Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering, de Wet op de rechterlijke organisatie en de Penitentiaire beginselenwet (strafrechtelijke opvang verslaafden) (26023)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 4500-4515

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-04-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 65, pagina 4500-4515

05-04-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26023Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 5 april 2000)Pagina 4539-4540
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels omtrent het transport en de levering van gas (Gaswet) (26463), en over: - de gewijzigde motie-Blaauw/Van den Akker over fiscaal voordeel bij optimaal gebruik van brandstof (26463, nr. 86); - de motie-Van den Akker over het kleineveldenbeleid (26463, nr. 82); - 4 andere motiesPagina 4515-4520
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering, de Wet op de rechterlijke organisatie en de Penitentiaire beginselenwet (strafrechtelijke opvang verslaafden) (26023)Pagina 4500-4515
Presentie en opening (woensdag 5 april 2000)Pagina 4499-4499
Regeling van werkzaamheden (woensdag 5 april 2000)Pagina 4499-4500
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering, de Wet op de rechterlijke organisatie en de Penitentiaire beginselenwet (strafrechtelijke opvang verslaafden) (26023)Pagina 4520-4539

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 99 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van
Strafvordering, de Wet op de rechterlijke organisatie en de Penitentiaire
beginselenwet (strafrechtelijke opvang verslaafden) (26023).(Zie vergadering van 28 maart 2000.)De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Korthals:Voorzitter! Het stemt tot genoegen dat wij het wetsvoorstel inzake strafrechtelijke
opvang verslaafden, verder "SOV" genoemd, deze week kunnen afhandelen. Aan
deze behandeling is een uitvoerige en constructieve schriftelijke gedachtewisseling
in twee rondes vooraf gegaan. Naar mijn mening, die tijdens de eerste termijn
van de Kamer bevestigd is, zijn daardoor het wetsvoorstel, de daaraan ten
grondslag liggende overwegingen en de beoogde toepassing van de regeling inzake
SOV verduidelijkt.Tevens is het wetsvoorstel op onderdelen verbeterd. Het stemt tot voldoening
dat de meerderheid van de Kamer de voorgestelde SOV steunt en met de regering
van oordeel is dat het noodzakelijk, de moeite waard en verantwoord is om
SOV in te voeren. Het is noodzakelijk omdat de SOV naar verwachting iets kan
bereiken bij een groep verslaafden die tot nu toe ongevoelig is geweest voor
andere voorzieningen. Sommige drugsverslaafde delinquenten zijn slechts met
een zekere dwang, dus de gedwongen opvang, op het rechte spoor te krijgen.
Het is de moeite waard omdat de SOV een waardevolle voorziening zal kunnen
zijn, die in de praktijk moet worden uitgetest. Het is verantwoord omdat invoering
van de SOV is gebaseerd op uitvoerig literatuuronderzoek, buitenlandse bevindingen
en de resultaten van de evaluatie van de drangvoorzieningen, zoals die in
Ossendrecht. Het is ook verantwoord omdat de SOV een experiment van beperkte
omvang is en door middel van een grondige evaluatie op zijn effectiviteit
zal worden getoetst. Een eerste evaluatie binnen drie jaar moet uitwijzen
of wij met de SOV op het goede spoor zitten. De totale uitkomsten van de evaluatie
binnen zes jaar zullen de grondslag vormen voor een definitieve beslissing
over voortzetting van de SOV. Het is ook verantwoord omdat de regeling, zoals
die na de tweede nota van wijziging eruitziet, met vele waarborgen is omkleed.De SOV heeft twee doeleinden. De eerste is het terugdringen van ernstige
overlast als gevolg van door drugsverslaafden gepleegde strafbare feiten.
De tweede is het oplossen, althans beheersbaar maken van de individuele problematiek
van een aan harddrugs verslaafde delinquent ten behoeve van zijn terugkeer
in de maatschappij en met het oog op de beëindiging van zijn recidive.
Beide doeleinden komen tot uitdrukking in artikel 38m van het Wetboek van
Strafrecht.De voorgestelde regeling verschaft het noodzakelijke fundament voor het
experiment SOV, namelijk het opleggen van een nieuwe strafrechtelijke maatregel,
de strafrechtelijke opvang van verslaafden in een daartoe bestemde inrichting.
De SOV is bestemd voor een specifieke doelgroep, namelijk een groep van langdurig
aan harddrugs verslaafde personen die zich over een lange periode schuldig
hebben gemaakt aan een grote hoeveelheid strafbare feiten die ernstige overlast
voor de burger veroorzaken. De bestaande strafrechtelijke interventies, waaronder
drangvoorzieningen, hebben voor deze groep tot nu toe onvoldoende effect gesorteerd.
Deze interventies hebben niet kunnen verhinderen dat de personen die tot deze
doelgroep behoren, blijven recidiveren. De overheid heeft de plicht en de
verantwoordelijkheid, de drugsoverlast te reduceren en deze specifieke aan
drugs verslaafde groep delinquenten kansen te bieden, als normale burgers
deel te nemen aan onze samenleving. Onze samenleving heeft er recht op dat het SOV-experiment daadwerkelijk wordt uitgetest.Het experimentele karakter van de SOV rechtvaardigt dat hij niet in volle
omvang in het gehele land wordt toegepast. Een definitief oordeel over de
SOV kan pas worden gegeven als de effecten ervan zijn gemeten.De SOV maakt onderdeel uit van het kabinetsbeleid voor drugs. De SOV vloeit
voort uit de drugsnota van het vorige kabinet. Hij is een nieuwe voorziening
ter aanvulling van reeds bestaande voorzieningen die zijn gericht op voorkomen
en bestrijding van drugsoverlast en op de oplossing van individuele verslavingsproblematiek.
Ook in antwoord op vragen van de heer Apostolou benadruk ik nogmaals dat de
SOV dus niet in de plaats komt van drangvoorzieningen. Hij is ultimum remedium,
het sluitstuk als andere interventies, zoals drangvoorzieningen, hebben gefaald.
Invoering van de SOV is nodig omdat bestaande, minder ingrijpende interventies
op de groep hardnekkig recidiverende criminele verslaafden niet het beoogde
effect hebben, dan wel omdat zij hieraan niet eens willen deelnemen.Ik erken dat de SOV een ingrijpende maatregel is.De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! In de nota naar aanleiding van het nader verslag staat op
pagina 21, dat steeds is beoogd om meteen na inwerkingtreding van het wetsvoorstel
SOV de drangvariant om te zetten in een dwangvariant. Hoe moet ik die zin
lezen in het licht van wat de minister zojuist zei?Minister Korthals:Voorzitter! Het is een keten. We proberen eerst de mogelijkheid van gewone
afdoening. Iemand kan een strafbaar feit hebben begaan en in aanmerking komen
voor voorlopige hechtenis. Bij schorsing van de voorlopige hechtenis kan de
desbetreffende persoon op basis van vrijwilligheid in een kliniek worden geplaatst.
Het is ook mogelijk dat iemand in een gevangenis belandt. Uiteindelijk hebben
wij moeten vaststellen dat de bestaande mogelijkheden niet voldoende waren
en dat er behoefte was aan een dwangvoorziening.Ik wijs in dit verband nog op het volgende. In Ossendrecht was er reeds
een drangvoorziening toen wij deze SOV-maatregel wilden opstellen. Na afloop
van de periode in 1999 wilden wij doorgaan met een dwangvoorziening. Dat wil
zeggen: met gedwongen opname, maar tevens met de drang om mee te doen aan
de behandeling die in de SOV zal plaatsvinden. Wat hebben wij vervolgens kunnen
vaststellen? Dat er een algemene behoefte is om de drangprojecten voort te
zetten. Tegen die achtergrond moet u ons voornemen zien en het is onze bedoeling
aan die behoefte gestalte te geven.De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! Ik wil alleen maar vaststellen dat de zin op de door mij genoemde
pagina door de feiten is achterhaald.Minister Korthals:Ik geef toe dat het een lang verhaal was, maar deze conclusie is juist.Voorzitter! Ik erken dat de SOV een ingrijpende maatregel is. Een gedwongen
opvang in een gesloten inrichting voor de duur van zes maanden, een plaatsing
in een halfopen voorziening gedurende zes maanden en een periode van intensieve
begeleiding en toezicht tussen de zes maanden en een jaar grijpen uiteraard
diep in in het leven van de delinquenten. Ernstige overlast enerzijds en ernstige
verslavingsproblematiek anderzijds rechtvaardigen de invoering van een maatregel
die reëel uitzicht biedt op vermindering van de overlast en het oplossen
van de problematiek.De voorgestelde regeling voorziet overigens ook in een voorwaardelijke
SOV als een specifieke drangvariant om betrokkene nog een kans te geven om
op vrijwillige basis te werken aan de oplossing van zijn verslavingsproblematiek.
Deze voorwaardelijke SOV kan bijvoorbeeld ten uitvoer worden gelegd in een
drangvoorziening.De SOV wordt gekenmerkt door een specifieke methodiek die uitgaat van
een ketenbenadering, trajectbegeleiding en een integrale aanpak. De verschillende
onderdelen van de SOV zijn als een keten aan elkaar geschakeld. De begeleiding
vindt plaats door één aanspreekbare trajectbegeleider. Een multidisciplinair
team werkt samen om een integraal en op maat gesneden zorgprogramma aan te
bieden. Ik zal nog uiteenzetten dat bij de toepassing van de SOV weliswaar
noodzakelijkerwijs velen betrokken zijn, maar dat de uitvoering van de SOV
duidelijk en beheersbaar zal worden georganiseerd, zodat bureaucratie buiten
de deur blijft. Ik deel overigens de zorgen van de heer Van der Staaij op
dit punt.Voorzitter! Ik wil in deze korte inleiding nog een belangrijk onderdeel
van de SOV aanstippen, namelijk de prominente rol van de gemeenten die aan
de SOV mee- doen. De gemeenten die meedoen, zijn: Amsterdam, Rotterdam, Den
Haag, Utrecht, Arnhem, Nijmegen, 's-Hertogenbosch, Eindhoven, Maastricht en
Heerlen. Het innoverende en experimentele karakter van de SOV komt mede tot
uitdrukking in de rol die de betrokken gemeenten spelen bij de voorbereiding
en de uitvoering van de SOV. De gemeenten hebben er groot belang bij, dat
drugsoverlast effectief wordt bestreden. De gemeenten zijn als enige in staat
om de noodzakelijke voorzieningen te treffen en om de voorwaarden te scheppen
die de terugkeer in de maatschappij van de persoon aan wie de SOV is opgelegd,
mogelijk te maken. De gemeenten geven door hun betrokkenheid bij de SOV aan
hun burgers een belangrijk signaal af, zowel aan de burgers die grote hinder
van de drugsoverlast ondervinden als aan de burgers die deze overlast veroorzaken.
Dit zijn de redenen waarom de gemeenten meedoen aan de SOV en waarom zij zo'n
groot aandeel hebben in de tenuitvoerlegging daarvan, in het bijzonder gedurende
de laatste fase. Dat verklaart waarom deze gemeenten bereid zijn om een bijdrage
te leveren aan de financiering van de SOV. Zij nemen op herkenbare wijze hun
aandeel in en hun verantwoordelijkheid voor de bestrijding van drugsoverlast
en de oplossing van de verslavingsproblematiek.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! Komt de minister nog afzonderlijk te spreken over het opleggen
van SOV voor burgers buiten deze gemeenten of wordt dat hiermee afgehandeld?Minister Korthals:Ik kom er nog over te spreken.De heer Dittrich (D66):Vindt de minister het niet vreemd dat in het Wetboek van Strafrecht een
regeling wordt opgenomen die voor alle burgers in Nederland geldt, maar dat uit de achtergrond blijkt dat een aantal gemeenten meewerkt aan
dit experiment? Hoe verhoudt zich een algemeen geldende werking van het Wetboek
van Strafrecht tot het gegeven dat het gaat om een beperkt aantal burgers?Minister Korthals:Ik heb dat in feite al aangestipt door de rechtvaardiging te zoeken in
onder andere het gegeven dat het een experiment is. Je moet het allemaal eerst
nagaan en op zijn waarde te toetsen alvorens het uit te breiden naar alle
steden en plaatsen in den lande.De heer Dittrich (D66):Dat begrijp ik heel goed. Ik ben het op zichzelf ook met die opzet eens.
Als iemand nu het Wetboek van Strafrecht van de plank pakt en dat gaat lezen,
ziet hij dat een strafrechtelijke maatregel kan worden opgelegd. Maar iemand
die in Assen woont, leest er helemaal niet in dat het daar helemaal niet kan,
want Assen is niet verbonden aan de lijst van gemeenten die deelnemen aan
dit experiment. Vindt de minister van Justitie het niet lastig dat de wet
voor iedereen in Nederland moet gelden, maar dat de rechter in bepaalde arrondissementen
deze strafrechtelijke maatregel niet kan toepassen?Minister Korthals:Er zal veel bekendheid worden gegeven – dat gebeurt al – aan
de mogelijkheid om de SOV-maatregel op te leggen. Daaruit vloeit voort dat
diegenen die elders vandaan komen in beginsel niet voor een SOV-maatregel
in aanmerking komen. Overigens zullen betrokkenen dat niet altijd betreuren,
want een SOV-maatregel kan streng van karakter zijn. Misschien zullen de betrokken
gemeenten dat betreuren, maar dat is een kwestie van afwachten hoe dit zich
ontwikkelt. Wij hebben die afweging gemaakt en vonden dat het verantwoord
was om het op deze manier aan te pakken.De heer Dittrich (D66):Toch geeft de minister geen antwoord op mijn vraag, die eigenlijk heel
simpel is. In het Wetboek van Strafrecht komt iets te staan wat voor iedereen
in Nederland zou moeten gelden, maar eigenlijk geldt voor een aantal mensen
in een paar gemeenten. Vindt de minister van Justitie dat niet een merkwaardige
manier om een experiment te regelen?Minister Korthals:Ik heb dat in feite al aangegeven. In beginsel is het natuurlijk beter
dat alle artikelen van het Wetboek van Strafrecht of Strafvordering voor alles
en iedereen gelden, maar wij hebben gekozen voor een opzet langs de weg van
het experiment en hopen dat het te gelegener tijd, op een termijn van drie
à zes jaar, voor iedereen zal gelden of misschien juist voor niemand.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! Ik wilde dit onderwerp ook aansnijden met mijn interruptie.
Ik dacht dat de minister erop terugkwam, maar vervolgens zei hij dat hij het
impliciet al had beantwoord. Ik ga er even van uit dat een inwoner van Assen
die zijn "drugscarrière" doormaakt in Rotterdam wel in het SOV-project
Rotterdam kan worden meegenomen. Ik ga ervan uit dat bij een onderbezetting
van de 350 plaatsen inwoners van Assen alsnog door de rechter daarin kunnen
worden ingebracht.Minister Korthals:Dat laatste zal de praktijk moeten uitwijzen. Als er een voortdurende
onderbezetting is van de capaciteit, zal er natuurlijk ook worden gekeken
naar de mogelijkheid om bijvoorbeeld mensen uit Assen daarin op te nemen.
Dat is echter niet het uitgangspunt. Het uitgangspunt is dat het geldt voor
de zwaar verslaafden en criminele verslaafden in de grote steden en de zojuist
door mij genoemde plaatsen. Degene die voortdurend in Rotterdam bezig is en
daar in feite zijn criminele leven leidt, komt natuurlijk in aanmerking om
in die opvang te worden opgenomen.De heer Van de Camp (CDA):Even voor de parlementaire geschiedenis, er wordt dus geen eis gesteld
dat je bent ingeschreven in het bevolkingsregister van de desbetreffende stad.Minister Korthals:Die eis ken ik niet en lijkt mij ook bijzonder onpraktisch. Het gaat erom
dat de betrokken gemeente bijzonder veel last heeft van die verslaafde crimineel.De heer Dittrich (D66):Is het niet onjuist wat de minister zegt? Gaat het niet om de woonplaats
van de verdachte in relatie tot waar de officier van justitie de zaak aanbrengt?
Is dat niet de hoofdregel van het Wetboek van Strafvordering?Minister Korthals:In beginsel is dat zo, maar het kan ook zijn dat iemand op een gegeven
moment, wanneer hij veel strafrechtelijke delicten in een bepaalde gemeente
pleegt, om welke reden dan ook daar voor de rechter komt. Als dat niet zo
is, heb je de kans dat de officier van justitie er überhaupt niet aan
denkt om de SOV te vorderen.De heer Dittrich (D66):Dit blijft dus een verschil van mening. Als de verdachte in Assen woont
en door de officier van justitie voor de rechtbank in Assen wordt gedagvaard,
heeft de rechter, ook als hij dat graag zou willen, niet de mogelijkheid om
de maatregel van strafrechtelijke opvang op te leggen.Minister Korthals:In beginsel moet er een relatie blijven tussen de gemeenten die echt meewerken
aan het experiment en degene waar het om gaat. Ik begrijp de honger van de
Kamer naar uitbreiding, maar wij moeten rustig wachten tot de evaluatie.De heer Apostolou (PvdA):In eerste termijn heb ik de minister gevraagd hoe flexibel hij zich wil
opstellen. Stel dat de gemeente Rotterdam iemand uit een andere gemeente wil
opnemen en daarvoor een regeling treft. Wat zou daarop tegen zijn?Minister Korthals:Op zichzelf niets, maar zo kunnen wij voortdurend nieuwe casusposities
bedenken. Het hangt er in de eerste plaats van af of er ruimte is. Ik kan
mij voorstellen dat de gemeente Rotterdam, die grote problemen heeft met criminele
drugsverslaafden, er de voorkeur aan geeft om die mensen op te sluiten waar
de stad het meeste last van heeft. Als de 350 plaatsen niet vol komen, dan
moet men natuurlijk ook naar criminele drugsverslaafden van elders kijken,
tenzij wij het probleem creëren dat het ineens vol zit en er uiteindelijk
niet voldoende ruimte blijkt te zijn voor degenen uit Rotterdam en Amsterdam.
Het zijn allemaal afwegingen waarvan ik hier niet met 100% zekerheid kan aangeven
hoe ze gemaakt moeten worden.De heer Apostolou (PvdA):Ik begrijp de dilemma's, maar ik wil toch ruimte laten voor flexibiliteit.Minister Korthals:De Kamer weet hoe flexibel ik ben. Ik ben zelfs zo flexibel
dat ik in sommige specifieke gevallen veroordeelden vervroegd naar huis wil
laten gaan, maar die flexibiliteit ging wellicht iets te ver. Wij komen er
nog over te spreken.De minister van Justitie draagt de algemene eindverantwoordelijkheid voor
de tenuitvoerlegging van de SOV. Die verantwoordelijkheid wordt in concreto
gedragen door de directeur van de SOV-inrichting waarin de persoon is geplaatst.
Hij beslist over de vraag of en, zo ja, welke maatregelen moeten worden getroffen
als de betrokkene zijn verplichtingen niet nakomt. Hij beslist over het overgaan
van de ene naar de andere fase. De verantwoordelijkheid voor de beschikbaarheid
van zorgvoorzieningen als huisvesting en werk ligt bij de gemeenten. Deze
gedeelde verantwoordelijkheid is wezenskenmerk van de SOV. Binnen de SOV werken
justitie, politie, gemeenten en verslavingsreclassering nauw samen om een
zorgvuldige en doelmatige uitvoering van de SOV-regeling te verzekeren.De regering en de betrokken gemeenten hechten er grote waarde aan dat
de SOV aan het einde van dit jaar beschikbaar komt. Binnen de landelijke coördinatiegroep
strafrechtelijke opvang verslaafden en de lokale interbestuurlijke projectgroepen
SOV wordt hard gewerkt om daadwerkelijke invoering mogelijk te maken, indien
en nadat beide Kamers hun steun aan het wetsvoorstel hebben verleend.Voorzitter! Ik ga nu in op de specifieke vragen die gesteld zijn. De heren
Apostolou en Van der Staaij hebben gevraagd naar de betrokkenheid van het
ministerie van VWS bij dit wetsvoorstel. De strafrechtelijke opvang van verslaafden
is een uitvloeisel, zoals ik al heb gezegd, van de drugsnota van 1995 en moet
als zodanig gezien worden als integraal onderdeel van het Nederlandse drugsbeleid.
De minister van VWS is daarvoor inderdaad de eerstverantwoordelijke. De SOV
als zodanig is echter een voorziening die zich geheel bevindt binnen de verantwoordelijkheid
van Justitie. De heer Rabbae vroeg of de niet-medeondertekening door VWS betekent
dat er in het natraject geen gebruik kan worden gemaakt van VWS-voorzieningen.
Ik zie de relatie die hier wordt gelegd niet. Het uitgangspunt van ons stelsel
van hulpverlening is dat, indien de noodzaak van zorg bestaat en aan de criteria
wordt voldaan, deze zorg – capaciteitsproblemen daargelaten –
ook wordt geboden. Invoering van de SOV betekent niet dat andere vormen van
zorg en opvang voor de overlastcategorie zullen verdwijnen. Preventie, zorg,
resocialisatie en interventies in justitieel kader moeten worden gezien als
een integraal stelsel. SOV is, zoals ook velen dat noemden, een ultimum remedium
binnen het stelsel van voorzieningen als geheel, maar moet dat daarnaast ook
zijn bij de toepassing op individueel niveau. Steeds zal moeten worden nagegaan
of minder ingrijpende interventies zijn toegepast of althans aangeboden en
zal vastgesteld moeten zijn dat deze geen effect gehad hebben voor betrokkene.Invoering van de SOV betekent voor criminele verslaafden introductie van
een drietrapsraket, waarbij in de selectieprocedure wordt gewaakt voor juiste
toepassing. In de eerste plaats zijn daar de drangprojecten. Deze geven de
mogelijkheid om criminelen een behandeling aan te bieden als alternatief voor
detentie, bijvoorbeeld in het kader van de schorsing van de voorlopige hechtenis.
Dan is er de VBA. Degenen die niet voor een drangproject in aanmerking komen
of daarin mislukken, worden of blijven gedetineerd en kunnen binnen detentie
onder bepaalde voorwaarden op vrijwillige basis worden geplaatst in een verslaafdenbegeleidingsafdeling
binnen de justitiële inrichting. Tot slot is er de maatregel die hier
wordt voorgesteld. Deze komt in beeld voor de groep verslaafden die jaar in
jaar uit telkens terugvalt en op wie minder ingrijpende vormen van opvang
geen effect blijken te hebben.Naar aanleiding van de vragen van de heren Apostolou, Van der Staaij en
Niederer wil ik ingaan op het verschil tussen drang en dwang. Van drang is
sprake wanneer betrokkene door incentives wordt gemotiveerd, "gedrongen" om
te kiezen voor behandeling van zijn verslaving. Bij dwang komt betrokkene
gedwongen in een bepaalde situatie terecht. Dat is het geval wanneer een verdachte
wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf. Bij de SOV vindt gedwongen opvang
plaats. Betrokkene kiest daar niet voor. Maar ook bij de SOV speelt drang
een belangrijke rol. Een dwangbehandeling ontbreekt. In de SOV-inrichting
wordt betrokkene gemotiveerd, geprikkeld, bewogen om mee te doen aan het SOV-programma.
Ik wil in dit verband opnieuw benadrukken dat het onthouden van drugs aan
degene die gedetineerd wordt zonder diens toestemming niet kan worden aangemerkt
als een dwangbehandeling.Voorzitter! Vrijwel alle sprekers hebben hun zorg uitgesproken over het
voortbestaan van drangvoorzieningen.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Voorzitter! Ik weet niet of de minister nog meer gaat zeggen over de dwangbehandeling,
want dan wacht ik nog even.Minister Korthals:Ja.Voorzitter! De heer Rabbae vroeg of er wel voldoende is geïnvesteerd
in drangprojecten en of dwang-SOV wel nodig is. De laatste dagen zijn hierover
ook enkele artikelen in de pers verschenen. Ik heb begrip voor sommige bezorgde
geluiden uit de verslavingszorg. Ik kan echter verzekeren dat justitie de
bestaande zorgvoorzieningen en experimentele drangprojecten optimaal zal blijven
benutten, ook na invoering van de SOV. Het is van groot belang dat drangprojecten
blijven bestaan en worden verbeterd. Deze zijn immers waardevol. Justitie
investeert daar ook inderdaad in. In de voortgangsrapportage drugsbeleid 1999
van 21 september 1999 heeft het kabinet aan de Tweede Kamer laten weten dat
het drangbeleid geoptimaliseerd zou worden. Een projectgroep waarin ambtenaren
van Justitie, VWS en de verslavingsreclassering participeren, zal in de loop
van volgend jaar met voorstellen komen om de toeleiding naar drangprojecten
voor verslaafde justitiabelen te verbeteren. De aandacht zal daarbij niet
alleen gericht zijn op justitiële drangprojecten, maar ook op de uitstroom
uit detentie naar zorgvoorzieningen. Dit geldt ook voor de speciale groep
van de psychisch gestoorde verslaafden. De mogelijkheden zullen nog verder
worden benut.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Begrijp ik hieruit dat het ministerie van VWS blijft participeren in de
drangprojecten?Minister Korthals:Dat ministerie blijft participeren in de drang projecten.
Het betaalt er ook aan mee. Sterker nog, drangprojecten worden voor een groot
deel door VWS betaald.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ook het drangproject in Ossendrecht?Minister Korthals:Daar kom ik nog over te spreken, maar ik zal vast een tipje van de sluier
oplichten. Daar gaat VWS ook aan meebetalen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb namelijk tegengestelde geluiden gehoord. Ik was daar derhalve erg
nieuwsgierig naar.Minister Korthals:Maar de geluiden die u van mij hoort, zijn belangrijker dan de geluiden
die u uit het veld hoort.De heer Niederer (VVD):Voorzitter! De minister zegt dat de drangvariant overeind zal blijven
met participatie van zijn departement en dat van VWS. Kan de minister dan
nog expliciet ingaan op de financiering? Het gaat om 7 mln. voor Justitie,
7 mln. voor VWS en 7 mln. voor in dit geval de gemeente Rotterdam. Kan de
minister daar wat concreter op ingaan?Minister Korthals:Ook daar kom ik nog over te spreken. Er is op dat punt een vrij algemene
vraag door de Kamer gesteld. Zij heeft mij, ook naar aanleiding van brieven
uit Rotterdam, gevraagd om ervoor te zorgen dat het drangproject in Ossendrecht
doorgaat.Voorzitter! Dit laat echter onverlet de essentie van de landelijke evaluatie
van de Stuurgroep vermindering overlast (SVO). Drang alleen biedt onvoldoende
mogelijkheden. Juist de harde kern van criminele verslaafden wordt onvoldoende
bereikt door de bestaande drangprojecten. In de evaluatie uit 1999 wordt hier
met nadruk op gewezen. Aan de indiening van het wetsvoorstel SOV is een uitgebreide
internationale oriëntatie voorafgegaan, met name in de Verenigde Staten.
Hierbij zijn de ervaringen geïnventariseerd met soortgelijke programma's
in Texas en Delaware. Ook heb ik mij georiënteerd bij het National Institute
of Justice in Washington, ressorterend onder het Amerikaanse ministerie van
justitie. De combinatie van dwang en drang bleek zeer succesvol te zijn. Dat
blijkt ook uit de recidivepercentages die daarbij naar voren zijn gekomen.Voorzitter! Ik kom te spreken over het belangrijke amendement van de heer
Apostolou. Hij heeft een gewijzigd amendement ingediend dat ertoe strekt in
artikel 38m als extra voorwaarde op te nemen dat betrokkene zich heeft onttrokken
aan een aangeboden voorziening. Dit amendement brengt daarmee tevens tot uitdrukking
dat de drangmodaliteit naast de SOV blijft bestaan. Ik sta op zichzelf sympathiek
tegenover de gedachte achter dit amendement. Ik heb al gezegd dat de SOV sluitstuk
is en dat ik eraan hecht dat drangvoorzieningen blijven bestaan. Toch acht
ik het amendement niet verstandig. In artikel 38m wordt een aantal voorwaarden
voor oplegging van de SOV neergelegd. Onderdeel 2° stelt onder meer als
minimumeis drie veroordelingen en de tenuitvoerlegging daarvan. Bij de toepassing
van de SOV houdt de rechter rekening met alle relevante omstandigheden die
aan het nieuwe strafbare feit zijn voorafgegaan, dus ook met de omstandigheid
dat betrokkene een aangeboden voorziening van drang heeft geweigerd of niet
heeft afgemaakt. In dat licht is het amendement mijns inziens niet nodig.
Ik acht het niet nodig en ook niet fraai om de bestaansgrond van de drangmogelijkheid
wettelijk te verankeren in de vorm van een voorwaarde voor oplegging van de
SOV. Ik meen ook dat zo'n extra voorwaarde een goede toepassing van de regeling
in de weg staat. Onderdeel 2° geeft, zoals het nu lijkt, voldoende ruimte
om de SOV op te leggen aan iemand die daarvoor, gelet op zijn criminele verslavingscarrière,
in aanmerking komt. Het amendement roept bovendien de vraag op waarom iemand
niet voor de SOV in aanmerking komt als hij zich niet heeft onttrokken aan
een drangmodaliteit maar niettemin blijft recidiveren. Het amendement maakt
daarentegen wel mogelijk dat de SOV wordt opgelegd indien een drangmodaliteit
niet in beeld is geweest. Ik meen dan ook dat het amendement niet nodig is,
het onderdeel 2° compliceert en allerlei vragen oproept. Ik ontraad het
daarom.De heer Apostolou (PvdA):Kunt u nader ingaan op de belemmeringen die dit amendement teweegbrengt
ten aanzien van de strafrechtelijke opvang? Op welke manier belemmert dit
amendement de toepassing van de wet?Minister Korthals:Ik heb aangegeven dat in sommige situaties alles is geprobeerd. Dan moet
aan de rechter worden overgelaten of in het onderhavige geval de drangmodaliteit
dan wel de dwangmodaliteit moet worden opgelegd. Dat staat al in het wetsvoorstel
en hoeft niet door uw amendement nadrukkelijker te worden aangegeven. Uw amendement
heeft namelijk als nadeel dat het lijkt alsof in ieder geval eerst altijd
een drangmodaliteit opgelegd moet zijn.De heer Apostolou (PvdA):Inderdaad. Het amendement beoogt dat een drangmodaliteit aangeboden moet
worden. U antwoordde een paar minuten geleden op mijn vraag of de genoemde
passage de drangvariant zou wegdrukken, dat dit een achterhaalde zaak was.
U zei grote waardering te hebben voor de wijze waarop een drangprogramma uitgevoerd
wordt. Die waardering wil ik met dit amendement tot uitdrukking brengen.Minister Korthals:Waarom laten wij dat niet aan de rechter over? De SOV kan ook voorwaardelijk
worden opgelegd. Een voorwaarde kan zijn dat iemand zich eerst onderwerpt
aan een drangvoorziening. Als hij dat niet doet, gaat die over in een SOV.De heer Apostolou (PvdA):Ik ben dan toch duidelijker dan u, want ik laat de zaak niet op zijn beloop.
Ik stel nadrukkelijk dat in eerste instantie moet worden aangeboden om vrijwillig
deel te nemen aan een programma. Als dat geweigerd of onderbroken wordt, komt
dwang in beeld.Minister Korthals:U stelt een extra voorwaarde, die mij te ver gaat.De heer Dittrich (D66):Ik zal mijn probleem met dit amendement aan de minister voorleggen, zodat
hij daar misschien helderheid over kan geven. In het amendement staat nu geformuleerd:
"een aangeboden voorziening van drang heeft geweigerd of niet heeft afgemaakt".
Verwacht u dat daar in de praktijk problemen over kunnen ontstaan
als de verslaafde ontkent de drangvoorziening te weigeren en deze de registratie
als zodanig door de gemeente aanvecht? Kan dat in de rechtszaal aanleiding
geven tot problemen?Minister Korthals:Om die vraag te beantwoorden, moet ik het precieze systeem kennen. Ik
dacht dat bij het opleggen van een drangvoorziening begeleiding wordt toegewezen.
Die begeleider kan aan de rechter rapporteren, dus ik denk dat daar niet zo
veel moeilijkheden bij zullen ontstaan.De heer Dittrich (D66):U spreekt dan over een officiële drangvoorziening. In de voorliggende
tekst staat dat niet.Minister Korthals:Ik dacht dat de heer Apostolou met name de drangvoorziening, zoals thans
in Ossendrecht bestaat, op het oog had. Er kan echter ook aan andere drangvoorzieningen
worden gedacht, zoals de Boumankliniek in Rotterdam. Het amendement van de
heer Apostolou hoeft wat mij betreft niet beperkt te blijven tot de drangvoorziening
in Ossendrecht. Daar ging echter wel primair de gedachte naar uit.De heer Dittrich (D66):Kortom, volgens u kan dit niet echt het probleem zijn bij het amendement.
Kan er geen discussie ontstaan over de vraag of wel of niet een drangvoorziening
is aangeboden en of die al dan niet geweigerd is?Minister Korthals:Voorzover ik het nu kan overzien, is dat niet het probleem.Voorzitter! Het drangexperiment Ossendrecht werd opgezet als leerproject
met de doelstellingen: het direct aanpakken van overlast in Rotterdam en kennisontwikkeling
ten behoeve van de dwang-SOV. In deze opzet lijkt het experiment geslaagd.
De vraag is nu aan de orde of het experimentele drangproject in Ossendrecht-Rotterdam
blijft bestaan na invoering van de SOV. De vaste commissie voor Justitie heeft
bij brief van 1 december 1999 aan de bewindslieden van Justitie en VWS reeds
aangedrongen op continuering van het Ossendrechtexperiment. Thans dringen
alle woordvoerders aan op continuering van dit drangexperiment en verlangen
duidelijkheid van mij en van mijn collega van VWS over de financiering van
dit experiment na 1 januari 2001.Ik wil hier overigens nogmaals benadrukken dat het experiment in Ossendrecht-Rotterdam
aanvankelijk uitdrukkelijk bedoeld is geweest om ervaring op te doen met de
SOV. Hierna zouden het justitiepersoneel en de middelen overgaan naar de dwang-SOV
in Hoogvliet. Inmiddels is echter, mede na het bezoek van de vaste commissie,
het besef ontstaan dat binnen de regio Rotterdam behoefte is aan zowel een
dwang-SOV als een drangvoorziening. Er is een markt voor, gelet op de omvang
van de doelgroep en de differentiaties daarbinnen. In Rotterdam is een duidelijke
doelgroep te onderscheiden, zowel voor de experimentele drang-SOV als voor
de dwang-SOV. De doelgroepen bestaan allebei uit zo'n vierhonderd personen.
Deze doelgroepen bestaan ook in andere grote steden. Echter, in Rotterdam
is, afgezien van de experimentele drang-SOV, geen drangvoorziening voorhanden.
In de ketenaanpak is een drangvoorziening naast de dwang-SOV een onmisbare
schakel.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! De minister zegt dat zowel voor de drang als voor de dwang
in Rotterdam een doelgroep van ongeveer vierhonderd mensen zou zijn. Hoe komt
hij aan die cijfers?Minister Korthals:Die zijn mij aangeleverd. Ik zal direct uitgebreider komen te spreken
over de populatie en de doelgroep. Een percentage van die groep behoort tot
de harde kern van criminele verslaafden. In de hulpverlening bestaat een behoorlijke
indruk van wie daartoe behoren. Als de hulpverleningsinstanties onderling
contact met elkaar hebben, kan ongeveer wel vastgesteld worden hoe groot die
groep is.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vraag het toch nog maar even, want gegevens van het Boumanhuis bijvoorbeeld
wijzen uit dat de populatie die beschikbaar zou kunnen zijn voor de dwang
niet meer dan 100 mensen omvat. En dat is nog een zeer optimistische schatting,
want daarbij is nog geen rekening gehouden met de contra-indicatie van psychische
of psychiatrische stoornissen.Minister Korthals:Voorzitter! Als dit een pleidooi is om die drangvoorziening in Ossendrecht
niet door te laten gaan, dan neem ik daar kennis van, maar ik ga op het ogenblik
uit van de gegevens die ik van Rotterdam en de andere steden heb gekregen
en die overigens worden ondersteund door de gegevens van mijn ministerie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het is geen pleidooi om de drangvariant niet door te laten gaan. Het is
de wens tot verduidelijking van uw stellingname dat er behoefte is aan een
dwangvariant in Rotterdam naast de drangvariant. U komt met cijfers die naar
mijn idee niet gestaafd worden door de feiten. In werkelijkheid ligt het aantal
veel lager. Bovendien wordt bij uw cijfers niet ingegaan op de contra-indicatie
van psychische en psychiatrische stoornissen die de groep verder verkleint.Minister Korthals:Voorzitter! Als ik kom te spreken over de doelgroepen kan ik misschien
iets beter aangeven hoe wij hieraan komen. Natuurlijk weet je het nooit helemaal
zeker, tenzij je puur overal aan het registreren bent. Maar als je alles aan
het registreren bent, kom je weer tot zwarte lijsten en daarmee moet je ook
voorzichtig zijn. De heer Dittrich heeft er al over gesproken. Ik meen dat
vrij algemeen de opvatting is dat er in Nederland ten minste 3000 harde criminele
drugsverslaafden zijn. Vermoedelijk zijn het er zelfs 6000.Voorzitter! Het zal naar verwachting ongeveer drie jaar duren voordat
in Rotterdam de gewenste ketenbenadering gerealiseerd is. Als onderdeel hiervan
zou de drang-SOV geen extra middelen vergen. De financiering kan worden gerealiseerd
door middel van reallocatie van bestaande middelen, zo is mij verzekerd vanuit
Rotterdam. Ik ben bereid als overbrugging voor drie jaar het justitiedeel
van het drangexperiment SOV te financieren. Ik heb hiervoor de nodige middelen
gereserveerd op de begroting voor 2001 en latere jaren. Ook de gemeente Rotterdam
is hiertoe bereid en mede op nadrukkelijk verzoek van de Kamer heb ik vorige
week gesproken met mijn collega van VWS over de mogelijkheid om als "Dritte
im Bunde" bij te dragen aan de instandhouding van de drang-SOV.
Het verheugt mij de Kamer te kunnen meedelen dat de minister van VWS zich
daartoe bereid heeft verklaard voorzover het de zorgcomponenten betreft. Hiermee
lijkt de gewenste tripartiete financiering op het goede spoor te zijn. Het
beoogde bedrag van 6 à 7 mln. is nog niet binnen, maar wij zitten er
dichtbij. Ik heb er het volste vertrouwen in dat de financiering rond komt.De heer Apostolou (PvdA):Het ministerie van Justitie betaalt eenderde. Hoeveel betaalt het ministerie
van VWS?Minister Korthals:Het ministerie van VWS betaalt in ieder geval 1,5 mln.De heer Apostolou (PvdA):Dat is minder dan eenderde van het benodigde bedrag.Minister Korthals:Vanuit Rotterdam wordt gezegd dat 7 mln. nodig is, terwijl mijn ambtenaren
uitkomen op een bedrag van 6 mln. Het spreekt vanzelf dat er een duidelijke
begroting moet worden opgesteld. Voorlopig ga ik uit van het bedrag van 6
mln., maar als het meer blijkt te zijn, zullen Rotterdam en Justitie daaraan
evenredig meebetalen. Rotterdam en Justitie betalen in ieder geval 2 mln.
VWS heeft 1,5 mln. toegezegd. Over het laatste half miljoen wordt nog gesproken
en ik kan u verzekeren dat dat geld er zal komen.De heer Dittrich (D66):U garandeert als hoofdverantwoordelijke dat in Rotterdam het experiment
doorgaat, wie het ook betaalt?Minister Korthals:Dat is de strekking van mijn opmerkingen. Er moet natuurlijk wel een begroting
voorliggen waarin wij ons kunnen vinden. Het kan niet zo zijn dat Rotterdam
opeens komt met een begroting van bijvoorbeeld 9 mln.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als ik het goed begrijp, gaat VWS minder betalen dan in het verleden.Minister Korthals:Het ministerie van VWS was hier helemaal nog niet bij betrokken, dus doet
het al meer dan het deed.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Bij mijn weten heeft VWS de afgelopen tijd gewoon meebetaald.Minister Korthals:Nee. Het ministerie van VWS doet nu meer dan in het verleden, maar voor
alle zekerheid zal ik hierop in mijn tweede termijn terugkomen. Mijn informatie
luidt dat tot dusverre alleen Rotterdam en Justitie hieraan meebetaalden.
Als zodanig waardeer ik het – op zich begrijpelijke – gebaar van
VWS.Met haar betrokkenheid wil de minister van VWS eraan bijdragen dat een
zorgvuldige evaluatie wordt verricht van de drang-SOV in relatie tot de forensische
verslavingskliniek. Hierover zullen nog afspraken worden gemaakt. Ook voor
de evaluatie van de resultaten van de dwang-SOV zijn de ervaringen met de
drangvariant zeer waardevol. Dit is een extra argument om het drangexperiment
in Ossendrecht nog enkele jaren te laten voortbestaan. Ik hoop duidelijk gemaakt
te hebben dat het hier een uitzonderingssituatie betreft. Het verlengde experiment
met de drang-SOV geldt speciaal voor de lokale situatie.De heer Rouvoet vroeg naar de gevolgen van de SOV voor andere vormen van
verslavingszorg. Wat als de SOV een succes wordt? Op dit moment is de SOV
ook in termen van capaciteit een uitbreiding van het voorzieningenpakket voor
verslaafden. Over effecten in de toekomst wil ik thans niet te veel speculeren.
Ik kan niet voorspellen of, als de SOV een succes wordt, de doelgroep andere
vormen van interventies minder zal benutten dan voorheen of dat daarin geen
verschil zal zijn. Laten wij ook in dit opzicht de effecten van het SOV-experiment
afwachten.De heer Apostolou vroeg wat er gebeurt als veel verslaafden voor de drangvariant
kiezen en de SOV-inrichtingen leeg komen te staan. Ik verwacht dat het aantal
van 350 plaatsen aansluit bij de benodigde omvang voor de experimentele periode.
Echter, de rechter bepaalt uiteindelijk of iemand de strafrechtelijke maatregel
krijgt opgelegd. Bij leegstand zal de drempel in ieder geval niet worden verlaagd
tot de groep die voor drang in aanmerking komt. Een zeker risico van leegstand
zal tijdens de startfase van de SOV, ik denk aan het eerste jaar, wel genomen
moeten worden. Het lijkt mij niet dat de SOV onmiddellijk vol zal zijn.Van alle delicten die in ons land worden gepleegd, is een onevenredig
groot aandeel op het conto te schrijven van een hoogactieve subgroep. Onder
deze groep is een harde kern van crimineel hoogactieve harddrugsverslaafden.
Deze veelplegers zorgen voor de forse criminele overlast, met name in de grotere
steden. Een kwart tot eenderde van alle geregistreerde lokale criminaliteit
in de grotere steden komt van de verslaafde veelplegers. Ook de evaluatie
van vijf jaar drangprojecten wijst in die richting. De evaluatie, het rapport
Regioplan 1999, schat de landelijke omvang van de harde kern van de criminele
harddrugsverslaafden op minimaal 3000 personen. Het zijn vooral mannen, vaak
boven de 30 jaar, zij hebben al jaren contact met de verslavingszorg, het
zijn vrijwel steeds primaire heroïneverslaafden of primaire cocaïneverslaafden
of verslaafden aan een combinatie daarvan. De verslaving aan harddrugs is
in hun geval de katalysator in de criminele carrières. Als er geen
drugs hadden bestaan, zou deze carrière zeer waarschijnlijk ook hebben
plaatsgevonden, zij het dan op een lager niveau van activiteit. De nauwe verwevenheid
van verslaving en criminaliteit zorgt bij deze groep voor een zeer hoge recidive.
Deze ligt doorgaans veel hoger dan onder niet verslaafde delictplegers. Zij
zijn die draaideurcliënten van politie, justitie en verslavingszorg.
De SOV is bedoeld voor juist deze specifieke categorie.De heer Van de Camp ging in op de omvang van de doelgroep. Het aantal
van 6000 is vermeld in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel. Het
spreekt van landelijk maximaal 6000 veelplegers onder de criminele drugsverslaafden.
Dit aantal is gebaseerd op verschillende onderzoeken aan de hand van een systematische
inventarisatie van politiecijfers. Deze drugsverslaafden hebben jaarlijks
minstens vier geregistreerde politiecontacten. In de memorie van toelichting
heb ik het vaste patroon geschetst dat steeds terugkeert in de grote en middelgrote
steden. Een kwart tot eenvijfde van alle drugsverslaafden pleegt het leeuwendeel
van alle misdrijven door verslaafden. De politiecijfers betreffen verdachten,
dus nog niet veroordeelden. De doelgroep van de SOV is dus
weer een selectie uit de groep van meer dan 6000. De bijkomende objectieve
criteria zijn immers drie onherroepelijke veroordelingen in de afgelopen vijf
jaar, van mannelijk geslacht – ik zal direct nog uitleggen waarom er
geen vrouwen bij zijn – niet illegaal in Nederland verblijvend, geen
dominante psychische stoornis. Bijkomend criterium is het zonder succes achter
de rug hebben van op afkicken gerichte programma's van verslavingszorg. Dit
complex van criteria bepaalt de landelijke omvang van de SOV-doelgroep op
zo'n 3000.Wat betreft de SOV-doelgroep in de vier grote steden, rekent men in Rotterdam
met 400 kandidaten die nu al aan de criteria voldoen. In Amsterdam wordt de
groep geschat op 700, in Den Haag op 250 en in Utrecht op 150. De vier grote
steden tellen dus tezamen zo'n 1500 kandidaten. In de rest van het land zijn
dit er ook nog eens zo'n 1500. Dit betreft dus zowel de G21-steden die aan
het SOV-experiment deelnemen, als de rest van het land.Voorzitter! De SOV is een innovatie in het Nederlandse drugsbeleid. Het
is een experiment, een nieuwe maatregel die eerst op zijn effectiviteit moet
worden getoetst. De voorgestelde capaciteit van 350 plaatsen, verdeeld over
meerdere steden, is toereikend voor een zorgvuldig experiment. Het zou onverstandig
zijn om de capaciteit al op voorhand te verdubbelen of te verdrievoudigen.
Na ommekomst van het experiment en naar bevind van zaken zal men na zo'n zes
jaar tot een afgewogen oordeel hierover kunnen komen.De heer Rouvoet vroeg of er op termijn parallellen zijn te trekken met
de gokverslaafden. Het aanknopingspunt moet ook dan de criminaliteit van de
verslaafde zijn. Ik ben de heer Rouvoet erkentelijk dat hij zelf deze laatste
toevoeging heeft gemaakt. Het kan namelijk niet genoeg worden onderstreept
dat een justitiële maatregel ingrijpt op het criminele gedrag van een
persoon en niet op diens verslaving. Een parallel met "hoogcriminele" gokverslaafden
is in theorie mogelijk, want ook bij hen kan sprake zijn van een dwangmatig
patroon van verwevenheid van criminaliteit en verslaving. Er is echter nog
weinig systematische kennis voorhanden over de criminele carrières
van deze verslaafden en over het verloop over de jaren daarvan. Deze deskundigheid
hebben wij juist wel in huis als het gaat om de criminele drugsverslaafden.Ik herhaal dat de SOV een innovatieve maatregel is. De maatregel moet
dan ook over enkele jaren als een experiment worden beoordeeld. Dan pas komt
het moment waarop eventuele parallellen kunnen worden getrokken. De heer Rouvoet
heeft begrip getoond voor mijn standpunt dat het experiment voorlopig beperkt
moet worden gehouden.De heer Dittrich vroeg eveneens naar de mogelijke uitbreiding van de doelgroep.
Het is niet uitgesloten dat de SOV te zijner tijd wordt uitgebreid tot andere
verslaafden dan drugsverslaafden. Daarvoor is echter wel een wetswijziging
nodig, aangezien het voorliggende wetsvoorstel op drugsverslaving is gericht.
Deze uitbreiding is nu niet aan de orde. Er zijn geen plannen en er is ook
geen gedachtevorming gaande over categorieën van andere verslaafden die
voor een strafrechtelijke opvang in aanmerking zouden kunnen komen. Eerst
moet de SOV zorgvuldig worden geëvalueerd.De heer Dittrich (D66):Ik heb hierover in eerste termijn een vraag gesteld, omdat de minister
toen opmerkte dat de SOV te zijner tijd uitgebreid zou kunnen worden. Hij
zegt nu dat hierover geen gedachtevorming heeft plaatsgevonden en zelfs dat
gokverslaving er niet onder valt. Hoe valt dit met elkaar te rijmen? Ik haakte
met mijn vraag aan op een opmerking van de minister in de schriftelijke stukken
en ik wil graag weten hoe hierover wordt gedacht.Minister Korthals:Gok- en alcoholverslaafden zijn categorieën waarvan men nog wel eens
stelt dat deze verslaafden een criminele loopbaan volgen. Als in de toekomst
zou blijken dat deze criminele loopbanen dermate ernstig zijn dat over een
harde kern kan worden gesproken, is het niet op voorhand uitgesloten dat onderzocht
zal worden of het mogelijk is om die harde kern hiervoor in aanmerking te
laten komen. Ik herhaal echter dat men zich voorlopig uitsluitend op de drugsverslaafden
zal richten.De heer Dittrich (D66):Laat de minister op dit moment onderzoek verrichten naar andere doelgroepen
om bij de evaluatie gemotiveerd te kunnen zeggen dat deze groep er wel of
niet onder kan vallen?Minister Korthals:Nee, ik ben niet van plan om een dergelijk onderzoek te laten verrichten.
Een uitbreiding is namelijk niet aan de orde, maar ook hier geldt: wie dan
leeft, wie dan zorgt. Het zou dus kunnen zijn dat na verloop van tijd door
de Kamer wordt gevraagd om deze doelgroepen te onderzoeken op de vraag of
deze mensen zich ontwikkelen tot grote criminelen.De heer Rouvoet (RPF/GPV):De minister heeft mij goed verstaan. Ik ben het namelijk met hem eens
dat er een combinatie van overlast en criminaliteit geconstateerd moet zijn
als men deze groepen onder deze regeling wil laten vallen. Ik dring inderdaad
ook niet aan op een onderzoek in die richting. De aandacht gaat nu uit naar
de groep harddrugsgebruikers en dat roept de vraag op of de SOV naast het
bestaande heroïne-experiment komt te staan. Ik vind dat wel een belangrijk
punt, ook gelet op de vulling van de SOV.Minister Korthals:Daarover kom ik nog te spreken. Ik zal aangeven dat het totaal verschillende
groepen zijn. Zij hebben gemeen dat zij beide vaak veel heroïne gebruiken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb nog een vraag naar aanleiding van het debatje met de heer Rouvoet.
De parallel die de heer Rouvoet trok met de gokverslaving zit niet in de door
beide groepen mogelijk gepleegde criminaliteit, maar in het nieuwe element
dat met dit wetsvoorstel wordt geherintroduceerd, namelijk de bestwil van
de verslaafden. Volgens mij zei de heer Rouvoet in zijn eerste termijn dat
het belang van de verslaafde aanleiding kan zijn om iemand twee jaar in de
SOV op te nemen. Deelt de minister die mening van de heer Rouvoet? Het gaat
hier om twee redenen, niet enkel de criminele feiten, maar ook de bestwil.Minister Korthals:Het gaat om twee zeer duidelijke aspecten, namelijk de verslavingsproblematiek
bij de persoon en het harde criminele leven van die persoon. Als de heer Rouvoet
het alleen beperkt zou hebben tot de verslavings problematiek –
zo heb ik hem overigens niet begrepen – dan zou ik het niet met hem
eens zijn.De heer Rouvoet (RPF/GPV):Ik zal er in tweede termijn op terugkomen. Ik kan mij voorstellen dat
mevrouw Halsema daarop is gekomen, de Handelingen gelezen hebbend. Ik heb
dat zo niet bedoeld.Minister Korthals:Als je het debat bijwoont, voel je vaak beter de bedoelingen aan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mijn collega Rabbae heeft nog eens nagebootst hoe de heer Rouvoet dat
heeft gezegd.Minister Korthals:Ik geef toe dat het een flauwe opmerking is.Voorzitter! De procedure die thans in Rotterdam bij de drang-SOV wordt
gehanteerd is als volgt. In het HKS-register van de politie worden mensen
aangemerkt die voldoen aan de formele criteria voor de SOV: meerderjarige
mannen, langdurig verslaafd aan harddrugs, drie veroordelingen achter de rug
in de afgelopen vijf jaar. Op het moment dat iemand wordt opgepakt wegens
het plegen van een nieuw feit, wordt de HKS geraadpleegd en wordt die persoon
tegen het licht van de criteria gehouden. Passen de criteria, dan gaat men
er met betrokkene over praten, anders niet. De politie meldt opgepakte verslaafden
aan bij de verslavingsreclassering in het kader van de vroeghulp. Bij de verslavingsreclassering
zijn alle langdurig verslaafden met een langdurig justitieel verleden al bekend.
De verslavingsreclassering kent het hulpverleningsverleden van betrokkene
en bepaalt of iemand het SOV-traject kan ingaan of dat er contra-indicaties
zijn zoals een dubbele diagnose. Er is dus een politieregistratie op basis
van inverzekeringstellingen. Deze registratie is geen blijvende, maar fluctueert,
bijvoorbeeld als na verloop van tijd minder dan drie veroordelingen in de
laatste vijf jaar achter iemands naam staan. De inzage in de politieregisters
alsmede de mogelijkheden van de geregistreerde om te weten te komen welke
informatie over hem bestaat en daarin eventuele correctie aan te brengen zijn
geregeld in de Wet politieregisters en het daarbij behorende besluit. Derden
hebben daarin geen inzage.De heren Dittrich en Rabbae zijn ingegaan op de proportionaliteit van
de SOV. Ik stel vast dat buiten twijfel is dat de voorgestelde regeling en
haar toepassing in overeenstemming zijn met de internationale regelgeving.
Artikel 5 EVRM laat toe dat een verslaafde delinquent onvrijwillig wordt opgenomen,
mits een rechter de rechtmatigheid van een gedwongen opvang kan beoordelen.
Het EVRM laat ook toe dat op strafbaar gesteld gedrag dat zijn oorzaak vindt
in de verslaving een maatregel van langere duur volgt. Ook de heer Rouvoet
heeft dat bevestigd. Een gedwongen opvang met opeenvolgende fasen van intramuraal
naar extramuraal van maximaal twee jaar is proportioneel ten opzichte van
de ernst van de overlast en die van de verslaving. Mede in het licht van de
eisen van proportionaliteit en subsidiariteit is artikel 38m, eerste lid,
onderdeel 2°, aangescherpt met meer antecedenten en verruimt artikel 38s
uitbreiding van de rechterlijke tussentoets. Bij SOV gaat het dus om een specifieke
doelgroep.De SOV duurt maximaal twee jaar. De rechter kan ook een SOV van kortere
duur opleggen. De SOV gaat in op het moment waarop de veroordelende uitspraak
onherroepelijk is geworden. Met het karakter van de SOV als strafrechtelijke
maatregel zou het niet in overeenstemming zijn dat de voorlopige hechtenis
verplicht in alle gevallen wordt afgetrokken van de duur van de maatregel.
De effectiviteit van de SOV zou verminderen als de duur ervan afhankelijk
zou zijn van de duur van de voorlopige hechtenis. De rechter kan bij het opleggen
van de SOV overigens rekening houden met de duur van de ondergane voorlopige
hechtenis en de wijze waarop deze is verlopen. Intussen is het van groot belang
dat de duur van de voorlopige hechtenis beperkt blijft en de zaak zo snel
mogelijk op de zitting wordt gebracht.Op zich kan ik begrijpen dat de heer Dittrich komt met een amendement
dat ertoe strekt dat de duur van de voorlopige hechtenis steeds afgetrokken
moet worden van de duur van de SOV. Het amendement heeft tevens als beoogd
effect dat alle inspanningen erop gericht zijn om de duur van de voorlopige
hechtenis zo beperkt mogelijk te houden. Toch moet ik zijn amendement ontraden,
want het treft de SOV in haar kern. Er moet voldoende tijd zijn om de met
de SOV gestelde doeleinden te verwezenlijken. Verplichte aftrek is hoofdregel
bij de gevangenisstraf; van verplichte aftrek is nu juist geen sprake bij
vrijheidsbenemende maatregelen. In dit verband verwees de heer Dittrich naar
artikel 27 van het Wetboek van Strafrecht.Hierbij moet wel worden bedacht dat met het SOV-programma nog niet in
de fase van de voorlopige hechtenis kan worden begonnen. Het amendement heeft
tot gevolg dat de voorlopige hechtenis en SOV tezamen nimmer de duur van twee
jaar te boven kunnen gaan. Zo zal de verdachte door te appelleren, op welke
gronden dan ook, mede de duur van de SOV kunnen bepalen. Ik meen evenwel dat
van die consequentie een verkeerd signaal uitgaat. Naar mijn oordeel schiet
dit amendement zijn doel te zeer voorbij. De rechter is namelijk bevoegd om
binnen het maximum van twee jaar de duur van de SOV toe te snijden op het
concrete geval. Hij kan dus de duur van de voorlopige hechtenis aftrekken.Tussen OM en de rechterlijke macht zullen afspraken worden gemaakt om
de SOV-zaken, vanzelfsprekend in het licht van een zorgvuldige rechtspleging,
in het algemeen met voorrang te behandelen. De heren Dittrich en Van der Staaij
informeerden hiernaar. Daartoe zal ik met het openbaar ministerie en de zittende
magistratuur in overleg treden over de vraag op welke wijze dit het best kan
worden verzekerd. Nadere afspraken op lokaal niveau tussen OM en rechterlijke
macht zullen bevorderen dat er voldoende capaciteit beschikbaar is om de vlotte
afdoening van de SOV-zaken te verzekeren.De heer Dittrich (D66):Geeft de minister hiermee niet te kennen dat het heel wel tot de mogelijkheden
gaat behoren dat een verdachte, behalve de strafrechtelijke maatregel van
maximaal twee jaar, nog een bepaalde tijd in voorlopige hechtenis heeft doorgebracht?
Met andere woorden: de verdachte is dan meer dan twee jaar van zijn vrijheid
beroofd.Minister Korthals:Ik kan niet ontkennen dat dit mogelijk is. Maar allereerst moeten wij
ons realiseren dat het een groep mensen betreft die vaak weliswaar
misdrijven begaan waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, maar waarbij
nog niet altijd voorlopige hechtenis wordt opgelegd. Voorts heeft de rechter
inderdaad de mogelijkheid om de voorlopige hechtenis af te trekken, indien
hij daartoe termen dan wel gronden aanwezig acht. Er zijn dus voldoende middelen
voor de rechter om daar rekening mee te houden. Het zou naar mijn gevoel verkeerd
zijn om de betrokkene mee te laten bepalen – zo moet de Kamer het ook
eens zien – hoe lang de maatregel duurt. Gesteld dat iemand in voorlopige
hechtenis zit en de SOV-maatregel niet wil, wat in eerste instantie vaak zal
voorkomen. Dan kan hij de maatregel tegenwerken door in hoger beroep te gaan,
waardoor er niet snel een rechterlijk vonnis is. Ik heb begrip voor uw punt;
laat ik dat erbij zeggen. Van onze zijde zal er dan ook alles aan gedaan worden
om de mensen aan wie naar onze mening een SOV-maatregel moet worden opgelegd,
zo snel mogelijk voor de rechter te krijgen.De heer Dittrich (D66):De stelling dat een SOV-maatregel nooit langer dan twee jaar kan duren,
moet dus in die zin genuanceerd worden, dat de maatregel niet langer dan twee
jaar kan duren, maar dat daarnaast maandenlang voorlopige hechtenis mogelijk
is, die erbij opgeteld moet worden, zodat je op een veel langere tijdsduur
uitkomt.Minister Korthals:Dat is in theorie mogelijk, maar ik denk dat het in de praktijk zal meevallen.De heer Niederer (VVD):Acht u het denkbaar dat een rechter een onvoorwaardelijke SOV-maatregel
oplegt voor minder dan twee jaar, gerelateerd aan de ernst van de feiten,
en dat hij daarnaast op basis van een signaal van de hulpverlening dat de
betrokkene langer zou moeten blijven om het programma met succes te doorlopen,
een voorwaardelijke SOV-maatregel oplegt en hierbij als voorwaarde stelt dat
de betrokkene blijft deelnemen aan het programma?Minister Korthals:Als de hulpverlening aandringt op een voorwaardelijke SOV-maatregel en
er nog geen drangvoorziening heeft plaatsgehad, neem ik aan dat de rechter
het advies zal volgen. Daar is een voorkeur voor om de doodeenvoudige reden
dat in de keten van straffen en maatregelen deze ongetwijfeld de zwaarste
in.De heer Niederer (VVD):Op basis van die constructie van een onvoorwaardelijke en een voorwaardelijke
maatregel kan de betrokkene dus twee jaar en wellicht langer gebonden zijn
aan het SOV-traject.Minister Korthals:Nee, dat lijkt mij niet. Als er een voorwaardelijke maatregel wordt opgelegd
en men zich niet aan de voorwaarden houdt, moet het gevolg in de strafmaatregel
van twee jaar blijven passen, lijkt mij. Als ik het nu verkeerd zeg, kom ik
in tweede termijn erop terug.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb een vraag over het artikel waar het nu om gaat en dat inmiddels
door de heer Dittrich is geamendeerd. Wat mij verbaast, is de vermelding van
het psychiatrisch ziekenhuis in lid 2. Er staat dat er rekening moet worden
gehouden met het verblijf in een psychiatrisch ziekenhuis voorafgaand aan
de SOV. Ik vind het gek als mensen die in een psychiatrisch ziekenhuis zijn
opgenomen, verplaatst kunnen worden naar de SOV, want zij hebben daarmee een
van de contra-indicaties waardoor zij niet voor de SOV in aanmerking komen.
Moet die zinsnede over het verblijf in een psychiatrisch ziekenhuis er niet
uit?Minister Korthals:Het is een contra-indicatie, maar dit wil niet zeggen dat het nooit kan
gebeuren. Degene die in een psychiatrisch ziekenhuis zit of heeft gezeten,
komt in beginsel niet in aanmerking voor een SOV-maatregel, maar je moet ervoor
oppassen dit in algemene zin vast te leggen.De heer Dittrich heeft de interessante vraag gesteld waarom niet wordt
voorgesteld dat een verplichte afkickcursus in de wet wordt opgenomen, gelet
op het feit dat de SOV een ultimum remedium is. Een verplichte afkickcursus
zoals de heer Dittrich voorstelt, vind ik goed passen in de mogelijkheden
die de voorwaardelijke oplegging van de SOV-maatregel biedt. Juist bij deze
modaliteit is het de bedoeling dat ambulante vormen van hulp in een meer verplichtend
kader worden opgelegd. KorthalsAlhoewel niet met zoveel woorden biedt het
wetsvoorstel derhalve toch de mogelijkheid.Voorzitter! Ik wil vervolgens reageren op enkele wetstechnische opmerkingen
van vooral de heer Dittrich. Hij heeft volkomen gelijk, dat door vernummering
van artikel 38m het huidige vijfde lid ten onrechte nog verwijst
naar het derde in plaats van naar het vierde lid. Ik ben hem ervoor erkentelijk,
dat hij deze omissie aan het daglicht heeft gebracht. Dit wordt bij derde
nota van wijziging rechtgezet. Ik veronderstel dat deze nota inmiddels is
rondgedeeld.Hij vroeg voorts waarom bij artikel 38p de algemene voorwaarde is gehandhaafd
nu die bij taakstraffen is verdwenen en of de situatie, bedoeld in artikel
38p, lid 5, ook een plaatsing in een SOV kan zijn. Kan bijvoorbeeld een veroordeelde
overdag aan een therapeutische behandeling buiten de SOV meedoen? De in het
derde lid van artikel 38p genoemde algemene voorwaarde staat als zodanig ook
nog in de bepalingen voor de voorwaardelijke taakstraffen. Zie artikel 14a,
waarmee de taakstraf is toegevoegd, juncto artikel 14c, waarin naar artikel
14a wordt verwezen. Over de toegevoegde waarde die een voorwaardelijk taakstraf
in de praktijk zal hebben is discussie geweest. In het debat over het daartoe
strekkende amendement heb ik bij de behandeling van het wetsvoorstel taakstraffen
in de Tweede Kamer aangegeven dat ik die toegevoegde waarde beperkt acht als
het gaat om een voorwaardelijke taakstraf waarbij alleen een algemene voorwaarde
wordt gesteld. Wanneer bij een voorwaardelijke taakstraf bijzondere voorwaarden
worden gesteld, zal ervoor gewaakt moeten worden dat deze niet het karakter
van een onvoorwaardelijke taakstraf hebben. In de nota Sancties in perspectief
ga ik nader op het instituut van de algemene voorwaarden in. Deze nota is
naar de verschillende adviesinstanties gezonden. Dat heb ik de Kamer onlangs
meegedeeld. Na ontvangst van de adviezen zal ik de Kamer nader informeren.
Voorlopig wordt in dit wetsvoorstel aangeknoopt bij de lijn die thans bij
dit soort zaken geldt. Bij de voorwaardelijke SOV ligt het niet voor de hand
te bepalen dat een van de voorwaarden zal zijn dat betrokkene zich laat opnemen
in een SOV-inrichting. Indien dat gewenst wordt geacht, dient een onvoorwaardelijke
SOV-maatregel te worden opgelegd.Voorzitter! Dan wil ik iets zeggen over de samenhang tussen criminaliteit
en verslaving. De heer Van der Staaij vroeg naar de betekenis van met de drugsverslaving
samenhangende criminaliteit. In artikel 38m, eerste lid, derde onderdeel,
is bepaald dat er samenhang moet zijn tussen de verslaving enerzijds en de
oude feiten, het nieuwe feit en het gevaar voor recidive anderzijds. Op een
eerdere suggestie van hem heb ik geantwoord, dat ik nadere kwalificatie van
deze samenhang niet zinvol acht, omdat niet steeds is te bepalen in welke
mate de verslaving naast andere factoren van invloed is geweest op het plegen
van strafbare feiten. Ik meen dat de rechter op basis van rapportages over
de verdachte goed kan beoordelen of er relevante samenhang bestaat tussen
zijn verslaving en de door hem gepleegde criminaliteit. Cruciaal voor de vervolgingsbeslissing
door het openbaar ministerie zal zijn: het patroon van crimineel gedrag door
de jaren heen en de langere voorgeschiedenis. De SOV kan alleen worden opgelegd
voor misdrijven waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. In antwoord op
een vraag van de heer Dittrich meld ik dat belediging van een politieagent,
hoe ernstig ook, daartoe niet behoort. Zij is strafbaar gesteld in artikel
267 juncto artikel 266.Voorzitter! De heer Van der Staaij stelde de vraag hoe de verhouding is
tussen de bevoegdheden van de rechter om tussentijds te toetsten en die van
de minister om de maatregel te allen tijde te beëindigen. Artikel 38s
geeft de rechter de bevoegdheid om bij het opleggen van de maatregel en nadien
nog eenmaal te bepalen, dat hij tussentijds op de hoogte wordt gesteld van
de voortgang van de maatregel. In dat geval kan hij ook de maatregel beëindigen.
Artikel 38u geeft aan dat de minister de maatregel te allen tijde kan beëindigen.
Het bestaan van beide mogelijkheden acht ik, zeker in de beginfase van de
SOV, wenselijk, omdat de rechter niet in alle gevallen gebruik zal maken van
de bevoegdheid tot tussentijdse toetsing. Deze mogelijkheid is opgenomen om
een extra waarborg te bieden. Met name in de gevallen waarin de rechter zo'n
beslissing achterwege heeft gelaten, kan de bevoegdheid van de minister zinvol
zijn. Vanzelfsprekend zal ik bij verzoeken om beëindiging van de maatregelen
nadrukkelijk betrekken of de rechter zich tussentijds wil laten informeren
en wat daarvan de uitkomst is. Shoppen om de maatregel beëindigd te krijgen
zal daardoor mijns inziens niet mogelijk zijn.De heer Dittrich (D66):Bestaat niet het gevaar dat de minister kan fungeren als een soort hogerberoepsinstantie?
Ik doel op de mogelijkheid dat als de rechter op basis van artikel 38s heeft
besloten de maatregel niet te beëindigen, de verslaafde zich tot de minister
wendt en dat de minister zegt dat de maatregel om welke reden dan ook toch
beëindigd kan worden. Dat is toch een vreemde situatie.Minister Korthals:Ik denk derhalve dat er zeer terughoudend gebruik van moet worden gemaakt.
Hetzelfde probleem doet zich voor bij gratieverzoeken, die overigens zijn
gericht aan de Koningin. Je moet oppassen dat het niet wordt gebruikt als
een extra rechtsmiddel voor betrokkenen. Met andere woorden, wij moeten in
de experimentele fase goed bekijken hoe dit loopt. Er zal uiteraard dan gebruik
van worden gemaakt wanneer de adviezen in mijn richting zodanig zijn dat ik
zal beëindigen.De heer Van der Staaij (SGP):Kan de minister het nut aangeven van de mogelijkheid van een tussentijdse
toetsing die bij nota van wijziging is gegeven aan de veroordeelde zelf, terwijl
al de mogelijkheid bestaat om een verzoek aan de minister te richten? Wat
is nu precies de toegevoegde waarde daarvan?Minister Korthals:Wellicht hebben sommigen meer vertrouwen in de rechter dan in de minister.
Wat deze kabinetsperiode betreft is dat redelijk onbegrijpelijk, maar het
is mogelijk. Dat is ook de redengeving.De heer Van de Camp heeft zorgen over onnodige medicalisering. Hij noemde
het bezoek van de vaste commissie aan het drangexperiment in Ossendrecht.
Niet toevallig werd juist daar opgemerkt dat drugsverslaafden niet onnodig
moeten worden gemedicaliseerd. Ondanks problemen van allerlei aard hoeven
zij niet bij voortduring als patiënten te worden beschouwd. Ik deel nadrukkelijk
de opvatting van de heer Van de Camp dat drugsverslaafden wel degelijk op
hun eigen verantwoordelijkheid kunnen worden aangesproken. Dit gebeurt nu
juist ook in de opzet van de SOV. Dit geldt zowel voor het wetsvoorstel als voor het experiment met de drang-SOV. De methodiek van de SOV
is primair gericht op het aanleren van praktische vaardigheden en uiteindelijk
op praktische resocialisatie. Deze non-therapeutische benadering doet een
nadrukkelijk beroep op de verantwoordelijkheid en actieve inzet van de persoon
zelf. Dit laat uiteraard onverlet dat zorg zal worden verleend wanneer dat
medisch noodzakelijk is.Geen enkel gebruik of bezit van middelen anders dan voorgeschreven door
de medicus wordt getolereerd. Daarmee is het standpunt duidelijk. Binnen de
SOV zijn drugs en alcohol verboden. De SOV is per locatie kleinschalig van
opzet. Groepsactiviteiten beperken zich tot groepjes van zes tot twaalf veroordeelden.
Dit maakt de dagelijkse gang van zaken overzichtelijk en geeft snel inzicht
in wat er aan de hand kan zijn wat het bezit en gebruik van drugs op de afdeling
betreft. Zichtbaar consequent beleid alsook een dusdanige uitvoering daarvan
en een consistente toepassing van positieve en negatieve sancties bieden voorwaarden
tot het drugsvrij houden van de SOV. De veroordeelde moet bovendien ervaren
dat er wat te verdienen valt bij goed gedrag, dat wil zeggen zonder drugs.
Bij illegaal bezit en/of gebruik zal de betrokkene beleven dat hij privileges
verliest met een of meer stappen terug in de door hem bereikte fase van het
SOV-traject.De heer Dittrich (D66):Is dit meteen het antwoord op mijn vraag over unit 4?Minister Korthals:De heren Van de Camp, Dittrich en Van der Staaij zijn ingegaan op de consequenties
van de houding van een persoon die zich niet laat dringen in het SOV-programma.
Motivatie voor deelname aan een afkick- en behandelprogramma is op zichzelf
een belangrijke randvoorwaarde voor succes. Het gaat dan om inzicht in de
situatie waarin men verkeert en de bereidheid tot gedragsverandering. Het
gaat hier om een zware groep met de zwaarste criminaliteits- en ver- slavingsproblemen.
Uit de praktijk van het gevangeniswezen en de ver- slavingszorg en uit de
literatuur is bekend dat deze groep in de regel op voorhand niet of nauwelijks
gemoti- veerd is tot gedragsverandering. Het stellen van de voorwaarde van
een manifeste motivatie vooraf is in hun geval niet realistisch. Vrijwillige
deel- name aan het programma betekent nogal eens de wil tot een tijdelijke
rustpauze, een time-out, altijd met een inschatting van de kans om het programma
weer vroegtijdig te verlaten. Deze mensen worden wel de calculerende verslaafden
genoemd.Motivatie is echter geen statische psychische entiteit. Bekend is ook
dat bij deze groep, juist in een situatie van vrijheidsbeleving, een latent
aanwezige motivatie zich kan ontpoppen als een intrinsieke bereidheid tot
gedragsverandering. Met name in de eerste fase van de SOV zal veel worden
geïnvesteerd in het op gang brengen van een motiveringsproces. Bij de
verslaafden zal ernaar worden gestreefd dat het inzicht in de eigen situatie
vergroot wordt. Het zal duidelijk worden gemaakt dat er toch nog mogelijkheden
liggen. Er zal een veranderingsbereidheid moeten worden ontwikkeld.Vaak is een motivatie latent aanwezig. Actieve deelname aan het programma
zal dan worden gestimuleerd. Ook uit het WODC-literatuuronderzoek dat in september
1998 naar de Kamer is gestuurd, blijkt dat onvrijwillige behandeling van drugsverslaafden
in justitieel kader net zo succesvol kan zijn als een behandeling die op vrijwillige
basis is gestart. Uiteindelijk moet de keuze voor een andere levensstijl door
de verslaafde zelf worden gemaakt, maar hij moet eerst flink op gang worden
geholpen.Binnen de SOV zal een speciale unit bestemd zijn voor degenen die nog
niet de motivatie hebben kunnen opbrengen om deel te nemen aan het programma
of die tijdelijk uit het reguliere programma zijn verwijderd, bijvoorbeeld
wegens het niet nakomen van gemaakte afspraken. Tevoren kan geen concrete
schatting worden gemaakt van de omvang van deze categorie. Vooralsnog wordt
25% van de gesloten capaciteit hiervoor bestemd. Een SOV met 96 plaatsen heeft
48 gesloten plaatsen, waarvan er 12 tot deze speciale unit horen.Gedetineerden die op deze unit verblijven, zullen zoveel mogelijk worden
gestimuleerd om toch weer aan het reguliere programma deel te nemen. Indien
dat evenwel niet lukt, zal het verblijf op deze unit worden gecontinueerd.
Personen die er desondanks voor kiezen om niet mee te doen, zullen in unit
4 worden gedetineerd. Die detentie is een wijze van tenuitvoerlegging van
de SOV. Deze consequentie is onvermijdelijk. Het kan niet zo zijn dat afwezigheid
van elke motivatie wordt beloond door beëindiging van de SOV. Overigens
blijft altijd de mogelijkheid bestaan dat een persoon na enige tijd aangeeft
weer op het SOV-spoor te willen gaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Hoelang kan deze vorm van detentie duren?Minister Korthals:In beginsel zit iemand een halfjaar in de gesloten detentie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Stel dat iemand weigert mee te doen aan het reguliere programma en wordt
overgebracht naar unit 4. Is het mogelijk dat iemand die blijft weigeren,
daar twee jaar verblijft?Minister Korthals:In theorie is dat mogelijk. Als iemand niet meewerkt in de gesloten afdeling,
gaat hij na een halfjaar naar de halfopen afdeling. Als hij daar niet meewerkt,
wordt hij weer teruggezet. Als hij daar vervolgens niet meewerkt, zit hij
weer in unit 4.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Zo iemand kan dus twee jaar vastzitten.Minister Korthals:In theorie kan het, maar ik ga ervan dat uit het experiment zal blijken
dat dat niet gebeurt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Een kwart van de capaciteit wordt gereserveerd voor unit 4. Dat geeft
aan dat de minister enigszins somber is over de bereidheid van mensen om mee
te werken aan de SOV.Minister Korthals:Wij hebben het dan over in totaal 96 mensen die aanwezig zijn. Het zijn
natuurlijk niet altijd dezelfde 12 mensen, het is een wisselende groep. Wij
moeten daar rekening mee houden. Aangezien wij daar nog geen duidelijke ervaring
mee hebben, zullen we moeten afwachten of de capaciteit te hoog of te laag
is. Ik denk dat deze eerder aan de hoge kant is.De heer Dittrich (D66):Is het de directeur van de SOV-inrichting toegestaan, als hij ziet dat
iemand halsstarrig en hardnekkig ongemotiveerd is, tussentijds beëindiging
bij de rechter te vragen?Minister Korthals:Dat lijkt mij op zichzelf een mogelijkheid.De heer Dittrich (D66):Ik vraag dit omdat in de stukken staat dat iemand niet beloond mag worden
als hij niet mee wil werken.Minister Korthals:U vraagt of de directeur die mogelijkheid heeft. Naar mijn gevoel heeft
hij die mogelijkheid, maar of hij daar snel gebruik van zal maken is een andere
vraag.De heer Dittrich (D66):Als iemand op unit 4 zit, wat voor programma wordt iemand dan geboden?
Is dat vergelijkbaar met het sobere regime in een penitentiaire inrichting?
Zit iemand helemaal opgesloten? Hoe moet ik dat zien?Minister Korthals:Je moet het vergelijken met het sobere regime in een penitentiaire inrichting.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! Ik wil graag een vraag stellen over dat laatste punt. Het
lijkt mij dat de directeur, als zoiets zich voordoet, contact opneemt met
het OM en het OM daar vervolgens een actie in onderneemt. Het lijkt mij een
gekke zaak te worden als de directeur van de SOV-inrichting op een gegeven
moment tussentijds gaat bepalen dat iemand daar niet thuishoort.Minister Korthals:Voorzitter! Het lijkt mij beter dat ik hier in tweede termijn nog even
op terugkom. Ik kan op zichzelf de logica van de heer Van de Camp volgen dat
het beter is dat de officier van justitie die vordering doet. Ik denk echter
dat hij dat dan zal doen op voorspraak van de directeur van de gevangenis.
Ik kom daar nog op terug.De voorzitter:Het lijkt mij dat ook andere vragen op dit punt in tweede termijn gesteld
kunnen worden.De heer Apostolou (PvdA):De minister zou in moeten gaan op artikel 38s bij de vraag die wij net
behandelden. Volgens artikel 38s kan de officier van justitie of de betrokkene
zelf vragen of de maatregel wordt beëindigd of dat er iets anders gedaan
wordt. Het lijkt mij goed dat de minister daar in tweede termijn meer duidelijkheid
over schept.Minister Korthals:U hebt zelf al het antwoord al gegeven dat het inderdaad de officier van
justitie is die de vordering zou moeten doen als betrokkene het zelf niet
doet. De eerste aanleiding zal echter toch de rapportage of het verzoek van
de directeur zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Volgens mij geeft de wet ook geen duidelijkheid op het punt hoe vaak de
SOV zich kan herhalen.Minister Korthals:In beginsel kan SOV vaker voorkomen. Als de maatregel als zodanig echter
weinig effect heeft, heeft het ook weinig zin om deze te vorderen. Je neemt
daarmee wel plaats in beslag. In zo'n geval is iemand is er zeer ernstig aan
toe. Er moet dan misschien aan andere zaken gedacht worden.Voorzitter! De heer Rouvoet heeft gevraagd naar de haalbaarheid van de
resocialisatiedoelstelling bij de groep langdurig verslaafden die hardnekkig
weigeren deel te nemen aan de SOV. Ik beroep me ook hier op de ervaringen
die zijn opgedaan in het drangexperiment te Rotterdam-Ossendrecht, maar ook
op de verslaafdenbegeleidingsafdelingen. De groep criminele verslaafden waar
wij het in dit debat over hebben, is zeer langdurig verslaafd met een criminele
carrière die gemiddeld zo'n 16 jaar beloopt volgens de politiecijfers.
Deze mensen zijn het vertrouwen in zichzelf en de samenleving volledig kwijtgeraakt.
Ze zitten vast in hun verslaving en kunnen daar niet op eigen kracht uit komen.
Deze mensen moeten een extra inhaalslag maken ten opzichte van verslaafden
die wel op eigen kracht de motivatie kunnen opbrengen om hun leven te veranderen.
Op het moment dat zij vastzitten in een VBA is er een rustmoment, zijn zij
fysiek aangesterkt en krijgen zij weer wat respect en vertrouwen. Zo zien
zij bijvoorbeeld dat anderen baat hebben bij hulpverlening. Tot op heden echter
ontbrak doorgaans na de gesloten fase van de VBA de aansluiting op de maatschappij
en kwamen zij weer op straat te staan zonder huisvesting of middelen van bestaan.
Met de SOV is er nu een vervolgtraject voorhanden. Wij moeten overigens wel
realistisch zijn in onze aspiraties met de SOV. Resocialisatie in termen van
zelfstandig wonen en betaald werk hebben, zal niet voor iedere deelnemer die
de SOV afrondt, zijn weggelegd. Voor sommigen is plaatsing in een begeleidwonenproject
en in een sociale werkvoorziening het hoogst haalbare. Een dergelijke situatie
zou voor deze specifieke categorie deelnemers al een grote vooruitgang betekenen
ten opzichte van hun huidige situatie. Als de SOV daarvoor als opstap kan
dienen, is dat in ieder geval al een grote winst.De heer Dittrich vraagt zich af wat er gebeurt indien iemand een maand
voor het aflopen van de derde extramurale fase met het programma stopt. Uitgangspunt
is dat bij terugval altijd wordt geprobeerd de deelnemer toch weer op het
rechte spoor te zetten. Terugplaatsing naar een eerdere, meer gesloten, fase
kan daarbij worden toegepast. In het extreme geval dat vlak voor expiratie
van de SOV terugval plaatsvindt, is er eigenlijk geen tijd meer om te proberen
het programma weer opnieuw op te bouwen. Aansluiting bij andere vormen van
zorg, waaronder drangprojecten, ligt dan eerder in de rede.Voorzitter! De gecompliceerde verslavingsproblematiek, soms ook nog vermengd
met een psychische problematiek, kan een begeleiding noodzakelijk maken die
langer duurt dan de periode waarvoor de SOV kan worden opgelegd. De ervaringen
met het drangexperiment in Rotterdam laten zien dat er bij een bepaalde categorie
deelnemers inderdaad behoefte blijft bestaan aan enige vorm van nazorg die
voor hen herkenbaar gerelateerd blijft met de SOV. Daarnaast is er een categorie
die niet in staat is om na afloop van het traject zelfstandig deel te nemen
aan de samenleving. De SOV-maatregel voorziet niet in de mogelijkheid dat
de persoon na de beëindiging van de SOV door toepassing van de drang
deelneemt aan een voortgezette behandeling. Evenmin kan er sprake zijn van
verplichte reclasseringsbegeleiding. Wat er gebeurt, is de conditie scheppen
waaronder die mensen hun medewerking kunnen geven. De heer Dittrich vroeg of de veroordeelde in rechte, bijvoorbeeld in kort
geding, nakoming kan vorderen van een aanbod van gemeentelijke voorzieningen.
Gemeenten hebben zich verbonden om zorgvoorzieningen aan te bieden in de derde
fase van de SOV. Dat commitment geldt ten opzichte van de met de SOV verbonden
partners. Ik meen dan ook dat de veroordeelde de nakoming van deze verplichtingen
niet in rechte kan afdwingen. Het beslissende oordeel daarover is overigens
vanzelfsprekend aan de rechter. De veroordeelde kan gebruik maken van de voor
hem openstaande klachtprocedures.Voorzitter! De heer Rouvoet vroeg terecht aandacht voor de groep drugsverslaafden
met meer of minder zware psychische stoornissen. Het probleem van comorbiditeit.
De laatste jaren dient dit probleem zich nadrukkelijk aan, zowel in de verslavingszorg
als in de justitiële inrichtingen. Voor een deel van hen heeft het gebruik
van drugs tevens de functie van zelfmedicatie. Echter, voor de SOV is zeker
in de experimentperiode ernstige psychische problematiek een contra-indicatie.
De heer Rouvoet is dit overigens met mij eens. Zijn vraag om aandacht voor
dit probleem richt zich niet zozeer op het kader van dit wetsvoorstel. Binnen
GGZ Nederland, de koepel in de geestelijke gezondheidszorg, wordt gewerkt
aan een plan van aanpak om zicht te krijgen op deze doelgroep. Wat is het
precies aandeel verslaafden bij wie tevens sprake is van een psychiatrische
problematiek? Er komen regionale samenwerkingsafspraken tussen verslavingszorg
en psychiatrie om te komen tot een meer adequaat aanbod voor deze doelgroep.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als ik het goed begrijp, zal het onderzoek nog plaatsvinden. Dat betekent
dus dat er nu geen zicht is op het percentage verslaafden met psychiatrische
problemen binnen die probleemgroep van 3000.Minister Korthals:Daar zijn in het algemeen wel enige gedachten over, maar het juiste percentage
is inderdaad niet bekend. Het onderzoek zal wellicht geen exact percentage
aantonen, maar een indicatie van de grootte van die groep geven.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Uit onderzoeken blijkt dat met name bij de problematische doelgroep het
percentage mensen met een psychische of psychiatrische stoornis erg groot
is.Minister Korthals:Ja, dat ontken ik niet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De verwachting met betrekking tot het terugdringen van de overlast door
de SOV kan dus mogelijk overmoedig zijn.Minister Korthals:Ik geef toe dat de omvang van de groep psychisch gestoorden onder de verslaafden,
die om die reden niet voor de SOV in aanmerking komen, niet helemaal bekend
is. Wij hebben het experiment en het plan van aanpak juist ontwikkeld om meer
duidelijkheid te krijgen over die omvang.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Deze wet is toch op zijn zachtst gezegd prematuur. Als uit het KNMG-project
blijkt dat bij langdurig verslaafden sprake is van chronische stoornissen
en dat de hele doelgroep in mindere of meerdere mate leidt aan psychiatrische
stoornissen, is deze wet toch prematuur?Minister Korthals:Er zijn natuurlijk wel enige indicaties. Wij weten welke mensen bij de
drangvoorzieningen binnenkomen en daaruit blijkt dat een behoorlijke groep
niet psychiatrisch gestoord is. De groep waarover wij spreken is redelijk
uitgebreid, hoewel u dat ontkent. De vijver waarin gevist kan worden, is vrij
uitgebreid. Een deel van die groep is ongetwijfeld psychiatrisch gestoord.
Zij krijgen een contra-indicatie en komen niet in aanmerking voor de SOV.
Het overige deel van die groep is groot genoeg om het project te starten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik bestrijd niet dat de groep die overlast veroorzaakt groot is. Wij verschillen
van mening over de wijze van behandeling van die groep. U heeft wat mij betreft
tot nu toe niet overtuigend kunnen aantonen dat de SOV de overlast effectief
zal kunnen terugdringen. Zeker als een groot percentage van de groep psychisch
gestoord is, is de verwachting dat de SOV zal bijdragen aan het terugdringen
van de overlast waarschijnlijk onjuist.Minister Korthals:De praktijk moet dat uitwijzen. Het is niet de bedoeling om mensen met
een psychische stoornis op te nemen in de SOV. Ons hele handelen is erop gericht
om mensen die ongelooflijk crimineel zijn in de SOV op te nemen. Als het moeilijk
is om mensen met een psychiatrische stoornis te onderscheiden van de mensen
zonder psychiatrische stoornis, zal dit uit het experiment naar voren komen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U twijfelt zelf over de effectiviteit van de SOV.Minister Korthals:Ik twijfel daar niet over. Wij verschillen van mening over de vraag of
er voldoende mensen in aanmerking komen voor de SOV, omdat wij niet weten
hoeveel psychische gestoorden in de harde kern zitten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U heeft zojuist gezegd dat u geen zekerheid heeft over de effectiviteit
van de SOV met betrekking tot de groep die overlast veroorzaakt. Is dan een
dergelijk ingrijpende en vergaande strafmaatregel legitiem?Minister Korthals:In het begin van mijn verhaal heb ik duidelijk betoogd dat literatuuronderzoek
heeft plaatsgevonden en dat een en ander vergeleken is met projecten in de
Verenigde Staten. Daaruit blijkt dat de maatregel effectief is. U kunt dat
bestrijden, maar zeg niet dat wij denken dat er geen resultaten mee te behalen
zijn. Het tegendeel is waar.De heer Rouvoet (RPF/GPV):De minister gaf voor de interruptie door mevrouw Halsema een reactie op
mijn opmerking over psychisch gestoorden, los van de omvang van de groep.
Hij zei dat mijn opmerking buiten het kader van dit wetsvoorstel lag. Ik maakte
mijn opmerking, omdat de aandacht voor de specifieke groep harddrugsverslaafden
in het kader van de SOV niet ten koste mag gaan van de groep psychisch gestoorde
verslaafden die ook de opvang en hulp nodig hebben. Ik heb gezegd dat de stukken
naar de Wet BOPZ verwijzen. Ik ben er beducht voor dat de aandacht gaat verschuiven,
omdat dit experiment loopt. Daar wil ik tegen waarschuwen.
Er zijn ook initiatieven, zoals het door mij genoemde Boumanhuis, die heel
veel aandacht geven aan de psychisch gestoorden in de populatie.Minister Korthals:Voorzitter! Zeker naar aanleiding van deze interruptie zullen wij ons
daar nog meer van bewust zijn, maar ik dacht bij de beantwoording te hebben
aangegeven dat men op het ogenblik bezig is zich in het plan van aanpak juist
op deze groep te richten. Dat gaat uit van GGZ Nederland.De heer Van de Camp (CDA):Ik zou de interruptie van collega Rouvoet willen ondersteunen. Uw ministerie
is betrokken bij de wijziging van de Wet BOPZ. De Kamer heeft al meerdere
malen in meerderheid uitgesproken dat de Wet BOPZ op een aantal punten verruimd
moet worden. Ik hoop dit zo te kunnen zeggen zonder een geweldige discussie
te starten. Ik ga ervan uit dat die verruiming in samenspraak met uw collega
van VWS en ook in relatie met de SOV wordt bekeken. Zo niet, dan heeft mevrouw
Halsema volstrekt gelijk, dat wij de ene groep – excusez le mot –
weer het bos in jagen.Minister Korthals:Dat wordt ook bekeken, mijnheer de voorzitter. Wanneer de intake uitwijst
dat de SOV redelijkerwijs gesproken geen soulaas zal bieden, zal de verslavingszorg
van GGZ naar andere mogelijkheden moeten zoeken. Onder omstandigheden kan
de Wet BOPZ daarbij een uitkomst bieden. Of de wet verder moet worden uitgebreid,
zal onder andere blijken uit de aanpak binnen de GGZ, waarbij ongetwijfeld
ook Justitie betrokken zal worden. Nu is het al zo, dat onder omstandigheden
de Wet BOPZ uitkomst kan bieden voor personen die weigeren zich psychiatrisch
te laten behandelen en die zorgdragen voor ernstige overlast in de samenleving.Ik kom nu bij de motie, ingediend bij de begrotingsbehandeling door mevrouw
Halsema, mevrouw Kalsbeek en de heer Dittrich. In die motie wordt gevraagd
de mogelijkheid te onderzoeken van het behandelen van psychische stoornissen
in de gevangenissen. De heer Dittrich vroeg naar de stand van zaken bij de
uitvoering van deze motie. Binnen de populatie gedetineerden in de reguliere
penitentiaire inrichtingen in ons land komen inderdaad in toenemende mate
psychische stoornissen voor van lichte dan wel zwaardere aard. Het gaat dan
niet om TBS-gevallen, maar om gewone gedetineerden. Voor 1 mei zal ik de Kamer
laten weten hoe aan haar wens tegemoetgekomen kan worden. In grote lijnen
zal de strekking van de brief zijn dat de mogelijkheden tot behandeling serieus
worden onderzocht. Samen met het ministerie van VWS wordt gezocht naar oplossingen,
ook ter verbetering van de uitstroomvoorzieningen. Voor het overige verwijs
ik naar de brief die voor 1 mei bij de Kamer zal zijn.Voorzitter! De heer Apostolou vroeg op welke wijze de minister van Justitie
de leefbaarheid in de centra van steden met drugsoverlast gecoördineerd
aanpakt. De SOV richt zich naast het oplossen of verminderen van de individuele
verslavingsproblematiek tevens op de reductie van de drugsoverlast in de steden.
Met betrekking tot de laatste doelstelling moet de SOV niet als een geïsoleerde
maatregel worden gezien. De SOV past binnen het bredere perspectief van het
overlastbeleid, dat ook weer raakvlakken heeft met het veiligheidsbeleid en
het grotestedenbeleid. In het totale complex van voorzieningen trekt Justitie
op centraal niveau samen met de ministeries van VWS en BZK op, terwijl op
plaatselijk niveau de steden zelf binnen de landelijk uitgezette kaders nadrukkelijk
een rol vervullen bij de verbetering van de leefbaarheid.Voorzitter! De heer Van der Staaij maakt zich zorgen om de complexe structuur
van de SOV en vraagt of die structuur de SOV niet erg kwetsbaar maakt. Er
zijn, en dat moet ik de heer Van der Staaij toegeven, bij de SOV inderdaad
veel partijen betrokken. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen de
processen binnen de SOV en het externe proces. De heer Van der Staaij wees
op de uitgebreide begeleidingsteams binnen de SOV. Op uitdrukkelijk verzoek
van enkele fracties is in de nota naar aanleiding van het nader verslag zeer
gedetailleerd de programmatische opzet van de SOV beschreven. In justitiële
inrichtingen hebben wij vaker te maken met zulke multidisciplinaire teams.
De feitelijke situatie is echter minder complex dan op papier lijkt, temeer
daar de verantwoordelijkheidsverdeling duidelijk is. Een dergelijk team valt
direct onder de verantwoordelijkheid van de inrichtingsdirecteur. Ik geef
overigens toe dat het er erg ingewikkeld uitziet en dat het erop lijkt dat
er enige bureaucratie ontstaat, maar de praktijk laat zien dat het meevalt.Betreft de verstrekking van heroïne in een aantal grote steden dezelfde
doelgroep? Het gaat om langdurig verslaafden aan harddrugs die vaak al allerlei
vormen van verslavingszorg achter de rug hebben. Velen van deze groep bekostigden
hun verslaving uit crimineel gedrag. Geeft de regering geen tegengestelde
signalen af? Hoe verhouden beide experimenten zich tot elkaar? Kan het voorkomen
dat iemand in een heroïne-experiment meedraait in Rotterdam, daar een
strafbaar feit pleegt en vervolgens wordt geselecteerd voor gedwongen opname
in de SOV? Ik kan de heer Dittrich verzekeren dat het heroïne-experiment
en de SOV betrekking hebben op twee geheel verschillende groepen binnen de
populatie van harddrugsverslaafden. Vanaf het moment dat beide experimenten
in de drugsnota van het vorige kabinet werden voorgesteld, zijn deze doelgroepen
steeds zorgvuldig van elkaar onderscheiden. Voor het heroïne-experiment
komen in aanmerking verslaafden die weliswaar een lange carrière achter
de rug hebben, maar die geen actief crimineel gedrag meer vertonen. Een zekere
stabilisatie in het gedrag op dit punt is voorwaarde. De SOV daarentegen is
gericht op de crimineel zeer actieve harde kern. Beide groepen sluiten elkaar
uit. Het heroïne-experiment richt zich op verslaafden die niet meer crimineel
zijn, terwijl de SOV zich richt op verslaafde hoogactieve criminelen. Er is
naar mijn overtuiging dan ook geen sprake van dat de regering tegengestelde
signalen afgeeft. Deelnemers aan het heroïne-experiment staan in de politieregisters
niet aangemerkt als potentiële SOV-deelnemer.De heer Dittrich (D66):Hoe valt dan te verklaren dat bij het heroïne-experiment ook wordt
nagegaan of het crimineel gedrag vermindert?Minister Korthals:Voorzover ik weet, gaat men bij het heroïne-exerpiment uit van een
lage graad van criminaliteit. Het gaat om mensen die heel duidelijk niet behoren
bij de harde kern. Voor de SOV moet bovendien worden voldaan aan bepaalde
criteria, dus ook aan het criterium van een onherroepelijke veroordeling.De heer Van de Camp (CDA):Het lijkt mij toch verstandig dat de minister dat nog even nakijkt, want
ik ben het met collega Dittrich eens dat er, gezien de doelstellingen van
het heroïne-experiment, wel degelijk sprake is van een overlap. De eerlijkheid
gebiedt te zeggen dat de groep, die nu is opgenomen in het heroïne-experiment,
een "betere" groep is dan degenen die in de SOV terecht moeten komen.Minister Korthals:Ik kom er in tweede termijn nog even op terug.Voorzitter! De heer Dittrich vroeg of bij de evaluatie ook de optie openstaat
de SOV af te schaffen en artikelen uit het Wetboek van Strafrecht te schrappen.
De heer Van der Staaij vroeg of de evaluatie na drie jaar consequenties heeft
voor het voortbestaan van het experiment. Pas na drie jaar kan de eerste meting
plaatsvinden. Voor een echte evaluatie is een periode van zes jaar nodig.
Dit betekent dat ongeacht de uitkomsten van de eerste meting het experiment
wordt voortgezet. Na drie jaar volgt dus een serieuze tussenevaluatie, die
echter primair het karakter heeft van een procesevaluatie. Voor een zorgvuldige
meting van de effecten is een langer tijdsverloop een absolute voorwaarde.
De effecten van de SOV in vergelijking met andere behandelmethoden van de
controlegroep zijn nu eenmaal pas over een langere tijd te meten. Effecten
op de recidive, de mate van maatschappelijke integratie en dergelijke zullen
daarbij meespelen. Hierover kan de tussenevaluatie na drie jaar nog geen uitsluitsel
geven.De heer Apostolou deed nog de suggestie om in de jaarlijkse voortgangsrapportage
drugsbeleid een paragraaf over de SOV op te nemen en ik ben daartoe graag
bereid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als na drie jaar blijkt dat de drangprojecten niet voldoen omdat ze niet
het gewenste effect hebben, bestaat de kans dat ze verdwijnen. In dat geval
hebben wij dan dus alleen nog de dwang, want dat is strafrechtelijk bepaald.Minister Korthals:Dat is een juiste constatering.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat betekent dan ook dat de dwang geen ultimum remedium meer is na de
drang, maar een zelfstandig strafrechtelijk instrument is geworden?Minister Korthals:In dat geval wel!De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Voorzitter: Van Nieuwenhoven 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-4500-4515.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl