Interpellatie-Rabbae, gericht tot de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, over de OV-studentenkaart
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 5947-5970

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

29-05-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 86, pagina 5947-5970

29-05-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25374Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met de Raming der voor de Tweede Kamer in 1998 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (25278)Pagina 6016-6016
Stemmingen in verband met het voorstel van wet van het lid Duivesteijn houdende regels ter bevordering van de medezeggenschap van huurders op het functioneren van verhuurbedrijven van woongelegenheden (Wet op het overleg huurders verhuurder) (24080)Pagina 6011-6012
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de grens tussen de gemeenten Elst en Nijmegen (25169)Pagina 6012-6012
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet, houdende verlenging van de duur van de stemming tot acht uur 's avonds alsmede regeling van diverse andere onderwerpen (25227)Pagina 6010-6011
Behandeling van:^ - het wetsvoorstel Herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (24649);^ - het wetsvoorstel Wijziging van een aantal wetten in verband met de herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (25189)Pagina 5973-5983
Stemmingen in verband met de Regeling financiële ondersteuning fracties Tweede Kamer (PPO-voorstellen) (23686)Pagina 6016-6016
Interpellatie-Rabbae, gericht tot de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, over de OV-studentenkaartPagina 5947-5970
Stemmingen over twee moties, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen inzake de wijziging van de Kieswet, te weten:^ - de motie-Nijpels-Hezemans over zendtijd voor politieke partijen (25221,25227 , nr. 10);^ - de motie-Te Veldhuis/Mateman over Tweede-Kamerverkiezingen op 22 april 1998 (25221,25227 , nr. 11)Pagina 6011-6011
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Verzelfstandiging van Staatsbosbeheer (Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer) (24622)Pagina 6017-6017
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 29 mei 1997)Pagina 6018-6019
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs inzake afwijking van de bevoegdheidseisen ten behoeve van leraren-in-opleiding (25197), en over:^ - de motie-Dijksma/Rijpstra over registerleraarschap (25197, nr. 12).Pagina 6016-6016
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het verslag van een algemeen overleg over zelfstandige bestuursorganen, te weten:de motie-Scheltema-de Nie c.s. over een kaderwet zelfstandige bestuursorganen (25268, nr. 4)Pagina 6014-6014
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verzelfstandiging van Staatsbosbeheer (Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer) (24622)Pagina 6000-6003
Stemmingen over drie moties, ingediend in het debat over USZO, te weten:de motie-Van der Hoeven c.s. houdende het verzoek aan de regering om de problemen bij USZO thans voortvarend ter hand te nemen (24706, nr. 13); motie-Poppe/Van der Hoeven over een centraal USZO-klachtenmeldpunt (24706, nr. 14);de motie-Poppe over een onderzoek naar de verantwoordelijkheid voor de problemen bij USZO (24706, nr. 15)Pagina 6017-6018
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van een aantal wetten in verband met de herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (25189)Pagina 6015-6015
Voortzetting van de behandeling van:^ - de Raming der voor de Tweede Kamer in 1998 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (25278);^ - de Regeling financiële ondersteuning fracties Tweede Kamer (PPO-voorstellen) (23686)Pagina 5999-6000
Presentie en opening (donderdag 29 mei 1997)Pagina 5947-5947
Stemmingen over zeven moties, ingediend bij de behandeling van de Raming voor 1998, te weten:^ - motie-Sipkes c.s. over de taxiregeling voor Kamerpersoneel (25278, nr. 12);^ - de motie-Sipkes/Rouvoet over het gebruik van groene stroom (25278, nr. 13);^ - de motie-Poppe over de motie-Remkes c.s. over efficiencyverbetering van ondersteunende functies (25278, nr. 15);^ - de motie-Rouvoet c.s. over werving en selectie van Kamerpersoneel (25278, nr.16);^ - en drie andere motiesPagina 6016-6017
Stemmingen over twee moties, ingediend bij de interpellatie-Rabbae over de OV-studentenkaart, te weten:^ - motie-Rabbae/Lansink over het instandhouden van de huidige OV-studentenkaart (25374, nr. 1);^ - motie-Stellingwerf over een OV-trajectkaart voor alle jongeren (25374, nr. 2)Pagina 6014-6014
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen over het afstammingsrecht, te weten:^ - de gewijzigde motie-M.M. van der Burg over het duomoederschap (24649,25189 , nr. 34)Pagina 6015-6016
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Boekel, Uden en Veghel (25116)Pagina 6013-6013
Stemmingen over van:^ - het wetsvoorstel Wijziging op de inkomstenbelasting 1964 in verband met het opnemen van een vrijstellingsmogelijkheid voor bepaalde uitkeringen tot bestrijding van onderhoudskosten van thuiswonende gehandicapte kinderen (25322);^ - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de liberalisering van de spraaktelefoondienst (25331)Pagina 5947-5947
Stemmingenin verband met het wetsvoorstel Herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (24649)Pagina 6014-6015
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Weert en Stramproy (25115)Pagina 6013-6013
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Boxmeer en Vierlingsbeek (25184)Pagina 6012-6012
Noot bij interpellatievragen van het lid Rabbae (GroenLinks) over de OV-studentenkaartPagina 6020-6020
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg van 15 mei 1997 over zelfstandige bestuursorganen (25268, nr. 3)Pagina 5971-5972
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met verbetering van de aansluiting van het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs en het hoger algemeen voortgezet onderwijs op het hoger onderwijs (profielen voortgezet onderwijs) (25168), en over:^ - de motie-Van der Vlies c.s. over een vrijstellingsmogelijkheid in het Eindexamenbesluit (25168, nr. 18)Pagina 6013-6014
Behandeling van:^ - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs inzake afwijking van de bevoegdheidseisen ten behoeve van leraren-in-opleiding (25197)Pagina 5983-5999
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet, houdende verlaging van de voorkeurdrempel (25221)Pagina 6011-6011
Regeling van werkzaamheden (donderdag 29 mei 1997)Pagina 5970-5971
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van 21 mei 1997 over USZOPagina 6003-6010

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 149 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de interpellatie-Rabbae, gericht tot
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, over de OV-studentenkaart.Tot het houden van deze interpellatie is verlof verleend in de vergadering
van 22 mei 1997.(De vragen zijn opgenomen aan het eind van deze weekeditie.)1De voorzitter:Men kent de regels voor de spreektijden bij een interpellatie:
niet vijf minuten, maar maximaal vijf minuten.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Aan de problematiek van de OV-kaart voor studenten kunnen
wij zien dat het verschil tussen de euforie over het paarse akkoord in 1994
en de realiteit van 1997 groot is. Paars had gedacht dat de bezuinigingen
als gevolg van de OV-kaart even gemakkelijk tot stand zouden komen als een
mes door een pak boter gaat. Maar de werkelijkheid is anders. De werkelijkheid
is dat de OV-kaart een wezenlijk element is geworden in het leven van studenten,
vooral als het gaat om hun reisgedrag. De werkelijkheid is dat het reisgedrag
van studenten aanzienlijk in positieve zin is verbeterd. De OV-kaart heeft
de mobiliteit van de studenten sterk vergroot en heeft mede geleid tot een
bewustere studiekeuze door studenten, juist omdat zij zo mobiel zijn. De OV-kaart
heeft ook de spreiding van studenten over het land bevorderd en de druk op
de huisvesting van studenten verminderd. Wij weten allemaal tot welke taferelen
deze problemen in het verleden hebben geleid. Daarnaast heeft Veilig verkeer
Nederland laten weten dat mede dankzij de OV-kaart het aantal doden in de
categorie jongeren aanzienlijk is gedaald met 60 gevallen per jaar. Ook het
aantal gewonden en opnames in ziekenhuizen is tot 2000 beperkt. Dat is niet
niks.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Het is een prachtig verhaal, maar slechts eenderde van de jongeren in
de leeftijdsgroep van 18 tot 25 jaar studeert en heeft derhalve een OV-kaart.
Voor tweederde van de jongeren geldt dat dus niet. Wilt u nu zeggen dat die
winst van 60 jonge mensen die niet het leven laten in het verkeer te danken
is aan de OV-kaart? Zijn die overige jongeren niet voorzichtiger geworden?
Ik vind het een wat dubieuze redenering.De heer Rabbae (GroenLinks):Veilig verkeer Nederland is een serieuze organisatie. Ik neem aan dat
u weet wie de voorzitter ervan is. Zij zal niet met flutmededelingen komen
aan de Nederlandse samenleving, als zij deze niet met onderzoek heeft kunnen
staven. Het is waar dat maar een deel van de jongeren studeert, maar dat heeft
toch geleid tot een vermindering van het aantal verkeersongelukken met een
dodelijke afloop. Ik neem aan dat dit feit op basis van onderzoek naar buiten
is gebracht door deze organisatie.De voorzitter:Ik stel voor dat er tijdens de eerste termijn van de heer Rabbae, waarin
hij niet veel anders doet dan de achtergrond van zijn vragen toelichten, niet
wordt geïnterrumpeerd. Zijn tweede termijn geeft daarvoor nog volop ruimte.
Dat lijkt mij correcter.De heer Rabbae (GroenLinks):De milieuaspecten en de problematiek bij de filevorming zijn voor een
deel ook redelijk opgelost door de OV-kaart. Er is een bulk van burgers die
nu het openbaar vervoer kiezen en gebruiken in plaats van auto's die naar
beide richtingen uitstoot kunnen hebben. En dan denk ik dat het toch merkwaardig
is dat minister Ritzen met zijn bijdrage van 300 mln. – want de overige
tweederde wordt door de studenten gefinancierd – meer effecten heeft
kunnen sorteren bij de filevorming en het milieu dan de ministers van milieu
en Verkeer en Waterstaat. Dat is toch een gigantisch succes van minister Ritzen?Wij constateren nu dat hij helaas het slachtoffer dreigt te worden van
zijn eigen succes, omdat het kabinet vasthoudt aan een bezuiniging van 500
mln. op deze voorziening. De minister zit in de onmogelijke positie dat hij
bij de vervoersbedrijven voor de helft van de prijs ongeveer dezelfde aanbieding
moet kunnen krijgen.Voorzitter! Ik heb een aantal vragen voorgelegd aan de minister die ik
niet allemaal zal herhalen, ook vanwege de tijd. Ik pik er een aantal essentiële
vragen uit. Vindt hij niet dat een verdere beperking van de vervoersmogelijkheden
van studenten leidt tot een verdere aantasting van hun inkomenspositie en
dus eigenlijk ongewenst is?Voorzover wij uit de media hebben kunnen vernemen, heeft hij twee keer
kunnen overleggen met de coalitiepartners: een keer thuis en een keer op de
kamer van de minister van Financiën. Kan hij de Kamer meedelen wat de
uitkomst was van deze overleggen? Wat zijn de posities van de verschillende
deelnemers aan dit overleg, enerzijds de beide ministers en anderzijds de
drie coalitiepartners? Biedt de uitkomst van deze overleggen een oplossing
bij de onderhandelingen met de vervoersbedrijven?Voorzitter! Wij hebben uit de media vernomen dat de minister inmiddels
een eigen variant heeft ontwikkeld. Dat zou betekenen dat er een scheiding
zou plaatsvinden tussen de uit- en thuiskaart, met een bijdrage van de kant
van de student. Is dat waar of niet waar? Graag hoor ik informatie over dit
model, als het überhaupt bestaat.Toen minister Melkert een koudetoeslag voor de minima voorstelde, had
de minister zijn aandacht moeten vragen voor de verzwakte financiële
positie van de studenten. Hun inkomenspositie is duidelijk achteruitgegaan.
Door de commissie-Hermans wordt ook een deelonderzoek naar de inkomenspositie
van studenten uitgevoerd. Dat heeft de zorg van de minister. Als de inkomenspositie
van studenten een serieuze zorg is, moet hij de studenten geen extra financiële
lasten opleggen en zijn best doen in het kabinet om de huidige kaart te handhaven,
zonder gevolgen voor de student.Minister Ritzen:Voorzitter! Ik ben de heer Rabbae erkentelijk voor de vragen die hij heeft
gesteld. Hij heeft die vragen gesteld tegen de achtergrond van zorgen. Die
zorgen zijn ook de mijne, maar dan op een iets andere wijze uitgedrukt. De
eerste zorg is de zorg – in de letterlijke zin van "zorgen voor" –
voor de toegankelijkheid van het hoger onderwijs. Dat is de maatstaf, de wijze
waarop ik kijk naar de wijze waarop wij als kabinet gezamenlijk het onderwijsbeleid
ontwikkelen.Vervolgens onderschrijf ik graag dat er bij het regeerakkoord sprake was
van een grote stap terug in de studiefinanciering, maar wel steeds tegen de
achtergrond om dat zodanig vorm te geven dat de toegankelijkheid gewaarborgd
zou zijn. Dat heeft geleid tot een vertaling in een aantal maatregelen die
de Kamer niet onbekend zijn. Die maatregelen dateren van december 1994 en
zijn hier uitvoerig besproken. Toen kwam ook die verlaging van het budget
voor de OV-studentenkaart met 360 mln., in te vullen bij een
nieuw contract, aan de orde. Iedereen had toen kunnen weten dat dat natuurlijk
zou leiden tot een lastige positie. Toen de eerste kaart in 1989 werd ingevoerd,
behoorde die weliswaar voor het budget dat ook nu beschikbaar is wellicht
tot de mogelijkheden, maar gelet op het feit dat de tweede kaart een stuk
duurder was, had er toen de verwachting kunnen zijn – dat heb ik ook
zo uitgesproken – dat bij nieuwe onderhandelingen de situatie zou kunnen
ontstaan dat het belang van de kaart als zodanig zou moeten worden teruggedrongen
en dat de kaart de student dus iets minder mobiliteitsmogelijkheden zou geven.
Ik heb daar toen over gezegd dat wij dat natuurlijk zouden beoordelen tegen
de achtergrond van de toegankelijkheid, maar ik voeg daar nu aan toe dat het
mijn opvatting is dat het goed zou zijn als er een goede kaart totstandkomt.
"Goed" is tweeledig: aan de ene kant ervoor zorgen dat er sprake is van toegankelijkheid –
dat is op verschillende wijzen in te vullen – en aan de andere kant
daarmee zorgen voor een mobiliteit die sociaal maximaal ingepast is, rekening
houdend met een mogelijke toename van de files doordat studenten weer massaal
op de auto terugvallen en met dergelijke milieueffecten. Dat zijn voor mij
de randvoorwaarden.Dan doet zich iets voor wat wij wisten, wat wij ook hadden kunnen verwachten
en wat het traject buitengewoon belast. Je gaat met de OV-bedrijven praten
over zo'n kaart, maar die bedrijven zijn natuurlijk ook niet van gisteren.
Zij hebben het idee dat dit de positie is van een kabinet dat op meerdere
borden aan het schaken gebracht zou kunnen worden: met de Tweede Kamer én
met de bedrijven. Ik denk dat de OV-bedrijven daar in zekere zin op hebben
geanticipeerd. Wij hebben geprobeerd om de afspraken zodanig te maken dat
dit niet zou gebeuren, maar hoe je het ook wendt of keert, de positie van
het kabinet is op dit punt toch lastig. In dat kader is mijn dringende verzoek
aan de Kamer om het kabinet vooral te laten onderhandelen en de gelegenheid
te geven om met een voorstel te komen waarvan naar de OV-bedrijven niet het
signaal uitgaat dat er heel veel extra ruimte is en dat, als het binnen de
bestaande ruimte niet kan, er altijd nog een tweede loket beschikbaar is.
Nogmaals: als wij dat traject aflopen, is het mijn overtuiging dat het kabinet
dan een voorstel kan doen dat zal leiden tot een kaart die voldoet aan de
eis van toegankelijkheid. Ik moet in alle eerlijkheid zeggen dat het waarschijnlijk
wel een andere kaart zal zijn dan de huidige. Ik moet ook zeggen dat, hoewel
ik mij ook zojuist nadrukkelijk heb uitgesproken voor een kaart, het eindpunt
van het proces van onderhandelingen zou kunnen zijn dat er geen kaart komt.
Een kaart is wel de inzet van het kabinet, ook gelet op allerlei achtergronden,
maar niet tegen elke prijs. Ik zal dat graag ook nog eens verduidelijken omdat
het voor onze onderhandelingspartners duidelijk moet zijn dat wij geen gevangenen
zijn en dat wij spreken tegen de achtergrond van de toegankelijkheid voor
studenten. Als aan het einde van de rit blijkt dat het bedrag dat nodig is
voor een goede kaart dusdanig hoog is dat studenten in overgrote meerderheid
veel beter af zijn zonder kaart, dan zou ik zeggen dat dit helaas het einde
van het gesprek is en dat er dus geen kaart komt. Dat vereist echter nog het
nodige overleg en het vereist ook nogal wat druk van mijn kant. Ik praat echt
vanuit de positie van de studenten en met het oog op het beschikbare budget.
Dat moet optimaal worden benut voor studenten. Mijn dringende verzoek aan
de Kamer is om het kabinet de gelegenheid te geven om datgene te doen wat
het moet doen – dat is ook al door een aantal mensen gezegd –
namelijk regeren. Dat spreekt mij zeer aan en wij zijn in dat opzicht in gesprek.Dan kom ik toe aan de vragen van de heer Rabbae. De huidige OV-studentenkaart
kost 810 mln. Als ik ruim reken, is het budget dat door de studenten wordt
opgebracht 400 mln. Dan reken ik ook de kortingen op de studiefinanciering
in de jaren na 1990, en veronderstel dat de gekorte bedragen zouden zijn gegroeid
als gevolg van indexering. De studenten hebben dus 400 mln. van die 810 mln.
bijgedragen. Het budget dat op de langere termijn beschikbaar is, is inderdaad
ook 400 mln. Voor de termijn van vier jaar vanaf 1 november 1998 – dat
is de termijn waarover het volgende contract gaat – is het gemiddelde
bedrag dat beschikbaar is groter dan die 400 mln., maar dat is allemaal keurig
opgenomen in de begroting.De tweede vraag van de heer Rabbae was of ik de mening deel dat de bezuinigingen
op de studiefinanciering een verdere beperking van de openbaarvervoervoorzieningen
opleveren en een nieuwe aanslag op de inkomenspositie. Dat is een vraag die
pas goed kan worden beantwoord aan de hand van een concreet voorstel. Waar
praten wij nu over? Ik weet niet waar de vraag nu betrekking op heeft, want
ik weet niet wat de uitkomst zal zijn van dat gesprek. Als het kabinet gaat
onderhandelen over de bedragen die beschikbaar zijn, dan zit het niet in de
positie van alleen maar herhalen wat het eerste bod was. Het eerste bod was
400 mln. Natuurlijk is dat een onderhandelingspositie, maar daarin zit op
dit moment ook weer wat onduidelijkheid omdat er geen voorstel van het kabinet
kan liggen omdat de onderhandelingen nog niet hebben geresulteerd in een concreet
principevoorstel. Ik heb de Kamer overigens ook laten weten dat ik zo'n voorstel
niet zo wil afronden. Formeel zou dat kunnen, want het is een "contract privaat"
en dan zou de Kamer als het ware in de positie komen van stikken of slikken.
Ik heb echter gezegd dat ik het principeakkoord aan de Tweede Kamer zou voorleggen.Dan was de vraag wat precies de uitkomst is van de gesprekken. Het is
buitengewoon boeiend. De heer Rabbae verwijst naar de media. Ik zag ook met
buitengewoon veel belangstelling dat er een crisisberaad was. Ik wist niet
dat er een crisis was, maar er was blijkbaar wel een crisisberaad. Het is
mij ontgaan hoe dat precies plaatsvond. Natuurlijk heb ik contact gehad met
Kamerleden, niet alleen op een zaterdagochtend, maar ook op een andere dag.
Ik moet even voor de volledigheid vermelden dat ik wel vaker contacten heb
met Kamerleden. Ik verklap daarmee misschien een groot geheim, maar ik vraag
hun wel eens hoe zij aankijken tegen dingen. Sterker nog, ik lees ook de kranten.
Ik weet dat het bijna onvergeeflijk is, maar dat doe ik toch omdat ik denk
dat het goed is om de temperatuur van het water een beetje te kennen. Dat
is wat mij betreft het enige wat ik daarover wil zeggen. Het ligt voor de
hand dat het kabinet zich op de hoogte stelt van de gedachten die leven in
de coalitie en daarbuiten. De opmerkingen van de heer Rabbae in de
pers zijn mij bijvoorbeeld ook niet ontgaan. In dat opzicht houden wij daar
bij de gedachtevorming rekening mee. Er is dus geen sprake van enige poging
om de figuur van de stadsprovincies te volgen. Dat is absoluut niet de bedoeling.
Ik wil graag zelf komen met een voorstel – dat is ook mijn dringende
verzoek aan de Kamer – op basis van een overleg met NS en met het stad-
en streekvervoer, waarin staat dat het iets is waarvoor wij kunnen offreren.Dan de vraag van de heer Rabbae over de wijze waarop de kabinetsplannen
zouden worden gedekt. Daarbij is er altijd sprake van kabinetsberaad en eigenlijk
is het niet zo relevant, welke begroting daarbij paraisseert, tenzij er op
een goed moment sprake zou moeten zijn van specifieke bezuinigingen op een
post ten behoeve van de OV-studentenkaart. Dat staat het kabinet op dit moment
niet voor ogen, maar de Kamer kan daar ook het best een oordeel over vellen
aan de hand van een concreet voorstel. En nogmaals, zo'n voorstel is er niet.Ten slotte de vraag of ik voorstellen heb gedaan. Ik moet zeggen dat deze
vraag mij enigszins verrast, want natuurlijk zijn ook de OV-bedrijven bij
het gesprek betrokken. De beeldvorming is misschien wat erg verdicht. Het
gesprek gaat natuurlijk altijd over één variant tegelijk, maar
het gaat natuurlijk niet steeds over hetzelfde. Met andere woorden, er is
nog steeds sprake van echte onderhandelingen en van het verkennen van opties.De voorzitter:Ik zou de heer Rabbae erop willen attenderen dat hij in eerste instantie
zijn spreektijd nogal heeft overschreden. Dat zal ik niet in korting brengen
op het vervolg, maar ik zou het wel zeer op prijs stellen als hij zich er
nu wel aan hield.De beraadslaging wordt geopend.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik zal het kort houden, voorzitter, en mij vrijwel beperken tot het indienen
van een motie.De cijfers die de minister heeft geproduceerd, kloppen naar mijn opvatting
niet. Uitgaande van 525.000 studenten die gebruikmaken van de OV-kaart, kom
je bij vermenigvuldiging van dat getal met ƒ 93 à ƒ 94
echt niet op 400 mln. uit. Maar goed, dat is een zaak die wij zeker in de
gaten zullen houden.De minister wil dat de Kamer hem laat onderhandelen en wij willen zeker
niet op zijn stoel gaan zitten, maar de minister-president heeft de Kamer
wel uitgenodigd mee te denken. En het mag niet zo zijn dat zeker de coalitiepartners
in de media allerlei voorstellen lanceren, terwijl wij in de Kamer onze mond
zouden moeten houden. Voorstellen moeten ten principale hier worden gedaan
en ik denk dat de minister zich hier ook aan moet conformeren.De minister zegt dat hij de toegankelijkheid van het onderwijs overeind
wil houden en de mobiliteit van de studenten wil bevorderen, maar het uiteindelijke
resultaat van de onderhandelingen kan ook zijn dat er geen kaart komt, als
de studenten daarmee ook eigenlijk wel tevreden zijn. Wel, ik heb tot nu toe
weinig studenten ontmoet die tevreden zouden zijn zonder kaart, dus dat lijkt
mij een overduidelijke boodschap aan de minister. Ik begrijp zijn acrobatiek
wel, zowel tegenover de onderhandelaars als tegenover de Kamer – daar
wil ik ook niet in treden – maar hij moet niet doen alsof de positie
van de studenten heel anders zou zijn dan wat wij dagelijks meemaken.Tot slot. Mijn fractie, maar ook de fractie van het CDA, vindt dat er
voor de minister een richting moet worden aangegeven, neergelegd in een motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de huidige OV-studentenkaart een positieve invloed heeft
op de verkeersveiligheid, de terugdringing van automobiliteit en de aantrekkingskracht
van het openbaar vervoer;overwegende, dat de bezuinigingen op de studiefinanciering en de verhogingen
van de collegegelden de inkomenspositie van studenten hebben verslechterd;overwegende, dat de OV-studentenkaart een belangrijke rol heeft bij het
waarborgen van de toegankelijkheid van het onderwijs;overwegende, dat de OV-studentenkaart mobiliteitsbeperkingen voor studenten
zodanig wegneemt dat een bewuste studiekeuze wordt gemaakt;verzoekt de regering de huidige OV-studentenkaart in stand te houden zonder
extra financiële gevolgen voor de studenten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rabbae en Lansink. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 1 (25374).De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter!...De heer Rehwinkel (PvdA):Ik sta verbaasd over deze motie. Ik meen dat ik de heer Lansink tijdens
een demonstratie heb horen spreken over terugkeer naar de oude kaart met volledig
vrij reizen voor studenten, terwijl nu wordt gezegd dat de huidige kaart behouden
moet blijven.De heer Lansink (CDA):Kunt u die vraag niet beter aan mij stellen?De heer Rehwinkel (PvdA):Ik wil de heer Rabbae een vraag stellen.De heer Lansink (CDA):Deze vraag betreft mij.De heer Rehwinkel (PvdA):Ik heb nog geen vraag gesteld.De heer Lansink (CDA):Jawel. Ik heb tijdens de demonstratie twee opties naar voren gebracht.
De ene is het behoud van de huidige kaart. Het zou nog mooier zijn, zo heb
ik gezegd, als we zouden kunnen terugkeren naar de andere kaart. Die lijn
heb ik gekozen en ik wens daar geen vertekening van.De heer Rehwinkel (PvdA):De heer Lansink heeft gezegd dat hij het liefst terugkeert naar de oude
kaart met volledig vrij reizen. Daarvoor werd hij bedankt met: Adje bedankt!
Ik vraag de heer Rabbae of u het samen daarover niet eens bent geworden.De heer Rabbae (GroenLinks):Of wij een eigen "torentjesoverleg" hebben is misschien
de achtergrond van uw vraag. Ik heb een motie gemaakt die ik heb voorgelegd
aan collega Lansink, maar ook aan andere collega's. Collega Lansink vond de
motie belangrijk genoeg om haar mede te ondertekenen. Wij hebben echt niet
gepraat over de afgelopen jaren.De heer Bakker (D66):In de motie staat dat de heren Rabbae en Lansink de huidige kaart willen
behouden zonder extra gevolgen voor de positie van studenten, zonder bezuinigingen,
enz. Dat is een buitengewoon aansprekend uitgangspunt. De heer Rabbae zal
begrijpen dat er voor ons een aantal andere uitgangspunten is. Heeft hij links
of rechts een paar zakken met geld gevonden? Of laat hij dit over aan het
vrije spel van kabinetskrachten?De heer Rabbae (GroenLinks):Er spelen twee elementen een rol bij deze vraag. Het is van de gekke dat
deze paarse coalitie eerst besluit om een dergelijk akkoord te sluiten met
het hoger onderwijs. Wij hebben hier al een paar keer gesproken over het krampachtige
karakter van uw akkoord, waar de minister min of meer aan gebonden is. De
afgelopen tijd zijn nog meer bezuinigingen opgetreden, maar wat u in 1994
dacht, was een soort droom die geen gelijke tred houdt met de werkelijkheid
van 1995, 1996 en 1997. D66 moet erkennen dat zij ingepakt werd in een bezuinigingsakkoord
dat geen realiteitsgehalte heeft.U moet niet aan mij vragen om voor D66 de kastanjes uit het vuur te halen.
Als u vindt dat uw akkoord zuiver en fantastisch is, moet u dit tot het einde
blijven verdedigen. U moet geen acrobatische toeren uithalen om te proberen
in de richting van de studenten een knipoog te geven die achteraf niet deugt.Mijn fractie is altijd consistent. Als u vindt dat wij geld moeten vinden
voor deze voorziening zonder dat de studenten daarvan de dupe zijn, vraag
ik of u met mij en de andere coalitiepartners wil kijken naar een alternatieve
begroting en zich daaraan wil binden. Deze alternatieve begroting wil ik indienen
bij de Voorjaarsnota. Als u dit toezegt, geef ik aan waar ik het geld vandaan
haal. Als u dat niet doet, is het een loze kreet.De heer Van der Vlies (SGP):Het is een sympathieke motie, de overwegingen deel ik. Het dictum is op
zichzelf een gewenste zaak. Ik heb nog een probleem, het bestuurlijke aspect.
Ik kan me voorstellen dat we even moeten nadenken over de onderhandelingspositie
van de minister. Als de motie wordt aanvaard, zal dit voor elke onderhandeling
een prijsopdrijvend effect hebben. Daarom aarzel ik bij uw motie. Wat is uw
reactie hierop?De heer Rabbae (GroenLinks):De Kamer geeft op uitnodiging van de minister-president in de vorm van
mijn motie een signaal aan het kabinet over de te volgen lijn. Wij gaan niet
op de stoel van de minister zitten. Hij voert de onderhandelingen en uiteindelijk
worden wij geconfronteerd met de uitkomst ervan. Wij geven echter wel een
grens aan voor de positie van de studenten in welke voorziening dan ook die
hij bij de onderhandelingen met de vervoersbedrijven uit de bus krijgt. Natuurlijk
zegt ook de fractie van GroenLinks niet tegen de minister dat hij maar gewoon
moet dokken voor alles wat van de andere kant van de tafel gevraagd wordt,
al is het irreëel. Wij hebben dus wel oog voor de verhoudingen, maar
willen als ultieme grens aangeven dat de studenten niet mogen achteruitgaan
in hun positie op grond van de huidige voorziening.De heer Van der Vlies (SGP):U gaat niet op de stoel van de minister zitten, maar bindt zijn handen
wel op de rug op het punt van het prijseffect, verondersteld dat uw motie
de eindstreep haalt. Daar moet u toch oog voor hebben.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik weet niet welke prijzen gehanteerd worden, welke varianten in welke
onderhandelingen, etc. Dit weet de minister zelf beter dan ik en wij allemaal.
Wat ik samen met de heer Lansink aangeef – ik hoop dat de andere fracties
dit willen steunen – is dat er een grens is aan het positioneren van
de studenten in verband met de mobiliteit en de toegankelijkheid van het onderwijs.De heer Lansink (CDA):Voorzitter! De aanleiding tot het interpellatieverzoek was de vraag van
de minister in de pers om hem te helpen omdat hij niet verder kon met de Spoorwegen.
Wij hebben de zaak dus niet in de openbaarheid gebracht, maar die uitspraken
hebben tot het verzoek geleid. Tegen deze achtergrond betreur ik het dat de
minister de vragen 4, 5 en 6 niet heeft beantwoord. De heer
Rabbae had de handen vol aan het indienen van de motie, die ik heb medeondertekend.
Daarom vraag ik de minister, toch op de vragen 4, 5 en 6 te antwoorden.Vraag 4 luidt: "Wat is, in het licht van de bovengenoemde gesprekken,
uw mening over de voorstellen van de drie coalitiepartners, zoals geuit in
de media? Welke invloed hebben deze voorstellen op de uitkomst van de onderhandelingen?".
Als de minister ons vraagt om ons koest te houden omdat hij nog moet onderhandelen,
moet hij dit zeker vragen aan degenen die voorstellen uit de hoed hebben getoverd.
Deze zijn overigens bedenkelijk, maar dat terzijde. Misschien heeft de minister
het ook in het algemeen bedoeld, maar ik had toch graag gezien dat er een
antwoord op de vragen was gekomen, ook op vraag 5, over de minister van Financiën
en de minister van Verkeer en Waterstaat.Het lijkt mij dat wij in een later stadium de minister van Verkeer en
Waterstaat erbij moeten halen. Ik deel de opvatting van minister Ritzen dat
hij soms in een lastige positie zit. Het lijkt mij niet gewenst dat het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen de Nederlandse Spoorwegen subsidieert.
Dat hoeft niet. Ik keer even terug naar het verleden; hiervoor is het soms,
heel soms, wel nuttig om hier wat langer rond te lopen. Er is langzamerhand
een wat merkwaardige toestand ontstaan. In 1986 werd de wet ingevoerd, met
felle tegenstand van de Partij van de Arbeid, want de wet was niet goed genoeg.
Vervolgens zijn er aanpassingen gekomen. De mooiste aanpassing kwam van minister
Deetman en werd gesteund in de verkiezingsprogramma's van de Partij van de
Arbeid en het CDA: de OV-jaarkaart. Deze kwam in 1989 in het regeerakkoord,
geschreven door Willem Vermeend en mijzelf. De Spoorwegen waren toen al merkwaardig
bezig. Eerst ging het om een algemene kaart: logistiek interessant, moeten
we doen. Toen puntje bij paaltje kwam, krabbelden zij echter wat terug, toen
al. Ik weet dus dat het lastige lieden zijn. Ik weet ook dat zij wel willen
verlengen, maar liever met twee jaar dan met een jaar.Dit is nu echter niet aan de orde. Aan de orde is de vraag of de minister
verstandig met de zaak omgaat. Ik denk dat dit niet het geval is, als hij
niet steviger voor een bepaalde lijn kiest. De kaart die er is, vind ik als
minimumvariant de moeite van het verdedigen waard. Deze is totstandgekomen
door cofinanciering van studenten. Ik hoor verschillende bedragen, maar zelfs
als het maar 400 mln. is, is het nog 400 mln. Het is dubbel pakken als je
nu veranderingen aanbrengt. De kaart is ook totstandgekomen doordat er indertijd
een concurrerend bod was van de regionale vervoersbedrijven, waaruit de Interliner
is voortgekomen. Ook deze kant kan nog eens bekeken worden. Ik deel de opvatting
van de minister dat hij de Spoorwegen onder druk moet kunnen zitten. Maar
dan moet je zelf ook een uitgangspositie kiezen. En die uitgangspositie is
het behoud van de huidige kaart. Dat kan niet anders. Ik hoef de argumenten
voor de motie niet te herhalen. De eenvoud was destijds een punt, het milieu
was een punt, de flexibiliteit was een punt. En ik wijs op de voorziening
voor het onderwijs zelf, op de studenten die op twee plaatsen studeren.De heer Rehwinkel (PvdA):De heer Lansink voelde zich zojuist wat misdeeld omdat ik hem geen vraag
stelde. Ik zal hem nu toch een vraag stellen. Hij heeft op de demonstratie
geroepen dat wij terug moeten naar de oude kaart met volledig vrij reizen.
Nogmaals, hij werd daarvoor bedankt. Maar dat moet hij dan toch ook hier verdedigen?De heer Lansink (CDA):Ik kan mij voorstellen dat u het knap lastig vindt dat ik een keertje –
één keer, in een moeilijke tijd – te horen heb gekregen:
Adje, bedankt. Ik vergeet dat mijn leven niet meer, hoewel ik geen "Adje"
meer heet.De heer Rehwinkel (PvdA):Het was toch net één keer te veel.De heer Lansink (CDA):Nee. Maar dat was het punt niet. Ik heb gezegd: de kaart moet behouden
blijven. Dat kunt u ook in de verslagen van de bijeenkomst terugvinden. Ik
heb gezegd: ik had nog liever dat wij naar de oude toestand terug konden.
Dan zou immers ook met het stelsel anders kunnen worden gewerkt. Ik wacht
op de uitkomsten van de commissie-Hermans om dat in kaart te brengen. Ik weet
ook drommels goed dat het een lastige zaak is. Dan mag u mij ook financiële
vragen stellen. Maar het uitgangspunt dat ik daar naar voren heb gebracht,
was: behoud van deze kaart. Dat heb ik ook in de interviews gezegd die ik
daarna heb gegeven.De heer Rehwinkel (PvdA):Dit vind ik toch een beetje makkelijk. U heeft op die demonstratie gezegd:
wij moeten terug naar de oude kaart. Toen ging bij mij meteen door het hoofd:
dat kost u dan 1,5 mld. in een contractperiode van vier jaar, mijnheer Lansink.
Ik had dat daar ook graag willen zeggen, want ik zou ook best een keer bedankt
willen worden. Maar als u dat daar zegt, moet u dat ook hier zeggen. Het stelt
mij teleur dat u dat niet doet.De heer Lansink (CDA):Voor de tweede of misschien zelfs al de derde keer: ik heb daar de positie
gekozen dat de kaart moet blijven. Liever nog ging ik terug naar de oude situatie.
Ja, dat heb ik gezegd. Maar je kunt niet altijd meteen alles bereiken. Ik
wil het namelijk in een samenhangend verband zien. Als iemand zich moet schamen
voor de positie die hij heeft ingenomen op het punt van de toegankelijkheid
enz., bent u dat wel, mijnheer Rehwinkel. En dan bedoel ik u als opvolger
van anderen. Ik weet nog dat ik op het Plein met eieren werd bekogeld. Dat
was een hele happening, ook om te zien. De heer Wallage was toen de grote
woordvoerder. Hij vond de wet niet mooi genoeg. En wat hebben wij daarna allemaal
beleefd: de prestatiebeurs, kortingen en noem maar op. U kunt toch niet zeggen
dat de PvdA dit soort vragen mag stellen over een uitspraak die ik nog onderbouwd
heb ook. Ik heb gezegd: deze kaart behouden, liever iets anders. Maar goed,
ik hoor dadelijk wel wat u zelf vindt.De heer Rehwinkel (PvdA):U heeft helemaal niets onderbouwd. U heeft gezegd: terug naar de oude
kaart met volledig vrij reizen. U onderbouwt dat niet. U geeft hier geen dekking.
Ik zou bijna zeggen: letterlijk en figuurlijk heeft u die dekking niet.De voorzitter:Dit was de laatste interruptie op dit punt. Ik verzoek de heer Lansink
daarop te reageren en vervolgens zijn betoog af te ronden.De heer Lansink (CDA):Wij vallen in herhaling, voorzitter. Men kan iedereen
erbij roepen die erbij is geweest. Dat is tamelijk lastig, want het waren
er heel wat.De voorzitter:Om die reden heb ik gezegd: dit was de laatste interruptie op dit punt.De heer Lansink (CDA):Ik wil toch gezegd hebben dat ik daar duidelijk heb gesteld: behoud van
de huidige kaart, liever nog anders. Maar dat is lastig, dat erken ik voluit.
Daar komt nog een punt bij. Waarom een motie van dit type met de goede overwegingen
en met een dictum dat u zou moeten aanspreken, mijnheer Rehwinkel? Wij willen
ervoor zorgen dat de Kamer in meerderheid een uitspraak doet. De heer Rabbae
en ik willen u niet, met het grootste gemak van de wereld, laten weglopen.
U heeft ook een verantwoordelijkheid voor het hele zaakje genomen. Ga maar
eens aan oud-collega Vermeend vragen hoe het destijds ging. Vraag maar eens
hoe de gesprekken met de Spoorwegen toen liepen. Ik heb begrip voor de minister
als hij zegt: belemmer mijn onderhandelingspositie niet. Akkoord, maar dan
moet niet via oproepen in de krant een onderscheid worden gemaakt tussen de
regeringspartijen en andere partijen die destijds verantwoordelijkheid hebben
willen nemen.Voorzitter! Ik kom tot een afronding. Er zijn allerlei argumenten om de
kaart te handhaven en wellicht op termijn te verbeteren in het licht van de
uitkomsten van de commissie-Hermans. Misschien moeten er nog andere dingen
worden gedaan. Ik roep de Kamer op deze motie te steunen. Daarbij wil ik in
de richting van de minister – maar welke positie heb ik bij wijze van
spreken – een toezegging doen. Er moet duidelijkheid komen in de richting
van degenen die het moeten waarmaken, zoals de Spoorwegen. Het gaat dan om
de eenvoud, de logistiek en de hele boel. Ik moge hierbij herinneren aan het
verleden. De Kamer moet een uitspraak doen in dezen. Het kan een versterking
zijn van de positie van de minister als de Kamer eensgezind deze motie steunt.
De studenten hebben er wat aan. Maar eigenlijk heeft de hele samenleving er
wat aan.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter! De voordelen en de effecten van de OV-jaarkaart
voor studenten zijn bekend en duidelijk. Die worden door de SGP-fractie ook
gezien en uiteraard ondersteund. Ik hoef niets toe te voegen aan hetgeen collega
Rabbae daarover heeft gezegd.Voorzitter! Ik erken voluit dat de minister in een onderhandelingspositie
verkeert. Hij is gehouden te onderhandelen over een contract dat per november
volgend jaar ingaat. Hij moet bij deze onderhandelingen niet door de Kamer
voor de voeten gelopen worden. Ik vind dat in bestuurlijk en politiek opzicht
een helder punt.Voorzitter! Als het waar is dat wordt gekoerst in de richting die tot
nu toe openbaar is gemaakt – kort gezegd: uitwonenden een weekendkaart
en thuiswonenden een weekkaart met een correctie voor de uitwonenden voor
het geval zij op een grotere afstand dan X kilometer van hun studieadres wonen –
moet ik de minister zeggen dat hij hiermee een enorme winkel opzet. Hij haalt
zich dan namelijk nogal wat op de hals en dan denk ik aan het controleren
en het vaststellen van de feitelijke situatie voor de uitwonenden waarvoor
een correctie zal kunnen gelden. Is dat niet een geweldige rompslomp? Is dat
nog wel een beheersbare kwestie? Ik twijfel daar heel sterk aan.Voorzitter! Vanmorgen kwam ik in de ochtendkranten het alternatief van
de heer Bakker tegen: 80 mln. compensatie ziektekostenverzekering, 80 mln.
inflatiecorrectie.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Dit is een misverstand. Ik zal hierover straks zelf wel komen
te spreken. Ik wil het misverstand dus niet voort laten bestaan.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Mocht de heer Bakker straks toch de aangegeven kant opgaan,
dan vind ik dat er sprake is van het prototype van de sigaar uit eigen doos.Voorzitter! Wat is de keus van de SGP-fractie? Zij wil het werken met
de huidige kaart, kan het zijn, voortzetten. Dat heb ik zojuist al laten merken.
Echter, wij moeten wel iets proberen te doen aan het keuzepatroon van de studenten,
want daardoor is het systeem de vorige keer een beetje fout gelopen. Moet
je de weekendkaart niet aantrekkelijker maken? Ik vind het eindtijdstip van
4.00 uur in de nacht van zondag op maandag een ongelukkig tijdstip. Zou het
niet een reële optie zijn om de weekendkaart door te laten lopen tot
maandagochtend, zeg: tot 10.00 uur, en dat als onderhandelingsdoel te stellen?
Als deze verlenging mogelijk wordt, verwacht ik dat veel vaker voor de weekendkaart
zal worden gekozen. Je krijgt dan prijseffecten in de zin als de minister
beoogt, terwijl ik geholpen ben ten aanzien van mijn principiële punt.
De studenten die principieel weigeren op zondag te reizen, worden daartoe
dan niet gedwongen. Er hoeft niet meer op zondag te worden gereisd. Dat kan
maandagochtend.Voorzitter! Ten slotte: de minister zei zojuist dat het verstrekken van
geen kaart ook een mogelijkheid is. Echter, dan moeten de studenten –
dat moet trouwens ook al gebeuren als de mobiliteitsruimte wordt ingeperkt
in het traject dat wij krijgen na de huidige kaart – hun bijdrage aan
de financiering van de kaart teruggecompenseerd krijgen. Dat is slecht Nederlands,
maar wel heldere taal. Als dit namelijk niet gebeurt, worden de studenten
bijzonder gepakt. Op dit punt wil ik dan ook klip en klaar een toezegging
van de minister.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! De heer Van der Vlies heeft als oplossing: handhaving van
de huidige kaart met een correctie van de weekendkaart ten aanzien van het
nachtelijke uur. Mag ik hieruit afleiden dat de heer Van der Vlies met zijn
standpunt in de buurt van onze motie komt?De heer Van der Vlies (SGP):Daarover heb ik zojuist bij interruptie al iets gezegd. Ik vond de overweging
sympathiek, alleen, ik heb nog steeds grote aarzelingen in verband met het
effect op de positie van de minister aan de onderhandelingstafel. Dat is voor
mij het punt. Maar ik mag wel wensen ventileren. Daar hebben wij dit debat
voor. Tegen de minister zeg ik: probeer de huidige kaart te handhaven en maak
de weekendkaart aantrekkelijker door het eindtijdstip van de gelding te verleggen
van 4.00 uur naar 10.00 uur op de maandagochtend.De heer Lansink (CDA):Voorzitter! De heer Van der Vlies maakt een punt van de positie van de
minister aan de onderhandelingstafel. Ik wijs erop dat de berichtgeving in
een dusdanige fase was beland, dat kwam vast te staan dat de onderhandelingen
waren vastgelopen. De minister riep vervolgens de coalitiepartijen op om een
handje te helpen. Dan hebben wij toch met een volstrekt andere situatie te
maken dan de heer Van der Vlies schetst.De heer Van der Vlies (SGP):Dat erken ik. Dat punt heeft de heer Lansink gemaakt. Het is mij uiteraard
niet ontgaan, maar ik kan mij niet anders voorstellen dan dat de minister
op enig moment toch weer aan de onderhandelingstafel terechtkomt. Dat kan
toch ook de heer Lansink zich niet anders voorstellen. Er moet een contract
komen en er moeten handtekeningen komen, want anders is er helemaal niks.
Ik denk toch dat mijn overweging relevant is. Het is aan de heer Lansink welk
gewicht hij eraan toekent. Ik ben wel gevoelig voor de oproep van de minister
aan de Kamer: loop mij niet al te zeer voor de voeten. Ik moet echter niet
verkeerd worden begrepen. Ik heb uitdrukkelijk ook mijn wensen kenbaar gemaakt.
Daaraan zal ik het onderhandelingsresultaat te zijner tijd toetsen.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Voorzitter! Ik deel de mening van de heer Van der Vlies dat wij de minister
niet voor de voeten moeten lopen en dat het uiten van allerlei wensen een
prijsopdrijvend effect heeft en de positie van de minister niet makkelijk
maakt. Ik constateer echter een inconsistentie in zijn betoog, want direct
daarop laat hij een wens volgen die ongetwijfeld een prijsopdrijvend effect
heeft: een weekendkaart waarbij onmiddellijk weer een spits op de maandag
wordt ingebouwd, want zo werkt dat. Dat zal direct weer enkele miljoenen kosten.
Ik zie de NS al voor mij, die nu nog eens een kopje koffie inschenken en denken:
zo, dat is ook vast binnen. Ik ben het met de heer Van der Vlies eens dat
er geen wensen moeten komen van de Kamer. Als iedereen hier in grote eendracht
allerlei aardige wensen op tafel legt, maken wij het de minister niet makkelijker.
Dat zal de positie van de minister er niet op verbeteren om er zoveel mogelijk
uit te slepen voor de studenten. Dat gun ik de studenten van harte, los van
de principiële stellingname van mijn fractie.De heer Van der Vlies (SGP):Toch vind ik het geen inconsequentie. Een uitspraak van de Kamer –
mijn interruptie ging over de motie – is nog iets anders dan een interpellatiedebat,
waarin elke fractie haar eigen wensen aan de minister kan voorleggen. Het
is aan de minister of hij zich er iets aan gelegen zal laten liggen. Ik zal
het onderhandelingsresultaat, te zijner tijd in concept aan de Kamer voorgelegd,
daarop toetsen.Los daarvan is er het inhoudelijke punt. Vorige keer hebben heel veel
studenten, meer dan wij prognoticeerden, gekozen voor de weekkaart. Ik vind
dat studenten het recht hebben om voor thuis wonen te kiezen. Ik zie er een
heleboel voordelen aan om heel andere redenen. Als je dat keuzepatroon wilt
bijstellen en de studenten zo ver van hun studieadres wonen, dus toch bij
dat studieadres terecht moeten komen, dan moet die kaart aantrekkelijker worden
gemaakt. Ik denk dat het een algemeen bevinden is – ik heb er ook wat
gesprekken over gevoerd – dat als je dat doet, er statistisch gesproken
vaker dan nu voor de weekendkaart zal worden gekozen. Dat heeft een prijseffect,
maar dat is niet anders.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Minister Ritzen heeft hard lopen roepen: help me, help me,
ik kan het niet meer aan tegen die keiharde openbaarvervoerbedrijven. Hij
heeft net ook gezegd: die openbaarvervoerbedrijven zijn niet gek. Dat klopt.
Ze zijn geprivatiseerd, door dit kabinet. Dat betekent dat ze niet meer kijken
naar de nutsfunctie, maar naar winstmaximalisatie. De minister heeft een koekje
van eigen deeg wat moeilijke onderhandelingen betreft.Bij de invoering van de OV-studentenkaart in 1991 waren de studenten nog
tegen de verplichte winkelnering, maar de nieuwe generatie studenten voert
actie voor het behoud van de kaart. In die missie is de minister geslaagd,
maar dat is dan ook het enige positieve aan het verhaal.Studenten krijgen de ene verslechtering na de andere. Bij de invoering
werd ƒ 62,50 ingehouden. Voor uitwonenden wordt er nu ƒ 94 ingehouden.
Tegelijkertijd zijn de collegegelden gestegen, is er gekort op de basisbeurs
en is het recht op studiefinanciering beperkt tot vier jaar. Op alle voorzieningen –
misschien niet op het studentenpastoraat, maar dat weet ik niet precies –
is drastisch bezuinigd. Daarbovenop komt de wilde actie van de minister om
de bezuiniging op de OV-studentenkaart door te voeren. Dat is ondoordacht,
want het nog verder uitkleden van deze kaart heeft veel ongewenste effecten.
Die zijn onder andere verwoord in een motie, die ik natuurlijk volledig zal
ondersteunen.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Ik begrijp de redenering van de heer Poppe, een redenering die niet nieuw
is. De heer Poppe heeft ook een specifieke stijl van spreken. Maar hij doet
wel alsof dit punt net uit de hoge hoed komt vallen. Begin februari 1995 hebben
wij de taakstelling van 1,5 mld. op het hoger onderwijs ingevuld. Dat heeft
iedereen pijn gedaan; het was voor alle partijen een zeer onaangenaam debat.
De versobering van de OV-kaart zat in die invulling. De heer Poppe mag zich
er vierkant tegen verzetten, maar hij moet niet doen alsof de minister van
de ene minuut op de andere met de OV-kaart gaat zwaaien, zeggend: die kunnen
wij heet wassen en laten krimpen. Dat gaat mij te ver.De heer Poppe (SP):Het bezuinigen op de OV-kaart kan bijvoorbeeld door op zo'n manier met
de OV-bedrijven aan de slag te gaan dat de nutsfunctie van de kaart, die is
aangetoond, overeind blijft. Dat kan niet met bedrijven die gedwongen worden
om keihard te concurreren, met bedrijven die een winstmaximalisatie moeten
halen. Met het weghalen van de kaart gaat het aantal reizigerskilometers weer
achteruit. Ik zou graag samenhang in het kabinetsbeleid zien. Minister Jorritsma
wil het aantal kilometers opvoeren, terwijl minister Ritzen aan het afbreken
is. Laat ze een keer samen uitvechten wat het maatschappelijk nut is van de
OV-kaart.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Als de minister van Verkeer en Water staat het aantal reizigerskilometers
wil doen toenemen, moet zij gewoon een aantrekkelijk product bieden.De heer Poppe (SP):Ik weet niet zeker of zij dat wil, want er worden nogal eens lijntjes
gesloten. Er wordt een prijs bij gezet, die de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen in dit geval moet betalen. Er is sprake van een tegenstelling
in het beleid, die voor deze minister kennelijk voorlopig onoplosbaar is.De heer Bakker (D66):Inderdaad moet een prijs worden betaald. De heer Poppe moet niet net doen
alsof die prijs niet hoefde te worden betaald vóór het moment
van privatisering van de NS. Toen betaalde de minister van Verkeer en Waterstaat.
Het is onzin om te zeggen dat de NS zo hard geworden is door de privatisering.
Vroeger werd de rekening gewoon doorgeschoven naar de belastingbetaler.De heer Poppe (SP):Vroeger werd het geld door de belastingbetaler opgebracht. Toen waren
de OV-bedrijven er voor het vervullen van een nutsfunctie. Degenen die het
meeste verdienden, betaalden er zo het meest voor. Nu moeten echter de minstbetaalden,
de studenten, alles betalen. Dat vinden wij onredelijk.De heer Bakker (D66):Ik zal er mijn eigen verhaal straks tegenoverstellen. Het ging mij even
om die privatisering. Wij zijn allemaal belastingbetalers. De belastingbetaler
betaalde een aantal jaren geleden zoveel belastingen en premies, dat het met
de werkloosheid almaar slechter ging. Die trend is gekeerd en dat wil ik graag
zo houden. Ik constateer dat de heer Poppe daar heel anders over denkt.De heer Poppe (SP):Wij zijn ook niet zo voor uw lastenverlichting, waarbij de rijken het
meeste krijgen. Hoe meer belasting je betaalt, hoe meer voordeel je hebt van
een belastingverlaging. In dit geval betalen de studenten, degenen die het
minste hebben, het gelag. Dat gaat ten koste van iets dat maatschappelijk
zeer nuttig is, namelijk de nutsfunctie en de poging om jonge mensen in het
openbaar vervoer te houden of te krijgen. Daar mag de gemeenschap wel wat
geld voor over hebben, lijkt mij zo. In 1991 kon het en wij zitten nu in 1997,
met een economische groei van 3%. Het poldermodel doet het zo prachtig. Waarom
zou in 1997 niet kunnen wat in 1991, toen Nederland er slechter voor stond,
wel kon? Dat heeft te maken met het regeerakkoord, met de bezuinigingsdrift
om aan de EMU mee te doen.Om te beginnen zijn er de uitwonende studenten die door de kamernood niet
in hun studieplaats wonen. Als deze groep met een weekendkaart genoegen moet
nemen, komt de toegankelijkheid in het gedrang. Volgens de laatste berichten
wil de minister deze studenten tegemoetkomen. Als zij in problemen komen,
kunnen zij kiezen. Het is dan mogelijk om bij te betalen. Dus eerst moeten
zij in problemen komen en vervolgens moeten zij die problemen op eigen kosten
oplossen. Hier moet gelden: wie de problemen veroorzaakt, moet de oplossing
ervan betalen, dus de minister.Minister Ritzen:Persoonlijk?De heer Poppe (SP):Nee, ik spreek de minister aan als lid van het kabinet.De regeling heeft onvoorspelbare neveneffecten, waarover al gesproken
is. Nog niet genoemd zijn de volgende effecten. Studenten zullen mogelijk
hun studiekeus laten afhangen van de reistijd. Studenten zullen mogelijk een
bijvak op een andere universiteit volgen om de weekkaart te kunnen krijgen.
Studenten zullen als zij langer thuisblijven, zoals de minister hoopt, mogelijk
veel meer reizen van hun huis naar het studieadres dan nu. Dat zijn allemaal
neveneffecten waarvan de gevolgen niet te overzien zijn. Ik hoor graag van
de minister of hij over deze gevolgen heeft nagedacht. Samenvattend: een nieuwe
regeling, zoals de minister die kennelijk in het hoofd heeft, is toch de zoveelste
verslechtering voor de studenten. Dat heeft natuurlijk te maken met het waardeloze
regeerakkoord van deze paarse regering, dat ten koste gaat van mensen die
het toch al niet best hebben. De mogelijke nadelige neveneffecten van de verplichte
week- of weekendkaart maken een nieuwe regeling zeer onaantrekkelijk.De minister heeft wel eens gesproken met collega's en met Kamerleden –
niet de minsten, zegt hij – om de temperatuur van het water te meten.
Als hij te rade gaat bij de studenten om daar eens te peilen, zal hij constateren
dat het water ijs- en ijskoud is. Ik stel de minister voor de sprong in het
diepe dan ook maar niet te doen. Voor de SP-fractie is één besluit
het juiste: breng de OV-studentenkaart terug op het oorspronkelijke niveau
van de invoering. Dat kon in 1991. Ik vraag de minister waarom dat nu, nu
Nederland er zelfs beter voor staat, niet zou kunnen.Mijnheer de voorzitter! U begrijpt dat de motie van de heer Rabbae mijn
volledige steun heeft.De heer Schutte (GPV):Mijnheer de voorzitter! Wij voeren vandaag een wat schimmige discussie.
De minister is in onderhandeling en hij kan hardop meedenkende Kamerleden
dan missen als kiespijn. Tegelijkertijd roept hij wel op zijn manier een deel
van de Kamer te hulp met de vraag: mag ik even uw temperatuur opnemen? Kennelijk
is er de mogelijkheid van oplopende temperaturen en dan moet je er tijdig
bij zijn. De minister-president hoor je hardop zuchten: meedenken graag, maar
meepraten liever alleen bij de minister thuis. Hoe meer de verkiezingen naderen,
hoe normaler het kennelijk wordt dat dit soort discussies langs twee circuits
plaatsvindt: formeel in de Kamer en als het moeilijk wordt onder vier ogen.
Dat belooft nog wat als de verkiezingen dichterbij komen en de behoefte aan
profilering bij de verschillende fracties en partijen sterker wordt.De minister heeft het probleem natuurlijk voor een deel over zichzelf
afgeroepen door in te stemmen met het regeerakkoord. Daar heeft hij ook melding
van gemaakt en daar hebben wij eerder over gesproken. Tegen die achtergrond
wordt het inderdaad een heel moeilijke opgave om te komen tot een contract
dat politiek acceptabel is voor al die fracties die hechten aan de handhaving
van een inhoudsvolle OV-kaart. Er is een brede Kamermeerderheid die dat doel,
hoe ook uitgewerkt, graag wil vasthouden. De minister moet dan niet proberen
een compromis te zoeken tussen wat die brede Kamermeerderheid in verschillende
gradaties wil en een minderheid in de Kamer die wellicht zegt dat het geheel
afzien van een OV-kaart ook een goede oplossing is. Daartussen
lijkt mij geen compromis op een verantwoorde wijze te fabriceren te zijn.De inhoud van het contract is nu geen zaak voor de Kamer. Ik voeg eraan
toe: dus ook niet voor de coalitiefracties. Wie hardop wil denken, heeft waarschijnlijk
meer het belang van het eigen profiel voor ogen dan het belang van een goede
uitkomst van de onderhandelingen. De minister heeft in zijn antwoord bevestigd
dat het conceptcontract aan de Kamer zal worden voorgelegd. Ik ga ervan uit
dat dit formeel maar ook politiek-materieel een reëel voorleggen zal
zijn, zodat een inhoudelijke discussie kan plaatsvinden over het resultaat.
Dat moet dan niet onder druk gebeuren in de trant van: als de Kamer nee zegt,
zijn daarmee het contract en ook de kaart van de baan. Als dat zo gaat, dan
denk ik dat de Kamer nu zeer terughoudend moet zijn. Ik wil dan ook volstaan
met alleen in heel algemene zin deze opmerking te maken: maak van studenten
geen modellen, want het gaat om mensen in zeer uiteenlopende omstandigheden
met legitiem verschillende wensen en mogelijkheden. Wie modelstudenten wil,
krijgt óf lege universiteiten óf lege treinen óf beide.
Dat lijkt niet de bedoeling.De heer Lansink (CDA):Kan de heer Schutte zeggen hoe hij tegen de motie aankijkt? De motie is
bedoeld als een minimumvariant. Hij heeft gezegd dat afschaffing van de kaart,
waar de VVD-fractie voor is, geen optie is. Dat maak ik uit zijn betoog op.
Dat betekent dan toch dat de Kamer een minimumeis op tafel mag leggen? Dat
heeft niets te maken met de wijze waarop je het contract invult. Het is meer
een randvoorwaarde. Steunt de heer Schutte die randvoorwaarde?De heer Schutte (GPV):Je mag voor jezelf randvoorwaarden stellen. De vraag is alleen of wij
als Kamer die randvoorwaarden op tafel moeten leggen, terwijl wij niet aan
de onderhandelingstafel zitten. Ik denk dat wij geen enkele randvoorwaarde
moeten stellen.De heer Lansink (CDA):Maar dat is niet in overeenstemming met de lijn van uw betoog. U wijst
het afschaffen van de kaart af. Dat betekent dat je rustig mag uitspreken
dat de kaart moet blijven, zoals die nu functioneert. Het moet niet een nog
lichtere versie worden, omdat die dan niets meer voorstelt. Vervolgens is
het aan de minister om hier met de Spoorwegen vorm aan te geven.De heer Schutte (GPV):Geen kaart is voor mij geen optie; dat heb ik hier duidelijk willen uitspreken.
Als het resultaat achteraf gezien te gering is, kunnen wij de minister op
dat moment bij wijze van spreken zijn congé geven. Hij moet dus maar
zien wat hij doet. Het kan echter niet zo zijn dat wij nu al aangeven dat,
als dat er niet in staat, wij dan niet meer verder behoeven te praten. U hebt
ervoor gekozen om in uw motie de huidige kaart een minimumvariant te noemen.
Ik kan mij evenwel voorstellen dat hier variaties op mogelijk zijn die per
saldo niet slechter zijn dan wat u hier als minimumvariant noemt. Je bent
dan in feite al met de inhoud bezig. Ik wil nu echter niet over de inhoud
spreken, omdat ik dat niet onze verantwoordelijkheid vind. De minister moet
met iets goeds komen. Komt hij daar niet mee, dan moet hij zijn werk overdoen.De heer Lansink (CDA):In het dictum van de motie staat ook nog dat het geen extra financiële
gevolgen voor de studenten mag opleveren. Zou u dat wel aanvaardbaar vinden?De heer Schutte (GPV):Ik wil een totaalpakket hebben en weten wat er dan geleverd wordt voor
welke prijs.De heer Lansink (CDA):Ik wil graag een antwoord op de vraag of u het reëel vindt dat studenten
nog meer moeten gaan betalen. Dat is namelijk het punt waar het om gaat.De heer Schutte (GPV):Als ze daar iets wezenlijk beters voor krijgen, dan is dat een punt van
afweging.De heer Lansink (CDA):Wat zou er dan wezenlijk beter moeten zijn?De heer Schutte (GPV):Daar gaan wij over oordelen als wij het resultaat voor ons zien. Wij zijn
geen onderhandelaars; de minister is de onderhandelaar. En zo moet het blijven.De heer Lansink (CDA):Het wordt tijd dat u minister wordt.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Mag ik uit de woorden van collega Schutte afleiden dat hij,
hoewel hij zich op dit moment formeel niet aan de motie wil committeren, Schuttematerieel
wel tegen de minister zegt dat, welk pakket hij ook aanbiedt, de studenten
er niet op achteruit mogen gaan ten opzichte van hun huidige positie?De heer Schutte (GPV):Er niet op achteruitgaan behoeft echter niet in een bedrag vertaald te
worden. Het kan ook te maken hebben met de inhoud van het contract en de kaart.
Als de kaart wezenlijk beter wordt, mag het iets meer kosten. Het kan echter
niet zo zijn dat de kaart slechter wordt en meer gaat kosten.De heer Rabbae (GroenLinks):Wat is voor u straks de graadmeter om te bekijken of het alternatief van
de minister wel of niet voldoet aan datgene wat de studenten willen?De heer Schutte (GPV):Graadmeter is voor mij dat het een goede OV-kaart moet zijn uit een oogpunt
van toegankelijkheid voor de verschillende soorten studenten. Daarom heb ik
ook die algemene formulering gebruikt. Bovendien moet de keuze voor het openbaar
vervoer daarmee gediend worden. Dat zijn voor mij belangrijke dingen en die
mogen wat kosten. Ik ga echter niet vertalen wat dit precies betekent, want
dat is de zaak van de minister.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Hoe noemt de heer Schutte een ondernemer met een monopoliepositie
die keer op keer zijn product verslechtert en keer op keer ook de prijs verhoogt?
Ik vergelijk het kabinet nu met een bedrijf dat een monopoliepositie heeft.
Als het een goede overheid is, heb ik daar trouwens geen bezwaar tegen.De heer Schutte (GPV):Dat is zo'n abstract verhaal dat ik daar geen koek van kan bakken.De heer Poppe (SP):Het is niet abstract; ik schets de werkelijkheid. Ik noem die ondernemer
in ieder geval een oplichter.De heer Schutte (GPV):Daar neem ik dan kennis van.De heer Poppe (SP):U zegt dat als het product beter wordt, de prijs dan wat hoger mag worden.
Mag de prijs nog hoger worden dan die nu al is voor die verslechterde kaart?
De kaart uit 1991 was én beter én goedkoper. Als de kaart duurder
mag worden, moet die dan ook veel beter worden dan die uit 1991?De heer Schutte (GPV):U probeert mij weer over te halen om tot een invulling te komen. Dat doe
ik echter niet. Daarvoor moet u bij de minister zijn; die is aan het onderhandelen.
Ik heb duidelijk aangegeven dat, als het resultaat niet goed is, ik daar op
dat moment neen tegen zal zeggen.De voorzitter:Het lijkt mij dat wij dit interruptiedebatje niet behoeven voort te zetten,
want het levert geen additionele nieuwe aspecten op.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Het is goed dat dit debat wordt gevoerd, want overal is over
de toekomst van de OV-studentenkaart gesproken, behalve in de Kamer. Tot nu
toe hebben alleen de paarse fracties met de minister kunnen spreken in de
luwte van het Torentje. Nu kunnen zij en de rest van de Kamer vrijuit spreken.
Daarbij komt dat de minister-president de Kamer ook nog een gebrek aan creativiteit
heeft verweten in het kader van meedenken. De RPF-fractie heeft al eerder
een brief geschreven aan de regering, waarin zij het voorstel deed om een
algemene OV-jongerentrajectkaart te introduceren. Ik kom daar nog op terug.De discussie rondom de OV-jaarkaart is sterk verkokerd. Integraliteit
van beleid ontbreekt ten enenmale. De terugdringing van de automobiliteit
lijkt in ieder geval voor de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
geen zorg te zijn en de studenten zijn de ministers van Verkeer en Waterschappen
en Financiën in ieder geval geen zorg. De boekhouder heeft tijdens de
opstelling van het regeerakkoord zijn werk gedaan en dat lijkt allesbepalend.
Paars op z'n smalst.Om verschillende redenen is het behoud van een volwaardige OV-studentenkaart
van groot belang. In de eerste plaats betekent de kaart het behoud van een
belangrijke doelgroep voor het openbaar vervoer. Studenten worden groot in
het openbaar vervoer en het openbaar vervoer wordt groot als het deze klanten
kan vasthouden. Zo kan de OV-kaart een middel zijn in het streven de automobiliteit
terug te dringen. Daarnaast is de kaart van belang voor de verkeersveiligheid.
Bovendien is de mobiliteit van studenten ook nog in het geding.In het licht van het belang van de kaart is het verhaal over de OV-studentenkaart
een treurig verhaal. Na de invoering van de kaart in 1991 zijn de mogelijkheden
gekrompen. Deze dreigen nog minder te worden met het huidige plan van een
week- of weekendkaart zonder keuzevrijheid. Het logische eindpunt van die
negatieve ontwikkeling is afschaffing van de kaart, met alle gevolgen van
dien. In de ogen van de RPF-fractie is het veel beter om een sprong voorwaarts
te maken. Naar ons oordeel is dat een OV-jongerenkaart voor alle jongeren
tussen 18 en 25 jaar. Daarmee wordt de doelgroep verdubbeld van 600.000 naar
1,2 miljoen, er kan een geweldige stap worden gezet in het streven om de automobiliteit
terug te dringen en het openbaar vervoer kan zijn marktpositie flink versterken.
Deze stap levert in ieder geval maatschappelijk rendement op.Voorzitter! De OV-jongerenkaart moet wat de RPF-fractie betreft wel aan
een aantal voorwaarden voldoen. Het kan geen kaart zijn met onbeperkte reismogelijkheden.
Het zou daarom een kaart moeten zijn voor een traject tussen woonplaats en
een plaats naar keuze, school of werk. Daarnaast behoort er keuzevrijheid
te zijn voor studenten. In ons plan wordt daarmee ook tegemoetgekomen aan
christen-studenten die principiële bezwaren hebben tegen het reizen op
zondag. Daarnaast zou zo'n kaart als kortingkaart op andere trajecten geldig
moeten zijn. Ten slotte zou er een mogelijkheid moeten zijn, het traject een
paar keer per jaar te wijzigen, bijvoorbeeld in verband met stages.Met deze OV-jongerenkaart kan ongeremde reislust van studenten getemperd
worden en kunnen andere jongeren juist de trein weer in gelokt worden. Omdat
de algemene OV-jongerenkaart een goedkopere kaart is dan de huidige studentenkaart
is het niet onredelijk om het verlies dat studenten hierdoor oplopen te compenseren
in een studiebeurs. In ieder geval zou deze kaart de gewenste sprong voorwaarts
zijn in de impasse waarin de huidige onderhandelingen zich bevinden. De minister-president
heeft de Kamer opgeroepen mee te denken. Ik ben benieuwd in hoeverre het kabinet
openstaat voor ons meedenken. Om dat denken te stimuleren dien ik de volgende
motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de OV-studentenkaart een langetermijninvestering is in
een optimaal gebruik van het openbaar vervoer, in verkeersveiligheid en in
milieukwaliteit;van oordeel, dat omvorming van de OV-studentenkaart tot een OV-trajectkaart
en verbreding van de doelgroep tot alle jongeren tussen de 18 en 25 jaar genoemde
beleidsdoelstellingen versterken;verzoekt de regering deze optie nader te onderzoeken en te betrekken bij
de onderhandelingen met de OV-bedrijven, en de Kamer over de resultaten hiervan
te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Stellingwerf. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2 (25374).De heer Van der Vlies (SGP):Ik wil de heer Stellingwerf een vraag stellen over deze motie. De inspirerende
gedachte om zo'n OV-jongerenkaart te introduceren heeft de RPF-fractie al
eerder aan de commissie en aan de minister voorgelegd. Kan de heer Stellingwerf
op voorhand enig inzicht geven in de financiële consequenties van zo'n
optie? Ik bedoel dat in positieve zin. Ik denk hierbij aan de jongere die
niet studeert, werkt, een eigen inkomen heeft en dan toch van de overheid
een OV-kaart aangereikt zou krijgen. Moet hij daaraan meebetalen? Hoe denkt
u daarover?De heer Stellingwerf (RPF):Uiteraard beseffen wij ook wel dat een dergelijk plan financiële
consequenties kan hebben. Die zijn echter op dit moment niet goed te kwantificeren.
Daarom verzoeken wij de regering in de motie om dat nader te onderzoeken.
De kosten voor de OV-studentenkaart zoals oorspronkelijk bedoeld, bedragen
810 mln. Daaruit blijkt dat er in de onderhandelingen nogal wat mogelijk is
gebleken. Wanneer de doelgroep van 600.000 naar 1,2 miljoen zou gaan, denken
wij dat er in de onderhandelingssfeer heel veel te bereiken is.Wij stellen voor om geen algemeen geldende OV-jaarkaart te verstrekken,
maar een jaartrajectkaart tussen verschillende punten. Daarmee wordt de mobiliteit
beperkt. Er kan dan geld vrijkomen, omdat dit een inperking is van de reismogelijkheden.Daarnaast kun je denken aan maatregelen in de fiscale sfeer. Ik denk dat
het veel te ver gaat om daar nu expliciete uitspraken over te doen, maar daar
is een uitwerking aan te geven. Wanneer je het maatschappelijk rendement mee
laat wegen, denk ik dat dit een heel goede optie zou zijn om in de toekomst
nader te onderzoeken, vooral met een nieuw regeerakkoord in het vooruitzicht.De heer Rabbae (GroenLinks):De strekking van de motie van collega Stellingwerf is breder dan onze
motie. Ik zie onze motie als een soort onderdeel van het bouwsel van de motie
van de heer Stellingwerf. Steunt hij onze motie?De heer Stellingwerf (RPF):Ik denk dat er bij de stemmingen naar de volgorde moet worden gekeken.
Onze motie beoogt wat anders, lijkt mij, maar als dat in de stemmingsvolgorde
tot uiting kan komen, staan wij zeer sympathiek tegenover uw motie. Wij gaan
ervan uit dat u een minimum aangeeft waar je niet onder kunt zakken. Dat moet
je op z'n minst willen handhaven. Ik lees in het dictum dat u uitspreekt dat
u geen kwalitatieve verslechtering van de huidige situatie wilt. Dat is de
kern van de zaak. Dan is er nog het punt van de onderhandelingen, zoals naar
voren gebracht door de heren Schutte en Van der Vlies. Als je het zo omschrijft
dat er geen kwalitatieve verslechtering tot stand moet worden gebracht, zou
je misschien een breder draagvlak kunnen krijgen dan alleen van de oppositie.De heer Bakker (D66):Ik zal even niet naar het geld vragen en niet vragen of er geen andere
groepen zijn in de samenleving die gebaat zouden zijn met zo'n OV-voorziening.
De heer Stellingwerf wil een jaartrajectkaart. Denkt hij niet dat dit verschrikkelijk
ingewikkeld zal worden? Net als vroeger bij de studiefinanciering zul je dan
voor elke student of zelfs voor elke jongere, volgens de motie, moeten uitzoeken
hoe het precies zit met de afstand.De heer Lansink (CDA):Volgens mij hoeft de stemmingsvolgorde niet veranderd te worden, want
dit is iets heel anders. Het is minder dan de OV-kaart en het betreft een
heel andere groep. Ik kan van heel veel mensen met een uitkering zeggen dat
zij misschien nog meer aan zoiets zouden hebben. Dat wordt een heel andere
zaak. Het gaat over een traject, maar welk traject? Grootstedelijk, kleinstedelijk,
grote stukken, noem maar op? Heel ingewikkeld en de kosten zijn onbekend.
Ik vind dit een volstrekt andere zaak dan waarover wij nu debatteren. Een
aardig idee, maar het moet verder worden uitgewerkt.De heer Stellingwerf (RPF):Ik ontken niet dat dit een andere optie is en dat deze uitgewerkt moet
worden, maar ik bestrijd dat zij tot een ongecontroleerde bureaucratie leidt.
Ook op dit moment zijn er honderdduizenden OV-trajectkaarten onder allerlei
doelgroepen verspreid. Dat blijkt in onze computermaatschappij administratief
heel goed te verwerken te zijn. Ik denk dat je je daardoor niet op voorhand
moet laten afschrikken. Er zijn systemen voor te bedenken en het is een kwestie
van uitwerking. Wij hebben er in onze brief al een aantal suggesties voor
gedaan. Mij dunkt dat het een te beheersen proces is. Het is meer administratie
dan wanneer je iemand zomaar een OV-jaarkaart geeft, maar ik denk dat hiermee
een al te simplistische tegenstelling wordt gecreëerd.De heer Bakker (D66):Voorzitter! De kern van studiefinanciering is het bevorderen van toegankelijkheid
van onderwijs. Daarbij hoort een goede reisvoorziening, of liever gezegd,
een reële mogelijkheid voor studenten om van hun woonplaats naar de onderwijsinstelling
te reizen. Deze is nu vormgegeven in de OV-studentenkaart. Deze heeft voordelen
voor de studiefinanciering, en daarnaast zijn er evidente voordelen uit het
oogpunt van milieu, files, leefbaarheid en verkeersveiligheid.
Zoals gezegd is het kernpunt in dit debat de toegankelijkheid van het onderwijs.Sinds de invoering van de OV-studentenkaart is er veel veranderd. De mogelijkheden
van de OV-kaart zijn in 1994 al sterk beperkt, mede onder verantwoordelijkheid
van de heer Lansink. De bijdrage die studenten betalen, is omhooggegaan. Sommigen
zeggen dat zij ƒ 72 betalen, maar als zij naar het buitenland gaan
en het bedrag terugkrijgen, krijgen zij ƒ 94 terug. Het ligt in ieder
geval tussen deze twee bedragen in. De basisbeurzen zijn omlaaggegaan en de
normbudgetten zijn, afgezien van de stijging van de collegegelden, sinds 1989
niet aangepast en dus niet afgestemd op de stijging van de kosten van levensonderhoud,
waaronder ook de kosten van kamerhuur, die in die tijd fors zijn gestegen.
In dat licht hebben studenten volgens de fractie van D66 geen reële mogelijkheid
om de negatieve gevolgen van een beperking van de OV-kaart naar een verplichte
uit- en thuiskaart op te vangen. Het normbudget biedt daarvoor gewoon niet
de ruimte. Daarbij gaat het ons niet uitsluitend om knelpunten in de weg van
huis naar school in geval van stage, dubbele studies en huisvesting verder
weg van de instelling, al ben ik het heel erg met de heer Schutte eens dat
van studenten geen modellen moet worden gemaakt. Ik heb overigens begrepen
dat de minister voor die evidente knelpunten nog een aanvullende gedachte
heeft, de zogenaamde OV-leenkaart. Het gaat mij behalve om de knelpunten met
betrekking tot studeren ook om het feit dat in de OV-kaart, los van de noodzaak,
een bestedingselement zit, ook al is het aantal zogenaamde "pretkilometers"
de afgelopen jaren sterk afgenomen. Ook dat zijn echter doorgaans reële
kilometers die men op de een of andere manier financieel moet opvangen als
dat niet meer met de kaart kan. Voor dat opvangen is geen ruimte. In dat licht
heeft mijn fractie er een sterke voorkeur voor om de OV-studentenkaart voorlopig
ongemoeid te laten. Dat wil zeggen: totdat wij in de gelegenheid zijn om over
de systematiek van de studiefinanciering en over het normbudget waarover studenten
moeten kunnen beschikken, een hernieuwde afweging te maken. Over beide onderwerpen
ontvangen wij binnenkort adviezen en de verwachting is reëel dat het
debat daarover ook het komende jaar zal worden gevoerd. De besluitvorming
over de OV-studentenkaart kan op dat moment worden afgewogen tegen de systematiek
en het normbudget voor de studiefinanciering.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik neem aan dat de heer Bakker impliciet zegt dat dit een slechte bezuiniging
is.De heer Bakker (D66):Daar kom ik nog op.De heer Rabbae (GroenLinks):Kan ik daar nu een reactie op krijgen?De heer Bakker (D66):Ik zeg impliciet en zelfs expliciet dat mijn fractie er een sterke voorkeur
voor heeft om voorlopig bij de huidige kaart te blijven.De heer Rabbae (GroenLinks):Waarom is uw fractie dan eigenlijk akkoord gegaan met deze bezuiniging
in het regeerakkoord?De heer Bakker (D66):In het regeerakkoord stond een bezuiniging van 1 mld. op studiefinanciering.
Of je dat nu leuk vindt of niet, alle fracties die dat akkoord hebben ondertekend –
ook wij – zijn daaraan gebonden. Ik laat nu maar in het midden of wij
dat leuk vonden of niet. Vervolgens heb je echter natuurlijk wel de verantwoordelijkheid
om op het moment dat zoiets concreet wordt uitgewerkt, die nieuwe concrete
uitwerking te toetsen aan de argumenten om te zeggen dat de uit- en thuiskaart
ons toch geen goede zaak lijkt. Dan heb je wel een financieel probleem. Daar
kom ik nog op, maar onverlet het feit dat wij akkoord zijn gegaan met de bezuiniging
van 1 mld., die ook op een heleboel andere manieren vorm is gegeven, moeten
het denken en de argumenten niet stilstaan. Dat denken, dat inzicht en die
argumenten doen ons nu pleiten voor het voorlopig handhaven van de bestaande
kaart.De heer Rehwinkel (PvdA):De heer Bakker spreekt van een sterke voorkeur om de huidige kaart voorlopig
te handhaven. Dat is iets anders dan wat hij eerder in de kranten heeft gezegd,
namelijk dat de huidige kaart linksom of rechtsom moet worden behouden.De heer Bakker (D66):Ik weet niet of ik die woorden heb gebruikt. Ik gebruik nu de term "sterke
voorkeur". Die term houdt natuurlijk rekening met het feit dat wij in dit
debat geen eindpositie kunnen innemen. Zoals al door verschillende woordvoerders
is aangegeven, moet de minister straks immers verder regeren en onderhandelen.
Ik wil zijn handen niet op drie manieren binden: in de richting van de Kamer,
in de richting van het kabinet en ook nog in de richting van de bedrijven.
Ik wil hem dus de ruimte geven voor onderhandelingen. Ik zal hem alleen heel
serieus onze opvatting en een aantal overwegingen ten aanzien van de financiering
meegeven.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Aansluitend op de opmerking van de heer Rehwinkel: kan de heer Bakker
zijn huidige stellingname verklaren, gelet op het dagblad Trouw van maart
vorig jaar? Daarin staat: "Ook Bakker is stellig: in de huidige vorm is de
OV-kaart ten dode opgeschreven. Als de OV-kaart verdwijnt, moet het vrijkomende
geld bij de basisbeurs worden opgeteld, vindt het D66-Kamerlid". Ook is er
de opmerking dat de week-weekendkaart linksom of rechtsom gehandhaafd zal
blijven. Weet u eigenlijk wat u wilt?De heer Bakker (D66):Voorzitter! Ik weet heel goed wat ik wil. De OV-kaart, de vorm van de
OV-kaart en de vorm van de reisvoorziening zijn voor ons niet eens heilig.
In die zin is "linksom of rechtsom" misschien wat sterk uitgedrukt. Wat voor
ons wel heilig is, is de toegankelijkheid van het onderwijs. Daarbij hoort
een goede reisvoorziening, dan wel de mogelijkheid voor studenten om binnen
hun budget tot een goede reisvoorziening te kunnen komen. Ik zeg dus niet
dat ik per se voor behoud van de verplichte winkelnering ben op de langere
termijn. Ik vind dat je dit ook reëel moet kunnen afwegen. Met het oog
op het huidige stelsel, het huidige normbudget en de bezuinigingen die er
de afgelopen tijd zijn geweest, zeg ik dat studenten reëel gesproken
geen ruimte hebben om de gevolgen op te vangen als nu op de OV-kaart wordt
gekort. Als je bijvoorbeeld in de komende kabinetsperiode
gaat praten over systematiek of normbudgetten, kun je daar de OV-kaart bij
betrekken. Ik heb dus uit overwegingen van studiefinanciering geen dogmatische
voorkeur voor de verplichte winkelnering via de OV-kaart. Dat ligt natuurlijk
wat anders voor het openbaar vervoer en het milieu. Ik beoordeel de situatie
op dit moment en dan zeg ik dat de OV-kaart een belangrijk element is voor
studenten, voor hun bestedingsruimte en voor de toegankelijkheid van het onderwijs,
en zij kunnen het niet opvangen als die omlaaggaat.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Dogmatiek kan D66 in ieder geval niet verweten worden.De voorzitter:Het woord is eerst aan de heer Lansink en daarna aan de heer Stellingwerf.De heer Lansink (CDA):Ik ga maar even voorbij aan het stukje bekentenisliteratuur dat zojuist
door mevrouw De Vries naar voren is gebracht, want iedereen kan zich natuurlijk
wel eens vergissen. Tot nu toe heeft de D66-fractie de OV-kaart altijd van
harte gesteund uit een oogpunt van milieu en een aantal andere zaken. Ik meende
overigens te weten dat de heer Bakker – niet alleen linksom of rechtsom,
door het midden zou ook nog kunnen – achter de OV-jaarkaart zou blijven
staan tot het rapport van de commissie-Hermans er is. Dat vond ik een heel
goede uitspraak en ik meen ook dat zijn fractievoorzitter hetzelfde heeft
gezegd. D66 heeft zich in het openbaar gecommitteerd aan de bestaande kaart
totdat de commissie-Hermans heeft geadviseerd. Nu zwakt hij dat af door te
zeggen dat hij een sterke voorkeur had.De heer Bakker (D66):Natuurlijk niet.De heer Lansink (CDA):Jawel, u heeft gezegd dat u een sterke voorkeur had en dat is zwakker.
Als u zegt dat het niet zwakker is, dan zijn wij snel uitgesproken, maar ik
vind het zwakker. Komt dat nu alleen maar omdat u de minister niet meer voor
de voeten wilt lopen – dat had u dan op het Malieveld moeten bedenken –
of komt dat omdat u al op de terugtocht bent?De heer Bakker (D66):Om te beginnen was ik niet op het Malieveld, ik zat die dag in Groningen.De heer Lansink (CDA):Alles wat er toen gebeurde, heeft zo'n indruk op mij gemaakt dat ik alles
tot het Malieveld terugbreng. Uw fractievoorzitter heeft uitgesproken, en
u ook ergens in het land, dat de kaart moet blijven totdat de commissie-Hermans
heeft gerapporteerd.De heer Bakker (D66):Ik zwak niets af. Ik kan gewoon mijn verhaal vervolgen. Er staat namelijk
dat de fractie van D66 wil dat het contract voor de huidige OV-kaart met één
à twee jaar wordt verlengd om daarmee ruimte te scheppen voor de afweging
naar aanleiding van de commissie-Hermans over systematiek en normbudget en
die afweging zou in de loop van 1997 of 1998 kunnen plaatsvinden.De heer Lansink (CDA):Die lijn blijft dus staan?De heer Bakker (D66):Ja, dat is de stelling, dat hebt u mij zojuist horen voorlezen en dat
was dus al voor dit debat mijn bedoeling.De heer Lansink (CDA):De uitdrukking "ik heb een sterke voorkeur" vind ik zwakker. Maar goed,
ik ben blij met het feit dat het blijft staan. Dat is duidelijk. Dan is er
dus een meerderheid in deze Kamer die die opvatting huldigt.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik waardeer het ook dat de heer Bakker zijn pleidooi voor
een uitstel van één à twee jaar handhaaft om tijd te
creëren om tot beter inzicht te komen. Ik kan mij ook voorstellen dat
hij impliciet de relatie legt met een nieuwe regeerperiode en een nieuw regeerakkoord.
Ik denk dat dit heel verstandig is. Is hij ook van mening dat een optie zoals
ik die net heb neergezet bij een dergelijk nadenken over de toekomst van een
OV-kaart, in wat voor vorm dan ook, zou kunnen worden betrokken?De voorzitter:Ik stel voor dat de heer Bakker antwoordt op de vraag van de heer Stellingwerf.
De heer Poppe mag eerst ook nog interrumperen en dan sluit ik de interruptiemogelijkheid
voor wat betreft het betoog van de heer Bakker...De heer Poppe (SP):Ik wil de heer Bakker graag...De voorzitter:Mag ik even uitspreken? Dan sluit ik voor wat betreft het betoog van de
heer Bakker de interrupties af. Dan kan hij zijn betoog afmaken en dan krijgt
daarna mevrouw De Vries het woord.De heer Poppe (SP):Ik wil u toch – dat meen ik serieus – een handje helpen. Door
de verschillende citaten die nu zijn voorgelezen, is het een beetje onduidelijk
geworden wat de positie van D66 is en ik krijg toch de indruk dat u een duidelijke
positie wilt hebben. De bestaande kaart zou volgens D66 één
à twee jaar moeten blijven bestaan. Klopt het dat dit uw mening is
dat D66 zich hiervoor inzet? En als dit zo is, wat is er dan tegen om de motie
te steunen die het eerst is ingediend, om dit standpunt duidelijk te maken?
In de motie staat immers helemaal niet, wanneer het afgelopen zal zijn.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Eerst de vraag van de heer Stellingwerf. Ik kan me voorstellen
dat de genoemde overwegingen een rol spelen, al heb ik daarstraks al bij interruptie
gezegd dat ik me ook nog wel kan voorstellen dat de toegankelijkheid van het
openbaar vervoer voor andere groepen een punt van overweging zou zijn. Maar
goed, dat zijn buitengewoon wilde gedachten, dus die dingen wil ik nu niet
aankondigen. Hierbij gaat het echt om de toegankelijkheid voor studenten.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter!...De voorzitter:Het spijt me wel, maar ik heb gezegd dat er nu een eind aan de interrupties
moet komen. Als ik daarvan afwijk, staat eenieder weer klaar om mee te doen,
wat op zichzelf overigens wel mooi is.De heer Bakker (D66):Voorzitter! De heer Poppe heeft gevraagd of D66 de regeling met één
à twee jaar wil verlengen. Het antwoord is: ja. Hij heeft ook nog gevraagd
wat ertegen is om de eerst ingediende motie te steunen. Wel, die verlenging
staat niet in de motie, dus ik neem een wat andere positie in. Verder vind
ik de motie gelet op het verloop van de onderhandelingen wat prematuur. Ik
 wil de minister ook niet op voorhand aan drie kanten binden,
namelijk tegenover de Kamer, het kabinet en de OV-bedrijven. Ik wil die bedrijven
ook niet de gelegenheid geven hiervan gebruik te maken en meteen maar 20 of
30 mln. bij de offerte op te tellen, maar ik geef de minister dit wel in overweging
als een buitengewoon zwaarwegende opvatting van mijn fractie. Dat is gelet
op de verschillende posities in dit debat de zuiverste formulering, denk ik.Voorzitter! Ik wilde al zeggen dat in de loop van dit jaar en volgend
jaar het advies van de commissie-Hermans kan worden afgewogen, met inbegrip
van de OV-kaart. Ik zou graag zien dat er in de tussentijd ook nog eens goed
gekeken wordt naar de effecten van de OV-kaart op het milieu en het openbaar
vervoer.Ten slotte de extra middelen die hiervoor eventueel nodig zouden zijn.
D66 voelt zich medeverantwoordelijk voor de uitvoering van het regeerakkoord,
of wij dat nu leuk vinden of niet. De operatie OV-kaart is een gevolg van
het regeerakkoord. Ik heb dus gezocht naar suggesties om met de bestaande
middelen te zoeken naar dekking voor verlenging van de OV-kaart en ik heb
er twee gevonden.In de eerste plaats krijgt de minister een bedrag van 160 mln. van zijn
collega van Volksgezondheid, omdat studenten uit het ziekenfonds gaan. Daarvan
heeft hij 80 mln. nodig om hun daarvoor compensatie te geven. Daar wil ik
niet aankomen, in tegenstelling tot wat er vanochtend in de krant stond. Dat
was een misverstand. Het resterende deel van 80 mln. – in 1998 gaat
het om 70 mln. en dat loopt daarna op – gebruikt de minister om de toegang
tot de aanvullende beurs te verbreden. Dat is nog niet ingegaan, het staat
wel in een wetsvoorstel. Het komt met name ten goede aan de middengroepen,
en vooral de hogere middengroepen. Dat gun ik deze groepen wel, maar het heeft
in het licht van de OV-kaart geen prioriteit.In de tweede plaats staan er voor het eerst in de begroting voor 1997,
maar ook in de begroting voor 1998 en de begroting voor 1999 – die kennen
wij nog niet, maar het is wel het voornemen – bedragen voor indexering
van de studiefinanciering. Dat zijn structurele middelen en die zou ik willen
aanwijzen als mogelijke bron – het gaat om onderhandelingen –
voor de minister als hij het contract met één à twee
jaar wil verlengen. Bij de middelen voor indexatie gaat het in 1997 om 80
mln., maar ik kan me zo voorstellen dat met name de middelen voor 1998 en
1999 interessant zijn, want dan ontstaan de meerkosten. Dit betekent dat de
middelen het eerste jaar of de eerste twee jaar voor verlenging van de OV-kaart
worden gebruikt.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter!...De voorzitter:Ik zou de heer Bakker nu eerst even zijn betoog willen laten afmaken en
dan nog een slotrondje met zeer korte interrupties willen toestaan. Er ontstaat
zo langzamerhand een wanverhouding tussen de bijdragen en de interrupties.De heer Bakker (D66):Ik had nog maar één zin, voorzitter. Ik vraag de minister
de twee suggesties serieus en welwillend in overweging te nemen, want ze wegen
zwaar voor mijn fractie.De voorzitter:Dan is er nu gelegenheid voor een paar korte interrupties, want wij moeten
wel een beetje voortmaken met deze interpellatie.De heer Lansink (CDA):Ik las in een ANP-bericht dat de heer Bakker sprak over een sigaar uit
eigen doos. Daar zitten dan wel twee dubieuze sigarenbandjes om, die je beter
niet in je verzameling kunt hebben. Anders gezegd: beide dekkingsvoorstellen
betekenen een aantasting van de positie van de studenten. De inflatiecorrectie
gaat niet door, maar de kosten van levensonderhoud stijgen wel. Daarbij is
dat geld bedoeld om iets anders te compenseren wat ongedaan wordt gemaakt.
Vindt de heer Bakker niet dat hij iets doet wat strijdig is met de argumentatie
om juist wel de kaart in te voeren? Het gaat om een verslechtering van de
inkomenspositie van studenten. Dat wordt dus drie keer pakken in plaats van
twee keer.De heer Rabbae (GroenLinks):Kan de heer Bakker verklaren dat D66 het helemaal niet erg vindt dat de
inkomenspositie van studenten door zijn voorstellen inderdaad aanzienlijk
achteruitgaat?De heer Rehwinkel (PvdA):De heer Bakker zei eerder dat het normbudget voor studenten te laag zou
zijn. Het normbudget is het uitgangspunt, maar je kunt daaraan toekomen, als
je ouders hebt die wat minder verdienen, met een aanvullende beurs. Nu haalt
de heer Bakker het geld bij de aanvullende beurs vandaan. Ik weet niet wat
me overkomt. Betalen de studenten met ouders uit de lagere- en middeninkomensgroepen
de OV-kaart van de studenten met ouders met hogere inkomens?De heer Bakker (D66):Ik begin met het laatste. Het voornemen van de minister ligt in een wetsvoorstel
om de aanvullende beurs te verbreden. Als je goed naar die voorstellen kijkt,
zie je dat het niet terechtkomt bij mensen met een laag inkomen, maar bij
mensen met een midden- en een hoger middeninkomen. Dit is belangrijk, maar
het heeft geen prioriteit. Prioriteit heeft voor mij het behoud van de OV-kaart
voor één of twee jaren.Gevraagd is of het geen sigaar uit eigen doos is. Ik kan dat niet ontkennen.
Het gaat over sigaren waar inderdaad het bandje nog om zat. Wat de verbreding
van de aanvullende beurs betreft, gaat het om middelen die nog niet zijn uitgegeven.
Bij de indexatie gaat het om middelen die in principe beschikbaar blijven
voor studiefinanciering. Ze worden echter in eerste instantie aan de OV-kaart,
een onderdeel van de studiefinanciering, besteed. Op het moment waarop de
verlenging van het contract afloopt en we het geheel nader hebben bezien,
kunnen ze alsnog voor indexatie worden ingezet. Het gaat dan niet om het afpakken,
maar om het uitstellen van die indexatie. Waarschijnlijk betreft het slechts
een gedeelte, want ik heb ze niet voor niets in die volgorde genoemd. Ik heb
tweemaal 80 mln. opgevoerd, maar het is niet waarschijnlijk dat de minister
160 mln. nodig heeft. Ik wil dat in ieder geval niet suggereren. Dan gaat
de offerte van de OV-bedrijven met 160 mln. omhoog.De voorzitter:Dit is, wat dit punt betreft, de laatste ronde. We zijn namelijk bezig
met het genereren van een onbalans. Het woord is aan de heer Rehwinkel voor
een interruptie.De heer Rehwinkel (PvdA):Wat de heer Bakker zegt, klopt niet. Ik noem de indexering van de aanvullende
beurs. Als je ouders minder verdienen, kun je een gehele of gedeeltelijke
aanvullende beurs krijgen. Het gaat dus niet alleen om de hogere middeninkomensgroepen.De heer Bakker (D66):Niet voor de indexatie.De heer Rehwinkel (PvdA):U laat dat buiten beschouwing. Als je aan de indexatie van de aanvullende
beurs gaat zitten morrelen, gaat dat ook ten koste van de studenten met ouders
met lagere inkomens. Dat kunt u niet wegmoffelen.De heer Bakker (D66):Dat geldt voor de OV-kaart ook.De heer Rabbae (GroenLinks):Mijn vraag gaat over de motie. De heer Bakker kan de motie niet steunen,
omdat daar geen periode in wordt genoemd. Hij wil eigenlijk een verlenging
van twee jaar en de motie laat dit in het midden. Steunt de heer Bakker onze
motie wel als in de tekst sprake is van twee jaar?De heer Bakker (D66):Ik antwoord eerst de heer Rehwinkel. Ik heb inderdaad over twee dingen
gesproken. De verbreding van de aanvullende beurs is vooral gericht op hogere
middeninkomens. Naar ik aanneem, betreft de indexatie alle bedragen van de
basisbeurs en de aanvullende beurs in de studiefinanciering; is dit juist,
vraag ik de minister. De indexatie van de aanvullende beurs komt inderdaad
in het bijzonder terecht bij de lage-inkomensgroepen. De gevolgen van een
verslechtering van de OV-kaart kunnen echter ook weer het moeilijkst in de
laagste-inkomensgroepen worden opgevangen. Daar ontstaat dus het grootste
probleem. Daarom zeg ik: laten wij de OV-kaart handhaven zoals die is. De
indexatie haal ik trouwens niet weg; ik stel haar uit.Dat er geen tijdsaanduiding in de motie staat, is één punt.
Er is een tweede punt. Op dit moment in de ontwikkelingen moet de minister
sowieso verder aan de onderhandelingstafel gaan zitten. Ik begrijp best de
financiële positie van de heer Rabbae. Het is altijd een stuk gemakkelijker
om als oppositie ergens een paar zakken geld neer te zetten dan om het als
regeringspartij te doen. Ik begrijp best dat de heer Rabbae de zaak nu wil
afronden, maar dit kan ik niet voor mijn verantwoordelijkheid nemen. De minister
heeft de ruimte nodig om te doen wat hij wil, namelijk regeren. Ik wil zijn
handen niet op voorhand binden. Ik wil hem wel heel zwaarwegend onze opvatting
meegeven. Dit had ik al gezegd, dus hiermee heb ik afgerond.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Voorzitter! De heer Rabbae heeft dit debat aangevraagd in de hoop enig
inzicht te verkrijgen in de avonturen van de OV-studentenkaart. Ik kan er
wel enig begrip voor opbrengen, aangezien de media de indruk geven dat woordvoerders
van de coalitie zelfs met Pinksteren bij de minister op de thee gaan. Als
ik de heer Rabbae was, zou ik er ook het mijne van willen weten. Ik zal hem
echter uit de droom helpen: ik heb met Pinksteren geen thee gedronken bij
de heer Ritzen. Sterker nog, ik ben niet uitgenodigd.De heer Rabbae (GroenLinks):Wie was die ene persoon die wel thee heeft gedronken bij de minister?Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Dat moet u aan de minister vragen. Ik zit niet in zijn voortuin.De voorzitter:Ik vind het niet correct dat, zodra mevrouw De Vries drie zinnen heeft
uitgesproken, onmiddellijk de microfoons worden bezet voor interrupties.De heer Bakker (D66):Ik wilde de heer Rabbae antwoorden. Ik was het, de koffie was uitstekend
en de tuin was prachtig.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Terzake. De minister onderhandelt met de OV-bedrijven over een nieuw contract
met ingang van 1 november 1998. Hij heeft hiervoor de bevoegdheid en de Kamer
zit hem hierbij niet in de weg. Te gelegener tijd komt de minister met het
resultaat naar de Kamer en de Kamer spreekt dan haar oordeel uit. Voorlopig
is de minister aan zet. Op verzoek van enkele fracties in de Kamer heeft hij
per brief van 12 mei globaal inzicht gegeven in de stand van zaken, maar een
onderhandelingsresultaat heeft de Kamer nooit bereikt, dus de Kamer kan ook
nog geen uitspraak over de uitkomst doen.Wel is er uit het onderhandelingsoverleg gelekt, hetgeen tot allerlei
speculaties heeft geleid. De minister zal het de verschillende fracties niet
euvel duiden dat zij desgevraagd een mening geven. Kamerleden worden niet
gekozen om geen mening te hebben. De Kamer en derhalve ook
de fracties in de coalitie hebben in dit stadium echter geen rol en mijn fracties
wenst dit zo te houden. De minister doet waarvoor hij wordt betaald, en hij
doet dit binnen de randvoorwaarden van het regeerakkoord, derhalve voor de
prijs die ervoor is afgesproken. De VVD zal hem hierin steunen. Mijn fractie
voelt er dan ook niets voor gehoor te geven aan de oproep van de minister-president
tot creatief meedenken.De heer Lansink (CDA):U voelt er niets voor om creatief mee te denken?Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Nee.De heer Lansink (CDA):Ik dacht dat de heer Bolkestein niets anders doet.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Wij zijn hier bezig met een debat over de OV-jaarkaart.De heer Lansink (CDA):Het geldt dus alleen in dit verband.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):U moet het de heer Bolkestein vragen. Laten wij ons tot het onderwerp
beperken.Ik vind het overigens aandoenlijk van de heer Bakker dat hij zich zo het
vuur uit de sloffen loopt voor de minister, maar hij speelt de verkeerde rol.
Bovendien dreigt hij te vergeten dat ook zijn fractie heeft getekend voor
het regeerakkoord. Wat is de handtekening van de heer Bakker nog waard nu
het op de uitwerking aankomt en het van "au" gaat? Is hij bezig zijn verantwoordelijkheden
te nemen of is hij begonnen aan zijn verkiezingscampagne? Zijn dubieuze voorstellen
voor een dekking, waarmee de NS zeer blij zullen zijn, kunnen op geen enkel
moment op enige steun van de fractie van de VVD rekenen.De heer Bakker (D66):Het verbaast mij dat te horen. Wat mevrouw De Vries mij niet kan verwijten,
is dat ik mij buiten de grenzen van het regeerakkoord begeef. Ik heb gezegd
dat de grenzen voor mij ook bepalend zijn en dat ik daar niet voor wil weglopen.
Waarschijnlijk leest mevrouw De Vries een voorbereide tekst voor. Maar zij
had, gelet op mijn inbreng van zojuist, die tekst op dit punt moeten wijzigen.
Ik ben niet weggelopen voor het regeerakkoord. Ik heb gezegd: ik wil middelen
zoeken binnen de middelen die zijn gereserveerd. Ik plus er zelfs niet één
miljoen bij. Ik geef binnen de mogelijkheden bronnen aan waaruit de minister
wat mij betreft kan putten om tot een deugdelijke afspraak te komen.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Mijnheer Bakker, eind januari/begin februari 1995 hebben wij de afkadering
en het debat gehad over het geheel van de bezuinigingen. Daar zat een versobering
van de OV-kaart in. Een kind kan bedenken dat als nog maar de helft van het
budget resteert, het niet waarschijnlijk is dat drie jaar later bij de invulling
van het nieuwe contract precies hetzelfde product kan worden verkregen. U
heeft daaraan echter geen woord gewijd. Ik heb de Handelingen erop nagekeken.
Trouwens, heel weinig partijen zijn erop ingegaan. Datzelfde product kan alleen
worden verkregen als de helft van de studenten weggaat, maar daar waren wij
niet op uit. U zegt nu: ik ga binnen de middelen naar nieuwe middelen zoeken.
Dat kan niet. U zoekt ineens in de begroting en komt met, in mijn ogen, buitengewoon
dubieuze voorstellen om een OV-kaart overeind te houden, voorstellen waarvoor
ik totaal niet in ben. Ik zal mijn fractie ook adviseren deze voorstellen
terzijde te leggen. Eerder zei u nog dat de huidige OV-kaart, ongetwijfeld
in het kader van het bestaande budget, ten dode is opgeschreven en dat dus
het geld maar terug moet. Maar nu de studenten de plannen niet zo fantastisch
lijken te vinden, gaat u zich in alle bochten wringen. Dat vind ik niet juist.
Het enige wat u bereikt, mijnheer Bakker, is prijsopdrijving.De heer Bakker (D66):Om te beginnen, moet u uw fractie adviseren wat u niet laten kunt. Ik
constateer dat ik geen inhoudelijke argumenten van u krijg. Het is puur een
verwijzing naar het verleden, de geschiedenis, de budgetten enzovoorts. Dat
ben ik gewend van de VVD. Dat moet u ook zelf weten. Maar waarom vindt u het
zo gek dat ik mijn best doe om naar studenten te luisteren? Het is hun OV-kaart.
Zij hebben ervoor betaald. Ik vind hun argumenten ook belangrijk. U heeft
nooit wat in de OV-kaart gezien. U ziet überhaupt niks in het openbaar
vervoer. U wilt de OV-kaart afschaffen. Maar dat betekent dat er honderden
miljoenen aan het openbaar vervoer worden onttrokken en dat er lijnen dicht
moeten, ook voor de andere reizigers. Dat is uw positie. Als u dat zegt en
als u voor het overige inhoudelijke argumenten levert met betrekking tot de
OV-kaart, wil ik verder met u in gesprek.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):U heeft heel goed begrepen waarom het gaat. Wij hebben nooit wat in de
OV-kaart gezien. Wij zijn niet op termijn tegen gedwongen winkelnering, wij
zijn gewoon tegen gedwongen winkelnering. Als dit geld van de studenten is,
moeten zij ook zelf kunnen spreken over de besteding. Dat moeten wij niet
voor de studenten uitmaken. Naarmate het product dat zij ongevraagd op hun
bordje krijgen slechter wordt, word ik er niet enthousiaster over. Het is
maar hoe je naar de studenten luistert. Wij hebben er een helder standpunt
over. Dat hebben wij al acht jaar. Ik hoef dus niet uitgebreid in te gaan
op uw argumenten. Ik ben er altijd volstrekt helder in geweest. U deelt mijn
visie niet. Dat wil ik respecteren. Maar u moet dan ook begrijpen dat ik weinig
waardering heb voor uw argumenten en zeker voor uw dekkingen.De heer Rabbae (GroenLinks):Dit verhaal van mevrouw De Vries is prachtig: vrijheid, blijheid voor
de studenten. Zij mogen winkelen waar zij willen. Maar het alternatief van
haar is dat de schamele tientjes worden teruggeven aan de studenten. Wat kunnen
zij daar eigenlijk mee? Mevrouw De Vries wil aan de andere kant de kwalitatieve
concurrentie tussen universiteiten bevorderen. Zij wil dat studenten de vrijheid
hebben om zich in te schrijven waar zij willen, dat studenten niet gedwongen
zijn om een bepaalde keuze te maken vanwege mobiliteitsvraagstukken etc. Waar
blijft mevrouw De Vries dan met haar verhaal?Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Ik zal mijn betoog vervolgen, voorzitter. Daarin zit het antwoord op de
vraag van de heer Rabbae. Onderwijsgelden zijn er voor onderwijs en niet om
het openbaar vervoer, het milieu en de verkeersveiligheid permanent overeind
te houden.Ik rond af. De VVD-fractie is indertijd na ampele overweging akkoord gegaan
met de OV-kaart. Wij hebben toen direct bezwaar gemaakt tegen het feit dat
aan een bepaalde groep in de samenleving een vervoerswijze wordt opgelegd
en dat alle studenten over één kam worden geschoren. In 1994
is het contract zeer tegen onze zin verlengd en weer slechter geworden. De
minister onderhandelt nu wederom over een nieuw contract met, gelet op het
beschikbare budget, weer meer beperkingen. Wat de VVD betreft, had dat niet
gehoeven. Reeds in september vorig jaar en bij de behandeling van de begroting
heeft de VVD gesteld dat zij geen voorstander is van gedwongen winkelnering.
Het minste zou wel zijn als studenten voor deze tweederangssigaar uit eigen
doos zouden kunnen bedanken en daarbij geld terugontvingen.Dat de minister nu ook de mogelijkheid van geen kaart serieus als uitkomst
van de onderhandelingen noemt, vindt de VVD-fractie een stap in de goede richting.
De VVD pleit ervoor het geld terug te geven aan de studenten als toevoeging
aan de basisbeurs. De OV-bedrijven gaan zich dan gedragen als echte bedrijven
op de markt, want wie laat een groep van een kleine 500.000 potentiële
klanten lopen? Daar bedenk je toch iets aantrekkelijks voor als je gelooft
in je eigen product. Bovendien geeft dit voor studenten de mogelijkheid om
een eigen vervoersarrangement naar eigen behoefte te kiezen, net als de rest
van Nederland, en om kosten en baten met elkaar te vergelijken.De VVD vindt het een goede zaak, dat de minister heeft gezegd dat hij
de Kamer niet voor voldongen feiten zal plaatsen en dat hij het contract zal
afsluiten onder voorbehoud van goedkeuring door de Tweede Kamer.Ten slotte: mijn fractie zal niet toestaan dat de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen via slinkse wegen of via andere departementen onder
zijn taakstelling uitkomt. Afgesproken is afgesproken en paars mag niet verschieten.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Zegt mevrouw De Vries: minister, onderhandelt u maar wat u
wilt, maar als u komt met een contract dat op enigerlei wijze betekent een
vorm van een OV-kaart voor studenten, kunt u niet op onze steun rekenen?De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Wat de VVD-fractie doet is nog onverantwoordelijker dan wat
de fractie van D66 doet. De fractie van D66 probeert in ieder geval met allerlei
acrobatiek tot een oplossing te komen, maar mevrouw De Vries zegt: studenten,
zoek het zelf maar uit. Wat biedt zij de studenten eigenlijk? Zij wil de studenten
dood maken met een blije mus. Ik weet wel dat het spreekwoord anders luidt,
maar in dit verband is deze volgorde toepasselijk.De heer Lansink (CDA):Dit doet mij denken aan een paarse mus, voorzitter. Maar eigenlijk gaat
het mij om de slotzin van mevrouw De Vries. Die moeten wij ons goed blijven
herinneren. Mevrouw De Vries zei: paars mag niet verschieten. Gelet op de
inbreng die hier is geleverd, is van verschieten allang sprake. Wanneer is
voor mevrouw De Vries paars niet verschoten? Als de kaart wordt afgeschaft?
Of is zij eventueel toch bereid om "ja" te zeggen tegen een ander onderhandelingsresultaat?
Hoopt zij echt op het afschaffen van de kaart? Als dat gebeurt, wordt zij
verantwoordelijk voor het teruggeven van een paar tientjes waarmee studenten
niets kunnen beginnen.Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Voorzitter! De vragen van de heer Lansink en de heer Schutte lijken veel
op elkaar en ik meen beide tegelijk te kunnen beantwoorden.Ik ben niet het debat ingegaan met de opstelling: het kan mij eigenlijk
niet schelen wat de minister doet, ik ben sowieso tegen. Als de minister komt
met een goede kaart, kijk ik naar het belang voor de studenten. Ik kijk naar
de prijs die zij moeten betalen en het product dat zij daarvoor krijgen en
de voorwaarden waaronder zij dat krijgen. Dat is voor mij het uitgangspunt.
Een ander uitgangspunt is dat ik het niet acceptabel vind dat uit allerlei
hoeken en gaten van allerlei departementen geld wordt gehaald. Als wij toch
op de begroting allerlei bedragen kunnen vinden, weet ik op het gebied van
onderwijs nog wel een paar andere doelen die ik liever zou dienen. Dat is
het punt.Dan de heer Rabbae met zijn arme studenten die het nu zelf moeten uitzoeken!
Een krant heeft gezegd dat de studenten nu zelf met het OV moeten gaan onderhandelen.
Dat lijkt mij niet helemaal gewenst. Maar studenten zijn in mijn ogen heel
slimme mensen en zij kunnen heel goed nagaan wat hun behoeften zijn. Het OV
wil deze klanten graag hebben. Het heeft de ruimte voor hen en het heeft een
goed product te bieden. Evenals er studenten zijn die misschien een probleem
hebben in verband met het feit dat ze een studie op twee instellingen volgen
en elders hun woonplaats hebben, zijn er ook studenten die thuis wonen en
van de fiets gebruikmaken. Die laatsten zeggen: ik krijg liever het geld in
mijn handen; de ene keer in het kwartaal dat ik de trein of de bus neem, zoek
ik wel uit wat ik doe, want mijn budget is niet zo ruim. Er zijn dus allerlei
varianten te bedenken voor jongens en meisjes en die varianten veranderen
van jaar tot jaar en van instelling tot instelling. Dat gegeven betrek ik
bij mijn afweging. Maar studenten zijn niet zielig en zij kunnen heel goed
rekenen.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Studenten zijn niet zielig en zij zijn ook, zoals mevrouw
De Vries zegt, slimme mensen. Daarom heb ik ook geen medelijden met ze. Als
je ze echter wilt zien als klanten van de openbaarvervoerbedrijven, moet je
vaststellen dat hun inkomenspositie buitengewoon slecht is. Nogmaals, ik heb
geen medelijden, want over een paar jaar gaat het een stuk beter. Op dit moment
echter hebben zij over het algemeen niet de koopkracht die nodig is om dat
openbaar vervoer op maat te kopen, zeker niet als zij ver moeten reizen, wat
heel nodig kan zijn voor de studie.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Mevrouw De Vries zegt: ik kijk naar het belang van de studenten;
als de minister komt met een pakket, wil ik het in deze richting beoordelen.
Betekent dit dat zij zegt: minister, 400 mln. is 400 mln.? Of is zij zo royaal
om ook wat soepeler om te gaan met de grenzen die de minister moet hanteren?Mevrouw J.M. de Vries (VVD):Ik zal de onderhandelingsruimte van de minister niet beperken of verruimen
door er uitspraken over te doen. De minister weet wat ervoor staat, hij onderhandelt
en ik zie het wel als hij terugkomt. Ik spreek mij er niet
over uit, want de NS luisteren mee.De heer Rehwinkel (PvdA):Voorzitter! Waar zouden wij zijn zonder bus en trein? Dat is de vraag
waar het vanochtend om draait. De PvdA-fractie had gehoopt hier het resultaat
van onderhandelingen tussen de minister en de vervoersbedrijven te kunnen
bespreken. Dat kan helaas niet, eenvoudigweg omdat er nog geen resultaat van
onderhandelingen is. Daarin moet zo snel mogelijk verandering komen, wat ons
betreft met een overeenkomst over het behoud van de OV-kaart. Wij hechten
aan die OV-kaart, vooral om de volgende redenen.De eerste betreft de toegankelijkheid van het onderwijs. Het mag niet
van het inkomen van je ouders afhangen of je je studieadres kunt bereiken.Een tweede reden is gelegen in bescherming van het milieu. Wanneer jongeren
vertrouwd raken met het openbaar vervoer, stappen zij op latere leeftijd hopelijk
ook net iets eerder in bus of trein. Nu al blijkt dat studenten in korte tijd
aan hun OV-kaart gehecht zijn geraakt.Ten slotte waarderen wij de OV-kaart om redenen van verkeersveiligheid.
Veilig verkeer Nederland wijst erop dat het aantal doden en gewonden in het
verkeer onder 18- tot 25-jarigen in de afgelopen jaren aanzienlijk is gedaald.Mijn fractie heeft zich aanvankelijk terughoudend opgesteld bij het geven
van een mening over varianten waarover de pers berichtte. Wij hadden er een
goede reden voor. Wij wilden de onderhandelingen tussen het ministerie en
de OV-bedrijven niet belemmeren. Laten wij eerlijk zijn: als een Kamermeerderheid
bijvoorbeeld door het aannemen van een motie roept dat de huidige kaart gehandhaafd
moet blijven en er dus meer geld tegenaan moet, staan de ministers natuurlijk
niet erg sterk. Ik sluit mij wat dat betreft aan bij de verstandige woorden
die verschillende collega's er al over hebben gesproken.De heer Lansink (CDA):Voorzitter! De heer Rehwinkel heeft zojuist heel positief gesproken over
dé kaart. Dat is toch de bestaande kaart?De heer Rehwinkel (PvdA):Nee, ik heb...De heer Lansink (CDA):Wij hebben het over de voordelen van de kaart. Dat is de kaart zoals die
nu werkt of misschien zelfs de vorige, waaraan hij mij bij interruptie heeft
helpen herinneren.De heer Rehwinkel (PvdA):Nee, ik heb...De heer Lansink (CDA):Ik begrijp niet dat hij zegt dat hij terughoudend moest zijn vanwege de
onderhandelingen, terwijl hij nu wel uitspraken doet over dé kaart.
Dat is toch de bestaande kaart of niet?De heer Rehwinkel (PvdA):Nee...De heer Lansink (CDA):Of ziet hij een heel andere?De heer Rehwinkel (PvdA):Ik krijg helemaal niet de kans om de heer Lansink te antwoorden. Ik zou
het zo graag doen. Ik heb gesproken over het behoud van de OV-kaart. Ik weet
op dit moment niet in welke variant dat precies zal zijn, maar ik weet wel
dat de OV-kaart in het algemeen een aantal voordelen biedt. Ik som ze nog
een keer op.De heer Lansink (CDA):Dat hoeft niet. Het gaat over deze kaart of de vorige, maar niet over
een nieuwe.De heer Rehwinkel (PvdA):Het gaat over de OV-kaart in het algemeen. Daaraan zit een aantal voordelen.Wij hadden het liever allemaal anders gezien, maar het is nu eenmaal gelopen
zoals het is gelopen. Woordvoerders van verschillende fracties kwamen met
opvattingen naar buiten op grond waarvan de minister er behoefte aan had om
de regeringsfracties informeel te raadplegen. Vervolgens werd dit interpellatiedebat
gepland. Daarom voelen ook wij ons nu vrij een oordeel te geven over een mogelijk
resultaat van de onderhandelingen: de verplichte week- of weekendkaart, de
uit- of thuiskaart.Aan die uit- of thuiskaart zien wij op dit moment een aantal problemen.
Studenten die uitwonend zijn, komen alleen voor een weekendkaart in aanmerking.
Soms wonen ze echter ver van hun studieadres, bijvoorbeeld door kamernood
of hoge kamerhuren in grote steden als Utrecht. Zo'n 60.000 uitwonende studenten
hebben een afstand van meer dan 10 kilometer te overbruggen. Zij zouden met
een weekendkaart extra kosten gaan maken. Wij denken ook aan de mensen die
stage lopen. Zeker in de medische richtingen en aan PABO's vormt de verplichte
stage, vaak ver van de woonplaats, een onmisbaar onderdeel van de studie.
En dan zijn er degenen die een studie volgen waarbij vakken in verschillende
steden worden gegeven. Ook zij draaien voor extra kosten op. Dit zijn problemen
die kunnen ontstaan en waarvoor naar onze mening een oplossing moet worden
gevonden. Zo hebben wij het de ministers en de collega's van de regeringsfracties
meegedeeld en zo deel ik het ook hier mee. Een oplossing voor studenten die
onredelijk worden getroffen, dat is het motto van de PvdA.De heer Bakker (D66):De heer Rehwinkel noemde een aantal voorbeelden, maar er zijn ook andere
studenten die de nadelige gevolgen ondervinden van een beperking van de kaart.
Moeten ook zij geholpen worden en moet de oplossing ook aan bepaalde voorwaarden
voldoen? Stel dat studenten hun thuiskaart willen opwaarderen tot de oude
kaart. Moeten zij daarvoor aanvullend lenen, moet daarbij sprake zijn van
een OV-leenkaart?De heer Rehwinkel (PvdA):Ik heb geschetst welke problemen wij zien aan een mogelijk resultaat van
de onderhandelingen. Misschien zijn er meer problemen dan ik heb genoemd.
Ik heb allerlei brieven gehad. Iemand die van de Antillen afkomstig is, schreef
mij dat hij alleen maar wat aan een weekendkaart heeft als hij ermee naar
de Antillen kan. Dat is ook een probleem. Welke problemen er aan het uiteindelijke
resultaat van de onderhandelingen kleven, weten wij op dit moment niet. Ik
sluit mij aan bij de collega's die hebben gezegd: laten wij het resultaat
van de onderhandelingen vooral afwachten.De heer Bakker (D66):Er zijn inderdaad studenten die ver weg wonen, die stage lopen, die twee
studies doen, enz. Dat soort evidente problemen moet opgelost worden. De andere
180.000 uitwonende studenten kunnen natuurlijk ook problemen
ondervinden, problemen die wellicht niet rechtstreeks zijn terug te voeren
tot de studie, maar die wel een extra aanslag doen op hun budget. Je kunt
dan zeggen: helaas pindakaas. Maar de OV-kaart is wel gewoon een onderdeel
van de studiefinanciering en dus van het budget. Breng je dat omlaag, dan
moet elders ruimte worden gevonden. Studenten zijn ook minima!De heer Lansink (CDA):Dat geldt ook voor de inflatiecorrectie en dat soort dingen. Ik vind het
dus wel aardig dat de heer Bakker nu ook zichzelf aanspreekt.De heer Rabbae (GroenLinks):Vindt de heer Rehwinkel dat in welke regeling dan ook de financiële
positie van de studenten niet achteruit mag gaan? Zijn pleidooi klinkt sympathiek,
maar zal in feite leiden tot veel bureaucratie, die alleen maar extra middelen
gaat kosten. De heer Rehwinkel noemde een aantal van 60.000 studenten. Ik
weet niet hoe hij daaraan komt, maar het lokaliseren van de studenten en het
differentiëren van de regelingen zal alleen maar tot bureaucratie leiden.De heer Rehwinkel (PvdA):Ik heb helemaal niet over een oplossing gesproken en ik wil dat ook niet
doen. Ik heb gesproken over problemen die kunnen ontstaan als het resultaat
van de onderhandelingen een verplichte kaart zou zijn. Ik heb mij al die tijd
buiten het publieke debat gehouden. Vandaag worden wij geconfronteerd met
dit interpellatiedebat. Wij moeten nu dus een opvatting geven. Onze opvatting
is de volgende. Als het resultaat van de onderhandelingen een verplichte kaart
zou zijn, dan zien wij daaraan een aantal problemen. Van die problemen vinden
wij dat ze moeten worden opgelost. Daaraan zullen wij het uiteindelijke resultaat
toetsen. Ik doe nu geen makkelijke beloften voor de buitenwereld. Ik zeg nu
ook niets over de financiële randvoorwaarden. Als ik dat zou doen en
als het ware aan de onderhandelingstafel zou aanschuiven, versterk ik de positie
van een aantal deelnemers aan die onderhandelingen. Dat wilde ik maar even
niet doen.De heer Rabbae (GroenLinks):Mettertijd wordt D66 concreter maar helaas negatief. Mettertijd wordt
de PvdA zo wazig als weet ik wat. U heeft toch in de media aangegeven dat
u voor een oplossing bent waarbij extra aandacht wordt geschonken aan het
wegwerken van knelpunten bij de studenten. Is dat allemaal verzonnen door
de media?De heer Schutte (GPV):De heer Rehwinkel vertelde dat hij en zijn collega's op uitnodiging bij
de minister zijn geweest om hierover te spreken. Hetzelfde wat hij hier zegt,
heeft hij ook daar gezegd. Wat was volgens hem de functie van dat gesprek
op uitnodiging van de minister? Was dat om de coalitie op één
lijn te brengen, of was het puur even horen hoe elk van de coalitiepartijen
erover dacht?De heer Poppe (SP):Begin jaren negentig vond de discussie over de eerste OV-studentenkaart
plaats. Die was toen voor de PvdA nog niet goed genoeg. De PvdA stond toen
ergens voor. Moet ik nu begrijpen dat de PvdA op dit gebied nergens meer voor
staat?De heer Rehwinkel (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Het aangename is dat als de PvdA ergens voor staat,
de PvdA daar altijd voor staat. Dat is ook hier het geval.De heer Lansink (CDA):Ik zou de Handelingen maar eens nalezen op dat punt.De heer Rehwinkel (PvdA):Mag ik even uitspreken? In antwoord op de vraag van de heer Schutte merk
ik op dat ik in mijn eentje, namens onze fractie, bij de minister ben geweest.
Ik weet niet wie daar verder nog zijn geweest. Ik heb hem precies hetzelfde
meegedeeld als datgene wat ik hier meedeel. Dat heb ik net gezegd. Meer dan
dat is de functie van dat gesprek niet geweest. Daaraan moet u dus niet al
te veel waarde gaan hechten.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik heb nog geen antwoord op mijn vraag gekregen.De heer Rehwinkel (PvdA):U heeft het over een variant die in het gesprek van maandag heel even
aan de orde is geweest. Ik heb die inmiddels op allerlei manieren en in allerlei
gedaanten in de media zien opduiken. Ook daarover spreek ik mij nu niet uit,
want ik weet niet eens wat die variant precies inhoudt. De minister heeft
daar verder niet over gesproken. U kunt ervan op aan dat de PvdA het resultaat
van de onderhandelingen precies zal leggen langs de meetlat die ik net heb
geschetst. Ik hoop dat dit resultaat het behoud van een OV-kaart zal zijn.Voorzitter! Het kabinet zal een oplossing moeten zien te vinden voor de
problemen die wij nu zien bij bijvoorbeeld zo'n verplichte kaart. Dat is niet
alleen een taak van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, maar
evenzeer de verantwoordelijkheid van verschillende van zijn collega's. Het
gaat immers ook om de verkeersveiligheid, de openbaarvervoerbedrijven en het
milieu. De PvdA-fractie hoopt dat de onderhandelingen met de vervoersbedrijven
nu zo spoedig mogelijk kunnen worden voortgezet. Ik hoop dat overeenstemming
is te bereiken. De uitkomst van de onderhandelingen zullen wij te zijner tijd
beoordelen aan de hand van de vraag in hoeverre aan de problemen tegemoet
wordt gekomen. Wij wensen de drie ministers bij de verdere onderhandelingen
veel sterkte en wijsheid toe. Wij hopen dat zij de OV-kaart voor studenten
kunnen behouden.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik weet dat de heer Rehwinkel de motie van de heer Lansink en mij niet
zal steunen. Maar is de PvdA-fractie, die volgens hem toch voor iets staat,
voor handhaving van de huidige voorziening of een soortgelijke voorziening
voor studenten zonder een achteruitgang in hun inkomenspositie? Is dat zijn
inzet?De heer Lansink (CDA):Ik heb eigenlijk dezelfde vraag. Wat is voor de heer Rehwinkel de minimumvoorwaarde?
Is dat de huidige kaart, of is het oplossen van de probleemgevallen al voldoende?
Die gevallen verschuiven overigens van week tot week en van jaar tot jaar.
Is hij bereid om voor een algemene voorziening te blijven pleiten, zoals de
PvdA altijd heeft gedaan?De heer Rehwinkel (PvdA):Voorzitter! Dat de PvdA-fractie de motie van de heren Rabbae en Lansink
niet zal ondersteunen, zal de beide indieners toch niet het meest verbazen.
Dat hadden zij al een beetje kunnen afleiden uit het standpunt
dat wij de afgelopen weken hebben uitgedragen. Ik heb de problemen eigenlijk
als randvoorwaarde genoemd. En daaraan zal worden getoetst. Ik beloof op dit
moment echter niet meer. Wij wachten af.Ik kom tot een afronding. Bij de behandeling van de Kieswet hebben wij
kunnen zien dat er tijdens fractiebijeenkomsten de meest briljante ideeën
kunnen ontstaan. Ik doel hierbij op de verschuiving van de verkiezingsdatum.
Een dergelijke gedachte ontstond gistermiddag bij ons voor dit onderwerp.
Als met de vervoersbedrijven niet tot overeenstemming valt te komen, waarom
gaat de minister dan niet eens met Lovers – u weet wel: van dat treintje
naar IJmuiden – onderhandelen?De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Minister Ritzen:Voorzitter! Ik dank de geachte afgevaardigden voor datgene wat zij hebben
ingebracht over de OV-kaart en het proces dat in dat verband plaatsvindt.
Om te beginnen, sluit ik mij aan bij iets wat de heer Schutte naar voren heeft
gebracht en wat ook de afgevaardigden van de regeringspartijen naar voren
hebben gebracht. Zij hebben nog een keer gewezen op het regeerakkoord. Er
wordt bijna besmuikt over het regeerakkoord gesproken in de zin van "dat was
toch wel lastig". Het was ook lastig, maar die lastige punten hebben wel bijgedragen
aan een verbetering van de positie van Nederland. Een aantal jaren geleden
zei men altijd: het gaat goed in Nederland, want het gaat goed in Duitsland
of in de Verenigde Staten. Nu is het zo dat het goed gaat in Nederland, omdat
het goed gaat in Nederland, omdat een aantal dingen op orde zijn gebracht.
Nogmaals, ik zeg daarbij dat het vaak pijn heeft gedaan om de maatregelen
te nemen, ook bij burgers en bij studenten. Ik ben mij daar zeer wel van bewust
als vader van vier kinderen, van wie er een aantal studeren. Ik moet die discussies
dus ook in eigen kring aangaan. Maar het is wel de moeite waard – ook
al komen wij dichter in het zicht van volgende verkiezingen – om door
te gaan met de inspanningen zoals eerder afgesproken.Dat betekent ook dat de bezuinigingen op de OV-studentenkaart moeten worden
doorgevoerd. Dan zeg ik er onmiddellijk bij – evenals de heren Bakker
en Rehwinkel – dat wij dat natuurlijk met open ogen moeten doen, met
kennisneming van de effecten. Maar dan zeg ik er vervolgens bij dat die effecten
pas af te meten zijn aan de hand van een principeakkoord. De positie van het
kabinet daarin is natuurlijk geen gemakkelijke, omdat de boodschap aan studenten
is dat zij ervan moeten uitgaan dat het huidige budget beperkt is. Dat budget
is een onderhandelingsbudget – natuurlijk realiseren wij ons, zoals
mevrouw De Vries ook zei, dat onze onderhandelingspartners meeluisteren –
waar wat ruimte inzit. Ook met die onderhandelingsruimte is dat budget zo
beperkt dat handhaving van de oude vervoersvoorziening waarschijnlijk niet
tot de mogelijkheden behoort. Dat hangt af van de aanbiedingen die wij daarover
zullen krijgen. De aanbiedingen die wij gehad hebben, geven inderdaad aan
dat die veronderstelling waarschijnlijk juist is.Dan doet zich het volgende probleem voor, het probleem dat ik met de heren
Bakker en Rehwinkel leg tegen de achtergrond van toegankelijkheid. De vervoersvoorziening
was gebaseerd op de gedachte dat studenten in de positie moesten zijn om hun
studieplaats te bereiken. In 1989 is die gedachte omgezet in een OV-kaart.
Daarvoor was er geen voorziening voor uitwonende studenten en dat weet de
heer Lansink nog beter dan ik, want hij was toen ook lid van de Kamer. Pas
in 1989 is er een voorziening voor uitwonende studenten getroffen. Dan maak
ik toch nog een zijsprong om het matglas van de krantenberichten te verwijderen.
Ik wil recht in de kijker spelen. De cijfers zijn natuurlijk niet onbelangrijk.
Dat beeld van ƒ 94 versus ƒ 72 staat blijkbaar. Die ƒ
94 is normatief bedoeld geweest. Studenten kunnen dus niet zeggen dat zij
dat bedrag hebben ingeleverd. Dat is niet het geval. Ruim gerekend is er ƒ
72 ingeleverd.De heer Bakker (D66):Ik wijs erop dat een student die in het buitenland gaat studeren en die
recht op studiefinanciering behoudt – dat gebeurt in een aantal gevallen – ƒ
94 terugkrijgt omdat de OV-kaart dan vervalt. Is dat juist?Minister Ritzen:Dat is juist en dat is dus een normatief bedrag. Ik kan mij voorstellen
dat sommigen dat aangrijpen en dat als het juiste bedrag zien. Onze studenten
zijn over het algemeen goed opgeleid en zij kunnen de redeneringen goed volgen
en kunnen dus weten dat het helemaal niet zo logisch is om dat te veronderstellen.
Dat was normatief bedoeld, maar het was wel gebaseerd op het inmiddels sterk
gegroeide bedrag voor kosten van de OV-voorziening. De constellatie is dezelfde
gebleven, dus ik kijk niet terug met de opmerking dat wij dat niet hadden
moeten doen. Het is vaak buitengewoon lastig om als kabinet te onderhandelen
met een partner die een monopolie heeft. Achteraf moet je over de wijze waarop
in de vorige periode over het contract is onderhandeld, zeggen dat er een
vrij duur contract uit is gekomen. Je kunt zeggen dat het een goudgerand contract
is.De heer Bakker (D66):Die opvatting deel ik wel. Als je naar het buitenland gaat en geen OV-kaart
krijgt, maar wel studiefinanciering houdt, krijg je ƒ 94 meer. Dan
maakt het toch niet zoveel uit of dat een normatief bedrag is of niet? Het
is gewoon echt geld dat je ontvangt.Minister Ritzen:In de opmerking van de heer Rabbae en in het matglas van de publiciteit
is het heel sterk verbonden aan de opvatting dat men dat ervoor heeft ingeleverd.
Maar dat is het bedrag dat er in afgelopen jaren per student – als betaling
van de rijksoverheid aan de vervoersbedrijven – was. Die vraag is bij
het opstellen van het regeerakkoord in grove termen beantwoord, en vervolgens
uitgewerkt in december 1994 en bij de begrotingen voor 1995, 1996 en 1997.
Daar waren al die bedragen steeds op dezelfde wijze zichtbaar. Dat is toen
met open ogen gebeurd. Ik voel mij verantwoordelijk om dat voort te zetten,
tegen de dubbele achtergrond van het regeerakkoord. Een aantal dingen zijn
echt heel lastig. Tegelijkertijd is het een factor van succes van betekenis
geweest voor de ontwikkeling van Nederland.De heer Rabbae (GroenLinks):Is dat bedrag van ƒ 72 of ƒ 94 een volledig autonoom bedrag,
dat losstaat van studiefinanciering en dus van de studiebeurs van studenten?
Is het niet daaraan onttrokken voor deze voorziening? Dan
zou u gelijk hebben. Als het wordt onttrokken aan de studiebeurzen van studenten,
is het een onderdeel van de studiebeurzen van studenten.Minister Ritzen:Het bedrag is gebaseerd op een collectieve reisvoorziening, beschikbaar
gemaakt door de rijksoverheid. Die ƒ 94 is dus niet onttrokken aan
het budget voor studenten, maar het is beschikbaar gesteld uit een budget
van de rijksoverheid. Die ƒ 72 is afkomstig uit een stap die onder
andere in 1990 is gemaakt, namelijk een korting op het budget voor studenten
van ƒ 72. Nogmaals, dit is zeer ruim berekend, met inflatie erbij opgeteld. ƒ
72 is echt het allerhoogste bedrag waar je op uit kunt komen. Ik had ook een
bedrag kunnen voorrekenen dat in de orde van grootte van ƒ 60 lag,
maar dat zou ik niet juist vinden. Je moet het op de meest ruime manier interpreteren,
omdat het rechtvaardigheidselement in mijn ogen ook een rol speelt. Het is
een afweging. Aan studenten die zeggen dat zij dit bedrag hebben betaald,
kan men vragen hoe zij dit kunnen betalen, als het eerst al door de overheid
was gefinancierd, maar dan nog vind ik het belangrijk om dat even aan te geven.De heer Rabbae (GroenLinks):U zegt zelf dat er sprake is van een korting, maar waarop?Minister Ritzen:Er is een korting geweest op de basisbeurs voor een bedrag van ƒ
72. Daarmee wil ik het bedrag van ƒ 94 dat hier naar voren is gebracht,
even in perspectief brengen. Dat is niet het juiste ankerpunt voor die redenering,
nog los van de vraag wat de merites zijn van die redenering.De heer Lansink (CDA):Ik geloof dat de informatie van de minister hierover volstrekt juist is.
Essentiëler is de vraag of hij een verdere korting op de basisbeurs aanvaardbaar
vindt. Wat is zijn randvoorwaarde?Minister Ritzen:Ik heb die gegeven. Ik heb namens het kabinet een uitwerking mogen geven
aan een lastig regeerakkoord, met een aantal aspecten erin. Wat mij betreft
is voor de OV-kaart beschikbaar wat er is. De volgende vraag is of je tot
verschuivingen wilt komen binnen of tussen begrotingen. Wat mij betreft komt
deze afweging echt aan het einde van het verhaal. Zoals bekend, hebben wij
nogal wat extra geld beschikbaar voor de komende begroting, voor kleinere
klassen, computers op school, en een versterking van de positie van de leraar.
Hiermee heb ik het meest concrete antwoord over de afweging gegeven. Dat is
de ruimte die je hebt. Hoe stel je dan je prioriteiten? Leg je dan de prioriteit
bij het aanvullen van het bestaande budget of toch bij deze zaken? Het moet
duidelijk zijn dat ik, met het kabinet, de prioriteit leg bij de nieuwe lijn,
dus bij de kleinere klassen en het lerarenbeleid.De heer Lansink (CDA):Welke regering dan ook voor een aantal jaren de dienst uitmaakt, ook de
geloofwaardigheid van het beleid van de overheid is in het geding. Gelet op
de discussie in 1990 over de OV-kaart en het keuzemodel en los van het feit
van de verschuiving van 50% weekkaart naar 90% weekkaart, vergt de geloofwaardigheid
dat men zegt dat er nu een grens is bereikt, zeker nu in andere dossiers –
niet eens binnen uw begroting, maar ook daarbuiten – met vrij groot
gemak wordt gezegd dat er iets moet worden gedaan. Als u de voordelen van
die kaart ziet, moet het toch mogelijk zijn om een bedrag van 100 mln. of
200 mln. te vinden, gelet op het feit dat er op elk mogelijk punt meevallers
zijn? Ik zie niet goed waarom ook u dat punt niet inbrengt in de discussie
met de heer Zalm, mevrouw Jorritsma en noem maar op. Ik ben er trouwens zeker
van dat u dan ook ten opzichte van de NS een sterkere positie hebt, want ook
de NS kan gehouden worden aan hetgeen de NS destijds naar voren heeft gebracht.
Ik zou eigenlijk best willen meeonderhandelen, niet bij u thuis, maar bij
de NS om de NS te confronteren met hetgeen wij hier hebben beleefd. In 1989
was er hetzelfde verhaal. Ook de NS heeft er belang bij dat er iets overeind
blijft. Daartoe roep ik u op en daar laat ik het bij, want het moet kunnen.Minister Ritzen:Er zijn zeker situaties waarin de heer Lansink op enig moment mee zou
kunnen onderhandelen, maar daarvoor zijn een bepaalde verkiezingsuitslag en
natuurlijk ook een afweging binnen het CDA zelf nodig. Natuurlijk is dit een
punt van afweging. Je gaat zo'n vervolggesprek en die onderhandelingen met
open ogen in. Als dat principeakkoord voorligt, hebben wij natuurlijk de verplichting
om dat te verdedigen met de argumenten die wij daarvoor geschikt achten. Daar
moet dus ook het door de heer Lansink aangegeven argument bij zijn: waarom
heb je wellicht de kleine klassen laten doorgaan, terwijl er hier wellicht
geen aanvulling is gegeven? Nu begin ik op gevaarlijk terrein te komen, want
ik wil zomin mogelijk speculeren op wat de uitkomst zou kunnen zijn. Ik wil
op dat punt dus de hier aangegeven lijn oppakken. Het meest door de coalitiepartners,
maar ook breder is dat punt sterk naar voren gebracht. Als de Kamer boodschappen
meegeeft, realiseren wij ons dat die automatisch hun eigen effecten hebben.
De boodschappen als zodanig zijn voor mij helder. Zij zijn niet eenduidig,
want de Kamer zit in dat opzicht niet op één lijn. Ook de coalitiepartners
zitten niet precies op één lijn, maar bij de coalitiepartners
is wel eenduidigheid over de vraag of de regering nu kan doorgaan: ja, de
regering moet vooral onderhandelen en moet met een resultaat komen dat vooral
voldoet aan het eerste punt, de toegankelijkheid.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Minister Ritzen heeft menig persoon vaak verrast met zijn
onverwachte wendingen, maar ik wist niet dat hij zichzelf graag ziet als een
politieke masochist. Hij vond het immers eigenlijk wel goed om zichzelf in
het kader van het regeerakkoord te pijnigen, want uiteindelijk komt dat het
poldermodel ten goede. Ziedaar, wij kunnen nu met ietsje meer ruimte een aantal
prioriteiten leggen. Hij legt eigenlijk het probleem voor of je kiest voor
de verkleining van de klassen of voor de OV-kaart. Hij mag rustig weten dat
wij achter hem staan op het punt van de versterking van het onderwijsstelsel
in Nederland. Daar heeft GroenLinks altijd om geroepen: verkleining van klassen
etc. Op dat punt geven wij de minister alleen maar steun, maar vindt hij het
in dat verband billijk en rechtvaardig dat de inkomenspositie van de studenten,
waarvan hij zelf vindt dat die is verslechterd, als eventueel resultaat van
zijn onderhandelingen nog verder verslechtert? Als ik de minister de laatste
maanden goed heb begrepen, kan dat toch niet rekenen op zijn
steun?Minister Ritzen:Allereerst: ik ben niet zo goed thuis in het hoofdstuk masochisme. Als
de indruk bestond dat ik daaruit citeerde, moet ik dat onmiddellijk rectificeren.
Ik zie het juist echt als een probleem dat er een aantal maatregelen is genomen
waardoor studenten het op een aantal punten lastiger hebben dan in het verleden.
Dat is echter juist het punt van afweging: wat bereik je daarmee en hoe werkt
dat uit? Mijn hoofdpunt is altijd de toegankelijkheid geweest. Ik heb er ook
altijd bij gezegd dat wij samen moeten opletten en ik houd in elk geval de
vinger aan de pols. Ik ben gelukkig met het feit dat uit de cijfers van SCO
en SEO is gebleken dat de samenstelling van de studentenpopulatie naar sociaal
milieu niet in negatieve zin is veranderd, maar zelfs iets in positieve zin.
Ik heb de Kamer ook nog wat cijfers toegestuurd over de ontwikkeling van studentenaantallen.
Alle zorgen die daarover eerder zijn geuit, kunnen gelukkig weerlegd worden.
Het aandeel – als je dus kijkt naar proportionele deelname – van
de 18-jarigen die studeren aan een universiteit is nog iets toegenomen en
dat geldt ook voor de 19- en 20-jarigen. Ook bij de universiteit en het HBO
is dat een vrij sterke toename. Ik moet zeggen dat ik in dat opzicht gelukkig
ben met het feit dat een aantal zorgen die door de Kamer naar voren zijn gebracht
en die ik ook had, konden worden weggenomen.Nu hebben wij dan de uitwerking van een ander onderdeel van die stappen.
Dat was die bezuiniging van 1 mld. Ik vind dat wij die moeten doorzetten,
opdat wij geen hypotheek op de toekomst nemen die de studenten waarschijnlijk
weer zullen moeten betalen. Ik ben niet voor de makkelijke lijn. Ik ben voor
de lastige lijn voor mijzelf en – dat besef ik ook heel goed –
voor de studenten. Laten wij dat met open ogen doorzetten. Het resultaat van
de onderhandelingen met de OV-bedrijven moet voldoen aan die randvoorwaarden
van toegankelijkheid. Wij moeten ervoor zorgen dat de toegankelijkheid overeind
blijft en door hetgeen naar voren is gebracht, heb ik het gevoel dat zo'n
onderhandeling ook tot resultaat kan leiden.Ik zeg daar alleen één ding bij en dat zeg ik ook tegen
de heer Rehwinkel en de heer Bakker. Mijn inzet is helder: ik wil graag een
kaart, maar het kan niet anders zijn dan dat wij het boven de markt laten
hangen en dat betekent dus ook dat het reëel aan de orde is dat er geen
kaart komt. Als de OV-bedrijven als het ware hun hand overspelen en vasthouden
aan een hoge prijs, dan moet ik zeggen dat het onder die omstandigheden beter
is als het geld teruggaat naar de student. Nogmaals, het is een optie waarvan
ik niet hoop dat die zich materialiseert. In mijn ogen is dat een verlies-verliessituatie.
Wij praten graag over een win-winsituatie, maar er bestaat ook zoiets als
een verlies-verliessituatie, waarin iedereen erop achteruitgaat. In mijn ogen
is dat dan het geval. Ik weet dat de VVD-fractie daar anders over denkt vanuit
een andere ideologische opvatting. Ik respecteer dat, maar ik deel die opvatting
niet. Ik sluit dat dus niet uit. Ik zeg dat met de grootste nadruk omdat anders
ook een fout beeld ontstaat. Dat is het beeld dat het de staat niet miljoenen
kost, maar tientallen miljoenen, waarbij de student uiteindelijk slechter
af is.De voorzitter:Mijnheer Rabbae, u mag nog heel kort interrumperen, want wij moeten echt
naar het eind van dit debat toe. De dag is kort en de agenda is nog lang.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! De variant waar mevrouw De Vries mee kwam, wordt door niemand
gesteund, behalve door mevrouw De Vries. De minister heeft toch uit het debat
van vanmorgen kunnen opmaken dat de meerderheid in deze Kamer, in verschillende
gradaties en variaties, van mening is dat de huidige kaart gehandhaafd moet
worden? De minister is toch even intelligent als wij hier allemaal, of misschien
nog wel intelligenter en dat gun ik hem ook, om te weten wat de wens van de
meerderheid van deze Kamer is?Minister Ritzen:Voorzitter! Het kabinet verkeert in een iets andere positie. Het kabinet
heeft niet alleen met wensen te maken, maar ook met afwegingen en het kabinet
moet die twee zaken bij elkaar leggen. Ik kom wat dat betreft dus ook graag
terug naar de Kamer. Uit dit betoog mag duidelijk zijn dat ik de Kamer aanneming
van de motie van de heer Rabbae en de heer Lansink zou willen ontraden.De motie van de heer Stellingwerf is eigenlijk aan het verkeerde loket
gericht. Ik ga niet over het openbaar vervoer. Het lijkt er wel eens op dat
ik de minister voor de OV-kaart ben – zo werd ik gisteren ook genoemd
toen ik hier door een haag van mensen heen liep – maar ik ben natuurlijk
minister van Onderwijs en ik ga dus niet over een kaart voor jongeren van
18 tot 25 jaar. Daar moet de heer Stellingwerf een ander loket voor hebben.
De regering spreekt graag met één mond. Ik vind het een prachtige
portefeuille, maar ik beperk mij tot de nog mooiere portefeuille van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen.De heer Stellingwerf (RPF):Die is inderdaad ook heel mooi, maar dit is nu exact het probleem dat
ik probeerde aan te duiden, namelijk dat er gewoon verkokerd wordt gedacht
en gesproken. U bent op z'n minst gedeeltelijk minister van openbaarvervoerzaken,
in ieder geval voor de studenten. En mijn vraag in de motie is eigenlijk of
u bereid bent de zaak ook eens vanuit dit gezichtspunt in discussie te brengen,
maar dan wellicht op wat langere termijn. Ik zie ook wel in dat het een probleem
is om dit op korte termijn te verwezenlijken, maar er zou toch in die zin
een discussie op gang gebracht moeten worden en daar zou u zeker een impuls
toe kunnen geven.Minister Ritzen:Toch zou ik mijn verantwoordelijkheid op dit punt niet willen verbreden,
dus ontraad ik de Kamer om dit punt hierbij aan de orde te stellen. Het zou
bij het algemene mobiliteitsbeleid naar voren gebracht moeten worden.Ik wil nog wel even specifiek ingaan op de mogelijkheid van een trajectkaart
voor studerende 18- tot 25-jarigen. Bij de voorbereiding van de gesprekken
hebben wij deze mogelijkheid natuurlijk uitvoerig bekeken. De heer Stellingwerf
gaat er iets te gemakkelijk aan voorbij dat er nogal wat mogelijkheden zijn
om het traject te beïnvloeden. In de fase vóór de OV-kaart,
een soort prehistorie voor Nederland, was een van de redenen voor het invoeren
van deze kaart het gebrek aan hanteerbaarheid van een individuele reiskostenvergoeding.
Het was vooral juridisch heel moeilijk om de afstand tussen
de woonplaats en de studieplaats vast te stellen. Dit klinkt merkwaardig,
maar die is nogal sterk te beïnvloeden, zowel aan de kant van de woonplaats
als aan de kant van de studieplaats, omdat die niet zo homogeen zijn als ze
lijken.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Het is helemaal niet mijn bedoeling om nu exact die plaatsen
te bepalen, maar wij hebben al in een brief aangegeven dat hier technisch
waarschijnlijk wel oplossingen voor te vinden zijn. De tijd is voortgeschreden
en ik denk dat dit ook geldt voor het inzicht en de automatiseringsmogelijkheden
op dit gebied. Wij zullen dit punt voor de lange termijn in ieder geval ook
bij andere portefeuilles in discussie brengen en ik zal nog bekijken wat ik
met de motie zal doen. Dat zal ik bij de stemming duidelijk maken.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! De minister van Onderwijs zegt dat hij zich beperkt tot zijn
eigen portefeuille. Betekent dit dat hij zijn collega van Verkeer en Waterstaat,
mevrouw Jorritsma, helemaal vrijpleit van medeverantwoordelijkheid voor dit
dossier?Minister Ritzen:Integendeel. Dit is natuurlijk kabinetsbeleid. De OV-kaart is totstandgekomen
in een kabinet van Partij van de Arbeid, D66 en VVD. En het moge duidelijk
zijn dat de eerdere inzet van de VVD, die eigenlijk geen kaart wilde, zeker
aan de orde is geweest. Maar vervolgens is er op grond van de verantwoordelijkheden
voor portefeuilles en van de brede kabinetsverantwoordelijkheid de conclusie
getrokken dat deze situatie niet optimaal was, zij het dat ze niet uit te
sluiten was. Met andere woorden, het is een onderwerp van het totale kabinet
en natuurlijk speelt het mobiliteitsaspect ook een rol bij het totstandkomen
van het principeakkoord.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Namens de Kamer dank ik de regering voor de verstrekte inlichtingen.Ik stel voor, hedenavond over de moties te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 12.51 uur tot 13.25 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-5947-5970.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl