Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Monumentenwet 1988 en enkele andere wetten ten behoeve van de archeologische monumentenzorg mede in verband met de implementatie van het Verdrag van Valletta (Wet op de archeologische monumentenzorg) (29259)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 4035-4043

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-04-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 63, pagina 4035-4043

28-03-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29259Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Karimi aan de staatssecretaris van Defensie over de uitlatingen van de minister van Defensie over het seksueel misbruik op marineschip Hr. Ms. Tjerk Hiddes in de VolkskrantPagina 4021-4025
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over Onderbouw voortgezet onderwijs (30323, nr. 28)Pagina 4029-4030
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 28 maart 2006)Pagina 4028-4029
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over SLOA, te weten: - de motie-Jan de Vries/Eijsink over leerplanontwikkeling (30300 VIII, nr. 207); - de motie-Vergeer over de reorganisatie van de SLOA-instellingen (303000 VIII, nr. 208)Pagina 4034-4034
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels over de inbewaringneming en instelling van een vordering tot teruggave van cultuurgoederen afkomstig uit een tijdens een gewapend conflict bezet gebied (Wet tot teruggave cultuurgoederen afkomstig uit bezet gebied) (30165)Pagina 4033-4033
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wet ambulancezorg (29835) en over: - de motie-Schippers c.s. over de nieuwe verdelingssystematiek (29835, nr. 27); - de motie-Kraneveldt c.s. over het referentiekader 'Spreiding en beschikbaarheid' (29835, nr. 28) en 4 andere moties (29835, de nrs. 29 en 32 t/m 34)Pagina 4034-4035
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de huurtoeslag, te weten: - de motie-Van Gent/Gerkens over fraude met de aanvraag van huurtoeslag (27926, nr. 89); - de motie-Van Gent/Gerkens over de marginale huurtoeslagdruk voor eenpersoonshuishoudens (27926, nr. 90)Pagina 4032-4032
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Monumentenwet 1988 en enkele andere wetten ten behoeve van de archeologische monumentenzorg mede in verband met de implementatie van het Verdrag van Valletta (Wet op de archeologische monumentenzorg) (29259)Pagina 4035-4043
Behandeling van het voorstel van wet van het lid Crone houdende regels inzake de toegankelijkheid, veiligheid, bereikbaarheid en redelijke prijsstelling van basisbetaaldiensten (Wet toegankelijkheid en bereikbaarheid basisbetaaldiensten) (29688)Pagina 4055-4065
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de vrijheid van meningsuiting, te weten de motie-Van Baalen over het standpunt van de regering over de vrijheid van meningsuiting en andere fundamentele vrijheden (29614, nr. 11)Pagina 4033-4034
Vragen van het lid Vendrik aan de minister van Financiën over de ambtelijke adviezen ter zake van de gemeentelijke ozb-tarievenPagina 4019-4021
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de beloning van de raad van bestuur van Essent, te weten de motie-Irrgang c.s. over een beloningscode voor energiebedrijven die voor meer dan de helft in handen zijn van publieke aandeelhouders (30111, nr. 7)Pagina 4032-4033
Vragen van het lid Bussemaker aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over zieke werknemers die risico zouden lopen op ontslag in plaats van reïntegratiePagina 4025-4028
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs inzake vervanging van de basisvorming door een nieuwe regeling voor de onderbouw (regeling onderbouw VO) (30323)Pagina 4030-4032
Debat over de vervreemding van de NV Luchthaven SchipholPagina 4043-4055
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 28 maart 2006)Pagina 4065-4067
Presentie en opening (dinsdag 28 maart 2006)Pagina 4019-4019

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 113 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Monumentenwet 1988 en enkele andere wetten ten behoeve van de archeologische
monumentenzorg mede in verband met de implementatie van het Verdrag van Valletta
(Wet op de archeologische monumentenzorg) (29259).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Vergeer (SP):Mijnheer de voorzitter. Een toenemend percentage van het wetenschappelijk
onderzoek gebeurt in opdracht. Ik bedoel dit in algemene termen. Dat kan ten
koste gaan van de onafhankelijkheid van de onderzoekers en de kwaliteit van
het onderzoek. Op verzoek van mijn fractie heeft de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen
(KNAW) een onderzoek laten doen naar de omgang tussen wetenschappers en hun
opdrachtgevers. Die sprak van "normvervaging bij het verwerven en uitvoeren
van opdrachten".De onafhankelijkheid en de kwaliteit van het onderzoek staan ook bij de
archeologie onder druk. Er is in de archeologie de afgelopen jaren een interessante
markt ontstaan. Meer dan vijftig archeologische bedrijven bieden werk aan
zo'n duizend mensen en hebben een omzet van tientallen miljoenen euro's. Toch
bereiken ons juist vanuit de archeologische markt al enige tijd klachten over
de kwaliteit van het onderzoeks- en opgravingswerk.Op verzoek van mijn collega's in de Eerste Kamer heeft de staatssecretaris
de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) een onderzoek laten
doen naar de programma's van eisen die voor de opgravingen worden opgesteld.
De uitkomst van dat onderzoek is niets mis. De ROB stelt dat een kwart van
deze programma's van eisen onvoldoende is en dat een kwart zelfs zwaar onvoldoende
is. Bij elkaar is de helft onvoldoende. Ook ziet de ROB een relatie tussen
de kwaliteit van de programma's van eisen en de bedrijven die ze hebben opgesteld.Hoe komt dit? De archeologische markt in Nederland is in de loop van de
tijd ontstaan, maar nooit goed ingericht. Deze kennismarkt kent bijvoorbeeld
geen toezichthouder die zorgdraagt voor het borgen van wetenschappelijke waarden.
De archeologische markt is ontstaan na de Europese afspraken in 1992 op Malta.
Als bij bouwwerken archeologisch erfgoed wordt bedreigd, is de verstoorder
financieel aansprakelijk. Sinds Nederland volgens deze richtlijn werkt, is
er dus veel geld voor opgravingen vrijgekomen door de aanleg van woonwijken
en infrastructurele projecten. Universiteiten konden deze vraag
niet aan en daarop is een commerciële markt ontstaan voor de opgravingen.In het Verdrag van Malta staat echter dat de overheden de kwaliteit van
het archeologisch onderzoek moeten waarborgen. De staatssecretarissen Nuis
en Van der Ploeg hebben daarin gefaald. Het blinde vertrouwen van deze bewindslieden
in de markt stond goed kennisbeleid in de weg. In 2001 spreekt Van der Ploeg
van de noodzaak van een liberalisering van de opgravingsmarkt. Hij benadrukt
in een brief in 1998 wel dat het scheppen van een kwaliteitsborging een voorwaarde
is voor een goed functionerende markt, maar daarover heeft de Kamer nog niet
officieel gesproken. Vandaag kan het dus. Wij behandelen nu de Monumentenwet
waarin het Verdrag van Malta officieel wordt geïmplementeerd.Onze zorgen over de onafhankelijkheid en de kwaliteit van het archeologisch
onderzoek worden gedeeld door de academische archeologen, maar ook door de
commerciële opgravingsbedrijven. De eerste reactie van de staatssecretaris
op de breed gedragen kritiek van de ROB stelde ons daarom nogal teleur. De
staatssecretaris wil vooral het zelfregulerende vermogen van de archeologiemarkt
stimuleren. Maar daarmee schuift de staatssecretaris evenals haar voorgangers
de verantwoordelijkheid opnieuw van zich af. Juist het gebrek aan bereidheid
van de overheid om op een fatsoenlijke manier een archeologische kennismarkt
in te richten heeft geleid tot de huidige problemen. De staatssecretaris lijkt
te volharden in de fouten van haar voorgangers.De staatssecretarissen Nuis en Van der Ploeg legitimeerden de archeologische
markt met het Verdrag van Malta, maar zij hebben het verdrag niet goed gelezen.
Nergens staat namelijk dat er een archeologische markt moet worden ingericht.
Wel is de verplichting opgenomen dat overheden de juiste randvoorwaarden scheppen
voor een verantwoorde archeologiebeoefening. De Vereniging van Ondernemers
in Archeologie wijst in een brief van 28 september van het vorige jaar
ook op deze overheidstaken. Zij vindt het merkwaardig dat dezelfde bedrijven
die het programma van eisen opstellen, de onderzoeken uitvoeren. Volgens mij
is dit de kern van de zaak. In het verleden werd het programma gecontroleerd
door de gemeente, maar door het ontbreken van lokale deskundigheid is deze
toetsing in de praktijk vooral bij de archeologische bedrijven terechtgekomen.
De ondernemersvereniging spreekt in dit verband van een falende overheid.
ARCHON, de interuniversitaire onderzoekschool Archeologie, is in een brief
van 22 december 2005 niet minder duidelijk; de archeologen uiten hun
zorgen over de wetenschappelijke kwaliteitsborging van de Malta-archeologie
en dringen eveneens aan op controle op de kwaliteit van de programma's van
eisen en de eindrapporten van door bedrijven uitgevoerde opgravingen. Hoe
komt het dat deze anders zo vredige wetenschap zo in beroering is en zo veel
ongenoegen laat blijken?Bij brief van 8 juli 2005 reageert de staatssecretaris met het aankondigen
van nieuw onderzoek. Dat is mooi, maar de problemen zijn bekend en door de
SP-fractie aangekaart. Daar heeft de ROB nu juist onderzoek op gedaan, waaruit
bleek dat de helft van de programma's van eisen onvoldoende was. Verder stelt
de staatssecretaris voor om standaard-formats voor de programma's van eisen
op te stellen. Dat is in principe goed, want dat vergemakkelijkt vergelijkingen,
maar voegt wetenschappelijk weinig toe. De ROB kan volgens de staatssecretaris
adviezen geven "die niet geheel vrijblijvend zijn". Dat is toch
wel wat al te mager. Verder kan volgens de staatssecretaris de Rijksinspectie
voor de Archeologie (RIA) bedrijven onder toezicht plaatsen die slechte programma's
van eisen en rapporten opstellen. Dit klinkt al wat minder vrijblijvend: RIA
is dan wat strenger dan ROB. Maar toch gaat ook deze vorm van toezicht voorbij
aan de kern van het probleem. Het gaat er immers niet om slechte onderzoekers
en opgravers van de archeologiemarkt te weren. Wij moeten de weeffouten herstellen
die tot de problemen leiden. De verstoorders, te weten bouwbedrijven, projectontwikkelaars,
gemeenten en provincies, hebben wel een financieel belang – en dat is
ook goed – maar zij hebben geen kennisbelang bij de archeologie. Deze
partijen worden immers niet geleid door wetenschappelijke interesse, maar
willen vooral dat de opgravingen niet te lang duren en niet te duur worden.
Dit is heel begrijpelijk. Het is echter onbegrijpelijk dat deze verstoorders
ook bepalen wie het programma van eisen opstelt.Wij hebben kunnen zien waar dit toe kan leiden bij een opgraving naar
resten van Dorestad bij Wijk bij Duurstede, een wereldvermaarde site. Verstoorders
zijn de gemeente en het Bouwfonds. Zij hebben een archeologisch bedrijf in
de armen genomen dat in eerste instantie ook het programma van eisen schreef.
Daardoor had de verstoorder een beslissende hand in de opgraving. Dit kon
niet goed gaan, en daarom hebben academische archeologen aan de bel getrokken.
Zij wilden gebruikmaken van de mogelijkheid om een preferente positie op te
eisen. Dit kan volgens artikel 49 van de Monumentenwet. De minister heeft
dit verzoek niet toegekend met als argument dat de nieuwe Monumentenwet nog
niet is goedgekeurd. Wij vrezen echter dat ook na aanname van dit wetsvoorstel
er toch iets mis kan gaan met deze preferente positie in het kader van artikel
49. Op het moment dat daadwerkelijk ingrijpen nodig is, is voor de verstoorders
al veel tijd en geld verloren gegaan. Het is onduidelijk wanneer universiteiten
een preferente positie kunnen opeisen. Wie gaat er bepalen of een opgraving
zo belangrijk is dat het een zaak wordt van academische archeologen? En als
die preferente positie wordt verleend, hoe gaan de universiteiten, die al
lang onder bezuinigingen leiden, dat dan betalen? Krijgen zij een eigen budget
voor het doen van opgravingen? De SP-fractie kan niet instemmen met dit wetsvoorstel
als de academische waarden op de archeologische kennismarkt niet beter geborgd
worden.Een markt, ook een archeologische markt, behoort toezichthouders te hebben.
De SP heeft voorgesteld om ROB of RIA hierin een rol te laten spelen. In een
vorig debat heb ik het er wel met mevrouw Van Vroonhoven over gehad hoe ingewikkeld
een en ander dan zou kunnen worden, aangezien ook wij geen toename van bureaucratische
lasten voorstaan. Elk jaar worden ongeveer 200 programma's van eisen opgesteld,
maar mijn veronderstelling is dat wanneer er een kennisorgaan is, dit dan
niet al die programma's op dezelfde manier behoeft te beoordelen. Men kan
dan vrij snel zien welke sites van wetenschappelijke waarde zijn en of er überhaupt
opgegraven behoeft te worden, hetgeen weer gunstig is voor de verstoorders.
De ROB of wie het ook zou worden, heeft veel inzicht in wat de veelbelovende
sites zijn. Is de minister bereid om ook voor deze markt de wetenschappelijke
waarde te borgen door een toezichthouder te benoemen? Ik heb
op dit punt een amendement ingediend.Mevrouw Roefs (PvdA):Sinds het vorige debat is er natuurlijk wel het een en ander veranderd.
Zo heeft de gemeente de regierol gekregen en is afgesproken dat zij degene
is die het programma van eisen zal moeten toetsen. Ik hoor u nu zeggen dat
gemeenten dat niet kunnen. Ik begrijp ook dat provincies allerlei plekken
aanbieden om bij gemeenten expertise op te laten bouwen. Is dat niet voldoende
in uw ogen?Mevrouw Vergeer (SP):Het probleem daarmee is dat zowel de gemeente als de provincie verstoorder
of belanghebbende kan zijn ten aanzien van de financiële kant van de
zaak. Dat is mijns inziens een belangrijk aandachtspunt bij de wetenschappelijke
borging van de programma's van eisen, namelijk dat het gaat om een onafhankelijk
orgaan dat niets te maken heeft met financiële belangen in dezen. Het
geeft mijns inziens wel problemen als wij die taak bij de lagere overheden
neerleggen.Het komt voor dat er een slecht programma van eisen wordt opgesteld maar
dat een opgravingsbedrijf toch nog goed werk kan doen. Ik heb het dan specifiek
over certificering van opgravingsbedrijven. Wij zouden graag bevestigd zien
van de staatssecretaris dat slechte opgravers van de markt worden geweerd.
Punt is en blijft wel dat het allemaal maatregelen achteraf zijn, waardoor
het kwaad al is geschied. Ons voorstel om een toezichthouder voor het programma
van eisen in te stellen, houdt een toets vooraf in. Ik wil vandaag niet alleen
spreken over de organisatie van de archeologiemarkt, maar ook over de kennis
die het kan opleveren. Dat wordt immers ook expliciet gevraagd in het wetsvoorstel.
De archeologische gegevens moeten worden beoordeeld en er dienen wetenschappelijke
syntheses te worden gemaakt. Bovendien moet het voor het publiek aantrekkelijk
worden aangeboden. Dat is de wetenschappelijke oogst van het wetsvoorstel.
De markt floreert, maar op de academische archeologie is veel bezuinigd. De
universiteiten hebben nauwelijks nog een eigen opgravingsbudget en ARCHON
vraagt om extra ruimte voor het verrichten van archeologisch veldonderzoek
van excellente wetenschappelijke kwaliteit en om continuering van een fonds
voor syntheseonderzoek van de vele gegevens die via de markt beschikbaar komen.
Het gaat om enkele miljoenen. Om dat te bereiken, ligt er een voorstel voor.
Wij weten niet precies wat de omzet op de markt is, maar wel dat die vele
tientallen miljoenen euro's moet zijn. Misschien kan de staatssecretaris ons
wat dat betreft een beter beeld geven. Wat is de omzet van deze kennismarkt
en wat is het percentage btw dat daarover wordt betaald? Misschien is de staatssecretaris
bereid om een deel van die btw-opbrengst uit de markt opnieuw te investeren
in de archeologie, bijvoorbeeld door een universiteit de middelen te geven
voor excellent veld- en syntheseonderzoek.Ik kom terug op de brief van de staatssecretaris van 8 juli jongstleden.
In reactie op het onderzoek van de ROB naar de PvE's komt zij met een vijfde
voornemen, namelijk bevorderen dat universiteiten het formuleren van een onderzoeksopzet
en het operationaliseren van archeologische vraagstellingen tot een vast onderdeel
maken van de opleiding in archeologie. Mijn fractie ging ervan uit dat dit
bij de universiteiten al het geval was. Deze opmerking van de staatssecretaris
zegt ook veel over de positie van de academische archeologie. Ook universiteiten
moeten nu de markt op en worden in toenemende mate opleidingscentra voor de
nieuwe opgravingsbedrijven. In een opinieartikel daarover heb ik ooit gezegd
dat het lijkt alsof de archeologen meer loodgieters zijn dan wetenschappelijke
verwerkers. Dat is jammer.Graag wil ik dat de universiteiten ook met een eigen visie komen op hun
positie op de archeologische markt. Daar gaat de staatssecretaris niet over,
maar ik maak van de mogelijkheid gebruik om de universiteiten daarop aan te
spreken. Ik steun hun verzoek om meer geld, maar in ruil daarvoor moeten wij
een gemeenschappelijke opvatting van de academische archeologen hebben over
hun functie op het terrein van het borgen van de wetenschappelijke waarden
op de archeologiemarkt.De staatssecretaris heeft vandaag de historische kans om de fouten van
haar voorgangers te herstellen en de archeologische kennismarkt zodanig in
te richten dat de academische waarden worden geborgd. Wij zouden op deze markt
graag een inhoudelijk toezichthouder zien. Het wetenschappelijk gebruik van
collegiale toetsing willen wij bevorderen en wij wensen meer ruimte te geven
aan universiteiten voor topopgravingen en -onderzoek. Deze voorstellen vormen
geen bedreiging voor de commerciële markt, maar maken haar wel tot een
volwassen kennismarkt en voorkomen bovendien dat academische archeologie verwordt
tot oudheidkundige bodemsanering.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Voorzitter. Vandaag handelen wij eindelijk dit wetsvoorstel af. Voordat
er mag worden gebouwd, zal het verplicht zijn om bodemonderzoek te doen. Dit
is absoluut ter bescherming van ons archeologisch erfgoed. Mijn fractie onderschrijft
dan ook het belang van het voorliggende wetsvoorstel. Bij de voorbereiding,
die enige tijd in beslag heeft genomen, hebben wij echter ook heel wat verzucht.
Hebben wij bij de ondertekening van het verdrag in 1992 wel voldoende in ogenschouw
genomen wat de administratieve en financiële gevolgen zijn voor het bedrijfsleven
en voor de lagere overheden? De CDA-fractie vindt dat destijds te weinig rekening
is gehouden met de economische en procedurele consequenties die de implementatie
van dit wetsvoorstel met zich meebrengt. Wij zien echter ook de pluspunten
van deze nieuwe regelgeving. Door voorafgaand aan de bodemverstoring de grond
te onderzoeken, kan teloorgang van archeologisch materiaal worden tegengegaan.
Ook wordt de kans op onverwachte fondsen tijdens het bouwproces geminimaliseerd.
De bodemverstoorder weet vooraf waaraan hij toe is. De plannen kunnen daardoor
bijtijds worden bijgesteld. Dat kan kosten besparen. Het bodemonderzoek geeft
helderheid aan de verstoorder, die bijtijds rekening kan houden met eventuele
complicaties. Dat is absoluut winst. Bovendien is het wetsvoorstel naar aanleiding
van het wetgevingsoverleg en de schriftelijke ronde op belangrijke punten
verbeterd. Zo is er extra geld gekomen om de gemeenten en provincies tegemoet
te komen in de extra kosten die het wetsvoorstel met zich meebrengt. Er is
zelfs een akkoord bereikt met de decentrale overheden over
het vergoeden van de bestuurslasten en de excessieve kosten. Vandaag moeten
wij de laatste punten op de "i" zetten.Ons belangrijkste kritiekpunt was dat er geen beperkende regeling voor
de situatie of de omvang van het project was opgenomen, terwijl in het verdrag
uitdrukkelijk is bepaald dat nieuwe eisen, die wij vandaag bespreken, alleen
hoeven te gelden voor grote projecten. Volgens de huidige wettekst zouden
bijvoorbeeld ook de bouw van een schuurtje in de achtertuin of de aanbouw
van een serre onder de verplichtingen van "Valetta" moeten vallen.
In onze ogen kan en mag dat niet de bedoeling zijn. Wij moeten een en ander
wel een beetje in proportie blijven zien. De CDA-fractie heeft samen met de
VVD-fractie een amendement ingediend om te bewerkstelligen dat dit soort kleine
projecten buiten de reikwijdte van het wetsvoorstel zou vallen. Wij noemden
dit ook wel "de bodemverstoring op huis-, tuin- en keukenniveau".
De staatssecretaris heeft echter al aangegeven dat zij niets in het amendement
ziet. Zij vindt de gedachte sympathiek, maar vindt de uitwerking te generaliserend.
Bovendien denkt zij dat dit calculerend gedrag zal uitlokken. Zij stelt daarom
voor om gemeenten de complete vrijheid te geven om deze kleine bodemverstoringen
buiten de reikwijdte van de wet te houden. Daar valt inderdaad wel iets voor
te zeggen. Voor een historische binnenstad kan een vrijstelling van tien bij
tien meter ontzettend groot zijn, terwijl een vrijstelling van die omvang
in het buitengebied juist heel erg weinig lijkt voor te stellen. Er is ook
wat ons betreft niets mis met maatwerk. Wij hebben er dus geen principiële
problemen mee om gemeenten op dit punt meer vrijheid te geven, maar het voorstel
van de staatssecretaris om aan de gemeenten over te laten of een vrijstelling
wordt toegepast of niet, vinden wij te vrijblijvend.Mevrouw Roefs (PvdA):De voorbeelden die u kiest, gaan heel vaak over vergunningsvrije bouwwerken
of over bouwwerken waarvoor een heel lichte vergunning nodig is. In een gemeentelijke
verordening kan natuurlijk heel makkelijk opgeschreven worden dat dit niet
geldt voor dat soort bouwwerken. Ik begrijp dus niet waarom dit nog van tevoren
extra in de wet geregeld moet worden.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Voor ons is van groot belang dat wij helder met elkaar communiceren en
uitspreken dat "het wetsvoorstel van Valetta", dat wij nu implementeren,
alleen geldt voor grote projecten. Zo was het destijds, in 1992, ook beoogd.
Dat moet helder naar voren komen in onze wetgeving. Wij willen dat daar geen
onduidelijkheid over is. Ik kom u straks echter nog tegemoet. Misschien komen
wij dan een beetje op één paadje uit, maar dat hoor ik graag.
Wij zijn immers eventueel bereid om het amendement enigszins aan te passen.
De vrijstelling zal dan gewoon gelden zoals wij voorzien hebben. Die 100 m2 blijft in principe dus gewoon vrijgesteld, tenzij de gemeenten, bijvoorbeeld
in een bestemmingsplan, aangeven dat een strakkere ondergrens moet worden
getrokken of dat juist een ruimere vrijstelling kan gelden. Zo bewerkstelligen
wij dat kleine bouwprojecten in principe gewoon gevrijwaard zijn, tenzij de
gemeenten vinden dat er aanwijzingen zijn dat een generieke vrijstelling te
grof zou zijn. De gemeenten kunnen immers uiteindelijk het maatwerk verrichten.
Voor mijn fractie is het van het allergrootste belang dat mensen die kleinere
verbouwingen willen uitvoeren, in beginsel niet door het Verdrag van Valetta
lastig worden gevallen.Mevrouw Roefs (PvdA):In feite keert u het om, want u zegt dat gemeenten met bijvoorbeeld historische
binnensteden in staat zijn om in een gemeentelijke verordening aan te geven
dat dit juist wel geldt.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Dat klopt.Mevrouw Roefs (PvdA):Oké, dan is dat duidelijk.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik kom bij het amendement van de VVD-fractie over de oprichting van het
lokale vereveningsfonds, dat ook door onze fractie is ondertekend. Zoals gezegd
kunnen de economische kosten verbonden aan het wetsvoorstel voor de bodemverstoorders
enorm zijn. Samen met de VVD-fractie is daarom voorgesteld om voor de financiering
van het bodemonderzoek lokale fondsen in het leven te roepen waar verstoorders,
zowel particulieren, gemeenten als provincies, een promillage van de bouwsom
in storten. Met dat potje kan het bodemonderzoek wat gemakkelijker gefinancierd
worden. Wij vonden dit een gezonde en rechtvaardige verdeling van de kosten.
Wij redeneerden dat archeologie een nationaal erfgoed is en dus een zaak van
iedereen. Ook van dit amendement, waarvoor overigens een Kamermeerderheid
dreigde, wilde de staatssecretaris niets weten. Zij is echter aan de gedachte
die aan het amendement ten grondslag lag tegemoet gekomen. Zij is in overleg
getreden met IPO en VNG. Met hen is zij tot een akkoord gekomen over de vergoeding
van de bestuurslasten en de excessieve kosten. Een wettelijke grondslag, zo
redeneren wij, voor een lokaal of provinciaal vereveningsfonds is daarmee
wat ons betreft niet meer noodzakelijk. Van mij mag mevrouw Nijs het desbetreffende
amendement dan ook gerust intrekken. Ik heb begrepen dat zij dat inmiddels
ook van plan is.Mevrouw Nijs (VVD):Ik doe dat bij deze.De voorzitter:Het gewijzigde amendement-Rijpstra/Van Vroonhoven-Kok (stuk nr. 12) is
ingetrokken.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik heb een vraag over het financiële plaatje. De staatssecretaris
brengt in dat bij het Paasakkoord van een jaar geleden 10 mln. is geregeld
met behulp waarvan de provincies en gemeenten tegemoet gekomen kunnen worden
in de extra kosten. Bij mijn fractie leeft echter de vraag of dit bedrag van
10 mln., het totale bedrag voor een periode van drie jaar, voldoende is om
de excessieve kosten te dekken. Mochten de excessieve kosten, te betalen door
de provincies en de gemeenten, dusdanig hoog zijn dat zij boven de door de
staatssecretaris gestelde limiet uit komen, dan zal het Rijk een aanvullende
subsidie geven. Gelukkig is er nu wat meer budget beschikbaar gekomen om de
grootste knelpunten op te lossen. Bij mijn fractie leeft echter de vraag of
wij hiermee uit de problemen zijn. Gemeenten in archeologisch rijke gebieden
kunnen namelijk meerdere keren geconfronteerd worden met hoge, niet voorziene
kosten. Als er meerdere malen per jaar door de gemeenten subsidie verleend
moet worden aan projectontwikkelaars omdat er sprake is van
excessieve kosten betekent dat een enorme kostenpost voor die gemeenten of
provincies. Hierdoor zullen naar ons idee de archeologische vondsten beschouwd
worden als een kostenpost, terwijl het Verdrag van Valletta erop gericht is
om de bewustwording van het culturele erfgoed beter te stimuleren. Kan de
staatssecretaris daarop nog eens ingaan? Wij horen graag een nadere specificatie.Is de staatssecretaris het met mij eens dat het hier om een eenmalige
oplossing gaat? Het voorstel van de VVD-fractie, mede door ons gesteund, zag
toe op een structurele oplossing. Kan de staatssecretaris aangeven hoe zij
op termijn met de lasten voor de gemeenten en de provincies wil omgaan?In november bereikte ons het bericht dat de Erfgoedinspectie van start
zou gaan. Dat is een fusie van reeds bestaande inspecties. Kan de staatssecretaris
garanderen dat met de introductie van deze nieuwe Erfgoedinspectie de bouwers
gevrijwaard zijn van meerdere inspecties op het bouwterrein in verband met
de naleving van het Verdrag van Valletta? Bij mijn fractie rijst bovendien
de vraag of deze inspectiedienst voldoende sanctionerende handvatten heeft.
Wat als bijvoorbeeld blijkt dat de bouwer de grond te rigoureus te lijf is
gegaan? Wat kan deze inspectiedienst dan precies ondernemen? Mag die de bouw
stop zetten? Legt zij boetes op? Waar kan de bouwer terecht om eventueel zijn
beklag te doen over, bijvoorbeeld, de handelwijze van de inspectiedienst?
Hier hebben wij meer informatie over nodig.Een goed voorbeeld van hoe het niet moet, is de berging van het VOC-schip
Rooswijk. Staat dit op zichzelf? Zo ja, waarom is er niet tijdig ingegrepen?
De Stichting voor de Nederlandse Archeologie waarschuwt dat dit een gevolg
is van de thans geldende praktijk, namelijk het afsluiten van contracten met
commerciële bergers. Daarbij is het gebruikelijk dat een deel van de
waarde van de lading wordt afgestaan aan de berger. In het laatste geval wil
ik van de staatssecretaris horen hoe wij daar in de toekomst mee omgaan. Mijn
fractie vreest dat als commerciële bergers inderdaad het recht hebben
op een deel van de lading van dit soort schepen, belangrijke bodemvondsten
naar particuliere verzamelingen in het buitenland verdwijnen en dus voor Nederland
verloren gaan. Ik hoor graag een reactie.Dit wetsvoorstel is een heel zorgvuldig traject doorlopen. Niet alleen
het departement, maar ook de Kamer en het veld hebben er veel tijd in gestopt
en zijn er lang en zorgvuldig mee bezig geweest. Mijn fractie is overtuigd
van de noodzaak van implementatie van het verdrag, maar dat mag niet ten koste
gaan van onze economie. Het amendement dat beoogt de vrijstellingen veilig
te stellen, is cruciaal voor de reikwijdte van het wetsvoorstel.Mevrouw Vergeer (SP):U stelde terecht de vraag wat de inspectie kan doen als zij ziet dat er
iets fout gaat. Dan is het echter al te laat. Mijn amendement beoogt te voorkomen
dat op een wetenschappelijk onverantwoorde manier wordt opgegraven. De Vereniging
van Ondernemers in de Archeologie vindt het raar dat de bedrijven die de programma's
van eisen opstellen ook het onderzoek uitvoeren. Wat vindt u daarvan?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik heb aandachtig naar u geluisterd en begrijp uw zorgen. Het wetenschappelijk
onderzoek moet gegarandeerd onafhankelijk worden uitgevoerd. Ik ben benieuwd
hoe de staatssecretaris hieraan vorm en inhoud denkt te gaan geven. Ik begrijp
dus uw zorgen, maar voeg hieraan uitdrukkelijk toe dat het niet gepaard mag
met extra administratieve rompslomp.Mevrouw Vergeer (SP):De inspectie kijkt vooral naar de ambachtelijke kant. Is iemand wel bekwaam
om het onderzoek uit te voeren? Het is de bedoeling van het programma van
eisen dat van tevoren duidelijk wordt gemaakt wat de wetenschappelijke waarde
is. Er is nu sprake van een geweldige markt van opgravingen, maar wat doet
de wetenschap daar precies mee? Vindt u het ook niet van wezenlijk belang
dat van tevoren de wetenschappelijke aspecten worden bepaald?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Nogmaals, ik ben het geheel met u eens dat wetenschappelijk onderzoek
volstrekt onafhankelijk moet zijn. Dat moet op de een of andere manier gegarandeerd
worden en ik ben benieuwd hoe de staatssecretaris hierin staat. Ik wil best
meedenken over eventuele eisen vooraf, maar wij moeten het geheel niet gaan
optuigen met allerlei extra regels waarvan vervolgens de naleving weer moet
worden gecontroleerd. In eerste instantie heeft een vorm van zelfregulering
mijn voorkeur.Mevrouw Vergeer (SP):Zelfregulering kent in het algemeen erg veel bureaucratische aspecten.
Ik pleit daarom voor één instantie die wetenschappelijk getoetst
en begeleid wordt. Dat zou de ROB kunnen zijn, maar het mag ook een andere
instantie zijn. Het gaat erom dat de beroepsgroep door middel van onder andere
collegiale visitaties weet wat de normen en standaarden zijn. Centralisatie
kan de bureaucratische lasten juist verminderen.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Dat uitgangspunt deel ik niet. Het veld zelf weet heel goed welke eisen
moeten gelden en hoe het onderzoek het beste kan worden uitgevoerd. Wat niet
hoeft te worden gecentraliseerd, moet de overheid graag door het veld zelf
laten uitvoeren. De discussie is overigens nog niet afgerond en u mag weten
dat ik uw zorgen deel.De voorzitter:Mevrouw Kraneveldt en de heer Dittrich hebben zich verontschuldigd. Het
woord is derhalve aan mevrouw Roefs.Mevrouw Roefs (PvdA):Voorzitter. Eindelijk wordt de Wet archeologische monumentenzorg behandeld.
Het veld zal nu wel een diepe zucht slaken. Al jaren is er sprake van een
interim-beleid. En daar moet nu maar eens een einde aan komen.Een jaar geleden heeft de Kamer de staatssecretaris terug naar de onderhandelingstafel
gestuurd. Dat heeft al tot heel wat meer duidelijkheid geleid. Met name de
tweede nota van wijziging, waarin de gemeentelijke verordening om de hoek
komt kijken, schiep meer licht in de duisternis.De PvdA-fractie schaart zich achter het principe "de verstoorder
betaalt". Zij wil net als de staatssecretaris de prikkel handhaven voor
de verstoorders om creatief mee te denken over de bescherming
van het bodemarchief. Heel duidelijk is dat de gemeente de regie heeft. De
gemeente bepaalt ook de hoogte van de bijdrage die de verstoorder moet betalen.
Voorts is heel duidelijk beschreven dat daarbij allerlei overwegingen een
rol kunnen spelen. De opmerking "zo kunnen er geen sociale huurwoningen
meer gebouwd worden" kan dus naar het rijk der fabelen verwezen worden,
althans als het de gevolgen van het Verdrag van Malta betreft.Het voorgaande wil echter niet zeggen dat de PvdA tevreden is. Er zijn
namelijk nog steeds onduidelijkheden. Ik noem er acht. Een aantal daarvan
komt overeen met wat andere woordvoerders al naar voren hebben gebracht.Wat wordt er gedaan met de nog niet uitgewerkte onderzoeken? Er is, zo
heb ik begrepen, nog tien jaar lang 3 à 4 mln. per jaar nodig om de
achterstand in te halen. Het lijkt ons dan ook niet fair om een verstoorder
opnieuw te laten betalen voor het uitvoeren van onderzoek en het graven van
proefsleuven, als dat eerder is gedaan. Achterstanden bij het uitwerken van
opgravingen zijn er dan in feite debet aan dat een verstoorder geen gebruik
kan maken van informatie die eigenlijk al voorhanden had moeten zijn. De vraag
aan de staatssecretaris is dus hoe zij dit probleem denkt op te lossen.De staatssecretaris schrijft dat het wetenschappelijk onderzoek een preferente
positie krijgt. Hoe dan? Hoe verhoudt zich dat met marktwerking? Wie beslist
waar de markt niet aan bod komt? Wie betaalt op dat moment en uit welke middelen
wordt daarvoor geput?Wij hebben het onderzoek naar de programma's van eisen (pve's) gelezen.
Er moet nog heel wat verbeterd worden, al is er, zo blijkt, al een hele slag
gemaakt. Wanneer komt er een dergelijk onderzoek naar de rest van de pve's
die geproduceerd worden door de niet-commerciële bedrijven?Hoe ziet de staatssecretaris de rol van de ROB? Als die dienst de toetsende
instantie is, wie toetst de ROB als die dienst de uitvoerder is? Wij hebben
het dan over dubbele taken. Kan dat eigenlijk nog wel in de nieuwe situatie
met marktwerking? Ik doel erop dat de ROB zowel uitvoert als toetst.Hetzelfde geldt in feite voor de rol van de gemeente. Wat moeten wij met
die dubbele petten, als de gemeente uitvoerder is en tegelijkertijd adviseur
en handhaver? Ik ben heel benieuwd hoe wij die rollen proberen te scheiden.
Zoals ik het van mevrouw Vergeer begrepen heb, is dat ook bij de SP een heel
belangrijke overweging.Hoe is de relatie tussen commerciële archeologische bureaus en de
gemeentelijke archeologische diensten? Is er sprake van oneigenlijke concurrentie
of biedt dit misschien de oplossing voor de bijzondere positie van gemeenten
met historische binnensteden? Zouden wij een ander regime kunnen creëren
voor dergelijke gemeenten? Ik noem Groningen als voorbeeld. Het hele forum
zou echt niet gebouwd kunnen worden, als Groningen geen eigen stadsarcheologische
dienst en zeer vele vrijwilligers had.Ik wijs erop dat ik de volgende uitspraken citeer om de zaak en mijn vraag
heel scherp te stellen. Het gaat namelijk over het archeologiebeleid van de
provincie Limburg. Ik weet dat die heel erg voorop loopt met het archeologiebeleid.
Dat vinden wij zeer te prijzen. Wij willen deze provincie dus niets te na
zeggen. Limburg maakt op dit moment een eigen archeologische kaart, waarvan
men heeft gezegd dat men daarop alleen nog de hot spots laat staan. Volgens
de Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden, de IKAW, is op dit moment
in de provincie Limburg voor ongeveer 70% van het gebied bodemonderzoek
verplicht. Stel dat het volgende waar zou zijn. Ik citeer de krant en daarbij
weet men nooit zeker of dat echt de waarheid is. De gedeputeerde van Ruimtelijke
Ordening in Limburg heeft het volgende gezegd: "Ik ga voor de Romeinse
villa's, de sarcofagen en de kisten met oude munten. De kleine zaken, zoals
potscherven, krijgen minder aandacht. Van bepaalde tijdspannes is al genoeg
bekend. Wij moeten niet steeds hetzelfde scherfje onderzoeken."Nogmaals, ik stel het bewust zo scherp, want hoe verhouden zich eigenlijk
dergelijke uitspraken en bovendien een heel mooi vormgegeven digitale kaart
van Limburg met het Verdrag van Malta? Als provinciale staten instemmen met
dit beleid, hoe houdt het Rijk dan nog de vinger aan de pols? Moeten de archeologieliefhebbers
zelf naar de rechter stappen? Wat is in dit geval de rol van de ROB? In het
kort: wij gaan decentraliseren. Daarmee hebben wij geen problemen, maar hoe
gaan wij dat monitoren?Daar de PvdA-fractie duidelijk wil maken dat archeologische waarden wel
moeten worden bewaakt, vraagt zij evenals de CDA-fractie aan de staatssecretaris
hoe de berging van het VOC-schip De Rooswijk past in het koesteren van archeologische
waarden. Wij hebben de indruk dat het beleid dat wij nu gaan vastleggen met
voeten is getreden en willen opheldering van de staatssecretaris. Als het
Rijk zich al niet houdt aan het vastgestelde beleid, hoe kunnen wij dat dan
wel verwachten van provincies en gemeenten? In verband met de recent ontdekte
smokkel van archeologische voorwerpen uit Sint Eustatius, vraag ik de staatssecretaris
of de Nederlandse Antillen alle medegelding voor implementatie hebben gevraagd.Zoals uit deze hele litanie van vragen valt op te maken, is nog niet alles
echt duidelijk. Wij zijn dus zeer benieuwd naar de antwoorden van de staatssecretaris
en vragen haar ook een reactie op het door mij ingediende amendement. Weet
wel dat deze vragen zijn ingegeven door bezorgdheid over de toekomst van het
archeologisch erfgoed, voor zover men bij archeologisch erfgoed over toekomst
kan spreken. Wij merken dat er in onze Nederlandse samenleving steeds meer
belangstelling bestaat voor cultuurhistorie. Kennis van cultuurhistorie kan
een rol spelen bij de binding in onze maatschappij. Het wordt nu dus de hoogste
tijd dat wij het archeologisch erfgoed goed beschermen in deze wet.Mevrouw Nijs (VVD):Voorzitter. Zoals voorgaande sprekers wel duidelijk hebben gemaakt bestaat
er nog een aantal vragen rond dit wetsvoorstel op de archeologische monumentenzorg.
Dit wetsvoorstel regelt de implementatie van het Verdrag van Valletta, of
het Verdrag van Malta, uit 1992. Daarmee wordt de archeologie een integraal
onderdeel van de MER-plichtige projecten, ontgrondingen en bestemmingsplannen.
Dat betreft natuurlijk vooral projectontwikkelaars van huizen, kantoorbouw
en bedrijven die uitbreiden of die sport-, toeristische of recreatieve voorzieningen
aanleggen, maar ook die zand- en grondwinningen en baggerwerkzaamheden verrichten
of aardolie of gas winnen. Kortom, het is geen geringe wet.
Het is daarom niet zo onlogisch dat wij hierover al langere tijd praten. Ik
moet eerlijk zeggen dat het feit dat wij hier zo lang over praten, misschien
een teken is dat nog een aantal zaken bij ons dwarszit. Ik ben ook zeer benieuwd
naar de antwoorden op de vele vragen van mijn collega van de PvdA.Mijn fractie zit ook iets dwars. Dat is de reden waarom ik ben gaan nadenken
over het waarom van deze wet. De bedoeling van de wet is dat wij aan de ene
kant proberen om binnensteden gemakkelijker te ontwikkelen en aan de andere
kant willen wij een stukje archeologie behouden voor ons land. Dit is ook
terecht, want dit is zeer belangrijk erfgoed.Het verdrag nogmaals lezende, komen bij mij beelden op van de habitatrichtlijn
of de fijnstofrichtlijn. Dit zijn richtlijnen die vanuit Europa op ons afkomen
en die Nederland een stukje op slot zetten. Wij hebben ook gezien dat een
aantal projectontwikkelaars behoorlijk veel last hebben gehad van het Verdrag
van Valletta, niet alleen vanwege de kosten, maar ook omdat projecten worden
vertraagd. Zij zijn minder rendabel en moeten soms zelfs worden stopgezet.
Dit komt omdat wij het principe hebben dat de verstoorder of de veroorzaker
betaalt, als een variant op het principe dat de vervuiler betaalt voor het
milieu. De VVD heeft een beetje moeite met dit principiële uitgangspunt.
Je kunt het namelijk ook met alle recht omdraaien, dat een beloning nodig
is voor diegenen die bereid zijn om archeologisch onderzoek te doen, laat
staan diegenen die dit erfgoed voor ons opgraven. Dit principe vinden wij
moeilijk, en wij hebben wat dit betreft ook moeite met het verdrag. Wij willen
niet dat, net als bij de habitat- en fijnstofrichtlijn, ook de naleving van
dit verdrag een groot aantal ontwikkelingen in Nederland stopzet.Daar komen de kosten nog bij. Volgens de staatssecretaris zijn de meerkosten
van deze wet ongeveer 14,5 mln. Is dit wel realistisch? Wat is bij de kosten
inbegrepen? Zijn ook de kosten van het stopzetten van de projecten inbegrepen
en het minder rendabel zijn van die projecten?Mevrouw Roefs (PvdA):Mevrouw Nijs zegt dat wij het Verdrag van Valletta feitelijk op deze manier
moeten aanpakken dat in plaats dat de verstoorder betaalt, wij moeten belonen.
Wij hebben het verdrag wel geratificeerd, dus daar kunnen wij niet onderuit.
Of ziet zij dit anders?Mevrouw Nijs (VVD):Alles kan, maar er is natuurlijk een prijs te betalen als je je op een
gegeven moment niet aan een verdrag houdt. Ik kom daar zo op. Dit zit ons
inderdaad dwars. Eerst wil ik van de staatssecretaris weten hoe zij de kosten
van 14,5 mln. ziet en of daarbij alle hinder is betrokken die de projectontwikkelaars
ondervinden.De VVD-fractie heeft in de discussie graag het amendement gesteund van
de CDA-fractie om in ieder geval de projecten kleiner dan 100 m2
vrij te stellen van deze wet. Daarmee werd de deur natuurlijk op een klein
kiertje gezet om het verdrag niet in alle gevallen na te leven.Mevrouw Vergeer (SP):Het valt mij op dat de fundamentele insteek van mevrouw Nijs anders is
dan een jaar geleden. Toen heeft een andere vertegenwoordiger van de VVD-fractie
met waardering gesproken over het feit dat het verdrag wordt geïmplementeerd
en dat wij een wet krijgen die dit regelt. Waarom slaat mevrouw Nijs nu een
heel andere toon aan?Mevrouw Nijs (VVD):Wij hebben nu natuurlijk meer ervaring met deze wet en wij hebben er nader
naar gekeken. De vergelijking met de habitat- en fijnstofrichtlijn laat ons
niet helemaal los. Het is beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Daarom
hebben wij dit principe hier nog een keer neergelegd en ik ben zeer benieuwd
hoe de staatssecretaris hiermee om zal gaan. Daarom zit het ons nog wel een
beetje dwars.Mevrouw Vergeer (SP):De vorige spreker namens de VVD-fractie legde er de nadruk op dat wij,
omdat wij al min of meer Malta-proof werken, zeer veel geld hebben gegenereerd
door allerlei waardevolle zaken uit de bodem te halen.Mevrouw Nijs (VVD):De VVD-fractie stond achter het amendement om projecten kleiner dan 100
m2 uit deze wet te halen. Dat was niet voor niets. Dat was ingegeven
door de problemen die projectontwikkelaars en particulieren ondervinden wanneer
zij verantwoordelijk zijn voor zowel het vooronderzoek als voor een opgraving.
Nogmaals, beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.Mevrouw Vergeer (SP):Gaat het mevrouw Nijs om een onderscheid tussen grote en kleine projecten?
Of is zij er principieel tegen als de verstoorder betaalt?Mevrouw Nijs (VVD):Wij zijn principieel tegen het feit dat de verstoorder betaalt, omdat
men ook kan zeggen: iemand verstoort het omdat hij de grond openlegt. Men
kan ook zeggen: iemand geeft ons een extra stukje erfgoed omdat hij de grond
openlegt. Dus de parallel met de vervuiler betaalt, gaat niet op.Mevrouw Vergeer (SP):Degene die een stuk grond exploiteert, heeft daar verdiensten aan. Is
het dan niet in het belang van de gemeenschap dat er geen extra belastingheffing
komt? Daar is de VVD-fractie ook niet voor. Laten wij dat gewoon in de exploitatiekosten
meenemen. De verstoorder kan een berekening maken. Op die manier kan het worden
betaald.Mevrouw Nijs (VVD):Ik vind dus van niet.Mevrouw Vergeer (SP):Waarom niet?Mevrouw Nijs (VVD):Waarom zouden mensen die Nederland een stukje erfgoed geven door dat gebied
op te graven, daarvoor moeten betalen? Misschien zouden wij diegenen op onze
blote knieën moeten bedanken omdat wij erfgoed erbij krijgen. Uit principiële
overwegingen vinden wij dat niet goed.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):De opstelling van de VVD-fractie verbaast mij enigszins. Erkent mevrouw
Nijs dat juist met het voorliggende wetsontwerp de verstoorders worden gedwongen
om van tevoren goed na te denken? In de toekomst kan men zo grote efficiencyslagen
maken. De reden waarom ik naar de microfoon vloog, is omdat mevrouw Nijs heeft
gezegd dat het amendement, dat de CDA- en VVD-fractie samen hebben ingediend,
mogelijk zou maken dat wij ons onder het verdrag kunnen loswurmen. Beseft
mevrouw Nijs dat het verdrag is toegespitst op grote projecten? In die zin
strijdt het amendement niet met het verdrag dat wij in 1992 hebben ondertekend.Mevrouw Nijs (VVD):Prima, dat accepteer ik. Het gaat natuurlijk ook om het idee. Het blijkt
ook wel dat bij kleine projecten dat principe wordt gelaten voor wat het is.
Maar in elk geval zet de staatssecretaris in haar reactie op het amendement
om de kleine 100 m2-projecten vrij te stellen, de deur verder open
door de gemeenten een vrijstellingsbeleid te laten formuleren. Onze fractie
wil nog een stap verdergaan en wil overdenken of wij misschien überhaupt
de verplichting om ons aan het Verdrag van Valetta te houden, opzij zouden
moeten zetten. Wat zouden de consequenties zijn voor Nederland bij het niet
naleven van deze wet? Is er een boetebepaling? Wat betekent het voor het archeologisch
erfgoed? Ik ben nieuwsgierig wat de staatssecretaris daarvan vindt. Ik begrijp
dat wij een lang traject achter de rug hebben. De CDA-fractie vroeg zich in
haar inbreng af of wij wel alle administratieve lasten en financiële
verplichtingen hebben gewogen toen wij de goedkeuringswet accepteerden in
de Kamer. Daarom stel ik deze vraag vandaag nogmaals.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Mevrouw Nijs vraagt naar de consequenties van dit soort ongehoorzaamheid.
Is mijn suggestie om het amendement toe te spitsen niet een elegantere manier
om aan de bezwaren tegemoet te komen?Mevrouw Nijs (VVD):Nu wordt gezegd dat elke gemeente die een vrijstelling wil geven, dat
kan doen. Wij laten het dus aan de gemeenten over of wij het principe achter
het verdrag zullen hanteren. Wij kunnen er beter duidelijk over zijn dat wij
dit principe helemaal niet willen hanteren.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Het uitgangspunt van de staatssecretaris is dat in principe de vrijstelling
niet geldt, maar dat wij het aan de gemeenten overlaten of zij de vrijstelling
willen toepassen. Ons uitgangspunt is dat de vrijstelling in principe wel
geldt, maar dat er eventueel naar boven en naar beneden van mag worden afgeweken.
In die zin is de uitleg van de CDA-fractie ruimer.Mevrouw Nijs (VVD):Dat is zo, maar dat geldt alleen voor projecten van 100 m2
of meer, waarbij de gemeente de vrijstelling verleent. Ik wil het omdraaien,
zodat de gemeenten het Verdrag van Valetta niet naar de letter hoeven na te
leven, maar ik vind wel dat zij een archeologiebeleid moeten voeren. Dat is
een minder stringente opdracht.Mevrouw Roefs (PvdA):Mevrouw Nijs spreekt over een archeologiebeleid. Ik ga ervan uit dat zij
hier staat als woordvoerder voor de belangen van de archeologie. Wat wint
de archeologie ermee als wij ons niet aan het verdrag houden?Mevrouw Nijs (VVD):Ik sta hier niet om de belangen van de archeologie te verdedigen. Ik ben
geen belangenbehartigende partij. Ik zoek een aanpak waarmee wij in Nederland
onze binnensteden en ons platteland het beste kunnen ontwikkelen. Soms vind
ik het onvoorstelbaar dat een kikker de aanleg van een nieuwe weg tegenhoudt.
Evenzo vind ik het niet goed dat een verdrag als dit de ontwikkeling van een
binnenstad zou tegenhouden. Mevrouw Roefs zei al dat wij misschien een ander
beleid moeten hebben voor binnensteden met een archeologische kern. Dat duidt
erop dat er veel af te dingen is op deze wet. Wij vinden het principe dat
de verstoorder of de veroorzaker betaalt geen goed principe voor een dergelijk
archeologiebeleid. Wel zijn wij er voorstander van dat gemeenten een duidelijk
archeologiebeleid hebben. Ook de VVD vindt het prachtig als mensen ergens
komen en daar kunnen vernemen welke archeologische voorwerpen er in de bodem
zitten of zijn opgegraven.Mevrouw Vergeer (SP):Ik heb niet de indruk dat mevrouw Nijs de cultuurwoordvoerder van de VVD
is, maar eerder de woordvoerder projectontwikkeling en volkshuisvesting. Zij
zegt dat er in de binnenstad flats gebouwd moeten worden, waaraan de projectontwikkelaars
goed kunnen verdienen, maar zij lijkt ons erfgoed niet belangrijk te vinden.Mevrouw Nijs (VVD):Ik vind het vervelend als een habitatrichtlijn ons verhindert om een goed
filebeleid te voeren of als een fijnstofregeling ons verhindert het nodige
te doen aan ons milieu. Dit is precies hetzelfde. Nu verhindert een Europees
verdrag ons om de binnensteden op een goede en snelle manier te ontwikkelen.
Daarom pleit ik ook niet voor een nulbeleid voor archeologie, maar voor een
beleid dat elke gemeente kan voeren en waarbij de verplichting om aan het
Verdrag van Valetta mee te doen niet vooropstaat.Mevrouw Vergeer (SP):Hierop heb ik geen reactie, want het is geen vraag.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Mevrouw Nijs kiest hier wel absoluut de gemakkelijkste weg. Wij zien de
economische consequenties en de problemen die op onze weg liggen, maar proberen
conform de internationale afspraken die wij hebben ondertekend, een gangbare
weg te vinden. Het afgelopen jaar is er op dit vlak heel veel gebeurd. Nu
blijkt mevrouw Nijs en met haar de VVD alsnog af te haken. Hoe stelt zij zich
dat voor voor Nederland in de internationale verhoudingen? Wordt Nederland
niet de risee binnen Europa?Mevrouw Nijs (VVD):Ik bestrijd dat ik de gemakkelijkste weg kies. Dat blijkt ook wel uit
dit debat. Je moet er ook niet lichtvaardig over denken, als deze Kamer een
goedkeuringswet heeft aangenomen, om achteraf te zeggen dat het misschien
niet zo verstandig was. U bent zelf de eerste geweest om te zeggen dat misschien
niet alles ten tijde van het gesprek in de Kamer is afgewogen. Op een gegeven
moment moet je kunnen zeggen dat je het principe niet deelt en daarvoor durven
uitkomen. Dat neemt niet weg dat er misschien andere mogelijkheden zijn om
een goed archeologiebeleid in Nederland te voeren. U wilt zich houden aan
het Verdrag van Valletta en een uitzondering maken voor kleine projecten onder 100 m2, tenzij de gemeente anders beslist. Ik draai het
om. Ik zeg dat er een archeologiebeleid moet komen, maar ik wil niet zeggen
dat het Verdrag van Valletta het moet zijn. Zo ver liggen onze standpunten
ook niet uit elkaar. Wij vinden beiden dat er een archeologiebeleid moet komen.
U zegt dat het uitgangspunt, met een kleine mits, het Verdrag van Valletta
is en ik wil niet het uitgangspunt van Valletta hanteren.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Het grote verschil is natuurlijk dat wij niet weglopen voor onze internationale
verplichtingen.Mevrouw Nijs (VVD):Nee. Wij klagen niet voor niets altijd over een habitatrichtlijn. Ik zou
niet willen dat wij straks klagen over het Verdrag van Valletta. Wij zijn
er zelf bij op het moment dat wij een verdrag als dit steunen en willen naleven.
Als u het principe van het verdrag niet deelt, vind ik het terecht om te zeggen
dat misschien eens moeten nadenken over een niet naleven van het verdrag.
Wij hebben overigens al eerder een Europese richtlijn niet nageleefd. Op zich
kan alles, als je het wilt. Je moet het echter niet lichtvaardig doen. Ik
zou het echter ook niet plezierig vinden als veel stedelijke ontwikkelingen
op slot gaan door het Verdrag van Valletta.De voorzitter:De staatssecretaris zal, zoals zojuist afgesproken, niet woensdagavond
antwoorden maar donderdagochtend. Wij doen dan ook de eventuele tweede termijn.
En de staatssecretaris kijkt nu heel dankbaar. De minister van Verkeer en
Waterstaat is helaas ziek, zodat er donderdagochtend wat ruimte is gekomen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-4035-4043.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl