Behandeling van de brief van de ministers van Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het vervolgingsbeleid inzake euthanasie (23877, nr. 16)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 1460-1467

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-05-1998

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 28, pagina 1460-1467

21-04-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23877Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen: - Goedkeuring van de op 26 februari 1996 te Brussel tot stand gekomen Euro-Mediterrane Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en haar Lid-Staten, enerzijds, en het Koninkrijk Marokko, anderzijds (25303); - Wijziging van de Wet melding ongebruikelijke transacties (25378); - en nog twee andere wetsvoorstellen (25817 en 24219)Pagina 1410-1410
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet algemene regels herindeling, de Provinciewet en de Gemeentewet (Wijziging procedurele bepalingen) (25234)Pagina 1467-1469
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 21 april 1998)Pagina 1483-1485
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van nieuwe regels met betrekking tot de (re)integratie van arbeidsgehandicapten (Wet op de (re)integratie arbeidsgehandicapten) (25478)Pagina 1410-1425
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van nieuwe regels met betrekking tot de (re)integratie van arbeidsgehandicapten (Wet op de (re)integratie arbeidsgehandicapten) (25478)Pagina 1433-1451
Behandeling van de brief van de ministers van Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het vervolgingsbeleid inzake euthanasie (23877, nr. 16)Pagina 1460-1467
Presentie en opening (dinsdag 21 april 1998)Pagina 1409-1410
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs inzake bestuurlijke fusie tussen openbare en bijzondere scholen (24137)Pagina 1425-1433
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet algemene regels herindeling, de Provinciewet en de Gemeentewet (Wijziging procedurele bepalingen) (25234)Pagina 1451-1460
Lijst van besluiten (dinsdag 21 april 1998)Pagina 1483-1483
Voortzetting van de behandeling van de brief van de ministers van Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het vervolgingsbeleid inzake euthanasie (23877, nr. 16)Pagina 1469-1483
Het verlenen van instemming met het standpunt van de regering bij de toetsing van de in artikel 109J, eerste lid, van het Verdrag van Maastricht neergelegde criteria inzake de deelname van Nederland aan de derde fase van de Economische en Monetaire Unie (25107, nr. 13)Pagina 1410-1410

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: de brief van de ministers
van Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het vervolgingsbeleid
inzake euthanasie (23877, nr. 16).De beraadslaging wordt geopend.De heer Hirsch Ballin (CDA):Mevrouw de voorzitter! Wij spreken over de wijze waarop de rechtsorde
moet omgaan met euthanasie en hulp bij zelfdoding. De voor de CDA-fractie
wezenlijke uitgangspunten hiervoor komen voort uit onze opvatting over de
verhouding van recht en ethiek. Het recht is meer dan techniek of instrument,
maar heeft naar zijn aard en ethische dimensie die de samenleving bestendigheid
geeft en wederzijds vertrouwen mogelijk maakt. Een wezenlijk uitvloeisel daarvan
is dat het leven van een mens altijd en zonder voorbehoud behoort te worden
gerespecteerd. Het menselijk leven staat niet tot onze beschikking, uiteraard
niet als het om het leven van anderen gaat, maar ook niet als het om het eigen
leven gaat. Daarom mag euthanasie naar onze overtuiging nimmer worden aangemerkt
als "normaal medisch handelen".Het gaat hierbij niet om een mechanisch toepassen van regels. Het leven
kent immers dimensies en ervaringen die zich in geen regel laten vangen. Er
zijn omstandigheden waarin de rechtsorde geen verwijt maakt aan degenen die
in een situatie van nood geen andere begaanbare weg zagen dan hulp op weg
naar een versneld levenseinde. Dat zijn de situaties waarin het oordeel van
de rechter moet worden aanvaard dat, in dat concrete geval, de handhaving
van de strafrechtelijke norm die euthanasie verbiedt, moet terugtreden. Doet
zo'n situatie zich voor, dan moet de arts ook zonder grievende procedures
de ruimte krijgen om zijn verhaal te doen en ter toetsing te brengen.De CDA-fractie in de Eerste Kamer heeft daarom in 1993 tezamen met de
fractie van de Partij van de Arbeid na een zeer indringend debat ingestemd
met een wettelijke regeling die aan deze uitgangspunten voldoet: handhaving
van de strafrechtelijke norm en een zorgvuldige procedure ter toetsing van
gevallen waarin – conform de rechtspraak – op grond van artikel
40 van het Wetboek van Strafrecht wegens de concrete omstandigheden een beroep
op overmacht kan worden gedaan.Is zo'n regeling niet een verzoening van het onverzoenlijke, waarbij het
aanvaarden van het beroep op de noodsituatie de wettelijke hoofdregel ontkracht?
Wij sluiten er niet de ogen voor dat zo'n situatie kan ontstaan, namelijk
als de melding en de toetsing een formeel karakter aannemen en, behoudens
de correcte naleving van procedures, geen beoordeling meer plaatsvindt. Maar
zo hoeft het niet te gaan en mag het wat ons betreft ook niet gaan. Bij de
aanvaarding van de wettelijk geregelde meldingsprocedure – in 1993 –
in deze Kamer was van grote betekenis dat een reële toetsing plaatsvindt
of er inderdaad zo'n situatie van nood was dat de arts geen andere uitweg
zag. Bij die toetsing is het inzicht van medische en andere deskundigen belangrijk,
maar de beoordeling of de noodtoestand de strafbaarheid opheft, is naar haar
aard een taak van de organen van de strafrechtspleging, primair het openbaar
ministerie. De verzekering, destijds van de kant van de regering gedaan, dat
het er bij deze beoordeling niet op aankomt dat er wordt gemeld, maar wat
er wordt gemeld, was en is voor de CDA-fractie van groot gewicht.
Van de kant van verantwoordelijk handelende medici mag, nu het om niet minder
dan het ingrijpen in een mensenleven gaat, ook worden verwacht dat zij aan
een zorgvuldige toetsing medewerking verlenen. Het hoofdbestuur van de KNMG
had dit ook toegezegd toen in 1990 besloten werd tot een meldingsprocedure
die onnodig belastende politiële en justitiële bemoeienis vermijdt
en deze in 1994 wettelijk werd verankerd.Hiermee heb ik aangegeven welke maatstaven de CDA-fractie aanlegt bij
de beoordeling van de nu voorgelegde wijziging van de meldingsprocedure. Wij
stellen daarbij voorop dat wij het eens zijn met het maken van een onderscheid
in de bevraging, al naar gelang het gaat om levensbeëindigend handelen
op uitdrukkelijk verzoek van de patiënt, dan wel zonder zo'n verzoek.
Ook de geldende regeling maakt dit onderscheid met veel nadruk. Het lijdt
geen twijfel dat de drempel voor aanvaarding van een beroep op noodtoestand
veel hoger ligt, als geen uitspraak van de betrokkene mogelijk is.Het zou echter in onze opvatting verkeerd zijn, dit om te keren en met
een beroep op het zogenaamde zelfbeschikkingsrecht te redeneren dat straffeloosheid
geredelijk kan worden aangenomen, als er wel zo'n uitdrukkelijk verzoek ligt.
Ook dan dient de beslissende vraag te zijn of zich een noodtoestand voordoet.
Een verkeerde hantering van het onderscheid met/zonder verzoek mag niet in
de hand worden gewerkt door een te sterk uit elkaar leggen van beide procedures.
Dat de regering nu met een aparte regeling voor de melding van levensbeëindigend
handelen op verzoek komt, terwijl levensbeëindigend handelen zonder verzoek
pas later aan de orde komt, is in onze ogen dan ook ongelukkig en werkt misverstanden
in de hand.Mevrouw de voorzitter! In de opvatting van onze fractie zouden commissies
in principe een positieve rol kunnen vervullen bij de toetsing die in 1993
een wettelijke grondslag heeft gekregen, en die begin 1994 in een algemene
maatregel van bestuur is neergelegd. Het zou goed zijn als zulke commissies,
met als basis een goede communicatie met de betrokken beroepsbeoefenaren,
ingeval van een melding zouden nagaan of het verloop van ziekte en behandeling
tot een ander handelen aanleiding had kunnen of moeten geven. Zo'n vakkundige
beoordeling biedt niet alleen een betere grondslag om te beoordelen of het
beroep op noodtoestand terecht is, maar maakt het ook mogelijk om te leren
van de ervaringen en om alternatieve wijzen van behandelen onder de aandacht
van de betrokken artsen te brengen.Ervaren artsen wijzen erop dat veel vragen om euthanasie voortkomen uit
situaties die niet hadden hoeven te ontstaan bij betere palliatieve zorg en
de begeleiding die in hospices wordt geboden. Stervensbegeleiding en palliatieve
zorg behoeven nog steeds veel meer aandacht, en de toepassing van euthanasie
mag deze niet in de schaduw stellen.Aan dit criterium voor de taak en werkwijze van de commissies voldoet
de door de regering voorgelegde regeling helaas absoluut niet. Het ontwerp
van de ministeriële regeling voorziet in een beoordeling van de zorgvuldigheid
door de commissie, waarbij de vraag naar alternatieven geheel is geëlimineerd.
Artikel 9 gaat zelfs zo ver dat de commissie wordt verplicht het handelen
van de arts als zorgvuldig aan te merken, indien aan een viertal criteria
is voldaan. Daarvan zijn er drie procedureel: vrijwillig, weloverwogen en
duurzaam verzoek; raadpleging van een andere arts, die blijkbaar noch de patiënt,
noch diens dossier noodzakelijkerwijze hoeft te hebben gezien; en medisch
zorgvuldige uitvoering van de handeling als zodanig.Wat wordt trouwens precies onder verzoek verstaan? Wij gaan ervan uit
dat het feit van het eerdere verzoek in een euthanasieverklaring alleen in
samenhang met een noodtoestand een rol kan spelen.Er is één criterium in artikel 9 dat in de richting gaat
van de "noodtoestand", zoals bedoeld door de Hoge Raad, namelijk de vaststelling
dat "er sprake was van uitzichtloos en ondraaglijk lijden van de patiënt
naar heersend medisch inzicht". In hoeverre kan de commissie bij de beoordeling
daarvan de behandelende arts corrigeren, als deze de mogelijkheden voor palliatieve
zorg onbenut heeft gelaten?Hoe denken de bewindslieden te kunnen voorkomen dat als gevolg van een
subjectieve invulling en "conceptuele onduidelijkheid" het criterium van het
uitzichtloos en ondraaglijk lijden steeds minder te betekenen heeft? Ik verwijs
in dit verband naar het deelonderzoek over het openbaar ministerie en de meldingsprocedure
van J.M. Cuperus-Bosma, G. van der Wal en P.J. van der Maas, blz. 55, waarin
op die conceptuele onduidelijkheid en het risico van een subjectieve invulling
wordt gewezen. Wij bepleiten met nadruk artikel 9 in elk geval in die zin
te wijzigen dat de vier criteria voor de commissie geen limitatief karakter
zullen dragen.Op het punt van de gevolgen van deze beoordeling voor de verantwoordelijkheid
van het openbaar ministerie verwijzen wij naar wat collega Van der Burg in
de Tweede Kamer al indringend naar voren heeft gebracht. Verschillende uitlatingen
wekken de indruk dat het de bedoeling van de gewijzigde meldingsprocedure
is, het openbaar ministerie nog minder mogelijkheden voor een eigen beoordeling
te geven. Wij sluiten ons aan bij het oordeel van onze collega's in de Tweede
Kamer, dat de spanning tussen wat de minister van VWS publiekelijk uitdraagt
en de waarschuwende woorden van de Raad van State niet is opgeheven. Hierover
zijn ook zorgen uitgesproken vanuit het openbaar ministerie. Waarom gaat de
mededeling ingevolge artikel 10 trouwens naar het parket-generaal en niet
naar de bevoegde officier van justitie? Zou de kennis van het arrondissementsparket
niet mede een rol moeten spelen bij het beoordelen van de behoefte aan nader
onderzoek? En waarom is het verzoek aan het openbaar ministerie of de regionaal
inspecteur in het geval dat de commissie tot een negatief oordeel komt, zo
minimaal omschreven, namelijk met "om de zaak nader te bezien"?In alle duidelijkheid willen wij hier uitspreken dat het voorstel van
de regering voor een nieuwe regeling van de meldingsprocedure naar ons oordeel
ook ontijdig is. De evaluatie is zodanig versneld dat de waarde ervan voor
de beleidsbepaling aan ernstige twijfel onderhevig is. Een langduriger monitoring
was en blijft trouwens ook voor de toekomst gewenst. Dat de evaluatie op politieke
gronden is verhaast, is ook door de begeleidingscommissie onder voorzitterschap
van prof.dr. C.J.M. Schuyt discreet maar duidelijk gesignaleerd toen zij schreef:
"Een evaluatie binnen twee jaar is naar de mening van de commissie
bijzonder snel, omdat iedere procedure tijd nodig heeft om ingeburgerd te
raken."Methodologisch is de evaluatie bovendien als het ware door de politieke
achtergronden van de versnelling bemoeilijkt. Dat geldt met name voor de doelstelling
van de in 1994 ingevoerde regeling om tot een kwantitatief veel vollediger
toetsingsgrondslag te komen. Voor de realisering van die doelstelling was
het nodig geweest, helder en consequent aan de artsen over te brengen dat
medewerking aan de nieuwe procedure een juridische en professionele plicht
is. Het vlak na de inwerkingtreding berichten dat de regeling over een paar
jaar weer in discussie komt, is daarvoor weinig behulpzaam. Bij de behandeling
van de wettelijke regeling van de meldingsprocedure in 1993 heeft de regering
desgevraagd ook met nadruk aangegeven, dat niet melden – en dus het
afgeven van een valse verklaring van natuurlijke doodsoorzaak – niet
zal worden geaccepteerd. Wat is daartegen ondernomen? Is bijvoorbeeld na de
invoering van de nieuwe meldingsprocedure overgegaan tot de ontwikkeling van
een handhavingsstrategie, zoals door de toenmalige minister van Justitie is
gevraagd in de vergadering van procureurs-generaal van 8 december 1993? Ik
verwijs naar blz. 54 van het aangehaalde deelrapport.De ontijdigheid van de wijziging blijkt ook uit de warrige motivering
in verhouding tot de aantallen meldingen door artsen. Ten eerste wordt door
de bewindslieden gesteld dat de verhouding tussen gemelde en niet gemelde
gevallen zich positief ontwikkelt. Er wordt ten tweede gezegd dat, om die
bereidheid verder te doen groeien, de rol van Justitie naar de achtergrond
moet worden gedrongen. Ten derde wordt gesteld dat, omdat er nog te weinig
wordt gemeld, de strafbaarstelling nog niet moet worden opgeheven. En ten
vierde wordt gezegd dat de strafbaarstelling voor "zorgvuldig" levensbeëindigend
handelen moet worden opgeheven. Maar dan spreekt mevrouw Borst niet als bewindsvrouwe,
maar als lid en lijsttrekker van haar politieke partij. Qua argumentatie achten
wij deze combinatie van vier standpunten onbegrijpelijk. Van de minister van
Justitie zouden wij nog willen vernemen of deze vier standpunten alle vier
door haar worden gedeeld of dat zij, nu zij geen andere politieke rol vervult
dan de huidige, het vierde standpunt voor rekening van de Tweede-Kamerfractie
van D66 en de lijsttrekker laat.Ten slotte heb ik nog een andere vraag aan de minister van Justitie. Wij
hebben het gewaardeerd dat zij naar aanleiding van het arrest van de Hoge
Raad in de zaak van Chabot publiekelijk heeft aangegeven, dat de daar aanvaarde
verruimingen ten aanzien van euthanasie in geval van geestelijk lijden haar
ook te ver gingen. Er is ook van de kant van vakgenoten ernstige kritiek uitgeoefend
op het werk van deze psychiater. Desalniettemin wordt nu de jurisprudentiële
verruiming die de Hoge Raad – overigens, om de Hoge Raad recht te doen,
met zeer veel nadruk op het uitzonderlijke van dat geval – heeft aangebracht,
voetstoots aanvaard. Waarom is de minister van Justitie hier zoveel meegaander
dan na het eveneens als teleurstellend ervaren eerste Pikmeer-arrest?Minister Borst heeft volgens krantenberichten gezegd dat er "geen extremen"
in de toetsingscommissies mogen plaatsnemen. Graag vernemen wij wat zij daaronder
verstaat en door wie en hoe de criteria voor de samenstelling van de commissie
worden vastgesteld. Zijn personen die een standpunt uitdragen als dat van
onze fractie in haar ogen extremen? Hoe ligt dat bijvoorbeeld voor ethici
die de opvattingen zoals geformuleerd door de bisschoppenconferentie onderschrijven?
Op welke gronden zullen leden van de commissies kunnen worden ontslagen? Hoewel
wij in principe mogelijkheden hadden gezien voor een rol van de commissies –
wat ons betreft met een verpleegkundige en zonder kritische stemmen bij voorbaat
uit te sluiten – in overeenstemming met de doelstellingen van de wetgeving
van 1993 vrezen wij dat het voorstel van de regering zal werken als een voorbode
van en voorbereiding op een stap als omschreven in het nieuwe initiatiefvoorstel.
Die stap zal onze fractie niet zetten.Mevrouw Vrisekoop (D66):Mevrouw de voorzitter! De algemene maatregel van bestuur die nu voor ons
ligt, probeert verbetering te brengen in de werking van de euthanasieregeling
die het vorige kabinet heeft vastgesteld en die ook in dit huis is aangenomen.
Tegenstemmers waren de fracties van VVD, GroenLinks, de kleine christelijke
partijen en D66. De fractie van D66 stemde tegen omdat zij van mening was
en is: - dat de strafbaarheid van euthanasie onder omstandigheden
dient te worden opgeheven;- dat levensbeëindiging op verzoek
en levensbeëindiging zonder verzoek geen vergelijkbare zaken zijn en
dat zij dus niet in één meldingsformulier behoren te worden
geregeld;- dat het uiterst onwaarschijnlijk was dat artsen zichzelf
zouden melden. En er was nog een aantal andere redenen die ik nu niet zal
herhalen. De wet werd een halfjaar voor de verkiezingen aangenomen en het
paarse regeerakkoord kondigde geen nieuwe voorstellen aan, maar alleen een
evaluatie met betrekking tot de meldingsregeling.Deze evaluatie is verschenen en D66 was niet verbaasd om te vernemen dat
de meldingsregeling in de praktijk niet werkt, want dat was te voorzien. Het
is wel een pijnlijk gegeven, juist in zaken van leven en dood. Daarom kan
de fractie van D66 ook begrip opbrengen voor de nieuwe meldingsprocedure die
thans voor ons ligt en die probeert verbeteringen te brengen in de praktijk
rond levensbeëindigend handelen. Een grote verbetering acht mijn fractie
de scheiding die is aangebracht in de meldingsprocedure voor gevallen van
levensbeëindiging op verzoek enerzijds en gevallen van levensbeëindiging
zonder uitdrukkelijk verzoek anderzijds. Wij onderstrepen mét de bewindsvrouwen
dat het hier om essentieel verschillende vormen van levensbeëindigend
handelen gaat die niet in één meldingsprocedure te vatten zijn.Dan kom ik aan de toetsingscommissies. Zoals gezegd, voorzitter, wordt
er momenteel onvoldoende gemeld. Dat brengt de controleerbaarheid van het
levensbeëindigend handelen in gevaar en dat is een slechte zaak. Het
kabinet heeft gezocht naar een middel om de meldingsbereidheid te vergroten
en stelt daarom regionale toetsingscommissies voor. Deze beoordelen of een
arts in een bepaald geval medisch zorgvuldig heeft gehandeld. Dat oordeel
zenden zij naar het openbaar ministerie. Bij het openbaar
ministerie blijft dus de eindbeslissing over al dan niet vervolgen. Het openbaar
ministerie en dus het strafrecht wordt op afstand geplaatst, maar van uitschakelen
of beperken is nog geen sprake. Bovendien toetsen de commissies volgens in
de jurisprudentie vastgelegde zorgvuldigheidseisen, zoals daar zijn: - een uitdrukkelijk en in vrijheid en bij herhaling gedaan verzoek;- uitzichtloos lijden:- zorgvuldig medisch handelen, waaronder
consultatie.In de voor ons liggende ministeriële regeling zijn deze vastgelegd.
Binnen deze commissies zullen dus vaste patronen ontstaan die het zorgvuldig
handelen ten goede kunnen komen.Er is niet met zekerheid te zeggen dat artsen nu meer gaan melden, maar
gezien het feit dat uit het evaluatierapport blijkt dat veel artsen het openbaar
ministerie als bedreigend ervaren, is er wel kans dat de bereidheid toeneemt.
Deze bereidheid blijft gehinderd door de dreiging van het strafrecht. Daarom
is mijn fractie blij dat het D66-Tweede-Kamerlid Van Boxtel een initiatief
heeft aangekondigd dat euthanasie weliswaar in het strafrecht houdt, maar
dat de zorgvuldig handelende arts niet bij voorbaat als verdachte aanmerkt.
Dat lijkt ons pas echt doorslaggevend voor de bereidheid van artsen om te
melden.Hoewel het ernaar uitziet dat een dergelijk wetsvoorstel te zijner tijd
op een grote meerderheid kan rekenen, duurt het te lang daarop te gaan wachten.
Daarom steunt mijn fractie voorlopig de instelling van toetsingscommissies.
Er is dan ook per regio een vast punt waar ervaring en deskundigheid op dit
moeilijke terrein bij elkaar zijn. Wellicht dat zo'n commissie uitgroeit tot
vraagbaak voor artsen, ook tevoren, dus voordat zij tot hulp overgaan. Mijn
fractie ziet de toetsingscommissies vooral in het kader van zorgvuldige hulpverlening.
Daarom staan wij ook positief tegenover het opnemen van een verpleegkundige
in zo'n team.In de Tweede Kamer is ook het zogenaamde Amsterdamse model ter sprake
geweest, een vorm van toetsing en consultatie vóóraf. Er loopt
een proefproject van de KNMG met de Amsterdamse huisartsenvereniging. De uitslag
daarvan wordt in juni aanstaande bekend en mijn fractie juicht het toe dat
de minister hier ook positief tegenover staat. Zo gaat een controleerbare
praktijk ontstaan en dat is toch een hoofddoel waar het gaat om zaken van
leven en dood.Ik kom tot een afronding. Mijn fractie heeft zich jarenlang voorstander
getoond van legalisering van levensbeëindigend handelen op verzoek. De
huidige wetgeving blijkt onvoldoende te werken. De voor ons liggende nieuwe
meldingsprocedure probeert dit te verbeteren. Wij staan daar positief tegenover
en blijven tegelijkertijd hopen op wetgeving die voor hulpverleners en hulpzoekenden
meer houvast bieden bij de humanisering van het sterven.Mevrouw Le Poole (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Wij praten vandaag over een algemene maatregel
van bestuur en een ministeriële regeling die een aanpassing van de meldingsprocedure
euthanasie behelzen. Het gaat – ook voorgaande sprekers hebben daarop
gewezen – om een onderwerp van zwaarwichtig belang. Daarom is het goed
om ook in deze Kamer aan deze regelingen aandacht te besteden.Met de nu voorgestelde regelgeving beoogt het kabinet een beter verloop
van de meldingsprocedure, die in 1994 in werking is getreden. Het kabinet
reageert hiermee op de uitkomsten van het evaluatieonderzoek naar de praktijk
van de meldingsprocedure. Door de instelling van toetsingscommissies, samengesteld
uit mensen van diverse disciplines die adviseren aan het OM met betrekking
tot vervolging van een arts, wil het kabinet het strafrecht wat op afstand
zetten. Gehoopt wordt dat daardoor de meldingsbereidheid zal toenemen.De fractie van de PvdA is het eens met het streven van het kabinet om
de meldingsfrequentie te waarborgen. Ook wij vinden het van groot belang dat
er gemeld wordt. Alleen zo is controleerbaar wat er gebeurt. Mijn fractie
betwijfelt echter of de nu voorgestelde regeling de meldingsbereidheid zal
vergroten. Verschillende organisaties en deskundigen hebben vraagtekens gezet
bij de uitwerking van het voorstel. Zij wijzen erop dat de procedure zwaarder
en tijdrovender wordt en dat uiteindelijk het OM niet verplicht is het advies
van de commissie te volgen. De bezwaren tegen de oude meldingsprocedure worden
zodoende niet echt verholpen. De intensieve toetsing van beroepsgenoten vooraf,
die deel uitmaakt van de voorstellen van de evaluatiecommissie, wordt in de
nu voorliggende voorstellen helaas niet uitgewerkt. Wij vrezen, dat de critici
gelijk hebben. Wij realiseren ons tegelijk, dat het in de huidige wettelijke
context moeilijk is, het strafrecht verder op afstand te zetten dan het kabinet
nu doet. Voor de meldingsbereidheid is het in elk geval van belang, dat de
gestelde termijnen voor beslissing strikt gerespecteerd worden. Verder lijkt
het ons van belang, dat de toetsingscommissies en het vervolgingsbeleid vertrouwen
weten in te boezemen. Hiertoe is consistentie van belang. Van belang lijkt
het ons ook – het is in de Tweede Kamer ook al opgemerkt door de regering –
dat de toetsingscommissies kritische opmerkingen kunnen maken, die niet noodzakelijkerwijs
tot een vervolging leiden. Probleem blijft volgens ons, dat de motivatie om
te melden het minst zal zijn in die gevallen, waar er het meeste mis is gegaan.
De vraag is of dit probleem überhaupt opgelost kan worden. Er is wel
betoogd – en in zekere zin sluit dit aan bij de bevindingen van de evaluatiecommissie –
dat de meldingsbereidheid en daarmee de controleerbaarheid van levensbeëindigend
handelen beter gewaarborgd zouden zijn als euthanasie op verzoek geheel buiten
het strafrecht geregeld zou worden. Een dergelijke wijziging is niet aan de
orde. Wel zouden wij graag weten of de regering over deze opmerkingen betreffende
controleerbaarheid heeft nagedacht en wat haar reactie daarop is.Verder vinden wij eigenlijk, dat de meldingsplicht door de geldende procedure,
waarvan nu wijziging wordt voorgesteld niet naar behoren geregeld is. Immers,
zij is niet uitdrukkelijk geregeld en er is met enige kracht van argumenten
betoogd, dat het melden van gegevens betreffende de patiënt niet eens
mag, omdat het in strijd is met de geheimhoudingsplicht van de arts. Het komt
ons voor, dat alleen daarom al een duidelijke regeling bij wet
belangrijk is. Is de regering het hiermee eens?In de toelichting bij de inhoud van de formulieren en de regeling betreffende
de toetsingscommissies is een aantal opmerkingen opgenomen, die van belang
zijn voor een zorgvuldige praktijk. Hierbij willen wij aansluiten met een
enkele kanttekening en een vraag. Wij zijn het geheel eens met hetgeen wordt
opgemerkt over het belang van een schriftelijk verzoek. Het is duidelijk dat
dit voor alle betrokkenen van belang is. Echter, aangezien de huidige maatregelen
geen veranderingen aanbrengen in de geldende materiële regels, is het
twijfelachtig dat een dergelijke gedragsregel op deze wijze kan worden vastgesteld.
Zou het niet wenselijk zijn om bij wet vast te stellen, dat een schriftelijk
verzoek behoudens uitzonderlijke situaties vereist is?Met betrekking tot het vereiste van consultatie van een onafhankelijk
arts vragen wij ons af of de beschikbaarheid van een onafhankelijk arts overal
voldoende gewaarborgd is, ook op het platteland. Heeft de regering daar zicht
op? Bij de discussie in de Tweede Kamer liet minister Borst zich positief
uit over het Amsterdamse proefproject om de consultatie te verbeteren. Op
welke termijn zou het mogelijk zijn tot een landelijk consultatienetwerk te
komen? Wij sluiten ons aan bij degenen die menen, dat het bestaan van een
dergelijk netwerk van veel belang zou zijn en dat goede toetsing vooraf het
probleem van toetsing achteraf tot veel kleinere proporties terugbrengt. Is
het kabinet het hiermee eens?In de Tweede Kamer is gesproken over artsen die problemen hebben met het
doen van euthanasie. Minister Borst heeft gezegd, dat zij geen problemen zouden
mogen hebben bij sollicitaties. Daar zijn wij het niet mee oneens. Wat echter
wel essentieel is is dat daarnaast geregeld is, dat artsen die principiële
bezwaren hebben tegen euthanasie patiënten die daarnaar vragen tijdig
daarop wijzen en actief meewerken aan een verwijzing. Hoe denkt de regering
hierover?Wij zijn niet gelukkig met het feit, dat de voorstellen voor levensbeëindiging
zonder uitdrukkelijk verzoek niet tegelijkertijd bekend zijn gemaakt. Ook
tijdens de discussie in de Tweede Kamer kwam dit punt naar voren en werd besproken,
dat de afgrenzing niet altijd duidelijk is. Wij hebben begrip voor de wens
om voor die categorieën zaken, waarin de jurisprudentie minder is uitgekristalliseerd
een aparte procedure op te zetten, maar vrezen dat de meldingsbereidheid hier
nog minder zal zijn en blijven in het vooruitzicht van een nog zwaardere toetsing.
Wij geven de regering vast mee, dat we het van belang vinden aan dit punt
aandacht te schenken. Aandacht verdient volgens ons ook de benaming van de
regeling voor levensbeëindiging zonder verzoek. Prof. Legemaate wees
er in een artikel in het NJB van 1997 op, dat onder deze regeling ook gaan
vallen bepaalde gevallen van levensbeëindiging met verzoek. Hierbij kan
worden gedacht aan mensen wier lijden van psychische oorsprong is, aan minderjarige
patiënten of aan mensen wier vermogen tot het uiten van een weloverwogen
verzoek gestoord kan zijn geweest bijvoorbeeld als gevolg van een depressie
of beginnende dementie. Met prof. Legemaate komt het ons onjuist voor om hier
te spreken van levensbeëindiging zonder verzoek. Er is in feite wél
een verzoek en een dat ook volgens de rechtspraak – ik verwijs naar
het Chabot-arrest – weloverwogen zou kunnen zijn. Zou het niet een goed
idee zijn, de naamgeving te wijzigen? Wanneer mogen wij trouwens de voorstellen
voor deze regeling tegemoet zien?Mevrouw de voorzitter! Nadat de regering de regelingen waar het hier om
gaat aan de Staten-Generaal had toegestuurd, werd bekend dat een nieuw initiatiefvoorstel
inzake euthanasie in de maak was. Dit initiatief en de verenigbaarheid daarvan
met de voorliggende regeling en met het standpunt van de regering, zijn bij
de discussie in de Tweede Kamer aan de orde geweest. Wij vinden het te vroeg
om nu in deze Kamer deze discussie voort te zetten. Wel wil ik aangeven dat
mijn fractie geneigd is, open te staan voor initiatieven die het Wetboek van
Strafrecht meer in overeenstemming brengen met de mening van een groot deel
van de bevolking dat levensbeëindiging op verzoek mogelijk moet zijn.De heer Dees (VVD):Mevrouw de voorzitter! Namens de fractie van de VVD wil ik in dit debat
een drietal onderwerpen aan de orde stellen. In de eerste plaats richt ik
mij op de opvatting van de regering dat de tijd nog niet rijp is voor wetgeving
inzake euthanasie. In de tweede plaats gaat het om het voorstel van de regering
om in het kader van de strafrechtelijke toetsing van levensbeëindiging
op uitdrukkelijk en weloverwogen verzoek van de patiënt een vijftal regionale
toetsingscommissies in te stellen. Ten slotte betreft het de vraag hoe verder
moet worden geprocedeerd nu vertegenwoordigers van D66, PvdA en VVD in de
Tweede Kamer een initiatiefwetsvoorstel hebben ingediend.Het standpunt van de regering, voorzitter, dat de tijd nog niet rijp is
voor wetgeving inzake euthanasie heeft ons verbaasd. Vanaf het begin van de
jaren zeventig is er in brede kring gediscussieerd over dit vraagstuk, zorgvuldig
en gewetensvol. Er was een kloof ontstaan tussen de wetgeving uit 1886 die
beëindiging van het leven op uitdrukkelijk verlangen van de patiënt
onder alle omstandigheden strafbaar stelde en de maatschappelijke realiteit
waarin de zachte dood als een oplossing voor uitzichtloos lijden kon worden
gezien. Indien er een kloof ontstaat tussen oude wetgeving en de praktijk
is het naar onze mening primair aan de wetgever en niet aan de rechter om
wijziging van de wetgeving in ieder geval te overwegen. Daarnaast zijn er
nog vier andere argumenten die pleiten ten gunste van wetgeving.Tot dusverre is het de rechtspraak geweest die via jurisprudentie criteria
heeft ontwikkeld die een rechtvaardigingsgrond voor euthanasie kunnen opleveren,
zulks met een beroep op artikel 40 van het Wetboek van Strafrecht, een beroep
op overmacht in de zin van noodtoestand. Maar, voorzitter, zoals door het
kabinet-Lubbers is opgemerkt, hebben oplossingen via de rechtspraak één
groot nadeel: ze zijn sterk casuïstisch gekleurd en bezitten niet de
duurzaamheid, het gezag en de volledigheid die wel eigen zijn aan een wettelijke
regeling. Dat is toch een buitengewoon belangrijk en overtuigend argument
om voor een wettelijke regeling te zijn, zeker nadat via de jurisprudentie
een aantal criteria is ontwikkeld. Wetgeving kan er ook toe bijdragen dat
voor artsen meer rechtszekerheid wordt geschapen. De geringe
meldingsbereidheid vloeit ongetwijfeld voort uit de straffe bepalingen in
het Wetboek van Strafrecht die door artsen als een zwaard van Damocles worden
gezien, ondanks de ruimte in de jurisprudentie.In de derde plaats, en ook dat is een argument voor wetgeving, bieden
de huidige regels en de toepassing daarvan onvoldoende garanties voor de zorgvuldigheid
in de besluitvorming en de kwaliteit van de zorg. Een wettelijke regelgeving
kan daarin beter voorzien. En ten slotte hebben velen, niet in de laatste
plaats de breed samengestelde staatscommissie, die al in 1985 met een eindrapport
kwam, zich ten gunste van nadere wetgeving uitgesproken.Kortom, er zijn nogal wat argumenten om het standpunt van het kabinet
dat de tijd nu nog niet rijp is voor wetgeving te bestrijden. Gaarne ontvang
ik van de bewindsvrouwen een reactie op de vijf argumenten die ik heb genoemd.Met dit pleidooi voor wetgeving keer ik mij tevens tegen de betogen van
overigens vermaarde strafrechtdeskundigen zoals Enschedé, Langemeijer
en Van Veen die eerder stelden dat euthanasie geen wetgeving nodig heeft en
kan worden overgelaten aan de medische professie en de repressieve werking
van het medisch tuchtrecht, de zogenaamde medische exceptie. Wij zijn het
daarmee beslist niet eens. Niet de individuele arts, doch de samenleving dient
via de wetgever de grenzen te stellen. Laat men beslissingen op het terrein
van de euthanasie uitsluitend over aan de medische professie dan is het gevaar
niet denkbeeldig dat grenzen, eenzijdig getrokken door een individuele arts,
zich kunnen keren tegen de patiënt. Dat is niet aanvaardbaar. Allen,
maar zeker zieken, ouderen en mensen die niet meer in staat zijn zelfstandig
hun wil te bepalen, zullen zich beschermd moeten weten door de wet en de wetgever.Ik kom dan nu op het voorstel tot instelling van een vijftal regionale
toetsingscommissies. De VVD-fractie is het volstrekt eens met de opvatting
dat beslissingen inzake euthanasie door de arts volledig toetsbaar moeten
zijn, zowel juridisch, medisch als ethisch. Toezicht en toetsing worden nu
reeds uitgeoefend respectievelijk verricht door de inspectie, het openbaar
ministerie en de medische tuchtcolleges. Wat voegen vijf regionale toetsingscommissies,
in de door de regering voorgestelde vorm, – met de nadruk op die tussenzin –
daaraan toe? Mijn fractie heeft aarzelingen en bedenkingen, zowel van formele
als van materiële aard.Eerst de formele bedenkingen. Evenals de Raad van State bevreemdt het
de VVD-fractie dat de regionale toetsingscommissies worden ingesteld bij ministeriële
regeling en dat een wettelijke basis en wettelijke vormgeving ontbreken. Gelet
op de belangrijke rol van deze commissies in het vervolgingsbeleid, gelet
ook op hun verhouding met het openbaar ministerie en gelet op het maatschappelijk
gewicht van het euthanasievraagstuk vinden wij het geen goede zaak dat een
wettelijke basis en een wettelijke regelgeving ontbreken. Dat is een buitengewoon
zwak punt.En het tweede punt is: tast de voorgestelde toetsingsstructuur het vervolgingsmonopolie
van het openbaar ministerie niet aan? De minister ontkent dit met het argument
dat de regionale commissies weliswaar een zwaarwegend standpunt kunnen innemen,
doch dat het openbaar ministerie via het college van procureurs-generaal toch
altijd tot vervolging kan overgaan indien daartoe gegronde aanleiding bestaat.Hoezeer de minister van Justitie ook heeft benadrukt dat aan het vervolgingsmonopolie
van het openbaar ministerie in formele zin geen afbreuk wordt gedaan, ik meen
dat dit in materiële zin wel het geval is, respectievelijk het geval
kan zijn. Had het niet van tweeën één moeten zijn: óf
de toetsingscommissies doen de toets volwaardig, óf het openbaar ministerie
doet dit, maar niet de een en de ander? Nu is er zelfs de mogelijkheid dat
de toetsingscommissie tot een ander oordeel komt dan het OM. Achten de bewindslieden
dit gewenst? Vinden zij dat dit een bijdrage levert tot de gewenste grotere
rechtszekerheid voor artsen, die in de nieuwe constellatie zouden kunnen worden
geconfronteerd met bijvoorbeeld een positief oordeel van de toetsingscommissie
en een negatief oordeel van het openbaar ministerie? Zeker als wij beseffen
dat er ook door de medische tuchtcolleges nog een toets kan worden verricht,
wordt het beeld toch wel erg gecompliceerd en kun je je afvragen of de situatie
voor de artsen wel duidelijker en beter wordt.Gelet op deze aarzelingen en bedenkingen, die niet gericht zijn tegen
het beginsel van de toetsing, maar wel tegen de wijze waarop dat nu wordt
uitgewerkt, is de vraag relevant, hoe wij nu verder zouden moeten gaan. Er
is bovendien een nieuw feit: Tweede-Kamerleden van D66, PvdA en VVD hebben
een initiatiefwetsvoorstel bij de Staten-Generaal ingediend. Dat zal dus in
behandeling komen. Zie ik het goed, dan gelden de bezwaren die ik tegen de
door de regering voorgestelde toetsingscommissies heb geformuleerd, niet voor
de toetsingscommissies in het initiatiefvoorstel dat verleden week is ingediend.
Immers, in dat voorstel hebben de commissies een wettelijke basis en is er
wettelijke regelgeving op van toepassing. Bovendien zijn ze geen zeef of voorportaal
van het openbaar ministerie. Nee, ze toetsen zelfstandig of er aan de eisen
van zorgvuldigheid is voldaan en of dus de strafuitsluitingsgrond van toepassing
is. Pas als deze commissies menen dat de arts niet aan de zorgvuldigheidsvereisten
heeft voldaan, komt het openbaar ministerie zelfstandig in het vizier. Dat
zijn toch nogal wat essentiële verschillen tussen het voorstel van het
kabinet en de elementen van het initiatiefvoorstel, dat wij overigens pas
zullen beoordelen als het hier aan de orde zal zijn. En omdat de instelling
van de door de regering voorgestelde commissies ook nog wel geruime tijd zal
vragen, geven wij de regering toch heel nadrukkelijk in overweging, haar eigen
voorstellen thans niet te effectueren en het initiatiefwetsvoorstel mede in
het kader van een nieuw regeerakkoord eerst een kans te geven.De heer Holdijk (SGP):Mevrouw de voorzitter! Ook bij dit agendapunt kan ik beginnen met de mededeling
dat ik ook namens de fracties van RPF en GPV het woord mag voeren.Dat het euthanasievraagstuk een vraagstuk met een hoge mate van maatschappelijke
en politieke gevoeligheid is, zal niemand hier willen bestrijden. Het spreekt
dan ook vanzelf dat wanneer één of meer aspecten van deze problematiek
aan de orde worden gesteld, ook al betreft het geen wetgeving,
het parlement, en in dit geval ook deze Kamer, daar aandacht aan besteedt.
Toch lijkt het mij goed, de scopus van onze gedachtewisseling in het oog te
houden. Wij willen dat althans van onze kant proberen. Wat is die scopus naar
onze opvatting?Wij spreken in het kader van een voorhangprocedure van een algemene maatregel
van bestuur en in verband daarmee over een brief van de ministers van 24 november
1997 en een ontwerp-ministeriële regeling, stukken waarover in de Tweede
Kamer op 18 maart al zeer uitvoerig is gesproken.In de op grond van artikel 10 van de Wet op de lijkbezorging voorgehangen
algemene maatregel van bestuur wordt een gedeelte van de regeling rond de
toetsingscommissies nader uitgewerkt. Die regeling wordt bovendien apart aangekondigd
en ingevoerd bij ministeriële regeling. Men kan zich overigens afvragen
of deze constructie de schoonheidsprijs verdient. Hoe het zij, er liggen enkele
stukken voor die dienen ter nadere invulling of uitwerking van een geldende
wettelijke meldingsregeling.Wat voorligt, is niet veel meer dan een enigszins aangepaste vormgeving
van een praktijk waarvoor al eerder is gekozen, hoezeer wij dat ook betreurden.
Zonder ons, naar wij hopen, aan bovenmatige relativering van de betekenis
van deze gedachtewisseling schuldig te maken, hebben wij gemeend, deze betekenis
zoals hiervoor staat te mogen omschrijven. Deze duiding van het debat heeft
uiteraard consequenties voor de aard en inhoud van onze bijdragen daaraan.
Wij zullen daarom niet opnieuw stilstaan bij de motivering van onze principiële
positie die wij innemen bij het euthanasievraagstuk. Evenmin brengen wij onze
moeite in herinnering met de bestaande rechtspraak, noch ons standpunt dat
de wetgeving aan innerlijke tegenstrijdigheid mank gaat en volgens ons een
gewrongen constructie vertoont.Tot slot zullen wij ook niet allerlei facetten van het euthanasievraagstuk
aanroeren die niet direct met de algemene maatregel van bestuur van doen hebben.
Dit alles is, terecht, in de Tweede Kamer gebeurd. Derhalve zullen wij ons,
behoudens enkele meer algemene opmerkingen vooraf, beperken tot het onderwerp
dat staat geagendeerd: het vervolgingsbeleid.Het is opvallend dat na de publicatie van het evaluatierapport van de
heren Van der Wal en Van der Maas in de discussie vrijwel alle aandacht is
gegaan naar de maatschappelijke en politieke regulering van het opzettelijk
levensbeëindigend handelen door artsen en in het bijzonder naar de meldingsprocedure.
De problemen bij de melding en toetsing zouden er de oorzaak van zijn dat
artsen onvoldoende bereid zijn om levensbeëindigend handelen volgens
de voorgeschreven regels te melden. Door dit onbehagen bij artsen weg te nemen
en de gang van zaken te vereenvoudigen en te verbeteren, zouden er meer gevallen
van levensbeëindigend handelen worden gemeld. Op die manier kan de maatschappelijke
controle verbeteren.De grootste zorg betreft dus blijkbaar de transparantie van de euthanasiepraktijk.
De discussie over de toelaatbaarheid en wenselijkheid van levensbeëindigend
handelen door artsen lijkt een gepasseerd station te zijn. We moeten tot onze
droefheid vaststellen dat de maatschappelijke aanvaarding van euthanasie in
de afgelopen jaren duidelijk is toegenomen. Desalniettemin is het opmerkelijk
dat de discussie zozeer beheerst wordt door vragen over uitvoering en melding
achteraf. De aspecten diagnostiek, indicatiestelling en proportionaliteit
bij het uitvoeren van actief levensbeëindigend handelen komen in de gehele
discussie nauwelijks in het beeld. Zelfs de besluitvorming tot uiteindelijke
uitvoering lijkt minder aandacht te krijgen. Daardoor is helaas de discussie
over het zoveel mogelijk beperken van de "noodzaak" tot levensbeëindigend
handelen blijven steken. Toch zijn daarvoor interessante en realistische suggesties
gedaan door onder anderen de anesthesioloog Smelt in Medisch Contact van 9
mei 1997.Een tweede opmerking sluit nauw bij de vorige aan. Hoewel algemeen is
aanvaard dat euthanasie en levensbeëindigend handelen niet behoren tot
de "medisch professionele standaard" en het dus geen handelingen zijn waar
de patiënt "recht" op zou kunnen doen gelden, moeten we vaststellen dat
er steeds meer van uitgegaan wordt dat euthanasie en levensbeëindigend
handelen in bredere zin onderdeel vormen van het normale medisch handelen
rondom het levenseinde.Zelfs als euthanasie tot het normale medisch handelen zou behoren –
en wij zeggen daar nee tegen – verdienen de aspecten die wij eerder
naar voren brachten veel meer aandacht. Dat overigens de visie dat euthanasie
een vorm van normaal medisch handelen is, ernstige maatschappelijke gevolgen
kan hebben, is in de discussie in de Tweede Kamer wel duidelijk geworden.Voorzitter! Vervolgens zou ik enkele opmerkingen over de voorgestelde
toetsingscommissies willen maken. Wij kunnen het niet anders zien dan dat
deze commissies, in elk geval materieel, mede het vervolgingsbeleid gaan bepalen.
Volgens gezaghebbende juristen kan dat echter niet zonder wettelijke basis,
daarbij verwijzend naar artikel 1 van het Wetboek van Strafvordering. De minister
van Justitie bestrijdt, meen ik, nog steeds de stelling dat er formeel iets
verandert in de taak en bevoegdheden van het openbaar ministerie. Sommigen
hebben echter de rol van de commissies ten opzichte van het OM aangeduid met
het beeld van de zeef, de voorselectie, waardoor het OM en mitsdien het hele
strafrecht op dit punt op afstand is geplaatst. Kan de minister zich in dat
beeld, in die typering van de commissies vinden?Haar antwoord zal waarschijnlijk afhangen van de vraag hoe zij de beslissingen
van de commissies karakteriseert. Nu eens is sprake van "een gemotiveerd oordeel",
dan weer van "een zwaarwegend advies". Is dit in de visie van de minister
slechts een terminologische kwestie of is het meer? Onze vraag is overigens
of het oordeel van de commissies niet voornamelijk betrekking zal hebben op
de medische zorgvuldigheid. De regering spreekt immers in de stukken over
"een meer op de medische professie toegesneden toetsing". De vraag is, hoe
voorkomen zal worden dat de toetsing het karakter van slechts een intercollegiale
toetsing krijgt. Moet dan het interdisciplinaire karakter van de commissies
niet veel sterker worden benadrukt?Voorzitter! Dit brengt ons op de samenstelling van de commissies. Welke
bijdrage, zo is de concrete vraag, wordt verwacht van de deskundige
op het gebied van ethiek en zingevingsvraagstukken? Staan juist op dat terrein
de opvattingen van deskundigen niet vaak haaks op elkaar? Ik meende dat ook
de heer Hirsch Ballin dit punt aanroerde.Ook de positie van de jurist in de commissie, lijkt mij niet een eenvoudige.
Stel dat de commissie in meerderheid – dus niet unaniem – tot
de conclusie komt dat zorgvuldig is gehandeld, dat wil zeggen dat aan de eisen
van artikel 9 van de algemene maatregel van bestuur is voldaan en er dus van
een noodtoestand sprake is geweest, terwijl de jurist nu juist een andere
opvatting is toegedaan. Het is ook onder andere vanwege deze mogelijkheid
dat wij het betreuren dat geen minderheidsstandpunten mogen worden verwoord,
zoals wij het ook betreuren dat het geen eis is, dat deskundigheid op het
gebied van de palliatieve geneeskunde in de commissies aanwezig moet zijn.
Behandelingsalternatieven zouden dan wellicht beter in beeld komen.Voorzitter! Genoeg nu over de rol en samenstelling van de commissies.Kernvraag is natuurlijk of het doel van de vergroting van de meldingsbereidheid,
thans slechts 40%, zal worden bereikt. Over de positief getoonzette verwachting
van dit kabinet – hoe kan het anders! – is de nodige twijfel,
zo geen scepsis, geuit. Dan doel ik niet alleen op de Nederlandse Vereniging
voor Vrijwillige Euthanasie, die de toetsingscommissies in dit opzicht een
"ondeugdelijk middel" heeft genoemd, maar ook op iemand als Stolwijk, die
alleen een gunstig effect verwacht, als de commissies in het geheel geen rol
meer zouden spelen in de strafrechtelijke afdoening. Ook wij verwachten dat
de voorgestelde meldingsregeling net zo zal werken als de oude – de
bestaande meldingsregeling – namelijk dat vrijwel alleen die artsen
zullen melden die zich aan alle regels hebben gehouden. Zo goed als volledige
melding verwachten wij alleen als de garantie van straffeloosheid zou worden
gegeven. En die wordt terecht niet gegeven.Ten slotte willen wij niet nalaten te vermelden dat het voorstel ertoe
zal bijdragen dat de strafbaarheid van levensbeëindigend handelen en
euthanasie steeds verder op de achtergrond geraakt. Die verwachting is mede
gebaseerd op ontwikkelingen zoals het volstrekt oneigenlijk gebruik van het
begrip "noodtoestand" – ook volgens de minister is dit een constructie
geworden – het ecarteren van de eis van een concrete stervensfase en
het te verwachten initiatiefvoorstel vanuit de Tweede Kamer. Het is gebleken
dat daarvoor politieke steun bestaat.De thans reeds paradoxale strafrechtelijke situatie – strafbaarheid
in alle gevallen, gecombineerd met een gedoogbeleid in situaties van zorgvuldig
handelen – zal door de toetsingscommissies nog worden versterkt. Helaas
moeten wij met deze sombere conclusie eindigen.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 19.25 uur tot 21.00 uur geschorst.Voorzitter: Korthals Altes 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19971998-1460-1467.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl