 
 
 
 De heer
 Depla
 PvdA
 
 Voorzitter. Dat kan de beste overkomen. Het eerste wat mij opvalt, is
dat de PVV nu negatief praat over de wijkaanpak, en wel over het verkopen
van huurwoningen. Zijn voorganger, de heer Madlener, stond altijd met ons
zij aan zij als wij zeiden dat bewoners het recht zouden moeten hebben om
hun woning te kopen. Dat terzijde.
 Ik ben blij met de toezegging van de minister om een vereniging van eigenaren
niet alleen in gestapelde bouw, maar ook bij rijtjeswoningen te stimuleren.
Ik heb daar nog wel een vraag over. Het komt voor dat corporaties die onvoldoende
reserves hebben, woningen verkopen. Daardoor ontstaan financiële problemen.
Kan de minister toezeggen om bij het toezicht dat wij nu langzaam gaan optuigen,
dus bij de visitatie te regelen dat ook wordt nagegaan of woningbouwcorporaties
woningen op een verantwoorde manier verkopen? De corporaties moeten dus niet
alleen hun slechte voorraad verkopen, maar ook wat mensen uit volkshuisvestelijke
opvatting willen kopen. Het is dus zaak dat de corporaties geen slechte woningen
verkopen, terwijl die corporaties te lage reserves hebben.
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Ik snap de zorg van de heer Depla. Ik zat even na te denken of ik dit
wel zo expliciet zou kunnen toezeggen. Er is namelijk sprake van een spanning:
de corporaties met de slechtste financiële reserves hebben in hun ogen
de grootste noodzaak om te verkopen. Bovendien weten zij er altijd wel achteraan
te vertellen, voor een deel terecht, dat wij ze in die positie brengen met
onze vennootschapsbelasting, de Vogelaarheffing en andere zaken. Ik wil daar
dus voorzichtig mee omgaan.
 Ik wil de heer Depla nu wel toezeggen dat ik eerst het verband zal bekijken.
Daarna zal ik met hem bespreken hoe wij daarmee moeten optreden ten opzichte
van de woningcorporaties. In het weer gelukkig nieuw ontstane partnerschap
is het immers beter om geen fouten te maken.
 
 
 
 De heer
 Poppe
 SP
 
 Voorzitter. Het ontstaan van rotte kiezen in op zichzelf mooie buurten
of straten is een algemeen fenomeen en doet zich niet alleen in Lelystad voor.
Ik zie het ook in andere wijken waar ik vaak kom.
 De minister spreekt over subsidie bij renovatie. Mijn vraag gaat over
het volgende. Hier is ooit besloten dat corporaties, als zij corporatiewoningen
verkopen, alleen goede woningen verkopen. Is dat nog steeds zo? Dat is de
eerste vraag.
 Nu de tweede vraag. Het gaat niet om renovatie, maar om jaarlijks onderhoud
van de woningen. De mensen die met een wurghypotheek een huis hebben gekocht,
kunnen dat vaak niet betalen. Ook al worden zij lid van woningeigenaarvereniging,
dan nog komen er geen centen bij. Is de minister bereid om op zijn minst na
te denken over de mogelijkheid om corporaties bij verkoop van
sociale huurwoningen te dwingen dat zij er ook een onderhoudscontract bij
doen?
 
 
 
 Minister
 Van der Laan
 
 Een onderhoudscontract in de zin dat zij zelf het onderhoud verrichten?
Ik weet niet of dat per se nodig is, als er maar goed onderhoud komt. Maar
ik denk wel dat er grond is voor wat de heer Poppe zegt. Sterker – ik
ga even iets heel positiefs zeggen – ik denk dat een onderdeel van de
toekomst van de woningcorporaties is dat zij hun beheersdiensten, waaronder
onderhoudsdiensten waaraan de heer Poppe refereert, uitventen over heel veel
van de particuliere woningeigenaren, die daar vaak bij gebaat zijn, omdat
het beter en goedkoper kan door een corporatie, omdat het hun sores uit handen
neemt en omdat de buurt en de gemeente er in de regel ook baat bij zullen
hebben. Dus ik zeg graag toe dat ik graag het gesprek aanga over het feit
dat het onderhoud minimaal op orde is, goed doorgerekend wordt, financieel
haalbaar gebeurt en geen wurgsituatie oplevert, en dat ik graag terugkom op
de actieve rol, ook als kans voor woningcorporaties om zich verder te ontwikkelen
met die opbrengst.
 
 
 Ik dank de minister voor de beantwoording van deze vragen. Hiermee zijn
wij gekomen aan het einde van het mondelinge vragenuur.
 Ik deel aan de Kamer mee dat de volgende leden zich hebben afgemeld:
 
 Luijben, Gill'ard en Bashir;
 
 Leijten, ook morgen;
 
 Jonker, de gehele week.
 
 
 Deze mededeling wordt voor kennisgeving aangenomen.
 
 
 Op de tafel van de Griffier ligt een lijst van ingekomen stukken. Op die
lijst staan voorstellen voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is gemaakt, neem ik aan dat
daarmee wordt ingestemd.