Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 (31200 VIII)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 2826-2885

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-02-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 36, pagina 2826-2885

13-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31200-VIIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 13 december 2007)Pagina 2816-2817
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 (31200 VIII)Pagina 2826-2885
Presentie en opening (donderdag 13 december 2007)Pagina 2787-2787
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 13 december 2007)Pagina 2885-2886
Noot bij pag. 2826: schriftelijke antwoorden van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 (31200 VIII)Pagina 2887-2896
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 6 december 2007 over de evaluatie van de Meststoffenwet (28385)Pagina 2817-2820
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 12 december 2007 over de Landbouw- en Visserijraad (21501-32)Pagina 2820-2822
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet kinderopvang en enige andere wetten in verband met het herstel van enkele onvolkomenheden in de Wet kinderopvang en het opnemen van een klachtenregeling voor oudercommissies in die wet alsmede in verband met de overgang van het beleidsterrein kinderopvang naar het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (31134)Pagina 2822-2826
Debat over het burgerinitiatief 'Stop fout vlees' van Milieudefensie (MD) en Jongeren Milieu Actief (JMA) (31060)Pagina 2787-2816

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 328 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is voortzetting van de behandeling van: het
wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 (31200 VIII).De algemene beraadslaging wordt hervat.De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap op vragen, gesteld in eerste termijn.Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De voorzitter:Wij zijn toe aan het antwoord van het kabinet. Het woord is aan de minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.Minister Plasterk:Voorzitter. Verschillende leden van uw Kamer hebben het belang van onderwijs
beeldend uiteengezet. Ik sluit mij daarbij aan. Onderwijs is veel meer dan
het klaarstomen van mensen voor de arbeidsmarkt, dat overigens ook belangrijk
is, maar in de eerste plaats gaat het om het meegeven van bagage
voor het leven. Zonder onderwijs geen cultuur en als minister van Cultuur
zeg ik erbij: zonder cultuur zijn wij weinig meer dan de dieren in het veld.
Het mooie begrip "volksverheffing" spreekt mij zeer aan. Goed onderwijs
verheft ons.Dit is de eerste begroting van dit kabinet. Wij zijn nu zo'n negen maanden
bezig. In de afgelopen maanden presenteerden wij onder meer het Actieprogramma
leraren, de Kwaliteitsagenda's voor het primair onderwijs en het voortgezet
onderwijs en de Strategische agenda hoger onderwijs en onderzoek. Het is veel,
maar wij zetten daar bewegingen mee in gang waarvan wij hopen dat die hun
invloed in het onderwijs voor jaren zullen laten gelden.Dit is een goed moment om de contouren neer te zetten van waaruit wij
werken. Ik stel mij voor dat ik eerst een algemene plaatsbepaling geef, waarna
ik nader inga op de diverse thema's en voorts reageer op de vragen en het
commentaar uit de eerste termijn.Het onderwijs in ons land moet beter. Het kan beter, dus het moet beter.
Dat is mijn conclusie na negen maanden minister van Onderwijs te zijn. Ik
teken erbij aan dat ik het onderwijs ook al enige jaren van binnenuit zie.
Wij, de staatssecretarissen en ik, leggen de lat bewust hoog. Hoewel er veel
goed gaat, is er naar mijn mening ook veel onder de maat. Vorige week verscheen
het nieuwe driejaarlijkse PISA-onderzoek. Dat toont een neergaande trend.
Nederland gaat achteruit, bijvoorbeeld met leesvaardigheid. Er zijn grote
problemen met rekenen en schrijven voor pabostudenten. Bijna 40% verliet
vorig jaar de opleiding, een fors deel als gevolg van de verplichte reken-
en taaltoets. Het reken- en taalonderwijs moet dus beter. In het hbo voelt
50% van de studenten zich niet uitgedaagd. In het wetenschappelijk
onderwijs is dat 37%. Hoe je ook kijkt naar de scholierendemonstraties
van de afgelopen weken, de klacht dat soms op een niet zinvolle manier uren
worden gevuld, is er een om serieus te nemen. De onderwijsinspectie kwalificeert
1,5% van de basisscholen als zeer zwak. Dat klinkt als niet zoveel,
maar het zijn wel 100 scholen maal zoveel 100 leerlingen. De groep risicoscholen
is aanzienlijk, 12%, dus dan heb je het over duizenden scholen. Er
verlaten per jaar ongeveer 60.000 leerlingen voortijdig de school. Het aantal
zeer zwakke vestigingen in het voortgezet onderwijs komt uit op 24. Dat alles
sterkt mij in het beeld dat het onderwijs niet goed genoeg is.In de afgelopen decennia is een en ander behoorlijk van koers geraakt.
Ik noem een paar punten. Ten eerste wijs ik op de schaalvergroting. Die is
doorgeschoten. Ik kwam laatst bij een werkbezoek bij de onderwijsinspectie.
Ik heb daar uitgebreid de file besproken van een schoolbestuur met 15 basisscholen
en 15 middelbare scholen. Op één van die scholen ging eigenlijk
van alles mis. Alle indicatoren stonden op rood. Onder de docenten was een
ziekteverzuim van 42%. Het was een 1.9-school. Daar zitten bijna twee
keer zoveel docenten, omdat er veel problemen zijn, maar ongeveer de helft
zit structureel ziek thuis, dus voor een lange termijn. Dan vraag je je af
of het schoolbestuur daar wel voldoende bovenop zit.Het tweede punt. Deels als gevolg van de schaalvergroting is op veel plaatsen
de balans verstoord tussen de rol van de docent en het management, waardoor
de leraar zich niet meer voldoende eigenaar weet van de inhoudelijke kant
van zijn vak, het onderwijs. Die verstoring van de balans is ook zichtbaar
als je naar de salarissen van de docenten en van sommige, let wel sommige,
bestuurders in het onderwijs kijkt. Ten derde zijn er vormen van onderwijsvernieuwing
doorgevoerd die wellicht voor bepaalde doelgroepen op hun plaats zijn, maar
die juist voor de meer kwetsbare groepen die veel structuur nodig hebben,
niet altijd per se de beste zijn. In de vierde plaats heeft de verschuiving
naar andere competenties dan kennis hier en daar geleid tot een duidelijk
verlies van basisvaardigheden en kennis, zoals rekenen en taal.Bij deze vier punten teken ik direct aan dat het nooit een zwart-witverhaal
is. Veel scholen doen het prima, veel leraren doen het fantastisch, 400.000
mensen in het onderwijs werken keihard en heel veel studenten en leerlingen
fietsen zonder enig probleem door hun studie en hun opleiding heen en kijken
daar met veel genoegen en vertrouwen op terug. Ik noem twee punten.Geen enkele professionele organisatie kan zonder goed management. Juist
opdat de leraar zich kan concentreren op het vak, moet een ander ervoor zorgen
dat de ramen worden gelapt, dat er een goede boekhouding is en dat er goed
personeelsbeleid is. Maar het management moet dat altijd doen vanuit een dienstbare
houding aan de professionals, aan het primaire proces, aan de leraar. In de
voetballerij draait het om Huntelaar, niet om Jaakke. Het hangt een beetje
van uw favoriete club af wie u als voorbeeld invult, maar dat kunt u op de
stippeltjes doen.Zo is ook het beeld van het nieuwe leren, wat er dan ook onder dat containerbegrip
wordt verstaan, genuanceerd. Ons past geen onversneden nostalgie naar het
100% frontale klassikale onderwijs van honderd jaar geleden, nog afgezien
van het feit dat destijds veel minder leerlingen lang doorleerden dan nu.
Sommige veranderingen zijn te snel doorgevoerd, te ondoordacht of te breed.Als dit in heel algemene termen de analyse is, dan is vervolgens de vraag
wat je daaraan kunt doen. Wat in dertig jaar van koers is geraakt, kan niet
in een paar jaar worden veranderd: de bekende smalle marges, de bekende mammoettanker.
Maar wanneer wij die marges hebben, zullen wij ze gebruiken. Wij zijn niet
van plan grote stelselherzieningen uit te rollen. Zelfs wanneer je twijfel
kunt hebben of eerdere herzieningen 100% gelukkig waren, bewijs je
het onderwijs niet per se een dienst met het terugdraaien daarvan. Ik geef
twee voorbeelden.Het eerste voorbeeld is de schaalvergroting in het hbo. Er zijn landelijk
zestien hbo-instellingen overgebleven. Een radicaal programma om ze bestuurlijk
weer te ontvlechten zou mijns inziens veel schade doen. Het is veel beter
om samen met de besturen te bekijken of je aan interne schaalverkleining kunt
doen in plaats van ze extern weer op te splitsen. Een mooi voorbeeld is de
manier waarop de Utrechtse rechtenstudie zichzelf intern weer heeft opgesplitst.Het tweede voorbeeld is het vmbo. Wat ook de mening zou zijn over de fusie
destijds van mavo en vbo, wij gaan niet in de komende jaren het vmbo opheffen.
Wij gaan niet tien jaar lang dat stelsel weer herzien. Onze weg is om de professionals
in de instellingen in positie te brengen om het onderwijs voor de juiste groep
op de juiste manier te bieden. Ik kom zo terug op hetgeen ik zojuist
heb gezegd en dan ben ik ook benieuwd naar uw reacties.Voorbeelden waaruit blijkt dat wij nu al de marges gebruiken, zijn de
focus op de positie van de leraar, de uitwerking van het Actieplan leraren
met een grote nadruk op medezeggenschap in bijvoorbeeld het professioneel
statuut, daarbij de gewenste balans tussen leraar en management herstellend
en een hogere beloning. Omgekeerd zijn wij ook het eerste kabinet dat voor
bestuurders in de gehele onderwijssector het salaris van de minister-president
als maximumnorm hanteert. De richtingen waarin ik die marges wil gebruiken,
zijn kortweg meer zeggenschap en betere carrièrekansen inclusief betaling
voor leraren, meer zicht op kwaliteit en die ook belonen, sneller en scherper
ingrijpen als het onderwijs onderuit gaat en meer aandacht voor basisvaardigheden
zoals rekenen en taal.Goed onderwijs komt niet automatisch tot stand en een sturingsmechanisme
kan nooit gekopieerd worden van de markt, want onderwijs is geen pure markt.
Van een slecht presterende koekjesfabriek kun je nog zeggen: als de klanten
weglopen, dan valt het vanzelf om en gaat het failliet. Op een school kan
dat natuurlijk niet, want daar lopen leerlingen. Daarom moet er niet geaarzeld
worden harde eisen te stellen en snel in te grijpen als het echt niet goed
gaat. Een belangrijk sturingsmechanisme bestaat uit het vaststellen van eindtermen
en waar mogelijk ook van toetsen en eindtoetsen, zoals het goed werkende centraal
schriftelijk eindexamen bij het vo.De ruimte voor investeringen die dit kabinet heeft gemaakt, biedt ons
een unieke kans om een forse kwaliteitsverbetering tot stand te brengen. Dat
zullen wij samen moeten doen. Ten eerste markeert de begroting de start van
het investeringsprogramma van dit kabinet. Er komt de komende jaren meer dan
1 mld. bij. Geld zegt niet alles, maar veel geld zegt wel veel. De uitgaven
van het onderwijs als percentage van het bbp gaan weer stijgen van 5,1%
naar 5,3% in 2011. Dit kabinet heeft van onderwijs en onderzoek een
van zijn grote prioriteiten gemaakt. Ten tweede ligt de nadruk op het woord "samen".
De verbetering van het onderwijs moeten wij samen doen met de docenten, ouders,
gemeenten, vakbonden, schoolleiders, bestuurders, leerlingen en studenten.
De regering gaat er beslist niet alleen over, maar wij hebben wel degelijk
een rol. Het is gemeenschapsgeld, het gaat om onze kinderen, het is onze samenleving
waarin die goed opgeleide menen emplooi zullen moeten vinden. Wij hebben een
grote verantwoordelijkheid. Verantwoordelijkheden zijn er om waar te maken,
en niet om ze zo dun uit te spreiden dat niemand meer ergens op aanspreekbaar
is.De heer Slob (ChristenUnie):Het was een boeiend betoog. Hier staat de minister van Onderwijs. Wat
hij over het Nederlands onderwijs zegt, luistert zeer nauw. Daarom vroeg ik
gisteren aandacht voor zijn opmerking in de Volkskrant dat hij de kwaliteit
van het onderwijs onder de maat vindt. Nu zegt de minister dat er veel onder
de maat is en dat het niet goed genoeg is. Is dat een nuancering van zijn
opmerking in de Volkskrant? Hoe verhoudt zich dat tot wat hij eerder in de
beleidsagenda aan de Kamer heeft meegedeeld, dat het Nederlands onderwijs
tot de wereldtop behoort? Hoe verhoudt zich dit tot het feit dat het Nederlands
onderwijs van de Inspectie van het Onderwijs een ruime voldoende krijgt? Die
informatie heeft de minister zelf aan de Kamer laten weten. Het is belangrijk
dat de minister heel helder neerzet hoe hij naar het Nederlandse onderwijs
kijkt. Ik erken overigens met hem dat er problemen zijn die wij met elkaar
moeten aanpakken. Wat is het algehele beeld?Minister Plasterk:Het is de vraag of je naar het gemiddelde moet kijken. In dat geval zou
de heer Slob gelijk hebben. Dat is ook de rapportage die hij heeft gekregen.
Je kunt echter ook naar de uitschieters kijken, en het acceptabel vinden dat
dat er op die manier uitschiet. Ik heb bewust een aantal getallen genoemd.
Een van de tien projecten van dit kabinet, op de rit gezet door de mensen
in Beetsterzwaag, betreft het probleem van de schooluitval. Ik was er niet
bij in Friesland, maar ik vind dat daar een wijze keuze is gemaakt. Er vallen
ieder jaar 60.000 leerlingen uit. Dat kan niet. Ik heb dat altijd gezien als
een pars pro toto, één kengetal dat voor meer staat. Wij willen
dat getal terugdringen. Het staat voor het feit dat er door de overheid in
het onderwijs beter gepresteerd moet worden. Wij moeten zorgen dat de professionals
in een positie komen waarin het hun beter gaat dan het nu gaat. De lat ligt
hoog, en aan die hoge maat ligt het niet. Dan kun je er een woordenspel van
maken en vragen wat ik ervan vind dat er ook een heleboel goed gaat. Ik heb
het gezegd. Er zijn 400.000 mensen in het veld die keihard werken. Er gebeuren
fantastische dingen. Er zijn heel goede scholen. Er zijn mensen bijzonder
tevreden over het onderwijs dat zij krijgen. Dat neemt niet weg dat je in
water van gemiddeld een halve meter hoogte ook kunt verdrinken. Dat kan heel
gevaarlijk water zijn.De heer Slob (ChristenUnie):Er moet zeker geen woordenspel van gemaakt worden. Toch moet het helder
zijn wat wij van dingen vinden. Ik erken dat er problemen zijn die aangepakt
moeten worden. Op het moment dat de minister echter in de Volkskrant meldt
dat het Nederlands onderwijs onder de maat is, is dat een algehele generalisatie.
Daarmee moet hij, in zijn positie, heel voorzichtig zijn. Het doet ook geen
recht aan alle informatie die de Kamer van hem krijgt over de staat van het
Nederlandse onderwijs. Daarin worden zowel de goede als de slechte dingen
genoemd.Minister Plasterk:De heer Slob pikt er nu één zinnetje uit. Ik heb altijd
het enerzijds-anderzijdsverhaal verteld, net zoals ik in mijn inleiding deed.
Bij alle kritische kanttekeningen die ik heb geplaatst, heb ik ook gezegd
wat er allemaal goed gaat. Ik hou echter toch overeind dat er te veel tekenen
zijn dat de dingen niet goed gaan. Ik kom op hbo-instellingen waar leerlingen
die eerder op het mbo enorm hun best hebben gedaan, een fulltime opleiding
volgen. Zij zeggen dat zij slechts acht uur per week onderwijs krijgen en
maar twee dagen per week op school hoeven te zijn. In het eerste jaar vallen
deze leerlingen massaal uit, omdat zij niet in de gaten hebben dat zij de
andere drie dagen thuis iets moeten doen. Het personeel van de instellingen
heeft dat ook in de gaten. Ik praat met vertegenwoordigers van de hbo-koepels
en de VSNU-raad. Zij zeggen dat er intenser onderwijs geboden moet worden.
De VSNU vindt dat de nadruk voor de universiteit moet liggen op intenser en
beter onderwijs, vooral in de eerste jaren. Wij hoeven daarover helemaal niet
defensief te doen. Het moet beter.De heer Slob (ChristenUnie):U noemt het voorbeeld van het hoger onderwijs. Natuurlijk,
ook daar moeten dingen verbeterd worden, ook daar moet de kwaliteit verhoogd
worden. Een van de graadmeters om de kwaliteit te peilen is de accreditatie.
Van de meer dan 350 opleidingen zijn er in het vorige jaar maar 2 afgewezen.
Op basis van de accreditatie moeten wij met elkaar stellen dat wij het in
Nederland helemaal niet zo slecht doen. Wij moeten onze ogen niet sluiten
voor de dingen die verkeerd gaan, maar de juiste toonzetting is wel van belang,
ook voor de mensen die keihard werken en van wie in de begroting staat dat
zij onze waardering en ons respect verdienen.Minister Plasterk:Aan die waardering en dat respect is bij mij nooit een snippertje twijfel
geweest. Het is niet voor niks dat bij de formatie van dit kabinet 1 mld.
extra is uitgetrokken omdat er in het onderwijs kennelijk problemen zijn die
opgelost moeten worden. Dat is een wijs besluit geweest van de mensen die
aan de wieg van dit kabinet hebben gestaan. Ik ga proberen dat de komende
jaren te doen.De heer Pechtold (D66):Na deze inleiding vraag ik mij af of de minister wel naar hetzelfde onderwijs
kijkt als de meeste mensen die de afgelopen maanden scherp hebben opgelet.
Het debatje zojuist met de fractieleider van een coalitiepartij geeft dat
ook aan. De minister zet sterk in en neemt vervolgens terug. De minister zegt
dat hij vrolijk is wanneer hij 1 mld. bij elkaar krijgt, maar hij ziet niet
dat inmiddels iedereen aan het staken is omdat iedereen doorziet dat dat miljard
geen extra geld is. De minister zegt dat hij tevreden is over de afspraken
in Beetsterzwaag, terwijl hij de afgelopen zeven maanden bezig is geweest
om het eindelijk tot een prioriteit te krijgen. In Beetsterzwaag was dat niet
gelukt. Daarop komen wij later in dit debat zeker terug. Verder heb ik in
de algemene inleiding gehoord dat er geen grote stelselwijzigingen zullen
plaatsvinden. Dat is de afgelopen tijd een soort bezweringsformule van ministers
geworden. Ik begrijp dat wel, maar mij is niet duidelijk waarom de minister
die uitspraak doet aan de vooravond van de presentatie van het parlementair
onderzoek. Weet hij nu al dat er niets meer gebeurt?Als iemand van de PvdA de portefeuille Onderwijs voor zijn rekening neemt,
vraag ik mij altijd af of het niet de bedoeling is om bijvoorbeeld universiteiten
op afstand te zetten met de intentie wat geld voor de overheid te behouden
voor andere onderwijsvormen. Ik hoor graag van de minister dat er niet zal
worden bezuinigd op universitair onderwijs.Minister Plasterk:Dit kabinet investeert ook in wetenschappelijk onderwijs. Daarin wordt
structureel zelfs meer geïnvesteerd dan ooit tevoren. Die zorg deel ik
dus niet met de heer Pechtold.De heer Pechtold heeft gevraagd naar mijn positie met het oog op de presentatie
van het parlementair onderzoek. Ik heb mij wat dat betreft inderdaad afgevraagd
hoe ik mij moet positioneren. De Tweede Kamer heeft de commissie-Dijsselbloem
ingesteld. Zij is druk bezig met haar werkzaamheden en brengt binnenkort haar
rapport uit. Daar tegenover staat dat wij nu de eerste begroting Onderwijs
van dit kabinet behandelen en dat de Kamer er recht op heeft om te weten wat
het kabinetsstandpunt is. Naar mijn idee houdt de commissie-Dijsselbloem zich
bezig met de vraag hoe het kon lopen zoals het gelopen is, wie de besluiten
heeft genomen enzovoorts. Het is niet aan mij om daarover uitspraken te doen.
Ik kijk als het ware naar de foto van dit moment, schets het huidige beeld
en geef aan waarnaar wij de komende vier jaar zouden moeten streven. Het is
absoluut niet mijn bedoeling om de commissie-Dijsselbloem voor de voeten te
lopen en ik heb niet het idee dat dat risico er is. Ik heb overigens ook niet
de indruk dat die commissie evalueert tot welke stelselveranderingen wij zouden
moeten komen. Zij verdiept zich naar mijn idee in de ontstaansgeschiedenis.De heer Pechtold (D66):De minister heeft gezegd dat er geen Amerikaanse toestanden zullen ontstaan,
inhou­dende dat de universiteiten zichzelf moeten financieren en dat dat
de lijn in Nederland wordt. Ik verzoek hem dat te bevestigen.Ik verbaas mij over de uitspraken van de minister over de commissie-Dijsselbloem.
Laatstgenoemde blikt inderdaad terug en gaat na hoe een en ander is verlopen.
Het is echter wel de bedoeling dat de minister en wij conclusies uit dat onderzoek
trekken. Die kunnen betrekking hebben op stelselwijzigingen, financiering
enzovoorts. Naar mijn idee sluit de minister nu al enkele paden af. Graag
verneem ik van hem, ook namens de andere twee bewindslieden dat alle ruimte
open wordt gehouden om financiële en structurele verbeteringen in het
onderwijs door te voeren.Minister Plasterk:De heer Pechtold gaat op beide punten net een stapje verder. Ik heb een
algemene inleiding gegeven waarin de vraag centraal staat hoe goed het gaat
met het onderwijs. Later in mijn betoog kom ik op het hoger onderwijs en zal
ik de vragen van de heer Pechtold beantwoorden. Hij spreekt over Amerikaanse
toestanden alsof het met alle universiteiten daar heel slecht gaat en trekt
vervolgens een conclusie terwijl ik aan dat onderwerp geen woord heb gewijd.
Dat is naar mijn oordeel geen manier van debatteren waarmee wij veel verder
kunnen komen. Hetzelfde geldt voor de reacties op de commissie-Dijsselbloem.
Die zal een rapport uitbrengen en het ligt totaal open. De heer Pechtold haalt
echter ook het financiële aspect erbij. Ik vraag mij af wat hij daarmee
beoogt.De heer Jasper van Dijk (SP):De minister vergelijkt die nieuwe schoolstrijd tussen de leraar en de
manager met het voetbal. Hij meent dat het moet gaan om Huntelaar en niet
om Jaakke. Dat is een goed punt. Dat is volgens mij overigens ook te zien
aan het salaris.Minister Plasterk:Dat punt wilde ik maken, maar dat gras heeft de heer Van Dijk nu voor
mijn voeten weggemaaid.De heer Jasper van Dijk (SP):Ja, het is misschien goed om daar eens naar te kijken, al weet ik niet
of iedere leraar zoveel wil verdienen als Huntelaar.Ik heb de minister gisteren gevraagd om een keuze te maken voor de leraar
of de manager. Over het voetbal is de minister duidelijk: het gaat om Huntelaar.
Ik vul zelf dan maar in dat hij ook kiest voor de leraar. Mag ik van u één
voorbeeld horen waarin u dat echt concreet maakt? Een voorbeeld waarin u heel
duidelijk kiest voor de leraar? De essentie is namelijk dat u uiteindelijk
de ultieme manager, de baas bent. U zou kunnen zeggen: ik ga
vanuit Den Haag deze wettelijke maatregel nemen, waardoor de positie van de
leraar wordt versterkt, qua beloning en/of pedagogische vrijheid.Minister Plasterk:Op de managers kom ik terug. U vraagt een voorbeeld, dat ik kan geven
omdat het heeft gespeeld in de discussie binnen "Rinnooy Kan" over
het scholingsfonds. Daar heeft de vraag gespeeld of het aanspraak maken op
dat fonds moet kunnen door de docent zelf, of dat dat aan de baas moet worden
gevraagd. De commissie heeft geadviseerd het eerste te doen, welk advies wij
hebben gevolgd. Dat is een voorbeeld van hoe je met een vrij kleine ingreep
het beoogde effect kunt bereiken.De heer Jasper van Dijk (SP):U hebt een punt, maar het is een klein punt, dat zegt u zelf ook al. Ik
denk dat u toch een stapje verder moeten durven gaan als het gaat om groepsgrootte,
lesuren en werkdruk.Minister Plasterk:Daar kom ik nog op.De heer Van der Vlies (SGP):Mijn interruptie sluit daar aardig bij aan. In de algemene schets van
de minister zitten ten minste twee lagen. Hoe organiseren en leiden wij het
onderwijs, en wat geven wij aan onderwijs? De basisvaardigheden schieten tekort,
en de onderwijsvernieuwingen zijn te generiek ingevoerd, in die zin dat wij
te veel hetzelfde hebben gevraagd van verschillende leerlingen en studenten.
Heeft de minister al het begin van een visie ontwikkeld op de vraag of alle
dingen die wij beter willen, vallen te combineren binnen de huidige stelsels?
Die willen wij immers niet wijzigen.Minister Plasterk:Ik heb het begin van zo'n visie ontwikkeld. Het is de keuze om de professional
centraal te stellen. Veruit het grootste project uit de eerste negen maanden
is het Actieplan leraren, dat beoogt om binnen de kaders die er zijn de leraar
een meer prominente positie te geven. Het is overigens geen zwart-witverhaal,
het is niet "weg met de managers", maar de leraar moet weer meer
het gevoel krijgen dat het proces in de school van hem of haar is.De heer Van der Vlies (SGP):Maar zou het een vraag kunnen zijn of de ambitie die wij met elkaar hebben
voor het onderwijs, niet te overladen is geraakt, binnen de formatie, urentabellen
enzovoorts?Minister Plasterk:Eens. Staatssecretaris Dijksma komt daar nog op. Er is de voortdurende
neiging om nieuwe maatschappelijke problemen aan de kerndoelen van het onderwijs
toe te voegen.Ik kom toe aan het Actieplan leraren, te beginnen met de incidentele loonontwikkeling
(ilo). In de meerjarencijfers van de rijksbegroting is de meerjarige verwachte
ontwikkeling van de loonkosten ten gevolge van de cao-ontwikkelingen, de ontwikkeling
van de werkgeverspremies voor overheid en werkgevers en de incidentele loonontwikkeling
geraamd. De hoogte van de verwachte ilo is een stelpost op basis van historische
gegevens. Op basis van die raming wordt jaarlijks door actualisatie van de
cijfers door het CPB door het kabinet de arbeidsvoorwaardenruimte beschikbaar
gesteld aan de werkgevers. Nu de vergrijzing over haar hoogtepunt heen is,
zullen de scholen die ilo niet meer nodig hebben. Het kabinet heeft dus besloten
om de geraamde ilo meerjarig ter beschikking te stellen ten behoeve van de
financiering van het actieplan.Het bedrag van 400 mln. staat niet op de OCW-begroting en wordt niet besteed
aan lerarensalarissen. Het is een voorziening in de begroting ongewijzigd
beleid; deze voorziening wordt gebruikt, zoals de afgelopen vijf jaar is gebeurd,
om gaten in de algemene middelen te dekken. Zij is alternatief aanwendbaar;
je kunt er verschillende dingen mee doen. Sterker nog, in de afgelopen jaren
is zij alternatief aangewend. Om precies te zijn: van dat bedrag van 400 mln.
komt 32,7 mln. niet uit de onderwijssector. Opgeteld bij het enveloppengeld
ten bedrage van 350 mln. – dit is nieuw geld uit de algemene middelen,
dat bij de kabinetsformatie apart is gezet voor het onderwijs – kom
je uit op een totaalbedrag van 750 mln. Er is dus drie kwart aan nieuw geld
beschikbaar voor uitgaven in het onderwijs; geld dat tot dusverre niet besteed
is aan het onderwijs. Het is een structurele investering door middel van nieuw
geld.Op de vraag van de heer Dibi of dit nu een bezuiniging is, antwoord ik
dat dit niet het geval is. Het is een stelpost die is opgenomen in de begroting
meerjarig beleid, waarmee je van alles kunt doen. Je kunt er bijvoorbeeld
een zeehaven van aanleggen, althans de jaarlijkse kosten ervan betalen. Wij
hebben er voor gekozen om het voor het onderhavige doel te besteden. Ik wil
hier niet met spierballen gaan rollen, maar het was geen eenvoudig besluit.
Ik ben wekenlang aan het touwtrekken geweest om eerst de minister van Financiën
en vervolgens de collega's in het kabinet te overtuigen van nut een noodzaak
van de aanwending van deze voorziening voor dit doel. Het had ook voor iets
anders aangewend kunnen worden.De heer Dibi (GroenLinks):Deze voorziening is de afgelopen jaren inderdaad niet aangewend voor datgene
waarvoor het bedoeld was: het bestrijden van de vergrijzing van het lerarenbestand
en het oplossen van het lerarentekort. Nu het eindelijk wordt aangewend waarvoor
het is bedoeld, beargumenteert u dat als een nieuwe investering. Het is de
afgelopen jaren niet gebruikt voor de leraren en nu gebeurt dat wel. Het is
noch een investering, noch nieuw geld; het wordt nu eindelijk gebruikt waarvoor
het is bedoeld.Minister Plasterk:Nee, dat is toch niet waar. Ik heb net beschreven dat het een autonome
post is. Ik ben nog relatief nieuw in het Haagse wereldje, maar ik heb eerst
overal uitgebreid gezegd dat het nieuw geld voor het onderwijs is en dat het
niet in de onderwijsbegroting zit. Vervolgens zei u in de eerste termijn dat
het weliswaar niet op deze begroting staat, maar dat het er toch voor is bedoeld
en dat het dus een Haags spelletje is. Dan vraag ik mij af wie hier nu een
spelletje speelt. Ik heb u net voorgerekend dat twee derde tot drie kwart
van de dekking van het onderwijsplan niet uit de onderwijsbegroting komt en
dat het vorig jaar of het jaar daarvoor niet voor onderwijs is aangewend,
maar dat dat nu wel gebeurt. Ik ben heel blij met dat besluit.De heer Dibi (GroenLinks):De kabinetten-Balkenende I, II en III hebben dit geld niet gebruikt voor
onderwijs. Nu gebeurt dat eindelijk wel. Het komt niet uit de onderwijsbegroting,
maar het staat geparkeerd bij Financiën; het is echter wel bedoeld voor
onderwijs. Aan het begin van deze kabinetsperiode is uitgerekend
hoeveel geld nodig was voor de bestrijding van vergrijzing van het lerarenbestand.
Dat is toch zo? En nu, niet eens een jaar later, blijkt dat geld vrij te vallen
en kunt u het aanwenden voor de conclusies van het rapport-Rinnooy Kan. Het
is toch bizar dat dat binnen zo'n korte tijd in één klap verandert?Minister Plasterk:Als er zich in eerdere jaren ergens een gat voordeed, gebruikte de minister
van Financiën de post om incidentele loonontwikkelingen op te vangen,
om dat gat te dichten. Wij hebben nu besloten om er dit plan uit te financieren.
U heeft volledig gelijk dat dit onder eerdere kabinetten niet is gebeurd.
Dit kabinet heeft zich voorgenomen om hier wat aan te doen en nu gebeurt het
dus wel.De heer Bosma (PVV):Op de site van het CBS wordt de ilo verklaard als een voorziening, als
een soort stroppenpot voor een aantal zaken, zoals bonussen die boven de cao-afspraken
uitkomen, ranginflatie en loondrift en demografische ontwikkelingen, waaronder
de vergrijzing.Minister Plasterk:Dat is veruit de grootste.De heer Bosma (PVV):Ja, dat is veruit de grootste, maar het is niet de enige. De minister
zegt nu dat wij dit geld kunnen gebruiken omdat de vergrijzing over haar hoogtepunt
heen is. Dat neemt niet weg dat die stroppen zich nog steeds kunnen voordoen
in de sfeer van de bonussen en de ranginflatie.Minister Plasterk:Zolang de demografie niet verandert, heb je natuurlijk een gemiddelde
in de mate waarin mensen promotie maken. Dat verschuift niet van het ene jaar
op het andere; dat zit in het ongewijzigde beleid. Het geld is in het verleden
met name voor de vergrijzing gebruikt. Ik vond overigens interessant wat de
heer Dibi hierover in de eerste termijn opmerkte. Hij zei: ten eerste is dit
geen echte dekking; en ten tweede, wat gebeurt er nu als zich een andere calamiteit
voordoet? Daarmee geef je juist aan dat dit geld anders voor iets anders gebruikt
had kunnen worden. Nu kan dat niet meer, want wij hebben het hiervoor ingezet.
Als zich nu iets voordoet, zal de minister van Financiën een andere oplossing
moeten verzinnen, want dit is gebruikt. Dit illustreert juist dat het alternatief
aanwendbaar geld was. Je had er iets anders mee kunnen doen, maar wij gaan
er dit mee doen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Dit doet bij mij toch de vraag rijzen of het voorheen een soort pretpotje
was. Dat geld werd dus helemaal niet gebruikt. Is het niet erg gevaarlijk
om deze stroppenpot – want dat was het in mijn beleving – nu structureel
aan te wenden?Minister Plasterk:Die pot werd in het verleden ook gebruikt. Als het noodzakelijk was om
ergens een dekking aan te brengen, werd eveneens naar de ilo gegrepen. Dit
is ook in de afgelopen jaren gebeurd. Nu is de pot hieraan besteed en dat
kan niet nog een keer.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik hoorde de minister net zeggen dat de ilo de afgelopen jaren niet was
aangewend en dat hij haar daarom nu inzet.Minister Plasterk:Als een dekking nodig was, werd er bekeken of er in de ilo nog een ongebruikt
restant was dat je daarvoor zou kunnen aanwenden.Van die 1,1 mld. gaat 900 mln. naar salarissen. De suggestie dat dit heel
lang gaat duren, wil ik weerspreken. In deze kabinetsperiode, onder onze verantwoordelijkheid,
wordt van die 1,1 mld. 750 mln. gebruikt in 2011. Dat is dus twee derde.De SP-fractie vroeg commentaar op haar mening dat dit een "wassen
neus" is. Het is niet aan mij om hierop commentaar te geven. Nu de SP-fractie
er zo om vraagt, kan zij het antwoord krijgen. Ik begrijp dit standpunt niet.
Ik ben niet gelukkig met het aspect van ongenoegen aanwakkeren dat hieraan
kleeft. Er zijn echt onwaarheden verspreid. Ik had in Nieuwspoort nog niet
eens mijn plannen toegelicht of er was al een persbericht dat het allemaal
een sigaar uit eigen doos was. Zo'n opstelling veroorzaakt bij leraren onrust
en is daarmee schadelijk voor het onderwijs. Wij moeten het immers samen doen.
Het is niet niets als grote politieke partijen zeggen dat het allemaal een
sigaar uit eigen doos is. Ik kan voorrekenen – dat zal ik straks ook
doen – dat, voor zover er al sprake is van iets wat uit de salarissen
komt en daar weer aan besteed wordt, het gaat om minder dan 10% van
het totale bedrag. Ik vind het dus geen wassen neus.De heer Jasper van Dijk (SP):De minister zegt dat er in 2011 750 mln. komt.Minister Plasterk:705 mln.De heer Jasper van Dijk (SP):Het punt is – daarom zijn de leraren boos – dat u niet kunt
garanderen dat dat bij de leraren terechtkomt. Ongetwijfeld zal het bij enkele
leraren terechtkomen, maar in uw actieplan schrijft u duidelijk dat u met
partners, met name de werkgevers, afspraken gaat maken over het inzetten van
dat geld. Daar komen convenanten voor en noem maar op, maar er komt geen generieke
salarisverhoging. U gaat de salarislijnen wel inkorten. Dat is goed, maar
voor de rest gaat u een groot deel van dat geld inzetten voor prestatiebeloning.
Dat is het paard van Troje, want daarmee geeft u de manager heel veel macht
om te bepalen welke leraar een salarisverhoging krijgt en vooral welke niet.Minister Plasterk:Ik constateer allereerst dat u daarmee wegloopt van wat u aanvankelijk
zei, namelijk dat het een sigaar uit eigen doos is. Ik ga straks in op de
vraag op welke manier het bij de leraren terechtkomt, maar ik zeg alvast dat
bijvoorbeeld de leraren in het voortgezet onderwijs er in salaris gemiddeld
10% op vooruitgaan, naast de cao-stijging. Dat is een zeer substantieel
pakket. Het is geen wassen neus. Daar vroeg u mijn mening over; ik vind het
geen wassen neus. Ik wil straks apart terugkomen op het punt hoe wij ervoor
zorgen dat het bij de leraren terechtkomt.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik ga niet meer meedoen aan die theologische discussie over het ilo-budget.
Ik ben echt van mening dat het geld bestemd was voor onderwijs. In die zin
is het dus wel een vestzak-broekzakoperatie, maar dat even ter zijde. De minister
zegt dat de leraren gemiddeld 10% meer salaris krijgen. Dat kan de
minister echter niet voor alle leraren garanderen. Dat is dan ook de zwakte
van het plan. Hij gaat de komende maanden afspraken maken met
de werkgevers. Die bepalen vervolgens wie de schaal 12-functies, et cetera,
krijgen.Minister Plasterk:Ik kan dat wel garanderen. De term "gemiddeld" betekent echter
dat niet iedereen in dezelfde mate erop vooruit gaat. Ik kom zo terug op hoe
wij ervoor zorgen dat het geld goed terechtkomt.De heer Pechtold heeft als alternatief voorgesteld om de middelen voor
gratis schoolboeken in te zetten. Ik realiseerde mij gisteren niet dat D66
vóór de invoering van gratis schoolboeken heeft gestemd. Ik
begrijp nu echter dat de heer Pechtold de salarisstijging belangrijker vindt.
Dat is vanzelfsprekend een legitieme keuze. Het geld voor gratis schoolboeken
is niet alleen een onderwijsmaatregel, maar ook een koopkrachtmaatregel. Ik
herinner eraan dat de structurele financiering van het verstrekken van gratis
schoolboeken is opgebouwd uit 40% uit de enveloppe voor sociale zaken,
20% uit de enveloppe voor jeugd en gezin en 40% uit de enveloppe
voor onderwijs. Ook bij de bekostiging is daarmee dus rekening gehouden. Dat
was overigens geen vanzelfsprekende zaak. In het regeerakkoord staat dat er
gratis schoolboeken komen. Ik heb mij echter bij mijn gesprekken in het kabinet
op het standpunt gezet dat de financiering, gezien het aspect van de koopkracht,
voor een deel uit de middelen voor koopkracht moet komen. De financiering
komt dus voor 40% uit de onderwijsbegroting en voor 60% uit
andere bronnen.De heer Pechtold (D66):Komt de dekking van het tekort voor de gratis schoolboeken voor 100%
buiten de onderwijsbegroting? Dat zal dadelijk de "proof of the pudding"
zijn.Minister Plasterk:Ik wil er niet voor weglopen, ik wilde alleen het dekkingsaspect ter sprake
brengen. Voor de uitvoering is mevrouw Van Bijsterveldt verantwoordelijk.
Zij gaat hier straks nader op in.Ik heb mij voor het gebruiken van de dekking gebaseerd op de brede steun
die de Kamer gaf aan het voorstel om de boeken gratis te maken. De regering
had aanvankelijk het voornemen om dit in 2008 nog niet volledig in te voeren.
De Kamer heeft met een breed gedragen motie duidelijk gemaakt dat zij de schoolboeken
volgend jaar al volledig gratis wil maken. Ik heb mij dus totaal niet vrij
in gevoeld om dit te dekken en dit actieplan te financieren.Het tweede onderwerp van de dekking dat in de Kamer veel aandacht heeft
gevraagd, is de BAPO. Het instrument van de BAPO is ingezet in een periode
waarin veel jonge leraren werkloos waren, in een poging om de oudere leraar
te stimuleren om wat eerder op te houden met werken. De ratio is nu veranderd.
Wij hebben mensen nu hard nodig. Een van de beweegredenen om het BAPO-regime
te veranderen is dat wij de oudere leraren die beschikken over veel ervaring
en veel motivatie, graag betrokken houden bij het onderwijsproces. Dit betekent
dat zij ook in de toekomst minder les zullen gaan geven. Zij blijven wel als
mentor betrokken bij het inwerken van jonge, startende leraren. Zij laten
vaak horen dat zij een drukke baan hebben. Het aanvangssalaris vinden zij
niet eens zo beroerd, maar het werk is bijna niet te doen omdat zij het veel
te druk hebben met alle nieuwe zaken. De oudere leraren kunnen ook betrokken
zijn bij de programmaontwikkeling binnen de school. Dit levert een dekking
op van 100 mln. Ik zeg nogmaals dat dit minder dan 10% van het hele
actieplan is. Dit is de enige component die uit het salarisdeel is gehaald.
Dit komt voor een groot deel terug. Een vergelijkbaar bedrag wordt namelijk
in het kader van het actieplan besteed aan bindingstoeslagen voor oudere docenten.
Dit zijn niet altijd exact dezelfde leraren. Niet alle leraren gebruiken nu
de BAPO. Deze moet je voor 30% zelf betalen. Maar het komt terug bij
dezelfde categorie. Ik voeg eraan toe dat de BAPO-maatregel zeer langzaam
wordt ingevoerd, namelijk over een periode van tien jaar. Verworven rechten
blijven natuurlijk behouden. Tien maal zo veel als wat de BAPO opbrengt, wordt
besteed aan lerarensalarissen. Dit leidt tot een stijging van gemiddeld 10%
in het voortgezet onderwijs, 8,5% in het beroepsonderwijs en 6,5%
in het primair onderwijs, boven de cao-stijging. Ik vind het dus een alleszins
gerechtvaardigde maatregel.De heer Jasper van Dijk (SP):Dit zijn heel veel woorden waarmee de minister zegt dat hij uiteindelijk
100 mln. gaat bezuinigen op de oudere leraren. Hij haalt bij hen het geld
weg, geeft het misschien weer voor een deel terug – aan de besten via
het prestatieloon – maar andere oudere leraren zijn het gewoon kwijt.
Het gaat echter om een regeling die bedoeld was om oudere leraren in het onderwijs
te behouden.Minister Plasterk:Niemand raakt wat kwijt, wie nog BAPO heeft, houdt het.De heer Jasper van Dijk (SP):Natuurlijk, dat begrijp ik, de bestaande gevallen worden ontzien.Minister Plasterk:Ik zeg dit voordat er weer een nieuw misverstand ontstaat dat er een sigaar
uit eigen doos komt.De heer Jasper van Dijk (SP):Dat is het dubbel pijnlijke aan de maatregel omdat de minister dus de
nahossers pakt, de mensen die na 1984 al waren gekort door de salarismaatregelen
van Deetman. Deze mensen worden gepakt, de veertigers onder de leraren. De
kern van de discussie is natuurlijk dat de minister dit hier wel hard zegt,
maar dat hij nog geen instemming heeft van de vakbonden. Zij hebben hier geen
trek in. Wat gaat de minister doen als de bonden morgen – dan houden
zij een actievergadering – zeggen dat zij niet akkoord gaan met het
afschaffen van de verlofregeling voor oudere leraren?Minister Plasterk:Ik kom apart terug op hoe wij dit hele pakket in de procedure gaan gooien.
Dit aspect kan ik het beste in die context met de Kamer bespreken. Het gaat
mij nu puur om de inhoud van deze BAPO-maatregel.De voorzitter:Ik stel voor dat de minister daar straks op terugkomtDe heer Van der Vlies (SGP):De BAPO is begonnen met het doel dat de oudere leerkracht plaats ging
maken voor de jongere. Voor de ouderen is er in toenemende mate ook een belang
bij ontstaan, namelijk dat de werkdruk naarmate je ouder wordt hoger wordt.
Die ouderen hebben wij hard nodig in het onderwijs, ik ben dat volstrekt met
de minister eens, maar wij moeten hen ook zien te behouden.
De BAPO kwam daaraan tegemoet. Voor de nieuwe generaties oudere docenten,
niet voor de zittende docenten, kan dat zeker in de eerste jaren nog een rol
spelen. Hoe kijkt de minister daartegenaan?Minister Plasterk:Ik ben dat met u eens. Wij zullen dus moeten zorgen dat wij zulke afspraken
over de werkdruk maken, dat de oudere docent tussen de 52 jaar en de 60 jaar
actief kan blijven in het onderwijs, minder uren les gaat geven – voor
de klas staat – maar op andere manieren zijn ervaring en enthousiasme
kan inzetten voor het onderwijs. Wij zullen in de komende maanden met de organisaties
daarover goede afspraken moeten maken.Er komt gemiddeld een behoorlijke salarisverhoging aan. Gevraagd is hoe
zich dit verhoudt tot hogere diploma's. Dit is het enige punt waarop wij zijn
afgeweken van het advies van de commissie-Rinnooy Kan. Ik vond haar rapport
uitstekend, maar de kanttekening daarbij is dat er sterk is gekeken naar het
vwo. Op dit punt is gekeken naar de klacht van de universiteiten dat er geen
gepromoveerde docenten meer voor de klas staan. Die klacht is op zich juist.
Dr. Buisman, van wie ik aardrijkskundeles heb gekregen, was een eminente docent.
Het is zonde dat dit soort docenten niet meer voor de klas staan. Twee derde
van de leerlingen gaat echter naar het vmbo. Ik ben minister van het hele
onderwijs – hoewel ik zelf zoals velen in de Kamer vwo heb gedaan –
en ik wil ook naar de vmbo kijken. Dit wil ik ook als sociaaldemocraat, maar
dit geldt evenzeer voor de staatssecretaris die verantwoordelijk is voor het
vmbo en van CDA-huize is. Wij vinden dat wij het vmbo niet moeten vergeten.
Ik hecht dus zeer aan de carrièrekansen van leraren, maar ik vind dat
zij die op verschillende manieren moeten kunnen realiseren.Het verbaast mij dat de SP hier zo fel op is, want ik vind dat het beeld
dat de koppeling tussen hoger diploma en hoger salaris absoluut is, naar twee
kanten genuanceerd moet worden. Dat is het enige wat ik beoog in mijn actieplan.
Er zijn namelijk ook andere manieren om je te kwalificeren dan met een diploma,
waardoor je in een hogere categorie kunt komen. In het beroepsonderwijs kan
iemand veel beroepservaring hebben, of anderszins een aantoonbare kwalificatie
hebben verworven waardoor hij meer voor de leerlingen kan betekenen. Ik vind
het daarnaast niet wenselijk om iemand die met een hoog diploma aankomt, automatisch
opslag te geven. Dat betekent niet dat er totale willekeur moet zijn en dat
een werkleider de een wel en de ander geen opslag geeft. Ik vind dat een raar
beeld. In elke organisatie worden functioneringsgesprekken gevoerd, ook in
ambtelijke organisaties. Daarbij wordt bekeken of men goed functioneert. Dat
mag geen willekeur zijn, maar dat moet vorm gegeven worden. Daar ben ik op
zichzelf niet tegen. Ik begrijp echter de zorg van de heer Jasper van Dijk
in dezen. Ik wil ook dat de docenten zich geprikkeld voelen om carrièrekansen
en een extra opleiding te pakken, in het vertrouwen dat "je je eigen
ken verbeteren" om de woorden van de Nederlandse cultuurfilosoof Johan
Cruijff te gebruiken. Ik wil dus bereiken dat iemand denkt: ik leer nog wat
door en kan mijzelf dan qua salaris verbeteren.Ik zeg uw Kamer toe dat ik met de organisaties van werkgevers en werknemers
zal bespreken hoe wij dat precies gaan vormgeven. Hardop denkend, zou ik mij
bijvoorbeeld kunnen voorstellen dat wij toegaan naar een "comply or explain"-model.
In dat model ga je als je je eerste graad hebt gehaald, naar degene in de
school die voor jou verantwoordelijk is, bijvoorbeeld een coördinator
of de rector, met de mededeling dat je die graad hebt gehaald en dat je vindt
dat je in een hogere schaal moet komen. Die werkleider moet je dan in een
hogere schaal onderbrengen of uitleggen waarom dat niet aan de orde is. Hiermee
wordt een knip gezet in het totale automatisme waarbij een of andere exameninstantie
buiten de school bepaalt wie er binnen de school in welke schaal komt. Ik
vind dat totale automatisme niet wenselijk, omdat daarmee de verantwoordelijkheid
in de school wordt doorkruist. Met die knip kunnen mensen er in redelijke
mate op vertrouwen dat zij het op hun loonstrookje terugzien als zij iets
extra's doen aan scholing om een carrière binnen het onderwijs te maken.De heer Jasper van Dijk (SP):Hier zijn wij bij de kern van het actieplan. Dat vwo-docenten een goed
en hoog salaris moeten hebben, staat voor mij niet ter discussie, maar wij
moeten hoogopgeleide docenten ook in het onderwijs houden. Nu trekken die
weg. Ik wil dat de minister heel eerlijk reageert op een stelling van de Onderwijsinspectie.
Die schrijft in haar jaarverslag dat er door de lumpsumfinanciering, waarbij
scholen één pot geld krijgen, een financiële prikkel is
om niet veel mensen te benoemen op schaal 12-niveau. Ofwel, de minister kan
hier wel zeggen dat hij meer mensen in schaal 12 wil hebben, maar er is voor
de werkgever die zuinig moet zijn met die pot met geld, een prikkel om juist
niet te veel van die hoogopgeleide leraren ook een hoog salaris te geven.
Hoe gaat de minister garanderen dat het wel gebeurt?Minister Plasterk:Ik reageer heel eerlijk, zoals ik de hele tijd probeer eerlijk te zijn.
Ik ben het ermee eens dat er geen garantie is dat dit geld op de goede plek
terechtkomt als het zomaar aan de lumpsum wordt toegevoegd. Wij gaan daarom
de komende maanden tot in detail afspraken maken over wat wij in ons actieplan
noemen de functiemix. Dat betekent dat wij zeggen dat er zoveel leraren in
schaal LA terecht moeten komen, zoveel in schaal LB en zoveel in schaal LC.
Die zijn ook per sector weergegeven in het actieplan. Wij moeten dat met de
sector samen nog fijnmaziger invullen. Wij gaan dat dus doen in de vorm van
additionele bekostiging. Voldoet men niet aan die voorwaarden, dan krijgt
men dat geld niet. Ik deel dus de zorg van de heer Van Dijk en wij hebben
op dit punt in het actieplan een voorziening getroffen.De heer Jasper van Dijk (SP):De minister zegt dat hij wil dat werkgevers een goed verhaal hebben, als
zij zo'n hoogopgeleide leraar geen schaal 12-functie geven.Minister Plasterk:Individueel! Als vervolgens blijkt dat de school bij iedereen een verhaal
heeft waardoor niemand schaal 12 krijgt, klopt er dus iets niet en krijgt
de school de extra bekostiging niet.De heer Jasper van Dijk (SP):Dan moet de minister echt hard maken hoe hij de werkgever daarop kan aanspreken.
Dat staat nu niet in zijn plan. De werkgever is de baas, niet de leraar.De heer Dibi (GroenLinks):Ook mijn fractie is een groot voorstander van de koppeling tussen opleiding
en bekostiging. De minister creëert nu een soort tegenstelling tussen
academisch opgeleide docenten en bijvoorbeeld vmbo-docenten. De academisch
opgeleide docent zou veel meer verdienen dan de vmbo-docent die met een heel
ingewikkelde leerlingenpopulatie te maken heeft. Het hoeft niet óf óf
te zijn. Het kan zijn dat je én een hoogopgeleide docent beter betaalt, én
een docent die te maken heeft met een ingewikkelde mix van leerlingen.Stel dat het "comply or explain"-model wordt ingevoerd en dat
de docent in beroep gaat tegen de afwijzende beslissing van het management,
wat gebeurt er dan? Kan hij alsnog in hoger beroep gaan? Of verwatert het
dan weer en blijft de positie van het schoolbestuur dominant?Minister Plasterk:Het zijn inderdaad twee verschillende dingen. In het ene geval zeg je
dat een hoger diploma niet de enige manier is om in een hogere schaal te komen.
In het andere geval is de vraag hoe zeker iemand die een hogere diploma haalt
ervan kan zijn dat hij in de hogere schaal terechtkomt. Ik heb het "comply
or explain"-model genoemd als suggestie die ik serieus wil bezien. Wij
zullen het met de scholen moeten uitwerken in wellicht per sector verschillende
arrangementen. Het houdt de plicht tot verantwoorden in. Kan men het niet
goed verantwoorden, dan kan men daar natuurlijk niet zomaar mee wegkomen.
Wij moeten dat tot in detail met de sector afspreken en het voorstel komt
in zijn uiteindelijke vorm terug bij de Kamer.De heer Dibi (GroenLinks):Daar heeft u vast wel gedachten over. Stel dat een bestuur het niet kan
verantwoorden; welke middelen heeft een docent dan nog in handen om te eisen
dat het goed komt?Minister Plasterk:Als hem een promotie met een ondeugdelijk argument wordt geweigerd, kan
hij ergens verhaal halen. Een voor dit individuele personeelslid niet-deugdelijk
argument zou zijn dat men het geld nodig heeft voor de vleugel van het gebouw.
Laten we trouwens niet theoretiseren over wat wél deugdelijke argumenten
zouden zijn.De heer Bosma (PVV):De minister neemt het advies van Rinnooy Kan op dit punt niet over. Dat
kan, het is gewoon een advies, maar Rinnooy Kan onderbouwt het wel en de voorzitter
van de Onderwijsraad zegt ook heel duidelijk dat er niet alleen een kwantitatief,
maar ook een kwalitatief problemen bestaat met de leraren. De mate van geschooldheid
neemt in de hele samenleving toe, maar is in het onderwijs juist teruggelopen.
Ziet de minister dat als een probleem en acht hij zijn maatregelen ook echt
een oplossing daarvoor?Minister Plasterk:Ik ben het met u eens. We hebben een groot scholingsfonds van 80 mln.
gecreëerd om extra scholing mogelijk te maken. Het is een genuanceerd
verhaal. Ik heb nooit gezegd dat er geen relatie moet zijn tussen opleiding
en inschaling, ik heb alleen gezegd dat ik het automatisme onwenselijk vind
dat een diplomaverschaffende instantie elders in het land bepaalt of mensen
in een hogere schaal komen. Maar modaliteiten die bepalen wanneer dit verband
in bepaalde gevallen niet wordt gelegd, lijken me niet meer dan redelijk.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Voorzitter. Uit wat de heren Jasper van Dijk en Dibi naar voren brengen,
spreekt een geweldig wantrouwen jegens management en schoolbestuur. Ook bij
bonden voel ik weinig vertrouwen. Men kan dat ontkennen, maar dan lijkt het
me verstandig om er een adequaat antwoord op te hebben. Zou het niet verstandig
zijn als de minister in overleg met werkgevers en werknemers een aantal objectieve
criteria probeert te formuleren die bepalen wanneer men er wel of geen periodiek
bij krijgt en of men wel of niet in een hogere schaal komt vanwege elders
verworven competenties, een nieuwe opleiding, de zwaarte van het beroep enzovoort?Minister Plasterk:Dat lijkt me verstandig. Ik ben het ook eens met wat u impliciet zegt,
namelijk dat het wantrouwen jegens iedereen die leiding geeft in het onderwijs,
misplaatst is. Ik zal daar zo apart op terugkomen, maar wil dit nu al gezegd
hebben.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Daaraan wil ik het volgende toevoegen. U heeft gezegd, geen geld te willen
geven aan een school zonder heldere afspraken hierover. Zou dat ook geen sterk
instrument kunnen zijn om duidelijk te maken dat het wantrouwen misplaatst
is? Een dergelijk situatie zal immers niet voorkomen, omdat u geen geld geeft
als scholen niet doen wat is beoogd.Minister Plasterk:Nogmaals, dat vertrouwen op zich heb ik wel en ik zal zo terugkomen op
de balans tussen docenten en management. Maar ik wil het niet laten aankomen
op die prestatieafspraken. Trust, but verify.De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. Ik denk dat de SP het management allerminst wantrouwt. Ik
denk eerder dat de minister de leraren wantrouwt, als hij overgaat tot prestatiebeloning.
Zo krijgt het management namelijk alle instrumenten in handen om op een willekeurige
manier sommige leraren goed te vinden omdat ze goed luisteren en andere niet,
omdat ze eigenwijs zijn.Minister Plasterk:Dat is toch wantrouwen, beweren dat een leidinggevende iemand goed vindt
omdat deze goed naar hem luistert? Dat zou toch een volstrekt verkeerde manier
van leiding geven zijn? Als je zo tegen leidinggevenden aankijkt, vertrouw
je ze toch niet?De heer Jasper van Dijk (SP):Prestatiebeloning is volstrekt onwerkbaar en onnodig in het onderwijs.
Het gaat om vertrouwen als je zegt: lerarenopleidingen zijn goed, dus een
hoogopgeleide leraar krijgt een bepaald salaris. Dat is vertrouwen, prestatiebeloning
is wantrouwen. Maar dat was niet mijn vraag...Minister Plasterk:Ja, maar ik wil er wel op reageren. Er is geen enkele organisatie in het
land waar dit zo werkt. Als een leraar zich via het mentoraat of via buitenschoolse
activiteiten of anderszins enorm inspant, is het heel normaal om in een functioneringsgesprek
te zeggen dat hij het fantastisch doet en eigenlijk thuishoort in een andere
categorie. Dat gaat zo in elke organisatie, bij de overheid en in het bedrijfsleven.De heer Jasper van Dijk (SP):Tot 1984 werkte het zo in het onderwijs. Toen werd het afgeschaft, want
men vond het te duur. Dan stel ik nu mijn vraag. Ik wil u namelijk helpen.
Met de lumpsumfinanciering kan het zijn dat schoolbesturen het geld niet inzetten
voor het personeel, maar voor de verbouwing van hun school. Dat lijkt mij
een foute zaak. Waarom zet u geen schot tussen personeel en materieel?Minister Plasterk:Niet elke verbouwing is altijd een foute zaak, want soms is het hard nodig.
Bij dit extra geld plaatsen wij dat schot overigens, en wel door middel van
de procedure die ik zojuist heb besproken.Ik moest erg lachen toen de heer Dibi naar aanleiding van de topinkomens
zei: nu breekt mijn klomp.De heer Dibi (GroenLinks):Dat ging over de bijdrage van de heer Van Dijk.Minister Plasterk:Nu ja, ik vond het sowieso een mooie beeldspraak. U zei over de hogere
salarissen dat wij alleen aan "management by speech" doen. Ik wil
dat hier toch weersproken hebben, want wij hebben in het coalitieakkoord afgesproken
dat alle bestuurders in de publieke en semi-publieke sector onder het Dijkstal-regime
gebracht zullen worden. U kent het Dijkstal-advies: er is sprake van classificatie
in verschillende categorieën. Het hele onderwijs is door mij ingebracht
in classificatie A, met een maximumsalaris. Er zijn ook lichtere regimes,
waarbij je het salaris bijvoorbeeld alleen maar openbaar hoeft te maken. Vooruitlopend
op de wetgeving daarover heb ik brieven gestuurd naar het hoger onderwijs
en naar de raden van toezicht. De staatssecretarissen sturen deze brieven
naar alle andere instellingen. Vooruitlopend daarop wordt niemand meer benoemd
boven de Dijkstal-norm, voor zover wij er maar een snippertje invloed op hebben.
Dat is nog nooit eerder door een kabinet gedaan, maar wij doen dat nu wel
en ik ga er heel streng in zijn. Uw klomp hoeft niet te breken, zo wil ik
maar meegeven.De heer Dibi (GroenLinks):Mijn opmerking was bedoeld voor de heer Jan Jacob Van Dijk, van de CDA-fractie.
Ik ben blij dat u dit zo toepast, maar ik had het niet alleen over de topsalarissen,
maar ook over de fusies, want ik zie de bureaucratische molen al draaien.
Het blijft heel vaak bij gesprekken, in de trant van: neem dat nu maar op
in het jaarverslag. Op allerlei bankrekeningen worden enorme reserves opgepot.
U zegt: als men dat in het jaarverslag opneemt, ben ik al blij. Dat bedoel
ik nu met management by speech, maar ik ben in elk geval blij dat u in het
kabinet een trendbreuk teweegbrengt.Minister Plasterk:Voorzitter. De heer Slob heeft terecht het heel belangrijke onderwerp
van de werkdruk aangesneden, en ook andere woordvoerders hebben dat gedaan.
Bij werkbezoeken die ik de afgelopen negen maanden heb afgelegd, en in alle
contacten met docenten komt dat als veruit de grootste klacht naar voren.
Er zijn andere dingen waarover men zich zorgen maakt, zoals de salariëring,
maar de werkdruk is het belangrijkste. De heer Slob gaf al aan dat dit een
complexe kwestie is. Werkdruk is deels subjectief. De werkdruk die je ervaart,
heeft heel veel te maken met de manier waarop je in het werk staat. Als je
het gevoel hebt dat je voor jezelf werkt, lekker bezig bent en doet wat je
wilt doen, wordt dezelfde hoeveelheid werk als veel minder drukkend ervaren
dan wanneer je het gevoel hebt dat iemand je in de nek hijgt en je lastig
valt, dat je voor iemand werkt en dat je dingen moet doen die je eigenlijk
liever niet zou willen doen. In de tweede plaats hebben werkdruk en de wijze
waarop die wordt ervaren voor een groot deel te maken met de organisatie.
Wij kunnen daaraan vanuit het Haagse maar betrekkelijk weinig doen. Ik schuif
het niet weg en wij kunnen er wel iets aan doen, maar uiteindelijk moet het
werk op de werkvloer zo worden georganiseerd, dat iedereen de werkdruk aan
kan.De heer Slob zei ook dat een eenvoudige oplossing er niet is. Het is inderdaad
niet waar dat de werkdruk die men ervaart weg is als alle klassen een kind
kleiner worden. Klassenverkleining is gigantisch duur: als je een klas 10%
kleiner maakt, heb je 10% meer budget nodig voor het onderwijs. Voor
de werkdruk die de docent ervaart zal het altijd wel iets, maar niet zo heel
veel uitmaken. De oorzaak van werkdruk is veel complexer dan het aantal leerlingen
in de klas.Ik wil scholen ondersteunen bij de aanpak van het probleem. Dat kan vanuit
verschillende invalshoeken, maar de oplossing zal altijd tot stand moeten
komen via afspraken met de sociale partners. In de eerste plaats moeten er
afspraken worden gemaakt over een betere verhouding tussen lesgevende en niet-lesgevende
taken. In de tweede plaats moeten er afspraken komen over ruimte voor het
ondersteunend personeel. Ik heb het dan over conciërges in het primair
onderwijs en over het mogelijk maken van opleidingen voor onderwijsondersteuners
in het voortgezet onderwijs en de bve-sector. De staatssecretarissen zullen
daarop nader ingaan. Ten derde noem ik het verminderen van de werkdruk van
beginnende en oudere leraren, door middel van de match tussen de oudere docenten
en de startende jonge docenten. Voor de aanpak van de werkdruk is het ook
van belang dat de leraren goed toegerust zijn en dat zij goed opgeleid zijn
voor hun werk. Dat vereist professionalisering en daarvoor kan het bedrag
van oplopend structureel 80 mln. voor het scholingsfonds een grote rol spelen.
Ik ga samen met de scholen, het bedrijfsleven en de wetenschap onderzoeken
hoe een andere organisatie van het onderwijs en ook de inzet van ICT kunnen
bijdragen aan oplossingen voor de te grote werkdruk en het lerarentekort.
Uiteindelijk is het allemaal onderdeel van de afspraken met de sector waarover
ik de Kamer in het voorjaar ga rapporteren.Dan kom ik nog op een specifiek punt dat door de heer Slob werd aangereikt,
namelijk de aantallen weken waarin de lesuren worden gegeven, vakanties et
cetera. Dat is echt een zaak van het cao-overleg tussen werkgevers en werknemers.
Ik heb gehoord wat de heer Slob heeft gezegd en ik heb daarvan akte genomen.
Ik ga mij daar echter vanaf deze plaats niet in mengen.Dat was het voor wat betreft de werkdruk.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik ben blij met de aandacht die de minister in zijn beantwoording
geeft aan de werkdruk, want ik vond dat dit in het actieplan onvoldoende uit
de verf kwam. Als ik het goed begrepen heb, zegt de minister: wij gaan de
komende maanden niet alleen maar spreken over de salarisverhoging en hoe die
moet worden ingevuld, maar nemen het onderwerp werkdruk nadrukkelijk mee in
de gesprekken. Betekent dat dan dat er in het voorjaar handreikingen liggen
voor scholen, opdat zij in de praktijk daadwerkelijk aan de
slag kunnen om die werkdruk waar dat maar mogelijk is te verminderen? Dat
is mijn eerste vraag. Mijn tweede vraag betreft de schoolvakanties en alles
wat daarover is gezegd de laatste dagen. Ik heb nooit bepleit dat wij daarin
hier keuzes moeten maken en ik weet heel goed dat die verantwoordelijkheid
niet bij ons ligt, maar in het veld. Ik vind echter wel dat alles aan de orde
moet komen, als wij het over werkdrukvermindering hebben. Zeker als in de
plannen van de minister blijkt dat de normjaartaak, die nu nog gebaseerd is
op 36 uur per week, straks naar 40 uur per week gaat. Dan wordt de druk op
de weken waarin er les gegeven wordt, alleen maar groter. Wij kunnen niet
om het onderwerp heen. Dat is vervelend, dat heb ik ook gemerkt aan de reacties
die de afgelopen dagen zijn binnengekomen. Mensen denken dat ik aan hun vakantie
kom, maar dat doe ik helemaal niet. Er moet echter wel over gesproken worden.
Wordt dat niet alleen bij de cao-onderhandelingen meegenomen, maar neemt de
minister het ook mee wanneer er in de breedte over het verminderen van de
werkdruk wordt gesproken? Dat vraag ik zonder dat wij dan gaan bepalen wat
de conclusies zullen zijn, want die zullen uiteindelijk in het onderwijsveld
getrokken moeten worden.Minister Plasterk:Over het tweede punt, de urennorm, komt de heer Slob zo met de staatssecretaris
te spreken. Op het eerste punt: ja, dat moet onderdeel uitmaken van het pakket
waarmee ik in het voorjaar bij u terugkom, de afspraken die met de organisaties
worden gemaakt over de werkdruk.De heer Dibi (GroenLinks):Ik ben blij dat de minister zegt dat dit iets is voor de partners die
in gesprek gaan met elkaar. In reactie op mondelinge vragen van mijzelf noemde
hij de vakantiedagen zelf namelijk ook al een keer. Ik ben blij dat hij daarin
van mening is veranderd. De onderwijstijd van docenten in Nederland is vele
malen langer dan in de ons omringende landen. De minister zegt in wezen: daar
ga ik niet over. Als wij constateren dat een groot gedeelte van de jonge docenten
het onderwijs toch weer ontvluchten, vindt de minister dan niet dat hij als
minister van Onderwijs een aantal voorstellen moet doen om de werkdruk te
verlagen?Minister Plasterk:Op de laatste vraag heb ik net geantwoord. Aan de urennorm heeft de Kamer
recent een heel debat met de staatssecretaris gewijd. Voor zover de Kamer
daar nu bij deze begrotingsbehandeling nog op terug wil komen, zou ik dat
bij de daarvoor verantwoordelijke bewindspersoon willen houden.De heer Jasper van Dijk (SP):De werkdruk is inderdaad voor de Nederlandse leraar veel groter dan in
alle buurlanden. Wij hebben de grootste klassen en de meeste uren. Dat is
echt een punt. Ik vind dat er niet denigrerend moet worden gesproken over
klassenverkleining. Juist als je leraren daarnaar vraagt, zeggen zij: mijn
klassen zijn te groot en er zitten te veel verschillende soorten leerlingen
in. De minister kan dus een enorm statement maken als hij zegt: ik vind eigenlijk
dat een klas maximaal 20 leerlingen moet hebben of dat er zoveel docenten
op zoveel leerlingen moeten komen. De minister zou echt wat meer de regie
moeten nemen. Dat is wat de leraren van hem vragen.Minister Plasterk:Ik ben het met u eens dat dit een enorm statement zou zijn, maar u en
ik zijn er eveneens verantwoordelijk voor dat wij zaken waartoe wij hier besluiten,
ook kunnen betalen. Wanneer een klas van 30 leerlingen naar 20 leerlingen
gaat, dan heb je dus de helft meer klassen en de helft meer docenten nodig.
Als dat met hetzelfde budget moet, dan kan dat niet. Dat kost miljarden! Dat
is gewoon niet realistisch.De heer Jasper van Dijk (SP):Dat is dan in ieder geval helder.Minister Plasterk:Wij kunnen het halveren van de klassengrootte eenvoudigweg niet betalen.
Dan moet je in plaats van 32 mld. ineens 64 mld. geven aan het onderwijs in
dit land. Ik ben daar niet voor, want de andere dingen zijn ook belangrijk.De heer Jasper van Dijk (SP):Dan is het helder. De uitspraak van de minister in de Volkskrant dat de
kwaliteit van het onderwijs onder de maat is, is dan duidelijk. Nu zegt hij
dat hij natuurlijk wel 64 mld. wil in plaats van 32 mld.Minister Plasterk:Nee, nu maakt de heer Van Dijk er een karikatuur van.De heer Jasper van Dijk (SP):De minister krijgt dat geld niet van minister Bos. Zo lang dat zo is,
moet hij vrijblijvende afspraken maken met werkgevers en kan hij nooit een
algemene verbetering van het onderwijs bewerkstelligen.Minister Plasterk:Dit is echt goedkoop. Het is niet de beste manier om het geld te gebruiken.
Uit al het onderzoek blijkt dat het onderwijs niet het best wordt verbeterd
door de klassen kleiner te maken, maar door te doen wat wij nu doen, de positie
van de leraar versterken. Als je voor hetzelfde bedrag de klassen kleiner
zou maken, scheelt dat voor de grootte van de klassen heel weinig. Men moet
er niet mee aankomen dat wij niets aan de kwaliteit van het onderwijs doen.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Ik heb af en toe het gevoel dat wij niet zo heel erg slim zijn, niet zo
slim als de SP. De SP wil de problematiek oplossen door bijvoorbeeld klassenverkleining.
Daar trekt zij dan 100 mln. voor uit. Ik citeer uit de tegenbegroting van
de SP. Voor de verbetering van de arbeidsomstandigheden van leraren trekt
zij 150 mln. uit. Daarmee denkt de SP de problemen in het onderwijs op te
lossen. Of wij zijn niet slim, of wat in de tegenbegroting staat klopt niet.Minister Plasterk:Op een lumpsum van bijvoorbeeld 10 mld. is 100 mln. een honderdste deel.
Dat is 1% klassenverkleining. Dat is minder dan een leerling per klas.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik dank de heer Jan Jacob van Dijk ervoor dat hij vandaag de tijd heeft
genomen om de alternatieve begroting van de SP te bekijken. Dat is extra geld,
bovenop het geld dat het kabinet investeert. Dat is een stap om in 2008 de
klassen kleiner te maken. De opmerking van de minister dat
uit onderzoek blijkt dat klassenverkleining niet werkt, kan niet.Minister Plasterk:Het is niet de beste manier om het geld aan te wenden.De heer Jasper van Dijk (SP):De minister moet eens met een willekeurige leraar praten. Het eerste waar
die over zal spreken is de werkdruk. Die werkdruk is zo groot door de grote
klassen, met zeer verschillende leerlingen, met leerproblemen. De klas moet
kleiner. De minister moet zich niet verschuilen achter onderzoeken. Hij kan
beter zeggen dat een klas van vijftien leerlingen veel beter is. Daarmee verhoog
je pas het arbeidsplezier van leraren, maar dat heeft hij er niet voor over.Minister Plasterk:Ik heb geen behoefte om hier opnieuw op te reageren, want alles is gezegd.In een interruptiedebatje is al gesproken over de managers. Elke fatsoenlijke,
professionele organisatie heeft leidinggevenden nodig. Ik was twee weken geleden
in een coöperatieve school in Utrecht, waar ik buitengewoon blijmoedige
leraren trof, die aanvankelijk zonder enige leiding hadden gewerkt. Drie jaar
geleden hebben zij besloten een fulltime functionaris als directeur aan te
stellen, vrijgesteld van alle onderwijstaken. In deze tijd is het niet meer
mogelijk dat er niet iemand rondloopt die leiding geeft en een aantal managementtaken
op zich neemt. Zij waren heel tevreden over die keuze. Ik moest nog even denken
aan de tijd van het arbeiderszelfbestuur in Joegoslavië, waarover prof.
Arie van der Zwan altijd zo mooi wist te vertellen. Het is een aspect van
de Joegoslavische samenleving waar wij de laatste tijd weinig meer van horen.
Ik denk dat het niet realistisch is.Leiding geven betekent natuurlijk niet: willekeur. Het betekent niet:
ongebreidelde macht. De leidinggevende is ook niet het bestuur. Ik kreeg de
indruk dat hier en daar gedacht werd dat een beslissing van een leidinggevende
inhoudt dat het schoolbestuur besluiten neemt. De leidinggevende is de conrector,
de teamleider, de clusterleider, vaak een voorman of -vrouw en meestal iemand
die zelf leraar is of is geweest.De SP vroeg of al het geld naar managers gaat. Nee, al het geld gaat naar
leraren. De enige categorie managers waar specifiek geld naartoe gaat is die
van de schoolleiders van de basisscholen. Zij gaan er € 275 per
maand op vooruit. Dat is een bewuste keuze, waaraan wij graag vasthouden.Ik wil vervolgens iets zeggen over de positie van de leraar en de zeggenschap.
De doelstelling is helder: de leraar moet weer de baas zijn over het eigen
vak. In mijn inleiding heb ik al gezegd dat ik te veel docenten hoor zeggen:
wij hebben het gevoel dat wij niet meer de baas zijn over het onderwijsproces.
Die leraren willen niet de baas zijn over de boekhouding of over allerlei
technische zaakjes. Zij willen dat die voor ze geregeld worden en dat ze zelf
inhoudelijk hun werk kunnen doen, dus op de manier waarop artsen in het ziekenhuis
werken. Overigens, voor zover dat nog zo is, maar dat is een ander onderwerp.
Echter, op de manier waarop artsen zich verantwoordelijk voelen voor de zorg,
willen docenten verantwoordelijk zijn voor het onderwijs. Die zeggenschap
moet je op drie niveaus realiseren en al die drie niveaus zijn belangrijk. In de eerste plaats gaat het dan om de zeggenschap van lerarenteams over
het onderwijskundige proces. Dus dan is het team verantwoordelijk voor het
curriculum en de manier waarop daarmee wordt omgegaan. In de tweede plaats
gaat het om het versterken van de positie van individuele leraren met een
professioneel statuut. In de derde plaats is nodig: versterking van de medezeggenschap
van het personeel als geheel. Wij praten nu namelijk over de leraren, maar
wij moeten voorkomen dat wij dat andere een derde deel van het personeel op
school op eens niet meer een vorm van zeggenschap bij het onderwijs geven.
Bij dit personeel denk ik niet alleen aan de conciërge, maar aan allerlei
vormen van ondersteunend personeel, zoals de amanuensis enzovoorts. Dus ik
wil die balans verbeteren. Daarover moet een afspraak met de organisaties
worden gemaakt en daarvoor geldt hetzelfde wat ik in het AO heb gezegd op
vragen van mevrouw Dezentjé, namelijk dat er sprake is van een totaalpakket.
Wij komen met 1 mld. extra voor de werkgevers. Zij kunnen dan niet zeggen:
dat extra budget vinden wij fijn, maar over die medezeggenschap willen wij
niet met u praten. Dus er zal met de te maken afspraken een verankering moeten
komen. Ik weet niet of dat moet leiden tot een wettelijke vastlegging van
deze vorm van zeggenschap of dat een andere verankering nodig is. Ik sta daar
open in. Daarover moeten wij in de onderhandelingen in de komende maanden
met elkaar een afspraak maken. Het gaat mij erom dat hetgeen wij voor ogen
hebben, in de praktijk gebeurt.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Dit is een cruciaal punt van het debat. U geeft aan, een voorstander te
zijn van het opstellen van een professioneel statuut.Minister Plasterk:Ja.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Wat moet er met dat professionele statuut geregeld worden wat niet geregeld
kan worden met de bestaande medezeggenschapsorganen?Minister Plasterk:De leraar moet meer betrokken zijn bij zijn eigen onderwijs. Er is een
lange opsomming te geven, maar die heb ik niet paraat. Als u die wilt horen,
moet ik navraag doen. Dan kan ik u in de tweede termijn zeggen wat allemaal
met dat statuut vastgelegd zou kunnen worden.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Maar de cruciale vraag is: waarom gaat u iets nieuws bedenken, terwijl
er nu al medezeggenschapsorganen zijn waarin ook onderwijsgevenden een rol
hebben? Die organen houden zich ook bezig met de inhoud van het onderwijs
en met de organisatie van het onderwijs. Waarom hebben wij dan nog een professioneel
statuut nodig?Minister Plasterk:Omdat de huidige regeling niet goed genoeg werkt.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Is het dan niet beter om ervoor te zorgen dat wat wij nu hebben, beter
werkt in plaats van weer met iets nieuws te komen? Met wat wij nu hebben,
zouden wij ervoor kunnen zorgen dat gebeurt wat wij beogen.Minister Plasterk:Op deze manier wordt het een semantische kwestie. Ik vind
dat wij iets moeten hebben dat werkt en dat voldoet aan alles wat wij willen.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Met andere woorden: verbetering van de huidige medezeggenschap zou een
optie zijn.Minister Plasterk:Maar niet met de bedoeling om iets weg te schuiven en om te zeggen: wij
hebben al medezeggenschap en die gaan wij een slagje beter maken. Ik wil dat
wij de komende maanden heel goed met werkgevers en werknemers vastleggen wat
er voor welke onderwerpen geregeld moet worden. Duidelijk moet zijn voor welke
onderwerpen welke vorm van zeggenschap geldt.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Dan zijn wij het met elkaar eens. Wij willen dus heldere afspraken maken
en wij gaan na welke instrumenten wij nodig hebben. De bestaande instrumenten
zullen heel goed in aanmerking worden genomen. Mocht blijken dat er iets niet
voldoende geregeld kan worden met de bestaande instrumenten, dan moet misschien
onderzocht worden of de bestaande instrumenten kunnen worden aangepast. Als
dat dan echt niet kan, gaan wij pas nieuwe instrumenten ontwikkelen.Minister Plasterk:Wij onderzoeken alles, maar behouden het goede.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Een mooie bijbelse uitspraak!Minister Plasterk:Apostel Paulus! Gelet echter op wat ik tot dusver in het veld heb gehoord,
heb ik aanleiding om te denken dat wij er niet zijn met één
tandje meer bij het gebruik van het bestaande instrument. Maar goed, laten
wij de ontwikkelingen afwachten. Het komt weer aan de orde.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik ben heel blij dat u net als ik in mijn eerste termijn de mogelijkheid
van een professioneel statuut heel duidelijk noemt. Wij vinden zo'n statuut
zeer waardevol. Ik vind wat u zegt dus winst ten opzichte van de situatie
van vorige week. Toen zei u dit nog niet zo nadrukkelijk. Ik wijs er wel op
dat de bonden van mening verschillen. Ik meen dat het nu vooral gaat om de
vraag of dat professionele statuut een bureaucratisch instrument zal worden,
waarover de werkgever bijvoorbeeld afspraken maakt met individuele docenten.
Het zou ook mogelijk zijn om de docenten als groep, als team van een school
met een professioneel statuut een positie te geven. Over dat statuut maak
je dan met de werkgever een afspraak. Kan de minister aangeven op welke lijn
hij zit? Ik kan mij voorstellen dat hij overbodige bureaucratie niet ziet
zitten, maar wel dat statuut naar voren wil brengen.Minister Plasterk:Er zijn drie niveaus voor zeggenschap: het niveau van de lerarenteams,
die over het gehele onderwijskundige proces besluiten; de individuele zeggenschap,
en die heeft ook waarde; en mensen hebben individueel zeggenschap over zaken
in hun werksituatie die hen aangaan. Daarnaast heeft het personeel als geheel
zeggenschap. Voor mij is het en/en. Ik weet dat er verschillend over wordt
gedacht, maar uiteindelijk willen de bonden, de werkgevers en de Kamer hetzelfde,
namelijk dat de leraren niet alleen het gevoel hebben, maar ook feitelijk
de baas zijn over datgene waar zij de baas over moeten zijn, namelijk hun
eigen professionaliteit. Dat moeten wij de komende maanden gaan invullen en
ik heb er het volste vertrouwen in dat wij daar uitkomen.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Het is een wezenlijk verschil of je in een professioneel statuut de docent
als individu neerzet en bepaalde rechten en plichten met de werkgever afspreekt,
of dat je dat doet door middel van een model met de docenten als team. Ik
denk dat het goed is als de minister aangeeft voor welk model er gekozen wordt,
want dat is cruciaal in het kader van bureaucratie, gedoe, conflicten op school
enzovoorts.Minister Plasterk:Er ligt een grote nadruk op het team, dat besluit hoe men het curriculum
inricht. Maar dat kan niet volledig ten koste gaan van de zeggenschap van
de individuele functionaris, dus ik denk dat het en/en wordt. Met de organisaties
zullen wij moeten overleggen over de precieze mengsmering, en dat komt in
de Kamer terug.De heer Dibi (GroenLinks):Volgens mij wil de minister niet hetzelfde als de bonden. Waarschijnlijk
heeft hij niet goed opgelet de afgelopen dagen.Minister Plasterk:De bonden willen niet hetzelfde, werd net geconstateerd.De heer Dibi (GroenLinks):De bonden zelf willen niet hetzelfde, maar de bonden willen absoluut niet
dat de minister zijn aanpak en het geld presenteert als slikken of stikken.
Dat doet de minister nu wel. Hij zegt: dit is mijn plan en de bonden hebben
dat maar te accepteren.Minister Plasterk:Nee, ik zeg: dat hebben ook de werkgevers maar te accepteren. De druk
op meer zeggenschap op wat er gebeurt ten opzichte van de leiding van de school,
komt vanuit de werknemers. Dus als je er al een polariteit in zou willen zien,
zouden dat de werkgevers kunnen zijn die zeggen: "give me the money"
en laat de rest zoals het is. En tegen hen zeg ik dan: zo gaan wij dat niet
doen.De heer Van der Vlies (SGP):In plaats van het identificeren van een polariteit zou ik liever uitgaan
van het gemeenschapsmodel. De minister noemde aanvankelijk in grove trekken
het management, de docenten en de balans die verstoord is. Wij hebben nu aandacht,
niet ten onrechte, voor de positie van de docent, maar laten wij vooral die
balans in de gaten houden, want het gaat om gedeelde verantwoordelijkheden
met uiteindelijk een bevoegd gezag dat de verantwoordelijkheid draagt voor
de samenleving. Die lijn moet er wel in blijven. Vindt de minister dat ook?Minister Plasterk:Natuurlijk vind ik dat, en dat zit ook begrepen in het woord "balans".
Overigens denk ik dat wij op die ene kant van de schaal nog wat kunnen drukken
voordat die helemaal doorslaat, in die zin maak ik mij niet zoveel zorgen.De heer Van der Vlies (SGP):Ik sloeg erop aan, omdat de minister tegen mijn collega Dibi zei: de werkgevers
moeten dat pikken.Minister Plasterk:Dat was mijn woordkeus niet.De heer Van der Vlies (SGP):Dat heb ik de minister horen zeggen. Dat geeft niet, maar dan zeg ik:
dat is niet het denken vanuit gemeenschappelijke belangen, doelen, verantwoordelijkheden
en de balans die er moet zijn.Minister Plasterk:Wij zullen teruglezen of ik het woord "pikken" heb gebruikt,
ik bedoelde te zeggen dat er voor de werkgevers geen sprake is van: goh, heeft
u er zin in en zo nee, dan is het ook goed. Er staat inderdaad een zekere
druk op.Dan kom ik te spreken over een punt dat door de heer Van der Vlies en
anderen in het AO is aangeroerd bij het actieplan leraren, namelijk: wat is
precies de afdwingbaarheid? Wie maakt afspraken met wie? Ik pak er één
voorbeeld uit: de functiemix. Verschillende mensen hebben gevraagd: hoe weten
wij dat het geld wordt gebruikt om mensen in hogere schalen te zetten? Ik
maak per sector concrete prestatieafspraken met de sociale partners over de
te bereiken functiemix: zoveel procent in die en zoveel procent in die schaal.
Deze afspraken met concrete tussendoelen, ook in de tijd, worden vastgelegd
in een convenant. Die afspraken binden zowel de werkgevers als de werknemers,
aangezien de sector- en de vakorganisatie zijn vertegenwoordigd. Ik zal monitoren
of de gewenste tussendoelen worden bereikt. Daarop kom ik later in mijn betoog
terug.De prestatieafspraken die de arbeidsvoorwaarden raken, worden door de
sociale partners uitgewerkt in decentrale cao's. De afspraken die de sociale
partners in de decentrale cao's maken, binden individuele werkgevers en -nemers.
Het zijn immers overeenkomsten. Daarnaast heeft de personeelsgeleding van
de medezeggenschapsraad instemmingsrecht bij de vaststelling of de wijziging
van de formatie. Die functiemix is onderdeel van het formatieplan. De werkgever
moet dus jaarlijks aan de medezeggenschapsraad en aan het ministerie van OCW
rapporteren over de in 2012 te bereiken functiemix en de opbouw in de tijd.Schoolbesturen worden via de lijn van de bekostiging gehouden aan de gemaakte
afspraken. Naast de reguliere basisbekostiging zal er op basis van het actieplan
een aanvullende bekostiging plaatsvinden. De prestatieafspraken die wij maken,
worden direct gekoppeld aan die aanvullende bekostiging. Daarmee kunnen wij
direct sturen op afspraken op schoolniveau. Als een individuele school niet
presteert en zich bijvoorbeeld niet houdt aan de doelstelling om tot de functiemix
te komen, is het mogelijk om de aanvullende bekostiging op te schorten en
in het uiterste geval kan die worden stopgezet. Wij houden van jaar tot jaar
en van school tot school dus de vinger aan de knop, omdat het belangrijk is
dat de afspraken worden nagekomen.De heer Jasper van Dijk (SP):Toen minister Plasterk aantrad, hadden de leraren alle hoop op hem gevestigd.
Hij is immers niet zomaar een minister, maar Ronald Plasterk. Hij is een buitenstaander
met visie die misschien een doorbraak kan bewerkstelligen in het "beruchte"
Nederlandse onderwijsbolwerk. De minister heeft terecht gezegd dat het niet
mogelijk is om in vier jaar te veranderen wat in dertig jaar tot stand is
gekomen. Ik heb hem gevraagd of hij met zijn vuist op tafel durft te slaan.
Zojuist heeft hij gezegd dat hij afspraken zal maken met werkgevers en werknemers.
De werkgevers – dat zijn managers – zullen daarin een belangrijke
stem hebben. De minister kan ook kiezen voor een harde koppeling tussen beloning
en opleiding. Durft hij dat?Minister Plasterk:Ik dank de heer Van Dijk voor de complimenten. Wij hebben zojuist gesproken
over die harde koppeling tussen beloning en opleiding. Ik ben voorstander
van een duidelijke koppeling, maar niet van een automatische. Dat heb ik al
gezegd. Ook heb ik duidelijk toegelicht op welke wijze wij kunnen bereiken
wat wij willen. Wij werken met concrete streefcijfers en houden de vinger
aan de knop. Mochten de streefcijfers niet gehaald worden, dan gaat het niet
door.Ik ben niet van plan om een centraal hiërarchisch onderwijssysteem
op te tuigen dat vanuit de Hoftoren wordt gestuurd. Dit is immers niet het
land van Mao.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik vroeg mij al af wanneer de minister die opmerking zou maken.De essentie is dat de minister zegt dat de beloning wordt gekoppeld aan
de opleiding. Dat doet hij echter niet. Hij geeft de werkgevers de vrije hand
om te bepalen wat zij doen. De minister is van plan om afspraken met hen te
maken en om na drie jaar met hen af te rekenen.Minister Plasterk:Nee, dat zal ik elk jaar doen.De heer Jasper van Dijk (SP):Geweldig! Maar de minister weet nog niet welke afspraken die werkgevers
maken. Er komt een prestatiebeloning, maar geen harde koppeling tussen beloning
en opleiding. Dat getuigt niet van durf.Minister Plasterk:De doelstellingen staan duidelijk in het actieplan. Daarover zullen wij
afspraken maken. Over drie maanden leggen wij die aan de Kamer voor. Dan kan
zij daarover oordelen. De staatssecretarissen en ik zijn heel trots dat wij
na negen maanden dit actieplan aan de Kamer kunnen presenteren. Naar mijn
idee is dat daadkrachtig genoeg.De monitoring is belangrijk. Ik meen dat de Kamer de schriftelijke antwoorden
vanochtend heeft ontvangen. Ik realiseer mij dat zij zich beraadt op een standpunt.
Er moet een zware monitor komen voor het actieplan. Rond mei 2008 of zoveel
eerder als mogelijk is, stuur ik de zojuist besproken afspraken met de sociale
partners naar de Kamer. Ik wil onder meer afspraken maken over: de positie
van de leraar in de school, personeelsbeleid, de werkdruk, het opleidingsbeleid,
de registratie in het register, de functiemix, de bindingstoeslag, de vergroting
van het aantal allochtone leerkrachten, het aantal mannelijke leraren in de
sectoren waar zij nu weinig vertegenwoordigd zijn, en het aantal vrouwelijke
schoolleiders. Bovendien wil ik afspraken maken over de wijze waarop en de
termijn waarbinnen publieke verantwoording moet worden gegeven. In september
2008 ontvangt de Kamer de nota Werken in het onderwijs, waarin ik een nulmeting
van de te behalen resultaten van het actieplan presenteer. Ik stel voor om
daarbij een halfjaarlijkse cyclus te hanteren, waarbij sprake
is van een tussenrapportage in het voorjaar en een jaarrapportage in september.Op het terrein van de beloning gaat het om het volgende. Ik noem een paar
hoofdzaken: de functiemix – hoeveel verschillende schalen worden gerealiseerd –
de toekenning van een regionale toeslag aan docenten in relatie tot het beschikbare
budget en het terugdringen van het aantal onbevoegde docenten. Verder noem
ik nog de benutting uit het scholingsfonds: gebruikt men dit fonds, wie neemt
hiervan gebruik en in welke mate wordt het gebruikt? Op het terrein van de
kwantitatieve beleidsdoelstelling noem ik nog voldoende leraren. Daarbij gaat
het om de vacaturecijfers, onder andere opgesplitst naar regio en personeelscategorie
en om de zijinstroom en de stillereserveregeling, waarover in de commissie
is gesproken. Verder gaat het om het aandeel allochtone leerkrachten en de
ontwikkeling en het gebruik van de conciërgeregeling. Voor al deze indicatoren
geldt dat naast de stand de ontwikkeling in de tijd zal worden weergegeven.
Steeds zal worden aangegeven in hoeverre de realisatie in lijn is met het
nog af te spreken pad om de streefcijfers te halen. Ik ben ervan overtuigd
dat de Kamer op deze manier de voortgang en de tussentijdse effecten van het
actieplan samen met mij goed kan volgen en dat wij zo nodig kunnen bijsturen.
Ik ben het volledig met de Kamer eens: het mag niet voorkomen dat wij 1 mld.
over de muur gooien en over vier jaar zien dat er niks is veranderd.De suggestie is gedaan om de Algemene Rekenkamer de voortgang te laten
monitoren. Ik meen dat dit met de geschetste aanpak niet nodig is. Ik krijg
via de Onderwijsinspectie, die hiervoor specifieke expertise in huis heeft,
een goede, onafhankelijke rapportage. Ik zal de Kamer direct alle informatie
aanleveren, opdat deze meteen kan worden gecontroleerd. De Rekenkamer heeft
de primaire taak, toe te zien op de rechtmatigheid van alle overheidsuitgaven.
Deze controle zal voor al deze uitgaven blijven gelden. Dit geldt dus ook
voor al het geld dat via het actieplan leraren wordt uitgegeven. Meer details
hierover heeft de Kamer schriftelijk gekregen.Naast de genoemde monitoring zal ik in samenspraak met de directie Kennis,
het Centraal Planbureau en een aantal externe deskundigen op het gebied van
de effectmeting en de arbeidsmarkt een aantal onderzoeken opzetten om de effecten
van het beleid in kaart te brengen. Op dit moment zijn hiervoor betrekkelijk
weinig instrumenten beschikbaar, maar die wil ik in de komende periode wel
ontwikkelen.De heer Pechtold (D66):Dat is een behoorlijk positieve ommezwaai. In de eerdere reactie van de
minister was er nog niet zo'n verantwoordingssysteem. Daarin werd nog min
of meer aangegeven dat het allemaal heel moeilijk was. Gelukkig hoor ik nu
vele indicatoren waar wij mee gaan werken.Minister Plasterk:Wij zijn uw dienaar.De heer Pechtold (D66):Nu begin ik op te letten.Ik hoor de minister zeggen dat er ook nulmetingen worden gedaan. Een paar
dingen wil ik duidelijk hebben.De minister gaat nu onderhandelen met de partners waar hij afspraken mee
maakt. Ik moet onderhandelen met de minister en ik wil afrekenbare afspraken
met de minister kunnen maken. Het lijkt mij daarom goed dat de minister de
Kamer in het begin van het volgende jaar alvast de nulmetingen en de indicatoren
die hij zojuist heeft genoemd, laat zien. Ik wil dan geen rapportage, maar
een opzet waaruit blijkt wat er tweemaal jaarlijks gebeurt en welke afspraken
langzamerhand worden nagekomen. Kan de minister daarop een reactie geven?Mijn tweede punt betreft de Rekenkamer. Ik snap de koudwatervrees van
de minister wel, want het lag bij de coalitieonderhandelingen al meteen moeilijk.
Ik begrijp alleen niet waarom de minister niet ingaat op mijn voorstel voor
een ex ante onderzoek. De Rekenkamer kan aangeven wat de effecten zouden kunnen
zijn wanneer het Rijk 1 mld. wil uitgeven. De minister gaat er in de schriftelijke
beantwoording en vandaag niet op in waarom dat niet wenselijk zou zijn. Wij
geven namelijk 1 mld. uit. Ik zou wel eens willen weten waar wij dat geld
aan moeten uitgeven. Moeten wij dat uitgeven voor de pabo of voor de lerarensalarissen?
De Rekenkamer kan dat gewoon aangeven. Wat vindt de minister van een dergelijk
ex ante onderzoek?Minister Plasterk:Naar aanleiding van de eerste vraag kan ik toezeggen dat ik de Kamer die
opzet zal sturen. De heer Pechtold zei tweejaarlijks, maar hij bedoelde waarschijnlijk
twee maal per jaar.De heer Pechtold (D66):Inderdaad.Minister Plasterk:Ik ben er niet voor om de Rekenkamer om een ex ante onderzoek te vragen.
Wij hebben aan de commissie-Rinnooy Kan, die breed is samengesteld en veel
expertise heeft, gevraagd waar het geld het beste aan besteed kan worden.
Op basis daarvan is een actieplan ontwikkeld en dat willen wij volgen. Ik
ben het er volledig mee eens dat gemonitord moet worden wat de effecten ervan
zijn, maar ik voel er niet voor om met deze open vraag naar de Rekenkamer
toe te gaan. Dan kunnen wij weer helemaal opnieuw beginnen.De heer Pechtold (D66):Ik vind het antwoord van de minister te gemakkelijk en ik vind het jammer
dat hij dit niet wil. Ik wil juist dat het geld goed wordt besteed. In het
plan van de commissie-Rinnooy Kan staat niet precies aangegeven waar dat geld
naar toe moet. Wij kunnen zo tien of twintig indicatoren noemen waarlangs
wij kunnen meten. Ik kan, net als de minister, op dit moment niet afwegen
waar het geld het beste aan besteed kan worden. De Rekenkamer zou een vrijblijvende
verkenning kunnen doen en misschien kan de Rekenkamer dan helpen bij het aanscherpen
van indicatoren. Is de minister bereid de Rekenkamer te verzoeken een verkennend
onderzoek te doen?Minister Plasterk:Nee, ik ben het ook niet eens met de opmerking dat in het rapport van
de commissie-Rinnooy Kan niet staat waar het geld naar toe zou moeten. Er
staan heel concrete voorstellen in voor schaalverkorting, scholingsfondsen,
etc. Die hebben wij ingevuld. Dat is wat wij aan de actiekant doen. Daarnaast
leidt niet elke begrotingspost tot een bepaalde indicator. Wij moeten kijken
naar het gehele pakket. Dus ik ben er niet voor om dat verzoek aan de Rekenkamer
te doen.De heer Dibi (GroenLinks):Ik probeer de minister hier toch van te overtuigen, want het is een heel
belangrijk punt. Het is ook in het belang van de minister dat het geld dat
wij nu gaan uitgeven op de juiste plek terechtkomt, zodat er
in de toekomst voldoende leraren zijn. De minister zei over de oude leraren
iets interessants, wat ook direct in de media terechtkwam. Hij zei dat helemaal
niet duidelijk is of dat geld uiteindelijk zal zorgen voor meer leraren.Minister Plasterk:Dat heb ik niet gezegd.De heer Dibi (GroenLinks):Voldoende leraren.Minister Plasterk:Precies, ik vroeg mij af of het probleem volledig zal zijn opgelost met
dat geld.De heer Dibi (GroenLinks):Precies. Er is dus sprake van een bepaalde twijfel. Is het dan niet goed
om te proberen, alle twijfels zo veel mogelijk weg te nemen door de Rekenkamer
zo'n verkennend onderzoek te laten doen? Ik snap niet waarom de minister zich
daar zo tegen verzet.Minister Plasterk:Omdat de wetenschapper in mij zich verzet tegen de gedachte dat je bij
een complex systeem als dit in een open economie kunt voorspellen wat de effecten
zijn. Als ik de rentestand van volgend jaar kon voorspellen, zou ik mijn hypotheek
oversluiten. Je kunt niet voor vijftien jaar vooruit voorspellen hoe het met
vacatures in het onderwijs zit. De commissie-Rinnooy Kan heeft een analyse
gemaakt van het probleem en vervolgens een advies gegeven. Die analyse delen
wij en dat advies nemen wij over. Dat werkt in hoge mate de goede kant op.
Ik denk dat wij met dit plan doen wat wij kunnen doen en wat wij moeten doen,
maar ik heb vanuit mijn academische voorzichtigheid gezegd dat niet voorspeld
kan worden op welke termijn alle vacatures verdwijnen. Dat kan niet, want
dat hangt van allerlei andere factoren af.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Dat laatste vind ik wel jammer. Ik was juist zo blij dat deze minister
opeens in zijn eigen plan bleek te geloven.Minister Plasterk:Daar heb ik altijd in geloofd.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Dat was bij het algemeen overleg niet zo duidelijk. Hij zei: wij stoppen
daar ruim 1 mld. in, maar wij zien wel waar wij eindigen. Dat wilde ik nu
juist niet horen. Ik wil nu de toezegging van de minister dat die streefwaarde
er komt. Kan de minister garanderen dat met die 1 mld. het lerarentekort is
opgelost? Neemt de minister de verantwoordelijkheid daarvoor?Minister Plasterk:Ik zei bijna "ja" totdat u zei: dan is het lerarentekort opgelost.
Dat is net het punt dat ik probeerde te maken. De vraag is: wanneer is dat
opgelost? Zo simpel zit de economie helaas niet in elkaar. Het hangt ervan
af wat de aanzuigende werking van andere sectoren is. Wij merken dat mensen
het onderwijs uitstromen als de economie aantrekt. Dan gaan zij in het bedrijfsleven
werken. Als het slechter gaat met de economie, houden mensen vast aan hun
vaste aanstelling in het onderwijs. Ik weet niet hoe de economie zich gaat
ontwikkelen, dus ik kan er geen definitief antwoord op geven. Ik denk dat
dit een goed plan is dat doet wat wij vinden dat er moet gebeuren. Je krijgt een soort zelfversterkende effecten in dit soort systemen. Men
denkt dat het onderwijs niet meer zo interessant is als carrièrekeuze
of men stroomt na een paar jaar uit. Als mensen dat doen, daalt de status
van het beroep nog verder. Dan krijg je een neerwaartse spiraal. Dat is in
de loop van tientallen jaren heel langzaam zo gegaan. Ik vind dat wij in de
komende vier jaar moeten laten zien dat wij de spiraal omhoog hebben gevonden.
Dat is de ambitie.Mevrouw Dezentjé noemde het onderhandelen een kaartenhuis. Zij
vroeg: wat als men in het veld dit of dat niet wil. Zij vroeg specifiek naar
de dekking van de BAPO. Haar antwoord op de vraag van collega's wat de VVD
vindt van het voornemen om de BAPO af te slanken, heeft mij verbaasd. Zij
zei dat zij daar een tegenstander van is. Ik denk dat voormalig minister Zalm
zich omdraait in zijn hangmat, want ik heb altijd begrepen dat de VVD er een
groot voorstander van is om wat te doen aan prikkels die mensen stimuleren
zo snel mogelijk met werken op te houden. Op de vraag wat de alternatieve
dekking van de VVD is, zei zij: dan bezuinigen wij maar op het onderhoud van
schoolgebouwen. Toen dacht ik: foei, mevrouw Dezentjé, hoe kan dat,
dat is niet de traditie die ik van de VVD ken. Ik was daar verbaasd over.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Over de BAPO-regeling heb ik gezegd dat deze mijn keuze niet zou zijn.
Ik zou een andere keuze hebben gemaakt voor de dekking. Daar kom ik in tweede
termijn nog even op terug. Ik heb duidelijk willen maken dat het ook schrapen
is om die dekking te realiseren. Ik heb een element genoemd, maar ik heb tegelijkertijd
verwezen naar het verkiezingsprogramma. Dat was heel wat breder dan wat de
minister net zei.Minister Plasterk:Dat stelt mij gerust. Ik zie uit naar de tweede termijn van mevrouw Dezentjé.De heer Jasper van Dijk (SP):De minister zegt eigenlijk dat de afschaffing van de BAPO-regeling een
echte VVD-maatregel is, maar dat de VVD zelfs die niet wil steunen. De minister
is zelf geen VVD'er, maar sociaaldemocraat. Hij breekt hier de verlofregeling
voor oudere leraren af. Hij zegt dat dit 100 mln. oplevert; 10% van
het plan. Dat wordt ingezet voor modernisering, maar wij weten allemaal dat
dit afbraak betekent.Minister Plasterk:Ik heb net gezegd dat wij de regeling heel langzaam in de loop van tien
jaar afbouwen en vervangen door andere arrangementen, waarin ongeveer hetzelfde
bedrag gaat zitten voor leraren in die categorie. Die discussie hebben wij
net gehad. Het feit dat de VVD ergens voorstander van is, wil niet altijd
zeggen dat het een slecht idee is.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik heb maar één vraag aan de minister. Gaat hij dit ook
uitleggen aan die leraren die weldra op het Malieveld staan te demonstreren?
Komt hij dan ook naar het Malieveld?Minister Plasterk:Ik proef bij u toch een grote gretigheid om zo veel mogelijk mensen naar
het Malieveld te krijgen. Vanwaar toch die gretigheid om er zo veel mogelijk
in te roeren? De regering komt met een groot pakket aan maatregelen om samen
met de werkgevers en werknemers in het onderwijs te zorgen
dat het leraarsberoep beter wordt. De heer Van Dijk roept eerst dat het allemaal
een sigaar uit eigen doos is. Dat verhaal heb ik weersproken en hoor ik nu
niet meer. Nu is het een grote schande dat een hoger diploma niet automatisch
tot een hogere rang leidt. Mijn antwoord is dat wij dat op een fatsoenlijke
manier met elkaar afspreken. Dan hoor ik dat niet meer, maar dan komt er wel
weer wat anders. Als dat Malieveld maar vol komt! Heeft u nog andere dingen
waar u zich zorgen over maakt?De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter! Dit is toch laag! Alsof de SP hier bezig is om alleen maar
de boel verkeerd te laten lopen. De minister moet echt ingaan op de inhoud.Minister Plasterk:Dat probeer ik de hele avond.De heer Jasper van Dijk (SP):U probeert gewoon de bal te kaatsen terwijl u keihard oudere leraren pakt
door een verlofregeling van hen af te pakken. Daar moet u op ingaan. En u
moet er niet omheen praten. U moet gewoon zeggen: wij pakken die verlofregeling
van die oudere leraren af, omdat wij dat geld willen gebruiken voor prestatiebeloning.Minister Plasterk:Over het onderwerp heeft u net uitgebreid gesproken. U stookt de boel
gewoon op. Ik vind dat slecht.De heer Pechtold (D66):Ik heb de afgelopen dagen en weken het gevecht tussen de "1 mei"-socialisten
en de "rest van het jaar"-socialisten maar even gelaten voor wat
het was, maar ik moet de SP natuurlijk wel een beetje gelijk geven. Zij willen
natuurlijk onrust en zij zeggen: het is niet goed genoeg. Die plaat wordt
afgedraaid en dan denk ik ook wel eens: zou dat waar zijn? U bent begonnen
als minister, u heeft een probleem geconstateerd, u heeft een commissie ingesteld
en daar is een bedrag uitgekomen. Is dat geld wel voldoende en kunnen wij
u daar later ook op afrekenen? Voor het antwoord op die concrete vraag blijft
u wel heel veel woorden nodig hebben. U zou op dit moment gewoon helderder
moeten zijn, U zou moeten zeggen: het is niet slikken of stikken voor die
bonden, maar ik sta open voor hun commentaar. U zou moeten zeggen: wij gaan
zorgen voor concrete cijfers en daar kunt u me op afrekenen. Als u dat zou
doen, dan laat ik het gevecht tussen die socialisten voor wat het is. Maar
dan wil ik nu wel keihard van deze minister horen: die 1,1 mld. zet ik in
en als dat te weinig is, zorg ik voor meer. Maar aan het eind van deze periode
is het probleem van de lerarentekorten en dergelijke, los van de economische
ontwikkeling, voor een groot deel van tafel. Dat is mijn speerpunt, daar ga
ik voor en daar rekent u mij op af.Minister Plasterk:Nu u er zo enthousiast voor gaat staan, kan ik toch niet nalaten om te
zeggen dat u eerst gehoond heeft dat er helemaal geen plan zou komen. Vervolgens
heeft u gezegd dat ik dat plan nooit van een dekking zou kunnen voorzien.
Vervolgens heeft u mij naar de Kamer gehaald en heeft u gezegd dat de enige
mogelijke dekking zou kunnen worden gevonden in het afschaffen van de basisbeurs.
Anders zou er geen dekking zijn. Nu is er een plan, nu is er een dekking en
nu gaan wij dat gewoon doen. Op de concrete vraag hoe dat met de bonden zal
worden afgesproken, kom ik later nog terug. Ik constateer wel dat het bij
veel van de dingen waarvan u eerder heeft gezegd dat het helemaal niet goed
zou gaan, tot dusverre goed is gegaan.De heer Pechtold (D66):Twee keer een compliment incasseren is aardig, maar u moet nu niet overmoedig
worden. Ik heb aangegeven dat het geld er is. Maar als u niet had zitten pitten
terwijl Vogelaar, Koenders en een heleboel andere bewindslieden de extra miljoenen
zo binnenhaalden, dan hadden wij nu niet al die potlodenfondsen hoeven plunderen
om dit te doen. Ik ben het niet eens met de SP dat het allemaal geld is uit
de onderwijsbegroting, maar het had ook meer kunnen zijn. Het had ook extra
geld voor onderwijs kunnen zijn. Ik hoor u dat soort dingen nog niet zeggen.
Ik hoor u ook nog niet zeggen: als het te weinig is, dan vecht ik voor meer.
Ik heb tegen u gezegd: als uw portemonnee niet gevuld wordt, moet u met uw
portefeuille zwaaien. En dat hoor ik gewoon niet!Minister Plasterk:U liep altijd wel met portefeuilles te zwaaien, maar ik heb deze klus
nu gewoon geklaard. Wij hebben nu een goede dekking, waarvan minder dan een
derde uit de onderwijsbegroting afkomstig is. Dat voldoet volledig aan de
verwachtingen die eerder zijn gewekt door de regering. Ik ben daar buitengewoon
trots op. Ik vind het pakket zoals het hier ligt, deugdelijk. Het is in alle
opzichten zeer verdedigbaar: beleidsmatig, financieel en het is ook in balans.
Ik realiseer me dat er door verschillende partijen en partners moet worden
ingeschikt om het plan mogelijk te maken.Zoals bekend, heb ik een open brief gekregen van de AOb. Daarop heb ik
vanochtend een antwoord gestuurd. Ik heb het antwoord helaas niet voor me
liggen, dus ik zal uit mijn hoofd moeten citeren. Er lag een concrete vraag
of ik bereid was tot een open overleg hierover. Ik heb geschreven dat ik over
het hele pakket een open overleg met de organisaties wil voeren. Ik hoop dus
echt dat wij met de CNV, de AOb en met de werkgevers en andere partners in
een open overleg samen kunnen werken en ervoor kunnen zorgen dat dit plan
een succes wordt. Wij willen uiteindelijk hetzelfde, wij willen dat de positie
van de leraar wordt versterkt.Voorzitter. Er liggen nog wat losse punten en ik wil nog ingaan op de
amendementen. Wat het wetenschappelijk onderwijs betreft, is er gevraagd of
ik van plan ben om de masterfase te privatiseren. Dat ben ik niet van plan.
Laten wij maar praten over de plannen die ik hier voorleg.Ik vervolg met de motie over het stoppen van de overheveling van de eerste
geldstroom naar de tweede, naar ik meen gaat het om motie 31288, nr. 3. Zoals
de Kamer weet, gaat er ongeveer 1,1 mld. naar wetenschappelijk onderzoek via
de eerste geldstroom. Ik heb zojuist 100 mln. overgeheveld van de eerste geldstroom
naar de tweede geldstroom. Daarover heb ik uitgebreid met de Kamer gesproken.
Ik heb op zichzelf geen plannen om dit verder door te zetten. Ik teken wel
aan dat ik niet begrijp wat er socialistisch aan is – ik heb ook mijn
socialistische literatuur gelezen – om het geld liever via de instituties,
de managers, aan de wetenschap te besteden, dan via de professionals die door
het geld een vernieuwingsimpuls krijgen. In die zin begrijp ik niet waarom
de heer Jasper van Dijk zo gebrand is op het verder afstoppen van de overheveling
van de eerste naar de tweede geldstroom. Voor mijn gevoel is
dit in strijd met het standpunt van de SP in de rest van dit debat. Ik raad
het aannemen van de motie af.De heer Jasper van Dijk (SP):De eerste geldstroom staat ook voor vrij en fundamenteel onderzoek van
jonge onderzoekers, voor avontuurlijke onderzoekers, de tweede geldstroom
is meer gericht op onderzoek naar bepaalde trends, maar daarover wilde ik
geen vragen stellen.De minister heeft gezegd dat hij niet van plan is om de masterfase te
privatiseren. Hij zegt dus dat hij de masterfase blijft bekostigen. Klopt
het dat hij in de Volkskrant over de masterfase heeft gezegd, dus over in
het algemeen het vierde jaar van de studenten: "De hoogte van het collegegeld
helpt bij het nadenken over al of niet doorgaan met studeren." en vervolgens: "Of
voor dat laatste jaar geen beurs, maar een lening."?Minister Plasterk:Dit is een geautoriseerde tekst.De heer Jasper van Dijk (SP):De minister overweegt dus om het vierde studiejaar van het wetenschappelijk
onderwijs om te zetten in een lening, waardoor het in mijn ogen geprivatiseerd
wordt. Als je er een lening van maakt, stop je met de basisbeurs op dat punt
en laat je studenten zelf betalen.Minister Plasterk:Dat is niet hetzelfde. Er is in Nederland privaatonderwijs. Dat is iets
heel anders dan het door de overheid bekostigde onderwijs. De heer Jasper
van Dijk koppelt dus twee zaken aan elkaar die niets met elkaar te maken hebben.
Bovendien zeg ik niet dat ik iets van plan ben. Ik ken de lading, hij wil
mij nu ontlokken dat ik iets overweeg. Wat er staat, neem ik volledig voor
mijn rekening. Ik heb gezegd dat het bachelordiploma in de context van de
bachelor/masterstructuur – die nu de facto formeel is doorgevoerd; daarover
is in het AO uitgebreid gesproken – in feite bijna een papieren diploma
is. Op dit moment stroomt 80% automatisch door in de doorstroommaster.
Men realiseert zich dus niet dat er een diploma is gehaald en dat er een nieuwe
keuze te maken is. Volgens mij is het wenselijk om een nieuw keuzemoment te
introduceren, waarop mensen kunnen nadenken of zij wel in Lutjebroek verder
willen, of dat zij in Tietjerksteradeel hun aansluitende master willen doen,
of dat zij wel in Lutjebroek verder willen, maar niet met psychologie, maar
met bedrijfskunde, of dat zij misschien een bedrijf willen starten, of ergens
een baan willen accepteren. Er zijn vele mogelijkheden.Gisteren heb ik een rapport ontvangen, getiteld Ruim baan voor talent.
Dit heeft ook in de pers gestaan. U hebt het rapport waarschijnlijk inmiddels
van mij ontvangen. Daarin staan adviezen van de instellingen. Zij willen kunnen
experimenteren met differentiatie in de masterfase. Ik ga daarvoor een beleidsreactie
opstellen die ik naar de Kamer zal sturen, opdat er daarna over gesproken
kan worden.De voorzitter:Ik stel voor, dat de minister zijn betoog vervolgt. Het plan ligt niet
voor en maakt geen onderdeel uit van deze beraadslagingen.Minister Plasterk:Ik heb nog een laatste punt voordat ik toekom aan de amendementen. De
heer Van der Vlies heeft gevraagd naar het in de Grondwet verankeren van de
Nederlandse taal en de betekenis daarvan voor de bewegwijzering op Schiphol.
Dit is mijn favoriete onderwerp. Het opnemen van het Nederlands in de Grondwet
staat in het coalitieakkoord. Dat is niet heilig, maar toch van eminent belang
voor de ministers van dit kabinet. Dat gaan wij dus doen. De interessante
vraag waarop wij ons nog beraden, is wat er dan in de Grondwet komt. Daarin
komt niet te staan: De Nederlandse taal, punt. Ik mag aannemen dat daar een
zin komt met een onderwerp, een gezegde en wellicht zelfs een lijdend voorwerp
over wat er dan met de Nederlandse taal moet worden gedaan. Laat ik in ieder
geval zeggen dat ik niet denk dat er komt te staan dat de Nederlandse taal
ook voor de bewegwijzering op Schiphol zal moeten worden gebruikt. Ik heb
overigens eerder dit jaar over dit specifieke onderwerp schriftelijke vragen
van de leden Haverkamp en Schinkelshoek beantwoord.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb gisteren al gezegd dat ik het volstrekt eens ben met de inzet van
de minister om de Nederlandse taal een geborgde plek te geven in onze cultuur
en onze samenleving, in onze internationale contacten en fora en wat men daarbij
ook bedenken kan. Ik heb uiteraard het coalitieakkoord ook gelezen en ook
de zin over de Grondwet. Ik ben er zeer nieuwsgierig naar hoe daaraan uitvoering
zal worden gegeven, maar vroeg mij vervolgens af wat het betekent voor de
praktijk van het leven.Ik zocht een voorbeeld en daaraan moet men mij niet ophangen, maar Schiphol
is de enige luchthaven ter wereld die de informatie in het Engels aanbiedt
en niet ook in de taal van de thuishaven, om het zo te zeggen. Dat is overigens
niet consequent het geval, want hier en daar zie je een bordje dat wel tweetalig
is, maar op de essentiële knooppunten van Schiphol word je in het Engels
bewegwijzerd.Minister Plasterk:Of door pictogrammen.De heer Van der Vlies (SGP):Ja, maar het is de enige luchthaven ter wereld waar Engels in wezen als
enige wegwijzertaal wordt gehanteerd. Dat is een voorbeeld en roept de vraag
op: waarom doen wij dat eigenlijk?Minister Plasterk:Ik denk dat wij het fundamenteel eens zijn over het belang van de Nederlandse
taal. Wij stimuleren het gebruik ervan op allerlei manieren. Als voorzitter
van de Nederlandse Taalunie ben ik er druk mee bezig en ik hecht er zeer aan.
Ik denk dat het opnemen in de Grondwet meer een symbolische daad is, in zoverre
dat de mensen de taal die zij op straat, in hun dagelijks leven gebruiken,
niet in hoge mate zullen laten beïnvloeden door de tekst van de Grondwet.
Het is een signaal dat wij er in een steeds meer globaliserende wereld zeer
aan hechten.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):De minister zei daarnet dat het vooral symbolisch is. Symboliek kan heel
sterk zijn. Ik ben een zeer groot voorstander van dit voornemen van het kabinet.
Veel interessanter dan Schiphol vind ik wat de gevolgen van eventuele opname
van het Nederlands in de Grondwet zullen zijn voor het onderwijs. In welke
taal zal het worden gegeven en in welke sectoren? Wij weten dat er af en toe
discussies zijn over het Engels, dat bij universitaire opleidingen
oprukt. Volgens mij is dat bij sommige opleidingen van weinig nut. Ik vraag
mij dan af waarom men daarvoor kiest en vermoed dat dit is omdat het sexy
klinkt en interessant lijkt om studenten te lokken. Graag wil ik dat de minister
zich goed vergewist van de consequentie van opname van het Nederlands in de
Grondwet voor het onderwijs en de taal die daarin wordt gebezigd. Hij zal
er een aantal goede dingen over moeten zeggen als dat wetsvoorstel wordt ingediend.De voorzitter:Dit is een aanbeveling.Minister Plasterk:Die neem ik mee. Nogmaals, ik denk dat de fijnmazigheid waarmee dit in
de Grondwet wordt geregeld, daar nooit aan zal raken. De discussie over het
gebruik van de Engelse taal in het onderwijs is een interessante. Ik heb het
van dichtbij meegemaakt en kan zeggen dat er meer aspecten aan zitten dan
alleen maar prestige. Ten eerste zijn er zo langzamerhand bij heel veel universitaire
instellingen en hbo-instellingen veel buitenlandse studenten. Ten tweede moeten
studenten leren, hun voordrachten over vaak ingewikkelde technische onderwerpen
in het Engels te presenteren. Het aspect van oefenen kan dus ook nog een rol
spelen. Maar goed, nu gaan wij heel erg in de details.De voorzitter:En u komt nog met een voorstel.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Begrijp ik de heer Pechtold nu goed, dat hij zei...De voorzitter:De heer Pechtold?De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Excuses, ik zag hem vanuit mijn ooghoek. Ik heb meer fouten met namen
in dit debat gemaakt, waarvoor excuus.Ik hoorde dat de minister zei dat het opnemen van het Nederlands in de
Grondwet een symbolische daad is. Ik hoop dat het veel meer is dan alleen
maar een symbolische daad.De voorzitter:Dat is ook een aanbeveling.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Ik wil er wel graag een reactie op hebben.Minister Plasterk:Ik noem iedereen maar voor het gemak Van Dijk. Dat gaat hier bijna altijd
goed...Ik zei dat het mij vooral een symbolische daad leek. Nogmaals, de taal
die men op straat spreekt, zal er niet erg door worden beïnvloed. Ik
zei al eerder dat het de vraag is wat het dictum in de Grondwet gaat worden.
Dat zal niet simpel zijn, want er zal niet kunnen komen te staan: het is verboden
een andere taal te spreken. Noch: iedereen moet altijd Nederlands spreken.
Het dictum zal een algemene strekking hebben.De heer Pechtold (D66):De Jonge Democraten hebben een website, getiteld: ronald, 't is maar een
ideetje, plasterk. Gaat dit ideetje er ook op komen? Ik heb me geërgerd
toen het CDA kwam met de bewegwijzering op Schiphol en wilde dat de minister-president
bij de opening van het academische jaar in Wageningen geen Engels sprak, terwijl
veel toehoorders daar zijn speech ook graag zouden kunnen verstaan. Dat is
gewoon symboolpolitiek. Graag hoor ik van deze minister, die hier ook een
beetje staat als de ideoloog van de PvdA, dat dit een idioot idee is. Hoe
moet dit worden geformuleerd in de Grondwet? Wat gaan we het Nederlands noemen?
Tot op het woord nauwkeurig? Alleen al het gedoe over het Groene Boekje, dat
iedereen heeft kunnen volgen. Hoe wordt omgegaan met het Fries, met dialecten,
hoe kijken wij aan tegen het Koninkrijk en het Papiamento? Weet u wat het
gaat kosten om een paar partijen die moeite hebben met een Europese vlag,
tegemoet te komen en een grondwetswijziging te maken voor het Nederlands?
Als de minister daar als ideoloog van de PvdA staat, zegt hij: door die bordjes
op Schiphol weet iedereen waar het toilet is en weet iedereen zijn gate te
vinden – de PVV zou daar nog blij mee moeten zijn! – maar ik ga
niet mee in dit soort symboolpolitiek.Minister Plasterk:Ik had niet voorzien dat dit het onderwerp was waarvoor de Kamer massaal
naar de interruptiemicrofoon zou zwermen. Ik ken die website niet, het hebben
van ideetjes is bij mijn partij gelukkig niet verboden, wij denken actief
door. Het idee, of liever het besluit om de Nederlandse taal in de Nederlandse
Grondwet te zetten komt niet van mij, het komt vanuit de Kamer en is door
een meerderheid geaccepteerd. Wij gaan dat uitvoeren. En inderdaad kunnen
symbolen ook hun waarde hebben.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. De minister vroeg zich af wat voor formulering zou moeten
worden gebruikt. Er zijn vele Europese landen die een dergelijke formulering
in hun grondwet hebben staan. Een passage als "het Nederlands is de taal
van het Koninkrijk" zou een mooie suggestie zijn, maar omdat het om de
Grondwet gaat, is de verdere uitvoering aan de minister van Binnenlandse Zaken.Wel vind ik, en daar spreek ik de minister van Onderwijs ook op aan, dat
wij het goede voorbeeld moeten geven en moeten proberen om ook hier in het
parlement gewoon Nederlands te spreken. Als we bijvoorbeeld straks het stenografisch
verslag nog eens nalopen, kunnen we misschien nog wat vertalinkjes aanbrengen.
We moeten allemaal onze bijdrage leveren aan goed gebruik van het Nederlands
en het is mooi als dit zijn verankering krijgt in onze belangrijkste wet,
onze Grondwet.Minister Plasterk:Dat is een mooie formulering. Maar het blijft een zeker bezwerend karakter
houden, want in bepaalde onderdelen van het Koninkrijk, bijvoorbeeld op de
Nederlandse Antillen, is het Nederlands een van de talen die worden gesproken.
Het is inderdaad de verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse
Zaken om hierover voorstellen te doen.De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter. Hier wil ik ook nog even iets over zeggen. Het lijkt allemaal
een beetje op het proefballonnetje van Rita Verdonk – en die is er vandaag
niet, wéér niet – van een tijdje terug om allemaal op
straat Nederlands te spreken. Vindt de minister dit niet allemaal een beetje
overdreven?Minister Plasterk:Ik reageer slechts op de interrupties. Ik wilde eigenlijk met de amendementen
beginnen en de staatssecretarissen aan het woord laten.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Voorzitter. Ik wil de minister tot slot vragen wanneer we het voorstel
dienaangaande kunnen verwachten.Minister Plasterk:Ik sluis deze vraag door naar mijn collega van BZK.Er zijn maar een paar amendementen nu aan de orde. Het amendement van
de heer Pechtold op stuk nr. 11 over de lerarensalarissen, dat zijn dekking
vindt in de gratis schoolboeken, heb ik inhoudelijk al besproken: ik ontraad
dat amendement. Over het amendement van de heer Van der Ham over het cultuurprofijtbeginsel
hebben we komende maandag nog een debat; ik wil daar dan op terugkomen. Het
amendement op stuk nr. 57 van de heer Remkes heb ik in mijn brief behandeld.
De dekking van het amendement van de heer Van Dijk op stuk nr. 59 over de
BAPO vind ik niet goed; dat ontraad ik dus.De heer Jasper van Dijk (SP):Maar u parkeert zelf ook 17 mln. op nominaal en onvoorzien. Vindt u dat
wel verantwoord?Minister Plasterk:U voert dit nu extra op. Bovendien geeft u alleen een dekking voor het
eerste jaar. Ik weet dat een begroting alleen maar daarover gaat, maar dit
zal groeien naar een veel groter bedrag en daarom wil ik weten wat de structurele
plannen zijn. Overigens vind ik die BAPO-maatregel volstrekt wenselijk, billijk
en redelijk.De heer Jasper van Dijk (SP):Dan is dát het argument, maar u parkeert zelf 17 mln. op nominaal
en onvoorzien, dus het kan niet draaien om die 4 mln. en 21 mln.Minister Plasterk:De heer Van Dijk kan niet verbaasd zijn dat ik mijn eigen voorstel goed
vindt.Het aannemen van het amendement op stuk nr. 80 inzake het Tri-Angelproject
ontraad ik. Het heeft overigens primair betrekking op de VWS-begroting, aangezien
daaruit de subsidie wordt betaald. Het amendement is prematuur omdat het vooruitloopt
op de besluitvorming van de staatssecretaris van VWS naar aanleiding van de
eindrapportage van de pilots van het Vierstedenproject op het gebied van opvang,
hulp en netwerk van allochtone jongeren. In 2008 beziet zij welk vervolg dat
project krijgt. Bovendien betreft het amendement slecht een onderdeel van
het project. Het aannemen ervan zou dus neerkomen op partiële besluitvorming.
Waarom zouden wij dit laten doorlopen en andere onderdelen niet?Ten slotte het amendement van de heer Dibi over homovijandigheid. Er is
net een homonota gepubliceerd, die binnenkort in de Kamer wordt besproken.
Deze bevat een grote intensivering van het homo-emancipatiebeleid; hiervoor
ben ik zeer gemotiveerd. Het budget is nu tweeënhalf maal zo groot als
vorig jaar; dat is een grote toename. Met dit budget kunnen wij doen wat wij
van plan zijn. Het moet enigszins organisch groeien, waarbij het op een verantwoorde
manier moet kunnen worden weggezet. Dat kan met het beschikbare budget. Ik
ontraad het aanbrengen van veranderingen daarin.Ik ben door mijn serie amendementen heen. De staatssecretarissen zullen
nog op een aantal amendementen ingaan.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):In de schriftelijke beantwoording is de minister ingegaan op de administratievelastendruk.
Op pagina 203 van de begroting staat dat de minister in deze periode de administratieve
lasten met 25% wil verlichten. In zijn beantwoording stelt hij dat
in de afgelopen periode een verlichting van 22% is bereikt. Hij ontkent
echter dat hij in de komende periode de doelstelling van 25% wil halen.
Er is expliciet gevraagd, mensen te benaderen om na te gaan hoe het staat
met de administratievelastendruk. De minister wil dit laten uitvoeren door
het ITS. Hoe zorgt hij ervoor dat de verlaging van de administratievelastendruk
ook echt word gevoeld?Hoe geeft de minister handen en voeten aan de personeelsreductie van 25%
op het departement? Daarover staat niets in de schriftelijke beantwoording.Minister Plasterk:Het eerste punt zal ik in tweede termijn bespreken. Bij de personeelsreductie
zitten wij op schema. De taakstelling zullen wij halen.Mevrouw Besselink (PvdA):In de schriftelijke beantwoording stelt de minister inderdaad dat de taakstelling
wordt gehaald. Welke taken zullen er worden geschrapt? Gaat het bijvoorbeeld
om beleidsambtenaren of om ondersteunend personeel?De voorzitter:Ik stel voor, de minister daarop in de tweede termijn te laten terugkomen.Minister Plasterk:Of wellicht op een ander moment. Als de Kamer inzicht wil hebben in de
details, dan kan dat wellicht beter schriftelijk of in de vorm van een technische
briefing.De voorzitter:Het lijkt mij goed als u dat schriftelijk aan de Kamer doet toekomen.Minister Plasterk:Laat ik de Kamer toezeggen dat ik de Kamer schriftelijk doe toekomen op
welke manier ik de Kamer het beste kan informeren. Misschien kan dat uiteindelijk
beter mondeling.Mevrouw Besselink (PvdA):In de schriftelijke beantwoording schrijft de minister ook dat hij geen
nadelen ziet in de samenvoeging van de CFI en de IB-Groep. Ik kan mij wel
een aantal nadelen voorstellen, dus ik wil graag dat hij daarop wat uitgebreider
reageert.De voorzitter:Ik neem aan dat de minister op dit verzoek in tweede termijn kan reageren.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Het woord is aan staatssecretaris Van Bijsterveldt, die het voortgezet
onderwijs en het beroepsonderwijs in haar portefeuille heeft.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Voorzitter. Ik start mijn beantwoording met een korte inleiding. Daarna
zal ik ingaan op de concrete vragen en daarbij eerst de onderwerpen benoemen
waarlangs de beantwoording plaatsvindt.De heer Slob zei gisteren: het onderwijs begeleidt jongeren in hun persoonlijke
ontwikkeling van kind tot jongvolwassene. Daarmee levert het onderwijs een
grote bijdrage aan het welzijn van individuen en aan de opbouw
van een evenwichtige samenleving. Het geeft jongeren de kans om een eigen
plek in de maatschappij in te nemen die recht doet aan en ruimte geeft aan
de hun gegeven talenten. Ik deel die overtuiging. Ik geloof in de kracht van
goed onderwijs. Goed onderwijs laat talent tot zijn recht komen, legt de lat
hoog en neemt geen genoegen met een 6-mincultuur. Goed onderwijs neemt achterstand
weg, creëert kansen en leidt op tot een herkenbaar en bruikbaar diploma.
Goed onderwijs legt een onmisbare basis van kennis en vaardigheden, maakt
ontmoeting mogelijk, brengt waarden onder woorden en durft normen te stellen.De minister zei het al: het kan beter, dus moet het beter. Beter onderwijs
betekent voor ons: basiskennis weer op peil brengen, werken aan goede en betrouwbare
examens en leraren in hun kracht zetten. Beter onderwijs betekent voor ons:
terugdringen van schooluitval, maar ook: stimuleren van excellentie. Beter
onderwijs betekent voor ons: het versterken van de relatie tussen de school
en de gemeenschap waarin zij is geworteld, goede inspraak van leraren, leerlingen
en ouders en het krachtig verbinden van onderwijs en arbeidsmarkt.Voorzitter. Ik ben Rotterdammer. Ik denk dat wij ons Nederlandse onderwijs,
onze leraren, onze ouders en onze leerlingen de beste dienst bewijzen als
wij op de Rotterdamse manier aan de slag gaan. Met excuus, voorzitter: niet
lullen, maar poetsen! Op z'n Rotterdams aan de slag gaan betekent voor mij:
hoge ambities koesteren en aanpakken wanneer de kwaliteit onder de maat is.
In het kader van de kwaliteitsagenda vo hebben wij goede afspraken gemaakt
over het verminderen van het aantal zwakke scholen, van het aantal zwakke
lezers en van het aantal voortijdig schoolverlaters. Met opzet hebben wij
daarbij gekozen voor de scherpe focus op wat er echt toe doet. Dezelfde agenda
stellen wij nu op voor het mbo en straks voor de lerarenopleiding.Rotterdams aan de slag gaan betekent voor mij ook: fier en zelfbewust
zijn. Ik ben trots op ons beroepsonderwijs. Het Nederlandse beroepsonderwijs
staat voor een belangrijke maatschappelijke opdracht, maar lijdt tegelijkertijd
onder een slecht imago. Dat is ten onrechte, want beroepsonderwijs dat dicht
bij de praktijk staat en jongeren aanspreekt op discipline en vakmanschap,
is goud waard. Dat maakt jongeren trots op zichzelf en op wat zij doen. Dat
is terecht, het beroepsonderwijs is de kweekvijver van vakmanschap en ondernemerschap
en van onze beroepsbevolking van de toekomst.Rotterdams aan de slag gaan betekent voor mij ook: elkaar aanspreken met
het hart op de tong. De school is een gemeenschap, waarbinnen men voor elkaar
aanspreekbaar moet willen zijn op kwaliteit en op gemaakte afspraken. Ook
binnen grote scholen en grote bestuurlijke verbanden moeten leraren, leerlingen
en hun ouders ervaren dat het hun school is.Ik kom aan het slot van mijn korte inleiding. De schrijver Robert Pirsig
heeft een beroemd geworden definitie gegeven van kwaliteit. Hij zegt: kwaliteit
is een gebeurtenis. Dat zie je wanneer een goede monteur bezig is met een
motorfiets. Hij begint niet met de boel uit elkaar te halen en op een hoop
te gooien. Nee, hij gaat eerst even zitten en kijkt naar het motorblok, naar
de beschadigingen en de slijtplekken die erop en erin zitten. Hij probeert
zich in te leven in de wijze waarop die zijn ontstaan en waarop het straks
beter kan. Dat past bij de manier waarop wij aan de slag zijn. Geen grote
verhalen, gedicteerd vanuit Den Haag en geen nieuwe blauwdrukken, maar structuur
aanbrengen in de ontwikkelingen die gaande zijn. Wij moeten goed kijken naar
wat er in de praktijk misgaat en naar wat daadwerkelijk nodig is om dat te
verbeteren, en dat in nauw overleg met de direct betrokkenen in het onderwijs.
Samen maken wij beter onderwijs, de minister zei het al. Onderwijs waar wij
trots op zijn en vertrouwen in hebben, daar teken ik voor.Voorzitter. Ik ben aan het eind van mijn inleiding en ik wil graag een
aantal onderwerpen behandelen, maar de heer Pechtold stond al bij de microfoon.De heer Pechtold (D66):Ik heb een beetje Rotterdamse affiniteit en ik zou u aanbevelen om, als
u de volgende keer voor een klas staat, de Rotterdamse uitdrukking die u zojuist
gebruikte te vervangen door "geen woorden, maar daden".Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Dat klopt, maar die andere is ook zo echt Rotterdams en haast al een vaste
uitdrukking.De heer Pechtold (D66):Ja, maar in de schrapbepalingen zou die misschien vroeger gesneuveld zijn,
hoor.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik heb bij voorbaat mijn excuus aangeboden. Dus dat scheelt misschien
een beetje.De heer Pechtold (D66):Dat is een katholieke instelling.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Opnieuw: dank u. De minister voelt zich daar wel bij thuis.De heer Pechtold (D66):Ja, ik ook.Ik zit vast op die zesjescultuur. Ik heb daar zelf in mijn bijdrage ook
wat over gezegd. U zegt dat wij niet voor de zes-min moeten gaan, maar voor
de voldoendes. Ik heb hier een pleidooi gehouden om voor een aantal cruciale
vakken een zes verplicht te stellen. Dat kan er ook met het oog op de doorstroming
voor zorgen dat wij mensen krijgen in de maatschappij die in ieder geval voor
rekenen, voor de Nederlandse taal en voor Engels een voldoende hebben. Hoe
kijkt u daartegen aan?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Wij hebben daarover met elkaar twee weken geleden in deze zaal gesproken.
De achtergrond van uw opmerking deel ik. Ik vind ook dat er sprake moet zijn
van een evenwicht tussen schoolexamens en centrale examens. Ik heb aangegeven,
er niet direct voor te voelen dat men voldoendes moet halen in het centrale
examen én in het schoolexamen. Ook de minister heeft naar aanleiding
van de Onderwijsraad al gereageerd in dat kader. Ik heb, de gedachte achter
uw opmerking delend, wel aangegeven dat ik aan het kijken ben of ik het centrale
examen een zwaarder gewicht wil geven. Ik zie namelijk nu dat het verschil
tussen het centrale examen en het schriftelijke examen bij een aantal scholen
gewoon te groot is. Het gaat met name om een aantal particuliere scholen en
het zou er nog wel eens op neer kunnen komen dat er sprake is van het kopen
van diploma's. Zo zitten wij natuurlijk in Nederland niet in
elkaar. Ik kijk daarnaar en ik kom er begin volgend jaar op terug.De heer Pechtold (D66):In Rotterdam zouden ze zeggen: u hebt wel heel veel woorden nodig...Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ja, maar ik doe ook wat. Dat is wel de combinatie.De heer Pechtold (D66):Ik hoor een bereidheid om een aantal ondergrenzen – voldoendes –
voor bepaalde vakken te introduceren en om ervoor te zorgen dat de kwaliteit
van het onderwijs op die punten goed meetbaar is. Ik begrijp best dat u daar
nog even verder op wilt studeren, maar in wezen zeggen wij daarmee voor een
aantal cruciale vakken: wij accepteren het maatschappelijk niet dat dit vak
met een onvoldoende wordt afgesloten. Ik denk dan met name aan Nederlands,
Engels en wiskunde. Ik hoor u daar geen nee tegen zeggen. U had een heleboel
woorden nodig, maar dat zit dus als mogelijkheid in het pakket?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Het is altijd zo fijn dat je dan toch weer een antwoord mag geven. Nee,
hier hoort de heer Pechtold te veel. Wat ik aangegeven heb, is dat ik de gedachte
deel dat het schoolexamen en het centrale examen goed moeten zijn en dat zij
goed in evenwicht moeten zijn met elkaar. Ik heb aangegeven dat ik in dat
licht wil nadenken over het gewicht van het centrale examen ten opzichte van
het schoolexamen, niet meer en niet minder.Voorzitter. Ik ga in op de vragen die mij gesteld zijn. Gelukkig is een
aantal vragen al schriftelijk beantwoord. Ik ga in op een aantal onderdelen.
Ik begin met voortijdig schoolverlaten en de samenwerking van vmbo en mbo
daarbinnen; vervolgens kom ik op de tweede teldatum van het mbo en de schoolboeken,
en dan heb ik nog een aantal losse punten zoals goed bestuur, pabovoortraject,
havodoorstroom en centrale examens, alhoewel ik dat punt eigenlijk al enigszins
beantwoord heb naar aanleiding van de interruptie van de heer Pechtold, die
ook de vraag daarover had gesteld.Voorzitter. Voortijdig schoolverlaten is een ongelofelijk belangrijk onderwerp.
De minister zei het al. Het is ook een belangrijke prioriteit van het kabinet,
zelfs zo belangrijk dat er twee bewindslieden op gezet zijn, een voor de politieke
verantwoordelijkheid en een voor de materiële verantwoordelijkheid. Dat
functioneert tot nu toe buitengewoon goed. De bedoeling is dat wij het voortijdig
schoolverlaten gaan halveren. Daar moeten wij ook echt alles op inzetten,
want wat de heer Slob zei en wat ik citeerde aan het begin van mijn speech,
is ook echt waar: elk talent telt. Elk talent heeft het recht ontplooid te
worden en de ruimte en de faciliteiten te krijgen om dat te kunnen. Wij hebben
ook elk talent nodig. Dat is een hard economisch gegeven. Vergroening en ontgrijzing
maken dat wij geen talent kunnen vermorsen. Daarom is de aanpak van het voortijdig
schoolverlaten zo belangrijk. Wij zijn daar met kracht mee bezig.Wij willen voor de kerst met de G4 de eerste vier grote convenanten sluiten,
maar daar blijft het niet bij. De regio zal vanzelfsprekend naar rato ook
alle aandacht krijgen. Een mooi nieuwtje is dat ik in februari waarschijnlijk
met de vier regio's van Brabant ook een contract kan afsluiten. Wat mij betreft
doen wij dat binnen een halfjaar met alle andere regio's die mee gaan doen,
dwars door het land heen. Wij zijn volop aan de bak en dat loopt goed.Het is ontzettend belangrijk dat wij kinderen boeien en binden, om voortijdig
schoolverlaten te voorkomen. In dat kader is het spijbelen aan de orde geweest,
bij de heer Biskop, de heer Bosma en de heer Dibi. Wij moeten dat echt aanpakken.
Alle partners moeten aan de bak, meer dan nu het geval is. Het inspectierapport
geeft aan dat het hier en daar niet wordt aangepakt zoals het moet.Wij hebben in de afgelopen tijd al volop ingezet. De eerste wet die ik
in de Kamer behandelde, was die op de kwalificatieplicht. Die is heel belangrijk,
om helder te hebben wie wel in aanmerking komt voor de leerplicht en wie niet.
Wij gaan door. Op 1 augustus 2008 zal het nieuwe digitale loket, waar
iedereen zich kan aanmelden en alle informatie wordt verspreid, worden ingevoerd.
Dat betekent dat de drempel van het gedoe met een hoop formulieren etc. kan
worden overschreden, door een eenvoudige aanpak via het digi-loket. Dat is
heel belangrijk, want daarmee wordt een school misschien net over de drempel
heen gehaald.Op een aantal terreinen gaan wij na hoe wij behulpzaam kunnen zijn. De
VNG heeft ons net een rapport gestuurd over de mogelijkheden van meer regionalisering,
waardoor wij niet alleen van afzonderlijke gemeenten afhankelijk zijn, maar
ook op regionaal niveau de krachten kunnen bundelen. Het geïntegreerd
toezicht jeugdzorg bekijkt in de hele keten hoe alle schakels op elkaar aansluiten.
Eind deze maand krijgen wij een rapport. In april zal ik de Kamer een beleidsreactie
op beide rapporten sturen. Er zal in ieder geval een meer regionale aanpak
komen. Er komt meer verbinding tussen en toezicht op de schakels. Wij willen
de rol van de ouders versterken. Die elementen komen in april terug.Ik merk dat de VSV-convenanten waarover ik zojuist sprak (vroegtijdig
schoolverlaten) bijdragen aan de aanpak van verzuim. Bijvoorbeeld in Amsterdam
pakt men het verzuim actief aan, omdat men ziet dat verzuim vaak een voorbode
is van VSV. Er worden pilots gedaan van huisbezoeken bij kinderen die te lang
aan het spijbelen zijn.Een ander punt van boeien en binden van jongeren is de kracht die moet
uitgaan van de verbinding tussen vmbo en mbo. Vooral dat punt is vaak de bottleneck.
Wij moeten daar alles aan doen. Verschillende leden hebben daar opmerkingen
over gemaakt. Er gebeurt op dit punt veel. Bijvoorbeeld het Johan de Witt
College in Den Haag begeleidt kinderen die het vmbo verlaten nog een tijdje.
In het eerste halfjaar worden zij nog eens gebeld, of zij het wel redden.
Dat doet een oude, vertrouwde leraar. Als het in het eerste halfjaar in het
mbo niet goed gaat, kan er direct een contact zijn tussen de leraar van het
vmbo, de bekende van de leerling, en de mensen die in het mbo nieuw met de
leerling te maken krijgen. In Purmerend maakt een turboklas het mogelijk om
een versnelde route vmbo-mbo te doen. Daarmee ga ik aangepast aan de slag.
De heer Biskop kwam met het idee van de zomerschool, een idee waar de scholen
echt naar moeten kijken. Een beetje in de traditie van de heer Biskop zelf
ligt het initiatief primair bij de scholen zelf om te kijken waar zij gebruik
van kunnen maken. Maar goed, ik zou het wel weten. Wij zien namelijk dat er
een lange periode zit tussen het behalen van het diploma van het vmbo en het
zetten van de stap naar het mbo. Daar zitten veel te veel weken
tussen. Daardoor raken kinderen letterlijk uit beeld. Wij moeten er dus alles
doen dat dat niet meer voorkomt.In dit licht wil ik een belangrijke, nieuwe beleidsinzet kenbaar maken.
Ik ben voornemens om die in januari onder de aandacht van betrokkenen te brengen.
Deze beleidsinzet houdt in: van het vmbo en het mbo-2 pilotgewijs één
leertraject maken. Bij die pilot zullen zo'n vijftien à twintig scholen
betrokken zijn. Wat mij betreft zal dat als volgt gaan. De bovenbouw van het
vmbo, de laatste twee klassen, wil ik verbinden met mbo-2. Ik wil het mogelijk
maken dat zodoende één leertraject ontstaat waarbij de eisen
van het vmbo wegvallen, terwijl de eisen van het mbo-2 de eerste tranche voor
een bepaalde kwalificatie vormen. Dat wil zeggen dat de twee jaar van de vmbo-bovenbouw
en de twee jaar van het mbo, dus deze vier jaar, worden benut als één
leertraject en dat wordt geprobeerd om daarin meer te doen aan beroepsoriëntatie.
Er zouden dan meer stages kunnen worden gelopen. Het zou ook kunnen dat de
school voor dat traject drie jaar laat gelden. Op die manier wordt het vmbo-mbo-2
traject dus verkort tot drie jaar. Daaraan vooraf gaat natuurlijk de twee
jaar van de onderbouw van het vmbo. Ik speel hiermee in op het punt dat de
heren Pechtold en Jasper van Dijk naar voren brachten. Zij gaven terecht aan
dat deze overgang zeer belangrijk is. Thans gaan wij na welke scholen een
behoorlijke ontwikkeling aankunnen en hun organisatie goed op orde hebben,
zodat zij voor deze pilot in aanmerking kunnen komen.De heer Biskop heeft in dit verband gesproken over de relatie met het
bedrijfsleven. Het is inderdaad belangrijk dat zowel bij het vmbo als bij
het mbo heel gericht wordt gezorgd voor een goede beroepsoriëntatie en
dat het bedrijfsleven betrokken is bij het werk van de scholen. Wij kennen
bij het vmbo de stagecarrousels en bij het vmbo en mbo de leerwerktrajecten.
Wij kennen ook het nieuwe initiatief van de vakcolleges of de vakscholen van
Hans de Boer. Ik voer met hem overleg om na te gaan of datgene wat hij wil,
met inachtneming van de wet mogelijk is. Verder ga ik na of een aantal van
de scholen die hij in beeld heeft, geschikt zijn voor de pilot met de vmbo-mbo-2-constructie.
Ik meen dat die heel veel kansen biedt en dat die ons de mogelijkheid biedt
om op een goede, rustige en evenwichtige manier met het stelsel dat wij hebben,
aandacht te besteden aan een aantal punten die steeds nadrukkelijk aan de
orde komen.De heer Biskop (CDA):Voorzitter. De staatssecretaris sprak met haar opmerkingen over het vroegtijdig
schoolverlaten over het digiloket. Daarmee zouden scholen misschien overgehaald
kunnen worden om meer te gaan melden. Dat klinkt wel heel erg zacht. De problematiek
is juist gelegen in het melden door de scholen. Heeft de staatssecretaris
ook andere ideeën? Heeft zij goede ideeën om dat melden door scholen
echt mogelijk te maken?De staatssecretaris sprak wel over regionalisering, maar de vraag is wat
wij doen met de RMC-middelen. Door de digitalisering zouden al die gelden
niet meer nodig zijn.Hoor ik het goed dat de staatssecretaris de exameneisen vmbo met het nieuwe
plan voor vmbo-mbo-2 wil afschaffen? Dat lijkt mij niet zo'n goed idee. Het
lijkt mij juist heel goed dat je zo'n overgang markeert met een diploma, ook
al laat je de leerlijn doorlopen. Als je de overgang niet markeert, krijg
je een periode van vier jaar waarin het risico van uitval eerder groter dan
kleiner wordt.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Het creëren van het digiloket is een zeer belangrijke stap voorwaarts
bij het wegnemen van al die bureaucratische beslommeringen. Laat helder zijn:
dat loket helpt om betrokkenen snel datgene te laten doen wat van ze wordt
verwacht. Ik ben het echter met de heer Biskop eens, dat mag niet het enige
punt zijn. De termijnen en procedures voor verzuim verschillen. Dat willen
wij uniformeren. Daarnaast wil ik gewoon dat elke schakel doet wat gedaan
moet worden, ook de gemeente. De gemeente moet erop toezien dat op de scholen
daadwerkelijk datgene gebeurt wat afgesproken is. Ik sprak zonet over de VSV-convenanten
van de G4. Wij zullen uiteindelijk convenanten sluiten in alle regio's. Ik
merk dat als verzuim in het licht wordt geplaatst van het VSV-beleid, het
besef bij leraren en scholen toeneemt dat verzuim relevant is in relatie tot
voortijdig schoolverlaten. Eén van de punten uit het inspectierapport
was dat men de relevantie daarvan onvoldoende onderkende. Wij zijn op allerlei
manieren bezig. Het digiloket is een praktisch punt in dit kader.De heer Biskop (CDA):De staatssecretaris verwijst weer naar de gemeente, maar het gaat er juist
om dat de scholen gaan melden.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:De gemeente is de toezichthouder, die moet erop toezien dat scholen daadwerkelijk
melden. De sancties die wij ouders kunnen opleggen, gelden evenzeer voor scholen.
Als een school niet meldt, kan er een boete volgen, sterker nog, er kan zelfs
gevangenisstraf worden opgelegd. Zover gaat het! Meestal wordt het allemaal
keurig van tevoren geregeld, maar de gemeente heeft de taak om erop toe te
zien. De gemeente moet zich ervan bewust zijn, samen met die scholen, hoe
relevant verzuim is. In het kader van het VSV-beleid en het steeds sterker
laten doordringen daarvan merk je dat het besef van die relevantie toeneemt.De RMC-middelen kunnen de deur uit met het digitale loket? Ik dacht het
niet! Het was de fractie van de heer Biskop die vroeg hoe het zat met de curatieve
aanpak van het vroegtijdig schoolverlaten en hoe wij degene die al van school
af is, weer terugkrijgen. Daar heeft het RMC een heel belangrijke rol in.Bij het vmbo wil ik met een pilot een doorlopend traject mogelijk maken,
maar een belangrijke waarborg is dat indien een school merkt dat een leerling
het niet trekt, de kennis zo is opgebouwd dat er een examen afgenomen kan
worden.De heer Dibi (GroenLinks):De minister begon zijn inbreng aan de vooravond van het parlementaire
onderzoek onderwijsvernieuwingen met de opmerking dat hij geen stelselwijzigingen
wilde. Ook mevrouw Van Bijsterveldt zei aan het begin van haar inbreng dat
zij geen grote verhalen, gedicteerd vanuit Den Haag, wilde. Nu hoor ik haar
zeggen dat er vijftien pilots komen waarin wordt geëxperimenteerd met
de aansluiting van vmbo op mbo. Dit wordt gedaan bij de Scholingsboulevard
in Enschede. Het komt van onderaf, niet van bovenaf. Is de
staatssecretaris niet bezig met een structuurwijziging die in de kinderschoenen
staat?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Nee, zeker niet, want het ontstaat van onderaf. Wij merken dat de scholen
zeer enthousiast zijn. Het gebeurt ook alleen bij de scholen die het graag
willen. Overigens is het niet zo nieuw, want op dit moment bestaat mbo-1 al
op veel mbo-scholen. Wij spelen in op een ontwikkeling die gaande is. Scholen
die zeggen dat zij daarmee aan de slag willen, dat zij willen laten zien dat
het op die manier beter kan, krijgen de ruimte.De heer Dibi (GroenLinks):Ik zie die initiatieven ook, ze komen van onderaf en dat is prima. Als
de staatssecretaris die wil faciliteren, ondersteun ik dat van harte. Stel
dat deze vijftien pilots succesvol blijken te zijn, gaat de staatssecretaris
die dan landelijk uitrollen?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Dat is een tweede stap. Dan gaan wij er hier over praten. Maar ik ga niet
erop vooruitlopen. Dit moet je echt een poosje goed bekijken. Het kost een
aantal jaren om de pilotprojecten de ruimte te geven. Uiteindelijk is het
aan de Kamer om te zeggen: dit hebben wij gezien, het bevalt wel of niet,
wij gaan er consequenties aan verbinden. Misschien komt er dan een voorstel,
van mij of van mijn opvolger.De heer Jasper van Dijk (SP):Het is wel frappant: ik lees op het ANP dat minister Plasterk zegt dat
het vmbo blijft bestaan en de staatssecretaris zegt: wij gaan het verbouwen.
Misschien is het wel heel goed wat de staatssecretaris wil, maar dat zou kunnen
betekenen dat wij niet alleen mbo-1 maar ook mbo-2 samen gaan voegen met het
vmbo. Bij een dergelijke ontwikkeling is mijn zorg dat vooral wordt ingezet
op kleinschaligheid. Juist die jonge vmbo-leerling moet naar dat grote roc.
Hoe wil de staatssecretaris bij de pilots aanmoedigen dat die kleinschaligheid
bewaard blijft? Wordt het mbo-2 samengevoegd met het vmbo?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Zoals ik aangaf, is die mogelijkheid er al voor vmbo en mbo-1. Ontzettend
veel scholen zijn echt blij met die mogelijkheid. Dit is nieuw. Inderdaad,
ik faciliteer iets waarvoor scholen de ruimte willen. Uit gesprekken met scholen
komt naar voren dat het vooral een beweging is die u toejuicht, namelijk dat
het mbo voor een deel in het vmbo komt. Ik wijs op de scholenpleinen voor
scholen die vlak bij elkaar zijn gelegen. Dan valt het organisatorisch wat
gemakkelijker te regelen. Ik zal de Kamer daar uitgebreid over informeren
wanneer de resultaten van de pilots bekend zijn. Op dit moment is het beeld
dat de leerling in zijn omgeving blijft en dat het mbo daarop aansluit. Ik
heb echter nog niet met alle scholen gesproken.De heer Jasper van Dijk (SP):Kunt u één voorbeeld geven van die pilots?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Nee, dat doe ik niet. Ik ben nog bezig met gesprekken en ik moet mijn
finale besluit nog nemen. Ik heb overigens in de VSV-brief aangekondigd dat
er een vmbo-brief komt waarin dit uitvoeriger aan de orde komt. Ik vind het
correct, in de wetenschap dat die brief volgende week komt, om er vandaag
met de Kamer over te spreken. Daarom heb ik het aan de orde gesteld, maar
in januari kom ik met de echte voorstellen.De heer Jasper van Dijk (SP):Kan de staatssecretaris in die brief ook de kleinschaligheid meenemen?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik zal ingaan op de manier waarop wij daaraan fysiek vorm willen geven
op de diverse scholen. Daar hoort kleinschaligheid bij.De heer Bosma (PVV):Kan de staatssecretaris ingaan op de vraag van de heer Biskop naar de
waarde van het examen in de constructie vmbo/mbo-2? Ik begreep eerder dat
het meer een verzoeknummer is. Ik wil graag weten of die examens blijven bestaan.
De minister had het erover dat bij sommige onderwijssystemen te veel de nadruk
wordt gelegd op vaardigheden in plaats van op kennis. Ik dacht dat deze staatssecretaris
die bal zou inkoppen en zou zeggen: er komt geen competentiegericht onderwijs.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Die eerste vraag heb ik al beantwoord. Er komt een doorlopend traject
voor de pilots met mbo-2. Met de scholen is wel de afspraak gemaakt dat, indien
geconstateerd wordt dat een leerling het niet haalt, de ruimte er moet zijn
om het vmbo-examen op dat moment in die pilot te halen. In algemene zin blijven
de examens van het vmbo overeind. Wij hebben het nu over 15 à 20 scholen.
Op de vraag over competentiegericht onderwijs moet ik ontkennend antwoorden.
Bij het competentiegericht onderwijs is het niet alleen een kwestie van vaardigheden.
Ik wijs op de kwalificatieprofielen die gekoppeld zijn aan het competentiegericht
leren, waar heel veel kennis in zit, kennis van het Nederlands, van burgerschap,
van vaardigheden die nodig zijn voor een bepaald vak. Opnieuw zeg ik tegen
de heer Bosma dat hij niet twee zaken met elkaar moet verwarren.Voorzitter. De heer Biskop heeft met betrekking tot de VSV gevraagd wat
wordt gedaan voor mensen die al uitgevallen zijn. Natuurlijk hebben de minister
en ik ervoor gekozen om eerst in te zetten op de preventie. Dat staat in de
Lissabon-afspraken en het is ook bepaald in het coalitieakkoord. Dat wil niet
zeggen dat er niets gebeurt voor jonge mensen zonder startkwalificatie. Ik
noem een aantal activiteiten die wij daar ook bij betrekken en die voor een
belangrijk deel in de convenanten verwerkt zijn. Die gaan over preventie en
curatie. Ik noem de leerwerkplicht, die straks zal gelden tot en met 27 jaar.
Dan gaat het erom dat je leert of werkt. Dat zal veel jongeren betreffen die
zonder diploma in de werkloosheid terecht zijn gekomen. Die jongeren moeten
worden doorgeleid naar het middelbaar beroepsonderwijs. Op de participatietop
hebben wij afspraken gemaakt over de groenpluk, over startkwalificaties en
over jongeren die bij de lurven gepakt moeten worden. Werkgevers en werknemers
zullen daarover in de cao's afspraken maken. Ik wijs op het plan van aanpak
van de Projectdirectie leren en werken: 20.000 extra elders verworven competentietrajecten
(EVC's) voor jongeren zonder startkwalificatie. Kijk naar het nieuwe meldsysteem
van het RMC, waardoor men deze jongeren nog beter in beeld heeft en weet wie
er op dat moment naast zit. Dat zijn allemaal zaken die wij
doen om de jongeren die niet meer op school zitten, terug te halen naar een
opleiding. De vraag is terecht, maar de aandacht is er wel degelijk.Dan kom ik op de teldatumproblematiek van het middelbaar beroepsonderwijs.
Mevrouw Besselink en de heer Biskop stelden hierover vragen. De bekostiging
van het mbo gebeurt sinds de invoering van het huidige model in 2000 op basis
van t-2. Dat wil zeggen dat de bekostiging altijd twee jaar na-ijlt. Instellingen
moeten de groei dus inderdaad zelf voorfinancieren, maar de krimp werkt pas
twee jaar later door. De evaluatie van de bekostiging, die in 2005 aan deze
Kamer is aangeboden, wees uit dat instellingen over het algemeen tevreden
zijn, alhoewel ik nu hier en daar ook wel zorgen waarneem over de grote aantallen
kinderen die men toch een poosje op de schouders moet nemen. Dit systeem biedt
op zichzelf een redelijk stabiel middelenperspectief. De tweede teldatum wordt
zo ingevoerd dat t-1 een corrigerende rol gaat vervullen. Ik zal dit kort
toelichten, want het is een beetje ingewikkeld.In oktober 2007 zijn de leerlingen van het middelbaar beroepsonderwijs
geteld. Deze telling geldt voor het schooljaar 2009-2010. Normaal gesproken
wordt deze telling vertaald naar de begroting voor 2009 voor het schooljaar
2009-2010. Nu wordt de tweede teldatum ingevoerd, zodat het t-1 wordt. Deze
gaat een corrigerende rol spelen. De tweede teldatum ligt in februari 2008.
Ik heb daar kort geleden een AMvB voor opgesteld. Deze teldatum is uiteindelijk
de datum waarop de begroting gebaseerd moet zijn. Een eventuele voorfinancieringsproblematiek
wordt daardoor juist minder, omdat de teldatum dichter bij de feitelijke situatie
komt te liggen.Mevrouw Besselink (PvdA):Ik dank de staatssecretaris voor haar uitgebreide uitleg van de techniek.
De stappen die zij aangeeft, zijn inderdaad heel positief. Wij horen graag
een bevestiging van deze staatssecretaris van de uitspraak van de minister-president
en de minister van Financiën dat dit geen taakstellende bezuiniging is.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Wat de minister-president heeft gezegd, kan ik kort bevestigen. Het is
een eer om hem hier te mogen citeren. Hij zegt het volgende.Dat is niet het punt. Het punt is dat de financiële systematiek op
het ogenblik dusdanig uitwerkt – met die teldatum – dat zij geen
impuls bevat om de schooluitval tegen te gaan. Wij gingen daarbij uit van
het vaste bedrag van 150 mln. Als je het telmoment op een later moment zet,
is dat een prikkel voor de school om dat vraagstuk nu juist tegen te gaan.
Daarom heb ik zojuist gezegd dat het eigenlijk een prikkel is wanneer de scholen
erin slagen leerlingen binnen het stelsel te behouden. Dan volgt een financiële
compensatie. Het is terecht om te bekijken wat je kunt doen om ervoor te zorgen
dat schooluitval wordt tegengegaan en dan kan het wat geld opbrengen. Dat
hebben wij ook gedaan.Dat is wat de minister-president heeft gezegd. Het is goed om aan te geven
wat in het wetsvoorstel staat en wat inmiddels al de ministerraad en de Raad
van State is gepasseerd. Een aantal kleine aanpassingen zal nog naar Hare
Majesteit gaan. In de komende weken zal dit naar de Kamer worden gestuurd.
In het voorstel staat het volgende: "Wanneer instellingen in staat zijn
deelnemers op beide teldata binnen de instelling te houden, worden zij gecompenseerd
voor de ingeboekte korting. De realisatie op 1 februari t-1, het tweede
telmoment, bepaalt de eventuele bijstelling van het macrobudget mbo."De heer Jasper van Dijk (SP):Stel dat al die roc's enorm succesvol zijn en er allemaal in slagen om
die mensen binnenboord te houden, gaat dat dan ten koste van de ingeboekte
bezuiniging of komt dat ten laste van iets anders?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Dat kan ik op dit moment niet zeggen. Er is voor gekozen om de afgesproken
korting in de begroting te verwerken. Daarbij horen de opmerkingen die ik
zojuist heb gemaakt. Dat is het voor dit moment wat mij betreft. Het gaat
trouwens over de begroting voor 2009 en wij behandelen hier de begroting voor
2008.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik had nog een vraag over de teldatum. Op de roc's wisselen leerlingen
heel vaak van opleiding of van richting. Kan de staatssecretaris ingaan op
het vaker gehoorde idee om een leerlinggebonden studienummer toe te kennen
aan leerlingen en om dat te volgen binnen roc's in plaats de opleidingen af
te rekenen op uitval als zodanig, omdat leerlingen dan per ongeluk dubbel
worden geteld? Zijn die cijfers wel betrouwbaar? Het is misschien een beetje
ingewikkeld zoals ik het uitleg. Als je een leerling een nummer geeft en dat
nummer volgt, is dat misschien beter dan te kijken naar hoeveel uitval er
bij een opleiding of studierichting is. Vertroebelt dat niet het eindcijfer
voor de roc's?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Als mevrouw Dezentjé de vraag stelt of wij al die tellingen zo
zuiver en fraudebestendig mogelijk proberen te houden, om het simpel te zeggen,
ben ik het van harte met haar eens dat wij alle mogelijke middelen moeten
benutten. Het onderwijsnummer zal daarbij behulpzaam kunnen zijn. Ik kom met
een wetsvoorstel over de tweede teldatum en dan kunnen wij nog uitgebreid
op dit onderwerp ingaan.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik heb het nu niet over zaken die zijn gerelateerd aan fraude, maar puur
over de meting van een leerling die een bepaalde code krijgt. Die code is
bindend voor of een leerling op een roc blijft, dus los van de keuze voor
vmbo, mbo of bepaalde vakken. Volgens mij zijn die gegevens op de roc's vertroebeld;
niet omdat de roc's dat doen, maar omdat het systeem zo is.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Het probleem is niet zozeer dat wij door vertroebeling geen zicht zouden
kunnen krijgen op de cijfers. De discussie betreft de vraag hoe het voor scholen
is om een t-2-benadering te hebben. Hoe is de situatie straks bij de tweede
teldatum? Die leerlingen hebben wij wel in beeld. Het onderwijsnummer zal
ons daarbij behulpzaam zijn. Het probleem zit meer in de systematiek van t-2
en t-1. Hoe werkt dat? Hoe zit het met de macrobudgetten en de ingeboekte
korting? Het probleem is niet dat wij de leerlingen niet kunnen tellen. Volgens
mij gaat dat welgoed, althans ik heb nooit gehoord dat dit
een probleem was.De heer Pechtold heeft gevraagd hoe wij omgaan met het tekort bij de schoolboeken.
Het doet mij goed om te horen dat hij betrokken is bij dit onderwerp. Er is
geen tekort bij de schoolboeken. De prijs per leerling is vastgesteld op basis
van de huidige gemiddelde kosten. Uiteraard wordt deze prijs geïndexeerd
voor inflatie. Dat is niet meer dan netjes. Het bedrag voor 2007 is € 308
en dat wordt nog verhoogd met de prijsontwikkeling. Natuurlijk kan het altijd
nog luxer. Ik heb zelf nog kortgeleden kinderen in het vo gehad. De boeken,
de werkboeken en de daaraan verbonden dvd'tjes waren niet van de lucht. De
dvd'tjes werden nooit bekeken en de werkboeken werden nauwelijks ingevuld,
maar aan het eind van de rit waren de kosten wel gemaakt.Als wij betalen en bepalen dichter bij elkaar brengen, denk ik dat het
heel goed en ruim kan voor het bedrag van € 308 dat het nu gemiddeld
is. De scholen kunnen er veel creativiteit op loslaten, want zij verdienen
zelf de centen terug. Volgens mij is dat een mooie stimulans om dat te doen.
Uitgevers en distributeurs houden natuurlijk hun hart vast en vragen zich
af of het wel goed gaat en of er voldoende geld is. Dat zou ik ook denken
als ik aan die kant zat, maar wij zitten even aan de andere kant. Ik denk
dat wij gewoon moeten zeggen dat wij met de gemiddelde kosten een reële
tegemoetkoming bieden. Het is aan de school om dat te middelen. "Wie
betaalt, bepaalt" is nog altijd een heel mooi economisch principe.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):De staatssecretaris zegt: de school bepaalt, dus de ouder betaalt. Dat
is tot nu toe het geval. En de ouders hebben flink betaald! In die zin is
het ook goed dat het nu anders wordt. Het is heel moeilijk voor scholen om
zelf schoolmethodes te ontwikkelen. Die cultuur hebben zij eigenlijk nog niet.
Die ouders betaalden immers toch wel. Ik heb gevraagd of de staatssecretaris
projecten wil stimuleren waarbij docenten met elkaar lesmethoden ontwikkelen
die dan ook weer gratis gedeeld kunnen worden met alle scholen die dat wensen.
Zij zegt dat zij dat al via Kennisnet doet en dat scholen dat zelf kunnen
doen. Maar het is natuurlijk jammer als iedereen hetzelfde wiel gaat uitvinden,
dat iedereen natuurkundeboekjes gaat ontwikkelen, terwijl zij dat ook heel
goed samen zouden kunnen doen. Is de staatssecretaris niet bereid om dat wat
meer te stimuleren in generieke zin?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik heb de scholen hoog zitten en acht hen goed in staat om daar met elkaar
over na te denken. Het is wel een ontwikkeling, zoals het proces van aanbesteden
et cetera ook een ontwikkeling zal zijn die wij gewoon in de loop der tijd
moeten opbouwen. Wij moeten eraan wennen dat die ruimte er is, dat er regels
bijkomen, maar ik denk dat het met het Kennisnet mogelijk is. Ik heb het ook
gezien. Ik ben bij een aantal scholen geweest die een soort netwerk vormen
waar digitale boeken worden ontwikkeld. Ik heb bij Kennisnet de vraag neergelegd
om er actief mee aan de slag te gaan. Ik heb gezegd: laat zien wat je doet
en zorg ervoor dat het ook breder verspreid wordt. Ik denk dat scholen echt
wel zo slim zullen zijn om niet allemaal zelf het wiel uit te vinden, maar
met elkaar een netwerk op te richten. Ik heb daar wel vertrouwen in. Laat
ik met de Kamer afspreken dat wij er over een half jaar nogmaals over spreken.
Dan kan ik aangeven wat er op de scholen gebeurt. Dan kan ik daar een beeld
van geven. Ik heb er wel vertrouwen in dat het goed opgepakt wordt.De heer Pechtold (D66):Dit kabinet en D66 verschillen van mening over de prioriteit die het gratis
maken van schoolboeken heeft. Dat is het uitgangspunt. Ik heb goed geluisterd.
De staatssecretaris zegt: dit is een reële tegemoetkoming. Dat is wat
anders dan: dit is kostendekkend. Voor wie zijn nu dadelijk de boeken gratis?
Voor de ouders. Maar is de operatie dadelijk ook budgettair neutraal voor
de scholen? Ik denk dat u daar vanavond wel helderheid over moet geven, wilt
u mij over de brug krijgen om dit tot een prioriteit te maken. Ik ben niet
gevoelig voor alleen maar lobby van uitgeverijen. Ik kijk ook naar bijna de
helft van de scholen die zeggen dat dit geen goede operatie is. Zij zijn er
bang voor dat grote scholengemeenschappen dadelijk goedkoper kunnen inkopen,
maar dat de kleinere scholen, vooral de scholen in de provincie, die niet
deze samenwerkingsverbanden hebben, die boeken duur moeten inkopen. Dat zal
dadelijk de marktwerking van deze zogenaamde gratis schoolboeken met zich
brengen. Zegt u nu dat het een kostendekkende operatie is en dat de scholen
er in hun budgetten niet op achteruit zullen gaan? Dat is dan een duidelijke
politieke afspraak.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Voorzitter. Dit is natuurlijk een beetje een woordspelletje. De heer Pechtold
heeft het over tegemoetkoming en kostendekkend. Wij beogen kostendekkendheid.
Anders hadden wij dit niet gedaan. Dan zou de invoering van gratis schoolboeken
voor ouders geen goede actie zijn. Elke school is daadwerkelijk in staat om
dat binnen het eigen budget te doet. Het bedrag van € 308 is een
gemiddelde van wat het nu is. Ik ben ervan overtuigd dat scholen echt de boel
onder druk kunnen zetten, of zij dat nu met elkaar aanpakken of niet. Ik weet
vrijwel zeker dat scholen elkaar ook in dezen zullen vinden. Ik heb daar vertrouwen
in. Het antwoord is: ja, kostendekkend.De heer Pechtold (D66):Nu ben ik blij. Het hele verhaal daarvoor had namelijk niet gehoeven.De voorzitter:Heeft u nog een vraag?De heer Pechtold (D66):Ik loop hier nu een jaar rond en ik weet dat je dat eerst helemaal moet
vastzetten. Dan zegt zo'n staatssecretaris: ja, kostendekkend. En dan gaan
we dat dadelijk weer teruglezen en uitleggen. Daarom hebben we ook altijd
twee mogelijkheden. Het is dus kostendekkend, budgettair neutraal voor de
scholen en gratis voor de ouders. Ik zie dat de minister gaat souffleren.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik dacht hetzelfde als de minister.De voorzitter:De heer Pechtold geeft hier geen verslag van vak K, hij vraagt.De heer Pechtold (D66):De staatssecretaris staat er dus voor dat het gratis is voor de ouders
en budgettair neutraal voor de scholen. Daarmee is de operatie straks geslaagd.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Het is gratis voor de ouders en wij zijn ervan overtuigd dat je het met
dit budget kostenneutraal moet kunnen doen. Laten wij gewoon even eerlijk
zijn. Als iedereen 80 werkboeken en allemaal dvd's gaat aanschaffen, wordt
het natuurlijk niets. Er moet wel bewust worden omgegaan met het geld. Dat
geldt altijd, dat weet de heer Pechtold ook. Daar houden wij het bij.De heer Pechtold (D66):Het gaat om het huidige kwaliteitsniveau, waarvan de staatssecretaris
zegt dat het een gemiddelde is. Het is dus geen bezuinigingsoperatie. Dat
is het politieke punt rond deze zogenaamde gratis schoolboeken. Het huidige
gemiddelde is € 308. Daarvan zegt de staatssecretaris dat de operatie
straks kostendekkend is.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Wij zouden nooit dit bedrag aan het voorstel hebben gekoppeld, als wij
niet het idee hadden dat wij daarmee de kosten reëel kunnen dekken. Als
dit niet zo zou zijn geweest, was het bedrag hoger geweest. Het kan niet zo
zijn dat zoiets over de ruggen van de scholen gebeurt. Als de school verantwoord
omgaat met het geld – wij hebben het over een gemiddeld bedrag –
is hij in staat om het kostenneutraal te doen. Sterker nog, doordat bepalen
en betalen bij elkaar zijn gekomen, denk ik dat het nog goedkoper kan.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik denk dat de staatssecretaris een school die ik ken, een gymnasium uit
Oosterhout, heel gelukkig maakt met de toezegging dat het voorstel budgetneutraal
is. Men maakte zich daar namelijk veel zorgen dat men de dupe zou worden als
er geen budgetneutrale situatie zou zijn, omdat men meer vakken doceert en
dus meer boeken gebruikt. Daarmee is mijn vraag komen te vervallen. Ik zal
dit doorgeven.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Laat één ding helder zijn, het blijft het gemiddelde bedrag
van € 308. Voor de school die daar verstandig mee omgaat, kan het
kostendekkend zijn.De voorzitter:Mevrouw Dezentjé Hamming was blij en zij heeft geen vraag gesteld.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik wil de snippertjes illusie die hier zo vrolijk over het tapijt worden
gestrooid, allemaal wegnemen.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik ben ook blij met de gratis schoolboeken voor het voortgezet onderwijs.
Het is een vorm van beschaving en het staat in de internationale verdragen.
Ik heb een zeer klein amendement voor het bedrag van € 250.000 ingediend
om niet alleen leermiddelen op internet te verspreiden, maar om ook te inventariseren
welke er precies zijn. De staatssecretaris kan daarmee misschien miljoenen
euro's verdienen. Wil zij het amendement steunen?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Op de amendementen ga ik in aan het eind van de rit.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Ik heb een vraag aan de heer Jasper van DijkDe voorzitter:Wij voeren de discussie met het kabinet over de begroting.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Dat weet ik, maar de heer Jasper van Dijk vertelt nu heel andere zaken
dan hij in zijn eigen tegenbegroting heeft neergezet. Daarin staat dat de
invoering van gratis schoolboeken niet pas in 2009, maar volgend jaar al geschiedt,
dat is 174 mln. Volgens mij lees ik het niet goed.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik geef de heer Jan Jacob van Dijk mijn complimenten voor zijn leesvermogen
en zijn nieuwe favoriete literatuur.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:De heer Slob heeft vragen gesteld over de invoering van de gratis schoolboeken
en de stand van zaken vanaf augustus 2008. Vanuit OCW is er zeer regelmatig
overleg met de VO-Raad, die wij een belangrijke rol willen geven. Inmiddels
is er ook overleg met andere betrokkenen zoals de AOC Raad, vertegenwoordigers
van de leraren, het VVVO, de scholieren, het LAKS, educatieve uitgevers en
distributeurs – zij horen er natuurlijk bij – en ouders. Het is
voor iedereen duidelijk dat er nog veel werk aan de winkel is. Ik weet zeker
dat iedereen deze verandering ten volle wil benutten. De Europese aanbesteding
is voor scholen ingewikkeld – dat punt komt sterk op het tapijt –
noodzakelijk en tijdrovend. Het is risicovol en het vraagt alle aandacht.
Op dit moment ben ik daar sterk bij betrokken. Voor mij staat voorop dat de
schoolboeken vanaf augustus 2008 voor de ouders gratis zijn. Scholen ontvangen
vanaf dat moment de daarvoor noodzakelijke middelen. Daarover hebben wij zojuist
uitgebreid gesproken. Ik heb vorige week een brief naar de scholen gestuurd
om hen alvast goed in de startstand te zetten om het in de komende tijd op
een goede manier te doen. Ik heb daarin een aantal handreikingen gegeven.
Wij zijn samen met de VO-Raad bezig, dit traject op volle toeren te krijgen.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb de brief gelezen en ik heb een aantal reacties van scholen gehad,
die het op zich plezierig vinden dat de staatssecretaris hen heeft geïnformeerd.
Het probleem is dat de staatssecretaris nog bezig is met de voorbereidingen
en dat het wetgevingstraject pas in mei klaar zal zijn, terwijl zij de scholen
moeten gaan aanbesteden. Ik vind het belachelijk dat er moet worden aanbesteed,
maar dat is Europese regelgeving. Je zou er haast vrijstelling van moeten
hebben als het om schoolboeken gaat. Je maakt immers een keuze voor een titel,
hoe kun je dat dan aanbesteden? Maar goed, het zij zo. Dat zijn de regels
nu eenmaal. Kunnen de scholen nu al aanbesteden, terwijl wij de zaken hier
nog niet klaar hebben en het pas in mei definitief in wetgeving geregeld zal
zijn?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik heb die brief gestuurd om alle scholen alert te krijgen, want er komt
wel wat op hen af. Samen met de VO-Raad bekijk ik op dit moment hoe wij kunnen
omgaan met de aanbesteding. De vraag is of er mogelijkheden zijn om het komend
jaar nog een slag te maken naar bekostiging direct vanuit de scholen en of
dat het echt noodzakelijk is om dit al dit eerste jaar te doen, want er zit
wel heel veel aan vast. Omdat ik er volop mee bezig ben, stel ik voor om mij
de gelegenheid te geven om een uitgebreid schriftelijk antwoord
op de vraag van de heer Slob te geven. Het is erg technisch en wij zijn nog
hard bezig met de vraag hoe wij er vorm en inhoud aan moeten geven.De heer Slob (ChristenUnie):Ik begrijp hieruit dat de staatssecretaris eigenlijk niet weet of de scholen
al kunnen aanbesteden op het moment dat de wetgeving nog niet rond is. Het
is volgens mij van belang dat de scholen na de welverdiende kerstvakantie
in januari die helderheid krijgen, want de scholen moeten voor de zomervakantie
alles hebben geregeld wat de schoolboeken betreft. De onzekerheid kan niet
nog lang duren. Kan de staatssecretaris toezeggen dat er na de kerstvakantie
duidelijkheid is voor de scholen over hoe zij dit punt moeten oppakken?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik deel de zorg van de heer Slob en zeg hem toe dat ik zal proberen de
scholen zo spoedig mogelijk direct na de kerstvakantie te informeren, maar
ik moet op dat moment wel een helder verhaal hebben, want als ik scholen informeer
met een half verhaal, roept dat meer vragen op. Ik stond ook voor het dilemma
of ik de brief van de afgelopen week moest versturen. Ik heb dat toch gedaan,
omdat ik de scholen alert wilde maken op wat er op hen afkomt. Ik kan niet
zeggen dat het direct na de vakantie gebeurt, want dan zeg ik iets toe dat
ik misschien niet waar kan maken, maar ik zeg wel toe dat ik de scholen zo
snel mogelijk van dat punt op de hoogte zal stellen.De heer Slob (ChristenUnie):Dat is op zich voor dit moment genoeg, maar laten wij dan ook afspreken
dat de staatssecretaris ons de eerste week na het kerstreces informeert over
de stand van zaken.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Dat spreek ik met u af.De heer Dibi (GroenLinks):Mijn fractie is een voorstander van de voor ouders gratis schoolboeken.
Dat is een kwestie van inkomenspolitiek, gezinspolitiek en toegankelijkheid
van het onderwijs. Toch maak ik mij zorgen. De staatssecretaris zegt dat 2008
het uitgangspunt moet blijven, maar als dit voor allerlei problemen op school
gaat zorgen en er allerlei dingen fout kunnen gaan, heb ik liever dat zij
tijdig de gang van zaken evalueert en zegt: het kan nu niet, dan maar een
jaartje later.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik ken het belang dat hier in de Kamer wordt gehecht aan de voor ouders
gratis schoolboeken. Ik zal daarom alles in het werk stellen om de problemen
die wij ongetwijfeld op het mooie pad naar de gratis schoolboeken zullen tegenkomen,
te tackelen en ervoor te zorgen dat datgene gebeurt wat hier een brede wens
is, namelijk gratis schoolboeken per augustus.De heer Dibi (GroenLinks):Uitgangspunt moet niet zijn "per augustus", maar of het op dat
moment haalbaar is en niet tot excessen zal leiden.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik begrijp uw punt, maar mijn antwoord is helder. Voorzitter. Ik ken de betrokkenheid van de heer Jan Jacob van Dijk bij
het thema governance. Wij willen graag meewerken aan een integraal debat erover.
Wij streven ernaar eind januari onze reactie te geven op het rapport-Zoontjens.
Er komt nog een wetsvoorstel van mevrouw Dijksma en mij over goed bestuur
po/vo. Er ligt al behoorlijk lang een wetsvoorstel over de bve-sector dat
ik graag op korte termijn behandeld wil zien. Ik wil graag de volgende deal
sluiten. Wij proberen zo snel mogelijk het rapport-Zoontjens te becommentariëren
en de Kamer koppelt daar dan snel een AO aan vast. Wij zijn dan in staat de
wetsvoorstellen te behandelen en met elkaar een debat per sector te voeren.
Ik hoop de heer Jan Jacob van Dijk hiermee tegemoet te komen en tevens de
snelheid erin te houden bij de behandeling van een aantal belangrijke wetsvoorstellen.
Daarmee hoop ik de heer Jan Jacob van Dijk tegemoet te komen, maar ook de
snelheid van de behandeling van een aantal belangrijke wetsvoorstellen erin
te houden.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Ik begrijp dat u snel zult komen met een reactie op het rapport-Zoontjens.
Het lijkt me verstandig om te bekijken of daar nog elementen aan moeten worden
toegevoegd met betrekking tot het governancedebat, zodat dit debat binnenkort
kan worden gevoerd. Daarna zullen wij het bve-wetsvoorstel en andere wetsvoorstellen
zo snel mogelijk afronden.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Inderdaad, we moeten de bestaande problemen tackelen en wegnemen als dat
maar enigszins mogelijk is.Mevrouw Dezentjé Hamming kwam met het interessante voorstel van
een pre-pabotraject voor mbo'ers, een soort schakeljaar of schakelperiode.
Met de mbo-sector zijn al een aantal afspraken gemaakt om het reken- en taalniveau
te verbeteren, een van de belangrijke redenen voor uitval op de pabo. Er is
extra aandacht gekomen voor rekenen en taal in de kwalificatiedossiers; die
zijn ongeveer een halfjaar geleden vastgesteld. Er wordt gewerkt aan de standaardisering
van rekenen en taal in het mbo. Zoals beloofd kom ik daarop begin volgend
jaar terug. Er is de mogelijkheid van een diagnostische toets voor mbo-deelnemers
die willen doorstromen in de pabo aan het eind van het derde en vierde studiejaar;
zo zien belangstellenden of dit wat voor hen is en of zij over de benodigde
mogelijkheden en vaardigheden beschikken. Ook zijn de remediërende programma's
voor rekenen en taal geïnventariseerd. Scholen hebben hiermee een goed
overzicht van de programma's die zij kunnen gebruiken bij het bijspijkeren
van rekenen en taal. Op grond van het advies van de Expertgroep doorlopende
leerlijnen rekenen en taal, dat in januari 2008 verschijnt en met een commentaar
naar de Kamer zal worden gezonden, zal ik de noodzakelijkheid van aanvullende
maatregelen beoordelen, maar eerlijk gezegd denk ik dat we met deze maatregelen
en hetgeen nog komt, voldoende mogelijkheden hebben voor een betere overgang
tussen mbo en pabo.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Tot nu toe heeft het in ieder geval niet geleid tot een succesvolle instroom,
want bijna 40% van de pabostudenten is na het eerste jaar uitgevallen
en meer dan de helft van hen had een niet-westerse achtergrond. Het is van
het grootste belang dat al in het voortraject veel wordt gedaan. Als pabostudenten
al tijdens of vlak na het eerste jaar uitvallen, dreigen volgens
de VVD grote maatschappelijke kosten, maar ook een deuk in het zelfvertrouwen
van deze leerlingen, met als gevolg dat ze gaan werken; en dat is nu precies
wat je niet wilt met een dreigend lerarentekort. Ik wil daarom een serieuze
toezegging van de staatssecretaris dat zij mijn voorstel gaat invoeren.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Laat één ding duidelijk zijn: ik deel de zorg van mevrouw
Dezentjé. Ik gaf aan dat er een aantal acties in gang zijn gezet en
dat er nog een aantal acties aankomen. Ik wil daarom wachten voordat ik een
ingewikkelde schakelperiode invoer tussen mbo en pabo.Mevrouw Kraneveldt stelde een vraag over de havovoorbereidingsklassen,
een vergemakkelijkte overstap van vmbo naar havo; vroeger was dat allemaal
namelijk beter en nu lijkt het moeilijker. Ik ben ontzettend weg van het vmbo.
Ik geloof in de kracht van de leerkrachten aldaar en zie veel creativiteit
en inzet bij de jongeren. Dat is niet alleen maar een gevoel: het aardige
is dat dit ook met cijfers kan worden gestaafd. Aan het eind van de periode
dat de mavo nog in volle en zichtbare – want wettelijk bestaat die nog
steeds – glorie bestond, was het doorstroompercentage van mavo naar
havo 9,6. Maar wat zien we nu? In het schooljaar 2005-2006 is dat 16,2%!
Dat zijn kinderen uit de gemengde leerweg en uit de theoretische leerweg.
Uit de gemengde leerweg komen behoorlijk wat kinderen: 4% van de 16,2%.
Dat is een mooie zaak. Een jaar later zit zo'n 71% van deze doorstromers
nog in havo 5. Van hen is 11% naar mbo 4 gegaan. Er is dus een duidelijk
doorstroom naar het hoger beroepsonderwijs. Wij moeten proberen om dit verder
te stimuleren, maar het beeld van het vmbo klopt vaak niet. Dat gaat mij aan
het hart; het doet geen recht aan het vmbo.Het centraal examen van de heer Pechtold heb ik al behandeld. Hierover
hebben wij gediscussieerd, dus ik beschouw het als afgerond.Het amendement op stuk nr. 66 van de heer Slob, de heer Jan Jacob van
Dijk en mevrouw Kraneveldt over de pilot Veilig op school wil ik overnemen.
Ik ga ervan uit dat een gedegen evaluatie onderdeel zal vormen van dit project,
zodat de uitkomsten kunnen worden meegenomen bij de verdere beleidsbepaling
rondom het onderwerp sociale veiligheid in en om onderwijsinstellingen.De voorzitter:Betekent dit dat het amendement wordt gehandhaafd?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik neem het over. Ik laat het aan de Kamer.De heer Slob (ChristenUnie):Amendementen kunnen volgens mij niet worden overgenomen, behalve dan door
middel van een nota van wijziging of zoiets.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Dan is het eenvoudiger als ik een positief advies geef over het amendement.De heer Slob (ChristenUnie):Dat is geen enkel probleem, het gaat erom dat wordt uitgevoerd wat wij
willen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Excuus voor de verwarring. Ook over het amendement op stuk nr. 83 en de
strekking ervan wil ik positief adviseren. De dekking zoek ik graag in de
VSV-middelen. Bij de uitvoering van het amendement moet ik wel rekening houden
met de Europese regels voor aanbesteding. Ik kan het niet zomaar gunnen aan
een bepaalde partij; volgens mij is de KPC Groep genoemd. Het moet netjes
via aanbesteding verlopen.Het aannemen van het amendement van de heer Jasper van Dijk over het project
Regular Plus ontraad ik. Zoals ik in mijn brief van een paar dagen geleden
al heb geschreven, willen wij Eega niet rechtstreeks financieren. Het amendement
bepaalt dat dit centrum voor arbeidsrevalidatie Regular Plus moet blijven
uitvoeren. Eega is een particuliere organisatie, die het project tot 1 januari
2007 met ESF-middelen uitvoert. Het ministerie van OCW kan een particuliere
aanbieder niet bevoordelen, omdat dit in strijd is met de Europese regels
voor aanbesteding. Bovendien is de dekking van het amendement niet belegd
met maatregelen, dus feitelijk is het geen echte dekking. Toevoegen aan artikel
17 komt neer op het opvoeren van een nieuwe taakstelling, die het amendement
echter niet invult. Feitelijk dekt het amendement de extra uitgaven dus met
het graven van een gaatje. Staatssecretaris Dijksma heeft in de commissievergadering
een aantal toezeggingen gedaan, onder ander over het speciaal onderwijs in
de regio Twente. In het VSV-convenant is het onder de aandacht gebracht van
de gemeenten. Verder komt Eega in aanmerking voor een ESF-subsidie. Alles
bij elkaar genomen, is de zorg misschien niet zo groot. Wat het amendement
vraagt, kunnen wij echter niet doen.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik dank de staatssecretaris voor haar brief. Gaat het haar om de regels
of om de mensen? Dit project is klein, werkt hartstikke goed en er wordt deskundigheid
opgebouwd. Men werkt daar met gehandicapte jongeren. Het is echt in de handen
van de staatssecretaris: zet zij haar schouders hieronder? Voor de Europese
aanbesteding is best een oplossing te vinden. De staatssecretaris kan het
geld bijvoorbeeld bij de roc's storten, zodat het niet direct wordt aanbesteed.
Zij heeft nog achttien dagen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Wij hebben in dat kader al het nodige gedaan. De roc's hebben uitgesproken
dat zij bereid zijn om te bekijken wat voor opdrachten zij kunnen wegzetten
bij Eega. Ook zullen in het kader van passend onderwijs diensten van Eega
worden afgenomen. Verder hebben wij het onder de aandacht gebracht van de
gemeenten in het kader van het VSV-convenant. Het is niet zo dat wij niet
rechtstreeks zouden willen financieren; het kan gewoon niet. Wij hebben echter
wel bekeken welke aspecten kunnen worden gestimuleerd, ook in het overleg
met de WEC-Raad. Er is dus echt het nodige aan gedaan.Ik ontraad aanneming van het amendement van de heer Jasper van Dijk op
stuk nr. 72 over gratis schoolboeken, want het lesmateriaal wordt door de
scholen bepaald. Ik kan niet voorschrijven welk lesmateriaal de scholen gebruiken.
De beslissing om gebruik te maken van digitaal lesmateriaal is echt aan de
scholen zelf. Het is ook aan de school om te bepalen of en hoe deze daarin
wil investeren. Bovendien is het amendement eigenlijk overbodig, want scholen
kunnen hun kennis al via internet delen. Sterker nog, een aantal scholen doet dat al via Kennisnet.nl. Dit wordt door het ministerie van OCW technisch
ondersteund. OCW subsidieert namelijk een centrale ICT-ondersteuningsfunctie
voor scholen: de Stichting Kennisnet Ict op school. De dekking is niet belegd,
maar dan kom ik weer met het verhaal van zojuist. Dat is een technisch verhaal,
dat ik niet zal herhalen. Deze twee inhoudelijke argumenten zijn mijn overwegingen.Mevrouw Dezentjé Hamming heeft een amendement ingediend over het
verminderen van pilots, over VSV-middelen en over persoonlijke stages. Ik
ontraad de aanneming van het amendement. De voor het amendement bestemde middelen
zijn reeds ingezet voor de prioriteiten uit het rapport van de commissie-Rinnooy
Kan en de Kwaliteitsagenda vo. Daarbij komt dat wij voor VSV al heel veel
middelen hebben ingezet. De komende tijd hebben wij daarvoor terecht nog een
oploop in de begroting.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Het ging mij niet om loopbaanoriëntatie in het mbo, maar juist in
het voortgezet onderwijs, dat wil zeggen het vmbo en vooral havo en vwo. De
staatssecretaris gaat niet inhoudelijk op het idee in, maar wijst alleen de
dekking af. Kan zij nog even reageren op het idee van de persoonlijke stage?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Er wordt in het beroepsonderwijs al veel stage gelopen. In het voortgezet
onderwijs gaan wij de maatschappelijke stage invoeren. Dat is volgens mij
op dit moment voldoende. Er zij vo-breed allerlei initiatieven, zoals stagecarrousels,
snuffelstages en stagemarkten, waar leerlingen op een grote markt in aanraking
komen met het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties, waar zij zich
kunnen inschrijven om een dagje mee te lopen. Het idee van mevrouw Dezentjé
is heel goed. Het gebeurt al; dit wiel is dus al uitgevonden.Daarmee ben ik aan het einde gekomen van mijn beantwoording in eerste
termijn.De voorzitter:Ik zie dat nog drie leden de staatssecretaris willen interrumperen. Het
is gebruikelijk dat voor half acht de avondpauze begint. Ik kan nu staatssecretaris
Dijksma het woord geven, maar dan moeten de vragen aan staatssecretaris Van
Bijsterveldt in tweede termijn worden gesteld. Ik kan u ook de gelegenheid
geven uw vragen te stellen, maar dan stel ik voor dat de staatssecretaris
na de dinerpauze het woord krijgt.In tweede termijn zijn de resterende spreektijden als volgt: SP 2,5 minuten,
CDA 9,5 minuten, VVD 9 minuten, PvdA 3 minuten, PVV 2 minuten, ChristenUnie
2 minuten, GroenLinks 1 minuut, D66 2 minuten, PvdD 2 minuten. De SGP-fractie
is rond. Alle begrotingen zijn in deze berekening gecumuleerd.Ik stel nu voor, de drie interrumpanten de gelegenheid te geven hun vragen
te stellen. Die vragen worden door de staatssecretaris kort beantwoord, waarna
wij de dinerpauze houden. Daarna houdt staatssecretaris Dijksma haar betoog.
Vervolgens gaan wij direct door met de tweede termijn van de Kamer.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Voorzitter. Dit lijkt mij een goed voorstel. In 20 minuten zijn wij namelijk
niet klaar met wat staatssecretaris Dijksma nog naar voren wil brengen, dus
het doet recht aan haar betoog wanneer wij daarvoor uitgebreid de tijd kunnen
nemen.De voorzitter:Ik handhaaf dus mijn voorstel en constateer dat de Kamer daarmee kan instemmen.Overeenkomstig het voorstel van de voorzitter wordt besloten.De voorzitter:Er zijn nog drie interrupties. Het woord is aan de heer Jan Jacob van
Dijk van de CDA-fractie.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):In haar schriftelijke beantwoording geeft de staatssecretaris in de discussie
over governance, de bekostiging en de problemen in regio's met een forse krimp
aan dat gemeenten daarop in belangrijke mate kunnen anticiperen. Het is immers
iets wat op langere termijn gaat gebeuren, en daar kunnen ook scholen op anticiperen.
Dat is naar onze mening voldoende reden om daar niet zo heel veel extra aandacht
aan te besteden. Het is echter niet waar wij op dit moment tegen aanlopen.
Dat heb ik gisteren geprobeerd duidelijk te maken in mijn eerste termijn:
in sommige regio's is het op dit moment echt een gigantisch probleem, en het
is echt een probleem dat niet zomaar met anticiperen kan worden opgelost.
Nee, er zijn specifieke maatregelen voor nodig om dat handen en voeten te
geven. Wij willen aan de staatssecretaris vragen om dit in haar nieuwe plannen
omtrent de bekostiging voldoende mee te nemen. Dat is iets anders dan wat
hier staat.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik dacht dat ik in de schriftelijke beantwoording had aangegeven dat wij
in het kader van het bekostigingsstelsel ook naar de menselijke maat zouden
kijken. Maar dat antwoord is niet volledig opgenomen?De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Hier staat: er zullen elementen als toegankelijkheid en kleinschaligheid
worden meegenomen. Dat vind ik echter toch weer iets anders dan waar ik net
over gesproken heb. Wanneer je echt met die grote demografische ontwikkelingen
te maken hebt, kan dat voor een deel worden opgelost via kleinschaligheid
of wat dan ook, maar het heeft ook te maken met kwaliteit, het heeft ook te
maken met de omvang van het personeel op een school en de wijze waarop je
daarmee precies omgaat. Ik zou het iets breder opgepakt willen zien dan nu
het geval is, volgens wat hier staat. Geeft u de demografische ontwikkelingen
alstublieft een prominentere plaats in uw bekostigingssysteem.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik heb deze twee punten aangegeven. Tegen de tijd dat wij met elkaar het
bekostigingsstelsel bespreken, zal blijken of ik daarmee voldoende tegemoet
ben gekomen aan de zorg die door de heer Jan Jacob van Dijk hier is verwoord
en die ik ook met hem deel. Ik meen op deze manier te kunnen bezien of ik
daar een oplossing voor kan bedenken.De heer Jasper van Dijk (SP):Naar aanleiding van de scholierenacties en de 1040-urenacties werd de
minister van Onderwijs in de Volkskrant van 1 december gevraagd of hij
begrip heeft voor die acties. Hij antwoordt: ik begrijp de onvrede wel; roosters
met gaten van drie uur, ik snap dat zij daarmee niet gelukkig zijn. De acties
zijn in zekere zin een ondersteuning van mijn beleid. En nu komt
de zin waar ik uw attentie op wil richten: ik vind de kwaliteit van het onderwijs
ook onder de maat. Is het juist dat dit kabinetsbeleid is?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik zou niet over willen doen wat de minister net uitgebreid op die vraag
heeft geantwoord. Ik meen dat de heer Slob dezelfde vraag heeft gesteld aan
de minister, en de minister heeft die vraag zo geweldig beantwoord dat ik
dat niet zou willen overdoen. Anders zitten wij hier nu al langer dan tot
half acht.De voorzitter:Wij schorsen nu voor de dinerpauze en daarna starten wij met de beantwoording
in eerste termijn van de staatssecretaris voor het primair onderwijs. Direct
daarna gaan wij door met de tweede termijn van de kant van de Kamer.De vergadering wordt van 19.15 uur tot 20.15 uur geschorst.Voorzitter: KantStaatssecretaris Dijksma:Mevrouw de voorzitter. Wij gaan er nog eens lekker tegenaan!Is de klas nog wel zo gelukkig? Dat vraagt schrijver en oud-onderwijzer
Jacques Vriens zich af, naar aanleiding van de heruitgave van De gelukkige
klas van Theo Thijssen. Dat boek is gisteren hier, in de media en ook in het
onderwijsveld al heel veel aangehaald. Vriens komt na een analyse van het
onderwijs door de jaren heen tot tien tips om de klas gelukkig te maken. Voor
die tips verwijs ik de Kamer graag naar zijn boek. Waarschijnlijk willen wij
allemaal een gelukkige klas, met gelukkige kinderen. Het is in ieder geval
wat ik wil, niet zozeer als doel, maar wel als een voorwaarde. Een gelukkige
klas is een leergierige klas. Gelukkige kinderen zijn enthousiaste en geïnspireerde
kinderen, kinderen die sprankelen en openstaan voor nieuwe dingen. Daarvoor
kunnen wij, nee, daarvoor moeten wij de voorwaarden scheppen. De leerkrachten
moeten het uiteindelijk, elke dag opnieuw, doen. Zij zijn cruciaal voor goed
onderwijs. Zij zijn het die de grootste invloed hebben op de kwaliteit van
het onderwijs.Kwaliteit, daar gaat het om. Mijn collega's hebben het al gezegd en ik
leg er nogmaals de nadruk op. De kwaliteitsagenda's van het primair, het voortgezet
en het hoger onderwijs zijn eigenlijk samen te vatten in drie woorden: kwaliteit,
kwaliteit en nog eens kwaliteit. Dat betekent dat het onderwijs beter moet,
met de focus op basiskennis en basisvaardigheden. Het betekent dat alle kinderen
recht hebben op goed en inspirerend onderwijs, zwakke leerlingen, gemiddelde
leerlingen, maar ook de talentvolle leerlingen. Wij hebben vandaag ook al
vaak gezegd dat de leraar weer terug moet op een voetstuk.Ik wil een aantal pijlers behandelen waarop in onze ogen de kwaliteit
van het basisonderwijs berust. Het is het eerste onderwerp waarover ik dadelijk
iets zeg. Ik neem op het terrein van taal en rekenen een en ander met de Kamer
door, de taalachterstand, hoe wij met de voorschoolse educatie verder willen
en de toetsen, die door de Kamer aan de orde zijn gesteld. Vervolgens zeg
ik iets over het onderwerp hoogbegaafden, door de heer Slob naar voren gebracht,
het onderwerp segregatie, waarover verschillende fracties iets hebben gezegd,
de conciërges, de kinderopvang en het amendement.De kwaliteit van het basisonderwijs rust op drie pijlers. Dat begint met
een focus op taal en rekenen. Iedereen heeft inmiddels gezien dat wij samen
met het onderwijsveld een notitie hebben opgesteld, Scholen voor morgen, waarin
die focus te vinden is. De heer Van der Vlies vroeg de overheid om terughoudend
te zijn met de overige taken voor het onderwijs. Dat betekent in de praktijk
dat wij niet steeds opnieuw maatschappelijke doelen onderdeel moeten maken
van de kerndoelen. Er zijn gisteren ook tal van voorbeelden genoemd: het bestrijden
van overgewicht, aandacht voor relaties, enz. Dat zijn heel belangrijke onderwerpen,
maar het is niet zinvol om ze steeds opnieuw onderdeel te laten zijn van de
kerndoelen, omdat je daarmee de focus verliest.Desalniettemin moeten wij leerlingen een rijke leeromgeving bieden. In
onze ogen zijn scholen bij uitstek in de gelegenheid om voor een eigen profiel
te zorgen. Zij kunnen zodanige keuzen maken dat zij een eigen kleur krijgen.
Wij vinden dat beide aspecten in aanmerking kunnen worden genomen. Wij willen
de scholen de komende jaren natuurlijk ook de nodige ondersteuning bieden
om die rijke leeromgeving te kunnen realiseren. Dat willen bijvoorbeeld doen
met die 2500 fte-combinatiefuncties. Daarmee willen wij de bredeschoolvorming
ondersteunen. Wij willen voorkomen dat de mensen die verantwoordelijk zijn
voor het primaire proces, voor de kerntaken van het onderwijs steeds bezig
moeten zijn met iets anders dan met lesgeven. Dat is de kerntaak.De heer Dibi (GroenLinks):U zei dat het onderwijs met allerlei maatschappelijke problemen is belast.
Ik herinner dan aan het amendement dat de coalitiepartijen hebben ingediend
en dat ertoe strekt, godsdienstlessen op de openbare scholen beter mogelijk
te maken. Zij hebben daarbij een bepaalde dekking aangegeven. Gisteren heb
ik daarover een klein relletje geschopt. Ik heb inmiddels gezien dat zij gelukkig
de dekking voor het amendement bij een andere post hebben gevonden. Maar wat
vindt u hiervan? Bent u voorstander van dit amendement? Vandaag diende de
coalitiepartijen een nieuw amendement in en daarmee geven zij de uitvoering
in handen van KPC. Is dat niet een beetje raar?Staatssecretaris Dijksma:Dat zijn twee verschillende amendementen over twee verschillende onderwerpen.
Ik wil graag uitgebreid reageren op het gewijzigde amendement, maar niet nu.De heer Pechtold (D66):Het viel mij op dat u met uw algemene inleiding aangaf dat wij de afgelopen
tien jaar het onderwijs hebben belast met nogal wat maatschappelijke wensen.
U sprak over het tegengaan van obesitas en pesten en ook over seksuele voorlichting.
Er was eigenlijk sprake van een verschuiving van opvoeding naar onderwijs.
De signatuur van dit kabinet brengt met zich mee dat het met het onderwijs
erg de kant van de opvoeding op wil. Kunt iets meer zeggen over uw intentie
op dit punt? De verschuiving van opvoeding naar onderwijs begint met het strikken
van een vetertje en het eten van een appel door de kleintjes, maar op de scholen
komen later ook de onderwerpen aan de orde die ik zojuist noemde. Als u wilt
dat dergelijke zaken weer tot de opvoeding gaan behoren, kunt u dan ook zeggen
hoe die verschuiving zich zal voordoen, gelet op de kleur van
dit kabinet?Staatssecretaris Dijksma:Veel partijen, zeker die van dit kabinet, zijn het erover eens dat er
meer ruimte moet komen voor onderwijs in basisvaardigheden. Daar heb ik de
fracties gisteren nadrukkelijk voor horen bepleiten. Jan Jacob van Dijk heeft
bijvoorbeeld gesteld dat voor de referentieniveaus van het basisonderwijs
helder moet worden wat de leerlingen aan het eind van de rit moeten kennen
en kunnen. Dus die veronderstelde tegenstelling zie ik niet.De heer Pechtold (D66):Ik wel. Met uw algemene inleiding sprak u een gedragen tekst uit. U bent
bij deze behandeling de derde die namens het kabinet spreekt en die met ronkende
verhalen komt, verhalen waaraan lang is geschreven.Staatssecretaris Dijksma:Wij menen het ook.De heer Pechtold (D66):Ze worden niet zomaar uitgesproken. Nu doet u een signalering die ik onderstreep,
namelijk de signalering dat veel onderwerpen aan het onderwijs zijn toegevoegd.
Vervolgens vraag ik of u de komende jaren op zijn minst zult voorkomen dat
een staatssecretaris met een stralend gezicht haar handtekening zet onder
een convenant dat met zich meebrengt dat het onderwijs weer wat extra moet
gaan doen in de sfeer van de onderwerpen die ik noemde. Als u zegt dat wij
met die verschuiving te ver zijn gegaan, wil ik van u een plan krijgen dat
ervoor zorgt dat het onderwijs zuiverder wordt, zodat daarbij het leren centraal
staat, en dat er verder voor zorgt dat de maatschappelijk taken weer iets
voor de opvoeding worden. Ik wil niet dat u dan begint over referentiewaarden,
maar dat u in normaal Nederlands zegt hoe u dat gaat doen.Staatssecretaris Dijksma:Het plan is klaar. U kent het. Het heet Scholen voor morgen. Wij hebben
een afschrift ervan deze Kamer doen toekomen. Overigens is dat niet mijn plan,
het is het plan van het onderwijsveld en de regering gezamenlijk. Daarmee
maken wij heel erg duidelijk dat het nodig is om de komende jaren weer de
focus op de basisvaardigheden te krijgen. Natuurlijk is voor kinderen een
rijke leeromgeving belangrijk. Echter, niet de rijksoverheid bepaalt hoe die
rijke leeromgeving er uitziet. Daarmee kunnen de scholen zich in hun eigen
tijd bezighouden. Daarvoor moeten zij wel voldoende ruimte krijgen. Zou je
allerlei maatschappelijke taken weer tot de kerndoelen gaan rekenen, dan zou
je daarmee het gehele onderwijsveld een verplichting opleggen. Onderwijzers
zullen naast hun onderwijskundige taak zich altijd een beetje de opvoeder
voelen. Tijdens een les gaat het bijvoorbeeld over normen en waarden. Aan
het belang daarvan doen wij niets af. De vraag is alleen op welke wijze je
de scholen de ruimte moet bieden om eigen keuzen te maken. Ik heb begrepen
dat wij in het voorjaar over de notitie Scholen voor morgen nog uitgebreid
met de Kamer komen te spreken. Dat verheugt mij. Ik meen ook dat die notitie
zo'n debat verdient. Maar misschien ben ik nu weer te ronkend, voorzitter.De heer Jan Jacob van Dijk heeft gevraagd hoe het zit met initiatieven
van het kabinet om meer helderheid te brengen in datgene wat er aan het eind
van de rit moet worden geleerd en wat kinderen moeten beheersen aan vaardigheden.
Ik ben blij dat hij het ook heel belangrijk vindt. Wij hebben daarover immers
ook iets in het coalitieakkoord afgesproken. De commissie-Meijerink zal binnenkort
met een advies komen. Daarin zal zij vaststellen op welke manier wij die referentieniveaus –
vroeger heette dat "leerstandaarden", maar dat was net even iets
anders – moeten vormgeven. Het is mijn bedoeling om spoedig na het uitbrengen
van het advies, naar uw Kamer met een reactie te komen. Ik wil wel graag dat
advies samen met de onderwijssector bespreken, want ik vind het belangrijk
dat men zich eigenaar voelt van datgene wat wij daar afspreken. Het moet niet
weer iets worden wat vanuit Den Haag, over de hoofden van de mensen in het
onderwijs, wordt vastgesteld. Dat is belangrijk omdat het draagvlak ervoor
zal zorgen dat de referentieniveaus standhouden.De heer Bosma (PVV):"Referentieniveaus", dat woord ken ik nog niet. Wat zijn dat?
Zijn dat harde feiten die je moet weten? Hoofdsteden, tafels? Of zijn dat
vage kerndoelen? Kunt u er iets meer over vertellen?Staatssecretaris Dijksma:De aanleiding voor deze operatie was dat het niet duidelijk was wat de
kerndoelen opleveren. Er zal dus een verscherping komen van wat de relevante
kennis van kinderen moet zijn aan het eind van de basisschool in groep acht.
De commissie-Meijerink werkt daar op dit moment aan. De Kamer heeft al een
paar brieven van staatssecretaris Van Bijsterveldt gekregen; het betreft een
doorlopende leerlijn vanuit het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs.
Het zullen niveaus zijn waaraan je concrete kennis kunt koppelen.De heer Bosma (PVV):Dus het is concreter dan de kerndoelen die wij nu hebben. De onderwijsraad
heeft in 1998 en 2004 al een aantal malen zeer specifieke eindtermen neergezet.
Is het net zo specifiek als de Onderwijsraad indertijd tot twee keer toe wilde?
Of is het iets concreter dan de kerndoelen? Het is voor mij uiterst vaag.Staatssecretaris Dijksma:Voor mij is het iets minder vaag, denk ik, dan voor de heer Bosma. Het
advies is echter nog niet klaar. Wij wachten tot het advies er is en wij weten
natuurlijk dat de Onderwijsraad hierover in het verleden een aantal adviezen
heeft uitgebracht. De heer Bosma zal zich met mij afgevraagd hebben waarom
die adviezen nog niet gerealiseerd zijn. Dat heeft te maken met het gebrek
aan draagvlak in het onderwijs. Ik vind het belangrijk dat wij dat draagvlak
heel houden, want Kamerbreed wordt gesteld dat leraren eigenaar van het proces
zijn; zij zijn de professionals. Wij zullen dus met hen moeten vaststellen
wat leerlingen aan het eind van de rit moeten kennen en kunnen. Dat zal naar
mijn smaak zo concreet mogelijk moeten zijn. De heer Bosma heeft gelijk, en
ik proef dat Kamerbreed, dat de kerndoelen daarvoor volstrekt onvoldoende
zijn.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Het antwoord van de staatssecretaris op hetgeen ik gister heb voorgesteld,
stelt mij dik tevreden. Zij heeft veel elementen naar voren gebracht die wij
ook in eerste termijn naar voren hebben gebracht. Ook de heer Jasper van Dijk
kan dik tevreden zijn, want de staatssecretaris geeft datgene weer
terug aan de leraar wat hij ook graag zou willen. Wat dat betreft denk ik
dat ook hij haar straks complimenten zal geven.Met wie gaat de staatssecretaris spreken in het veld? Wanneer gaat zij
dat doen? Gaat zij eerst bespreken wat er uit de commissie komt en komt zij
daarna naar de Kamer? Of gaat zij eerst een globale discussie met ons voeren –
niet over alle details – en daarna naar het veld toe? Welke procedure
heeft de staatssecretaris voor ogen?Staatssecretaris Dijksma:Dat zullen wij in gezamenlijkheid moeten vaststellen. Zodra het advies
er is, kan ik dat de Kamer doen toekomen. Dat zal ongetwijfeld van een korte
reactie onzerzijds vergezeld gaan, en onmiddellijk zullen wij ook het gesprek
met de sector aanvangen. Het bestuurlijk overleg is het gremium waar dit soort
gesprekken wordt gevoerd. Met "School voor morgen" zijn wij veel
verder gegaan dan alleen het bestuurlijk overleg, want wij gaan ook in discussie
met schoolleiders en individuele leraren, die wij steeds opnieuw uitnodigen
om ons van een kritisch weerwoord te voorzien. Die discussie zoeken wij echt
op. Niet alleen nu, maar ook in de komende jaren. Dat is inzet waarvoor wij
op het departement gekozen hebben.De heer Slob (ChristenUnie):Het is heel verstandig dat de staatssecretaris eerst afwacht waar de commissie
mee komt. Dan kan zij zich iets beter bedwingen dan mijn collega van het CDA,
die daar al twee keer op vooruit gelopen is. Maar dit terzijde. Het is ook
goed dat de staatssecretaris daarna met het onderwijsveld gaat spreken. Ik
ga ervan uit dat zij niet alleen zal spreken met de PO-raad, die volgende
maand wordt opgericht, maar dat zij dat breder zal oppakken zoals zij dat
ook over de kwaliteitsagenda heeft gedaan. Ik hoop dat zij die trend als het
om dit soort zaken gaat zal volgen.Staatssecretaris Dijksma:Dat heb ik zojuist al bevestigd.De heer Pechtold en mevrouw Dezentjé hebben aandacht gevraagd voor
het meten van de resultaten in het basisonderwijs. Zij vroegen of de Cito-toets
verplicht wordt voor alle scholen. Het is belangrijk om daarover duidelijkheid
te verschaffen. In de kwaliteitsagenda staat dat gestreefd wordt naar een
goed gebruik van de toets in het primair onderwijs, als instrument voor verbetering
van het onderwijs en als instrument voor een verantwoording van de geleverde
kwaliteit. De eindtoets is belangrijk, maar het is niet het enige instrument.
Wij moeten ook kijken naar de toegevoegde waarde van de scholen. De Cito-toets
zegt niet per se iets over de kwaliteit van de individuele school of over
het onderwijs dat de leerling heeft genoten. Dat een school leerlingen heeft
die fantastisch kunnen leren en die prima in staat zijn om door de lesstof
heen te komen, hoeft niet te betekenen dat het genoten onderwijs van topkwaliteit
was. Scholen kunnen te maken hebben met probleemleerlingen, terwijl men toch
in staat is om het onbenutte talent van deze leerlingen maximaal te laten
sprankelen. Dat zou bij uitstek een heel goede school kunnen zijn. Dat is
niet alleen maar af te lezen aan de hand van de Cito-eindscores. Over dit
punt is in het onderwijsveld veel discussie en er is ook kritiek op. Ik zou
graag deze vraag over hoe wij omgaan met de eindtoets, ook in relatie tot
het leerlingvolgsysteem en de waarde die dat kan hebben voor het meten van
kwaliteit, in die discussie meenemen.De heer Pechtold (D66):Dit kabinet wil alles meten en alles opslaan. Ik ben het eens met het
motto "meten is weten". Een apk biedt mij niet de garantie dat ik
met mijn auto naar Frankrijk kan rijden zodra ik de garage verlaten heb, maar
de kans is wel groter dan wanneer ik het niet had gedaan. De Cito-toets is
een beproefde methode, die door 85% van de scholen wordt gebruikt.
Dan vind ik het mager dat de staatssecretaris nu niet verder komt dan de toezegging
dat zij wil bekijken op welke wijze andere indicatoren van invloed zijn. Hoe
wil zij dat doen? Waar kunnen wij dadelijk de staatssecretaris op afrekenen?Staatssecretaris Dijksma:De Kamer zal daar een uitgebreid voorstel over krijgen. Dat zal zeker
niet mager zijn. Ik ben het absoluut eens met de heer Pechtold dat meten weten
is. Het is alleen de vraag wat wij meten. Meten wij een eenmalig moment aan
het eind van de rit of zijn wij werkelijk bereid om te kijken wat de toegevoegde
waarde van de school aan de leerling is? Het leerlingvolgsysteem, dat in Nederland
op de meeste scholen allang gebruikt wordt, zou veel actiever kunnen worden
ingezet. In Nederland heerst een toetscultuur. Er wordt heel veel getoetst.
Het is alleen jammer dat scholen die toetsen vaak weinig gebruiken om te bekijken
of zij op de goede koers zitten, bijvoorbeeld ook ten opzichte van scholen
met een vergelijkbare leerlingenpopulatie. Over dat onderwerp wil ik graag
een verstandig voorstel doen, waarin veel meer gekeken wordt naar de kwaliteit.
Ik denk dat ik daarmee sterk tegemoet kom aan wat de heer Pechtold wil.De heer Pechtold (D66):Dat hoop ik van harte, maar dan is het wel goed om nu te weten hoe de
staatssecretaris dat wil gaan doen. Stelt zij daar weer een beroemde commissie
voor in, en wat zijn dan uiteindelijk de resultaten? Ik ben het met haar eens
dat je ook daartussen nog van alles kunt meten. Uiteindelijk is het voor ouders
en voor iedereen erg prettig om te weten of op het moment van de prijsuitreiking
wel of niet een streep is gehaald. Ik ben heel erg in voor allerlei prachtige
ingenieuze methodes, maar ik wil nu graag van de staatssecretaris horen dat
deze uiteindelijk leiden tot een vergelijkbaar en meetbaar iets. Hoe gaat
de staatssecretaris dat verkennen en aan ons voorleggen?Staatssecretaris Dijksma:Dat is direct gekoppeld aan de discussies over de referentieniveaus in
het basisonderwijs. Als je die vaststelt en daarmee dus ook vaststelt wat
leerlingen moeten kennen en kunnen, kun je ook afspreken hoe je dat op een
eerlijke manier gaat meten. Die twee kwesties zullen uiteindelijk in samenhang
aan de Kamer worden voorgelegd.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Dit kabinet schuift heel veel door naar het voorjaar. Dat wordt een ontzettend
druk voorjaar. De bewindslieden krijgen het ook druk en dat mag ook wel. Zij
hebben voldoende tijd gehad om in te spelen. De eindtoets is toch wel erg
relevant. Tot nu toe is die niet verplicht. Het is toch problematisch dat
de leerlingen waarvan wordt verwacht dat zij de toets niet halen, die toets
niet hoeven te doen. Dat is natuurlijk niet acceptabel. Wat
is de opvatting van de staatssecretaris daarover?Staatssecretaris Dijksma:Ik hoor heel goed wat daarover in de Kamer wordt gezegd. Het lijkt mij
echt verstandig om vast te stellen hoe wij daarmee omgaan, maar wij moeten
eerst bepalen wat leerlingen moeten kennen en kunnen. Mevrouw Dezentjé
zegt dat wij veel doorschuiven naar het voorjaar. Dat is volgens mij niet
waar. Ik heb de indruk dat wij de afgelopen tijd zonder meer al heel veel
met elkaar bespreken. Dat komt omdat wij op ongelooflijk veel terreinen heel
veel ambities hebben, maar die ambities mogen nooit van boven af neerdwarrelen
op het onderwijs zonder dat de mensen in het onderwijs zelf het gevoel hebben
dat het over hen gaat. Bij uitstek over dit onderwerp moet je samen met de
mensen in de scholen discussiëren. Ik weet ook wel hoe het anders gaat.
Dan heeft Den Haag weer iets leuks verzonnen, maar vervolgens komt er niets
van terecht.Mevrouw Dezentjé heeft nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de taalachterstand
en dat is naar mijn mening terecht. Zij heeft gevraagd om heldere, meetbare
doelstellingen inzake taalachterstand. Verder heeft zij gevraagd hoe het nu
verdergaat met de voorschoolse educatie en de wijze waarop wij de motie-Rutte
uitvoeren. In navolging van hetgeen wij vorige week met elkaar hebben besproken,
wil ik daar nog kort iets over zeggen.De ambities voor het bestrijden van taalachterstanden bij heel jonge kinderen
zijn in deze kabinetsperiode hoog en, in tegenstelling tot de suggestie van
mevrouw Dezentjé, scherp geformuleerd. Wij willen aan het einde van
2011 ten opzichte van 2002 40% vermindering van de taalachterstand
aan het einde van de basisschool. Daarvoor verwijs ik naar de notitie Scholen
voor morgen, waarin wij die ambitie gezamenlijk met de sector hebben geformuleerd.
Om dat te kunnen bereiken is heel veel nodig: - het versterken
van de opbrengstgerichtheid en de effectiviteit van het taal- en rekenonderwijs;
daar hebben wij zojuist al over gesproken;- een verbreding van de
gewichtenregeling, waarvoor de Kamer begin 2008 een voorstel krijgt;- het verbeteren van de kwaliteit van de voor- en vroegschoolse educatie
en- opnieuw een meetbare ambitie: wij willen 100% van de doelgroep
voor de voorschoolse educatie bereiken. Dit laten wij meten via een landelijke
monitor vve.Wij zijn verder druk bezig om de praktijk op orde te brengen voor de uitvoering
van de motie-Rutte. Je moet natuurlijk wel de praktijk op orde hebben en het
aanbod creëren voordat je bijvoorbeeld dingen als verplicht vaststelt.
Het moet uiteindelijk immers voor alle mensen die ermee werken, uitvoerbaar
zijn. Dit begint met de vraag of het mogelijk is om een taalachterstand objectief
te signaleren. Er is een landelijk instrument nodig om het risico op taalachterstand
te signaleren, maar dat is er nog niet. Ik heb dit besproken met de Kamer
in het overleg op 5 december. Toen heb ik aangegeven dat het waarschijnlijk
een risicoanalyse wordt waarbij ook de omgeving van de kinderen betrokken
zal zijn. Wanneer ouders niet in staat zijn om Nederlands te spreken, kun
je er in het algemeen van uitgaan dat dit bij de kinderen ook een probleem
is. Dat is een van de onderdelen van de risicoanalyse, waaraan heel hard wordt
gewerkt. Wij zijn in overleg met gemeenten en deskundigen over deze ontwikkeling,
die moet aansluiten bij datgene wat er al is. Het instrument moet ook getest
worden, want het moet deugdelijk zijn. In het vroege voorjaar zullen wij met
een brief hierover komen, waarin wij de uitkomsten zullen melden.Daarnaast zijn wij bezig het aanbod op orde te brengen. Met de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten worden afspraken gemaakt over een sluitende aanpak;
vanaf het consultatiebureau, want het is belangrijk om dat erbij te betrekken,
tot de deelname aan de vroeg- en voorschoolse educatie op de peuterspeelzaal,
maar ook op het kinderdagverblijf. Dat is iets nieuws wat wij gaan stimuleren.
Er mogen geen kinderen buiten de boot vallen tussen het consultatiebureau
en de inschrijving voor de voorschoolse educatie.Met de VNG maken wij ook afspraken over goede voorlichting en voldoende
financiële tegemoetkoming voor ouders en het wegwerken van de wachtlijsten,
wanneer deze er zijn. In sommige gemeenten moet worden bijgebouwd voor voldoende
capaciteit. Wij maken natuurlijk ook afspraken met de VNG over de spreiding
van het aanbod. Een verplichting kan sowieso niet aan de orde zijn zonder
tegemoetkoming aan de ouders, die daarvoor zogezegd geld krijgen. Op dit moment
zijn wij bezig om het aanbod op orde te brengen, de kwaliteit te verhogen
en te zorgen dat wij signaleren welke kinderen tot de 100%-doelgroep
behoren. Dat zijn de eerste stappen die wij moeten zetten. Hoe het verder
gaat, hangt af van de ervaring die wij met deze procedure opdoen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik ben benieuwd of de staatssecretaris bereid is om tot verplichte voorschoolse
educatie over te gaan, als dat nodig is, en naar de taalscreening bij kinderen
van drie jaar.Staatssecretaris Dijksma:De discussie bij de motie-Rutte ging over het instrument screening en
niet over het vervolg. Wij starten een aantal pilots, waarvan er een plaatsvindt
in Oost-Groningen. Nu zijn de G4 en Zuid-Limburg aan de beurt. Ik wil met
de wethouders bespreken in hoeverre zij problemen ondervinden bij ouders van
wie het kind voorschoolse educatie nodig heeft, terwijl het kind die educatie
niet krijgt. Ik wil vernemen of zij die problemen ondervinden en welke mogelijkheden
er dan zijn. Er gebeurt al heel veel op dit terrein. Dat kan ook nu al. In
de gemeente Boxtel vinden huisbezoeken plaats vanuit het consultatiebureau.
Zij hebben dit instrument niet nodig om tot een bereik van bijna 100%
te komen. Ik vind dat wij dat soort ervaringen ook moeten meewegen.De heer Dibi (GroenLinks):Ik heb een beetje moeite met de mooie woorden van staatssecretaris Van
Bijsterveldt dat zij vmbo en mbo beter op elkaar wil laten aansluiten, terwijl
er tegelijkertijd miljoenen worden bezuinigd op de beroepskolom vmbo. Hetzelfde
gebeurt bij het achterstandenbeleid in het vo, het leerplusarrangement. Hier
gaat het om het vervangingsfonds. Het ziekteverzuim wordt opeens lager ingeschat,
zodat daarop wordt bezuinigd, terwijl er ook op de gewichtenregeling wordt
bezuinigd. Er worden nog criteria ontwikkeld voor het wel of niet toekennen
van extra geld, maar de staatssecretaris zegt nu al dat zij het geld dat vrijkomt,
kan inzetten voor de leraren. Kan zij dat uitleggen?Staatssecretaris Dijksma:Dat kan ik. Om te beginnen komt er in de komende jaren heel veel geld
bij voor de gewichtenregeling. Laten wij dat even vaststellen en onze zegeningen
tellen. In het coalitieakkoord wordt nadrukkelijk een drempelverlaging nagestreefd,
waardoor wij ook buiten de grote steden heel veel meer kinderen willen bereiken
die een achterstand hebben. Daar is natuurlijk heel veel extra geld voor nodig.
Dat investeren wij ook. Wij weten dat het aantal kinderen dat aanspraak zal
maken op die gewichtenregeling, vanaf 2012 zal dalen. Dat heeft ook iets te
maken met de toename van het aantal hoger opgeleide ouders, op basis waarvan
die gewichtenregeling wordt toegekend. Als minder leerlingen gebruikmaken
van een regeling, dan gaat het overgebleven geld doorgaans linea recta in
de pocket van minister van Financiën, dan vloeit dat geld terug naar
de algemene middelen in de schatkist. Wij hebben nu alvast een sterretje geplaatst
bij die middelen en gezegd: nee, dat geld willen wij niet kwijtraken, wij
willen het behouden voor de begroting van onderwijs en steken in een ander
nobel doel, namelijk de leraar. Zo zit het.De heer Dibi (GroenLinks):Ik ken dit verhaal al van het ilo-potje en van andere potjes. Er worden
allerlei berekeningen gemaakt aan het begin van een kabinetsperiode. Nu moet
u ineens gaan bezuinigingen en komt u met heel mooie verhalen waarom u dat
geld nu wel heeft. U bezuinigt gewoon op de Gewichtenregeling. Dat kan ik
toch gewoon constateren?Staatssecretaris Dijksma:Nee, dat kunt u niet. Het is geen bezuiniging. Er zullen in de komende
jaren tientallen miljoenen beschikbaar komen. Alleen al volgend jaar gaan
wij flink investeren in de Gewichtenregeling. Ik heb de Kamer gisteren een
brief gestuurd waarin ik in ieder geval heb meegedeeld dat de drempel van
8% het komend jaar al naar 6% gaat. Daar heb je dus echt veel
geld voor nodig. Anders kun je dat niet doen. U heeft dus ongelijk.De heer Jasper van Dijk (SP):Dit sluit aan op een heel actueel punt: dat van de Poolse schoolkinderen.
Zij zitten inmiddels op bepaalde basisscholen. Hun komst veroorzaakt grote
problemen. De regeling is dat zo'n school pas recht heeft op extra geld als
er minstens vier van dergelijke kinderen op zo'n school zitten. Dat is het
antwoord op mijn schriftelijke vragen daarover. Wordt het niet tijd om de
regeling zo aan te passen dat elke basisschool gewoon recht heeft op ondersteuning
zodra er een Pools of ander niet-Nederlands sprekend kind binnenkomt?Staatssecretaris Dijksma:Er zijn in de media een aantal verhalen verschenen van scholen die menen
dat er überhaupt geen aanspraak kan worden gemaakt op middelen. Het lijkt
mij goed om vast te stellen dat wij dat verhaal in ieder geval teniet kunnen
doen. Er is inderdaad wel degelijk een mogelijkheid om ook voor deze groep
kinderen ondersteuning te krijgen. Ik denk dat wij wel heel voorzichtig moeten
zijn. Wij kunnen niet zomaar toezeggingen doen om de financieringssystematiek
te veranderen. U weet net zo goed als ik dat dit geweldige effecten kan hebben,
ook in financiële zin. Dat moet je wel kunnen betalen. Ik kan dus wel
allerlei prachtige beloften doen, maar als de zak met geld leeg is, dan houdt
het wel snel op.De heer Jasper van Dijk (SP):Dat snap ik, maar die scholen worden echt met grote problemen geconfronteerd.
Zodra er één Pools schoolkind in zo'n klas terechtkomt, staat
de leerkracht van die klas voor een enorm probleem. Misschien kunt u mij een
schriftelijke reactie geven.Staatssecretaris Dijksma:Het lijkt mij goed om hier op een ander moment op terug te komen. Er is
momenteel een mogelijkheid voor het onderwijs om extra financiering te krijgen.
Ik wil hier niet suggereren dat wij die regeling nu gaan veranderen, omdat
ik dat gewoon niet kan waarmaken als het op de financiering daarvan aankomt.
Rotterdam is een van de gemeenten die hiermee te maken heeft gekregen. Daar
gaf de wethouder aan dat financiering niet zozeer het probleem was, omdat
de stad ook een bijdrage wilde leveren. Dat lijkt mij ook iets om in ogenschouw
te nemen.De heer Jasper van Dijk (SP):In het oosten van het land zijn er wel degelijk grote problemen. U zegt
dat u er wel een keer over wilt praten. Wat houdt dat concreet in? Kunt u
er een brief over schrijven, opdat wij daar echt goed naar kunnen kijken?Staatssecretaris Dijksma:Dat lijkt me uitstekend.De heer Bosma (PVV):De staatssecretaris heeft een potje voor Poolse kinderen. Op hoeveel kinderen
is zij voorbereid?Staatssecretaris Dijksma:Het is geen potje voor Poolse kinderen. Het is volgens mij een potje voor
kinderen uit andere landen die plotseling naar Nederland komen. Bij mijn weten
zijn dat ook kinderen uit bijvoorbeeld landen in Afrika en niet per se alleen
maar kinderen uit voormalige Oost-Europese landen. Ik merk dat het verstandig
is om die brief naar de Kamer te sturen.De heer Van der Vlies (SGP):Gisteren is er overleg geweest van minister Donner met wethouders uit
veel van de gemeenten die het betreft. Volgende week hebben wij daarover een
AO. Dat gaat over de huisvestingsproblematiek, maar het kan eventueel ook
over onderwijskundige problemen gaan. Het zou heel dienstig zijn als de brief
die de staatssecretaris aan de heer Jasper van Dijk heeft toegezegd, volgende
week bij dat AO beschikbaar is. Ik weet niet of de staatssecretaris dat redt.Staatssecretaris Dijksma:Ik begrijp het verzoek, maar ik weet niet zeker of het lukt. Ik zal in
ieder geval volgende week berichten of het lukt. Daarop heeft de Kamer minimaal
recht.De heer Slob heeft vernomen dat sommige scholen hoogbegaafde leerlingen
voor één of meer dagdelen niet zelf opvangen, maar hen bij particuliere
instellingen voor onderwijs – of wat dat dan moge zijn – laten
opvangen. Daarvoor moet door ouders apart worden betaald. Hij heeft mij gevraagd
wat ik weet over de omvang en aard van deze problematiek en of ik bereid ben
om dat te onderzoeken. Op dit moment wordt door ons in toenemende mate mogelijk
gemaakt dat kinderen in plusklassen tegemoet wordt gekomen in hun onderwijsbehoefte.
Het is zeker waar dat hoogbegaafde kinderen extra aandacht vragen. Ik vind
het ook zeer belangrijk dat scholen daaraan aandacht besteden.
Het is niet voor niets dat ik de Kamer eerder heb toegezegd, met een brief
over dit onderwerp te komen, omdat ook deze groep kinderen – de zeer
talentvolle kinderen – een passend onderwijsaanbod verdienen. Ik spreek
zelf graag over de"sprankelcoëfficiënt" van het onderwijs.
Die is bij hen zeker aan de orde.De zorg van de heer Slob betreft de rol van de commerciële instellingen.
Wij weten dat in een beperkt aantal situaties een beroep wordt gedaan op particuliere
instellingen. Zolang het gaat om een onderwijsaanbod dat valt onder de verantwoordelijkheid
van de school, het aanbod wordt verzorgd door de daartoe bevoegde docent en
er geen financiële drempels voor de leerlingen zijn die voor deze zorg
in aanmerking komen, is dat natuurlijk een prima aanbod. Maar, van het Informatiepunt
Hoogbegaafdheid Primair Onderwijs heb ik inmiddels ook het signaal ontvangen
dat er inderdaad situaties zijn waarin ouders apart dienen te betalen. Ik
wil daarop, met de heer Slob, scherp zicht hebben. Daarom ben ik voornemens
om de inspectie te vragen hiernaar onderzoek te doen. Komend voorjaar krijgt
de Kamer een brief en als het lukt, krijgt zij dan ook de resultaten van dit
onderzoek. Ik zal dit wel met de inspectie moeten bespreken, omdat ik van
haar moet vernemen hoeveel tijd zij nodig heeft om dit deugdelijk te doen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Dit klinkt allemaal zeer repressief. Er is natuurlijk echt iets aan de
hand. Als ouders inderdaad hun toevlucht moeten nemen tot commercieel onderwijs,
waarom wordt het dan niet op een andere manier aangeboden? Ik verwacht van
de staatssecretaris zo snel mogelijk een voorstel voor deze groep kinderen.
Wij moeten inderdaad zeer zorgvuldig met hen omgaan, om te voorkomen dat zij
afglijden naar zaken waarin zij hun talenten helemaal niet meer kwijt kunnen.
Ik wil het debat hierover zo snel mogelijk met de staatssecretaris voeren.Staatssecretaris Dijksma:Ik zie daarnaar uit, want ik ben het daar helemaal mee eens. Gelukkig
is er voor een grote groep kinderen al een arrangement, bijvoorbeeld in de
vorm van de plusklassen. De vraag is inderdaad of dat voldoende is. Juist
om die reden ben ik van plan, de Kamer snel de brief te doen toekomen.De heer Slob (ChristenUnie):Ik ben blij dat de VVD dit onderwerp nu ook oppakt, want ik denk dat het
belangrijk is. Ik heb er wel zorgen over in die zin, dat ik – op basis
van gegevens die ik zelf heb kunnen verzamelen – denk dat het waarschijnlijk
om honderden leerlingen gaat. Zij worden uit het reguliere onderwijs gehaald
en zitten op plekken waarop wij weinig zicht hebben. Ik ben het met mevrouw
Dezentjé Hamming eens dat er een problematiek achter schuilgaat. Dat
is de reden waarom ik niet alleen om de aantallen heb gevraagd, maar ook om
inzicht in wat erachter schuilgaat, opdat wij als de brief van de staatssecretaris
in het voorjaar komt, de problematiek in de breedte kunnen bespreken en kunnen
bezien wat er op dat moment van ons gevraagd mag worden. Voor dit moment ben
ik blij met de toezegging die zij in mijn richting heeft gedaan.Staatssecretaris Dijksma:Nogmaals, wij willen een inhoudelijk onderzoek doen. Ik hoop dat het beperkte
aantal maanden dat wij nog hebben, voldoende zal zijn om dat onderzoek ook
goed te doen. Ik hoop met de heer Slob te mogen zeggen dat de kwaliteit van
het onderzoek uiteindelijk gaat boven een paar weken meer of minder. Dat zal
ik met de inspectie moeten bespreken. Als wij weten hoeveel tijd de inspectie
nodig denkt te hebben, zullen wij dat aan uw Kamer laten weten, zodat u weet
waaraan u toe bent.De heer Slob (ChristenUnie):Ik begrijp dat het zorgvuldig moet gebeuren, maar wij hebben meegemaakt
dat vorige week een ouder, oprichter van zo'n commerciële plusklas, door
de kantonrechter in Utrecht is veroordeeld, terwijl commerciële plusklassen
op andere plekken wel doorgaan. Dat is heel scheef, zeker als je weet welk
een schrijnende problematiek erachter schuilgaat. Dus graag zorgvuldig, maar
wel zo snel als mogelijk is.Staatssecretaris Dijksma:Daarover zijn wij het eens.Ik kom nu toe aan een ander belangrijk onderwerp, namelijk de segregatie
in het onderwijs. Wij hebben eerder al besproken dat het nodig is dat wij
op dat terrein met een aantal voorstellen naar de Kamer komen over hoe wij
meer vorm kunnen geven aan het mengen van scholen. Ik heb al eerder geprobeerd
helder te maken dat het een heel belangrijk probleem is, maar dat wij heel
precies moeten zijn bij het bepalen van de oplossing. Op het moment dat blijkt
dat wijken in overgrote meerderheid bestaan uit allochtone mensen, kun je
niet veronderstellen dat de school in zo'n wijk gemengd of wit is. Je moet
daarin heel precies zijn. Het echte probleem schuilt in gemengde wijken waarin
naast elkaar zwarte en witte scholen bestaan. Dat is het probleem waaraan
wij echt iets moeten doen. Het begint allemaal met het uitgangspunt dat elke
school vooral een goede school moet zijn. Wij weten dat er op dit terrein
bij ouders vaak zorgen over zijn of scholen die kwaliteit bieden die zij voor
hun kinderen nodig vinden. Ouders zijn dus de sleutel.De heer Jasper van Dijk heeft mij gevraagd of ik ouders daarin wil ondersteunen.
Ja, graag, is daarop het antwoord. De stichting Kleurrijke Scholen heeft onlangs
in totaal € 50.000 extra subsidie gekregen voor de jaren 2007 en
2008, zodat er meer initiatieven kunnen worden gestimuleerd en ondersteund.
Wij hebben ook met elkaar vastgesteld dat het nodig is om op gemeentelijk
niveau aan de hand van de lokale educatieve agenda afspraken te maken met
scholen en gemeenten over hoe wij actief vorm kunnen geven aan het mengen
van scholen. Daarbij dient sprake te zijn van betrokkenheid van ouders. Hoe
wij dat willen doen, zal nadrukkelijk naar voren komen in de brief die ik
uw Kamer heb toegezegd.De heer Jasper van Dijk heeft voorts gevraagd hoe ik denk over een bonus
voor gemengde scholen. Die vraag is mij in het vragenuur van 20 november
jongstleden al gesteld door zijn collega Jansen. Ik heb toen gezegd: aan zo'n
bonus zitten heel wat haken en ogen. Wij zijn op dit moment voornemens om
een aantal pilots uit te voeren met bijvoorbeeld vaste aanmeldmomenten, maar
ook met dubbele wachtlijsten. Het zijn geen pilots die alleen maar één
recept kennen, want dan hoef je niet meerdere pilots uit te voeren. Er komen
dus verschillende modaliteiten in naar voren. De Kamer krijgt daarover nog
een brief waarin ik de voor- en nadelen van een bonus verder wil afwegen.
Ik heb dat ook de heer Jansen toegezegd. Ik wil er nu alvast twee dingen over
zeggen. Het ene is dat het niet in de rede ligt om in de Gewichtenregeling
voor de scholen een opslag op te nemen, omdat de gewichtenmiddelen specifiek
zijn bedoeld voor kinderen die een achterstand hebben. Op het moment dat je
daaraan allerlei andere doelen vastkoppelt, verbreed je als het ware dat ene
doel en verlies je de focus van je beleid. Het tweede is dat ik wel sympathiek
sta tegenover een, in mijn ogen bescheiden, positieve prikkel voor scholen
die meedoen aan de pilots en actief mengen en in dat kader echt resultaten
behalen. Op de vorm van die prikkel, die echt bescheiden zal zijn, kom ik
graag terug in de brief, want daarover is nog enig nadenkwerk en overleg nodig.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik geloof dat u inderdaad openstaat voor zo'n bescheiden bonus. Ik begrijp
dat u bezig bent met pilots, maar zou u het iets concreter willen maken? Het
hoeft niet te komen uit de gewichtenregeling. Het gaat erom dat u erkent dat
de gewichtenregeling juist ook andersom een effect kan hebben, namelijk dat
die een zwarte school stimuleert om vooral zwart te blijven. Als gemengde
scholen het doel zijn, is dat een perverse prikkel. Volgens mij heeft u genoeg
ruimte om scholen te stimuleren om juist meer gemengd te worden. De Stichting
Kleurrijke Scholen pleit ook voor het belonen van scholen die zich ervoor
inzetten om meer gemengd te worden. Stichting Forum stelt voor om de aanpak
van de segregatie in het onderwijs eens goed op de kaart te zetten met de
organisatie van de segregatietop.Staatssecretaris Dijksma:Ik denk dat een goede discussie over dit onderwerp een goede zaak is.
Over de vorm moeten we nog nadenken. Ik heb met Forum regelmatig contact.
Het lijkt mij verder belangrijk om vast te stellen dat u meer ruimte heeft
voor bonussen dan ik feitelijk heb.De heer Jasper van Dijk (SP):Dat is een kwestie van goed plannen en een goed programma maken.Staatssecretaris Dijksma:Nee, dat is een kwestie van verantwoordelijkheid dragen.De heer Jasper van Dijk (SP):Wanneer krijgen we die brief?Staatssecretaris Dijksma:Omdat we daarmee al ver zijn gevorderd, volgens mij heel snel: in januari.De heer Bosma (PVV):Voorzitter. Zo krijgen we een hoop brieven. Die club krijgt € 50.000
subsidie en zal daar blij mee zijn. Als ik de staatssecretaris goed heb begrepen,
overweegt zij dan niet allerlei dwangmaatregelen of de landelijke invoering
van de postcodeterreur, zoals die in Amsterdam bestaat?Staatssecretaris Dijksma:U heeft goed begrepen dat ik er geen voorstander van ben om dwang uit
te oefenen. Dat heeft nadrukkelijk te maken met ervaringen die bekend zijn
uit internationaal onderzoek: als ouders worden gedwongen tot iets waar zijzelf
niet achter staan, zijn zij altijd het slimst en weten ze uitwegen te verzinnen.
Uit onderzoek is gebleken dat in landen als de Verenigde Staten en Frankrijk,
waar het postcodebeleid is toegepast, ouders die het zich konden veroorloven
gewoon gingen verhuizen, of een pied-à-terre aanschaften – met
excuus voor het Frans. Dat zijn niet de maatregelen waar ik voor sta. Ik wil
het met de ouders doen en niet zonder hen. Juist wanneer dit beleid wordt
gevoerd zonder betrokkenheid van ouders, is het tot mislukken gedoemd en zal
men slechts vaststellen dat het effect van het beleid eerder een toenemende
dan een afnemende segregatie is.De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter. We weten ook dat, als er sprake is van drang – het hoeft
namelijk niet altijd dwang te zijn – zwangere vrouwen hun kind bij een
school inschrijven voordat het überhaupt een naam heeft. De staatssecretaris
verwees net naar internationaal onderzoek. Uit datzelfde internationale onderzoek
blijkt dat als de samenstelling van de klas zodanig wordt gestuurd dat 70%
van de klas een kansrijke achtergrond heeft en 30% een kansarme, de
eerste groep de tweede groep meetrekt zonder dat het eigen niveau omlaag gaat.
Past hier dus niet meer drang bij?Staatssecretaris Dijksma:Het fenomeen dat ouders hun kinderen al inschrijven vóór
de geboorte, willen wij juist voorkomen door middel van de vaste aanmeldmomenten.
Dat gebeurt wel op basis van goede afspraken in de gemeenten en met de scholen,
want die zullen hieraan moeten meewerken. Die ruimte biedt het coalitieakkoord
mij echter en die ga ik volop benutten. Tegen de heer Pechtold zeg ik dat
het coalitieakkoord over de acceptatieplicht meer dan duidelijk is; daar zit
mijn ruimte dus niet.Nu de conciërges. Ik heb de Kamer op 11 december een brief gestuurd,
mede namens staatssecretaris Aboutaleb, waarin uitvoerig is ingegaan op onze
ideeën om de ondersteuning voor scholen te vergemakkelijken. Het voorstel
om structureel 20 mln. te besteden aan fulltime, volwaardige conciërges
in het onderwijs is al uitgebreid bediscussieerd. Daarbij gaan wij uit van
cofinanciering, niet alleen met gemeenten, maar mogelijk ook met woningbouwverenigingen.
Wij weten dat zij daartoe bereid zijn. Hiermee kunnen structureel 1500 tot
1600 conciërges voltijds worden aangesteld. Dat zijn er toch 1500 tot
1600 meer dan nu. Daarnaast zullen wij met het ministerie van Sociale Zaken
verschillende acties ondernemen om in samenspraak met gemeenten nog meer te
doen op basis van andere regelingen. De Kamer heeft hierover een brief ontvangen.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik herinner me nog de heer Tichelaar tijdens de algemene beschouwingen:
op elke basisschool een conciërge. In de brief van 11 december staat: "Met
deze 50 mln. kan elke basisschool alvast voor één dag per week
een conciërge financieren." Eén dag per week, dus vier dagen
niet. De staatssecretaris kan zeggen dat zij hiervoor geen geld wil uitgeven,
maar het is wel een beetje gênant. De norm zou toch moeten zijn: één
conciërge per basisschool?Staatssecretaris Dijksma:Die 50 mln. is in een vorige kabinetsperiode uitgetrokken voor die ene
dag per week. Nu doen wij iets anders. Wij voegen geen geld toe aan de lumpsum,
maar zetten een regeling op om een voltijdse conciërgefunctie te realiseren
voor 1500 tot 1600 mensen. Daarbij gaan wij wel uit van cofinanciering. Dat
is een andere systematiek dan tot nu toe is gevolgd. Ik hoop dat de heer Van
Dijk op dit punt zijn zegeningen telt.De heer Jasper van Dijk (SP):Die 20 mln. komt uit het plan voor de leraren van de minister. Ik krijg
brieven van schooldirecteuren die zeggen: dat is 20 mln. op 1,1 mld. Daarover
zijn zij buitengewoon boos. Heeft de staatssecretaris daarop al gereageerd?Staatssecretaris Dijksma:Ik begrijp heel goed dat je op andere getallen uitkomt wanneer je een
ideaalbeeld neerzet. Gelukkig zijn het dezelfde schooldirecteuren die allemaal
van dit kabinet er elke maand weer € 275 bruto bij krijgen. Dat
is waarschijnlijk niet voldoende om ervoor te zorgen dat zij lol in het werk
houden. Met deze regeling kunnen wij echter een conciërge regelen voor
een substantieel deel van de scholen. Dat geld moeten zij wel aanvragen. Wij
kijken dan waar de nood het hoogst is. De G4 zullen daarbij echt aan bod komen.
Als gemeenten en woningbouwverenigingen meedoen, kunnen wij een flinke stap
zetten. Het is natuurlijk nooit genoeg, maar wij creëren wel 1500 tot
1600 functies meer dan in de vorige periode.De heer Jasper van Dijk (SP):Het is interessant dat dit extra geld buiten de lumpsum valt. Datzelfde
heb ik voorgesteld voor de personeelskosten in het algemeen. Ook de inspectie
waarschuwt voor het geven van één pot geld aan scholen, omdat
er dan geld kan gaan van het personeel naar andere kosten. Kan de staatssecretaris
zich voorstellen dat het goed zou zijn om daartussen een schot te plaatsen?Staatssecretaris Dijksma:De heer Van Dijk is hiermee bij de minister begonnen, vervolgens doorgegaan
bij staatssecretaris Van Bijsterveldt en nu hoopt hij dat het bij mij raak
is. Wij zullen steeds hetzelfde antwoord geven. Ik ken de opvattingen van
de SP over de invoering van de lumpsum. Daarmee hebben wij verantwoordelijkheid
en vertrouwen gegeven aan de professionals in het veld. Het is geen doen om
dan nu te zeggen: dames en heren, met alle respect, dit vertrouwen wij u toch
niet toe, wij gaan het weer meeregelen vanuit Den Haag. Dat past niet in de
ruimte en het vertrouwen waarvoor de heer Van Dijk zelf gisteren veel aandacht
vroeg. Zijn redenering is op dit punt inconsistent.De heer Pechtold (D66):Dit is niet wat ons beloofd is. Wij hebben jarenlang gesproken over de
conciërges en zullen dus niet meer beginnen over de vraag wat voor banen
het moeten zijn: dit kabinet vindt gelukkig ook dat het echte banen zijn.
Wij hebben echter 7000 basisscholen, dus u weet ook wel dat wij er met 1200
conciërges niet komen. De heer Tichelaar heeft het echter zelf in de
Kamer gezegd en daarom wil ik straks graag van de PvdA-fractie horen hoe men
tegen de plannen van het kabinet aankijkt, want ik denk dat wij met zijn allen
een amendement moeten indienen om een en ander alsnog te dekken. Ik wil echter
ook nog iets zeggen over de co-financiering, want u begint natuurlijk helemaal
niets met 20 mln. U zegt dat u weer bij de grote steden langs gaat. Dat vind
ik prachtig, maar wat gebeurt er nu als een basisschool elders in het land
zegt: wij willen wel zorgen voor die vermaledijde co-financiering? Staat u
dan klaar met geld? Is het bedrag van 20 mln. een plafond of is het een open
budget?Staatssecretaris Dijksma:Ik neem mijn verantwoordelijkheid als lid van het kabinet. Daarop moet
u mij aanspreken. Ik verdedig het beleid van het kabinet. Wij realiseren 1500 à
1600 functies meer dan in de vorige kabinetsperiode is gebeurd. Wij hebben
geld voor in elk geval de G4, maar er is sprake van een aanvraagregeling,
dus daarbuiten kan men ook een beroep doen op de regeling. Uiteindelijk zal
het principe gelden: wie het eerst komt, die het eerst maalt. Ik ga ervan
uit dat wie het nodig heeft, er snel bij zal zijn.De heer Pechtold (D66):Dat vind ik een raar systeem. Misschien moeten er vanuit de ambtenarenbank
andere signalen worden gegeven, want dit kan natuurlijk niet. Wij moeten nu
roepen: schrijf vandaag nog uw brief, want dan bent u de eerste. U maakt er
een openeinderegeling van of u kiest voor een vermaledijd systeem waarbij
u bepaalt wie er wel of niet voor de regeling in aanmerking komt. Ik zou zeggen:
plus gewoon het bedrag op en zorg ervoor dat die 7000 banen er komen.Voorzitter, ik wil graag een reactie van de PvdA-fractie, als dat mag.
Er is druk overleg en ik heb het belletje nog niet gehoord, maar misschien
kan het antwoord nu komen.Staatssecretaris Dijksma:Als u signalen wilt ontvangen, stel ik het op prijs dat u ze vooral van
mij ontvangt, want ik ben degene die de Kamer voorstellen doet. U krijgt de
regeling, en dan weet u precies wat de spelregels zijn. Het is natuurlijk
een voorwaarde dat gemeenten en woningbouwverenigingen meedoen en co-financieren,
want anders komen wij er niet. Wij weten echter dat de gemeenten dat ook wel
willen doen. Zij hebben er allemaal belang bij, ervoor te zorgen dat de mensen
aan de slag komen.De heer Pechtold (D66):De PvdA-fractie blijft stil, dus dat horen wij dan wel in de tweede termijn.
Elke bewindspersoon heeft vanavond een nieuwtje gebracht, in de trant van:
ik ga u nu vertellen... Dat is leuk voor de pers, maar vervolgens komt er
geen uitwerking. Weken geleden hebben wij gehoord dat dit bedrag van 20 mln.
er komt, maar u kunt mij nu nog niet vertellen of dat gebeurt op basis van
openeindfinanciering – waarbij u bijplust als gemeenten met het geld
komen – of op basis van het principe "wie het eerst komt, die het
eerst maalt". Of komt u met een systeem waarbij de G4 voorrang hebben?
Ik vind dit echt hartstikke dun voor dit moment. U moet nu een heldere keuze
maken waar u mee komt. Wat mij betreft is de keuze duidelijk, en dat geldt
gelukkig ook voor de SP en anderen: kom voor 7000 basisscholen met een conciërge
in de vorm van een echte baan.Staatssecretaris Dijksma:Als je een budget hebt van 20 mln., kan er nooit sprake zijn van een openeindfinanciering.
Dat snapt u natuurlijk ook wel. In die zin is uw vraag merkwaardig. Er is
nooit openeindfinanciering met een beperkt budget; dan zullen er altijd spelregels
gelden. Daarbij geldt voor ons dat co-financiering door gemeenten of woningbouwcorporaties
een eerste vereiste is. Als die er niet is, kan men ook geen aanspraak maken
op geld. Waar de nood het hoogst is, willen wij dat aspect laten meetellen.
Ik verzeker u dat wij genoeg regelingen kennen die volgens deze principes
werken, dus ook voor het onderwijs is dat niet nieuw.Dan kom ik op de kinderopvang. Mevrouw Dezentjé heeft daarover
het een en ander gezegd. Het gaat goed met de kinderopvang.
Steeds meer ouders maken er gebruik van. Daar is een groot aantal redenen
voor: de economie zit mee, de arbeidsparticipatie van vrouwen stijgt en de
betaalbaarheid is toegenomen. Wij zien dat de invoering van de verplichte
werkgeversbijdrage ervoor heeft gezorgd dat de kinderopvang fors goedkoper
is geworden en wij zien ook dat wij het voor ouders administratief eenvoudiger
hebben gemaakt om de kinderopvangtoeslag aan te vragen. Wij stellen vast dat
de uitvoering van de motie-Van Aartsen/Bos de aansluiting tussen school en
kinderopvang ook tot een veel gewonere zaak maakt. Er lijkt toch sprake te
zijn van een toenemend gebruik van kinderopvang. Kinderopvang wordt voor ouders
steeds normaler.In 2007 stijgen als gevolg hiervan de uitgaven voor kinderopvang met 290
mln. Afgelopen donderdag in het algemeen overleg heb ik daar eigenlijk al
aan toegevoegd dat wij nog steeds aan het tellen zijn. Voor 2007 wordt deze
overschrijding door de minister van Financiën gefinancierd. Voor 2008
en latere jaren is besloten dat de werkgevers een aandeel betalen in deze
uitgavenstijging. Ook zijn er middelen uit de envelop – zoals u weet,
hebben wij een behoorlijke envelop – voor de financiering van de overschrijding
ingezet. Wij hebben voorts vastgesteld dat er ook vanaf 2009 binnen de regeling
een bedrag gevonden moet worden. Hoe wij dat willen invullen, kan ik u op
dit moment nog niet melden. Daarvoor moet eerst onderzoek gedaan worden naar
de oorzaak van de groei. Ik heb verder gezegd dat wij in de komende maanden
ook samen met de Kamer moeten gaan bepalen op welke wijze wij dat bedrag gaan
invullen. Daar wil ik wel één ding over zeggen: het openeindekarakter
van de kinderopvang is niet in het geding. Daar is naar gevraagd. Alle ouders
die voldoen aan de voorwaarde dat zij arbeid en zorg combineren, behouden
gewoon recht op een kinderopvangtoeslag. Aan dat principe willen wij niets
veranderen. Om dat te kunnen blijven garanderen, is het wel zo dat de uitgavenontwikkeling
beheersbaar moet blijven.De heer Dibi heeft gevraagd hoe het zit met de tussenschoolse opvang.
Daar hebben wij natuurlijk al vaak aandacht aan besteed. Hij heeft gezegd
dat dit eigenlijk onder de Wet kinderopvang moet vallen en dat er ook aandacht
moet zijn voor gezond eten. Het kabinet is van mening dat de tussenschoolse
opvang niet onder de Wet kinderopvang gebracht kan worden. Dat heeft te maken
met het feit dat de doelgroep niet altijd onder de wet valt. De Wet kinderopvang
is alleen van toepassing op kinderen van ouders die arbeid en zorg combineren.
Kinderen die tussen de middag gebruik maken van de tussenschoolse opvang,
zijn bijvoorbeeld ook kinderen van kostwinnersgezinnen. De ouders van die
kinderen krijgen geen recht op een toeslag, ook niet wanneer de tussenschoolse
opvang onder die wet wordt gebracht. Zou je hen daar wel onder laten vallen,
dan kost dat een paar honderd miljoen extra, en dat geld heb ik niet.Wij zien dat de kwaliteitseisen – dat is een ander argument van
de Wet kinderopvang – eigenlijk gericht zijn op langdurig verblijf van
kinderen in de opvang. Kijk je daarentegen naar de eisen die je moet stellen
aan de tussenschoolse opvang, dan gaat het om een heel ander type gebouwen.
Er zijn bijvoorbeeld geen slaapverblijven nodig, om maar eens iets te noemen.
Tussenschoolse opvang stelt echt andere eisen. Wij doen op dit moment onderzoek
naar de tussenschoolse opvang en naar problemen die daar wel degelijk mee
gesignaleerd worden. Daar krijgt de Kamer binnenkort een reactie op. Wij willen
bekijken in hoeverre wij de eisen die er zijn, zo veel mogelijk kunnen stroomlijnen,
maar dat is iets anders dan de tussenschoolse opvang onder de wet brengen.De heer Dibi (GroenLinks):Ook ik ben benieuwd hoe de PvdA hierover denkt, want die was hier altijd
een voorstander van. U geeft hier vooral technische argumenten en ik denk
dat u daar uitzonderingen voor kunt vinden in de wet. Natuurlijk is er een
aantal eisen waar het gebouw aan moet voldoen, maar ook daar zou je omheen
kunnen, evenals de vergoedingen. Het gaat erom dat wij een volgende stap zetten
in de richting van de brede school en het continurooster. Wij moeten het ook
niet zien als opvang, maar gewoon als een pauzevoorziening, dat kinderen langer
op school blijven.Staatssecretaris Dijksma:Ja, maar misschien mag ik daar dan op zeggen dat wij natuurlijk de stimulering
van de brede school wel degelijk voor onze rekening nemen. Daarover hebt u
een brief met heel concrete voorstellen gekregen van ons. Aan de ene kant
gaan wij de combinatiefuncties organiseren, dat is vooral voor de brede school
heel belangrijk. Scholen zijn vrij om een continurooster te organiseren. Als
zij dat niet doen, komt dat vaker door bijvoorbeeld aarzelingen in het team,
ook bij de docenten, dan door andere redenen. Het heeft minder te maken met
onze discussie. Wij stimuleren de brede scholen ook met een huisvestingsimpuls.
Op dat terrein gaan wij flink vooruit. Het is niet nodig om een speciale operatie
in te zetten om de door de Kamer en door ons gewenste ontwikkeling op gang
te brengen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik werd getriggerd door het woord beheersbaarheid bij het onderwerp kinderopvang.
De staatssecretaris heeft wederom geen garantie gegeven dat de kinderopvang
betaalbaar blijft en de kosten in ieder geval niet stijgen. Dat dreigt toch
wel in de komende jaren, als je de cijfers ziet. Hoe denkt de staatssecretaris
die beheersbaarheid te realiseren?Staatssecretaris Dijksma:Het lijkt mij echt beter om te zijner tijd met een wat uitgebreider voorstel
naar de Kamer te komen. Het probleem is ook pas vanaf 2009 aan de orde. Ondertussen
zitten wij overigens niet stil. Naast de beheersbaarheid van de kosten is
er ook de beheersbaarheid van de kwaliteit. Wij proberen op dat terrein ook
iets aan de regeling te doen. Het gaat daarbij niet om geld, maar om kwaliteit.
Er zijn Kamerbreed zorgen over bijvoorbeeld de gastouderopvang. Veel bureaus
hebben nogal wat gastouders ingeschreven waarvan wij onvoldoende kunnen vaststellen
of zij kwaliteit bieden. Gelukkig hebben wij vernomen dat de sector op dat
terrein zelf de kwaliteit wil aanscherpen. Dat zal uiteindelijk een aanpassing
van de regeling bewerkstelligen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Is mijn informatie juist dat op het ministerie nu heel druk wordt nagegaan
of er bezuinigingen op de kosten van kinderopvang kunnen plaatsvinden?Staatssecretaris Dijksma:Ik wil echt volstaan met hetgeen ik zojuist heb gezegd. Er wordt van alles
en nog wat gezegd en gefluisterd, maar op dit moment zijn wijvooral
druk met de kwaliteit van de gastouderopvang. Dat is nu mijn eerste zorg.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik stel vast dat de staatssecretaris mijn ongerustheid op dit punt niet
kan wegnemen.Staatssecretaris Dijksma:Dat vind ik jammer, om twee redenen. Ik heb de Kamer ervan verzekerd dat
de kinderopvang een openeinderegeling blijft. Daarnaast worden er in de komende
jaren honderden miljoenen extra geïnvesteerd in de kinderopvang. Wij
moeten echter afwegen of wij dat geld alleen gebruiken voor de financiering
van de extra toename of dat een deel daarvan wordt gebruikt om te investeren
in kwaliteit en harmonisering. Die afweging maak ik graag gezamenlijk met
de Kamer. Het beeld dat mevrouw Dezentjé Hamming schetst, dat wij de
kinderopvang onbetaalbaar willen maken dan wel de toestroom willen beperken,
wijst erop dat zij deze staatssecretaris echt heel slecht kent.De toelichting op het oorspronkelijke amendement op stuk nr. 62 van de
leden Van Dijk, Kraneveldt en Slob is inmiddels gewijzigd. Met het amendement
wordt een probleem aangeroerd dat al een tijdje geleden door organisaties
van belanghebbenden naar voren is gebracht. De Kamer heeft destijds in meerderheid
vastgesteld dat er ook bij godsdienstonderwijs en humanistisch vormingsonderwijs
professionalisering nodig was. Dat gebeurde door middel van een amendement
op de Wet BIO. Daarnaast was er de motie van de heer De Vries.Ik ben blij dat het amendement gewijzigd is, want ik had bezwaren tegen
het oorspronkelijke amendement. Ik had vooral bezwaar tegen het oorspronkelijke
amendement omdat daarmee de rijksoverheid verantwoordelijk zou worden voor
de bekostiging van de salarissen van de mensen die deze vorm van onderwijs
zouden geven. Daarmee zouden hoge kosten gemoeid zijn. Verder was er het risico
dat een bepaald bedrag uiteindelijk niet genoeg zou zijn, omdat uit onderzoek
van Regioplan nadrukkelijk bleek dat de hoogte van het bedrag kon variëren.
Door verschillende leden is voorts gesteld dat dit voorstel het risico met
zich meebrengt dat het bijzonder onderwijs in materiële zin aanspraak
maakt op financiering voor deze aanpak, los van de vraag of het daarvoor de
formele positie heeft. Met de gewijzigde toelichting heeft dit amendement
een andere lading gekregen. Ik kan mij voorstellen dat als de Kamer voor dit
doel middelen vrij wil maken, een organisatiestructuur vereist is die de betrokkenen
mensen ondersteunt bij het doen van haar werk. Verder zal ook een opleiding
nodig zijn. Als de Kamer dit type onderwijs op een professionele manier wil
laten geven, kan ik mij voorstellen dat ook de opleidingskosten onderdeel
worden van de financiering. Ik wil het oordeel over het amendement aan de
Kamer laten.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik begrijp dat de staatssecretaris blij is met de wijziging
van de toelichting op het amendement. Daar kan ik mij een heleboel bij voorstellen.
De wijziging concentreert zich op het feit dat een structurele vorm van rijksbekostiging
werd gesuggereerd. Verder ging het erom dat het faciliteren en financieel
ondersteunen van de organisatiestructuur ter wille van het onderwijs een eerste
stap zou zijn en dus het perspectief had op meer, zodat als het ware sprake
was van een groeimodel. Beide elementen zijn met de wijziging komen te vervallen.
Gisteren heb ik gesproken over het punt van de rijksbekostiging en ik begrijp
de reactie van de staatssecretaris op dit punt. Wat is nu het perspectief?
Is het ondersteunen en het faciliteren van de organisatie voor de staatssecretaris
een structurele aangelegenheid?Staatssecretaris Dijksma:De indieners gaan natuurlijk over de betekenis van het amendement. Ik
kan u wel zeggen hoe ik het lees. Ik lees het amendement zo dat een eenmalige
bijdrage wordt vrijgemaakt. Daarmee wordt de organisatiestructuur mogelijk
gemaakt en verder kan daarmee een belangrijke bijdrage worden geleverd aan
de bekostiging van de opleiding van de betrokken mensen. Daarmee zouden wij
tegemoetkomen aan de wens om op dit terrein de mogelijkheid van professionalisering
te organiseren. Mijn bezwaar – dat heeft u goed verwoord – betrof
de structurele rijksbekostiging van salarissen. Om verschillende redenen heb
ik het idee dat daarmee een voorschot werd genomen op de begroting voor komende
jaren, maar zeker op grond van het desbetreffende artikel zijn de middelen
daarvoor niet beschikbaar.De heer Van der Vlies (SGP):Zegt u: als die passende organisatiestructuur er eenmaal is, trek ik de
financiering terug?Staatssecretaris Dijksma:Dit amendement geldt voor deze begroting. Met u heb ik geconstateerd dat "structurele
bekostiging" en "eerste stap" geschrapt zijn. Dat maakt dat
ik het oordeel over het amendement aan de Kamer kan laten.De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter. De staatssecretaris heeft de Kamer over dit onderwerp een
brief gestuurd. Gisteren heb ik mij fel verzet tegen de strekking van het
amendement. Inmiddels is het gewijzigd, maar toch verbaast het mij dat de
staatssecretaris van mening is veranderd. Zij zei duidelijk dat zij andere
keuzen maakt en andere prioriteiten stelt. Nu zegt zij dat zij het oordeel
over het amendement aan de Kamer laat. Toch gaat het met dat amendement om
een bepaalde hoeveelheid geld.Staatssecretaris Dijksma:Ja, dat is zo.De heer Dibi (GroenLinks):Vanwaar deze draai?Staatssecretaris Dijksma:Bij mijn weten heb ik u geen brief gestuurd. Wel heb ik dat een paar maanden
geleden gedaan. Ik was natuurlijk met de organisaties in onderhandeling over
een eenmalige bijdrage. Daarvoor had ik middelen gereserveerd. Het departement
heeft dus niet tegen de organisaties gezegd dat wij geen bijdrage wilden leveren.
Ons verschil van mening betrof iets wat niet in het amendement staat, namelijk
structurele rijksbekostiging, met name op het terrein van salarissen. Daarover
hadden wij met de organisaties een discussie.De heer Dibi (GroenLinks):Deze brief is van 2 juli 2007, die had de staatssecretaris de Kamer
al doen toekomen. Toen heeft zij al een landelijke organisatie
toegezegd. Doet zij vandaag hetzelfde?Staatssecretaris Dijksma:Ja. Ik ben daarin consistent, zij het dat de verschillende partijen daar
met hun amendement binnen de begroting meer geld voor reserveren dan ik daarvoor
had gereserveerd. Ik denk dat het mij past om dat te zeggen, want het bedrag
waar de partijen nu mee komen, had ik niet op zak.De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. Ik heb de minister gevraagd om voor een doorbraak te zorgen
en om te kiezen voor de leraar in plaats van voor de manager. Het had een
historisch debat kunnen worden met een glansrol voor de minister. Er zijn
scholierenprotesten, er is een parlementair onderzoek gaande en de leraren
staan op het punt om actie te voeren. Actievoeren doe je niet als je zeker
weet dat er geen enkele kans op verbetering is. Deze mensen geloven, of geloofden,
dat de minister hen kan helpen. Maar helaas kiest de minister voor de manager
en niet voor de leraar. Schoolbesturen blijven oppermachtig. Er komt een convenant
en er komt prestatiebeloning. Daarmee heeft de docent geen poot om op te staan.
Convenanten bieden geen enkele rechtszekerheid voor de individuele leraar.
De minister heeft in zijn eerste termijn gezegd dat dertig jaar problemen
niet in één keer opgelost kunnen worden. Dat klopt, maar je
kunt wel een begin maken. Dat doet de minister niet. Hij gaat door met pappen
en nathouden. Het had een mooie dag kunnen zijn.Ik dien de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat scholen voor basis- en voortgezet onderwijs op basis van
lumpsumfinanciering worden gefinancierd;overwegende dat de inspectie stelt dat er door de lumpsumfinanciering
een financiële prikkel is om niet veel mensen op LD-niveau (schaal 12)
te benoemen;van mening dat budget voor onderwijspersoneel niet gebruikt dient te worden
voor andere zaken, zoals materieel of overhead;verzoekt de regering, voorstellen te doen om in de lumpsumfinanciering
een schot te plaatsen tussen het onderwijspersoneel en het overige deel,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 87(31200 VIII).De heer Dibi (GroenLinks):Er is mij iets niet duidelijk. Volgens mij had de minister al een en ander
toegezegd over de koppeling tussen beloning en opleiding. Waarom is de heer
Van Dijk niet tevreden?De heer Jasper van Dijk (SP):De minister heeft inderdaad gesuggereerd dat hij harde afspraken zal maken
met het veld om een hogere beloning voor een hogere opleiding te regelen.
Maar dat blijven convenanten, dus dat geeft geen enkele rechtszekerheid. Dat
maakt mij moedeloos, want dat is niet die doorbraak waar ik om had gevraagd.
De inspectie zelf zegt dat de lumpsumfinanciering, die grote pot met geld,
een prikkel is om mensen lager in te schalen – ze moeten immers zuinig
zijn – waardoor het voor schoolbesturen geen stimulans is om op zoek
te gaan naar die hogeropgeleide docent met het passende, hogere salaris.Ik dien nog een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het aantal eerstegraadsleraren afneemt;overwegende dat de Commissie Leraren (Rinnooy Kan) adviseert om de kwaliteit
van leerkrachten te verbeteren door middel van een stevige koppeling tussen
beloning en opleiding;verzoekt de regering, voorstellen te doen om een stevige koppeling te
realiseren tussen beloning en opleiding,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 88(31200 VIII).De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. De volgende motie gaat over het tweedekansonderwijs. Dat is
heel belangrijk voor leerlingen die het niet lukt om in het reguliere voortgezet
onderwijs een diploma te halen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat volwasseneneducatie van groot belang is om jongeren op
latere leeftijd alsnog de kans te bieden om een diploma te halen;Jasper van
Dijkoverwegende dat volwasseneneducatie uitstekend past binnen het concept
van een Leven Lang Leren;overwegende dat volwasseneneducatie in roc-scholen is opgenomen en dat
gemeentes bepalen of het bekostigd wordt;verzoekt de regering, voorstellen te doen voor versterking
van de volwasseneneducatie, waarbij wordt gekeken naar een meer zelfstandige
positie van vavo-scholen en naar mogelijkheden voor rijksbekostiging,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 89(31200 VIII).De heer Jasper van Dijk (SP):Mijn laatste motie gaat over het OESO-gemiddelde, het gemiddelde percentage
van het bbp dat rijke landen uitgeven aan onderwijs. Ik verwacht niet dat
deze motie het gaat halen, maar ik vind het wel heel belangrijk dat de Kamer
en de regering stilstaan bij die OESO-norm. Deze belangrijke norm geeft namelijk
aan wat een beschaafd land voor het onderwijs zou kunnen doen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat Nederland met onderwijsuitgaven van 5,1% van het
bbp ver onder het OESO-gemiddelde ligt van 6,2%;van mening dat het onderwijs onder de maat is;verzoekt de regering, met betrekking tot de onderwijsuitgaven te streven
naar het OESO-gemiddelde,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 90(31200 VIII).De heer Bosma (PVV):Ik heb een heel strenge fractieleider. Als ik met een mooi plan kom en
ik wil geld uitgeven, is het eerste woord dat hij, soms met een Limburgs accent,
uitspreekt "dekking".De heer Jasper van Dijk (SP):Daar hebben wij het in eerste termijn ook over gehad. De SP heeft een
verkiezingsprogramma met de titel "Een beter Nederland voor hetzelfde
geld". De SP heeft een alternatieve begroting ingediend met dekkingsvoorstellen.
Uiteindelijk is politiek keuzes maken; de SP kiest voor onderwijs en de PVV
niet.Mevrouw Besselink (PvdA):Wat vindt de heer Van Dijk belangrijker, dat de kwaliteit van het onderwijs
goed is of dat wij het OESO-gemiddelde halen?De heer Jasper van Dijk (SP):Ik sluit mij aan bij de minister van Onderwijs, lid van de PvdA, die zegt
dat het onderwijs onder de maat is. Ik vraag mevrouw Besselink om dat te herhalen,
maar volgens mij durft zij dat niet. In ieder geval is het een heel eerlijke
constatering. Het onderwijs in Nederland is op dit moment onder de maat. Scholieren,
leraren en het parlementair onderzoek geven signalen die dat aantonen. Ik
wil bouwen aan beter onderwijs en dat vergt structurele investeringen. Het
is gênant dat Nederland ten opzichte van de rest van Europa zo laag
staat als het gaat om onderwijsuitgaven. Wij bungelen in Europa onderaan.
Dat zegt iets over wat deze regering geeft om onderwijs.Mevrouw Besselink (PvdA):Ik ben het met de heer Van Dijk eens dat wij moeten gaan voor de kwaliteit
van het onderwijs in Nederland. Ik constateer dat hij dat doet door hier een
ongedekte cheque te vragen waarmee hij het OESO-gemiddelde wil halen. Wij
gaan voor de kwaliteit van het onderwijs. Stelt dat het gemiddelde daalt,
dan zijn wij blij dat wij voor de kwaliteit zijn gegaan en dat wij niet alleen
achter het gemiddelde aan hebben gelopen.De heer Jasper van Dijk (SP):De PvdA gaat niet voor de kwaliteit, die gaat voor het geld blijkbaar.
Nederland stond in de jaren zeventig op 7% van het bbp. Nu zijn wij
gezakt naar 5% en de PvdA zit in de regering en doet daar, tot mijn
spijt, niets aan.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Jasper van Dijk zegt dat hij voor het onderwijs kiest, maar ondertussen
diskwalificeert hij wel het Nederlands onderwijs door zo hard te stellen dat
het onderwijs onder de maat is. Hij weet wat er in "De Staat van het
Onderwijs" van de Onderwijsinspectie staat. Hij kent ook andere onderzoeken.
Er zijn zeker problemen. Daar moeten wij niet voor weglopen, maar wij mogen
ook wel een beetje trots zijn op wat al die docenten in het onderwijs doen.
Hij beroept zich op de tegenbegroting van de SP voor de financiering van de
alternatieve voorstellen die hij voorstelt, maar hij weet ook dat die tegenbegroting
verworpen is. Wij hebben daarover gesproken bij de algemene politieke beschouwingen.
De plannen van dit kabinet voor het lerarenbeleid vallen onder de onderwijsbegroting.
Staat de heer Jasper van Dijk daar achter, zodat het extra geld voor het onderwijs
bestemd blijft. Als hij ertegen stemt, zal driekwart van het geld dat niet
uit de onderwijsbegroting komt, terugvloeien naar de algemene middelen en
niet beschikbaar komen voor het onderwijs. Als de heer Van Dijk echt voor
onderwijs kiest, moet hij daar zijn steun aan geven. Dan kunnen wij op hem
rekenen.De heer Jasper van Dijk (SP):Dat is inderdaad een heel moeilijke keuze, waar de SP voor staat. Daar
heeft de heer Slob absoluut een punt. Stemmen wij daarvoor, dan is de keuze
second best. Stemmen wij ertegen, dan zullen wij dat goed uitleggen.Jasper
van DijkIk ga terug naar het begin van uw interruptie. Ik ben de eerste om te
zeggen dat alle leraren in Nederland keihard werken. Ik doe er niks aan af
dat leraren op dit moment in die grote scholen voor die grote volle klassen
staan die de afgelopen dertig jaar zijn gecreëerd. Ik heb de minister
vandaag gevraagd om een keuze te maken. Maakt hij een doorbraak of gaat hij
door met pappen en nathouden? Ik heb vandaag drie amendementen ingediend voor
een kleine 5 mln. Het aannemen van alle drie de amendementen wordt ontraden
omdat zij slaan op de post nominaal en onvoorzien. Daar parkeert de minister
zelf ook 17 mln. Ik wil graag met de heer Slob onderhandelen en ik wil ook
graag een amendement opstellen dat leidt tot een forse extra
investering buiten de onderwijsbegroting, maar dan moet de heer Slob dat wel
aangeven. Daar is hij beslist niet toe bereid, want hij staat achter het kabinet,
en dat gaat door met pappen en nathouden.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Van Dijk zegt in deze microfoon weer dat het onderwijs in Nederland
onder de maat is. De minister heeft vandaag nog aangegeven dat uit onderzoek
van de inspectie blijkt dat in het primair onderwijs maar 1,5% van
de scholen onder de maat is. Dat is 1,5% te veel en wij moeten keihard
werken om dat weg te werken, maar door te zeggen dat het onderwijs onder de
maat is, zegt de heer Van Dijk ook dat 98,5% van de scholen in het
primair onderwijs, dat wel boven de maat is, onder de maat presteert. Dan
kan de heer Van Dijk toch niet volhouden dat hij het zo goed voorheeft met
alle docenten die daar werken? Hij diskwalificeert hen echt.De heer Jasper van Dijk (SP):Niet ik, maar de minister zegt dat het onderwijs onder de maat is. De
minister is eerlijk over dit probleem. Alleen, je hebt woorden en je hebt
daden, en die daden heb ik helaas nog niet gezien. De heer Slob moet verder
lezen in het rapport van de inspectie, want de inspectie constateert dat er
een proces gaande is van downgrading. Dat komt neer op een daling van de kwaliteit
van het onderwijs. Daarom hebben wij die scholierenprotesten, daarom staan
de leraren nu klaar om actie te voeren. Dat doet niks af aan de leraren die
keihard werken, maar je moet de problemen niet negeren. Je moet ze benoemen.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Voorzitter. Ik wil de bewindspersonen danken voor alle toezeggingen. Ik
dank hen voor de royale toezegging over het governance debat. Het lijkt mij
goed dat wij eerst met elkaar overleggen over het hele governancedebat en
daarna de diverse onderdelen bespreken. De administratievelastendruk is 25%.
De bewindslieden hebben ook op dit terrein een toezegging gedaan. Staatssecretaris
Dijksma heeft een toezegging gedaan over de referentiewaarde en ook daar zijn
wij blij mee. Verder heb ik via de schriftelijke beantwoording veel binnengekregen
op het terrein van de veiligheid en de maatschappelijke agenda.Wij staan zeer nadrukkelijk achter hetgeen het kabinet naar voren heeft
gebracht over de leraren. Een goede oplossing voor het dreigende lerarentekort
is een goede stap vooruit. Gisteren en vorige week hebben wij zeer nadrukkelijk
gevraagd wie nu met wie afspraken maakt en wie waarop afrekenbaar is. Vandaag
is daar al iets meer duidelijkheid over gegeven, maar over dit onderwerp zullen
wij nog zeer nadrukkelijk met de minister van gedachten wisselen.Met één element hebben wij moeite. In het interruptiedebatje
hebben wij daar even over gesproken. Volgens mij mag ik in tweede termijn
nog iets verwachten, en dat is het professioneel statuut. Wat moet daar nu
precies in komen te staan? Hoe verhoudt zich het professioneel statuut tot
de medezeggenschap? Wat kan niet worden geregeld via de medezeggenschap, kan
dat dan wel worden geregeld via het professioneel statuut? Ik kan mij voorstellen
dat de minister zegt dat hij er op een of andere manier voor wil zorgen dat
er vertrouwen ontstaat van de leraren ten opzichte van het management en de
schoolbesturen, maar ik herken mij absoluut niet in het beeld dat door de
SP wordt geschetst. Er is ongelofelijk veel vertrouwen, ook onder leerkrachten,
in de managers en de schoolleiders binnen de scholen. Datgene wat de SP op
dit terrein naar voren brengt, vind ik echt te gek voor woorden. Ik wil nog
iets meer weten over hoe de minister tegen het professioneel statuut aankijkt.
Wat moet daarin worden geregeld dat wij niet op een andere manier kunnen regelen?Wij zijn er tegenaan gelopen dat de bevolking in sommige regio's zo hard
krimpt dat scholen moeite hebben om er op een goede, zorgvuldige wijze op
te anticiperen. Ik heb hierover een kort debatje gehad met de staatssecretaris.
Zij heeft wel geprobeerd om heel dicht bij mij in de buurt te komen, maar
ik denk dat het goed is om dit nog even helder te markeren. Om die reden dien
ik hierover een motie in, de enige die ik heb.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het kabinet heeft aangekondigd, in de loop van 2008
met een nieuw bekostigingssysteem te komen voor het vo en de bve;constaterende dat er momenteel in verschillende regio's sprake is van
ingrijpende demografische ontwikkelingen;constaterende dat door ingrijpende demografische ontwikkelingen scholen
in po, vo en bve te kampen hebben met extreme groei of afname van het aantal
leerlingen;constaterende dat de huidige bekostigingssystematiek hiervoor niet voldoende
toegerust is en scholen zodoende geneigd zijn om locaties te sluiten, te fuseren
of personeel te ontslaan;van mening dat bij het handhaven van de huidige bekostigingssystematiek
voor regio's waarbij extreme demografische ontwikkelingen plaatsvinden, de
menselijke maat onder druk komt te staan;van mening dat in de nieuwe bekostigingssystematiek rekening moet worden
gehouden met regio's die kampen met extreme demografische ontwikkelingen;verzoekt de regering om bij de ontwikkeling van de nieuwe bekostigingssystematiek
met voorstellen te komen waarin recht wordt gedaan aan extreme demografische
ontwikkelingen per regio en verzoekt voorts, de Kamer hierover voor de Voorjaarsnota
te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Jan Jacob van Dijk, Slob, Kraneveldt-van
der Veen, Van der Vlies, Dibi en Bosma.Zij krijgt nr. 91(31200 VIII).De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Voorzitter. Dan kom ik aan mijn laatste onderwerp: het godsdienstig en
humanistisch vormingsonderwijs. Wij hebben gisteren in het debat naar voren
gebracht wat het belang hiervan is. Wij hebben het amendement aangepast om
ervoor te zorgen dat de financiering voor een jaar en de organisatiestructuur
goed op poten worden gezet. Dit onderwerp blijft onze aandacht houden. Wij
blijven in de komende periode van het kabinet vragen om de structurele bekostiging
handen en voeten te geven. Ik kondig aan dat wij er in de komende periode
nog op terug zullen komen.De heer Dibi (GroenLinks):Misschien kunt u uw argumentatie in de media een beetje ophelderen. U
zei dat er in sommige gemeenten geen bijzondere scholen zijn en dat er dus
godsdienstlessen moeten zijn op openbare scholen. Volgens mij kan dat niet
de bedoeling zijn. Mijn tweede vraag is waar u de dekking vandaan haalt, als
u er later op terugkomt.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Ik bekijk bij de nieuwe begroting wel of er een dekkingspost is. Daarover
doe ik nu nog geen uitspraken, want dat zie ik dan wel. Ik heb gisteren gezegd
dat in bepalingen in de Wet op het primair onderwijs en op het openbaar onderwijs
zeer nadrukkelijk is aangegeven dat er ruimte is voor godsdienstig onderwijs
en voor humanistisch vormend onderwijs. Het is veel breder dan alleen maar
christelijke scholen. Je kunt kijken naar hoeveel mensen er gebruik van maken.
Dat zijn er 300 met een christelijke, 300 met een humanistische en 10 met
een islamitische achtergrond. Het is veel breder dan alleen maar een christelijke
school. Het argument dat u gisteren gebruikte, namelijk dat ik zou willen
kerstenen, werp ik verre van mij. Dat is absoluut niet de bedoeling.De heer Van der Vlies (SGP):Hoe moeten wij dit amendement nu eigenlijk precies lezen? Ik kan begrijpen
dat u de rijksbekostiging eruit heeft gehaald, want het was gauw een brug
te ver. Het hing ervan af hoe het allemaal precies geregeld zou zijn in verband
met de bepalingen ten aanzien van de gelijke bekostiging. Goed, dat is er
nu uit. Daar had ik gisteren al juridische vragen over. Maar nu wil ik iets
vragen over de organisatiestructuur. Is dit nu een structurele voorziening
voor de organisatiestructuur of is het een incidentele voorziening? Zo'n organisatiestructuur
moet opgetuigd en ingericht worden. Ook daar zullen mensen met een rechtspositie
bij betrokken zijn. Als het onzeker blijft hoe lang die financiering doorloopt,
is het natuurlijk gauw lastig om zo'n organisatiestructuur ook adequaat ingericht
en bemenst te krijgen. Hoe ziet u dat?De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Het liefst zou ik het natuurlijk structureel gefinancierd hebben. Dat
heb ik nu niet. Ik heb het nu gefinancierd voor één jaar. In
dat ene jaar zal er met name veel gedaan moeten worden aan deskundigheidsbevordering
om ervoor te zorgen dat mensen die voor de klas gaan staan, kunnen voldoen
aan de eisen die wij in de Wet op de beroepen in het onderwijs handen en voeten
hebben gegeven. Dat kunnen wij doen met die 2,7 mln. die nu op tafel ligt.
Ik heb net al aangekondigd dat wij in de komende periode, zeker voor de komende
begroting voor het jaar 2009, zullen gaan zoeken naar een structurele financiering
om het alsnog op een goede manier te gaan regelen. Maar dat heb ik nu nog
niet geregeld. Dat kan ik niet in deze begroting. Wij zullen daar wel aan
gaan werken, maar dit amendement voorziet alleen in financiering voor het
jaar 2008.De heer Van der Vlies (SGP):Waaruit blijkt dat?De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Die 2,7 mln. heb ik alleen maar voor het jaar 2008 toegewezen, omdat de
post waar ik het vandaan kan halen, ook alleen maar voor dat jaar beschikbaar
is.De heer Van der Vlies (SGP):Maar als een artikel ongewijzigd doorloopt, dan is zoiets toch structureel?De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Wij hebben uiteindelijk een financiële dekking gevonden voor één
jaar. Dat valt af te leiden uit de manier waarop die dekking is gevonden.De heer Biskop (CDA):Het belangrijkste punt dat ik nog wil aankaarten, heeft te maken met de
relatie tussen het ministerie van Onderwijs en het ministerie van Sociale
Zaken. Ik zie op een aantal punten die relatie wat spaak lopen. Ik zie daar
moeilijke trajecten in. Ik heb in eerste termijn verwezen naar de ESF-subsidies
voor het praktijkonderwijs. Bij Sociale Zaken worden de projecten op volgorde
van binnenkomst afgehandeld zonder inhoudelijke afweging, terwijl zo'n inhoudelijke
afweging makkelijk had gekund via bemoeienis van het ministerie van OCW.Ik zie ook zo'n punt als het gaat om voortijdig schoolverlaters. Ik heb
in eerste termijn een vraag gesteld over potentiële ondernemers die daarbij
betrokken zijn. Mijn collega Van Hijum heeft daarover bij de behandeling van
de begroting voor Sociale Zaken een amendement ingediend. Zoiets had ook in
goed overleg gekund.Ik zie het ook in de moeizame afhandeling van de situatie rondom de REA-instituten
en ik zie ook de verwarring die daar steeds bij optreedt. Wij hebben het nu
over een Regular Plus project vanuit Eega. In de beantwoording lopen re-integratietrajecten
en scholingstrajecten door elkaar. Het ene moet per se via Sociale Zaken,
het andere hoort thuis in de begroting van Onderwijs. Ik wil de bewindslieden
toch nog eens het volgende voorleggen. Gisteravond heeft mijn collega Van
Hijum een motie ingediend om de bekostigingssystematiek van de REA-instituten
te heroverwegen en daar voor 1 mei volgend jaar mee naar de Kamer te
komen. Ik wil daar twee zaken aan toevoegen. Als dat plan naar de Kamer komt,
zou dat volgens de CDA-fractie niet alleen een plan van het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid moeten zijn, maar ook van het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Ik zou bijna zeggen, praat eens met
elkaar. Uit mijn vorige vak kan ik zeggen dat dat heel goed is.Bovendien heb ik steeds een pleidooi gehouden voor het in stand houden
van de infrastructuur. Met ESF-subsidies is het uitstekende project Regular
Plus opgetuigd, een van de parels van de ESF, zoals het steeds wordt genoemd.
Het kan wat mij betreft niet zo zijn dat in mei over een andere bekostigingssystematiek wordt gesproken, terwijl in de tussentijd expertise wegvloeit of
de infrastructuur naar de knoppen gaat. Ik wil niet meemaken dat wij over
een paar jaar zeggen: goh, daar hadden wij vroeger van die mooie instituten
voor. Ik krijg hierop graag een toelichting.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik ben het helemaal met de heer Biskop eens. Hij houdt echt een uitstekend
pleidooi voor het behoud van dat goede project, dat misschien over achttien
dagen foetsie is. Dan zijn de mensen en de expertise van dit belangrijke project
weg. Is hij bereid om serieus te kijken naar een goed manier om dit project
te redden? De uitvoering van mijn amendement kost eenmalig 1,5 mln. in 2008.
Dan dienen wij dat samen in.De heer Biskop (CDA):Mijnheer van Dijk, ik heb uw amendement gezien. Ik ben daarvan op dit
moment geen voorstander. Dat heeft niets te maken met het feit dat de REA,
het instituut Eega, of Regular Plus slecht zouden zijn. Ik heb juist een pleidooi
gehouden voor Regular Plus, omdat het een goed project is. Ik ben er echter
niet van overtuigd dat de deur over achttien dagen plotseling helemaal dichtgaat.
Ik denk dat dat niet het geval is. Ik heb zojuist de staatssecretaris gevraagd,
ons tegemoet te komen en te kijken naar de periode die ik zojuist heb geschetst.
Er komt 1 mei aanstaande – volgens de motie Van Hijum die gisterenavond
is ingediend – een andere manier van bekostiging. De coalitie heeft
onze vraag ondersteund, dus ik mag aannemen dat wij daarop wat druk kunnen
zetten. Ik heb zojuist gezegd: laat ons niet meemaken dat wij in de tussentijd
dingen doen waardoor het mis gaat lopen. Ik wacht in dezen graag het antwoord
van de staatssecretaris af.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik betreur dat zeer, want de heer Biskop stelt de goede vragen aan de
regering. Het zou jammer zijn als hij er op het laatste moment zelf niet voor
gaat staan. Wij kunnen het nu regelen. De deadline komt eraan.De heer Biskop (CDA):Nee, de toelichting op het amendement van de heer Jasper van Dijk en ook
de informatiewisseling van zojuist zijn verwarrend. Daarom sprak ik over de
verwarring die steeds ontstaat tussen scholingstrajecten en re-integratie.
De staatssecretaris verwijst naar 2,5 mln. extra voor Eega, maar dat is extra
voor Eega in verband met de re-integratie en heeft niets met Regular Plus
te maken. Laten wij de zaken goed op een rijtje zetten, dat goed met elkaar
bespreken en niet ineens geld uit de hoge hoed toveren. De staatssecretaris
moet eerst nog fatsoenlijk antwoord geven. Het is mijn overtuiging dat de
deur over achttien dagen echt niet dicht gaat als daar een goed plan uitkomt.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor de uitgebreide antwoorden die
wij hebben gekregen. Helaas is het antwoord niet op alles bevredigend. Daarom
heb ik een aantal moties bedacht ter aanmoediging. Ik heb overigens het woord "trots"
even geturfd. Dat is acht keer gevallen. Ik vind het erg fijn dat de bewindslieden
zo blij zijn in het kabinet. Ik ben het niet. Wij krijgen het in het voorjaar
druk, misschien kunnen wij daar nog wat op verzinnen. Het kabinet bedacht pas toen de begroting al was gedrukt, dat er eigenlijk
nog geen geld was gereserveerd voor het lerarenplan. Het ging toen haastig
op zoek naar de 1,1 mld. Dat bedrag is gevonden en in een rammelend voorstel
gestopt. Men is niet bereid de schoolboeken te slachtofferen en niet van plan,
de maatschappelijke stage eraan te geven. Daarom moet het uit de ilo-middelen
komen en moeten de oudere leraren en de studenten het geld ophoesten. Er was
ook een post waaruit het eerste jaar al heel veel betaald had kunnen worden.
Het gaat om maar liefst 250 mln. uit de reservepot van het coalitieakkoord,
de zogenaamde beleidsreserve, maar die is kennelijk als strooigoed aan de
coalitiepartijen uitgedeeld om leuke dingetjes mee te doen. Zonde. Die hadden
wij mooi hiervoor kunnen aanwenden.De VVD heeft in haar verkiezingsprogramma 1 mld. voor onderwijs uitgetrokken,
zo kan ik de heer Pechtold melden die er eerder naar vroeg. Het gaat om 1
mld. structureel meer dan de onderwijsuitgaven van het vorige kabinet. Wij
hebben dan ook andere keuzes gemaakt. Wij zijn als VVD-fractie niet gerustgesteld
over de dekking. Vandaar dat ik de volgende motie indien.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de dekking voor het plan "Leerkracht van Nederland"
voor een groot deel is gebaseerd op de modernisering van de BAPO-regeling,
de inzet van ilo-middelen en de verhoging van het collegegeld;constaterende dat de BAPO-regeling slechts kan worden aangepast nadat
overeenstemming is bereikt met de onderwijsbonden en dat deze hebben aangegeven,
niet voornemens te zijn akkoord te gaan met het huidige voorstel;constaterende dat de inzet van de ilo-middelen niet gegarandeerd kan worden,
omdat een tegenvallende loonontwikkeling onmiddellijk zal leiden tot een gat
in de begroting;van mening dat het onjuist is om studenten in het hoger onderwijs middels
een verhoging van het collegegeld te laten meebetalen aan de salarissen van
docenten in het funderend onderwijs;concluderende dat de dekking voor "Leerkracht van Nederland"
daardoor niet deugdelijk is;verzoekt de regering om uiterlijk met de Voorjaarsnota 2008 te komen met
een degelijk financieel kader voor de dekking van "Leerkracht van Nederland",
waarbij sprake is van een structurele en gegarandeerde dekking,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dezentjé Hamming, Dibi,
Pechtold, Jasper van Dijk en Bosma.Zij krijgt nr. 92(31200 VIII).De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Mevrouw Dezentjé Hamming geeft aan wat zij niet wil, maar kan zij
ook aangeven wat zij wel wil, zeker waar het gaat om de financiële dekking?Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik heb gisteren al gemeld dat de VVD in haar verkiezingsprogramma 1 mld.
had uitgetrokken voor onderwijs. Het merendeel daarvan was bestemd voor de
leraar. Daarnaast zouden wij dus kiezen voor de schoolboeken en voor de maatschappelijke
stage. Natuurlijk zouden wij de envelop ook kunnen gebruiken en de beleidsreserve.
Ik stel vast dat de VVD daarmee oplopend in jaren zelfs voorloopt op het kabinet
wat de investering in de leraar betreft.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Waarom komt mevrouw Dezentjé Hamming dan niet met amendementen?
Zij komt nu met een motie met een hele lijst van dingen die zij niet wil.
Als zij echt iets had gewild, had zij keurig netjes de zaken kunnen regelen
met amendementen. Dan had zij duidelijkheid verschaft en wist iedereen precies
waar zij voor was.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Als wij in de regering hadden gezeten, zouden wij een heel eigen begroting
hebben gemaakt en heel andere keuzes gemaakt. Ik roep op om te komen tot een
deugdelijke dekking. Wij kunnen een hele theoretische discussie houden, maar
dat wil ik eigenlijk niet. Ik heb gezegd dat wij eventueel de dekkingsmiddelen
zouden hebben. Daaraan heb ik niets toe te voegen. Het onderhoud van de scholen
doen wij toch maar wel.De voorzitter:Mijnheer Pechtold, ik zie dat u wilt interrumperen, maar uw handtekening
staat onder de motie. Ik zou dus niet weten wat u nog moest vragen.De heer Pechtold (D66):Ik zou mevrouw Dezentjé Hamming erop willen wijzen dat de partijen
van drie van de ondertekenaars ten minste meer dan 1 mld. of 1,5 mld. hebben
uitgetrokken voor het onderwijs en het CDA nog geen 500 mln. Dat lijkt mij
toch het antwoord op de vraag van de heer Jan Jacob van Dijk.De voorzitter:Ik had dus gelijk, dat u geen vraag had aan de spreker. Het loopt nu toch
een beetje uit de hand en ik maan u daarom tot enige terughoudendheid.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik ben ontzettend blij, dat wij gezamenlijk oppositie kunnen voeren om
Nederland zo snel mogelijk te verlossen van dit kabinet.Ik wil het nu hebben over homo-emancipatie. Ik heb kennisgenomen van de
nota Gewoon homo zijn. Die is positief, maar wij missen daarin nog de verplichting
voor alle scholen, ook bijzondere scholen, om aandacht te besteden aan dit
onderwerp. Vandaar dat ik de volgende motie indien.De Kamer,gehoord de beraadslaging, constaterende dat docenten en leerlingen zich in toenemende mate geremd
of zelfs bedreigd voelen, uit te komen voor hun homo- of biseksuele geaardheid;overwegende dat in de kerndoelen basisvorming niet expliciet tot uiting
komt dat de school aandacht dient te besteden aan homo- en biseksualiteit
en de maatschappelijke acceptatie daarvan;van mening dat deze ontwikkeling volstrekt onaanvaardbaar is;verzoekt de regering, de kerndoelen zodanig aan te passen dat voor alle
scholen in het voortgezet onderwijs de verplichting geldt, aandacht te besteden
aan het onderwerp homo- en biseksualiteit en de maatschappelijke acceptatie
daarvan,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dezentjé Hamming en Van
Miltenburg. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 93(31200 VIII).Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik kom bij de kwaliteitsimpuls voor het mbo en de roc's.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het door bedrijfsleven, deelnemers, inburgeraars en
een aantal regionale opleidingscentra (roc's) zelf als belemmerend wordt ervaren
dat de roc's vaak slechts 40 weken per jaar geopend zijn;van mening dat een roc méér is dan een opleidingsinstituut
en ook een maatschappelijke functie heeft op het gebied van voorlichting,
begeleiding, het bieden van faciliteiten, opleiding en het samenbrengen van
expertise;van mening dat het een meerwaarde heeft voor zowel de deelnemers aan educatie
of beroepsonderwijs als voor de afnemende bedrijven in de regio wanneer men
52 weken per jaar gebruik kan maken van de faciliteiten van het roc;verzoekt de regering, bindende afspraken te maken met de roc's om deze
openstelling gedurende 52 weken per jaar te organiseren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dezentjé Hamming. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Dezentjé HammingZij krijgt nr. 94(31200 VIII).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat maar liefst 38,9% van de pabostudenten die zijn
ingestroomd uit het mbo de pabo-opleiding niet afmaakt;constaterende dat dit voor studenten met een niet-westerse achtergrond,
ingestroomd vanuit het mbo, zelfs in 51,7% van de gevallen geldt;overwegende dat de redenen voor de hoge uitval zijn: een gebrekkige beheersing
van de Nederlandse taal, gebrekkige rekenvaardigheden, en een gebrekkige voorbereiding
op de inhoud van de pabo-opleiding en het beroep van leerkracht in het basisonderwijs;van mening dat het voor het basisonderwijs van het grootste belang is
nu en in de toekomst voldoende leerkrachten van een hoog niveau voor de klas
te hebben;overwegende dat de instroom vanuit het mbo nodig is om het noodzakelijke
aantal leerkrachten te kunnen opleiden;verzoekt de regering, overgangstrajecten in te voeren voor deelnemers
in het mbo die hun vervolgopleiding aan de pabo willen volgen, waarbij de
deelnemers gedurende een halfjaar worden voorbereid op de reken- en taaltoets
en op de inhoud van de pabo-opleiding en het beroep van leerkracht, zodat
zij een weloverwogen keuze voor de pabo kunnen maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dezentjé Hamming. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 95(31200 VIII).Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Voorzitter. Ik heb mij voorgenomen om voor de volgende begroting kortere
moties te maken.Ik ga verder met de kinderopvang. Als ik in de schoenen van de staatssecretaris
stond, zou ik ontzettend blij zijn met deze aanmoedigingsmotie. Ik zou zelfs
de coalitiepartners aansporen om deze motie te omarmen. Ik denk namelijk dat
als deze motie wordt aangenomen, de staatssecretaris echt thuis kan komen
mij minister Bos. De motie geeft haar iets in handen om iets te bereiken.
Zij heeft bevestigd dat zij dit onderwerp een warm hart toedraagt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat goede en betaalbare kinderopvang positieve effecten heeft
op de participatie van ouders, met name vrouwen, op de arbeidsmarkt en dit
de positie van vrouwen in de samenleving versterkt;constaterende dat de door het vorige kabinet ingezette verbeteringen in
het stelsel van bekostiging van de kinderopvang een enorme toename van het
gebruik tot gevolg hebben gehad;constaterende dat deze trend zich de komende jaren zal voortzetten en
daarmee het geraamde budget dat is bestemd voor de tegemoetkoming in de kosten
voor de ouders onder druk zet na 2009;van mening dat zowel de ouders als de kinderopvangbranche niet in de problemen
mogen komen vanwege het overweldigende succes van de nieuwe regelingen;verzoekt de regering, te komen met een sluitend meerjarig financieel kader
waarbinnen alle ouders tegen maximaal de huidige eigen bijdrage toegang hebben
tot de kinderopvang, en waarbinnen de werkgeversbijdrage niet wordt verhoogd,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dezentjé Hamming en Koşer
Kaya. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 96(31200 VIII).Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Mijn volgende motie gaat over de motie-Rutte c.s.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het kabinet niet voornemens is, de motie-Rutte c.s.,
die een vroegtijdige signalering van taalachterstanden door middel van een
verplichte taalscreening bij jonge kinderen en een verplichte deelname aan
de voor- en vroegschoolse educatie regelt, uit te voeren door een wetswijziging
door te voeren;van mening dat de bestrijding van onderwijsachterstanden van het grootste
belang is voor de succesvolle integratie en participatie van kinderen in het
onderwijs;van mening dat de aanpak erop gericht moet zijn, alle kinderen dezelfde
kansen te bieden;verzoekt de regering, nog vóór mei 2008 te komen tot een
uitgewerkt plan met zo nodig een wettelijk kader, waarmee geregeld wordt dat
alle kinderen van 3 jaar oud een taalscreening ondergaan waaraan zo nodig
de consequentie van verplichte voorschoolse educatie voor het kind en verplicht
taalonderwijs voor de ouder(s) is gekoppeld,Dezentjé Hammingen gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dezentjé Hamming. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 97(31200 VIII).Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik kom toe aan mijn slotmotie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat er geen verplichte eindtoets in het basisonderwijs bestaat
voor taal;overwegende dat van een groot aantal kinderen hierdoor geen eindniveau
gemeten kan worden;overwegende dat de scores van scholen hierdoor vervuild zijn;van mening dat kinderen hierdoor in het voortgezet onderwijs terechtkomen
zonder het daartoe vereiste niveau van taalbeheersing;van mening dat dit een grote groep kinderen het recht op een gelijke startpositie
in het voortgezet onderwijs ontneemt;verzoekt de regering, een plan van aanpak met wettelijk kader te formuleren
waarbij scholen verplicht worden, een eindtoets af te nemen bij alle kinderen,
en waarbij de kinderen die dat nodig blijken te hebben intensief taalonderwijs
krijgen om binnen uiterlijk een jaar het taalniveau te behalen dat past bij
hun cognitieve vermogens,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dezentjé Hamming. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 98(31200 VIII).Mevrouw Besselink (PvdA):Voorzitter, mijn lampje knippert waarschijnlijk nu al, want ik moet afronden;
het valt mee. Wij zullen het heel kort houden. Het onderwijs verdient meer
woorden, maar gezien de tijd kan dat niet.Ik dank de staatssecretaris voor haar uitleg over de tweede teldatum en
de herbevestiging dat de 155 mln. geen bezuiniging is. Wij willen echter geen
twijfel laten bestaan over de bedoeling van de coalitiepartijen en dienen
dus toch een motie in. Het kabinet kan daarmee rekening houden bij de voorbereiding
van de begroting voor 2009.De Kamer, gehoord de beraadslaging,constaterende dat in het regeerakkoord is afgesproken, de schooluitval
te halveren;constaterende dat de invoering van de tweede teldatum in het mbo bedoeld
is als prikkel voor scholen om studenten niet te laten uitvallen;constaterende dat tijdens het debat over de regeringsverklaring de minister-president
heeft benadrukt dat het gaat om een prikkel in plaats van een taakstelling
en dat scholen die erin slagen, studenten binnen het stelsel te behouden,
daarvoor zullen worden gecompenseerd;constaterende dat door de 155 mln. behorend bij de tweede teldatum als
ex ante in 2009 in te boeken, dit wel als een taakstelling wordt behandeld;overwegende dat goed gedrag moet worden beloond en dat scholen dus niet
eerst met een bezuiniging geconfronteerd dienen te worden;verzoekt de regering, ervoor zorg te dragen dat in het wetsvoorstel voor
de invoering van de tweede teldatum in het mbo de afrekening ex post zal plaatsvinden;verzoekt de regering, bij de vaststelling van het macrobudget voor het
mbo op de begroting voor 2009 uit te gaan van de reële schooluitvalcijfers,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Besselink, Slob en Biskop. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 99(31200 VIII).De heer Jasper van Dijk (SP):Het is goed dat de PvdA-fractie zich inzet om de harde bezuiniging van
155 mln. op het mbo terug te draaien. Het kabinet heeft dit bedrag echter
gewoon ingeboekt. Er moet dus ergens anders 155 mln. worden weggehaald als
de mbo-scholen erin slagen om al die kinderen binnenboord te houden.Mevrouw Besselink (PvdA):Onze doelstelling is dat die kinderen binnenboord blijven. Wij "hopen"
dat het kabinet een probleem krijgt van 155 mln. Het kabinet moet dit dan
oplossen. Wij hebben vandaag gehoord dat die 155 mln. geen bezuiniging is.
Daarover willen wij zekerheid hebben. Er mag geen twijfel over bestaan, dus
vandaar onze motie. Ik hoop dat de SP-fractie haar ondersteunt, want volgens
mij strijden wij voor hetzelfde punt.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik vroeg de staatssecretaris of zij wist waar die 155 mln. dan zou moeten
worden weggehaald. Daar had zij geen antwoord op: ik kan het u niet zeggen.
Wil mevrouw Besselink dat niet weten?Mevrouw Besselink (PvdA):Ik zou het heel graag willen weten, maar het gaat daarbij om de begroting
voor 2009. Het kabinet heeft dan nog een heel jaar om uit te knobbelen hoe
dit moet worden opgelost. Ik ga ervan uit dat het kabinet het oplost.Ik wil de staatssecretaris ook dankzeggen voor de notitie over de groeiende
groep leerlingen met een beperking die de roc's binnenkomen. Wil zij daarin
expliciet meenemen welke inspanningen roc's moeten verrichten om deze taak
waar te maken?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Voorzitter. Ik dank de staatssecretarissen en de minister voor de antwoorden.
Het debat werd terecht gedomineerd door de leraar. Zeggenschap en eigenaarschap
van docenten moeten centraal staan. De minister wil het professioneel statuut
nadrukkelijk meenemen in de onderhandelingen. Hij heeft daarvoor een opvallend
pleidooi gehouden. Ik hoef daarover dus geen motie in te dienen, maar over
drie maanden willen wij wel resultaten zien.De minister heeft een uitwerking beloofd van hoe hij evidence based onderwijs
structureel in zijn beleid wil verankeren. Die wacht ik af, dus ook daarover
dien ik geen motie in. Wel dien ik een motie in over gezinsgerichte vve-programma's.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat voor de vve gezinsgerichte lesmethoden zijn ontwikkeld,
die bewezen effectief zijn op het gebied van taalontwikkeling bij jonge kinderen;overwegende dat deze programma's het hele gezin betrekken bij de taalontwikkeling
en dat zo het hele gezin daar profijt van heeft, waardoor twee vliegen in één
klap worden geslagen;van mening dat het een gemiste kans is dat deze programma's geen vervolg
krijgen in de hogere klassen van het primair onderwijs, waardoor de effecten
vaak weer teniet worden gedaan;verzoekt de regering, te stimuleren dat deze programma's worden doorontwikkeld
voor deze groepen, zodat er een doorlopende leerlijn ontstaat,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Kraneveldt-van der Veen. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 100(31200 VIII).Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):De heer Pechtold zal mede namens mij en de heer Slob een motie indienen
over de regionale platforms, dus daarover zeg ik nu niets. Ik ben de heer
Pechtold nog een antwoord verschuldigd over de conciërges. Ook wij willen
die 7000 conciërges op de basisscholen, zoals onze fractievoorzitter
inderdaad heeft gezegd. De 1500 zien wij als een eerste stap. Dit is al meer
dan bij het vorige kabinet mogelijk was. Het geld voor die andere 5500 moeten
wij nog vinden, maar wellicht heeft het ministerie van SZW flankerende maatregelen
in petto.De heer Pechtold (D66):Dat is mooi, maar volgens mij zei uw fractievoorzitter dat bij de algemene
politieke beschouwingen bij de begroting voor 2008. Nu komen wij uit op 20%.
U gaat vier jaar regeren, dus dan halen wij het niet. Welke schaduw gaan wij
vooruit werpen? Want dat is van groot belang voor de basisscholen. U gaat
eraan werken, maar krijgen wij er dan volgend jaar weer 1200 bij? Of zegt
u: de staatssecretaris gaat met een methodiek aan de slag, maar PvdA en oppositie
samen zorgen ervoor dat bij de volgende begroting elke basisschool in Nederland
een conciërge krijgt? U mag het niet toezeggen, maar is dat uw streven?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik heb u zojuist gezegd dat het ons streven is dat op elke basisschool
de conciërge terugkomt.De heer Pechtold (D66):Volgend jaar?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):U hebt zojuist zelf al aangegeven dat ik niet kan garanderen dat wij dit
volgend jaar regelen, want u weet ook hoeveel geld ervoor nodig is. Het is
echter absoluut ons streven om er veel meer bij te krijgen dan op dit moment
mogelijk is.Voorzitter. Ik had bij deze begrotingsbehandeling nog iets willen zeggen
over het leerlingenvervoer, maar ja, er zijn praatgrage fractiegenoten die
ons helaas wat minuten hebben ontnomen, dus daar kan ik niets meer aan doen.
Ik kom daarop later terug bij de staatssecretaris.De voorzitter:Ik vrees dat de volgende interruptie daar ook niet over gaat.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik heb de minister gevraagd om een doorbraak rondom de beloningen, gekoppeld
aan de opleidingen. Hij wil doorgaan met de convenanten. Ik vrees dat dit
niet goed gaat. Ik vrees ook dat de oudere leraren zich gepakt zullen voelen.
Verder vrees ik dat er acties komen. Ik lees namelijk dat de onderwijsbonden
hiermee niet blij zijn. Kan de PvdA-fractie steun geven aan die oudere leraren,
in plaats van ze te laten vallen?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):De minister heeft plannen geschetst voor leeftijdsbewust personeelsbeleid.
In de eerste termijn hebben wij daarover uitgebreid gesproken. Met de BAPO-regeling
als dekking is het helemaal niet verkeerd om op allerlei andere manieren te
proberen met oudere docenten werkdrukverlaging tot stand te brengen. Oudere
docenten die straks niet meer van deze regeling gebruik kunnen maken, profiteren
nu van een aantal heel goede maatregelen die in het Actieplan leraren staan.
Ik heb daar niet zoveel aan toe te voegen; het is een keuze die je maakt.
Ik denk dat het een goede keuze is.De heer Jasper van Dijk (SP):Er staat dat het om de modernisering van de BAPO gaat. Iedereen weet echter
dat dit betekent: het uitkleden van de verlofregeling van de oudere leraren.
U zegt dat er van alles tegenover staat, maar er moest gewoon geld worden
gevonden. Dat is op deze manier gevonden: de oudere leraren moeten inleveren
om een paar andere leraren prestatieloon te geven. Stel dat het actieplan
van de minister echt één grote sof wordt. Bent
u dan bereid om te zeggen: wij gaan het echt anders doen en wij gaan zorgen
voor echte regie vanuit OCW voor de leraar?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Uit de bijdrage van de heer Jasper van Dijk in deze begrotingsbehandeling
constateer ik, voor zover het gaat om leraren, dat hij er nu al van overtuigd
is dat het een sof wordt. Hij wil op geen enkele manier positieve elementen
in dit lerarenplan zien, met de 1,1 mld. extra voor de docenten. Ik vind dat
het een goed plan is, dat een kans verdient. Natuurlijk zullen wij kritisch
bezien wat eruit gaat komen. Als bepaalde dingen niet lukken die wij van plan
zijn, moet dat ook worden gezegd en dan moeten wij bijsturen en misschien
andere maatregelen nemen. Laat de minister de komende drie maanden nu eerst
eens met het veld harde prestatieafspraken maken met heldere streefwaarden
en streefdoelen. Daarop gaan wij de minister en het veld afrekenen, in de
goede zin van het woord.De heer Jasper van Dijk (SP):Dat hoor ik al dertig jaar, maar het blijft pappen en nathouden.De voorzitter:Mijnheer Van Dijk, ik had u niet het woord gegeven.Het woord is aan de heer Dibi.De heer Dibi (GroenLinks):Mijn fractie maakt zich ook grote zorgen over het leerlingenvervoer en
ik wilde u toch nog even de kans geven om namens uw fractie iets van het kabinet
te eisen. Voorts bent u ons nog een antwoord schuldig over het wetsvoorstel
acceptatieplicht.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik ga nu geen eisen stellen, anders moet ik een heel betoog houden. Er
zijn diverse knelpunten op het gebied van leerlingenvervoer. Wij hebben de
extreme situatie in Stadskanaal gezien waarbij een gemeente voor één
leerling € 30.000 of meer kwijt is. Wij ontnemen niemand het recht
op vrije schoolkeuze en dus ook vervoer voor een leerling, maar dit soort
bedragen zijn voor gemeenten niet meer op te brengen. Dat is één
knelpunt. Andere knelpunten zijn er bij het vervoer van kinderen in het speciaal
onderwijs naar de buitenschoolse opvang. Wij willen de staatssecretaris vragen
om over enkele maanden eens goed met ons te praten over het leerlingenvervoer,
zodat wij een aantal knelpunten kunnen bekijken en zodat wij kunnen bezien
of er landelijk een aanpassing van wet- of regelgeving nodig is. Dan kunnen
wij ook bezien wat er op gemeenteniveau speelt. Dat is wat ik even naar voren
wilde brengen.De heer Van der Vlies (SGP):Het luistert wel nauw als het gaat over het leerlingenvervoer. Heb ik
het goed gehoord dat mevrouw Kraneveldt zei: vrije schoolkeuze, dus ook het
daarbij behorende, financieel ondersteunde leerlingenvervoer staan buiten
discussie?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Die staan bij ons inderdaad niet ter discussie. Alleen heeft het nu een
keer zeer extreem uitgepakt voor een gemeente, met als gevolg een enorme druk
op de budgetten, ook voor de andere kinderen in de gemeente. Wij gaan niet
zeggen: daarvoor moet je per se de regeling veranderen, maar het is wel een
van de knelpunten waar wij volgens mij gewoon eens naar moeten kijken. Wij
ontnemen echter geen enkele ouder het recht op vrije schoolkeuze. Dat is niet
aan de orde.De heer Van der Vlies (SGP):Dus de wet zou niet veranderd kunnen worden wat u betreft?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Je kunt wel kijken of er nog een aantal andere elementen in de regelgeving
zijn waarvan je je afvraagt of zij nog voldoen aan wat ermee beoogd werd.
Je kunt ook op een andere manier aanpassingen bedenken. Wij willen er gewoon
eens goed over praten. Dat wilde ik nog zeggen in mijn eerste termijn en daar
heb ik nu de kans voor gekregen.De heer Bosma (PVV):Voorzitter. Hartelijk dank aan de minister en aan de staatssecretarissen
voor de zeer uitgebreide beantwoording, ook na de dinerpauze. Ik heb de drie
mensen hier recentelijk supertrio gedoopt en hoop nog steeds op royalty's
van het departement. Bedankt ook en in het bijzonder voor de uiterst openhartige
start van de minister in zijn termijn. Ik vind het erg bemoedigend dat hij
problemen noemt en benoemt. Dat is in het verleden wel eens anders geweest.
Het moge duidelijk zijn dat veel van die problemen in ieder geval in deze
kabinetsperiode per definitie niet op te lossen zijn.Ik wilde eigenlijk met een amendement komen om de uitdrukking "sigaar
uit eigen doos" te bannen uit de Nederlandse taal, want die komt echt
mijn oren uit, zeker na het algemeen overleg van vorige week. Ik wil echter
het wetgevingsproces inzake het vastleggen van het Nederlands in de Grondwet
niet in de wielen rijden.Jammer is het dat de massa-immigratie als rode draad in heel veel problemen
en onderwerpen binnen het onderwijs niet wordt erkend door dit kabinet. Dan
doel ik op problemen zoals wij die vanavond ook weer hebben zien langskomen:
taalachterstanden, segregatie, zwarte scholen et cetera. Ondanks alle problemen
gaat dit kabinet maar door met de massa-immigratie. De gezinsvorming zwelt
aan, de asielzoekerscentra zitten weer vol en een PvdA-wethouder hier in Den
Haag sprak zelfs van een Poolse invasie. Dit kabinet blijft smoorverliefd
op het multiculturele experiment. Wat zou het goed zijn als dit kabinet zijn
eigen idealen in de praktijk bracht en de eigen kinderen naar een zwarte school
stuurde: zelf de multiculturele samenleving elke dag aan den lijve meemaken.
Wat zou het mooi zijn als de leden van het kabinet het goede voorbeeld gaven.
Kabinet, breng je verheven kosmopolitische idealen in de praktijk. Hier is
mijn motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat dit kabinet een grote mate van toewijding heeft aan
het multiculturele experiment;Bosmaoverwegende dat van de leden van het kabinet verwacht mag worden dat zij
hun (multiculturele) idealen in de praktijk brengen;overwegende dat de leden van het kabinet zich niet kwetsbaar moeten maken
voor verwijten van hypocrisie;verzoekt de ministers en staatssecretarissen om hun eigen kinderen te
plaatsen op een zwarte school,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Bosma. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 101(31200 VIII).De heer Pechtold (D66):Er is een glijdende schaal van wat wij wel bij het politieke debat betrekken
en wat niet. De media maken die afweging ook elke dag. Ik kan mij herinneren
dat ik mijzelf een keer op een wat glibberige loopplank voelde staan, toen
ik in het debat over de dubbele nationaliteit de partijleider van de heer
Bosma vroeg of hij iets zelf ook in praktijk bracht. Hij ontplofte en achteraf
zeg ik zelf ook dat ik op een glibberige loopplank stond. Ik vond dat ik moest
proberen een consequent of inconsequent gedrag aan te tonen.De heer Bosma gaat nu zelf die glibberige loopplank meer dan over. Hij
betrekt het privéleven van politici erbij en wil daarop testen. Doet
hij dat bewust? Betekent het dat hij zichzelf ook kwetsbaar wil opstellen
of moeten wij toch met zijn allen voorkomen dat wij die kant opgaan?De heer Bosma (PVV):Ik kan mij die glibberige loopplank heel goed herinneren, maar die was
des te glibberiger omdat het omdat het om één specifieke persoon
ging. In dit geval gaat het daar niet om. Ik nodig mensen graag uit om hun
idealen in de praktijk te brengen. Als mensen hier wel multiculturalistisch
zijn, maar niet in hun eigen privéleven, brengen zij hun idealen niet
in de praktijk.De heer Pechtold (D66):Hier komt de heer Bosma, een welbespraakte redenaar, niet mee weg. Je
kunt niet zeggen dat het geval van de partner van een politieke leider, wier
eventuele dubbele nationaliteit hier niet bespreekbaar was voor de fractie
van de PVV, onvergelijkbaar is met dat van 27 bewindslieden, waarvan ik niet
eens weet hoeveel er kinderen hebben. Ik ben daar ook niet in geïnteresseerd.
Het verschil tussen 1 en 27 kan echter niet het probleem zijn. De heer Bosma
gaat nu, in tegenstelling tot een halfjaar geleden, bewust dat pad op. Klopt
dat?De heer Bosma (PVV):Nee, het is geen glibberig pad. De heer Pechtold was glibberig bezig,
omdat hij specifiek op één persoon duidde, waarvan hij vermoedde
dat die een dubbel paspoort had. Ik herinner het mij niet precies. Nu gaat
het niet specifiek om één persoon, maar om meer mensen. Ik heb
geen flauw idee hoeveel kinderen de leden van het kabinet hebben. Dit is veel
algemener gesteld en heeft geen betrekking op een specifiek geval, zoals de
heer Pechtold net aangaf.De heer Pechtold (D66):Ik krijg geen antwoord van de heer Bosma. Daar komt hij niet mee weg.
Ik vind het vervelend, maar wij moeten dit vanavond duidelijk maken. Dit gaat
over het onderwijsdebat heen. De PVV zet vanavond heel bewust iets op scherp
waar zij een halfjaar geleden nog bezwaar tegen had en misschien terecht.
Nu betrekt zij het privéleven van 27 politici in het publieke debat.
Dat verwerp ik, ik vind het verachtelijk, het dient voor haar abjecte politiek
en dat moet en zal hier gezegd worden.De heer Bosma (PVV):De abjectie ligt helemaal aan uw kant. U hebt mij gisteren uitgemaakt
voor racist. Dat is uw terminologie. Daarmee zet u zichzelf neer.De heer Dibi (GroenLinks):In een van de belangrijkste onderwijsdebatten van het jaar maken wij geld
vrij voor het komende jaar. Er is een aantal heel grote problemen. Een ervan
wordt door de heer Bosma benoemd, namelijk de grote instroom van allochtone
leerlingen in het Nederlandse onderwijs.Nu vragen wij oplossingen en hoor ik in de tweede termijn van de heer
Bosma één motie, over de kinderen van bewindslieden. Nu wordt
wel eens gezegd dat de PVV-kiezers domme mensen zijn. Die mening ben ik niet
toegedaan. Als de heer Bosma echter zo'n motie indient en op alle problemen
in het onderwijs dit antwoord heeft, is hij dan niet degene die denkt dat
zijn kiezers dom zijn en dit zo maar pikken?De heer Bosma (PVV):Nee, want heel veel problemen die de heer Dibi waarschijnlijk bedoelt
zijn niet op te lossen in één motie. Het zijn grote, brede problemen
die al twintig of dertig jaar spelen. Die problemen zijn in wezen out of control,
maar de rode draad van heel veel van die problemen is duidelijk. Dat is de
massa-immigratie.De heer Dibi (GroenLinks):En de bijdrage van de heer Bosma aan dit belangrijke debat is één
motie, met de uitspraak dat bewindslieden hun kinderen naar zwarte scholen
moeten sturen.De heer Bosma (PVV):In deze termijn, waarin ik helaas slechts twee minuten spreektijd heb,
is dat zo. Gelukkig heb ik mijn naam al gezet onder een aantal moties van
anderen, met een inhoud die mij zeer aan het hart gaat, bijvoorbeeld de motie
over de Cito-toets. Helaas, gelet op mijn twee minuten moet ik mij hiertoe
beperken. Ik vind de motie die ik indien echter wel cruciaal.De heer Slob (ChristenUnie):Toen de heer Bosma zijn motie voorlas, was mijn eerste gedachte: gekker
moeten wij het niet maken. Ik ontzeg hem niet het recht om de problematiek
van de zwarte scholen en alles wat daarmee samenhangt aan de orde te stellen.
Dat wij verschil van mening hebben over de oplossingen hoort ook bij het publieke
debat dat wij voeren. Waar haalt hij echter het recht vandaan om de keuzes
die bewindspersonen op privaat terrein maken zo in een publiek debat te betrekken
en de Kamer zelfs een uitspraak daarover te vragen? Ik vraag dit uit het diepst
van mijn hart, want ik verbaas mij hier heel erg over.De heer Bosma (PVV):Ik heb dit recht als volksvertegenwoordiger. Dat is nogal simpel. Wij
hebben in Nederland te maken met een elite die is losgezongen van de werkelijkheid
en die Nederland veroordeelt tot een beleid van massa-immigratie, wat enorme
problemen oplevert in onze gehele samenleving en wat ook enorme problemen
oplevert in het onderwijs. Ik meen dat het dan goed is dat de leden van het
kabinet consequent zijn en doen wat ik voorstel en wat de Kamer
met deze motie zou vragen.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. De volksvertegenwoordiger heeft het recht om zich samen met
andere volksvertegenwoordigers bezig te houden met de inrichting van het publieke
domein en met alle taken die daarmee verband houden. De heer Bosma verwart
echter het een met het ander en spreekt zowel over onze verantwoordelijkheid
voor het publieke domein als over private keuzen van mensen. Daarbij maakt
hij voor één groep een uitzondering en die groep bestaat uit
de leden van het kabinet. Volgens de heer Bosma zou de Kamer zich moeten uitspreken
over de specifieke keus die de leden van het kabinet zouden moeten maken.
Daarmee is hij toch wel erg ver weggedwaald en beperkt hij zich niet tot zijn
verantwoordelijkheden. Daarmee houdt hij zich ook niet aan de eed of de belofte
voor de wijze waarop hij zich in dit parlement zou gedragen.De heer Bosma (PVV):Nee, ik vind het juist zeer logisch dat ik, gelet op die verantwoordelijkheid
en die belofte, zo handel. Het gaat erom dat je je met zijn allen in dit gebouw,
in dit huis inzet voor een beter Nederland. Ik vind het vervelend om te leven
in een land dat het doelwit is van massa-immigratie, hetgeen het gevolg is
van het beleid van een elite die de weg kwijt is. Dit is een prachtig voorstel
om ervoor te zorgen dat de elite weer dichter bij de realiteit komt.De heer Van der Vlies (SGP):Ook ik vind dit een uiterst curieuze motie. Ik vind haar ook heel erg.
Als je al op deze toer wilt, vind ik haar ook uitermate selectief en slap.
Eigenlijk vind ik het een teleurstellende motie. Begrijp mij goed, ik sta
er niet achter, maar als je zo'n motie indient, moet je de strekking ervan
breder laten gelden. Waarom zou je alleen de kinderen van de leden van het
kabinet in aanmerking nemen en niet mijn kinderen of mijn kleinkinderen? Hoe
zit het eigenlijk met uw eigen fractie?De heer Bosma (PVV):Het antwoord op uw eerste vraag is: de regering regeert en de Kamer controleert.
Dus het kabinet is allereerst verantwoordelijk voor het beleid. Daarom wil
ik dit punt bij het kabinet parkeren. Uw vroeg: hoe zit het met uw eigen fractie?
Dat weet ik niet. Het is ook niet relevant om dat te weten, omdat mijn fractie
zich juist afzet tegen die massa-immigratie en tegen die multiculturele samenleving.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Voorzitter. Ik heb een hond, een Welsh Terriër. Die hond is dus van
allochtone komaf. Ik hoop niet dat de PVV als stap twee Kamerleden zal vragen
om honden in bepaalde kennels onder te brengen.De heer Bosma (PVV):Als ik daar voor zou zijn, zou ik last krijgen met mijn fractiegenoot
Dion Graus. Dus daar is geen sprake van.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Juridisch zijn ouders verantwoordelijk voor de daden van hun kinderen.
U draait het om. U houdt blijkbaar kinderen verantwoordelijk voor de daden
of de woorden van hun ouders die toevallig in een kabinet zitten. U zegt:
stuur die kinderen maar naar een bepaalde school. Dat is toch echt de omgekeerde
wereld. Het moet echt niet gekker meer worden. U weet geen maat te houden.
Wanneer stopt dit?De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Na de indiening van zo'n motie moet je even nadenken en je afvragen wat
je precies zult doen. Wat is het doel van deze motie eigenlijk? Wilt u de
publiciteit halen, mijnheer Bosma? Als dat zo is, bent u daarin geslaagd.
Maar levert u hiermee een wezenlijke bijdrage aan de oplossing van het probleem
van de multiculturele samenleving of van de integratie van bepaalde bevolkingsgroepen
in Nederland? Of doet u dit echt alleen maar om te shockeren?De heer Bosma (PVV):Nee, de motie is in alle oprechtheid bedoeld om te komen tot een oplossing
van dit probleem. Ik ben er namelijk van overtuigd dat de wortel van het probleem
is dat wij in Nederland een elite hebben die is losgezongen van de werkelijkheid.
Ik meen dat als deze elite consistent is en met haar gedrag handelt in overeenstemming
met haar idealen, daar iets goeds uit komt. Ik ben vegetariër. Ik ben
de hele dag vegetariër. Ik ben de hele week vegetariër en niet alleen
op woensdag of vrijdag. Het zou goed zijn als multiculturalisten de hele dag
multiculturalist waren, ook 's ochtends tussen acht uur en half negen als
zij hun kinderen wegbrengen. Dan zouden zij dus hun kinderen naar een zwarte
school brengen.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Maar u hebt mij nog niet duidelijk kunnen maken wat u precies met de motie
wilt. U zegt alleen maar: ik ga ervan uit dat men de multiculturele samenleving
wil dienen. Kunt mij zeggen wat het verband is? Volgens mij is het enige wat
u wilt: shockeren en nog een keer de publiciteit halen met een onderwerp dat
niet thuishoort bij dit debat en in deze Kamer.De heer Bosma (PVV):Dat is een conclusie en geen vraag. En het is niet zo, ik geef u net de
redenen aan waarom ik die motie indien en ik ben er echt van overtuigd dat
daar iets goeds uit komt.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de bewindspersonen voor hun beantwoording in eerste
termijn. Met name de openingstekst van staatssecretaris Van Bijsterveldt sprak
mij zeer aan. Het kwam mij erg bekend voor.De minister heeft in zijn eerste termijn vooral gesproken over het actieplan
LeerKracht van Nederland. Ik begrijp dat, het is een majeur plan. Wij mogen
er trots op zijn dat in deze kabinetsperiode zo veel geld beschikbaar komt
voor de aanpak van de problematiek van de leraren, met name het lerarentekort.
Dat is echt ongekend. Ik mis wel één element, namelijk de vermindering
van de werkdruk. Ik ben blij dat wij daar bij deze begrotingsbehandeling verder
over konden spreken. De minister heeft toegezegd dat hij in overleg met de
sociale partners niet alleen over de salarissen zal spreken, maar dat de vermindering
van de werkdruk meegenomen zal worden en dat hij zal komen met handreikingen
voor scholen om de werkdruk te verminderen. Wij wachten het af, het komt in
het voorjaar van 2008 terug.Ik heb aarzelingen bij de open houding die de minister heeft aangenomen
ten aanzien van het professioneel statuut. Hij mag daar natuurlijk over gaan
praten en een open houding hebben naar het onderwijsveld, maar ik ben daar
op voorhand nog niet voor gewonnen.Ik ben blij met de positieve benadering van mijn beide amendementen; de
veiligheid op school en het tegengaan van voortijdige schooluitval zijn belangrijke
onderwerpen. Mijn amendementen beogen om daar een positieve bijdrage aan te
geven. Ik ga akkoord met de kanttekening met betrekking tot de post waar het
geld uit gehaald wordt en tot de aanbesteding.Tijdens deze begrotingsbehandeling hebben wij ook gesproken over de kwaliteit
van het onderwijs. Ik heb een paar interruptiedebatten gehad met de minister
en met de heer Jasper van Dijk. Ik baseer mij op de officiële informatie
die de Kamer krijgt van onder andere de onderwijsinspectie over De Staat van
het Onderwijs. In haar rapportage konden wij lezen dat het onderwijs in Nederland
een ruime voldoende verdient. In de beleidsagenda 2008 stond dat het Nederlands
onderwijs tot de top van de wereld behoort. Ik ben niet blind voor allerlei
problemen die er zijn, die zullen wij moeten aanpakken. Daarvoor worden in
de begroting goede voorstellen gedaan en er wordt geld voor beschikbaar gesteld.
Ik wens de bewindspersonen veel wijsheid toe bij het uitvoeren van die plannen.
Zij kunnen bij de uitvoering rekenen op de steun van de fractie van de ChristenUnie.De heer Jasper van Dijk (SP):De heer Slob is zich geheel bewust van wat er goed gaat in het onderwijs
en hij noemt ook een paar zaken die wat minder goed gaan. De inspectie wijst
op een proces van "downgrading": een daling van de kwaliteit van
het onderwijs. Daarvoor geeft zij heel strakke argumenten, bijvoorbeeld dat
de lumpsum een prikkel is voor schoolbestuurders om niet te duur personeel
aan te nemen. Is het voor de ChristenUnie ooit bespreekbaar om misschien anders
met die lumpsum om te gaan? Of zegt de heer Slob dat wij het altijd zo moeten
doen, omdat de besturen autonoom zijn?De heer Slob (ChristenUnie):De inspectie heeft in haar rapportage aangegeven dat het Nederlandse onderwijs
een ruime voldoende krijgt, maar zij zegt er in één adem bij
dat er op verschillende terreinen problemen zijn. Die benoemt zij en die vormen
aanleiding om er beleid op te maken.Wij hebben nog niet zo heel lang geleden afspraken over lumpsum gemaakt.
Ik zie geen reden om die afspraken te wijzigen. Dat wil niet zeggen dat in
de komende jaren daarin geen veranderingen kunnen optreden, maar voor dit
moment is er geen enkele aanleiding. Onze fractie steunt het kabinet van harte
om met het actieplan LeerKracht van Nederland te proberen het niveau van de
leraren te verhogen, de ondersteuning van de docenten en hun salariëring
te regelen en de werkdruk te verminderen. Wij hopen dat het tot betere resultaten
leidt dan wat wij in de afgelopen periode bij vorige kabinetten hebben gezien.De heer Dibi (GroenLinks):De heer Slob heeft een amendement ingediend over een pilot met zorgstructuur
in het voortgezet onderwijs en in het mbo. Die legt hij in handen van de KPC
Groep. Waarom niet het APS? Waarom niet iemand anders? Waarom noemt hij überhaupt
iemand?De heer Slob (ChristenUnie):Die pilot heeft betrekking op een project dat nog uitgevoerd moet worden.
Het is de bedoeling om daarmee de interne zorgstructuur binnen scholen te
bevorderen. Ik ben gecharmeerd geraakt van de doelstelling van dat project.
Ik meen dat het een goede bijdrage kan leveren aan het voorkomen van voortijdige
schooluitval, wat wij allen voorstaan. Wij weten uit rapporten dat het versterken
van de interne zorgstructuur ertoe leidt dat leerlingen langer binnen de schoolmuren
blijven, waardoor de kans op uitval verkleint. Om die reden heb ik gevraagd
om die pilot op een aantal scholen uit te voeren. Met dit bedrag kan dat op
vijf scholen. De staatssecretaris heeft terecht aangegeven dat, hoewel zij
dit een prachtige pilot vindt, deze wel moet passen binnen de Europese aanbesteding.
Dat begrijp en respecteer ik. Wij wachten dus af of het dat project gaat worden,
maar dat die interne zorgstructuur versterkt moet worden, staat voor mij voorop.
Ik zie mijn amendement als een kop bovenop het kabinetsbeleid op dit punt.De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording. Wij hebben
het over klompen gehad. Gisteren was mijn klomp gebroken. Vandaag kan ik op
mijn klompen aanvoelen dat de dekking niet deugt.Ik dien de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de ilo-vergoeding met name is bedoeld om de vergrijzing
van het lerarenbestand op te vangen;overwegende dat het kabinet een jaar geleden heeft geschat hoeveel budget
er de komende periode nodig zal zijn om de incidentele loonkostenontwikkeling
in de onderwijssector op te vangen;verzoekt de regering, de Kamer in heerlijk, helder Hollands inzicht te
verschaffen in de wijziging van de cijfers die ertoe leiden dat een fors bedrag
aangewend kan worden voor de uitvoering van het actieplan LeerKracht,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dibi. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 102(31200 VIII).De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter. Ik had veel meer moties en amendementen willen indienen, maar
ik heb niet de indruk dat er onderhandelingsruimte is met dit kabinet. Van
dualisme is helaas ook weinig sprake bij de coalitiepartijen. Ik heb nog een
vraag aan de bewindslieden. Kunnen zij mij garanderen dat de
dekking voor de plannen van de commissie-Rinnooy Kan niet zal leiden tot een
kwaliteitsverlies in het Nederlands onderwijs? Zijn zij bereid om hun politieke
lot daaraan te verbinden?De heer Jasper van Dijk (SP):De minister beweert bij hoog en bij laag dat het geld voor leraren niet
komt uit zijn eigen begroting. Daar lijkt hij nog trots op te zijn ook. Komt
het door minister Bos dat het zo is verlopen, of heeft minister Plasterk gezegd:
ik doe het op deze manier?De heer Dibi (GroenLinks):Ik denk, eerlijk gezegd, dat minister Plasterk met een groot probleem
is geconfronteerd en dat hij als een gek geld moest vinden. Een van de potjes
waar de bewindslieden uit kunnen shoppen als zij geld nodig hebben, is het
ilo-potje. Het is altijd al bedoeld geweest voor het onderwijs. Daar is het
door de voorgaande kabinetten-Balkenende niet voor aangewend. Deze minister
gebruikt het eindelijk wel voor het onderwijs, maar dan kan het niet gepresenteerd
worden als een nieuwe investering, nieuw geld van buiten het onderwijs. Dus
ik vind het heel jammer dat hij blijft volhouden dat dit nieuw geld is. Het
is geen investering; het is een sluimerende bezuiniging van de kabinetten-Balkenende.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Laten wij werken aan een Nederlands onderwijssysteem dat kinderen
opleidt in verdraagzaamheid. Laten wij werken aan een nieuwe generatie, die
via kansen in het leven multiculturaliteit ziet als een verrijking van beschaving.
Samen met deze drie bewindslieden wil ik mij daar door middel van goed onderwijs
stevig voor inzetten.Voorzitter. Ik wil zes moties indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat de 1,1 mld. voor leraren een grote investering is en het
van belang is dat de Kamer haar controlerende taak op de besteding ervan de
komende jaren voldoende toegerust en geïnformeerd moet kunnen uitvoeren;verzoekt de regering, de Algemene Rekenkamer een nulmeting te laten verrichten
zodat helderheid ontstaat over de uitgangspunten, en waarop vervolgens streefcijfers
gebaseerd kunnen worden;verzoekt de regering voorts, de Algemene Rekenkamer een verantwoording
ex ante uit te laten voeren, zoals dat bijvoorbeeld ook gedaan is voorafgaand
aan het project WALVIS, waarbij vooruit is gelopen op het beoogde effect,
maar ook verschillende risico's benoemd zijn,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Pechtold en Dezentjé Hamming.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 103(31200 VIII).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het wenselijk is, de bij- en nascholing voor docenten
op gestructureerde en gestandaardiseerde wijze plaats te laten vinden;verzoekt de minister, de mogelijkheid te verkennen tot het opzetten van
een professioneel systeem van bij- en nascholing voor docenten, en zich daarbij
te laten inspireren door het model dat bij de politie gebruikt wordt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Pechtold. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 104(31200 VIII).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat sturen op input, zoals het aantal contacturen, niet altijd
voldoet en ook outputsturing een belangrijke impuls kan geven aan de kwaliteit
van het onderwijs;verzoekt de regering, de invloed op de kwaliteit van het voortgezet onderwijs
van het verplichtstellen van een zes op de eindlijst voor één
of meer cruciale vakken te onderzoeken en de Kamer hierover te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Pechtold en Dezentjé Hamming.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 105(31200 VIII).De Kamer,gehoord de beraadslaging,Pechtoldconstaterende dat slechts 85% van de basisscholen gebruikmaakt
van een eindtoets van Cito;van mening dat de Cito-toets goed inzicht geeft in de prestaties van een
leerling en derhalve onontbeerlijk is bij de keuze voor passend vervolgonderwijs;constaterende dat de Cito-toets steeds meer als kwaliteitsoordeel van
het onderwijs van de desbetreffende school wordt gezien, waardoor de verleiding
voor veel scholen om de scores te "vervuilen" groot is;van mening dat het onwenselijk is, de Cito-toets te gebruiken om kwaliteit
van onderwijs te meten;verzoekt de regering, de Cito-eindtoets in het primair onderwijs verplicht
te stellen teneinde iedere leerling een passend schooladvies mee te geven
en er geen onduidelijkheid over te laten bestaan dat wij andere instrumenten
hebben dan de Cito-toets om de kwaliteit van het onderwijs te meten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Pechtold. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 106(31200 VIII).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat sociale partners een gezamenlijke verantwoordelijkheid
hebben in het voorkomen en terugdringen van het lerarentekort en een regionale
aanpak kan bijdragen aan een betere afstemming van vraag en aanbod;overwegende dat het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO) sinds vijf
jaar regionale samenwerkingsverbanden tussen scholen en lerarenopleidingen
ondersteunt;verzoekt de regering, de financiering van deze regionale samenwerkingsverbanden
via het SBO ook na 1 januari 2009, wanneer de middelen voortvloeiend
uit het amendement-Lambrechts zijn besteed, voort te zetten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Pechtold, Kraneveldt-van der Veen
en Slob. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 107(31200 VIII).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de commissie-Kalsbeek heeft voorgesteld dat de "meemoeder"
bij een ongetrouwd paar het kind, geboren in de relatie tussen twee vrouwen,
gewoon moet kunnen erkennen en dat, ingeval van een huwelijk, de partner het
ouderschap van rechtswege ontvangt; verzoekt de regering, op zeer korte termijn een wetsvoorstel in te dienen
dat erkenning en ouderschap van rechtswege openstelt voor de duomoeder,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Pechtold en Azough. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 108(31200 VIII).Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik heb grote sympathie voor de strekking van deze motie. Ik heb begrepen
dat binnenkort een algemeen overleg wordt gehouden met de minister van Justitie,
waarin een aantal aspecten aan bod komt. Ik heb mijn twijfels over een rechtsongelijkheid
die mogelijk kan ontstaan voor ouders van een andere sekse. Waarom wordt deze
motie nu ingediend en waarom komt zij niet aan de orde in het algemeen overleg
dat binnenkort met de minister van Justitie wordt gevoerd? Dat zou ik eigenlijk
logischer vinden.De heer Pechtold (D66):Deze minister is de minister van homodiscriminatie en emancipatie. Hij
zet zich daar hard voor in. Vorig jaar heb ik hier, met de steun van mevrouw
Dezentjé, een motie aangenomen gekregen om het kabinet ertoe te bewegen
om via justitie ervoor te zorgen dat dit gelijkgetrokken wordt voor het lesbisch
ouderschap. Een jaar later moet ik echter constateren dat die wet er nog steeds
niet is. Deze minister ziet deze motie als een ondersteuning van zijn beleid;
dat zal mevrouw Dezentjé dalijk merken. Dan ligt hier binnenkort een
goed wetsvoorstel.Minister Plasterk:Voorzitter. Mijn bijdrage in tweede termijn zal bestaan uit twee onderdelen.
Het ene is de beantwoording van een aantal vragen waarvan ik in eerste termijn
heb aangegeven, er in tweede termijn op terug te komen. Het tweede onderdeel
zal bestaan uit het adviseren over de ingediende moties.Een van de resterende vragen uit de eerste termijn is de vraag van de
heer Jan Jacob van Dijk of OCW de taakstelling van 25% bij het personeel
gaat halen. Ik heb mij ertoe verplicht om die taakstelling te realiseren,
dus dat is geen nieuwe keuze. De plannen zijn bijna afgerond. Er zal bij de
overhead en de beleidsambtenaren 25 tot 30% worden verminderd. Bij
de inspectie ligt ook een taakstelling van 20%. Bij de uitvoering door
CFI gaat het om 10%. Ik zal de Tweede Kamer heel graag inzicht verschaffen
in de nadere invulling. Mijn daarvoor verantwoordelijke collega, mevrouw Ter
Horst, stuurt al veel informatie over de taakstelling. Als de Kamer een brief
met specifieke informatie over de taakstelling bij OCW verwacht, kan ik toezeggen
dat zij die aan het begin van het komend jaar ontvangt.De zeggenschap op school is een belangrijk punt. De heer Jan Jacob van
Dijk vroeg naar het doel van het professioneel statuut. Dat is om de ruimte
van de leraar in de onderwijsorganisatie te waarborgen. De heer Jan Jacob
van Dijk zei dat dit niet in het actieplan staat, maar dat is niet helemaal
waar. Op blz. 22 staat naar aanleiding van het advies van de Onderwijsraad,
Leraarschap is eigenaarschap: Overigens kan ook een professioneel
statuut op bestuurs/schoolniveau een goede basis bieden voor overeenkomsten
tussen de school en de leraar, waarin zeggenschap en verantwoordelijkheid
goed zijn vastgelegd.Het is dus niet als een donderslag bij heldere hemel. Het instrument professioneel
statuut kan verschillende vormen hebben, met de individuele leraar of met
het lerarenteam als aangrijpingspunt. Er kan bijvoorbeeld in staan hoe de
zeggenschap over de rol van de leraar in de school is geregeld of de randvoorwaarden
waaronder de leraar werkt. Je kunt ook denken aan zaken als het taakbeleid,
scholing en een gedragscode over hoe een goede leraar opereert.Er is gevraagd wat dit toevoegt aan de zeggenschap. In de bve-sector is
het professioneel statuut een onderdeel van de medezeggenschap voor de uitwerking
van de relatie tussen de leraar en het management. Dat wordt in de nieuwe
wet op de medezeggenschap voor de bve-sector in ieder geval geregeld. Een
professioneel statuut zou in het primair en het voortgezet onderwijs een nadere
aanvulling kunnen betekenen op de wet. De invulling van de relatie tussen
leraar en management kan daarmee worden verhelderd.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Wij hebben eerder vandaag gesproken over governance. Als gevolg daarvan
is gezegd dat wij de discussie over dit onderwerp en de manier waarop wij
omgaan met wijzigingen in de Wet educatie en beroepsonderwijs, waarin dit
is geregeld, even parkeren en dat wij eerst het brede debat over governance
voeren. U suggereert dat dit al is geregeld, maar dit is een discussie die
wij later zullen voeren. Daar moet u niet op vooruitlopen. Het lijkt mij verstandig
om nog eens nader te discussiëren over de exacte verhouding tussen wat
in de medezeggenschapsraad aan de orde kan komen en om wat dit betreft geen
stappen te nemen die onomkeerbaar zijn.Minister Plasterk:Ik noem de wettelijke regeling in de bve-sector slechts als illustratie
van hoe een professioneel statuut elders functioneert. U hebt gelijk dat u
vanmiddag met de staatssecretaris hebt besproken dat u nog terugkomt op de
wettelijke regeling in de context van de governance. Nogmaals, ik noemde dit
slechts als een illustratie dat het daar een rol speelt. Ik stel voor om hierover
de komende maanden overleg met de sector te voeren. Als de Kamer het resultaat
daarvan hier terugziet, kan zij altijd nog zeggen dat zij dat helemaal niet
ziet zitten. Wat mij betreft zijn daarbij drie niveaus aan de orde. Het eerste
is de zeggenschap van lerarenteams over het onderwijskundig proces. Het tweede
is de versterking van de positie van individuele leraren. Het derde is de
versterking van de medezeggenschap van het personeel als geheel. Mijn voorstel
is om naar aanleiding van het actieplan met de sector overleg te voeren over
die drie niveaus om zeggenschap te regelen en daarover in de eerste helft
van het komend jaar te rapporteren aan de Kamer, die erbij is om te zeggen
wat zij ervan vindt.Nu ik toch over het overleg spreek, wil ik daar nadrukkelijk aan toevoegen
dat het pakket waaruit het actieplan bestaat, mijn inzet is. Ik ga daarover
een open gesprek aan met het veld en met de organisaties. Ik zal morgen de
organisaties per brief uitnodigen voor een open overleg.De heer Jasper van Dijk (SP):U zegt dat u voor een open overleg gaat. Dat betekent eigenlijk dat uw
hele plan ook openstaat voor wijzigingen, dus ook voor afschaffing van de
BAPO-regeling, die verlofregeling voor oudere leraren. Klopt dat?Minister Plasterk:Dat is dezelfde vraag die mevrouw Dezentjé vijf uur geleden ook
al stelde. U krijgt hetzelfde antwoord. Ik ga hier nu niet vooruitlopen op
de onderhandelingen, in de zin van dit wel en dit niet. Dit is de inzet van
de regering bij het gesprek dat wij nu gaan voeren met de sector. En ik zeg
er verder niets over. U kunt het nog een keer vragen, maar dan krijgt u hetzelfde
antwoord.De heer Jasper van Dijk (SP):Dan moet u ook niet zeggen dat u openstaat voor opmerkingen en dat u een
open overleg wilt voeren. Dan wordt dat een lege term. Ik vind het ook echt
denigrerend dat u zegt dat de SP gretig is over demonstraties op het Museumplein
of op het Malieveld. Leraren zijn heel goed zelf in staat om daarover te beslissen.
U zou daar juist wat eerlijker over moeten zijn en, wat mij betreft, heel
andere standpunten moeten innemen.Minister Plasterk:Ik ga uw eerlijkheid hier niet kwalificeren, mijnheer Van Dijk.Er is ten slotte nog een vraag van mevrouw Besselink over de voor- en
nadelen van het binnenhalen van de uitvoeringstaken door het departement.
De huidige uitvoering gaat goed, maar die is nu bij twee aparte organisaties
ondergebracht. Er is veel voor te zeggen om de CFI en de IBG samen te voegen,
want dan heb je één overhead, één stelsel van
informatiesystemen en één administratie en dergelijke. Zo'n
nieuwe organisatie zou een zbo, een agentschap of een dienst van het departement
kunnen worden. Het kabinet heeft ten aanzien van zbo's al wel bepaald dat
dit type van uitvoering zoals bij de IBG, dus regelgebonden uitvoering, eigenlijk
niet door een zbo zou moeten worden uitgevoerd. Maar ik ga de komende drie
maanden de voor- en nadelen op een rijtje zetten en dan de beste organisatievorm
kiezen. Die beslissing zal ik u ook meedelen zodat wij daarover te zijner
tijd kunnen debatteren.Voorzitter. Volgens mij heb ik hiermee voldaan aan mijn toezegging in
eerste termijn om op een aantal punten nog terug te komen. Ik ga nu over naar
de moties. Ik wil proberen om datgene wat eerder vandaag al aan de orde is
geweest, niet meer te herhalen.De heer Jasper van Dijk heeft gezegd dat hij vreest dat er acties komen.
Ik begrijp daaruit dat hij hoopt dat die acties er niet zullen komen. Dat
heeft hij zojuist nog eens herhaald. Ik zal dat dus moeten aannemen. Ik moet
uitgaan van zijn eerlijkheid, zoals hij hopelijk uitgaat van de mijne. Wij
moeten er allemaal aan bijdragen dat er eerlijke informatie wordt gegeven
over de inhoud van de plannen. Ik heb de suggestie dat de oudere leraar het
actieplan Leraren betaalt, hopelijk vandaag weg kunnen nemen. Dat geldt ook
voor nog een paar andere suggesties. Verder moet iedereen zelf beoordelen
wat hij van die plannen vindt.Ik sta hier met een plan waarmee wij meer dan 1 mld. extra toevoegen aan
de lerarenportefeuille. Daarvan landt 900 mln. bij de salarissen. Dat levert
een salarisstijging van gemiddeld 10% op voor de leraren in het voortgezet
onderwijs, boven de cao-stijging. Ik denk dat het een fantastisch
voorstel is. Natuurlijk zullen wij nog met de organisaties over aspecten en
de uitvoering daarvan komen te praten. Ik zie dat gesprek met veel vertrouwen
tegemoet.De heer Jasper van Dijk heeft een aantal moties ingediend op punten die
ik eigenlijk heb toegezegd. Ik noem bijvoorbeeld het verzoek om een duidelijk
schot te plaatsen tussen het nieuwe geld waar wij hier vandaag over beslissen
en het geld dat vloeit naar andere bestemmingen binnen de school. Dat heb
ik gezegd. Dit geld is een additionele bekostiging. Die bekostiging is volledig
afhankelijk van de inspanning en het resultaat. Wij gaan er afspraken over
maken dat het op de juiste plek terechtkomt. En als die niet goed zijn, dan
draaien wij onmiddellijk die kraan dicht. De motie is dus overbodig. Ik ontraad
derhalve aanvaarding ervan.De heer Jasper van Dijk (SP):Als die motie overbodig is omdat u haar toch al gaat uitvoeren, dan trek
ik vanavond nog een fles wijn open. U moet de motie goed lezen. In de motie
wordt de regering immers verzocht om voorstellen te doen om in de lumpsumfinanciering
een schot te plaatsen tussen het onderwijspersoneel en het overige deel. Dat
is die pot geld. Dat is gewoon de algemene regel voor de scholen in het primair
en voortgezet onderwijs. Dat is heel wat anders dan uw additionele plan.Minister Plasterk:In dat geval ontraad ik het aannemen van de motie, omdat ik daartegen
ben. Ik ontraad het aannemen van de motie hoe dan ook.De heer Jasper van Dijk (SP):Het is misschien beter om de motie goed te lezen, in plaats van zo gemakzuchtig
te zeggen dat die overbodig is. Ze bevat een bloedserieus voorstel om te zorgen
dat het geld niet weglekt naar andere zaken dan het personeel. De inspectie
waarschuwt daarvoor. Waarvoor heeft de minister de inspectie? Die is er om
de minister te waarschuwen zodat deze wat kan doen met de aanbevelingen.Minister Plasterk:Langzamerhand heb ik er moeite mee om de motie serieus te nemen. Wij besluiten
hier toch niet 's avonds om 23.05 uur bij motie om de hele financiering van
het onderwijs in twee minuten op de schop te nemen? Wij praten over de begroting,
waarbij wij deze extra impuls geven. Ik had niet anders begrepen dan dat de
heer Jasper van Dijk vroeg, de extra impuls volledig daar terecht te laten
komen waarvoor hij is bedoeld, namelijk bij de leraren. In die zin heb ik
dat allang toegezegd. Daarover hebben wij vandaag gesproken. Als de heer Jasper
van Dijk nu even wil regelen dat er schotten worden gezet tussen financieringsstromen,
ben ik daartegen, omdat dat buiten de orde is.De heer Jasper van Dijk (SP):Dit is echt van de zotte. Wij hebben de hele dag gesproken over de lumpsumfinanciering.
Dit is de begrotingsbehandeling. Dan praat je over het systeem van het onderwijs.
De minister zegt dat hij in deze twee minuten opeens iets wil doen met de
financiering. Ik heb dit de hele dag verteld. Heeft hij soms niet geluisterd?
Hij moet niet net doen alsof dit nieuw is omdat hij hoopt dat er geen acties
komen.Minister Plasterk:De heer Jasper van Dijk heeft de hele dag gezegd dat hij vreest dat het
actieplan – 1,1 mld. extra voor de leraren – wegvloeit en dat
het terechtkomt in de lumpsum bij de gebouwen en dergelijke. Ik heb toegezegd
dat dat niet het geval is. De rest van wat hij doet, is goedkope retoriek,
scoren voor de bühne. Meer heb ik er niet over te zeggen.De heer Jasper van Dijk (SP):Het gaat over de lumpsumfinanciering, het heeft niets met het actieplan
van de minister te maken. Het is een financieringssystematiek die gevaarlijk
is. De inspectie waarschuwt daarvoor. De minister heeft het niet begrepen
en het zou hem sieren als hij nu zegt dat hij naar de financiering wil kijken.Minister Plasterk:In de motie op stuk nr. 88 wordt om een stevige koppeling gevraagd tussen
de beloning en de opleiding. Ik heb gezegd dat de functiemix stevig gekoppeld
zal moeten worden. Ik heb gezegd dat ik vind dat het geen automatisme moet
zijn, maar dat ik denk dat wij met de organisaties kunnen komen tot een stevige
koppeling. De motie is overbodig en ik ontraad het aannemen van de motie.De voorzitter:Ik hoor de minister zeggen: dat onderwerp is hier niet aan de orde. Er
is echter over het betreffende onderwerp een motie ingediend, die is voldoende
ondersteund, dus is die motie aan de orde. De minister kan niet stellen dat
het onderwerp daarom niet aan de orde is. Dit wil ik corrigeren.Minister Plasterk:Dank u wel, mevrouw de voorzitter, voor deze correctie.De heer Dibi (GroenLinks):Heel veel leraren, scholen en ouders maken zich zorgen over de lumpsum.
Er gaat een grote pot met geld naar de scholen. Vervolgens wordt bepaald waar
dat geld heengaat. Aan de enorme opgepotte reserves zien wij in de praktijk
dat managers ervoor kiezen om te korten op uitgaven om de gaten in de begroting
te dichten. Het zou de minister sieren om een visie te hebben op de lumpsumfinanciering,
zeker omdat het hierbij gaat om de verdeling van het geld voor het onderwijs
voor het komende jaar. Wat vindt de minister inhoudelijk van de lumpsumfinanciering?Minister Plasterk:Ik beperk mij nu tot het becommentariëren van de moties. Ik ben inmiddels
bij motie op stuk nr. 90. Daarin wordt opgeroepen, een bedrag van 5 mld. extra
aan onderwijs uit te geven. De motie is niet gedekt en ik ontraad het aannemen
van deze motie.Daarmee ben ik door de moties van de heer Jasper van Dijk heen.In de motie op stuk nr. 92 van mevrouw Dezentjé Hamming staat dat
de dekking van het actieplan Leraren niet deugdelijk is. Zij heeft in haar
toelichting gezegd dat die zou rammelen. Ik weerspreek dat. Volgens mij is
de dekking deugdelijk en ik ontraad het aannemen van deze motie.In de motie op stuk nr. 93 roept mevrouw Dezentjé Hamming op, onderwijs
over homo- en biseksuele geaardheid in de kerndoelen op te nemen. Dit is op
zichzelf interessant, omdat ik eerder in het debat heb gehoord dat vrij breed
in de Kamer het gevoel leeft dat wij niet iedere keer onderwerpen aan de kerndoelen moeten toevoegen. Ik teken daarbij aan dat ik denk dat in de kerndoelen
goede aangrijpingspunten te vinden zijn om dit onderwerp in het onderwijs
aan de orde te stellen. Hoe dan ook – dit geldt ook voor een volgende
motie – ik heb de Kamer zojuist een nota "Gewoon homo zijn"
aangeboden. Binnenkort wordt deze in een algemeen overleg besproken. Volgens
mij is dat de gelegenheid om over deze hele thematiek indringend met elkaar
te spreken. Dan kunnen er altijd nog moties worden ingediend. Op dit moment
ontraad ik het aannemen van deze motie.De motie op stuk nr. 101 van de heer Bosma heeft betrekking op waar de
leden van het kabinet hun kinderen naar school laten gaan. Daarover is een
uitgebreide discussie geweest. Elke journalist mag mij privé vragen
stellen. Wat voor antwoord ik daarop geef, daar ben ik dan zelf, maar in de
staatsrechtelijke verhoudingen is het volgens mij niet aan het parlement om
uitspraken te doen over privé zaken van bewindslieden. Ik ontraad dan
ook de aanvaarding van deze motie.De heer Dibi (GroenLinks):Ik had iets meer verwacht, want de heer Bosma heeft een motie ingediend
waarin eigenlijk staat: alle bewindslieden van het kabinet-Balkenende IV moeten
hun kinderen naar een zwarte school sturen, als straf. Kan de minister er
niet wat meer over zeggen dan dat het volgens hem niet aan de orde is?Minister Plasterk:Ik heb met veel waardering geluisterd naar het spontane, totaal onvoorbereide
debat dat naar aanleiding van de motie is gevoerd. De bijdrage van bijvoorbeeld
de heer Pechtold, die spontaan uit het hart en uit het verstand reageerde,
sprak mij zeer aan. In die zin herken ik mij in alles wat door de rest van
de Kamer hier is gesteld. Ik ga het hier niet allemaal opnieuw samenvatten.
Nogmaals, ik vind het mijn taak om mijn reactie namens de regering toe te
spitsen op de staatsrechtelijke verhoudingen. Los van al het andere en los
van alle morele aspecten, zijn die verhoudingen zodanig dat het niet aan het
parlement is om een besluit te nemen over aspecten die raken aan het privé
leven van bewindspersonen.Naar aanleiding van de motie van de heer Dibi op stuk nr. 102 stel ik
vast dat ik zo'n 25 jaar in het onderwijs heb gezeten, maar er kennelijk niet
in ben geslaagd om hem in "heerlijk, helder Hollands" inzicht te
verschaffen in hoe de wijziging van de door hem bedoelde cijfers tot stand
is gekomen. Ik heb werkelijk gedaan wat ik kon. Als dat niet genoeg is, kan
ik daar op dit moment niet veel meer aan doen, vrees ik. In het dictum wordt
de regering verzocht inzicht te verschaffen in de wijziging van de cijfers.
Ik heb dat vandaag werkelijk uitgebreid geprobeerd te doen.De heer Dibi (GroenLinks):Als Kamerlid wil ik mijn controlerende taak goed kunnen waarmaken. Daarvoor
heb ik cijfers nodig. Aan het begin van deze kabinetsperiode is een inschatting
gemaakt, die naar nu wordt gesteld wellicht niet klopt, maar misschien in
de toekomst weer wel. De minister hoeft niet meer proberen mij te overtuigen
met zijn woorden. Ik wil gewoon de berekening van destijds op papier hebben,
evenals de berekening op dit moment. Hij hoeft daar niet moeilijk over te
doen, want het is de functie van de Kamer om de regering te controleren. Graag
krijg ik een toezegging in dezen.Minister Plasterk:Ik zeg u een schriftelijke toelichting op die cijfers toe.Voorzitter. Hiermee heb ik alle moties gehad waarover ik uw Kamer advies
zou geven.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor de reactie in tweede termijn. Er is
een tweetal vragen gesteld en er is een aantal moties ingediend waarop ik
graag een reactie geef.De heer Biskop heeft gevraagd of wij niet toch iets kunnen doen met Eega
en het project Regular Plus. Ik heb in de schriftelijke beantwoording en mondeling
al gemeld dat ik niet de financiering voor Eega als enige organisatie kan
regelen. Dat is vanwege Europese regelgeving niet mogelijk. De continuïteit
van Eega hangt af van de re-integratieactiviteiten. Daarvoor ligt met name
een punt bij Sociale Zaken. Ik heb al aangegeven dat er in het kader van het
ESF een zekere ruimte is ontstaan. Ik doe op dit punt wat in mijn vermogen
ligt. Staatssecretaris Dijksma heeft de kwestie aansluiting passend onderwijs
Twente op zich genomen, evenals de samenwerking met de roc's, Eega en de Wet
instellingen. Daarnaast heb ik het punt in het kader van de WSV onder de aandacht
gebracht bij de gemeente. Meer kan ik er naar beste eer en geweten echt niet
aan doen.Mevrouw Besselink heeft naar ik meen gesproken over zorg voor de roc's
die in het kader van de kwalificatieplicht en de leerwerkplicht meer dan nu
risicovolle leerlingen op zich zien afkomen. In het kader van de kwalificatieplicht
is er al extra geld naar het mbo gegaan: 30 mln. in 2006 oplopend tot 103
ml. in 2009. Momenteel werkt het kabinet aan uitwerking van een leerwerkplicht
van 18 tot 27 jaar. Samen met mijn collega van Sociale Zaken bekijk ik de
gevolgen daarvan voor het mbo. Wij zullen uw Kamer natuurlijk bij het naar
voren brengen van de wet rapporteren.Mevrouw Besselink (PvdA):Dank u voor het antwoord. Dat er extra geld wordt vrijgemaakt, is nodig
en belangrijk, maar wij willen graag inzicht in de knelpunten die moeten worden
weggenomen. Ik bedoel hiermee niet de financiële knelpunten. Het gaat
om meer dan geld: ook begeleiding en afstemming. Kunt u een overzicht geven?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:Ik denk dat dit mogelijk is. Wel geloof ik dat financiën bij extra
knelpunten en extra begeleiding aan de orde zijn. De extra financiering in
het kader van de kwalificatieplicht is daar een voorbeeld van. We komen hierop
terug en de kwalitatieve kant van uw zorg zal ik proberen mee te nemen in
het voorstel.Ik kom bij de behandeling van een aantal moties. De motie op stuk nr.
89 van de heer Jasper van Dijk gaat over het participatiefonds. Deze motie
is prematuur en ik ontraad haar dan ook. We maken afspraken over een goed
volwasseneneducatiekader in het participatieregime. De Kamer krijgt uiteindelijk
de voorstellen te beoordelen en kan dan haar zegje doen en besluiten nemen. Omdat de voorbereiding nog in volle gang is, ontraad ik de
motie.De motie op stuk nr. 91 van de heer Jan Jacob van Dijk gaat over het bekostigingssysteem
in het voortgezet onderwijs en het bve-onderwijs en vraagt of de zorg van
de krimp- en groeiregio's straks wordt meegenomen in het bekostigingsstelsel.
Ik laat het oordeel over aan de Tweede Kamer, als ik de motie zo mag uitleggen,
dat ik deze problematiek betrek bij de uitkomsten van het lopende onderzoek.
Ik kan niet beloven dat dit vóór de Voorjaarsnota zal gebeuren,
maar in ieder geval wel vóór het zomerreces.Over de motie op stuk nr. 93 over homo- en biseksualiteit heeft de minister
het nodige helder gezegd. De motie van mevrouw Dezentjé op stuk nr.
94 gaat over de openingstijden van de roc's. Roc's krijgen een steeds grotere
mate van flexibiliteit: zo zien we in het project Leren & Werken steeds
meer instroommomenten en op het gebied van inburgering heeft het Mondriaancollege
andere typen cao-afspraken kunnen maken; en neemt u van mij aan dat vakantie
en openingstijden daarvan deel uitmaakten. Ik zou van bovenaf niet willen
aangeven hoe de roc's hun bedrijfsvoering moeten doen; dat is echt aan de
roc's zelf. Daarom ontraad ik deze motie.De motie op stuk nr. 95 betreft het voorstel van een pabovooropleiding
of schakelopleiding. In eerste termijn heb ik daarop al gereageerd. Ik ontraad
deze motie. Er zijn al allerlei afspraken gemaakt tussen mbo en pabo. Ook
komt er nog het een en ander, zoals de reactie op de commissie-Meijerink.De motie op stuk nr. 99 betreft de tweede peildatum van het mbo. Ik heb
dit al uiteengezet. Ik beschouw deze motie als een aanmoediging voor de samenstelling
van de begroting voor 2009. Als ik deze motie zo mag interpreteren, wacht
ik het oordeel van de Kamer af.De motie over nascholing voor docenten op gestructureerde en gestandaardiseerde
wijze wil ik ontraden: de lerarenopleiding heeft voldoende gestandaardiseerde
diploma's, er zijn voldoende mogelijkheden voor nascholing en bovendien is
nascholing mijns inziens gebaat bij vraagsturing en niet bij aanbodsturing.
Deze motie wil ik dus ontraden.De volgende motie gaat over het aantal contacturen en het op de eindlijst
hebben van een 6 voor zowel het centraal examen als het schoolexamen. Daarover
ben ik net al in discussie gegaan met de heer Pechtold. Ik begrijp zijn zorg,
maar ik wil op dit moment niet naar dat instrument grijpen. Ik ben bezig met
een nader onderzoek naar of de examenstof in het centraal examen en de waarde
van het centraal examen ten opzichte van het schoolexamen kunnen worden verzwaard.
Begin 2008 kom ik daarop terug. Dan volgt ongetwijfeld een nieuwe discussie,
maar voor dit moment ontraad ik het aannemen van de motie.Ik kom bij de motie over de sociale partners, het terugdringen van het
lerarentekort en de regionale aanpak. In het AO over het rapport-Rinnooy Kan
heb ik al aangegeven dat de regionale aanpak heel belangrijk is voor het terugdringen
van het lerarentekort. Waar de arbeidsmarktsituatie erom vraagt, blijven wij
samenwerkingsverbanden ondersteunen. Het SBO kan daarin een rol spelen, maar
dat is geen automatisme. Vanwege die reden moet ik het aannemen van deze motie
afwijzen. De warmte voor de regionale aanpak is er bij mij wel degelijk. Daarmee heb ik alle moties behandeld die voor mij waren bedoeld. Ik hoop
dat staatssecretaris Dijksma alles wat rest, tot zich zal nemen.De voorzitter:Ik geef eerst nog even het woord aan de minister van Onderwijs, omdat
hij twee moties nog niet heeft behandeld.Minister Plasterk:Voorzitter, excuus aan de heer Pechtold dat ik uit zijn indrukwekkende
opsomming van moties vergeten was om er twee – ik heb er wel notities
bij gemaakt – te bespreken.In de eerste motie stelt de heer Pechtold voor om de Rekenkamer ex ante
een onderzoek te laten uitvoeren naar het actieplan voor de leraren. In het
debat van vanmiddag heb ik al aangegeven waarom dat niet mijn keuze zou zijn.
Op basis van de toen gewisselde argumentatie ontraad ik het aannemen van deze
motie.De strekking van de motie over de lesbische meemoeders is mij zeer sympathiek.
Niettemin raad ik de heer Pechtold aan om haar niet bij deze gelegenheid in
stemming te laten brengen. Ik heb bij mijn collega van Justitie navraag gedaan
naar de stand van zaken bij het bepalen van het kabinetsstandpunt. Ik zal
er nauwlettend op toezien dat hierbij geen vertraging ontstaat. Mocht de heer
Pechtold hierover toch nader van gedachten willen wisselen, dan kan dat binnenkort,
hetzij in een algemeen overleg met de minister van Justitie – het ligt
primair op dit beleidsterrein – hetzij in het algemeen overleg naar
aanleiding van de homonota die ik onlangs bij de Kamer heb ingediend. Nogmaals
excuus omdat ik deze moties niet meteen had meegenomen.Staatssecretaris Dijksma:Voorzitter. Alvorens de moties door te nemen, wil ik eerst een opmerking
maken over het leerlingenvervoer. Uitgelokt door een interruptie, heeft mevrouw
Kraneveldt hiervoor aandacht gevraagd. De Kamer heeft eerder naar aanleiding
van de situatie in de gemeente Stadskanaal een brief ontvangen. Daarin stond
dat wij geen aanleiding zien voor het wijzigen van de regeling. In onze ogen
ging het daar om een "incident". Ik wacht af of de Kamer behoefte
heeft aan een nadere discussie hierover. Ik zie in ieder geval geen aanleiding
om de regeling te veranderen.In de motie op stuk nr. 96 vragen mevrouw Dezentjé en mevrouw Koşer
Kaya om een meerjarig financieel sluitend kader op het terrein van de kinderopvang,
waarbinnen de werkgeversbijdrage niet wordt verhoogd. Dat laatste alleen al
is voor mij aanleiding om het aannemen van de motie ernstig te ontraden. Met
dank voor de inzet van onder anderen mevrouw Koşer Kaya kent de kinderopvang
nu een werkgeversbijdrage. Die is nadrukkelijk bedoeld als onderdeel van de
tripartiete financiering. Wanneer de kosten stijgen, zou het onverstandig
zijn om het werkgeversaandeel niet te laten meelopen. In dat licht moet ik
het aannemen van deze motie echt ontraden.In de motie op stuk nr. 97 wordt de regering verzocht om nog voor mei
2008 te komen met een uitgewerkt plan, met zo nodig een wettelijk kader, waarmee
wordt geregeld dat alle kinderen van drie jaar oud een taalscreening ondergaan,
waaraan zo nodig de consequentie van verplichte voorschoolse
educatie voor het kind en verplicht taalonderwijs voor de ouders is gekoppeld.
Ook het aannemen van deze motie ontraad ik. Ik heb in de eerste termijn al
aangegeven welke route het kabinet voor ogen staat. Eerst gaan wij de praktijk
op orde brengen. Op het punt van de vroegsignalering willen wij een instrument
ontwikkelen. Het lijkt mij verstandig dat wij onze eigen route kiezen en daarbij
een verstandig beleid voeren. Ook de aanneming van deze motie ontraad ik,
maar dat zal de Kamer wel begrijpen, gelet op wat er in de eerste termijn
is besproken.In de motie van mevrouw Dezentjé op stuk nr. 98 wordt gevraagd
om een plan van aanpak met een wettelijk kader waarbij scholen wordt verplicht,
een eindtoets af te nemen bij alle kinderen, en waarbij er zo nodig intensief
taalonderwijs wordt gegeven. In dit stadium willen wij graag zelf overleg
voeren met het onderwijsveld over de wijze waarop datgene wat leerlingen in
het basisonderwijs moeten kennen en kunnen, aan de vraag wordt gekoppeld,
en over de wijze waarop wij de kwaliteit meten. Het is te vroeg om nu al een
besluit te nemen over de eindtoets. Daarmee geven wij het onderwijsveld niet
de gelegenheid om zijn eigen opinie daarover te geven. In de motie op stuk
nr. 106 van de heer Pechtold wordt min of meer hetzelfde gevraagd. Ik ontraad
aanneming van beide moties. Er is heel veel gezegd over het serieus nemen
van de professionals. De leraar moet weer op een voetstuk; laten wij dan afspreken
dat wij de leraar bij dit onderwerp niet zullen passeren. Dat zou ik heel
verstandig vinden.Het oordeel over de motie van mevrouw Kraneveldt, waarin zij de regering
verzoekt, te stimuleren dat programma's van voor- en vroegschoolse educatie
worden doorontwikkeld, opdat er een doorlopende leerlijn ontstaat, laat ik
over aan de Kamer. De overwegingen in de motie sluiten aan bij het kabinetsbeleid.
Wij werken zelf ook aan de doorlopende leerlijn en ervaren deze motie dus
als ondersteuning van het beleid.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Volgende week dinsdag zullen wij stemmen over de amendementen, de begroting
en de ingediende moties.Sluiting 23.30 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-2826-2885.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl