Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in verband met opneming daarin van bepalingen voor het geregistreerd partnerschap (23761)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 1939-1946

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-07-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 36, pagina 1939-1946

01-07-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23761Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemming over de wetsvoorstellen: - Samenvoeging van de gemeenten Weert en Stramproy (25115); - Samenvoeging van de gemeenten Boxmeer en Vierlingsbeek (25184); - Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met een nieuwe regeling van informatievoorziening en van de Wet van 7 juli 1993, Stb. 405, in verband met de besteding van nascholingsgelden (regeling informatievoorziening) (25198)Pagina 1956-1956
Presentie en opening (dinsdag 1 juli 1997)Pagina 1939-1939
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in verband met opneming daarin van bepalingen voor het geregistreerd partnerschap (23761)Pagina 1956-1963
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in verband met opneming daarin van bepalingen voor het geregistreerd partnerschap (23761)Pagina 1939-1946
Behandeling van het wetsvoorstel Instelling van vaste colleges van advies van het Rijk op het terrein van het Ministerie van Justitie (Wet adviesstelsel Justitie) (24881)Pagina 1999-2002
Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake het vervaardigen, verhandelen, vervoeren, voorhanden hebben, dragen enz. van wapens en munitie (Wet wapens en munitie) (25413)Pagina 1993-1999
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Goedkeuring van de op 17 juli 1995 te Brussel tot stand gekomen Euro-Mediterrane Overeenkomst, waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschap en haar lid-staten, enerzijds, en de Republiek Tunesië, anderzijds (24821); - Goedkeuring van de op 20 november 1995 te Brussel tot stand gekomen Euro-Mediterrane Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Staat Israël, anderzijds (25036)Pagina 1963-1967
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Kieswet, houdende verlaging van de voorkeurdrempel (25221); - Wijziging van de Kieswet, houdende verlenging van de duur van de stemming tot acht uur 's avonds alsmede regeling van diverse andere onderwerpen (25227)Pagina 1946-1956
Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake instelling van een college voor post- en telecommunicatiemarkt (Wet onafhankelijke post- en telecommunicatie-autoriteit) (25128)Pagina 1967-1973
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van bepalingen van de Mediawet, de Wet op de telecommunicatievoorzieningen en de Radio-Omroep-Zender-Wet 1935 in verband met de liberalisering van de mediawetgeving (24808)Pagina 1974-1993

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
in verband met opneming daarin van bepalingen voor het geregistreerd partnerschap
(23761).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Voorzitter! Het begon zo mooi met dit wetsvoorstel, toen het door het
vorige kabinet aan de Tweede Kamer werd aangeboden met de strekking, wettelijke
registratie, met daaraan verbonden rechten en verplichtingen, voor homofiele
paren mogelijk te maken. Dat was in juni 1994. En het ging daarna zo verkeerd
met dit wetsvoorstel, toen de staatssecretaris het wetsvoorstel uitbreidde
door het geregistreerd partnerschap ook open te stellen voor man-vrouwrelaties
zonder de consequenties daarvan voldoende te hebben doordacht. Dat was in
september 1994.Mijn betoog is opgebouwd uit drie onderdelen. In de eerste plaats zal
ik de invoering van het geregistreerd partnerschap voor homofiele paren bespreken.
Het commentaar zal kort zijn. Het CDA is voorstander van de publieke erkenning
van relaties tussen mannen onderling en vrouwen onderling, met daaraan verbonden
rechten en plichten. In de tweede plaats zal ik aandacht besteden aan de consequenties
in internationaal verband die de invoering van het geregistreerd partnerschap
zal hebben. In de derde plaats zal ik de consequenties bespreken die de invoering
van het geregistreerd partnerschap voor man-vrouwrelaties heeft, in het bijzonder
voor de kinderen die in die relatie geboren worden.Dit wetsvoorstel, dat onder het vorige kabinet is ingediend, schept de
mogelijkheden voor paren van gelijk geslacht om erkenning van overheidswege
te krijgen van hun duurzame verbondenheid en trouw. Daarmee wordt werkelijkheid
wat het CDA reeds jaren heeft bepleit, voor het eerst in het in 1986 verschenen
rapport van het wetenschappelijk instituut van het CDA, getiteld "Een en een
is samen". Daarin wordt diepgravend ingegaan op de verscheiden vormen van
samenleving in onze maatschappij.Wij vinden de erkenning door de overheid van levensverbanden waarin mensen
hun onderlinge verbondenheid en verantwoordelijkheid gestalte geven, van zo
wezenlijk belang dat wij de noodzaak van deze erkenning hebben opgenomen in
ons Program van uitgangspunten, het basisdocument van het CDA. Het Program
van uitgangspunten zegt: "Andere samenlevingsvormen dan het huwelijk, waarin
de betrokkenen duurzaam de verantwoordelijkheid voor elkaar aanvaarden, hebben
aanspraak op publieke erkenning van hun lotsverbondenheid door middel van
een wettelijke registratiemogelijkheid waaraan met voor het huwelijk vergelijkbare
rechten en plichten zijn gekoppeld."De invoering van het geregistreerd partnerschap voor homofiele paren in
het wetsvoorstel is geheel in overeenstemming met het zojuist
verwoorde uitgangspunt van het CDA: publieke erkenning van de lotsverbondenheid
door middel van de mogelijkheid tot registratie van overheidswege met daaraan
gekoppeld de rechten en de plichten van het huwelijk. Wij zouden dit wetsvoorstel
met zijn oorspronkelijke inhoud dan ook van ganser harte kunnen steunen. Hoe
betreurenswaardig is het dat de later aangebrachte wijziging van het wetsvoorstel
problemen veroorzaakt waarvoor in het wetsvoorstel onvoldoende regeling is
getroffen.Voordat ik daarop inga, moet ik wijzen op problemen die zich kunnen voordoen
doordat Nederland op dit terrein als eenling, of bijna als eenling, opereert
en doordat deze zaak niet in groter verband, bijvoorbeeld binnen de Raad van
Europa, is geregeld. In de memorie van antwoord aan onze Kamer wordt op blz.
7 gesteld: "Het geregistreerd partnerschap is een betrekkelijk nieuw fenomeen
in Europa en de rest van de wereld. De vraag of het geregistreerd partnerschap
elders geaccepteerd zal worden is niet op voorhand in positieve zin te beantwoorden."
Wij hebben in het voorlopig verslag gevraagd, welke stappen de staatssecretaris
zal ondernemen om tot erkenning in het buitenland van het geregistreerd partnerschap
te komen. Uit de beantwoording blijkt dat de staatssecretaris niet verwacht
dat haar inspanningen op korte termijn tot erkenning zullen leiden. Bovendien
schrijft de voorzitter van de commissie-Kortmann in een brief van 14 mei 1997
dat in een enquête onder de landen van de Raad van Europa is gebleken,
dat het geregistreerd partnerschap behalve in de landen die dit instituut
al kennen waarschijnlijk niet erkend zal worden en dat hieraan ook geen rechtsgevolgen
verbonden zullen worden.Het ontbreken van erkenning van het geregistreerd partnerschap in het
buitenland kan in onze geïnternationaliseerde samenleving leiden tot
gigantische problemen. Is het dan verstandig om zo'n haast te maken met dit
wetsvoorstel? Tot nu toe geldt dat het wetsvoorstel per 1 januari 1998 zal
moeten worden ingevoerd. Allerlei geautomatiseerde bestanden moeten tussen
nu en 1 januari 1998 worden aangepast. Maar welk nut heeft aanpassing van
geautomatiseerde bestanden wanneer thans nog helemaal niet duidelijk is, wat
de consequenties zijn van het geregistreerd partnerschap op internationaal
familierechtelijk gebied, wanneer personen met een buitenlandse nationaliteit
daarbij zijn betrokken?De staatssecretaris heeft advies gevraagd aan de staatscommissie voor
het internationaal privaatrecht omtrent de internationaal privaatrechtelijke
consequenties van het geregistreerd partnerschap. Dit advies zou voor het
einde van dit jaar worden uitgebracht. Mijn fractie is van oordeel dat dit
advies moet worden afgewacht alvorens met de behandeling van het wetsvoorstel
wordt doorgegaan opdat er meer duidelijkheid ontstaat over de internationaal
privaatrechtelijke aspecten van het wetsvoorstel. Is de staatssecretaris daartoe
bereid?Uit artikel 80a, lid 1, juncto lid 2, volgt dat het geregistreerd partnerschap
openstaat voor alle buitenlanders, mits zij beschikken over een geldig verblijfstitel
en voldaan wordt aan de weinige eisen die het wetsvoorstel stelt voor het
aangaan van een geregistreerd partnerschap. Dit brengt mee dat een buitenlander
in Nederland een geregistreerd partnerschap kan aangaan terwijl zijn eigen
nationale recht het niet erkend. Dit kan tot gecompliceerde en zelfs chaotische
gevolgen op juridisch gebied leiden. Ik schets er enkele.Enige tijd na het aangaan van het geregistreerd partnerschap in Nederland
verdwijnt de buitenlander weer naar zijn eigen land, bijvoorbeeld Duitsland,
en gaat daar een huwelijk aan. Dat kan zonder enig probleem. Het in Nederland
gesloten geregistreerd partnerschap wordt in Duitsland niet erkend en levert
aldaar dus geen huwelijksbeletsel op. Het in Duitsland gesloten huwelijk wordt
in Nederland wel erkend. Naar Nederlands recht leeft de buitenlander nu in
bigamie. Loopt hij gevaar door de politie te worden opgepakt op verdenking
van bigamie wanneer hij zich weer eens in Nederland zou vertonen, bijvoorbeeld
om zijn partner of de uit de verbintenis geboren kinderen te bezoeken? Dit
vervolgingsgevaar zou zijn animo, zijn in Nederland achtergelaten gezinsleden
te bezoeken, bepaald niet vergroten.De buitenlander heeft dus nu een huwelijkspartner in zijn eigen land en
een geregistreerde partner in Nederland. Tegenover elke van beiden heeft hij
de plicht, bij te dragen in hun onderhoud indien daartoe aanleiding bestaat.
In Duitsland echter telt de onderhoudsverplichting voor de partner in Nederland
niet mee. Die wordt immers niet erkend in dat land. Naar Nederlands recht
telt de onderhoudsverplichting tegenover de Duitse huwelijkspartner wel mee.Hetzelfde doet zich voor bij beëindiging van het geregistreerd partnerschap
in Nederland c.q. van het huwelijk in het buitenland. Na beëindiging
van het geregistreerd partnerschap in Nederland moet voor de berekening van
de, bijvoorbeeld door de man, te betalen alimentatie rekening gehouden worden
met diens huwelijk in het buitenland. Dit huwelijk in het buitenland en de
daaruit voortvloeiende financiële verplichting tegenover de echtgenoot
en de kinderen in het buitenland bepalen immers mede de financiële draagkracht
van de man bij de berekening van de in Nederland te betalen alimentatie. Maar
omgekeerd is dat niet zo. Wanneer het huwelijk in het buitenland door echtscheiding
ontbonden wordt en de man alimentatieplichtig is, zal bij de berekening van
de hoogte van die alimentatie geen rekening worden gehouden met het bestaan
van een geregistreerd partnerschap en eventuele uit die verbintenis geboren
kinderen. Het buitenlandse recht erkent het in Nederland gesloten geregistreerd
partnerschap nu eenmaal niet.Ook op erfrechtelijk terrein doen zich problemen voor. Als iemand in Nederland
een geregistreerd partnerschap en in zijn eigen land een huwelijk is aangegaan
en zonder testament overlijdt, zijn er naar Nederlands recht twee erfgenamen
ab intestato. Naar het recht van het andere land is er maar één
erfgenaam bij versterf. De partner in Nederland is naar het recht van het
andere land geen erfgenaam bij versterf; het geregistreerd partnerschap wordt
daar immers niet erkend.Wij hebben slechts enkele problemen geschetst. Ongetwijfeld zal de praktijk,
waarin veel meer mogelijk blijkt dan wij kunnen bedenken, uitwijzen dat er
veel meer problemen zijn. Voor de feitelijke realiseerbaarheid van het geregistreerd
partnerschap is het daarom zeer noodzakelijk dat dit partnerschap
binnen Europees verband wordt erkend. Wij dringen er daarom sterk bij de staatssecretaris
op aan, te blijven pogen om binnen Europees verband tot erkenning van het
geregistreerd partnerschap te komen. Zeer kort geleden stond in de krant dat
de nieuwe Franse regering voornemens is om een vorm van geregistreerd partnerschap
in te voeren. Heeft de staatssecretaris nadere informatie over deze voornemens?Ik kom nu aan het derde onderdeel van mijn betoog: de consequenties van
het openstellen van het geregistreerd partnerschap voor man-vrouwrelaties.
Bij nota van wijziging, ingediend in september 1995, nog voordat de Tweede
Kamer haar eerste verslag had vastgesteld, heeft de staatssecretaris het wetsvoorstel
onder meer aldus gewijzigd dat het geregistreerd partnerschap ook werd opengesteld
voor man-vrouwrelaties. De toelichting op de wijziging is zeer kort. Verwezen
wordt slechts naar de notitie leefvormen in het familierecht. Deze enkele
verwijzing doet onvoldoende recht aan het ingrijpend karakter van de voorgestelde
openstelling van het geregistreerd partnerschap voor man-vrouwrelaties. De
gevolgen van deze openstelling zijn onvoldoende doordacht. Stel dat een paar
na enige jaren geregistreerd partnerschap wil trouwen. Dan zal dat paar het
geregistreerd partnerschap moeten beëindigen. Dat moet door inschrijving
in de registers van een overeenkomst tot beëindiging of van een rechterlijk
vonnis, houdende beëindiging van het geregistreerd partnerschap. Daartoe
moet, geheel in strijd met de werkelijkheid, worden aangevoerd dat de verhouding
tussen de partners duurzaam is ontwricht. Vervolgens wordt het huwelijk gesloten.
Dit lijkt op de herinvoering van "de grote leugen" uit de jaren voor de ingrijpende
wijziging van het echtscheidingsrecht in 1970. De CDA-fractie vindt dit geen
zorgvuldige wetgeving. Waarom is niet de eenvoudige bepaling opgenomen dat
het geregistreerd partnerschap eindigt door opvolgend huwelijk? Dat is een
heel simpele bepaling, duidelijk en effectief en in het belang van de rechtszekerheid.
In plaats daarvan is voor de geschetste gecompliceerde en leugenachtige manier
gekozen. Bovendien brengt deze methode rechtsonzekerheid mee voor de periode
tussen het einde van het geregistreerd partnerschap en het begin van het huwelijk,
dus voor de periode van in ieder geval de verplichte ondertrouw van veertien
dagen. Op onder meer onze vragen heeft de staatssecretaris zich bereid verklaard
om aanpassing van het wetsvoorstel op de door ons aangegeven wijze in overweging
te nemen bij de komende evaluatie van het wetsvoorstel. Dat opent de weg tot
verbetering van de regeling.In de toelichting op de wijziging staat voorts: "De gevolgen van de registratie
voor twee personen van verschillend geslacht zijn identiek aan die voor twee
personen van hetzelfde geslacht. De registratie heeft grotendeels de gevolgen
van het huwelijk. De belangrijkste uitzondering betreft de gevolgen ten aanzien
van kinderen die binnen de geregistreerde relatie worden geboren. De registratie
leidt niet tot juridische banden tussen de partner van de moeder en het kind.
Daarvoor zijn andere wegen, zoals ...". Met de laatste zinnen is een voor
de CDA-fractie wezenlijk probleem aangeduid: het ontbreken van een regeling
voor de kinderen die geboren worden in een geregistreerd partnerschap van
een man en een vrouw. Tussen een kind en zijn moeder bestaat van rechtswege
een juridische relatie. Tussen een kind en zijn verwekker bestaat niet van
rechtswege een juridische relatie, tenzij het kind geboren wordt terwijl de
ouders gehuwd zijn of binnen 306 dagen na het einde van het huwelijk. In dat
geval zijn beide ouders door en vanaf het moment van de geboorte van het kind
de juridische ouders van het kind, met alle daaraan verbonden verplichtingen
en rechten.Voorzitter! Het is voor ons onbegrijpelijk dat in dit wetsvoorstel een
erkenning van overheidswege van de relatie van een man en een vrouw plaatsvindt
zonder dat de rechtspositie van de kinderen die daaruit geboren worden wordt
geregeld. Wij moeten aannemen dat aan de openstelling van het geregistreerd
partnerschap ook voor man-vrouwrelaties de wens ten grondslag ligt om deze
relaties en homofiele relaties gelijkelijk te behandelen. Op deze wijze wordt
een oneigenlijke toepassing van het non-discriminatiebeginsel gegeven. Het
geregistreerd partnerschap wordt gelijkelijk toegepast op ongelijke gevallen.
Binnen een homofiele relatie is de geboorte van een kind van beide partners
niet mogelijk. Binnen een man-vrouwrelatie is de geboorte van een kind van
beide partners wel mogelijk en zelfs dagelijkse praktijk. Hier ligt een essentieel
verschil tussen homofiele en heterofiele relaties. Dit wezenlijk verschil
wordt in dit wetsvoorstel doodgezwegen, zelfs ontkend. Daarom spreken wij
van een oneigenlijke toepassing van het non-discriminatiebeginsel. De gelijke
openstelling van het geregistreerd partnerschap voor homofiele en heterofiele
relaties zonder dat recht wordt gedaan aan het essentiële verschil tussen
beide, de mogelijkheid tot voortplanting van de partners gezamenlijk, leidt
op zijn beurt tot onaanvaardbare discriminatie op tweeërlei wijze. In
de eerste plaats ernstige discriminatie tussen de vrouw enerzijds en de man
anderzijds in het geregistreerd partnerschap waarin een of meer kinderen worden
geboren. De vrouw is automatisch de juridische ouder van het kind met alle
daaraan verbonden verplichtingen. De man is niet automatisch de juridische
ouder van het kind. De man in een geregistreerd partnerschap is in juridisch
opzicht quantité négligeable ten opzichte van zijn kind. Hij
bestaat in juridisch opzicht niet ten opzichte van zijn kind. Wij vinden deze
discriminatie ernstig zowel ten opzichte van de vader als ook ten opzichte
van de moeder. Op de moeder worden alle verplichtingen van de juridische ouder
gelegd terwijl op de vader geen enkele verplichting van een juridische ouder
rust.Ook op andere wijze schept het geregistreerd partnerschap niet te rechtvaardigen
discriminatie. De staatssecretaris heeft een- en andermaal gezegd dat het
geregistreerd partnerschap in zijn rechtsgevolgen vrijwel gelijk is aan het
huwelijk. Dit geldt echter alleen voor de partners. Ten opzichte van de kinderen
schept het geregistreerd partnerschap een wereld van verschil. Kinderen binnen
een huwelijk geboren, hebben een juridische moeder en een juridische vader.
Kinderen binnen een geregistreerd partnerschap geboren hebben slechts één
juridische ouder, de moeder. Tegenover hun vader hebben zij
geen rechten. Kinderen binnen een geregistreerd partnerschap geboren hebben
er niet automatisch recht op dat hun vader in hun levensonderhoud voorziet.
Zij hebben zelfs geen wettelijk recht om van de vader te erven. In een recent
arrest heeft de Hoge Raad beslist dat een kind geen wettelijk recht heeft
te erven van de man die niet de juridische vader is. En dat is de situatie
in een geregistreerd partnerschap.Wellicht zal de staatssecretaris zeggen dat er in Nederland dagelijks
honderden kinderen worden geboren die geen juridische vader hebben. Wij weten
dat. Maar daar gaat het om een wezenlijk andere situatie. Daar gaat het om
losse contacten of om ouders die bewust geen erkenning van hun samenleving
door de overheid willen. Wij praten nu over het geval dat de overheid, de
wetgever, een man-vrouwrelatie erkent, de rechten en plichten van man en vrouw
onderling regelt en niets regelt ten aanzien van de kinderen. Wellicht zal
de staatssecretaris zeggen: die kinderen zijn niet zo rechteloos als de fractie
van het CDA het doet voorkomen. Er is een aantal mogelijkheden waardoor de
man wel de juridische vader van het kind kan worden. Zo'n opmerking gaat voorbij
aan de essentie van ons bezwaar. De essentie van ons bezwaar is dat de publieke
registratie op zich geen juridische band schept tussen elk van de ouders en
het kind, net zoals het huwelijk dat doet. Eén klein zinnetje en dit
probleem zou niet bestaan hebben. Waarom heeft de staatssecretaris dit ene
kleine zinnetje niet aan het wetsvoorstel toegevoegd, toen zij daarin ook
het geregistreerd partnerschap voor een man-vrouwrelatie opnam? Dat zinnetje
zou kunnen luiden: "Op de kinderen binnen een geregistreerd partnerschap geboren
of binnen 306 dagen na de ontbinding daarvan zijn de bepalingen omtrent kinderen
binnen een huwelijk geboren van overeenkomstige toepassing." Met dit kleine
zinnetje zou een hoop ellende voorkomen worden. Is de staatssecretaris bereid,
het wetsvoorstel in deze zin alsnog aan te passen?Voorzitter! Ik ga kort in op de andere mogelijkheden om te bereiken dat
de man de juridische ouder van het kind wordt. Het merendeel daarvan is afhankelijk
van de wil van de man. Zij verschaffen dus geen aanspraken van het kind op
de vader, indien deze daar niet aan mee wil werken. Dat geldt voor de erkenning
door de man van het kind. De man kan niet gedwongen worden tot erkenning van
een kind. Ook in het geval dat geregeld wordt in een wetsvoorstel dat thans
bij onze Kamer in behandeling is – het gezamenlijke gezag van de moeder
en haar nieuwe partner en gezamenlijke voogdij – is de wil van de man
doorslaggevend.Dan is er nog de vaderschapsactie van artikel 394 van Boek 1 BW. Bij deze
actie moet er een gerechtelijke procedure worden gevoerd tegen de vader, waarbij
moet worden bewezen dat de gedagvaarde man de verwekker van het kind is. Hier
liggen allerlei bewijsproblemen. Bovendien is het kind, zelfs als de vaderschapsactie
succes heeft, nog in een ongunstiger positie dan het kind dat van rechtswege
de man tot juridische ouder heeft. Deze mogelijkheden komen daarom op geen
enkele wijze tegemoet aan de bezwaren van mijn fractie.Voorzitter! De CDA-fractie is van oordeel dat dit wetsvoorstel in strijd
is met het VN-Verdrag voor de rechten van het kind, waaraan Nederland zich
gebonden heeft. Onze Kamer heeft de goedkeuringswet in november 1994 aangenomen. - Het wetsvoorstel is in strijd met artikel 2 van het Verdrag dat een
verbod tot discriminatie van welke aard ook inhoudt. Het wetsvoorstel leidt
tot discriminatie tussen kinderen die geboren worden in door de overheid erkende
man-vrouwrelaties: kinderen in een huwelijk geboren, hebben een juridische
vader; kinderen in een geregistreerd partnerschap geboren, hebben niet een
juridische vader.- Het wetsvoorstel is in strijd met artikel 3 van
het Verdrag dat bepaalt dat bij alle maatregelen van onder meer wetgevende
lichamen de belangen van het kind de eerste overweging vormen. In dit wetsvoorstel
is deze bepaling niet toegepast. De wetgever verzuimt het kind juridische
aanspraken op de vader te geven.- Het wetsvoorstel is in strijd met
artikel 18 van het Verdrag voor de rechten van het kind. Artikel 18 bepaalt
dat de staten die partij zijn alles doen wat in hun vermogen ligt om de erkenning
te verzekeren van het beginsel dat beide ouders de gezamenlijke verantwoordelijkheid
dragen voor de opvoeding en de ontwikkeling van het kind. In het wetsvoorstel
is de erkenning van dit beginsel niet te vinden. Het wetsvoorstel is ook in
strijd met het advies van de commissie voor de toetsing van wetgevingsprojecten
over leefvormen uit 1991. Op blz. 32 lezen wij: "De commissie gaat voor de
registratie ervan uit dat een afstammingsrelatie wordt aangenomen voor die
gevallen dat een kind tijdens een geregistreerde relatie of binnen 306 dagen
na de beëindiging daarvan wordt geboren en er voor de geregistreerden
geen huwelijksbeletselen bestaan. Dit impliceert dat in een geregistreerde
relatie van twee personen van verschillend geslacht de geboorte van een kind
dezelfde gevolgen heeft als waren de geregistreerden gehuwd geweest."Voorzitter! De CDA-fractie kan zich niet voorstellen dat het niet regelen
van de rechtspositie van de kinderen die in een geregistreerde man-vrouwrelatie
worden geboren, berust op een principiële keuze van de staatssecretaris.
Welk belang zou daardoor gediend kunnen zijn? Geen enkel! Integendeel, het
wetsvoorstel zoals het nu luidt, zal leiden tot gerechtelijke procedures die
vermeden hadden kunnen worden. Wij hebben de indruk dat hier sprake is van
een omissie. Welnu, een omissie kan hersteld worden. Het wetsvoorstel hoeft
pas per 1 januari 1998 in werking te treden. Wat let de staatssecretaris om
in een nieuw wetsvoorstel dat ene kleine zinnetje aan dit wetsvoorstel toe
te voegen?Ik merk daarbij uitdrukkelijk op, dat naar de mening van de fractie van
het CDA daarmee niet gewacht zou kunnen worden tot de evaluatie. Dat gaat
ons te ver. Wij vinden dat als zoiets zou gebeuren het nieuwe wetsvoorstel
gelijktijdig met het voorliggende wetsvoorstel in werking zou moeten treden.Voorzitter! Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, is het noodzakelijk
dat de overheid goede voorlichting geeft aan degenen die van plan zijn een
geregistreerd partnerschap aan te gaan; goede voorlichting, ook over de daarmee
samenhangende mogelijke problemen. Is de staatssecretaris bereid, maatregelen
te nemen opdat zodanige voorlichting zal geschieden? Wij zullen met grote
belangstelling naar de beantwoording door de staatssecretaris luisteren.De heer Staal (D66):Voorzitter! De fractie van D66 ziet de voorliggende wet graag tot stand
komen. Dat neemt niet weg dat ik met veel belangstelling heb geluisterd naar
de vorige spreekster. Ik heb bij haar voor mij nieuwe punten gehoord rondom
de verdragen. In dat opzicht sluit ik mij graag bij haar aan. Ik ben benieuwd
naar de reactie van de staatssecretaris.Nogmaals, wij zien het wetsvoorstel zelf graag tot stand komen. Er bestaat
immers al langer behoefte aan, een behoefte die geleidelijk is ontstaan, als
gevolg van zich wijzigende opvattingen en tradities ten aanzien van het huwelijk.
Die constatering brengt met zich, dat er van verschillende zijden bezwaren
tegen zo'n voorstel kunnen leven, bezwaren die begrijpelijk zijn. Mijn fractie
hecht eraan om vast te stellen dat wij ons gelukkig mogen prijzen, te leven
in een land waar niet alleen ruimte is ontstaan voor verschil in opvattingen
over allerhande onderwerpen, maar waar ook de wetgever bereid is regelingen
daarop toe te snijden. Respect voor elkaars meningen en een wetgever die keuzemogelijkheden
creëert om te komen tot geobjectiveerde gelijkheid, dat is het perspectief
van waaruit mijn fractie dit voorstel benadert. Er moet wederzijds respect
zijn, maar dan moeten er ook gelijke mogelijkheden zijn.Het wetsvoorstel inzake geregistreerd partnerschap moet leiden tot de
mogelijkheid dat ook andere leefvormen dan het huwelijk een geobjectiveerde
vorm krijgen. Wat daar subjectief gezien achter schuil gaat is niet des wetgevers,
zoals dat ook niet het geval is bij het huwelijk. Het gaat om geobjectiveerde
gelijkheid. Daarom ziet de fractie van D66 de wet graag tot stand komen.In de schriftelijke voorbereiding zijn de nog bestaande vragen wat ons
betreft in afdoende mate beantwoord. Wat het werk van de commissie-Kortmann
betreft, het resultaat daarvan moet nu eerst maar eens worden afgewacht.Naar wij mogen aannemen, bestaat er grote behoefte aan dit wetsvoorstel.
Het uitgangspunt is, dat de manieren waarop mensen relaties met elkaar aangaan
in de loop van de tijd zijn gewijzigd. Derhalve is wetgeving rondom deze materie
aan revisie toe. Er is dan allereerst de noodzaak van gelijkheid. Partnerregistratie
wordt gezien als een nieuwe burgerlijke staat, met gelijke rechtsgevolgen
als het huwelijk, niet alleen voor homoseksuele paren, voor wie het huwelijk
niet open staat, maar ook voor heteroseksuele paren. Natuurlijk kun je je
afvragen waarom de laatste categorie dan niet kiest voor het huwelijk, maar
daar zit nu juist een deel van de ruimte die gecreëerd wordt voor andere
opvattingen.Overigens behelst het voorstel een principe waar Nederland voor kan kiezen
zonder dat internationaal-rechtelijke conflicten ontstaan. Dat betekent echter
ook dat, zolang er in het buitenland geen vergelijkbare wetgeving is, de rechtskracht
beperkt blijft. Wij mogen aannemen dat door voortgaande ontwikkelingen dat
probleem afneemt. Met het oog daarop vragen wij de staatssecretaris hoe zij
aankijkt tegen ontwikkelingen elders in Europa. Anders gezegd, welke mogelijkheden
ziet zij om in Europees verband een gelijkschakeling te stimuleren?Er is voor gekozen, het geregistreerd partnerschap mogelijk te maken voor
zowel homo- als heteroseksuele paren. Dat kan voor onduidelijkheid zorgen,
op het gebied van het omzetten van een geregistreerd partnerschap in een huwelijk
of vice versa, de gevolgen voor eventuele kinderen, internationale aspecten
en de aanpassing van andere wetgeving. Die onduidelijkheid had voorkomen kunnen
worden als deze regeling alleen voor paren van gelijk geslacht was opengesteld.
Echter, ik benadruk dat dit vanuit het oogpunt van gelijke behandeling naar
de mening van de fractie van D66 geen reële optie is. De gelijkheid geeft
wat ons betreft de doorslag.Voorzitter! Dit is een belangrijk wetsvoorstel, omdat er onder homoseksuele
paren een duidelijke behoefte bestaat om hun samenleving wettelijk te laten
erkennen, niet alleen vanwege het emotionele aspect, maar ook vanwege de wat
meer praktische gevolgen. Tot nog toe is het alleen mogelijk om de relatie
bij de notaris vast te leggen in een samenlevingscontract. Dit is echter een
contract tussen partners, dat bindend is binnen de relatie en niet buiten
de relatie. Op dit moment is er een duidelijke ongelijkheid en achterstand
voor homoseksuele paren op het gebied van bijvoorbeeld het erfrecht en regelingen,
zoals pensioenen of nabestaandenregelingen.De behoefte die heteroseksuele paren zouden kunnen hebben aan deze wet,
is moeilijk in te schatten. Objectief gezien biedt het huwelijk een betere
regeling dan het geregistreerd partnerschap, en wel ten aanzien van de positie
van kinderen. Toch zijn er misschien paren die een aversie hebben tegen het
instituut huwelijk. Zij willen hun samenleven niet zo benoemen, waarbij zij
hoogstwaarschijnlijk zeker weten geen kinderen te willen. Maar zij willen
wel hun juridische positie ten opzichte van elkaar en de maatschappij vastleggen.
Dat het wetsvoorstel hiervoor ruimte biedt, is een logisch gevolg van de bedoelingen
achter dit voorstel, namelijk de geobjectiveerde gelijkheid.Voor de fractie van D66 schuilt de laatste vraag in het te verwachten
resultaat van het werk van de commissie-Kortmann. In de voorbereiding vroegen
wij de staatssecretaris of deze wet straks niet overbodig wordt als –
ik zeg: als – de commissie-Kortmann mocht adviseren, het huwelijk open
te stellen voor paren van hetzelfde geslacht. Afgezien van het belang om nu
te komen tot een integrale en structurele regeling, vragen wij ons toch af
of er nadien nog wel noodzaak bestaat voor deze regeling naast het huwelijk.
Wil de staatssecretaris hier nog eens op ingaan?De heer Heijne Makkreel (VVD):Voorzitter! Beide mij voorafgaande sprekers hebben al uiteengezet dat
er behoefte aan dit voorstel is. Daar zal ik het dus niet meer in den brede
over hebben.Mevrouw Michiels van Kessenich heeft een aantal bezwaren opgesomd die
verbonden zijn aan het feit dat de voorgestelde regeling van het partnerschap
internationaal geen erkenning heeft. Ik ben geneigd, vooralsnog aan die bezwaren
niet al te zwaar te tillen, omdat de gevolgen van het niet erkennen van het
partnerschap mijns inziens niet of nauwelijks afwijken van de gevolgen van
het überhaupt niet geregistreerd zijn van een partnerschap. Bovendien
denk ik dat de Duitse rechter inderdaad niet geneigd zal zijn om zelfstandig
gevolgen te verbinden aan een in Nederland geregistreerd partnerschap, maar
dat de Duitse rechter wel geneigd zal zijn, rekening te houden
met een door de Nederlandse rechter vastgestelde alimentatieverplichting.
Ik denk dat het Europees executieverdrag hem daartoe dwingt. Ik zeg dit min
of meer heet van de naald, zodat ik een slag om de arm houd. Vooralsnog denk
ik dat de voordelen die voor zeer veel partnerschappen aan deze registratiemogelijkheid
verbonden zijn, veel zwaarder wegen dan de bezwaren die inderdaad zijn aan
te voeren.Mijn fractie is dus in beginsel duidelijk voorstander van het aannemen
van dit wetsvoorstel. Dat neemt niet weg dat mijn fractie het betreurt dat
er naar haar mening enkele weeffouten in zitten.De eerste weeffout is de niet-exclusiviteit van de regeling, in die zin,
dat zowel het huwelijk als het partnerschap mogelijk is voor de heteroparen.
Ik zal het betoog van mevrouw Michiels daarover niet overdoen. Ik ga wederom
niet mee in de oplossing die zij geeft en die ertoe leidt dat de gevolgen
die het huwelijk voor kinderen heeft, ook aan het partnerschap worden verbonden.
Dat is wat mij betreft juist de verkeerde kant op. Ik zou liever zien dat
de logische oplossing werd gekozen, dat het partnerschap bestemd is voor die
paren waarvoor een huwelijksbeletsel bestaat; dan heb je een heldere toestand.Ik denk overigens dat dit bezwaar in hoge mate een theoretisch bezwaar
is, omdat ik de indruk heb dat paren waarvoor het huwelijk openstaat, niet
zo snel zullen kiezen voor het geregistreerde partnerschap. De reden waarom
men niet in het huwelijk treedt, is namelijk evenzeer geldig voor het partnerschap:
deze zit in de sterke mate van regeling van de onderlinge betrekkingen en
in de beperkte mogelijkheid om de relatie te beëindigen, zij het dat
je je kunt afvragen of dat laatste op dit moment nog in de praktijk geldig
is. Echter, de beperkingen die daaraan zijn gesteld, hebben in principe altijd
gegolden.Ik denk derhalve dat paren voor wie het huwelijk openstaat en die aanleiding
vinden om een registratie te laten geschieden, in het algemeen voor het huwelijk
zullen kiezen en niet voor het geregistreerd partnerschap. Dat betekent dat
ik denk, dat het bezwaar tegen die dubbele mogelijkheid in de praktijk betrekkelijk
weinig effect zal hebben. Niettemin beschouw ik dit als een weeffout in het
voorstel, die ik eigenlijk hersteld zou willen zien, maar dan in de zin dat
de tweedeling weer ten volle wordt gehandhaafd.Een tweede weeffout is tot op zekere hoogte een gevolg van de eerste;
ook daarover heeft mevrouw Michiels gesproken. Dat is de problematiek bij
het overgaan van de ene relatie op de andere. Zij sprak alleen over het overgaan
van een geregistreerd partnerschap naar een huwelijk. Wanneer je de symmetrie
handhaaft, moet je natuurlijk evenzeer denken aan de mogelijkheid van het
overgaan van een huwelijk naar een geregistreerd partnerschap. Om dezelfde
reden als ik daarnet uiteengezet heb, denk ik dat dit principiële bezwaar
in de praktijk geen groot effect zal hebben. Om dezelfde reden als waarom
mijns inziens het geregistreerd partnerschap bij paren die kunnen huwen niet
zoveel aantrekkingskracht zal hebben, denk ik dat evenmin kan worden aangenomen
dat paren die eenmaal voor een van beide gekozen hebben, alsnog naar het andere
zullen willen overstappen.Niettemin denk ik dat wij, wanneer wij die regeling nu eenmaal treffen,
rekening moeten houden met de gevolgen die de overgang van het ene op het
andere heeft. Daarbij heeft wat mijn fractie betreft in de eerste plaats de
aandacht het punt dat mevrouw Michiels ook noemde: de problematiek die kan
optreden, wanneer er in de tijd die verstrijkt tussen het beëindigen
van het een en het aanvangen van het ander, iets gebeurt, in het bijzonder
wanneer in die tussenperiode een van de beide partners mocht komen te overlijden.
Dat heeft, om te beginnen, buitengewoon onaangename gevolgen voor de erfrechtelijke
situatie, maar ook nog voor een aantal dingen meer.Ik zie ook absoluut niet in waarom de regeling niet zo had kunnen worden
gekozen, dat wanneer partners die in de ene regeling geregistreerd zijn, over
wensen te gaan op de andere, door de aanvang van de andere regeling de eerste
ophoudt te gelden. Het is toch bepaald mogelijk om dat te regelen.Voorzitter! Voor mijn fractie is dit een principieel bezwaar, hoewel de
numerieke betekenis ervan gering is. Een weeffout dus. Dat een gordijn weeffouten
vertoont, neemt niet weg dat het zeer wel geschikt kan zijn om het licht buiten
te houden. Iets dergelijks geldt ook hier: dat de regeling weeffouten vertoont,
neemt niet weg dat naar onze mening de beoogde werking in hoge mate zal worden
gerealiseerd. Mijn fractie zal het voorstel dus gaarne steunen.Mevrouw Le Poole (PvdA):Voorzitter! De PvdA-fractie staat in hoofdzaak positief tegenover dit
wetsontwerp. Zij vindt het met name een goede zaak dat het door invoering
van deze wet voor homoseksuelen mogelijk zal zijn, hun samenleving officieel
te laten registreren. Hierdoor voorziet het wetsontwerp in een breed gevoelde
maatschappelijke behoefte.Minder voor de hand liggend was ook volgens ons de openstelling van het
geregistreerd partnerschap voor heteroseksuelen. Nu het geregistreerd partnerschap
in zovele opzichten gelijk geregeld is aan het huwelijk, zien wij niet zo
zeer dat hieraan behoefte bestaat. Heteroseksuelen die principiële bezwaren
tegen het huwelijk hebben, kunnen er ook voor kiezen een samenlevingscontract
aan te gaan. Het komt ons voor dat nog een variant erbij niet zo nodig is
en het misschien ook wel moeilijk maakt voor mensen om te overzien wat ze
nu willen kiezen. Wat ons betreft, was deze variant niet nodig geweest, in
elk geval niet zolang niet besloten is om het huwelijk open te stellen voor
homoseksuelen. Niemand is echter verplicht om te kiezen voor een geregistreerd
partnerschap en daarom tillen wij aan dit punt ook weer niet zo zwaar en zeker
niet zo zwaar als het CDA dat doet. De verschillende gevolgen voor de kinderen
zien wij ook niet zo ernstig in. Ik sluit mij wat dit betreft aan bij hetgeen
door de vorige spreker is opgemerkt. Ook wat de internationaal privaatrechtelijke
consequenties ben ik het eens met hetgeen is opgemerkt door de woordvoerder
van de VVD.Voorzitter! Onze vragen en probleem met betrekking tot dit wetsontwerp
zijn in de loop van de schriftelijke behandeling aan de orde geweest en voor
een deel voldoende beantwoord of zelfs uit de wereld geholpen. Een paar punten
zijn echter nog over.In de eerste plaats het vereiste van een rechtsgeldige verblijfstitel.
Inmiddels heeft de regering het advies van de commissie-Kortmann
op dit punt ontvangen. In de nadere memorie van antwoord meldt de staatssecretaris,
dat zij in beginsel bereid is, het advies van de commissie te volgen om voor
het geregistreerd partnerschap aan te sluiten bij de regeling zoals die voor
het huwelijk geldt. Zij wil echter de evaluatie van de schijnhuwelijkenregeling
afwachten. Wij hebben wel begrip voor deze wens, maar wij hebben ook wel problemen
met het feit dat de resultaten van deze regeling eerst in de loop van 1998
worden verwacht. Dit betekent, dat aanpassingswetgeving geruime tijd op zich
zal doen wachten. Dat beschouwen wij als ernstig, omdat hier sprake is van
een ongerechtvaardigd verschil in behandeling tussen hen die een geregistreerd
partnerschap wensen aan te gaan en mensen die willen huwen. Waarom niet onmiddellijk
de wet geregistreerd partnerschap aanpassen en deze meenemen in de evaluatie,
die dan nog wat naar achteren kan worden geschoven? Hierop zouden wij graag
een reactie van de staatssecretaris horen.Wij zijn verheugd, dat de staatssecretaris heeft toegezegd, dat zij bereid
is een vereenvoudiging van de omzetting van het geregistreerd partnerschap
in een huwelijk en omgekeerd in overweging te nemen. De bezwaren tegen de
regeling die nu in de wet is opgenomen, zijn al uitvoerig geschetst door de
vorige sprekers. Het is ons niet helemaal duidelijk, wat de staatssecretaris
in dit verband wil evalueren. Terecht merkt zij op, dat het instituut van
geregistreerd partnerschap niet te snel geëvalueerd kan worden, omdat
het een tijdje zal kosten voordat het instituut is ingeburgerd. Het zal nog
geruime tijd kosten voordat ervaring is opgedaan met beëindiging van
het geregistreerd partnerschap. Wat wil de staatssecretaris nu precies weten
voordat zij wetgeving die een soepeler overgang mogelijk maakt, voorbereidt?
Moet iets eerst een aantal keren misgaan?Wat de internationaal privaatrechtelijke consequenties betreft, wijs ik
nog op het volgende. Uit het advies van de commissie-Kortmann begrijpen wij,
dat deze commissie een enquête heeft gehouden waaruit is gebleken, dat
het geregistreerd partnerschap, behalve in de landen die het instituut al
kennen, waarschijnlijk niet erkend zal worden. Worden op de vragen gesteld
aan de staatscommissie IPR nog andere antwoorden verwacht?Voorzitter! Ik stuitte nog op een punt dat tot nu toe in deze Kamer nog
niet aan de orde is geweest. Het wordt besproken in een artikel van mevrouw
Schutte-Heide-Jorgensen in Ars Aequi, 1997, pagina 86 en volgende. Het betreft
de bevoegdheid van de Nederlandse rechter tot ontbinding van het geregistreerd
partnerschap. In artikel 828 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
wordt verklaard, dat op het punt van de bevoegdheid de regeling van artikel
814 van dat wetboek van toepassing is. Dat betekent, dat de Nederlandse rechter
bevoegd is als beide partners Nederlander zijn of een van hen 12 maanden,
of als hij Nederlander is 6 maanden, in Nederland heeft gewoond. Bestaat niet
de goede kans, dat in het buitenland geen rechter gevonden zal kunnen worden
die de ontbinding kan uitspreken? Was het niet beter geweest de Nederlandse
rechter altijd bevoegd te verklaren ongeacht de woonplaats van degene die
het verzoek doet? Is deze vraag voorgelegd aan de staatscommissie IPR? Als
dat niet het geval is, is het zinnig dat alsnog te doen en zo nodig het wetsvoorstel
op dit punt aan te passen?Ten slotte wijs ik nog op het volgende. Het deed ons genoegen, dat de
staatssecretaris in de memorie van antwoord aangaf, dat zij niet ongenegen
is om nog eens kritisch te kijken naar de wenselijkheid van de bepaling in
artikel 160 BW, waarmee wordt aangegeven dat alimentatie eindigt als de alimentatiegerechtigde
is gaan samenleven met een ander als waren zij gehuwd. Ik zal de bezwaren
van deze bepaling hier niet nader schetsen. Dat heb ik al gedaan in een van
de stukken bij de voorbereiding van de openbare behandeling vandaag. De staatssecretaris
heeft geantwoord, dat zij zich voorstelt over dit punt te overleggen met de
rechterlijke macht. Ik zou mij kunnen voorstellen, dat het goed zou zijn ook
anderen met praktijkervaring, zoals advocaten, bij dit overleg te betrekken.
Is er trouwens al enige voortgang gemaakt met het voorbereiden van dit overleg?
Wat zijn op dit moment de plannen van de staatssecretaris op dit terrein?
Op deze vragen krijg ik graag antwoord.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! Ik mag bij de behandeling van dit wetsvoorstel het woord voeren
namens de fracties van de SGP, de RPF en het GPV.Ofschoon de juridische betekenis van dit wetsvoorstel niet moet worden
overschat, zou de materie die het regelt gerede aanleiding kunnen zijn voor
een wat bredere en diepergaande beschouwing dan bij een doorsneewetsvoorstel
dat deze Kamer passeert het geval is, ware het niet dat over deze materie
tientallen jaren lang een brede maatschappelijke, politieke en juridische
discussie is gevoerd. In die discussie, die ik nauwlettend heb gevolgd en
waaraan ik ook meer dan eens heb deelgenomen, zijn naar mijn opvatting wel
zo ongeveer alle relevante aspecten en overwegingen aan de orde geweest, inclusief
de godsdienstige en levensbeschouwelijke elementen hierin. Ze zijn de staatssecretaris,
zeker na de behandeling van het voorstel in de Tweede Kamer, alle bekend.
Mede daarom oordeel ik het niet dienstig, de argumenten pro en contra de voorgestelde
regeling als zodanig in deze Kamer nog eens de revue te laten passeren. Een
zoveelste herhaling van de discussie in dit voorlopig eindstadium komt mij
niet zinvol voor, niet omdat ik die discussie uit de weg zou willen gaan,
maar eenvoudigweg omdat de posities van het kabinet enerzijds en onze fracties
anderzijds volstrekt helder zijn en wij waarschijnlijk wederzijds niet de
verwachting koesteren dat de een de ander zal weten te overtuigen.Zowel in de uitvoerige discussies in de Tweede Kamer als in hun bijdrage
aan het voorlopig verslag in deze Kamer hebben onze fracties blijk gegeven
van hun moreel-politieke bezwaren tegen dit wetsvoorstel. Heel in het kort
zou ik er thans nog iets over willen opmerken.De overheid reageert met dit voorstel op algemene ontwikkelingen in de
sfeer van persoonlijke relaties en op specifieke verlangens en behoeften van
bepaalde groepen in de samenleving. Die ontwikkelingen en verlangens zijn
feiten. De vraag die met dit voorstel aan de orde is, is of en, zo ja, in
hoeverre aan die feiten normatieve betekenis en publieke erkenning toekomt.
Niet altijd immers komt de overheid aan de wens van sommigen
of zelfs van velen tegemoet, zulks op grond van morele waardeschattingen en/of
fundamentele rechtsbeginselen.Mensen dragen er primair zelf verantwoordelijkheid voor dat zij al dan
niet tijdelijk samenleven in andere relaties dan het wettelijk huwelijk. Een
overheid die haar opdracht verstaat, kan echter niet onverschillig staan tegenover
de vraag hoe mensen met elkaar samenleven en welke verantwoordelijkheid zij
voor elkaar en ten opzichte van derden aanvaarden. Immers, het resultaat van
die afweging raakt niet alleen de direct betrokkenen, maar ook de samenleving
als geheel. De overheid zal dus grenzen moeten stellen. Dat is ook in wetgeving
en beleid erkend. Er is door de jaren heen een breed scala van regelgeving
en rechtspraak ontstaan, in het bijzonder op het terrein van de sociale zekerheid
en de fiscaliteit, waarbij andere leefvormen dan het huwelijk in meerdere
of mindere mate zijn gelijkgesteld aan het huwelijk. Vaak is dat een eis van
rechtvaardigheid en billijkheid. Soms speelt ook een rol dat de financiële
gevolgen van het ontbreken van gelijkstelling onoverzienbare gevolgen voor
de gemeenschap zouden hebben.De staatssecretaris zij dus toegegeven dat in veel opzichten andere samenlevingsvormen
dan het huwelijk in de wetgeving reeds erkenning hebben gevonden. Telkens
is dat per onderdeel, dus incidenteel, geschied. Dit voorstel beoogt, aldus
de memorie van antwoord naar aanleiding van onze opmerkingen in het voorlopig
verslag, daarbij in zoverre aan te sluiten dat nu ook in structureel opzicht
een erkenning van niet-huwelijkse samenlevingsvormen plaatsvindt. Deze aldus
geformuleerde zienswijze verhult echter dat het voorliggende voorstel in ons
Burgerlijk Wetboek, gekoppeld aan de regeling van het huwelijk na de titel
over het huwelijk en voor die over de vermogensrechtelijke gevolgen, een instituut
creëert waarvan benadrukt wordt dat het gelijkwaardig is aan het huwelijk.Daar liggen de bezwaren van onze fracties. Maar waarom hebt u daar zulke
bezwaren tegen, zo vraagt de staatssecretaris wellicht. Immers, de regeling
betreffende het huwelijk blijft toch onaangetast, zo heeft zij meermalen tegengeworpen.
Die tegenwerping lijkt juist, maar is het in mijn ogen niet. Ik heb daarvoor
de volgende argumenten. Ik ben er beducht voor, sterker nog, ik zie het als
een te verwachten ontwikkeling dat de juridisch gelijkwaardige status van
het geregistreerd partnerschap de eigen regeling van het instituut huwelijk
in ongunstige zin zal beïnvloeden. Voor die verwachting bestaat des te
meer grond nu dit kabinet besloten heeft dat registratie ook dient open te
staan voor personen van verschillend geslacht. In zoverre sluit ik mij gaarne
bij de woorden van mevrouw Michiels van Kessenich aan. Met die aansluiting
bij de regeling van het huwelijk is een pseudo-huwelijk gecreëerd.Een belangrijke vraag zal zijn of het nieuwe instituut zal aanslaan in
de samenleving. Voorgaande sprekers hebben daarbij op een aantal punten al
van hun scepsis laten blijken. Hoe het zij, zowel wanneer het instituut wel
aanslaat als wanneer het niet aanslaat, vrees ik nadelige gevolgen voor de
regeling van het huwelijk. Om met het laatste te beginnen: als het niet aanslaat,
komt het huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht naderbij en ligt misschien
zelfs, althans in principe, ook het polygame huwelijk in het verschiet. Als
daarentegen de regeling wel aanslaat, zal zich, wat de thans nog bestaande
verschillen betreft tussen huwelijk enerzijds en geregistreerd partnerschap
anderzijds, de vraag aandienen welke kant moet worden uitgekeken uit een oogpunt
van gelijke behandeling. Dat zal overigens niet alleen voor bestaande verschillen,
maar ook voor in de toekomst wenselijk geachte veranderingen gelden. De vraag
zal dan zijn of het huwelijk de maatstaf zal zijn en blijven, of dat het geregistreerd
partnerschap de standaard wordt voor die veranderingen. Het laatste komt mij
het meest waarschijnlijk voor als ik bijvoorbeeld op blz. 4 van de memorie
van antwoord aan deze Kamer lees dat een werkgroep zich buigt over de voor-
en nadelen van het wettelijk huwelijksvermogensregime, waarbij dan met nadruk
gesteld wordt dat huwelijk en geregistreerd partnerschap op één
lijn gesteld worden.Samenvattend, komt het kernbezwaar van onze fracties erop neer dat bij
de keuze van de voorgestelde regeling van het geregistreerd partnerschap het
huwelijk te veel model heeft gestaan. Daar voeg ik nog een nevenbezwaar aan
toe. Het wetsvoorstel biedt geen afdoende antwoord op de brede problematiek
die ook onzerzijds erkend wordt van niet-huwelijkse samenlevingsvormen. De
harmonisatie van de in verschillende regelingen voorkomende leefvormbepalingen
zal ook na aanvaarding van dit wetsvoorstel noodzakelijk blijven.Voorzitter! Onze bijdrage maakt wellicht de indruk van een soort stemverklaring
in eerste termijn. En die indruk is niet onjuist. Wij hebben onze positie
ten opzichte van het wetsvoorstel willen markeren zonder evenwel de verdere
discussie uit de weg te gaan. Daarom zal ik ook met belangstelling naar de
staatssecretaris luisteren.De beraadslaging wordt geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19961997-1939-1946.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl