Behandeling van het Jaarverslag Nationale Ombudsman 2002 (28825)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 4972-4982

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 85, pagina 4972-4982

27-08-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28825Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het Jaarverslag Nationale Ombudsman 2002 (28825)Pagina 4972-4982
Presentie en opening (woensdag 27 augustus 2003)Pagina 4931-4931
Regeling van werkzaamheden (woensdag 27 augustus 2003)Pagina 4931-4932
Noot 1 (zie pag. 4961): amendement Bruls strekkende tot een inkomensvrijlating op besteedbaar inkomen bijstandsgerechtigden met ontheffing van de arbeidsplicht en een deeltijdbaan (vrijlating nr. 44)Pagina 4983-4983
Voortzetting van de behandeling van: - het wetvoorstel Vaststelling van een wet inzake ondersteuning bij arbeidsinschakeling en verlening van bijstand door gemeenten (Wet werk en bijstand) (28870), en - het wetsvoorstel Invoering van de Wet werk en bijstand (Invoeringswet Wet werk en bijstand) (28960)Pagina 4932-4972
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 27 augustus 2003)Pagina 4982-4982

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het Jaarverslag Nationale
Ombudsman 2002 (28825).De voorzitter:Ik heet in het bijzonder de Nationale ombudsman welkom, die in ons midden
is en het debat volgt.De beraadslaging wordt geopend.De heer De Wit (SP):Mijnheer de voorzitter. Mijn fractie heeft opnieuw met belangstelling
kennisgenomen van jaarverslag van de Nationale ombudsman, maar ook met stijgende
ergernis over een aantal onderdelen. Vooral daarover zal ik spreken. Dat doe
ik niet dan nadat ik de ombudsman heb gecomplimenteerd voor dit omvangrijke
en heldere rapport. Omdat ik mijn bijdrage beperk tot het onderdeel Immigratie-
en naturalisatiedienst (IND) en de vreemdelingendienst, past hier een woord
van dank aan de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie vanwege haar
bereidheid om bij dit debat aanwezig te zijn.Bij lezing van het rapport van de Nationale ombudsman leek het goede nieuws
te zijn dat er 20% minder klachten zijn over de IND. Bij nader inzien heeft
dat, zoals de ombudsman aantoont, vooral te maken met de Vreemdelingenwet
2000, die geen bezwarenprocedure meer kent. Hierdoor zijn mensen voortdurend
in procedure en kan de Nationale ombudsman geen rol vervullen. Gelet op de
positie van de ombudsman en gelet op het feit dat er toch veel klachten zijn
die niet kunnen worden ingediend, vraag ik de minister voor Vreemdelingenzaken
en Integratie of het verstandig is om een aparte klachtenprocedure mogelijk
te maken. Een andere mogelijkheid is de Vreemdelingenwet 2000 op dit punt
te wijzigen door alsnog een bezwarenprocedure op te nemen. Opmerkelijk is
verder dat het aantal asielzaken weliswaar met 40% is gedaald, maar dat er
ook een verschuiving heeft plaatsgevonden in de richting van de reguliere
zaken.De werkachterstanden bij de IND vormden ook dit jaar de belangrijkste
oorzaak voor klachten over deze dienst. Het merendeel van de klachten
betrof de lange duur van de afhandeling van aanvragen voor een verblijfstitel
en het gebrek aan informatie over de voortgang in de procedure. In augustus
2002 heeft de IND laten weten dat de achterstanden goeddeels waren ingelopen.
Dat gold voor zaken onder zowel de oude als de nieuwe Vreemdelingenwet. Wel
bestond er volgens de IND nog achterstand in de behandeling van aanvragen
om een machtiging tot voorlopig verblijf, vooral als gevolg van de achterstand
in de behandeling van de vreemdelingendienst. In constateer in dit verband
en op grond van het jaarverslag van de ombudsman opnieuw dat de kwestie die
in de Kamer zo vaak en zo uitgebreid aan de orde is geweest, namelijk de afhandeling
van machtigingen tot voorlopig verblijf (MVV's), nog steeds niet is opgelost.
Ik doel vooral op de termijn van afhandeling.Ondanks de geruststellende berichten van de IND, vooral gebaseerd op de
praktijk van advocaten die zich met asielzaken bezighouden, zijn er talrijke
voorbeelden te noemen van zaken die jarenlang blijven liggen. Er zijn ook
klachten over het niet nakomen van toezeggingen en het niet nakomen van rechterlijke
uitspraken. Het is natuurlijk buitengewoon ernstig als de IND uitspraken van
de rechter niet nakomt, want dit raakt aan de betrouwbaarheid van de overheid.
Zoals wij allen hebben gelezen, heeft de IND recentelijk een Turkse Koerd
teruggestuurd naar Turkije, die onmiddellijk na aankomst is gearresteerd.
Er lijkt sprake te zijn van een structureel gebrekkig onderzoek naar de situatie
in de landen van herkomst. Ook op dat punt hebben advocaten de nodige voorbeelden
gestuurd, waaruit blijkt dat de IND inmiddels zulke hoge eisen stelt, dat
je je kunt afvragen wanneer je in Nederland nog in aanmerking kunt komen voor
een verblijfsvergunning. Mensen worden uitgezet naar Liberia, Sierra Leone,...De voorzitter:Mijnheer De Wit, aan de orde is het jaarverslag van de Nationale ombudsman.
Daarin staat heel veel geschreven over verschillende departementen, waaronder
Justitie en waaronder het functioneren van de IND. Ik heb de indruk dat u
nu het algemene beleid aan de orde stelt en ik zou graag willen dat u daarvoor
een ander moment zoekt.De heer De Wit (SP):Daar houd ik rekening mee. Ik wil nu van de minister voor Vreemdelingenzaken
en Integratie horen wat er concreet wordt gedaan met de aanbevelingen en de
kritiek van de Nationale ombudsman inzake de IND en de vreemdelingendienst.
Deze problemen zijn al jarenlang aanleiding voor debatten, mede naar aanleiding
van verslagen van de ombudsman. Ik wil weten of de minister bereid is om consequenties
te verbinden aan het oordeel van de ombudsman. Een goed voorbeeld is het onderdeel
in het verslag van de ombudsman over het leeftijdsonderzoek. De ombudsman
spreekt zich daar heel duidelijk over uit. De minister heeft deze aanbevelingen
van de ombudsman naast zich neergelegd. Ik wil weten wat haar standpunt is
over de onderdelen van het beleid waarop jarenlang kritiek wordt geleverd
en waarover de ombudsman ook steeds aanbevelingen doet. Daarnaast wil ik weten
welke initiatieven de minister op dit punt wil nemen.De voorzitter:Ik wil erop wijzen dat wij hier nu geen debat voeren over het vreemdelingenbeleid.
Wij hebben het over de aanbevelingen van de Nationale ombudsman.De heer De Wit (SP):Het gaat mij erom dat door de ombudsman is aangetoond dat zaken jarenlang
blijven liggen, dat toezeggingen niet worden nagekomen en dat rechterlijke
uitspraken worden gepasseerd of worden genegeerd. Ik wil weten wat het oordeel
van de minister hierover is.Wat vindt de minister van de aanbeveling van de Nationale ombudsman over
het leeftijdsonderzoek? Hierover is voor het aantreden van het huidige kabinet
gesproken met minister Nawijn. Op dit gesprek zou een vervolg komen. De minister
legt nu in feite de opmerkingen van de ombudsman naast zich neer.De Nationale ombudsman maakt in zijn jaarverslag ook enkele opmerkingen
over klachten over de vreemdelingendienst. Deze klachten betreffen de behandelingsduur
van klachten en het verstrekken van verblijfsdocumenten en de informatieverstrekking.
Uit het rapport van de ombudsman blijkt dat het aantal klachten zeer fors
is toegenomen, van 50 naar 429 in 2001 en 486 in 2002. Het aantal verzoekschriften
is ook aanmerkelijk toegenomen. Wat vindt de minister van Justitie van het
oordeel van de Nationale ombudsman dat de staatssecretaris van Justitie, de
minister van Buitenlandse Zaken en de korpsbeheerders op dit punt duidelijk
tekort zijn geschoten? Wat gaat de minister hieraan doen?De leges zijn al maandenlang een heikel punt in de Kamer. De Kamer heeft
hierover in januari vragen gesteld en deze zijn nog steeds niet beantwoord.
De Nationale ombudsman heeft zich zeer expliciet over uitgelaten over deze
kwestie. Wat is de visie van deze minister hierop?De SP-fractie heeft, mede gebaseerd op de rapportage van de ombudsman,
ernstige twijfels over het functioneren van de IND. Mijn fractie zal zich,
mede naar aanleiding van de reactie van de minister op het verslag van de
ombudsman, beraden over de vraag in hoeverre dit debat een vervolg dient te
hebben in de vaste commissie voor Justitie.De heer Eski (CDA):Voorzitter. De CDA-fractie heeft met belangstelling kennisgenomen van
het verslag van de Nationale ombudsman. De Nationale ombudsman verricht naar
de mening van mijn fractie zeer belangrijk werk, namelijk het helpen van burgers
om hun problemen met de overheid op te lossen. Uit het jaarverslag blijkt
dat vorig jaar ruim 27.000 personen telefonisch of schriftelijk contact hebben
gezocht met de Nationale ombudsman.Van de verzoekschriften die vorig jaar zijn ingediend, hebben er ruim
8000 betrekking op een van de bestuursorganen die binnen de bevoegdheid van
de Nationale ombudsman vallen. Het aantal verzoekschriften is ten opzichte
van het jaar 2001 iets toegenomen.De overheid moet de burgers serieus nemen en hen op adequate wijze helpen.
Er kunnen vele redenen zijn waarom burgers klagen. Zij klagen omdat zij geen
antwoord krijgen op hun brieven, omdat de behandeling van hun zaken iets te
lang duurt of omdat de gevraagde informatie achterwege blijft. Hoe dan ook,
als er klachten over het optreden van de overheid zijn, moeten ze snel worden
behandeld. Zo'n aanpak is van groot belang voor de betrouwbaarheid van de
overheid. Een deel van de problemen ontstaat doordat er te
veel – onnodige – regels zijn. Regels zijn er voor de mensen,
niet andersom. Het is van belang dat alle instellingen beseffen dat mensen
centraal moeten staan. In dit licht zal onze fractie het nieuwe kabinet in
de komende jaren steunen in zijn streven om het aantal regels en de bureaucratie
te verminderen en het luisterend vermogen van de overheid te vergroten, zoals
ook in het Hoofdlijnenakkoord staat.De Nationale ombudsman constateert in zijn jaarverslag dat de meeste klachten
betrekking hebben op het functioneren van de Immigratie- en naturalisatiedienst
en de vreemdelingendiensten; de vorige spreker gaf dit ook al aan. De probleem
doet zich al langer voor. Veel burgers moeten te lang wachten op een reactie
op een verzoek en er zijn ook klachten over gebrekkige communicatie met deze
diensten. In een recent onderzoek heeft de Nationale ombudsman dit probleem
opnieuw geconstateerd. In de loop van dit jaar zal er een aantal taken van
de vreemdelingendiensten worden overgedragen aan de IND. Ook in het Hoofdlijnenakkoord
wordt het belang snelle afhandeling van verzoeken om een machtiging tot voorlopig
verblijf genoemd. Zal de operatie van de overdracht van taken aan de IND het
aantal klachten op dit punt verminderen? Mijn fractie wacht met belangstelling
het effect van deze maatregel af.Uit het jaarverslag blijkt ook dat het aantal klachten over asielzoekerscentra
na aanwijzingen van de Nationale ombudsman sterk is verminderd. Dit vinden
wij een goede ontwikkeling. Hier staat tegenover dat het aantal klachten over
het ministerie van VROM sterk is toegenomen. Hoewel een deel van de problemen
met de verlening van huursubsidie is opgelost, vindt mijn fractie dat wij
toch alert moeten blijven bij de afhandeling van klachten op dit vlak. Er
kunnen zich namelijk ook problemen gaan voordoen bij de terugvordering van
huursubsidievoorschotten.Er zijn ook klachten over de communicatie tussen overheid en burgers.
Dit is naar onze mening een heel belangrijk onderwerp. De overheid kan veel
problemen en ergernissen bij burgers voorkomen door tijdig relevante informatie
te verstrekken. Dit is in veel gevallen een kwestie van een mentaliteitsverandering
bij ambtelijke diensten. Veel burgers ergeren zich omdat zij geen enkele reactie
krijgen. Als de behandeling van een verzoek van een burger in verband met
de inhoud ervan en de nodige zorgvuldigheid veel tijd vergt, is het toch een
kleine moeite om de betrokkene kort over de procedure te informeren. Daarmee
wordt onzekerheid voorkomen.Uit een enquête van de Nationale ombudsman blijkt dat bestuursorganen
15% van de klachten niet binnen de wettelijk verplichte termijn afhandelen.
Dit percentage vindt mijn fractie hoog. Vindt de regering dit ook? Wil zij
duidelijk aangeven hoe zij de problemen alsnog denkt te kunnen oplossen, hoe
zij de afhandeling van klachten wil optimaliseren?In dit verband is het belangrijk, er ook aandacht aan te besteden dat
13% van de overheidsinstanties na afloop van een interne klachtenbehandeling
nalaat de burgers te wijzen op hun recht in beroep te gaan bij de Nationale
ombudsman. Ook op dit punt graag een reactie van de regering.Verleden jaar heeft mijn fractie er bij de behandeling van de begroting
van Algemene Zaken voor gepleit, voortvarend te reageren op brieven van burgers.
Wij hebben begrepen dat de Nationale ombudsman inmiddels bezig is met een
onderzoek op dit punt. Wij zien de resultaten daarvan en de reactie van de
regering erop graag tegemoet.Ten slotte hebben wij geconstateerd dat de bekendheid van de Nationale
ombudsman bij de burgers is toegenomen. Maar dit geldt misschien niet voor
alle bevolkingsgroepen, zodat wij een bijvoorbeeld op minderheidsgroepen gerichte
campagne toch van belang achten.De heer Wolfsen (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Over het jaarverslag van de Nationale ombudsman
zou je een tikkeltje oneerbiedig kunnen zeggen dat het eigenlijk de thermometer
is voor het meten van de kwaliteit van het functioneren van de overheid. Iedereen
die ontevreden is over het gedrag van de overheid in concrete zaken, kan dit
verdrag laten toetsen door de ombudsman. Die beoordeelt dan of het gedrag
van die overheidsinstelling behoorlijk was of niet. In het jaarverslag wordt
eigenlijk een samenvatting gegeven van al die klachten en wordt een doorkijkje
gegeven op het functioneren van de overheid.Wat geeft die meter dan aan, zo vraag je je af na het verschijnen van
het jaarverslag. Wel, ik kan u zeggen dat de toestand stabiel is. Is de fractie
van de PvdA er dan tevreden over? Het antwoord op die vraag
is "nee".Maar eerst iets waarover wij wel tevreden zijn. Veel mensen weten de weg
naar de ombudsman goed te vinden. Daar waar de ombudsman aanbevelingen doet,
worden die eigenlijk altijd goed en redelijk snel opgevolgd. Het jaarverslag
geeft een mooie doorkijk hoe het gaat op de diverse departementen. De onderzoeken,
beoordelingen en adviezen en – belangrijker nog – de aanbevelingen
van de ombudsman worden eigenlijk altijd kritiekloos aanvaard en overgenomen.
Het effect van het werk van de ombudsman in concrete zaken is dus eigenlijk
heel groot. Ik vind het dan ook goed en inzichtelijk dat de ombudsman speciaal
een hoofdstuk heeft gewijd aan het effect van zijn werk. Over dat goede werk
en het inzichtelijke jaarverslag mag ik namens mijn fractie dank overbrengen
aan de heer Fernhout, die dit hoge ambt op dit moment bekleedt. Bij dezen.Ik kom vervolgens bij de zaken waarover wij vragen hebben of waarover
wij niet tevreden zijn. Die betreffen de algemene conclusies die je kunt trekken
uit het verslag. Mijn voorgangers hebben daarover ook al iets gezegd. Het
gaat om de oorzaken die mensen aanleiding geven om naar de Nationale ombudsman
te gaan, en uiteraard om dat wat er vervolgens wel of niet aan wordt gedaan.Verleden jaar was in dat kader de traagheid van de overheid en de soms
gebrekkige wijze waarop informatie wordt verstrekt, het thema en de bron van
de klachten bij de ombudsman. De ombudsman had dat ook zelf stevig aangezet
en wij vonden dat terecht. Waarom is eigenlijk geen vraag. Als je een brief
schrijft naar de overheid, wil je namelijk snel een goed antwoord. Als je
belt, wil je netjes te woord worden gestaan en adequaat worden doorverbonden.
Als je een vergunning aanvraagt, wil je op tijd een beslissing. Niet dat je
altijd een goede en positieve beslissing krijgt, maar je wilt natuurlijk iets
horen van de overheid. Als je een bezwaarschrift indient tegen een beslissing,
wil je op tijd een beslissing zodat je weet waar je aan toe bent. Als je een
eigen bijdrage moet betalen voor bijvoorbeeld de thuiszorg, wil je graag dat
die op tijd wordt geïnd om in de toekomst allerlei toestanden te voorkomen.
Als er dan een oorverdovende stilte intreedt na een dergelijk contact, leidt
dat in het algemeen tot een groot gevoel van machteloosheid bij de burgers
en vervolgens tot cynisme ten aanzien van de bureaucratie en zelfs wantrouwen
ten opzichte van de overheid in het algemeen. En dan zwijg ik nog over het
wantrouwen ten opzichte van de politiek en alles wat daarvoor wordt versleten,
dat daardoor ontstaat. Wij hebben hier verleden jaar uitvoerig over gesproken.Nu is er een nieuw jaarverslag en nog steeds zijn traagheid en kwesties
die daarmee verband houden, de hoofdoorzaak van de klachten. De toestand is
stabiel, zei ik al, maar daar moeten wij ons toch echt niet bij willen neerleggen.
Minister Remkes zei vorig jaar, nadat hij de constateringen ruiterlijk had
erkend, dat nog een stevige verbeterslag mogelijk is. Dat gaf en geeft hoop.
Zijn inspanningen zijn echter nog niet terug te vinden in het jaarverslag,
want de overheid lijkt dus stabiel trager te blijven. Mijn vragen aan minister
Remkes zijn dan ook vrij simpel. Wat heeft hij tussen een jaar geleden en
nu concreet gedaan aan dit onderwerp? Met wie heeft hij er over gesproken?
Ik neem aan met de hoofdleveranciers van de oorzaken van klachten. Wat is
het resultaat geweest van al die gesprekken? Wat zal hij het komende jaar
aanvullend doen aan de traagheid?Ik heb ook nog een vraag over het interne klachtenrecht bij de overheidsinstellingen,
dit jaar het hoofdthema van het jaarverslag. De minister heeft dat natuurlijk
zelf ook gelezen. Wat gaat hij doen met de aanbevelingen van de ombudsman?Ik wil nu concreet naar de IND. Mijn voorgangers hebben al kort samengevat
wat de hoofdoorzaak van de klachten is: de lange duur van de procedures, toezeggingen
die niet worden nagekomen en rechterlijke uitspraken die niet worden nageleefd.
Dat is eigenlijk een schande; dat kan natuurlijk niet. Er wordt over geklaagd
en klachten worden natuurlijk onmiddellijk gegrond verklaard. De vraag is
echter wat er nog mee gebeurt.Wij vinden dat met de verhoging van de leges buitenproportionele en ontoelaatbare
barrières worden opgeworpen. De ombudsman heeft er iets over gezegd
en voorgerekend hoe snel die leges zijn gestegen. Hij vindt het eigenlijk
op de rand van wat nog kan. Wij hebben er vragen over gesteld, maar de antwoorden
daarop zijn nog steeds niet gekomen. Wij hebben gerappelleerd, maar er komt
gewoon geen antwoord. Je voelt je bijna een machteloze burger.Ook de MVV-procedure is een bron van vele klachten. Deze procedure duurt
eigenlijk altijd veel te lang. De ombudsman heeft een vrij simpele, maar adequate
oplossing voorgesteld: kom nu met een heldere wettelijke regeling. Dat lost
het probleem waarschijnlijk in grote mate op. Vindt minister Verdonk dit een
goed voorstel en is zij bereid het over te nemen?"Werken aan vertrouwen is een kwestie van aanpakken" was vorig jaar het
motto van het kabinet. Ik ben zeer benieuwd naar de eerste resultaten.De heer De Wit (SP):Hoe beoordeelt de PvdA-fractie de steeds herhalende reeks van klachten
over de IND? Wat moet er naar uw mening gebeuren in verband met de IND?De heer Wolfsen (PvdA):De vraag is eerst hoe mevrouw Verdonk dit zal aanpakken. Het is natuurlijk
om er wanhopig van te worden dat je een aanvraag doet en dat het maar duurt.
Ook in voorgaande jaarverslagen is er al het een en ander gezegd over de keten
van de vreemdelingendienst en al die diensten die niet goed op elkaar zijn
aangesloten. Er moet natuurlijk een adequaat functionerende IND komen. Zo
simpel is dat. Alle klachten worden steeds weer gegrond verklaard, maar er
verandert niks.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Ook nu weer ligt er een kloek jaarverslag dat de Kamer uitgebreid
inzicht biedt in de hoeveelheid en de aard van de klachten die bij de Nationale
ombudsman in 2002 zijn behandeld. De ombudsman en zijn medewerkers wil ik
daarvoor hartelijk dankzeggen.Uit het jaarverslag blijkt dat het aantal klachten ongeveer gelijk is
geweest aan dat van 2001. De capaciteit van de ombudsman was het afgelopen
jaar gelukkig ruim voldoende om die klachtenstroom te behandelen. De doorlooptijden
zijn verbeterd en de werkvoorraad aan het einde van het jaar was zelfs beduidend
minder dan een jaar eerder. De focus in dit jaarverslag ligt onder andere op het herkansingenbeleid:
bestuursorganen die nog geen interne klachtenprocedure hebben afgehandeld,
worden daartoe alsnog in de gelegenheid gesteld door de ombudsman. Dat werkt
duidelijk positief, zo kunnen wij vaststellen. Veel klachten konden alsnog
via die interne procedure bevredigend worden afgewikkeld. Je mag aannemen
dat dit herkansingenbeleid bestuursorganen ook prikkelt tot verbetering van
het interne klachtrecht. Zijn er al aanwijzingen voor het optreden van dat
effect? Uit het aantal klachten blijkt dat nog niet.Als probleem signaleert de ombudsman ook de klacht "herkenning". Het is
opvallend dat nog zoveel klachten in de praktijk van het openbaar bestuur
niet als zodanig worden herkend. Welke verbeterings-mogelijkheden ziet de
minister hiervoor weggelegd?Bij het beoordelen van de hoeveelheid klachten moet je natuurlijk ook
rekening houden met het effect van publiciteitscampagnes. Die blijken goed
te werken en verdienen continuering. De ombudsman vraagt de regering nadrukkelijk
om structurele financiering voor dat doel. De SGP-fractie steunt dat verzoek
graag en hoort graag een reactie van de minister daarop.Het aandeel van de klachten over de politie bleef ook onverminderd hoog,
zo is ons opgevallen. Ik hoor graag van de minister van BZK welke inspanningen
zijn verricht om daarin een neerwaartse ontwikkeling te bewerkstelligen en
wat het leereffect is van de gegrondverklaringen.Een stijging van het aantal klachten deed zich ook voor bij de decentrale
overheden. Is dat te verklaren doordat meer gemeenten zich bij de Nationale
ombudsman hebben aangesloten? Of moeten wij ons zorgen maken over de ontwikkeling
van de interne klachtenbehandeling bij de decentrale overheden?Kijkend naar de inhoud van de klachten in het algemeen, heeft collega
Wolfsen al terecht gezegd dat de klachten over het gebrek aan voortvarendheid
een grote plaats innemen. Daarbij wordt een percentage van 46 genoemd. Welke
ambitie, zo vraag ik in navolging van collega Wolfsen, heeft de minister op
dit punt. Gelden er ook regels, gebruiken of cultuuromslagen om binnen korte
tijd iets te laten horen als een burger contact zoekt, ook als er nog niet
helemaal inhoudelijk uitsluitsel kan worden gegeven? Dat is voor de praktijk
van buitengewoon groot belang. Aandacht verdient ook de publicatie van geregistreerde
klachten. Veel bestuursorganen gaan daar nog terughoudend mee om, terwijl
dit een wettelijke verplichting is. Die publicatie zou moeten worden bevorderd.Het is gerechtvaardigd om expliciet in te gaan op de klachten over de
IND, omdat dit een fors deel van het totale aantal klachten betreft. Daarom
zijn wij ook blij dat de minister voor het vreemdelingenbeleid hier aanwezig
is. Ten aanzien van de IND is er goed nieuws en slecht nieuws. Goed nieuws
is dat de ombudsman kan melden dat al zijn aanbevelingen over de kwaliteit
van de verblijfsomstandigheden in de verblijfcentra gehonoreerd zijn. Positief
is dat het functioneren van de klachtenregeling bij de IND duidelijk verbeterd
is. Vroeger moest de Nationale ombudsman een somber beeld schetsen van de
wijze waarop de IND met aanbevelingen omging, maar dat beeld is nu ten goede
gewijzigd. Dat is een goede zaak en dat verdient verdere voortzetting.Er zijn echter ook zorgpunten. Ik noem er drie. In de eerste plaats wordt
nog te traag gereageerd op schriftelijke rapporten van de ombudsman. De ombudsman
schrijft dat dit niet kan liggen aan de aard van de zaken. Mijn vraag is waardoor
die trage reacties dan wel worden veroorzaakt en wat de minister daaraan gaat
doen. In de tweede plaats ligt het zwaartepunt van de klachten bij de te lange
duur van de behandeling van aanvragen voor verblijfsvergunningen en MVV's.
In de derde plaats is sprake van het niet of niet tijdig nakomen door de IND
van rechterlijke uitspraken. Het onderzoek van de ombudsman daarnaar loopt
nog. Wat doet de minister in de tussentijd nu zij en de ombudsman daarover
nogal wat klachten krijgen? Op deze drie punten, die voor een groot deel ook
al in eerdere bijdragen naar voren zijn gebracht, krijg ik graag een reactie
van de minister. Wat wil zij daar concreet aan doen?De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Het afgelopen jaar is het 20-jarige bestaan van het instituut
Nationale ombudsman terecht gevierd. Dit instituut is namelijk niet meer weg
te denken uit onze samenleving. De VVD acht het een belangrijk orgaan dat
wij moeten koesteren. Het is van belang dat het instituut laagdrempelig en
benaderbaar is, telefonisch, per e-mail en per brief, zodat mensen die voelen
dat het nodig is dat iemand nog eens naar een zaak kijkt waarmee zij vaak
heel intens bezig zijn, de ombudsman weten te vinden. In dat verband is het
goed dat in het jaarverslag naar voren komt dat de organisatie ook zelf meent
dat zij vindbaar moet zijn, dat zij een hoge bekendheid moet hebben en dat
zij efficiënt moet werken voor een snelle afhandeling van die zaken die
in behandeling zijn genomen.Ik heb tweemaal met belangstelling kennisgenomen van het jaarverslag.
Er zat namelijk zo'n grote afstand tussen het moment van behandeling in de
commissie en de plenaire behandeling, dat ik mijn geheugen goed moest opfrissen.
Het valt dan op dat in het jaarverslag veel rijp en groen door elkaar wordt
behandeld. Er zit veel belangrijke informatie in, maar ook heel veel informatie
die er voor mij niet in had hoeven staan. Ik weet nu precies welke afspraken
de ombudsman het afgelopen jaar heeft gehad en dat had ik niet allemaal hoeven
lezen. Ik weet ook dat, als het regent en de wind hard waait, de kozijnen
van het pand erg slecht zijn. Wat dat betreft, hebben wij ons van alle details
op de hoogte laten stellen. Wat mij betreft zou het iets minder tekst mogen
zijn en iets meer prioriteiten als het gaat om het jaarverslag zelf.De inhoud is echter veel belangrijker. Wij hebben in de commissievergadering
een goed gesprek met de ombudsman en zijn staf gehad. Wij hebben open en duidelijk
met elkaar gecommuniceerd. Het gesprek over de inhoud van het jaarverslag
vind ik heel belangrijk. De commissievergadering daarover wil ik dus handhaven.
De vraag rijst wel of het elk jaar nodig is om daarna ook nog een keer in
een plenair debat met de minister van BZK over het instituut als zodanig te
communiceren. Ik wil met een groot aantal ministers over de inhoud van het
jaarverslag praten, maar ik vraag mij af of wij het plenaire debat met de
minister van BZK moeten voortzet ten. Misschien moeten wij
dat op een later moment nog eens aan de orde stellen.Ik heb een vraag aan de minister van Binnenlandse Zaken. Er wordt gemeld
dat 209 gemeenten zich hebben aangesloten bij de ombudsman. Dat houdt in dat
een heleboel gemeenten niet zijn aangesloten. Die keuzemogelijkheid hebben
ze, maar is deze kwestie bij die andere gemeenten beter geregeld of laten
zij het er gewoon bij zitten wat dit betreft? Met andere woorden, hebben zij
daarover een positieve keuze gemaakt, of verdient een aantal gemeenten nog
enige aansporing op dit punt, mede gelet op het belang van het instituut?Er zijn veel vragen te stellen over de inhoud van het rapport, maar ik
doe dat vanmiddag niet, omdat ik vind dat er nog andere momenten komen waarop
wij praten met de ministers. Wij gaan nog praten met de minister van VROM
over de problematiek van de subsidies, al heb ik de indruk dat die kwestie
is opgelost. Wij gaan natuurlijk nog praten met de minister van Financiën,
want wij willen weten of de belastingdienst de juiste rekeningnummers gebruikt
bij het terugstorten van bedragen. Er moet ook worden gesproken met de minister
voor Vreemdelingenzaken en Integratie, zeker als het gaat om de problematiek
van de machtiging tot voorlopig verblijf. Zijn de gesignaleerde problemen
opgelost? Is de doorlooptijd inmiddels aanzienlijk verlaagd? Is de wachtlijst
sterk teruggelopen? Al die vragen komt voort uit het verslag.Ik wil afsluiten met het nadrukkelijk uitspreken van onze dank in de richting
van de heer Fernhout en zijn medewerkers voor wat er het afgelopen jaar is
gebeurd. Er is een grote hoeveelheid werk verzet. Ik vind dat het om een nuttige
functie gaat ten aanzien van de overheid. Er is ook sprake van een nuttige
horzel. Zowel de politiek als het openbaar bestuur krijgt op die manier vaak
signalen waarmee wij in de loop van het jaar in de gesprekken met het kabinet
weer verder kunnen.De heer Eerdmans (LPF):Voorzitter. Het jaarverslag 2002 laat zien dat de Nationale ombudsman
zich ook vorig jaar weer heeft gekweten van een belangrijke taak. De weg die
burgers moeten afleggen in bureaucratisch Nederland is namelijk lang en moedeloosmakend
in sommige gevallen. De menselijke maat lijkt vaak verdreven door standaardprocedures
en ambtelijke circulaires. De doolhof van de bureaucratie is vrijwel overal
aanwezig. Het is daarom goed, vindt de LPF, dat een burger in tweede instantie
een onpartijdig, onafhankelijk en objectief instituut kan aanschrijven om
zijn verhaal te doen. Vervolgens kan hij zich al dan niet professioneel laten
bijstaan om zich door het bureaucratische oerwoud te begeven.Het jaarverslag geeft een goed beeld van hoe de Nationale ombudsman zijn
functie vorig jaar heeft vervuld. Ik heb het met veel waardering gelezen.
Bij sommige klachten rezen ook bij mijn fractie enige vragen. Ik begin met
een voorbeeld. Dat geeft een en ander misschien het beste aan. Een man wordt
aangehouden, terwijl hij een straat oversteekt. Het voetgangerslicht springt
tijdens het oversteken van groen op rood. Een politieambtenaar die de man
aanspreekt terwijl het stoplicht op rood springt, wordt door hem met de middelvinger
van repliek gediend. De agent wordt vervolgens getrakteerd op een aantal scheldwoorden.
De overstekende man wordt aangehouden, naar het politiebureau overgebracht
en beboet voor belediging. Het oordeel van de Nationale ombudsman: de man
had niet mogen worden aangehouden, dus het uitdelen van de boete voor belediging
was onbehoorlijk en moet worden teruggedraaid. Dat is een oordeel waar ik
mijn vraagtekens bij zet. Ik vind het een groot raadsel, maar ook een verkeerd
signaal naar de maatschappij, want het lijkt erop dat een politieagent ongestraft
beledigd kan worden. Het bouwen aan respect voor de politie is iets dat wij
de afgelopen decennia hebben zien verminderen. Het is gaandeweg eigenlijk
afgebroken door de overheid. Daardoor wordt het de politie wel erg lastig
gemaakt om op te treden. Mijn vraag is dan ook of bij de beoordeling van de
ontvankelijkheid van klachten niet beter naar de behoorlijkheid van de gedragingen
van de klager gekeken moet worden en of de Nationale ombudsman het bredere
maatschappelijke effect van zijn beslissingen ook voldoende meeweegt in dit
soort gevallen. Veel klachten gaan over de politie. Een grote klacht is dat er weinig
met aangiftes wordt gedaan. Dat is een al langer bestaande klacht. Daar zit
een patroon in. Het ophelderingspercentage van de politie schommelt al jaren
rond de 20. Dat betekent dat er veel geklaagd wordt over het effect van aangiftes.
Zou de minister zijn te porren voor een opsporingsplicht? In Duitsland bestaat
die al. De politie moet dan onderzoek doen, moet met elke aangifte aan de
slag. Het is het eigen beleidsterrein van de minister. Daarom wil ik hem die
vraag graag voorleggen.Bij bepaalde klachten vraag ik mij af tot hoever de ombudsman mag gaan.
Ik illustreer dat met een voorbeeld uit de krakerswereld. Een groep krakers
in Wassenaar wordt uit een door hen gekraakte sportkantine gezet. Men heeft
zich vervolgens beklaagd over het grote aantal agenten dat voor deze actie
was ingezet. Dan zegt de ombudsman: ik geef de krakers gelijk, want er is
een onevenredig grote politiemacht ingezet en dat had niet gemogen. De beoordeling
van het aantal agenten dat wordt ingezet om een krakersactie te beëindigen,
lijkt mij niet aan de ombudsman, maar aan de politie en alleen aan de politie.
De ombudsman treedt hier dus in iets waar hij niet over gaat. Ik krijg daar
graag een reactie op van de minister.Ten slotte wil ik iets zeggen over het aspect van de klokkenluider. Mijn
fractie is ervan overtuigd dat de corruptie binnen de Nederlandse overheid
veel groter is dan tot nu toe is aangenomen. Ik ga dat binnenkort ook staven
met aanwijzingen die ik daarvoor heb. Mijn vraag in dit verband is of de ombudsman,
geconfronteerd met die klachten over corruptie, dat binnen zijn bevoegdheid
heeft geregeld en of wij voldoende hebben geregeld dat klokkenluiders met
klachten over corruptie toegang vinden bij de Nationale ombudsman.Minister Remkes:Voorzitter. Eigenlijk alle woordvoerders hebben waardering uitgesproken
voor het functioneren van de Nationale ombudsman. De heer Verbeek spreekt
over een onmisbaar instituut. De heer Eski heeft gewezen op het belangrijke
werk voor de burgers. Ik voeg daaraan toe dat het ook belangrijk werk voor
de overheid is, omdat de overheid op die manier zichzelf een
spiegel voorhoudt in haar functioneren en daar lessen uit kan trekken. Ik
wil mij aansluiten bij de waarderende woorden van de woordvoerders, zowel
met betrekking tot het jaarverslag, als met betrekking tot het functioneren
van het instituut van de Nationale ombudsman.De heer Eski heeft erop gewezen dat het aantal klachten iets is toegenomen.
Dat is met name toe te schrijven aan de publiciteitscampagne en aan de uitbreiding
met 20 gemeenten gedurende het verslagjaar. De heer Van der Staaij heeft gevraagd
of een permanente publiciteit niet wenselijk is, zodat die laagdrempeligheid
nog wordt vergroot en de burger nog meer duidelijk wordt wat wel en wat niet
kan. Op zichzelf ben ik dat met hem eens. Ik zal de wens om daar een meer
permanent karakter aan te geven, betrekken bij de begrotingsvoorbereiding
voor het jaar 2005. Voorafgaande aan deze behandeling had ik een gesprek met
de ombudsman gepland waarbij zeker over dit fenomeen zou zijn gesproken. De
begrotingsbehandeling in het kabinet heeft er echter toe geleid dat deze afspraak
afgezegd moest worden. Eerdaags zal dit gesprek zeker plaatsvinden.Het is goed om een relatie te leggen tussen het aantal klachten, de aard
van de klachten, het functioneren van de overheid in bredere zin en het totale
pakket aan regelgeving waar burgers mee geconfronteerd worden. Dit moet gezien
worden als één complex. Om die reden heeft het kabinet een belangrijk
speerpunt gemaakt van het thema "deregulering en vermindering administratievelastendruk".
Het vorige kabinet heeft dit ook gedaan, maar het zal met name de heer Wolfsen
niet zijn ontgaan dat vanwege de beperkte levensduur van dat kabinet ook het
beleid op dat punt niet echt uit de startblokken is gekomen. In de stukken
die op Prinsjesdag openbaar gemaakt worden, zal zwaar onderlijnd worden dat
het dit kabinet op dit punt ernst is. Ik denk ook dat dit bepalend is voor
het beeld dat burgers van de overheid hebben. Ik onderschrijf de opvattingen
terzake van de heren Eski en Eerdmans van ganser harte.Veel klachten hebben betrekking op de beantwoording van burgerbrieven.
Het is de Kamer bekend dat de ombudsman zeer binnenkort een onderzoek op eigen
initiatief zal afronden, mede naar aanleiding van de motie-Kalsbeek. Eind
volgende maand zullen de resultaten daarvan openbaar worden gemaakt. Ik zeg
toe dat het kabinet daarop zal reageren. Op die basis kunnen wij hierover
nader van gedachten wisselen.De stevige verbeterslag waar de heer Wolfsen naar vraagt, is nog steeds
nodig. Ik wijs er overigens wel op dat ik niet verantwoordelijk ben voor de
afhandeling van de correspondentie van collega-departementen. Als dat zo was,
zou de minister van BZK al snel de minister van de grote ellende worden. Daar
zal men de collega's zelf op aan moeten spreken. De Kamer kan de minister
van BZK en de minister voor BVK aanspreken op het functioneren van de overheid.
Daar raakt dit natuurlijk wel aan. Dit debat zullen wij de komende tijd ongetwijfeld
in wat breder verband met elkaar voeren. Ik sta hier vandaag primair als verantwoordelijke
voor het functioneren van het instituut Nationale ombudsman. Ik laat dit dus
nu maar even rusten. Als er echt aanleiding voor is, ben ik altijd bereid
om collega's daarop aan te spreken. De Kamer heeft trouwens het initiatief
genomen om een collega apart uit te nodigen. Zij zal straks ongetwijfeld reageren
op de vragen die haar zijn voorgelegd.De heer Wolfsen heeft gezegd dat het aantal klachten kan worden gezien
als een soort thermometer van het onbehagen of het behagen in de samenleving.
Voor een deel is dat waar, maar ik maak een relativerende opmerking aan de
hand van het antwoord op de vraag van de CDA-fractie aan de ombudsman wie
er klagen. De ombudsman heeft een soort profiel gegeven van de gemiddelde
klager. De gemiddelde klager is woonachtig in de Randstad, is man, is autochtoon
en is niet afkomstig uit een achterstandsmilieu. Dat relativeert het beeld
van die thermometer enigszins. Ik heb overigens niet de illusie dat het beeld
aanzienlijk gunstiger zou zijn als dat wat meer representatief was; laat ik
dat er maar direct bij zeggen.De heer Van Beek heeft gevraagd hoe het zit met de niet aangesloten gemeenten:
functioneert het daar allemaal beter of juist slechter? Daarvan hebben wij
geen beeld. Wel kan ik zeggen dat de VNG het beeld heeft dat de niet aangesloten
gemeenten meestal een positieve, bewuste keuze hebben gemaakt. De Kamer weet
dat op dit moment het wetsvoorstel inzake extern klachtrecht aan de orde is.
Dat wetsvoorstel zal gemeenten dwingen om een keuze te maken. Ik hoop de nota
naar aanleiding van het verslag nog in september bij de Kamer in te dienen,
zodat ook dat verder kan worden afgehandeld. Ik heb bovendien de indruk dat
de informatievoorziening door de VNG goed is: men heeft een website ingericht
en men heeft nieuwsbrieven en dergelijke. Ook van die zijde wordt daar dus
het nodige aan gedaan. Als dat wetsvoorstel de procedure in positieve zin
heeft doorlopen, is dus sprake van een landelijk dekkend stelsel.De heer Van der Staaij heeft gevraagd of er al verbetering merkbaar is
met betrekking tot het herkansingsbeleid. Die conclusie valt nog niet te trekken,
maar ik wijs erop dat het beleid pas begin 2002 is ingezet. Er zijn dus nog
maar zo kort ervaringen dat daar op dit moment nog geen conclusies uit getrokken
kunnen worden.De heer Eerdmans heeft een vraag gesteld over de klokkenluiders: vallen
corruptieklachten binnen de bevoegdheid van de Nationale ombudsman? In principe
wel; dergelijke klachten zijn niet uitgesloten. Daarnaast bestaan specifieke
klokkenluidersregelingen waarvan de klokkenluiders gebruik kunnen maken. Daarover
zullen wij trouwens binnenkort apart spreken. Als de ombudsman op evident
strafbaar gedrag stuit, kan hij altijd overwegen om het openbaar ministerie
daarover in te lichten.De heer Eerdmans (LPF):Ik neem aan dat de ombudsman dat ook zal doen. Is hij daar niet toe verplicht?Minister Remkes:Dat hangt natuurlijk af van de situatie en van de hardheid van de informatie
die de ombudsman heeft.De heer Eerdmans stelt verder drie oordelen van de ombudsman ter discussie.
Ik wil, met permissie, gegeven de onafhankelijkheid van het instituut van
de Nationale ombudsman daarop nu niet inhoudelijk ingaan. Het lijkt mij niet
de goede plek en ook niet de goede werkwijze. Ik ben in dat opzicht terughoudend.
In zijn algemeenheid bepaalt de wet het functioneringska der
van de Nationale ombudsman. Als de Kamer van opvatting is of als individuele
leden van de Kamer van opvatting zijn dat het wettelijke kader, het bereik
dus van het functioneren van de ombudsman, ter discussie moet komen, hoor
ik dat graag. Wij kunnen daar dan over komen te praten.De heer Wolfsen (PvdA):Ik geef toe dat het vorige kabinet, door welke reden dan ook, tot weinig
actie in staat is geweest. Ik heb vorig jaar voorgesteld om na te denken over
het inbouwen van een financiële prikkel. De minister zei daarop na te
willen denken over deze interessante suggestie. Ik doel op het terugbetalen
van leges indien er te laat wordt beslist of het van rechtswege laten verbeuren
van een bedrag als termijnen worden overschreden. Een kleine financiële
prikkel doet immers soms wonderen. De minister kan niet aangesproken worden
op het disfunctioneren van andere departementen. De minister reikt echter
in algemene zin middelen aan, zoals wettelijke kaders. Hij is in algemene
zin dan ook medeverantwoordelijk. Heeft de minister op dat algemene vlak specifieke
acties ondernomen?Minister Remkes:Ik heb vorig jaar september gezegd bereid te zijn daarover na te denken
en daarover te praten met de ombudsman. Dat is nog niet gebeurd. Die bereidheid
is echter nog steeds bij mij aanwezig.De heer Wolfsen (PvdA):En initiatieven in de richting van andere departementen? Is met collega's
gesproken over het scherper stellen van termijnen en het voorkomen van overschrijden
van termijnen?Minister Remkes:Ik ben niet de probleembezitter van de andere departementen. De heer Van
Beek heeft dat terecht gesteld. Als er bijvoorbeeld klachten zijn over de
afdoening van huursubsidies, dient dat gesprek door de Kamer primair plaats
te vinden met de staatssecretaris of de minister van VROM. Dat is in dit geval
ook gebeurd. De minister van BZK is daarop niet aanspreekbaar. Inzake de afhandeling
van burgerbrieven wacht ik natuurlijk het onderzoek van de ombudsman af. Als
ik het beeld krijg dat het niet goed zit qua termijnoverschrijdingen en het
nalaten van tussenberichten – en dat heb ik soms – vormt dat voor
mij aanleiding om de collega's daarop aan te spreken.De heer Wolfsen (PvdA):Dat gaat de minister ook doen?Minister Remkes:Ja.De heer Eski (CDA):Ik heb de minister gevraagd om een reactie op de enquête van de
Nationale ombudsman waaruit blijkt dat 15% van de bestuursorganen zaken niet
binnen de wettelijke afhandelingstermijn afhandelt. Dat percentage vindt mijn
fractie hoog. Wat is de opvatting van de minister daarover?Minister Remkes:Dat percentage is te hoog. Ik zal in de brief die ik stuur in reactie
op het burgerbrievenonderzoek van de ombudsman ook dit element meenemen.De heer Eerdmans (LPF):Ik kan de opmerking billijken dat de discussie over bevoegdheden nader
moet worden gevoerd. Ik gaf het voorbeeld waarin de ombudsman zegt dat de
ingezette politiemacht in zijn ogen te grof was. Het betreft een oordeel over
het aantal agenten dat ergens voor wordt gebruikt. Mijn vraag was of het naar
het oordeel van de minister te billijken is dat dergelijke opmerkingen aan
de ombudsman over worden gelaten. Is dit niet aan de politie en alleen aan
de politie?Minister Remkes:Als de ombudsman bevoegd is, brengt hij een advies uit. Ik heb natuurlijk
wel inhoudelijke opvattingen over de concrete casus en ben bereid om er bij
een andere gelegenheid op in te gaan, maar nu doe ik geen uitspraken over
het oordeel van de Nationale ombudsman in dat ene specifieke geval; dat is
hier niet aan de orde.De heer Eerdmans (LPF):Het gaat niet om dat ene specifieke geval, maar om alle gevallen waarin
de politie wordt ingezet. Gaat de ombudsman over de vraag of er ergens te
veel of te weinig politieagenten zijn ingezet?Minister Remkes:De klachten over de politie tonen een heel divers beeld. Ik zeg dit in
enigszins relativerende zin, want het geldt natuurlijk ook voor andere klachten
op andere terreinen. Waar 50.000 mensen werken, zoals het geval is bij het
politieapparaat, worden door individuele agenten op de werkvloer wel eens
beslissingen genomen waarbij je kanttekeningen kunt plaatsen. Dat is onvermijdelijk,
komt in iedere werksituatie voor en moet dus ook niet onmiddellijk tot groot
maatschappelijk onrecht worden opgeblazen. Als de heer Eerdmans dat bedoelt,
ben ik het in algemene zin met hem eens.De heer Van der Staaij (SGP):In mijn eerste termijn heb ik aangegeven dat de wettelijke plicht tot
publicatie van de geregistreerde klachten zelden wordt nagekomen; dat gaat
zelfs achteruit in plaats van vooruit. Wil de minister daar nog bijzondere
aandacht aan besteden?Minister Remkes:Dat doen de departementen. Ik heb begrepen dat mijn eigen departement
op dat punt nog een verbeterslag kan maken en dat heb ik dan ook duidelijk
genoteerd.Minister Verdonk:Ik wil allereerst antwoord geven op de vraag naar de naleving van de rechterlijke
uitspraken. Vanzelfsprekend hecht ik heel veel belang daaraan. Naar aanleiding
van de op dit punt door de Nationale ombudsman gedane aanbevelingen in januari
2001 is dan ook bekendgemaakt dat maatregelen werden getroffen om de uitvoering
hiervan te verbeteren. De Nationale ombudsman heeft desondanks sindsdien nog
klachten over deze naleving ontvangen. Dit is aanleiding geweest voor een
verscherpte controle op de uitvoering. Ieder kwartaal worden de ontwikkelingen
op dit punt besproken met het doel om de doorlooptijden van de beslissing
na de rechterlijke uitspraak te verbeteren. Medewerkers zijn geïnstrueerd
dat het gevolg geven aan rechterlijke uitspraken de hoogste prioriteit heeft.Er is wel sprake van enige positieve ontwikkelingen op dit punt. De productie
van de Vreemdelingenkamers is toegenomen. Desondanks is de IND er in de afgelopen
periode in geslaagd om de doorlooptijden te verbeteren. Nieuwe zaken die worden
terugverwezen door de Vreemdelingenkamers, zijn merendeels tijdig opnieuw
beslist. Tevens is een belangrijk deel van de oudere zaken
afgesloten. In augustus was het aantal oudere nog openstaande zaken met 22%
afgenomen ten opzichte van april. Toch is nog niet opnieuw beslist in een
aanzienlijk aantal zaken, te weten 778, van het totaal dat langer dan 14 weken
geleden, zijnde de maximale beslistermijn op het bezwaarschrift dat dan herleeft,
is terugverwezen naar de rechter. Dit komt echter mede doordat een aantal
van deze zaken na de 48-uursprocedure op het aanmeldcentrum is vernietigd.
Dat betekent dat de betreffende asielzoeker alsnog in de gewone asielprocedure
wordt opgenomen, waarna de gebruikelijke beslistermijn van zes maanden geldt.
Daarnaast omvat het aantal openstaande oudere zaken eveneens zaken waarop
op dit moment niet opnieuw kan worden beslist in verband met een besluitmoratorium.
Het voorgaande neemt echter niet weg dat de wijze waarop de naleving van rechterlijke
uitspraken wordt uitgevoerd, mijn blijvende aandacht heeft. Ik ben het dan
ook van harte met de ombudsman eens dat het een essentieel kenmerk is van
een rechtsstaat dat rechterlijke uitspraken worden nageleefd.De heer De Wit (SP):In dat licht is het karig dat slechts per kwartaal wordt bekeken of rechterlijke
uitspraken worden nageleefd. Het zou vanzelfsprekend moeten zijn dat een IND-ambtenaar
die wordt geconfronteerd met een rechterlijke uitspraak, die eerbiedigt en
naleeft. Een kwartaalcontrole is dan toch veel te laat?Minister Verdonk:De IND is een lopende, grote organisatie. Het is niet mogelijk om achter
iedere ambtenaar iemand te zetten om te bekijken of het wel binnen 14 weken
wordt gedaan. De termijn van 14 weken is heel duidelijk. Men is geïnstrueerd
om rechterlijke uitspraken na te leven. Dit wordt per drie maanden heel scherp
gemonitord; het heeft volop mijn aandacht.De heer De Wit (SP):Hoe kan het dan dat ambtenaren zich hier niet aan houden? Mensen worden
in de praktijk geconfronteerd met de driejarentermijn of een verblijfsvergunning
die had moeten worden verleend. Er gebeurt soms niks terwijl mensen een nieuwe
procedure hadden kunnen starten. Dan zit er toch iets grondig fout in het
functioneren van de verschillende onderdelen van de organisatie?Minister Verdonk:Ik ben het er niet mee eens dat er iets grondig fout zit. Er zijn wel
te veel klachten, wat mijn volle aandacht heeft. Verder is de IND in een aantal
gevallen afhankelijk van een ambtsbericht van Buitenlandse Zaken. In andere
gevallen kan de termijn van 14 weken niet worden gehandhaafd doordat er een
besluitmoratorium is. Nogmaals, ik kan slechts zeggen dat het mijn volle aandacht
heeft. Er zijn te veel klachten en daar zal ik iets aan doen.De heer Wolfsen (PvdA):Ik ben blij dat de minister per kwartaal zal bekijken wat de stand van
zaken is. Verder ben ik gerustgesteld doordat de minister aangeeft dat zij
het zeer belangrijk vindt. Heeft het echter interne consequenties als het
niet gebeurt?Minister Verdonk:Als een ambtenaar zich schuldig maakt aan plichtsverzuim, worden er natuurlijk
maatregelen getroffen. Op dit moment is er echter geen enkele reden om die
te treffen ten aanzien van de IND-medewerkers. Zij hebben opnieuw een instructie
gekregen en het is opnieuw tussen hun oren gebracht.De zorg die de Nationale ombudsman uitspreekt over de behandelduur van
aanvragen voor machtiging tot voorlopig verblijf, deel ik van harte. Al langere
tijd bestaat het inzicht dat een snellere en gestroomlijnde behandeling wenselijk
is. Daartoe is besloten dat de IND de toelatingstaken van de vreemdelingendiensten
overneemt. Per 1 april zijn die MVV-taken ook overgenomen. Het overnameproces
verloopt volgens plan en zal begin 2004 worden afgerond.In de eerste helft van 2003 is het aantal aanvragen sterk gestegen ten
opzichte van dezelfde periode in 2002, van ruim bijna 31.000 naar ruim 39.000.
Dit komt neer op een stijging van 27%. Desondanks is de gemiddelde doorlooptijd
van de productie bij de IND in de eerste helft van 2003 negen weken. Voor
aanvragen die worden ingediend bij het arbeidsloket, is de behandelduur doorgaans
twee tot drie weken. Voor aanvragen waarvoor nader onderzoek nodig is, kan
de behandelduur langere tijd in beslag nemen. De IND heeft nog een aantal
zaken in behandeling die zijn ingediend bij de vreemdelingendiensten. Doordat
deze aanvragen al geruime in behandeling waren alvorens naar de IND te worden
gezonden, is de behandelduur van oudere zaken hoog. De gemiddelde ouderdom
van de voorraad, gemeten vanaf datum aanvraag, was in 2002 daardoor 32 weken.
Inmiddels is deze op peildatum 1 juli 2003 afgenomen tot 24 weken. Naar verwachting
zal het effect van de overdracht van taken pas in het laatste kwartaal van
2003 goed zichtbaar worden. Op 1 april 2003 telde de totale voorraad MVV-aanvragen
een omvang van 13.245. Inmiddels is deze voorraad afgenomen tot 10.455, waarvan
ruim 5200 zaken ouder zijn dan drie maanden. Dat is wederom de stand van zaken
op de peildatum 1 juli.Daarnaast zijn er aparte loketten ingesteld voor bedrijven en onderwijsinstellingen
die regelmatig MVV's aanvragen. Ik noemde zojuist al het arbeidsloket. Voor
bedrijven en instellingen gelden onder bepaalde voorwaarden snellere procedures.
Voorts is er een elektronische verbinding tot stand gebracht tussen de IND
en de diplomatieke posten in het buitenland. Dit leidt eveneens tot versnelling.
Verder is de communicatie met de aanvragers verbeterd door een nieuw, veel
duidelijker aanvraagformulier en een 0900-lijn, om te bevorderen dat aanvragen
direct volledig worden ingediend. Dat gebeurde namelijk in 75% van de gevallen
niet volledig, met alle vertraging en ergernis van dien. De ontwikkelingen
inzake de behandelduur van MVV's volg ik nauwlettend. De Kamer wordt hierover
via de gebruikelijke, viermaandelijkse rapportage geïnformeerd.De heer De Wit (SP):De Kamer heeft onder meer naar aanleiding van de plannen en voorstellen
van de vorige minister uitgesproken dat zij streeft naar een afhandelingstermijn
voor MVV's van drie maanden. Hoe denkt de minister hierover?Minister Verdonk:Ik ben ervoor om de afhandeling van zaken zo snel mogelijk te doen plaatsvinden.
Wij bevinden ons midden in de overdracht van taken van de vreemdelingendienst
aan de IND. Zoals ik zojuist al heb gezegd, wordt het effect
daarvan pas duidelijk aan het eind van het jaar. Ik streef ernaar om de behandeltermijn
zo kort mogelijk te houden.De heer De Wit (SP):Er ligt een plan om die termijn drie maanden te laten zijn. Bent u van
plan om hem nog korter te maken?Minister Verdonk:Er ligt geen plan om de termijn drie maanden te laten zijn. Wel ligt er
een plan om hem zo kort mogelijk te laten zijn. Zoals wij het nu inschatten,
kunnen wij nog vooruitgang boeken. Als alle taken zijn overgedragen moet er
nog meer effect gehaald kunnen worden op de tijdsduur. Dat gebeurt ook als
de verbindingen met de diplomatieke posten beter worden. Ik vind dat over
de eventuele inwilliging van een MVV zo snel mogelijk duidelijkheid moet zijn.De heer Wolfsen (PvdA):De minister zegt dat de beslissing over de MVV-aanvraag zo snel mogelijk
duidelijk moet zijn. Het gekke is dat de beslissing over zo'n aanvraag is
gebaseerd op een besluit van de Soeverein Vorst uit 1813, zo hoor ik zojuist
van de ombudsman. Alle andere beslissingen zijn gebaseerd op de Vreemdelingenwet.
Wij beschikken over wettelijke termijnen die in die wet vastliggen. Omdat
de aanvraag onder een ander besluit valt, is er op grond van de Algemene wet
bestuursrecht sprake van niet meer dan een redelijke termijn. De minister
wil haast maken bij het nemen van een beslissing. De ombudsman heeft wel eens
voorgesteld om er ook een mooie wettelijke regeling voor te maken met bijvoorbeeld
een wettelijke beslistermijn die aansluit op de Vreemdelingenwet 2000. Hij
stelde dit voor omdat er zo'n gekke inconsequentie zit in de wet. Is de minister
bereid om zo'n wettelijke regeling te maken?Minister Verdonk:Ik kan meedelen dat op dit moment een visumwet wordt voorbereid. De minister
van Buitenlandse Zaken heeft hierbij een leidende rol. Ik ben er zeer nauw
bij betrokken. Het voorstel voor zo'n wet zal betrekking hebben op zowel visa
voor kort verblijf als MVV's. Voorzien wordt dat het voorstel in de loop van
2004 wordt ingediend.Voorzitter. De heer De Wit heeft een vraag gesteld over het leeftijdsonderzoek
bij AMA's. Over dit onderzoek bleek een misverstand gerezen tussen de Nationale
ombudsman en de IND als gevolg van een minder duidelijke formulering in het
door de IND gehanteerde protocol. Het misverstand had betrekking op de wijze
van berekening van de leeftijd met röntgenfoto's. Het protocol is aangepast.Ik ben blij dat de heer Van der Staaij vond dat er ook goed nieuws was
te melden over de IND, namelijk dat er zoveel verbeteringen zijn doorgevoerd
in de AC's. De klachtenregeling is verbeterd.Er waren ook enkele opmerkingen over de hoogte van de leges. Het uitgangspunt
van het nieuwe kabinet is dat de kosten van procedures die op verzoek van
belanghebbenden worden uitgevoerd in principe moeten worden gedekt uit de
leges. Ik wil u voorstellen om bij de begrotingsbehandeling verder te praten
over dit onderwerp. Ik zal ervoor zorgen dat de vragen die hierover zijn gesteld
zo spoedig mogelijk worden beantwoord.De heer De Wit (SP):De ombudsman heeft zeer duidelijke opmerkingen gemaakt over leges in een
separate brief. Het is de vraag of de minister kan zeggen dat het uit financiële
overwegingen noodzakelijk is om de procedure kostendekkend te maken. De realiteit
is dat mensen ongelooflijke bedragen moeten betalen. Daar heeft de ombudsman
een opmerking over gemaakt.Minister Verdonk:De leges komen niet aan de orde in het jaarverslag van de Nationale ombudsman
waar wij nu over spreken. Ik stel voor om dit onderwerp te bespreken bij de
behandeling van de begroting.De voorzitter:Dat lijkt mij een goed voorstel. Als het geen onderdeel uitmaakt van het
jaarverslag, moeten wij er nu niet over spreken.De heer Wolfsen (PvdA):Op welke termijn kan de Kamer de beantwoording van de vragen verwachten?Minister Verdonk:De beantwoording zal voor half september aan de Kamer worden gezonden.De heer Wolfsen (PvdA):Ik had een motie meegenomen, maar het is waarschijnlijk niet nodig om
deze in te dienen nu de minister heeft toegezegd dat er een visumwet komt.
In het dictum van de motie werd verzocht om te komen met een wettelijke regeling
voor de MVV-beslistermijn. Heb ik goed begrepen dat de minister in 2004 met
een wetsvoorstel zal komen waarin een dergelijke regeling is opgenomen?Minister Verdonk:Dat is juist.De heer De Wit (SP):In het verslag van de ombudsman stond ook een passage over de vreemdelingendienst
en over de manier waarop deze dienst zaken behandelt. De ombudsman levert
scherpe kritiek op het feit er niets is gedaan met zijn aanbevelingen, terwijl
is gemeld dat dit wel zo zou zijn.Minister Verdonk:Sorry, mijnheer De Wit, ik dacht dat ik uw vraag had beantwoord met mijn
antwoord op de vraag over de behandelduur van de MVV. De ombudsman heeft een
rapport uitgebracht over de onderzoeksperiode van 1 januari 2001 tot 1 april
2002. In dit rapport wordt geconcludeerd dat de voormalige staatssecretaris
van Justitie onvoldoende invulling heeft gegeven aan de regierol met betrekking
tot de vreemdelingendiensten.In het eindrapport van de ombudsman worden drie aanbevelingen gedaan,
namelijk om alle ketenpartners vroegtijdig te betrekken bij de voorbereiding
van de nieuwe ontwikkelingen, om in een nieuw op te stellen visumwet een wettelijke
termijn voor behandeling en afgifte van MVV's op te nemen en om Nederlandse
vertegenwoordigingen beter in staat te stellen om de naleving van de wettelijke
termijnen te controleren. In een nota van 11 juni heb ik al gereageerd op
deze aanbevelingen.Er is al een aantal maatregelen genomen. Per 1 april zijn de MVV-taken
van de vreemdelingendiensten overgedragen aan de IND. Er is een arbeidsloket
ingericht bij de IND waar bedrijven die aan bepaalde voorwaarden voldoen,
worden geholpen met veel snellere procedures. Deze aanpak geldt ook voor onderwijsinstellingen.
Er is sinds kort een elektronische verbinding met de diplomatieke posten in
het buitenland. Dat heeft zeker versnelling tot gevolg gehad. De communicatie
is verbeterd door de beschikbaarheid van het nieuwe aanvraagformulier
en de 0900-lijn. Wij hebben al gesproken over de visumwet. De relatie tussen
de diplomatieke posten en de IND heeft een impuls gekregen door de elektronische
verbinding. Wij zullen nieuwe mogelijkheden overwegen en zo nodig aanpassingen
aanbrengen.Een schriftelijke reactie op het eindrapport van de ombudsman wordt thans
voorbereid in samenwerking het ministerie van Buitenlandse Zaken. Er zal op
korte termijn een conceptbrief worden aangeboden aan de Kamer met een reactie
op het rapport.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, het jaarverslag van de Nationale ombudsman voor kennisgeving
aan te nemen.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:Ik dank de heer Fernhout voor zijn aanwezigheid bij dit debat.Sluiting 19.05 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-4972-4982.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl