Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 maart 2008 over betalingen aan Nederlanders in VN-dienst
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 5523-5530

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 78, pagina 5523-5530

17-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31200-VToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van het debat over het eindrapport 'Tijd voor Onderwijs' van de commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen (31007, nr. 6) (debat met de commissie)Pagina 5502-5519
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 maart 2008 over betalingen aan Nederlanders in VN-dienstPagina 5523-5530
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 8 april 2008 over mensenrechtenPagina 5519-5522
Regeling van werkzaamheden (donderdag 17 april 2008)Pagina 5477-5477
Voortzetting van het debat over het eindrapport 'Tijd voor Onderwijs' van de commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen (31007, nr. 6) (debat met de commissie)Pagina 5477-5502
Behandeling van de brief van het Presidium over het verantwoordingsdebat en voorstellen voor dat debat 2008 (31428, nr. 1)Pagina 5502-5502
Spoeddebat over personele problemen bij de MarechausseePagina 5539-5545
Spoeddebat over visumverlening door SudanPagina 5530-5539
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 maart 2008 over genitale verminkingPagina 5453-5457
Voortzetting van het debat over het eindrapport 'Tijd voor Onderwijs' van de commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen (31007, nr. 6) (debat met de commissie)Pagina 5457-5476
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 18 april 2008)Pagina 5545-5546
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Zorgverzekeringswet in verband met de rechtsgang bij inhouding van de bijdrage van verdragsgerechtigden (rechtsgang bronheffing verdragsgerechtigden) (31377) en van het wetsvoorstel Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 in verband met het beëindigen van de taak van de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet tot verstrekking van subsidie ten behoeve van de stimulering van de milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie alsmede ter bevordering van een doelmatig gebruik van warmte (31378)Pagina 5453-5453
Presentie en opening (donderdag 17 april 2008)Pagina 5453-5453

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 99 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen
overleg op 27 maart 2008 over betalingen aan Nederlanders in VN-dienst.De voorzitter:Ook bij dit debat geldt hetzelfde regime als bij het VAO Mensenrechten.
Ik geef als eerste het woord aan de heer Boekestijn.De heer Boekestijn (VVD):Voorzitter. De kwestie-Herfkens bevindt zich op dit moment in een impasse.
De landsadvocaat heeft de minister medegedeeld dat een succesvolle juridische
terugvordering geen kans van slagen heeft aangezien Buitenlandse Zaken zelf
fouten heeft gemaakt. Het interne VN-onderzoek, waar wij nu al weken smachtend
op wachten, blijft zich maar voortslepen, terwijl het eind maart zou worden
afgerond. De VVD-fractie acht deze impasse uiterst onaangenaam. Hoe kunnen
wij Nederlandse burgers uitleggen dat onterecht betaalde huursubsidie aan
een Nederlandse burger direct met rente moet worden terugbetaald, terwijl
mevrouw Herfkens gewoon haar subsidie mag behouden? Meten met twee maten is
de VVD-fractie een gruwel. Om een doorbraak in deze situatie te forceren,
dient de VVD-fractie drie moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de huursuppletie aan mevrouw Herfkens geheel in strijd
is met de VN-regels;overwegende dat het maatschappelijke draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking
en het aanzien van de VN worden geschaad indien mevrouw Herfkens de huursuppletie
geheel mag behouden;constaterende dat het ministerie van Buitenlandse Zaken zelf ook de regels
van de VN heeft overtreden door deze huursuppletie aan te bieden dan wel na
verzoek te verstrekken;verzoekt de regering om mevrouw Herfkens te vragen, de ten onrechte ontvangen
huursuppletie terug te betalen dan wel een schikking te treffen en van dit
verzoek de VN op de hoogte te stellen zodat dit onderdeel wordt van haar dossier,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Boekestijn, Vendrik en Van der
Staaij. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 102(31200 V).De Kamer, gehoord de beraadslaging,overwegende dat de huursuppletie aan mevrouw Herfkens geheel in strijd
is met de VN-regels;constaterende dat de VN de laatste hand legt aan een intern onderzoek
naar de handelwijze van mevrouw Herfkens en het Nederlandse ministerie van
Buitenlandse Zaken in dezen;verzoekt de regering, het rapport van de VN zodra dit beschikbaar is onverwijld
toe te sturen aan de Kamer,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Boekestijn, Vendrik en Irrgang.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 103(31200 V).De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat het, gegeven de kwestie-Herfkens, mede ten aanzien van
toekomstige gevallen waarbij suppletieregelingen aan de orde zijn van belang
is, een onafhankelijk juridisch advies in te winnen ten aanzien van de juridische
houdbaarheid van deze regelingen en de mogelijkheid om ten onrechte toegekende
suppletie terug te vorderen;verzoekt het Presidium bovengenoemd advies in te winnen en de Kamer daarover
in te lichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Boekestijn. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 104(31200 V).De heer Irrgang (SP):Voorzitter. Naar aanleiding van het algemeen overleg van eind vorige maand
wil ik graag de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat sommige medewerkers van het ministerie van Buitenlandse
Zaken die gedetacheerd zijn op basis van buitengewoon verlof bij een internationale
organisatie in strijd met de regels aanvullende vergoedingen van het ministerie
hebben ontvangen;Irrgangverzoekt de regering, deze vergoedingen terug te vorderen, en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Irrgang en Vendrik. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 105(31200 V).De heer De Roon (PVV):Voorzitter. Mijn fractie is van mening dat mevrouw Herfkens gelet op de
bijzondere maatschappelijke positie die zij tevoren had bekleed en die ook
een bijzondere deskundigheid met zich brengt op dit onderwerp, fout zat. Daar
staat tegenover dat ook het ministerie die deskundigheid natuurlijk had moeten
bezitten en had moeten tentoonspreiden, dus het ministerie zat ook fout. Als
beide partijen bij de toekenning van die toelage fout hebben gezeten en als
dat ook verwijtbaar is – en ik vind dat dit zo is – dan kan er
geen reden zijn, ook juridisch niet, om de gelden niet bij haar terug te halen.Ik heb dit verwoord in de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het onaanvaardbaar is dat gelden afkomstig van de Nederlandse
belastingbetalers in strijd met de VN Standards of conduct for the international
civil service en/of in strijd met de VN Staff regulations zijn aangewend ter
vergoeding van de huurkosten van een appartement in New York voor mevrouw
E. Herfkens ten tijde van haar werkzaamheden aldaar voor de VN;overwegende dat van mevrouw Herfkens – gezien haar opeenvolgende
maatschappelijke posities als ambtenaar van het ministerie van Buitenlandse
Zaken, belast met hulpprogramma's aan derdewereldlanden, medewerker bij de
Wereldbank, ambassadeur bij VN-organisaties en minister voor Ontwikkelingssamenwerking –
verwacht mag worden dat zij weet en begrijpt dat een bij de VN tewerkgestelde
persoon geen financiële vergoedingen behoort te ontvangen van anderen
dan de VN;overwegende dat in ieder geval op mevrouw Herfkens – gezien de maatschappelijke
posities die zij eerder bekleedde – een bijzondere onderzoeksplicht
rust om zelf na te gaan of aan haar door de Nederlandse overheid ten overvloede
toegekende vergoedingen in overeenstemming zijn met voor haar bij de VN geldende
regels;constaterende dat mevrouw Herfkens niet overeenkomstig dat inzicht heeft
gehandeld dan wel die onderzoeksplicht niet is nagekomen;van oordeel dat mevrouw Herfkens zich derhalve niet met een beroep op
door de Nederlandse overheid door toekenning van die vergoedingen opgewekt
vertrouwen behoort te kunnen onttrekken aan haar plicht om die ten onrechte
door haar ontvangen vergoedingen aan de Nederlandse overheid terug te betalen; verzoekt de regering om die ten onrechte ontvangen vergoedingen van mevrouw
Herfkens in en buiten rechte terug te vorderen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Roon. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 106(31200 V).Mevrouw Ferrier (CDA):Voorzitter. Op 5 maart hebben wij met de ministers een goed algemeen
overleg gevoerd. Voor de CDA-fractie staat voorop dat het dieptreurig is om
een debat te moeten voeren over geld dat niet naar behoren werd gegeven en
dat niet had mogen worden aangenomen. Belastinggeld! Het is goed dat de minister
direct maatregelen heeft genomen en dat er nu en voor de toekomst duidelijke
regels zijn hoe wordt omgegaan met het verlenen van suppletie voor Nederlanders
op internationale posities. Voor nu willen wij zo spoedig mogelijk de uitslag
van het VN-onderzoek inzake de handelwijze van mevrouw Herfkens. Van belang
is dat alle relevante informatie daarin wordt meegenomen. Als uit dat onderzoek
blijkt dat mevrouw Herfkens willens en wetens ten onrechte geld ontving, wil
mijn fractie dat iedere cent wordt terugbetaald.De voorzitter:Het is niet helemaal conform het kerstregime, maar bij dezen!Het woord is aan mevrouw Gill'ard.Mevrouw Gill'ard (PvdA):Voorzitter. Voor de Partij van de Arbeid is het helder dat er bij onterechte
vergoedingen drie partijen verantwoordelijk zijn: het ministerie, de VN en
de betrokken ambtenaren. Ik noem met name ook de Verenigde Naties, want ook
zij knijpen een oogje toe. Voor de Partij van de Arbeid is het onvoorstelbaar
dat er zulke hoge vergoedingen kunnen worden gegeven: € 190.000
wel te verstaan. Ik heb een aantal moties voorbij zien komen. Ik vind het
eigenlijk niet een Kamer waardig om moties die zijn gericht tegen één
persoon, in te dienen. De motie van de SP waarin het breder wordt getrokken,
is een betere motie. Wij willen de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat er bij het verstrekken van onterechte vergoedingen aan
VN-medewerkers door de Nederlandse overheid drie partijen verantwoordelijk
zijn, namelijk de VN, de lidstaat en de betrokken persoon;Gill’ardoverwegende dat de huidige situatie, waarin geschreven en ongeschreven
regels naast elkaar bestaan en er ontransparantie in regelgeving is, onwenselijk
en onhoudbaar is; overwegende dat als algemeen uitgangspunt geldt dat onterecht verkregen
vergoedingen moeten worden terugbetaald;verzoekt de regering om al het mogelijke in het werk te stellen om onterecht
gegeven vergoedingen aan alle Nederlanders in VN-dienstverband juridisch terug
te vorderen;verzoekt de regering, ervoor zorg te dragen dat onterecht hoge vergoedingen
niet meer kunnen voorkomen en dergelijke suppletie uitsluitend te verstrekken
op basis van transparante regelingen en in overeenstemming met de regels van
internationale instellingen;verzoekt de regering, zich ervoor in te spannen dat de lidstaten de VN-reglementen
naleven en de Kamer over het voorgaande te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Gill'ard, Ferrier en Voordewind.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 107(31200 V).De heer Boekestijn (VVD):Wat bedoelt mevrouw Gill'ard met onterecht hoge vergoedingen? Dat is een
heel interessante zinsnede.Mevrouw Gill'ard (PvdA):Het is heel goed dat u deze vraag stelt. Ik heb het ook al toegelicht
in mijn inbreng voorafgaande aan de motie. Een bedrag van € 190.000
is echt te hoog.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw Gill'ard heeft toegelicht dat zij een heel brede motie heeft ingediend.
Wordt met deze motie dan eigenlijk gezegd dat er op grote schaal onterecht
vergoedingen zijn uitgekeerd?Mevrouw Gill'ard (PvdA):Ik weet van het ministerie van Buitenlandse Zaken dat dit zeven à
acht maal is gebeurd. Ik heb de gegevens van de andere departementen opgevraagd.
Ik kan daar niet helemaal uitkomen, maar het lijkt erop dat er vanuit het
ministerie van VWS mensen bij de WHO zijn gedetacheerd die suppletie krijgen.
Ik vraag mij af of dat terecht of onterecht is. Het ministerie van Defensie
had twee ambtenaren bij VN-organisaties zitten die ook suppleties kregen.
Ik doel dus op al die gevallen die ik nu nog niet kan overzien. Die zitten
inderdaad in de motie.De voorzitter:Dank u wel. Om de uitzondering op de regel te bevestigen, geef ik het
woord aan de heer Vendrik.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Dank u wel. Als ik niet had mogen spreken, zou u mij hebben
gedwongen tot het indienen van een motie en dat wilde ik juist vermijden,
want dat ligt niet in de aard van het voorstel dat ik de regering doe.Ik zou kunnen vermoeden dat de minister van Buitenlandse Zaken ons straks
zal voorhouden dat de zaak juridisch vastzit. Wij gaan het van hem horen.
In dat geval vraag ik hem of hij er wat voor voelt om een bemiddelingspoging
te starten, waarbij wij gewoon erkennen dat zowel Buitenlandse Zaken als in
dit geval mevrouw Herfkens een beetje schuld heeft aan deze onverkwikkelijke
zaak en dat wij er gewoon met een schikking uit moeten komen. Daarvoor kan
hij een derde persoon zoeken die dat proces een beetje bekwaam begeleidt.
Ik denk daarbij natuurlijk aan een vooraanstaande sociaaldemocraat als Wim
Kok. Wil de minister dat voorstel overwegen? Als hij er langs juridische weg
niet uitkomt, de posities vastliggen en de zaak doorettert, vinden wij toch
met elkaar dat wij eruit moeten komen. Is dit een optie die hij wil verkennen?
Ik vraag hem om een reactie, dan hoef ik geen motie in te dienen. Dat bespaart
weer papier.De voorzitter:Dank u wel. Daarmee zijn wij aan het eind gekomen van de termijn van de
Kamer. Ik geef als eerste de minister van Buitenlandse Zaken het woord.Minister Verhagen:Voorzitter. Dank voor de reactie van de Kamer en de moties die daarbij
zijn ingediend. Wij hebben uitvoerig gedebatteerd over de vergoedingen die
zijn verstrekt en die, zoals het ministerie en ik hebben aangegeven, niet
hadden behoren te worden gegeven, in strijd zijn met de regels van de VN en
niet aangenomen hadden mogen worden. Er bestaan in het geheel geen misverstand
en geen verschil van opvatting tussen de Kamer en de ministers over het feit
dat het zeer te betreuren en zeer onwenselijk is dat dit heeft plaatsgevonden.
Ik heb ook zeer helder gemaakt dat dit niet had behoren te gebeuren en dat
er maatregelen zijn genomen om ervoor te zorgen dat dit niet meer zal gebeuren.De vraag is wat je doet als je deze constatering met elkaar deelt. Daarover
verschillen de opvattingen enigszins, ook in de Kamer. Verschillende opvattingen
zijn al naar voren gebracht tijdens het AO. Vandaar dat er moties liggen.De motie van de leden Boekestijn, Vendrik – die weliswaar zei dat
hij geen motie had ingediend, maar dat toch heeft gedaan als medeondertekenaar –
en Van der Staaij is volgens mij overbodig. De motie verzoekt de regering,
mevrouw Herfkens te vragen, de ten onrechte ontvangen huursuppletie terug
te betalen dan wel een schikking te treffen. De motie is overbodig, omdat
over dit onderwerp al een aantal malen contact is geweest tussen mevrouw Herfkens
en het ministerie. Zij heeft aangegeven, hieraan niet te willen meewerken.
Waarom heeft zij aangegeven dat zij hieraan niet wilde meewerken? Omdat zij
daarmee de suggestie zou wekken schuldig te zijn, terwijl het naar haar mening
door het ministerie van Buitenlandse Zaken is aangeboden en zij er niet van
op de hoogte was dat dit in strijd zou zijn met de VN-regels. Dat is hetgeen
er is geuit. Wij hebben tot tweemaal toe zeer nadrukkelijk gevraagd of zij,
omdat het ministerie deze vergoeding niet had behoren te geven en zij die
niet had mogen aannemen, bereid was om het bedrag al dan niet gedeeltelijk
terug te geven. Zij heeft aangegeven daaraan niet te willen meewerken, omdat
dat een schuldbekentenis zou inhouden die zij verre van zich werpt vanwege
de stelling dat het ministerie die vergoeding naar haar mening heeft aangeboden. Ik heb tijdens het algemeen overleg in dit kader al gezegd dat deze stap
reeds vanuit het ministerie was gezet. Ik heb voorts gezegd, dat het juist
gelet op het feit dat niet eenduidig is vast te stellen wie in dezen gelijk
heeft, dus of het aangeboden is door het ministerie of dat het initiatief
tot deze gesprekken van haar is uitgegaan, het buitengewoon moeilijk zal om
over te gaan tot terugvordering en dat de kans van slagen van een juridische
procedure nihil zal zijn. Vandaar dat ik in het algemeen overleg heb verwezen
naar het VN-onderzoek. Als ik de mogelijkheid zie dat een juridische procedure
tot terugvordering bijvoorbeeld op basis van het VN-onderzoek meer kansrijk
is, zullen wij deze procedure in gang zetten. Waar gesproken wordt over verspilling
van belastinggelden, ga ik niet een juridische procedure starten met alle
kosten van de advocatuur, als de kans op slagen nihil is.De motie is overbodig, omdat het daarin gevraagde verzoek al is gedaan.
De heer Vendrik, mede-indiener van de motie, voegt er een variant aan toe
in de vorm van een externe bemiddelaar. Dat is op zich leuk geprobeerd. Hij
suggereert dat een gesprek van een ander met mevrouw Herfkens meer succesvol
zal zijn dan het gesprek dat op dit punt is gevoerd. Ik denk dat het niet
zinvol is.De voorzitter:Er zijn twee ondertekenaars van de motie die willen interrumperen. Ik
geef hen ruimte om één verhelderende vraag te stellen en ik
vraag de minister om daarop kort te antwoorden, want wij gaan het debat niet
overdoen. Dit is een VAO en ik wil de discussie daartoe beperken.De heer Boekestijn (VVD):Mijnheer de voorzitter. Het is erg spannend wat er hier gebeurt. Tijdens
het AO weigerde de minister te vertellen wat het antwoord van mevrouw Herfkens
was op zijn telefonische vraag. Nu geeft hij dat zomaar prijs. Wij weten nu
dat mevrouw Herfkens daar negatief op heeft gereageerd.Minister Verhagen:Ik heb de reden waarom zij dat heeft gedaan ook weergegeven.De heer Boekestijn (VVD):Daar komen nog twee andere dingen bij. Deze motie is in het geheel niet
overbodig. In de laatste zin van de motie staat het verzoek aan de regering
om ook de VN op de hoogte te stellen van het feit dat de minister dit heeft
gedaan, zodat dit een onderdeel wordt van haar dossier. Dat is belangrijk
voor haar positie binnen de VN. Er is nog een reden waarom het van belang
is. Als een parlementaire meerderheid zich uitspreekt voor terugvordering,
verhoogt dat de druk op mevrouw Herfkens om terug te betalen. Ik wil zijn
charisma niet in twijfel trekken, maar als de minister ook nog wordt gesteund
door een parlementaire meerderheid dan wordt de positie van mevrouw Herfkens
nog instabieler dan die nu al is.Minister Verhagen:Het gaat mij er niet om, de positie van mevrouw Herfkens nog instabieler
te maken dan die is. Dat moge uw doelstelling zijn, maar dat is geen doelstelling
van de regering. Ik doe er niet aan mee.Ik heb hier gezegd dat er fouten zijn gemaakt, dat wij maatregelen hebben
genomen om ervoor te zorgen dat zoiets niet meer gebeurt en dat wij, indien
wij daartoe juridische mogelijkheden zien, het geld zullen terugvorderen.
In dat kader heb ik er ook op gewezen dat wij het VN-onderzoek afwachten.
Ik heb verder gezegd dat juist omdat het ministerie deze vergoedingen niet
had behoren te betalen en mevrouw Herfkens deze vergoedingen niet had mogen
aanvaarden, en de VN overigens ook wel had kunnen controleren of de eigen
gedragsregels nageleefd werden, een juridische terugvordering weinig kansrijk
is. Om die reden is er een beroep gedaan. Ik heb dat tijdens het algemeen
overleg ook meegedeeld. Ik heb nu verteld wat de reactie daarop was. Ik geef
nu wel aan wat die reactie was, omdat u blijkbaar geen genoegen neemt met
de mededeling dat daarover contact is geweest. Niet alleen acht ik de motie
overbodig, maar gelet op de context die u eraan geeft, ontraad ik het aannemen
ervan zelfs. Ik ben er namelijk niet op uit om wankele posities nog wankeler
te maken.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister trekt nu al ferme conclusies over de eerste motie die bij
wijze van spreken alle mogelijke opties voor verder handelen uitsluit. Vervolgens
roept hij ons op om te wachten tot het VN-dossier. Dat begrijp ik niet.Minister Verhagen:Nee, dat doe ik niet.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp nog meer niet. Tijdens het AO zei de minister desgevraagd dat één
keer aan mevrouw Herfkens is gevraagd of zij het geld wilde terugstorten.
Het antwoord op die vraag bleef voor ons onbekend. Daar konden wij naar raden.
Nu wordt dat antwoord wel bekend gemaakt; ik begrijp dat niet. Ik hoor nu
echter ook dat het verschillende keren gevraagd is. Hoe zit dat? Wat is er
nou precies gebeurd? Vraag 3.De voorzitter:Minister, ik laat eerst de heer Vendrik zijn derde vraag stellen want
de leden krijgen slechts één mogelijkheid tot interrumperen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het karakter van het gesprek tussen het departement en mevrouw Herfkens
is voor mij relevant. De minister suggereert dat alles wat aan de orde is
geweest, dus ook een bemiddelingsoptie, van tafel is. Een bemiddelingsoptie
onder leiding van de minister van Staat – waar heb je ze anders voor –
impliceert de mogelijkheid dat een schuldbekentenis van iemand in de positie
van mevrouw Herfkens ontweken kan worden. Daar is bemiddeling juist voor.
Het is een oplossing voor een probleem dat de minister zelf aan de orde stelt.
Waarom gaat hij daar niet serieuzer op in?Minister Verhagen:De bemiddelingspoging staat los van de motie. Mijn oordeel over de motie
sprak ik uit naar aanleiding van de context waarin de heer Boekestijn, de
eerste indiener, deze indiende. Ik heb aangegeven dat de motie overbodig is.
Omdat zij in de genoemde context werd geplaatst, gericht op het nog wankelijker
maken van een positie, dus gericht op beschadiging in plaats van op de zaak,
ontraad ik het aannemen ervan. Op het punt van de bemiddelingspoging heb ik
aangegeven dat wij gedaan hebben wat wij behoren te doen, uitgaande van de
met de Kamer gedeelde conclusies. Een bemiddelingspoging zou naar mijn mening
geen ander resultaat opleveren, door wie die ook zou worden gedaan. Als de
Kamer in meerderheid om bemiddelingspogingen vraagt, dan hoor ik dat wel.
Ik heb daar echter geen uitspraak over gehoord en ik vind dat een bemiddelingspoging
in dezen geen toegevoegde waarde heeft ten opzichte van hetgeen gedaan is.De voorzitter:Ik geef u geen verdere gelegenheid tot interruptie mijnheer Vendrik.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter, ik richt mij tot u, met alle respect. Ik heb drie vragen gesteld
en drie keer geen antwoord gekregen. Ik wil mij tot één interruptie
beperken, maar dan wil ik wel dat u bewaakt dat serieus antwoord wordt gegeven.
Ik heb geen antwoord op de vraag gekregen waarom de minister hier zulke besliste
conclusies trekt terwijl hij ons ook voorhoudt dat wij op het VN-onderzoek
moeten wachten. Ik heb gevraagd hoe het zit in de contacten die er geweest
zijn met mevrouw Herfkens op het punt van het eventueel teruggeven van de
huursubsidie. Is dat één keer geweest, meerdere keren? Ik vraag
verder naar een motivering van de stelling dat een eventuele bemiddelingspoging
mislukt. Er is nog niet eens een poging gedaan. Waarom schiet de minister
die nu al af? Drie vragen, drie keer antwoord alstublieft.Minister Verhagen:Ik heb drie antwoorden gegeven. Ik heb gezegd dat er meerdere malen over
gesproken is. Na het algemeen overleg heeft wederom contact plaatsgehad. Dat
heb ik gezegd. Als u niet luistert, dan is dat prima. Ik heb gezegd dat na
het algemeen overleg wederom contact is geweest. Ja?De heer Vendrik (GroenLinks):En wat is daar dan...De voorzitter:Nee, wij gaan niet het debat overdoen. U hebt drie vragen gesteld.De heer Vendrik (GroenLinks):Maar dat was na het debat. Wat is er dan gebeurd? Kennelijk is dat relevant
genoeg om moties af te schieten en om suggesties van de Kamer te verwerpen.
Wat is er gebeurd?De voorzitter:Mijnheer Vendrik, kunt u zich aan de orde houden? Die geldt voor ons allen.
Het woord is aan de minister van Buitenlandse Zaken.Minister Verhagen:Voorzitter. Ik heb gezegd dat er na het algemeen overleg wederom contact
is geweest met mevrouw Herfkens, waarin haar wederom de vraag is voorgelegd
of zij bereid is het bedrag geheel of gedeeltelijk terug te betalen. Het antwoord
heb ik de Kamer meegedeeld. Er is dus geen sprake van dat ik de Kamer geen
antwoord geef; ik geef exact antwoord. Het is misschien niet het antwoord
dat de heer Vendrik wil horen, maar het is wel een antwoord op de vraag. Ik
mag ook van de Kamer verwachten, nu zij stelt dat wij geen antwoorden geven,
dat zij in ieder geval wel luistert.In antwoord op de vraag of ik een bemiddelingspoging kansrijk acht, heb
ik de gang van zaken tot nu toe geschetst. Ik acht een dergelijke poging bovendien
niet kansrijk, omdat deze niet tot een andere conclusie zal leiden dan de
conclusie die mevrouw Herfkens zelf trekt, namelijk dat zij zich dan schuldig
zou verklaren, terwijl zij dat naar haar mening niet is. Naar haar mening
heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken haar een en ander aangeboden.
Bovendien was zij niet op de hoogte van de regel van de VN dat dit niet zou
mogen. Indien het VN-onderzoek aanleiding zou geven tot het juridisch kansrijk
terugvorderen van de hele vergoeding, dan zullen wij dat pad bewandelen. Dat
uitgangspunt is in het debat besproken en werd toen door de Kamer in meerderheid
gedeeld. In de motie wordt gevraagd om een bemiddelingspoging die zich richt
op gedeeltelijke terugvordering, maar mijn inzet is de terugbetaling van de
gehele vergoeding, indien dat juridisch mogelijk is.De heer Van der Staaij (SGP):De minister geeft nu zonder commentaar de verdere argumentatie aan waarom
het als een schuldbekentenis zou worden gezien. Is de minister met mij van
mening dat objectief gesproken het terugbetalen van een vergoeding, waarvan
achteraf wordt vastgesteld dat die onrechtmatig is verstrekt en ontvangen,
op zichzelf geen schuldbekentenis is?Minister Verhagen:In de eerste plaats gaat het daar niet om, want de vraag is hoe het daar
wordt opgevat. In de tweede plaats is het zelfs de vraag of die verstrekking
vanuit een juridisch oogpunt onrechtmatig was. Ik heb steeds gesteld dat het
ministerie deze vergoeding niet had behoren te geven, gelet op de regels.
Maar als je het hebt over de vraag of de verstrekking onrechtmatig was, in
strijd met de wet, dan kun je nog een hele discussie voeren of dat inderdaad
zo was. Als ik naar de huidige instructies kijk die wij op het ministerie
gegeven hebben, dan kun je concluderen dat als er nu nog een vergoeding zou
zijn verstrekt, deze verstrekking onrechtmatig zou zijn geweest. Op basis
van interne gedragsregels, op basis van die resolutie, is het zeer de vraag
of dit vanuit een juridisch oogpunt onrechtmatig is.Voorzitter. Dan kom ik op de tweede motie, over het onderzoek van de Verenigde
Naties. Ik heb de Kamer gisteren nog een brief gestuurd waarin ik de gang
van zaken heb beschreven. Ook de heer Boekestijn, de heer Vendrik en de heer
Irrgang hebben in die brief kunnen lezen dat wij niet gaan over de gang van
zaken van een VN-onderzoek. Het betreft een intern onderzoek van de VN naar
een van de voormalige werknemers. Ik ga niet over de gang van zaken en heb
er niet mee van doen of het al dan niet naar een juridische afdeling gaat.
Er worden uitspraken gedaan als "wij wachten er al maanden op",
maar wij gaan daar niet over. Een intern VN-onderzoek wordt verricht op de
wijze van de VN. Het hoort te geschieden volgens de VN-regelgeving.In het dictum van de motie wordt verzocht om het rapport onverwijld aan
de Kamer te sturen zodra het beschikbaar is. Wij zetten ons daarvoor wel in,
maar ik wil er twee opmerkingen over maken. Ik verzoek de Kamer om daarmee
rekening te houden. Formeel is het een intern onderzoek van de VN. Dat hoeft
de VN – formeel gezien – met helemaal niemand te delen. Het betreft
de relatie van de VN met – in dit geval – mevrouw Herfkens. Op
zich hebben wij geen juridische mogelijkheden om het rapport te willen hebben.
Om het in gewoon Nederland uit te drukken, wij hebben geen poot om op te staan.
In de brief die ik gisteren aan de Kamer heb gestuurd, heb ik geschreven dat
wij inzage wensen in de resultaten omdat deze ook bepalend zijn voor de volgende
stappen die wij eventueel zullen zetten. Ik heb tevens in deze brief geschreven
dat wij het ondanks het interne karakter van een dergelijk onderzoek, gelet
op het publieke belang, de gegevens niet alleen willen inzien maar ook met
de Kamer willen delen. Dat is een deel van de kern van dit
debat. Dat zou ook ten gunste van mevrouw Herfkens kunnen blijken te zijn,
wanneer het rapport haar vrijpleit.Ik zal er alles aan doen om het rapport zo snel mogelijk te krijgen. Zodra
ik het heb, wil ik het met de Kamer delen. Gelet op de daarvoor geldende regels
weet ik echter niet of ik daartoe uiteindelijk door de VN zal worden gemachtigd.
Ik kan daarnaast niet precies zeggen of de rapportage snel beschikbaar zal
zijn. Bij twee aspecten plaats ik daarom een kanttekening omdat deze buiten
mijn macht liggen. De Kamer kan hoog of laag springen en de motie aannemen,
maar ik heb er niets over te zeggen. Ik zal mij ervoor inzetten. Ik ben bereid
om de gegevens met de Kamer te delen. Ik laat het oordeel over de motie over
aan de Kamer. Ik ben bereid te doen wat de motie van mij vraagt, maar waar
niet is, verliest de keizer zijn recht.De voorzitter:Motie 3 is gericht aan de Kamer. Gaat u door met motie 4.Minister Verhagen:Inderdaad ga ik niet over motie 3. Het is ook wel eens prettig om geen
commentaar te hoeven geven op een motie.Motie 4 is ondertekend door de heren Irrgang en Vendrik. Aan het begin
van het debat heeft de heer Vendrik met grote stelligheid beweert dat hij
geen moties zou indienen, maar ik kom zijn naam inmiddels op iedere motie
tegen. Deze motie vraagt om reeds nu terug te vorderen. Het is mij niet helemaal
duidelijk hoe zich dat verhoudt tot het eerdere verzoek. Ik heb eerder verklaard
bereid te zijn om terug te vorderen als het VN-rapport aantoont dat mevrouw
Herfkens willens en wetens de vergoedingen ten onrechte heeft ontvangen. Dat
weet ik nu nog niet. Ik verzoek de indieners om het VN-rapport af te wachten.
Wij hebben het over de besteding van belastinggeld. Ik ontraad het aannemen
van deze motie. Wil terugvorderen juridisch enige kans van slagen hebben,
dan zullen wij deze vraag beantwoord moeten krijgen. Daarvoor hebben wij onder
andere het VN-onderzoek nodig.De heer Irrgang (SP):De minister kan het aannemen van deze motie niet ontraden, omdat hij zelf
aangeeft dat hij eerst het VN-onderzoek wil afwachten. Ik ben bereid de motie
aan te houden, maar de minister kan het aannemen van de motie nu niet ontraden,
want dat is strijdig met wat hij eerder zelf zei.Minister Verhagen:Ik begrijp nu uit uw woorden dat ik de motie niet goed heb geïnterpreteerd,
of althans dat ik de motie op een andere manier moet interpreteren. Ik begreep
dat mij in uw motie wordt gevraagd dat ik nu moet gaan terugvorderen. Als
u de motie wilt aanhouden totdat de resultaten van het VN-onderzoek beschikbaar
zijn, heb ik daarmee geen moeite.De voorzitter:Op verzoek van de heer Irrgang stel ik voor, zijn motie (31200-V, nr.
105) van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.De heer Van der Staaij (SGP):Vanzelfsprekend luister ik goed naar de minister. Hij zei zojuist dat
hij zeker zal terugvorderen als uit het VN-rapport blijkt dat de vergoeding
willens en wetens onrechtmatig door mevrouw Herfkens is ontvangen. Ik vat
dit in mijn eigen woorden samen. Het "willens en wetens" heeft de
minister echter toch helemaal niet nodig? Ook als dit niet willens en wetens
zou zijn gebeurd, maar wel evident in strijd met de regels is, kan toch worden
teruggevorderd?Minister Verhagen:Als uit het VN-rapport blijkt dat zij dit had moeten weten, dat haar deze
vraag is gesteld en er derhalve dus willens en wetens is ontvangen, kan worden
teruggevorderd. Hierover hebben wij tijdens het algemeen overleg uitvoerig
gediscussieerd. De vraag kwam toen aan de orde in hoeverre zij op de hoogte
was van de regels en in hoeverre zij de vergoeding toch in ontvangst heeft
genomen ondanks dat zij wist dat het niet mocht. Of heeft zij te goeder trouw
en op het aanbod van het ministerie van Buitenlandse Zaken deze vergoeding
gekregen?Voor de motie van de heer De Roon geldt hetzelfde. Ook hierover hebben
wij tijdens het algemeen overleg uitvoerig gesproken. Ik ontraad het aannemen
van deze motie, zeker omdat hierin zelfs gesproken wordt van "in en buiten
rechte". Ik heb al aangegeven dat wij alleen terugvorderen indien wij
een kans van slagen hebben, ook op basis van de nadere gegevens die de conclusies
van het VN-onderzoek ons zullen leveren.De heer De Roon (PVV):Mijn stelling is dat u ook in rechte wel degelijk een kans van slagen
hebt. Als het nu de schoonmaakster van het ministerie zou zijn geweest die
naar de VN was gegaan en deze riante suppletie had ontvangen – ik geef
toe dat dit een onwaarschijnlijk verhaal is – dan kan deze schoonmaakster
zich inderdaad verschuilen achter de redenering dat het ministerie van Buitenlandse
Zaken had gezegd dat zij die vergoeding in ontvangst mocht nemen en dat zij
daarop mocht vertrouwen. Dit geldt echter niet voor iemand als mevrouw Herfkens.
Zij is immers iemand die een bijzondere maatschappelijke positie inneemt en
kennis heeft opgebouwd. Op zulke mensen mogen wij rekenen en van zulke mensen
mogen wij verwachten dat zij ook zelf nadenken. Zij had ook zelf deze vraag
moeten stellen, als zij al niet zeker wist of het mocht. Zij had zichzelf
de vraag moeten stellen of zij dit wel mocht ontvangen. Zij
had zichzelf deze vraag ook bij de VN moeten stellen, zich hierop moeten beraden
en daarnaar moeten handelen. Ik vind dus dat het hierbij gaat om een juridische
categorie die wij de"garantenstelling" noemen. Je maatschappelijke
positie en kennis garandeert daarbij dat je meer weet dan een ander en dat
je daarnaar ook zult handelen.Minister Verhagen:Ik begrijp de redenering van de heer De Roon. Op zichzelf is die niet
eens zo onlogisch. Ook dit hebben wij tijdens het algemeen overleg gewisseld.
Dit punt hebben wij uiteraard laten meenemen bij het juridisch advies dat
wij zelf hebben ingewonnen over de kans van slagen. Tijdens het algemeen overleg
heb ik de heer De Roon al gezegd dat de kans van slagen van deze exercitie
nul is. Als wij daar toch toe overgaan, lijkt mij dat geen goed voorbeeld
van goed omgaan met belastinggeld. Ik heb tijdens het algemeen overleg al
gezegd dat wij al lang zouden hebben teruggevorderd als de kans van slagen
reëel was. Als die kans reëel blijkt te zijn, gaan wij zeker terugvorderen.
Alleen op basis van het VN-onderzoek kan mijns inziens nog een kans van slagen
ontstaan. Daarom ontraad ik het aannemen van deze motie, in lijn met de reactie
die de regering tijdens het algemeen overleg heeft gegeven.Voorzitter. De motie van de leden Gill'ard, Ferrier en Voordewind vind
ik ten dele overbodig, omdat wij het gevraagde reeds doen en verder vind ik
haar ten dele een ondersteuning van mijn beleid. Het is duidelijk dat als
vergoedingen ten onrechte zijn verstrekt, bezien moet worden of terugvordering
mogelijk is, desnoods met juridische middelen. Daarom vraagt de motie.Met de motie verzoeken de indieners de "regering om zorg te dragen
dat onterecht hoge vergoedingen niet meer kunnen voorkomen". Ik wijs
erop dat wij stappen hebben gezet om te bewerkstelligen dat geen enkele vergoeding
meer wordt gegeven als die in strijd is met de regels van de organisatie waar
de betrokken persoon in dienst treedt. Nogmaals, de motie is ten dele overbodig,
omdat wij het gevraagde reeds doen en ten dele is zij een ondersteuning van
het beleid.Het laatste dictum bevat een belangrijk element. De regering wordt daarmee
gevraagd om "zich in te spannen dat de lidstaten de VN-reglementen naleven".
Het is van belang dat niet alleen de VN toezien op de naleving van de eigen
regels, maar dat ook de lidstaten van de VN zich daaraan houden. Het feit
dat het bij ons fout kon gaan, geeft aan dat op naleving van de regels moet
worden toegezien en dat wij ons daarvoor moeten inspannen. Het naleven van
de reglementen is ook van belang om te voorkomen dat medewerkers van andere
lidstaten mogelijk hogere vergoedingen krijgen dan medewerkers uit Nederland.
Ik zal de Kamer over het gevraagde informeren.Mevrouw Gill'ard (PvdA):U zegt dat de motie ten dele overbodig is. Volgens u wordt daarin gevraagd
om te bezien of een vordering mogelijk is om, indien mogelijk, daarvoor juridische
middelen in te zetten. Daarom vraagt de motie niet. In de motie staat dat
er gewoon teruggevorderd moet worden en dat dat op juridische basis moet.
Er staat dus niet dat bezien moet worden of terugvordering mogelijk is.Minister Verhagen:Moet ik de motie dan zo lezen dat ik hoe dan ook juridisch moet gaan terugvorderen?Mevrouw Gill'ard (PvdA):Absoluut!Minister Verhagen:Nu?Mevrouw Gill'ard (PvdA):Absoluut!De heer Vendrik (GroenLinks):Zoals met de motie van de heer Irrgang wordt gevraagd.Minister Verhagen:Ja, dit is hetzelfde wat de motie-Irrgang vraagt.Mevrouw Gill'ard (PvdA):Met mijn motie wordt de regering ook verzocht om "zorg te dragen
dat onterecht hoge vergoedingen niet kunnen voorkomen". U zegt dat dat
verzoek overbodig is. U zou namelijk de regels al in overstemming brengen
met het voorgestane beleid. Met dit dictum wordt echter nadrukkelijk gevraagd
om ervoor zorg te dragen dat "hoge" vergoedingen niet kunnen voorkomen.Minister Verhagen:Maar ik ga ervan uit dat ik van u onterechte lage vergoedingen ook niet
mag geven.Mevrouw Gill'ard (PvdA):In de motie wordt nadrukkelijk gesproken over "hoge" vergoedingen.
Verderop in dezelfde zin staat dat gehandeld moet worden "in overeenstemming
met de regels van internationale instellingen".Minister Verhagen:Als u vraagt om geen vergoedingen meer te geven die in strijd zijn met
de regels van internationale instellingen, dan is deze motie volstrekt overbodig.
Ik wil ook niet dat hier de indruk ontstaat dat wij niet zouden handelen in
overeenstemming met de regels van internationale instellingen. In het algemeen
overleg heb ik u zeer helder aangegeven, dat wat is gebeurd niet had behoren
te gebeuren en dat ik maatregelen heb getroffen om herhaling te voorkomen.
Met andere woorden, de oproep dat wij de regels moeten toepassen, is volstrekt
overbodig. Verder spreekt u over onterecht hoge vergoedingen, maar ik wijs
erop dat geen enkele onterechte vergoeding meer wordt gegeven. Dus ik ga met
mijn beleid verder dan u wilt met deze motie.Mevrouw Gill'ard (PvdA):Maar ik heb met mijn tekst aangegeven dat de nadruk ligt op "hoge"
vergoedingen. De vergoedingen mogen niet te hoog zijn. Ik heb heel duidelijk
gezegd dat € 190.000 echt veel te hoog is. Ik hoop dat u dat met
mij eens bent.Minister Verhagen:Ik ga met u niet discussiëren over de vraag of € 190.000
te hoog is. Dat is veel te hoog, gelet ook op het feit dat die vergoeding
sowieso in strijd is met de regels. Echter, ook al zou het € 40.000
zijn geweest...De heer Van Baalen (VVD):Of € 40.Minister Verhagen:En de vergoeding zou in strijd zijn met de regels, dan had die niet gegeven
mogen worden.Mevrouw Ferrier (CDA):Er ontstaat hier onduidelijkheid om niets, want er staat: verzoekt de
regering om al het mogelijke in het werk te stellen om geld dat onterecht
is gegeven, terug te vorderen. Dat is de kern; daar gaat het
uiteindelijk om.Minister Verhagen:Ik heb gezegd dat wij dat doen als er een kansrijke mogelijkheid toe bestaat.
Daarvoor geldt hetzelfde als voor de motie-Irrgang. Het tweede element, eigenlijk
het enige nieuwe element in deze motie, met alle respect, is dat wij ons ervoor
moeten inspannen dat andere landen zich ook aan de VN-regels houden. Dat zeg
ik u graag toe. Voor het overige verzoek ik u deze motie aan te houden in
lijn met mijn oordeel over de motie-Irrgang.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Wij zullen aanstaande dinsdag stemmen over de ingediende moties, minus
de motie die van de agenda is afgevoerd.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-5523-5530.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl