Voortzetting van de behandeling van het voorstel van (rijks)wet Goedkeuring van het op 2 oktober 1997 tot stand gekomen Verdrag van Amsterdam houdende wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie, de Verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen en sommige bijbehorende akten, met Protocollen (25922) (R1613)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 404-427

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-01-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 14, pagina 404-427

21-12-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25922Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het voorstel van (rijks)wet Goedkeuring van het op 2 oktober 1997 te Amsterdam tot stand gekomen Verdrag van Amsterdam houdende wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie, de Verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen en sommige bijbehorende akten, met Protocollen (25922, R1613)Pagina 380-400
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (maandag 21 december 1998)Pagina 428-430
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van (rijks)wet Goedkeuring van het op 2 oktober 1997 tot stand gekomen Verdrag van Amsterdam houdende wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie, de Verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen en sommige bijbehorende akten, met Protocollen (25922) (R1613)Pagina 404-427
Presentie en opening (maandag 21 december 1998)Pagina 379-379
Ingekomen stukkenPagina 379-380
Lijst van besluiten (maandag 21 december 1998)Pagina 427-428
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht, de Beroepswet, de Wet administratieve rechtspraak belastingzaken, het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, de Wet op de Raad van State, de Wet op de studiefinanciering, de Wet tarieven in burgerlijke zaken en andere wetten ter verhoging van de opbrengst van de griffierechten (verhoging van de opbrengst van griffierechten) (25926)Pagina 400-404
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening (Inspectie jeugdhulpverlening en jeugdbescherming) (25439); - Wijziging van de Wet conflictenrecht namen in verband met de totstandkoming van de wet van 10 april 1997 tot wijziging van de artikelen 5 en 9 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en in verband daarmede van enige andere artikelen van dit Wetboek (Stb. 161) (25971); - Voorstel van wet van het lid Van Ardenne-van der Hoeven tot wijziging van de bepalingen betreffende pensioen in de Uitkeringswet tegemoetkoming twee- tot vijfjarige diensttijd veteranen (26019); - en nog zes andere wetsvoorstellenPagina 380-380

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 118 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het voorstel van (rijks)wet Goedkeuring van het op 2 oktober 1997 tot stand
gekomen Verdrag van Amsterdam houdende wijziging van het Verdrag betreffende
de Europese Unie, de Verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen
en sommige bijbehorende akten, met Protocollen (25922) (R1613).De beraadslaging wordt hervat.Minister Kok:Voorzitter! Ik dank de leden voor de waarderende en kritische woorden
over de betekenis van het verdrag. Ik ga graag in op het verzoek van de heer
Jurgens en zal de waarderende woorden overbrengen aan de twee oud-collega's,
de minister en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken. Overigens heb ik
dit al op verzoek van de Tweede Kamer mogen doen, ik herhaal het graag nogmaals.
Ik zal enige selectie aanbrengen bij mijn beantwoording, rekening houdend
met onze rolverdeling.Het Verdrag van Amsterdam is ontegenzeglijk geen verdrag voor wereldbestormers.
Wel is Amsterdam een stap vooruit. Op verschillende terreinen is goede vooruitgang
geboekt en dat maakt Amsterdam, zonder overdrijven, tot een nieuwe schakel
in de ontwikkeling van de Unie en in het voortdurende proces van bouwen aan
Europa. Als wij het verdrag leggen naast de prioriteiten die de regering aan
de vooravond van de IGC heeft gesteld in de u bekende deelnota's, gevolgd
door de prioriteitennota, is per saldo veel van onze inzet gerealiseerd. Natuurlijk
was de regering graag hoger uitgekomen, vanuit Nederland gezien en vanuit
de ambities van het voorzitterschap, maar mede gelet op de hectische politieke
omstandigheden die het decor van de onderhandelingen bepaalden – zeker
in de eindfase – acht ik het resultaat per saldo bevredigend.Amsterdam heeft overigens de weg voor de uitbreiding vrij gemaakt. Het
uitbreidingsproces is in volle gang en dat is ook nodig. In antwoord op kritische
opmerkingen die daarop betrekking hadden, onderscheid ik twee zaken. In de
eerste plaats gaat het om de vraag of het verdrag in voldoende mate de bepalingen
bevat die nodig zijn om linea recta tot een uitbreiding te komen. Hierover
zijn wij uiteraard ontevreden. In de tweede plaats wijs ik erop dat het verdrag
de basis voor een goede uitbreidingsfase heeft versterkt. Alle bescheiden
stappen vooruit, die zelfs door de meest fervente critici binnen en buiten
deze Kamer onder woorden zijn gebracht, betekenen even zovele bijdragen tot
een Europa dat straks beter in staat zal zijn de uitbreiding vorm te geven.De Europese integratie heeft, door alles heenkijkend, de afgelopen 15
jaar een grote sprong vooruit gemaakt. Vaak was het een kwestie van een bescheiden
vooruitgang, waarvan de betekenis achteraf pas bleek. Misschien was er ten
tijde van Maastricht, en rondom het EMU-deel, meer scepsis dan thans naar
voren wordt gebracht door degenen die de historische betekenis daarvan onderkennen.
De Europese akte bracht ons vooral de markt, het Verdrag van Maastricht die
ene munt en het Verdrag van Amsterdam mag als het verdrag van de burger worden
betiteld. Dit was geen groot emblematisch project, maar het leverde wel een
aantal nuttige instrumenten op om problemen aan te pakken die de burger zeer
ter harte gaan. Het gaat in het bijzonder om een gecoördineerde vergroting
van onze economische kracht en doelmatigheid en onze inspanningen op het punt
van de bestrijding van de werkloosheid. Het gaat ook om de gezamenlijke aanpak
van de internationale onveiligheid en criminaliteit, het asiel- en migratievraagstuk
en ten slotte een duidelijkere, grotere rol van Europa in de wereld. Deze
thema's staan hoog op de politieke agenda. De dynamiek van het Verdrag van
Amsterdam blijkt uit het feit, dat bepalingen reeds voor de inwerkingtreding
ervan worden toegepast en uitgewerkt. In het bijzonder op het gebied van het
werkgelegenheidsbeleid zijn belangrijke concrete stappen gezet. Ik kom er
straks uitgebreid op terug. De strategie van Luxemburg begint vruchten af
te werpen. Wij moeten naar mijn mening op deze weg voortgaan.Ook in institutionele zin brengt het Verdrag van Amsterdam Europa dichter
bij de burger. De fundamentele grondrechten en vrijheden zijn veel beter in
de Unie verankerd. De communautaire rechtsorde en het democratische gehalte
van de Unie zijn versterkt. Ook de positie van het Europese Hof van Justitie
is versterkt, vooral door de grotere rol die het Hof is toebedeeld voor visum-,
asiel- en immigratiebeleid en de politiële en justitiële samenwerking.
De positie van de Commissie als hoedster van het verdrag is ongeschonden.
De positie van haar voorzitter is zelfs versterkt. Met de Tweede Kamer enige
weken geleden en de Eerste Kamer thans ben ik van mening dat de rol van het
Europees Parlement aanmerkelijk is versterkt, hoewel er ook op dit punt leemtes
zijn aan te wijzen. Ook dit is vanavond duidelijk naar voren gebracht.Het Verdrag van Amsterdam heeft de Unie ook groener gemaakt. Het begrip
duurzame ontwikkeling heeft een prominente plaats in het doel en de taakstelling
van de Unie gekregen. De zorg voor het milieu moet steeds meer een integrerend
onderdeel van al het beleid vormen.Ik zei het al: natuurlijk hadden wij in Amsterdam graag overeenstemming
bereikt over de samenstelling van de Commissie en de stemmenweging in de Raad.
Wij zullen de tijd die nodig is, optimaal moeten benutten om
deze opdracht alsnog te vervullen. Het protocol dwingt ons er in elk geval
toe. De eerste prioriteit is nu de inwerkingtreding van het verdrag, naar
ik hoop in de eerste helft van 1999. Wij hebben zojuist in Wenen besloten
om tijdens de Europese Raad van Keulen, die begin juni plaatsvindt, te bepalen
op welke wijze en binnen welk tijdschema de openstaande institutionele vragen
worden aangepakt. Tijdens de behandeling van het Verdrag van Amsterdam in
de Tweede Kamer hebben minister Van Aartsen en ik al aangekondigd dat de volksvertegenwoordiging
wederom nauw bij dat debat zal worden betrokken. In dat kader zullen wij bezien
hoe de openheid van en de publieke betrokkenheid bij hervormingsprocessen
in de Unie kunnen worden vergroot.De vraag is gesteld of er redenen zijn om te mogen verwachten dat, waar
men in Amsterdam er niet in slaagde de institutionele voorzieningen te treffen
voor een grootscheepse uitbreiding, dit straks in een beperkte tijd wel zal
lukken. Garanties hiervoor zijn uiteraard niet te geven. Wij kunnen wel met
elkaar een politieke inschatting maken. Mijn inschatting is dat eenieder in
de Europese Unie begrijpt dat er slechts één weg is, namelijk
de weg vooruit. Nu kan er verschillend over worden gedacht waaruit deze weg
vooruit bestaat. Sommige van de afgevaardigden hebben vanavond gesproken over
de wens van grotere lidstaten tot compensatie voor het in de toekomst niet
langer kunnen houden van de tweede Commissaris, in termen van betere stemverhou-
dingen. Als men de zaak zuiver benadert en ervan uitgaat dat wij in Europa
allemaal gelijk zijn, of wij nu klein zijn of groot, is dat een onredelijk
verlangen. Deze redenering is heel gemakkelijk te houden. In de realiteit
van het politieke leven is het echter niet onbegrijpelijk dat een land dat
iets moet inleveren, de neiging heeft er elders wat voor terug te vragen.
Zo zullen er meer vragen, wensen en ideeën die in het onderhandelingsproces
op korte termijn aan de orde komen. Ik ben in de kern echter positief gestemd
over de politieke wil, zoals ik ook verwacht dat de onderhandelingen over
de Agenda 2000, hoe moeilijk ook, uiteindelijk tot een positief resultaat
zullen leiden. Niemand in Europa kan het zich permitteren, de weg vooruit
te blokkeren via een mislukking. Men kan zeggen dat het zwak is van de Nederlandse
minister-president om dat zo te zeggen, want dan geeft hij aan dat hij, als
puntje bij paaltje komt, zowel op het punt van de EU Agenda 2000 als op het
punt van de instituties bereid zou zijn om naar compromissen te zoeken. Ik
ben dat ook en ik ga ervan uit dat anderen dat ook doen en wij zullen anderen
ook aanspreken op diezelfde stijl van werken.De heer Hirsch Ballin (CDA):Voorzitter! Uiteraard zullen hier compromissen moeten worden gezocht en
gevonden. Mijn vragen bij dit onderdeel waren tweeërlei en ik wil ze
nog even in herinnering roepen. De eerste was of niet een onwenselijke complicatie
van dat onderhandelingsproces optreedt doordat nu, anders dan eerst de bedoeling
was, ook van de Nederlandse regering, de institutionele hervormingen in hetzelfde
compromissenpatroon terechtkomen als de financiële kwesties, de structuurfondsen,
het landbouwbeleid en de uitbreidingen zelf. Het is duidelijk dat er landen
zijn die op dat punt wat minder haast zullen willen maken met de uitbreiding
omdat het met hun interesses in botsing komt. Daar komt nu de institutionele
structuur doorheen.Mijn tweede vraag was de volgende. Wat voegt eigenlijk die laatste zinsnede
van het eerste artikel van het protocol over de institutionele hervormingen
toe, waar wordt gezegd: compensatie voor verlies van een lid van de Europese
Commissie in de stemverhoudingen in de Raad? Meer stemgewicht voor de grote
lidstaten in de Raad zat er toch al in, mogelijk naar rato van de bevolking.
Is dit misschien een aanduiding dat het land met de grootste bevolking niet
meer extra stem moet krijgen dan de andere landen? Wat is de toegevoegde waarde
daarvan?Minister Kok:Voorzitter! Om met de laatste vraag te beginnen, ik dacht dat de toegevoegde
waarde zeer beperkt is. Eigenlijk bestaat die materieel niet en dus was die
ook niet problematisch voor het voorzitterschap toen wij in Amsterdam zaten,
ondanks het late uur, of vroege uur zo u wilt, om hiermee in te stemmen. Het
voegt materieel niets toe aan de toch te verwachten wens van grotere landen
om voor de stemverhouding tot een andere sleutel te komen.Wat het eerste punt betreft, heb ik de indruk dat het goed zou zijn om
de op elkaar volgende processen van elkaar te onderscheiden, zij het dat er
allerlei belangen kunnen zijn die ertoe kunnen leiden dat niet iedereen de
logica van mijn redenering volgt. Ik zeg ook niet dat ik het primaat van de
logica heb op dit punt. Maar de wens is om in de komende maanden het proces
van Agenda 2000 af te wikkelen. Het is ook de wens van het Duitse voorzitterschap
om bij voorkeur in de eerste drie maanden van het nieuwe jaar daarmee gereed
te zijn. In de voorstellen die op Agenda 2000 betrekking hebben, zitten geen
belemmeringen, ook niet als tot een reële bevriezing van de EU-uitgaven
zou worden overgegaan. Ook het punt van de preaccessie, de voorwaarden om
straks de Unie te kunnen uitbreiden zoals in de voornemens is besloten, wordt
door een sobere, zuinige lijn op het punt van de EU-uitgaven niet bemoeilijkt.
Dat is een misverstand dat her en der is ontstaan, als zou de nullijn in de
uitgaven betekenen dat je ook de uitbreiding daarmee bemoeilijkt. Dat is dus
niet het geval. Wel zullen wij over een aantal maanden de onderhandelingen
moeten hebben afgerond om van daar uit, zeker als tezelfdertijd het Verdrag
van Amsterdam in werking kan treden, snel aan een nieuwe ronde op het institutionele
vlak te kunnen beginnen. Ik meen dat de heer Hirsch Ballin in zijn termijn
ook sprak van de wenselijkheid om dat al in 2000 te doen beginnen. Hij noemde
daarin ook een IGC die in 2000 zou moeten aanvangen. Er zijn nog geen beslissingen
genomen of dat in de vorm van een IGC in 2000 zou moeten of kunnen. Maar ik
stel mij voor dat als wij in begin juni hierover in Keulen met elkaar komen
te spreken, de inzet moet zijn dat het tempo erin moet blijven. Wat ons betreft
krijgt het ook de vorm van een intergouvernementeel overleg zodra dat kan.
Maar er moet wel een politieke basis voor blijken te zijn.Het structuurfonds en het landbouwbeleid vormen nu juist onderdeel van
de onderhandelingen over de Agenda 2000 die in de komende maanden zullen worden
afgerond.De heer Hirsch Ballin (CDA):Voorzitter! De minister-president zei, dat het nog open was of dit een
Intergouvernementele Conferentie moest zijn waarin de institutionele veranderingen
worden voorbereid. Artikel 2 van het protocol zegt echter met zoveel woorden,
dat dit in de vorm van een conferentie van vertegenwoordigers van de regeringen
der lidstaten moet gebeuren.Minister Kok:Het kan zijn, dat ik mij niet voldoende heb uitgedrukt. Ik bedoelde te
zeggen, dat ik niet weet of het beraad in Keulen ertoe kan leiden, dat er
voldoende basis is om al in 2000 die Intergouvernementele Conferentie te starten.
Het besluit om zo'n IGC te doen starten, is snel genomen, maar het politieke
draagvlak moet ook wel blijken in 1999. De heer Hirsch Ballin heeft echter
volstrekt gelijk als hij zegt, dat in de tekst van het Verdrag van Amsterdam
het instrument van de IGC met naam en toenaam zo is genoemd. Ik wil echter
het voorbehoud maken dat het, zolang de overleggen in juni nog niet hebben
plaatsgevonden, nog niet zeker is, dat wij inderdaad vanaf het volgende jaar
met die insteek kunnen beginnen.Voorzitter! Dit brengt mij tot enkele opmerkingen over de monetaire politiek
en het economisch beleid. De heer Hirsch Ballin vroeg of het gevaar bestaat,
dat het stabiliteitspact door het werkgelegenheidsbeleid wordt ondergraven.
Hij verbond daaraan de vraag of het monetair beleid wel overeind blijft staan.
Het is bekend, dat met de derde fase van de EMU een duidelijk EU-kader rond
het monetair beleid en het begrotingsbeleid is ontstaan. Het monetair beleid
wordt een zaak van louter de ECB met als centraal element uiteraard prijsstabiliteit.
Dat is duidelijk in het verdrag omschreven. In het Verdrag van Maastricht
en daarna in het stabiliteits- en groeipact zijn duidelijke afspraken gemaakt
over het begrotingsbeleid in de lidstaten. Ook dit pact – het stabiliteits-
en groeipact – is zeer belangrijk in het kader van de derde fase van
de EMU. Die twee zaken, de onafhankelijkheid van de bank en de voorwaarden
van het stabiliteits- en groeipact scheppen het kader voor een gezond financieel
en economisch beleid. In het verlengde daarvan, maar zeker niet in strijd
daarmee kent de Europese Unie de procedure rond de globale economische richtsnoeren
en de werkgelegen- heidsrichtsnoeren. Daarbij gaat het om de coördinatie
van het algemeen economisch beleid en het werkgelegenheidsbeleid. Het betreft
hier allemaal instrumenten rond het brede economisch beleid. Er is natuurlijk
een verband tussen die instrumenten. Zo heeft een gezond financieel kader
een positieve invloed op de bevordering van de werkgelegenheid. Echter, de
vrees dat deze instrumenten elkaar ondergraven, is niet gerechtvaardigd. Ik
zou eerder een andere vrees willen benoemen: als er een goed, gezamenlijk
en uniform beleid zou worden gevoerd en onvoldoende inhoud wordt gegeven aan
een beter gecoördineerd economisch en werkgelegenheidsbeleid, zouden
de voordelen van het monetaire beleid en van de kracht van Europa wel eens
onvoldoende neerslaan in de sociale vooruitgang. De afspraken over Europees
werkgelegenheidsbeleid moeten altijd blijven passen binnen de grenzen van
het eerder door mij genoemde financieel-monetaire beleid.De heer Hirsch Ballin maakte in zijn interventie ook nog een korte verwijzing
naar de actuele financiële situatie. Hij noemde daarin bedragen en liet
daarin een vraag op volgen. Hij vroeg wat de financiële ruimte is die
Nederland nog zou hebben ten opzichte van de voorwaarden van het stabiliteitspact.
In termen van financieringstekort is dat een bedrag van ongeveer 12 mld. Ik
meen dat het financieringstekort thans rond 1,25% EMU ligt en dat de bovengrens
van het stabiliteitspact 3% is. Niemand wil natuurlijk graag aan die bovengrens
zitten. Dat is ongeveer 1,75% en dus zitten we zo'n 12 mld. qua begrotingstekort
onder de bovengrens van de EMU. Dus voorwaar geen vrees om te veronderstellen,
dat wij door een onverantwoord beleid met die bovenwaarde in conflict zijn.Voorzitter! Door verschillende geachte afgevaardigden is gevraagd naar
de relatie tussen het monetair beleid en het werkgelegenheidsbeleid, met name
als het gaat om het streven, zoals tijdens de Europese Raad van Wenen is vastgelegd,
om te komen tot een werkgelegenheidspact. Op de Europese Raad van Wenen is
het onderwerp werkgelegenheid uitvoerig aan de orde geweest. Dit alles in
het verlengde van de afspraken van Luxemburg. In november 1997 is afgesproken
op de tussentijdse Top van Luxemburg om reeds de facto invulling te geven
aan de afspraken die terzake van de werkgelegenheid in het toen nog niet –
en nu ook nog niet – in werking getreden Verdrag van Amsterdam zijn
neergelegd. Tijdens die Top van Luxemburg is een groot aantal kwalitatieve,
maar ook kwantitatieve werkgelegenheidsrichtsnoeren aan de orde gekomen. Bij
kwantitatieve richtsnoeren moet men bijvoorbeeld denken aan het streven om
binnen vijf jaar een sluitende aanpak te ontwikkelen om te voorkomen dat jeugdige
werklozen langer dan zes maanden werkloos worden en volwassen werklozen langer
dan twaalf maanden. Het gaat daarbij dus om het voorkomen van nieuwe langdurige
werkloosheid. Alle lidstaten – dus ook Nederland – hebben dat
onderschreven. In die zin is er ook geen sprake van een nieuwe trend.De verdere invulling van Europese initiatieven op het gebied van werkgelegenheid
zal in de eerste plaats onder het Duitse voorzitterschap plaatsvinden. Tijdens
de Europese Raad van Wenen is afgesproken dat de hoofdlijn van ons werken
de komende tijd zal bestaan uit een verdere en versterkte implementatie van
wat in Luxemburg is afgesproken. Er zijn op initiatief van enkele lidstaten –
in het bijzonder Duitsland en Frankrijk – suggesties gedaan om bij het
versterkt voortzetten van dat proces van Luxemburg te onderzoeken of er nieuwe
accenten mogelijk zijn, zowel kwalitatief als kwantitatief. Nederland staat
daar positief tegenover zo lang die kwalitatieve en kwantitatieve accenten –
die op hoofdlijnen niet afwijken van wat wij al doen, maar hier en daar versterkend
werken – niet in strijd zijn met de budgettaire en monetaire kaders
en zo lang zij ook recht blijven doen aan de eigen verantwoordelijkheid van
lidstaten om hun rol te vervullen bij het voeren en invullen van werkgelegenheidsbeleid.
Dit zal ertoe leiden dat de lidstaten nog beter van elkaar zullen leren als
het gaat om het versterkt toepassen van best prac- tices. Nog meer benchmarking
op dit terrein is naar onze mening van groot belang. Wij kunnen niet ambitieus
genoeg zijn, binnen de genoemde randvoorwaarden, om tot goede
uitkomsten te komen. Wij hebben er geen enkel bezwaar tegen dat dit een pact
is genoemd en wij vinden dat wat wij tot nu toe hebben gedaan ook al de naam
'pact' had mogen dragen. Het gaat hier vooral om de inhoud en minder om de
naam. Er is ook geen spanning ten opzichte van de naam die aan het stabiliteits-
en groeipact is gegeven.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Bedoelt de minister-president dat hij achter de opstelling van Duitsland
en Frankrijk staat om te komen tot bindende afspraken hierover?Minister Kok:Nederland heeft zich met alle andere lidstaten opengesteld voor het verder
verbeteren en versterken van het beleid. Ook de kwalitatieve en kwantitatieve
afspraken die tijdens de Luxemburgse Top zijn gemaakt, hebben in die zin een
bindend karakter, dat lidstaten zich ertoe verplichten om een stapsgewijze
uitvoering en invulling te geven aan dat beleid. 'Bindend' betekent in dit
geval niet zo zeer dat het door anderen kan worden afgedwongen. Het betekent
wel een zekere committering van lidstaten – van hun parlementen, hun
bevolkingen en ten opzichte van elkaar – om het beste uit zichzelf te
halen en op dat punt minder formeel, maar meer materieel te werk te gaan bij
het verder verbeteren van de kwaliteit van werkgelegenheidsresultaten.De heer Hirsch Ballin (CDA):Voorzitter! Ik heb in mijn bijdrage aan het debat in eerste termijn een
uitspraak aangehaald van de Oostenrijkse minister van Financiën als woordvoerder
van de groep van regeringen met socialistische en sociaal-democratische leiding.
Mijn vragen over de pacten hielden verband met de zich duidelijk manifesterende
verschillende tendensen tussen beide benaderingen. Uiteraard is het denkbaar
en wenselijk dat alles geheel in evenwicht is. De minister-president heeft
gevraagd, je niet te verkijken op de opnieuw gebruikte term 'pact', die niet
is bedoeld als een ontkrachting van het stabiliteitspact. Ik stel het op prijs
als de minister-president kan aangeven waar hij c.q. de Nederlandse regering
staat ten aanzien van de benadering van de Europese Centrale Bank enerzijds
en de benadering van de Duitse minister Lafontaine anderzijds. Wat moet ik
in dat licht verstaan onder de genoemde ruimte van 12,5 mld.? Geeft hij daarmee
aan dat er een tendens in een andere richting denkbaar is? Of geeft hij daarmee
alleen de goede stand van zaken aan die wij moeten vasthouden en als tendens
moeten handhaven in het financieel beleid van Nederland?Minister Kok:Voorzitter! Ik reageerde op een opmerking van de heer Hirsch Ballin, waarbij
hij ter illustratie een getal noemde. Hij wilde daarmee aangeven dat Nederland
enigszins kwetsbaar is, althans zo verstond ik hem.De heer Hirsch Ballin (CDA):Ik haalde een van de fractievoorzitters van de regeringspartijen aan.Minister Kok:Uw opmerking had de klankkleur dat Nederland voor een bedrag van 3 mld.
in de gevarenzone zou zitten ten opzichte van het stabiliteitspact. Ik wijs
erop dat die zaken los van elkaar bezien moeten worden. In een begrotingsjaar
waarin sprake is van een wat afvlakkende economische groei – dit kan
Nederland betreffen, maar ook het christen-democratisch geleide België,
Luxemburg of Spanje – kan de feitelijke begroting een ongunstig beeld
opleveren ten opzichte van de ontwerpbegroting. Collega Zalm heeft een dezer
dagen aan de overzijde van het Binnenhof, over Nederland sprekend, gezegd
dat de tekens voor 1999 de verkeerde kant uit wijzen. In andere landen zal
dat niet anders zijn. Op dit moment is het niet mogelijk, bedragen in te vullen.Voorzitter! De heer Hirsch Ballin legt in zijn vraagstelling een verband
tussen het beeld van de Nederlandse begroting – lees: het Nederlandse
financieringstekort – en de maximumwaarde die volgens het stabiliteitspact
voor het begrotingstekort moet gelden. Met mijn antwoord heb ik niet willen
aangeven dat er vrij besteedbare ruimte is. Ik heb daarmee willen aangeven
hoe het feitelijk EMU-tekort van Nederland zich verhoudt tot de in het stabiliteitspact
aangegeven bovengrens. Wij zitten er zo'n 12 mld. onder. Dat is prima. Wij
moeten ernaar streven, daar nog meer onder te komen, maar wij zitten royaal
aan de goede kant van de streep.De heer Hirsch Ballin heeft gevraagd waar ik sta. Ik ben van mening –
en met hem de Nederlandse regering en de andere leden van de Europese Raad –
dat wij er waarschijnlijk nog onvoldoende aan hebben gedaan om het beste uit
onszelf en uit elkaar te halen op het punt van economische kracht en vernieuwingsgezindheid.
Dat geldt ook voor het tot uitdrukking brengen van de economische kracht van
Europa in nog betere werkgelegen- heidsprestaties. Wij mogen in de Europese
Unie niet berusten in een werkloosheid van 10%. Participatie moet op een nog
hoger plan worden gebracht, zoals ook de kwaliteit van de arbeidsmarkt en
het werkgelegenheidsbeleid. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen
het macrobeleid en de micro- of deeldoelstellingen. Ik noem de enorme werkloosheid
onder allochtone minderheden, de nog te geringe participatie van vrouwen en
de langdurige werkloosheid, ook al is die in ons land de laatste jaren gelukkig
gedaald, maar de harde kern is nog steeds te groot. Best practices, benchmarking,
het maken van vergelijken en het uitzetten van een meerjarenpad met kwalitatieve
en kwantitatieve taakstellingen zijn onderdeel van het Europese project. Het
kader voor de uitvoering van een gecoördineerd, goed afgestemd werkgelegenheidsbeleid
zijn de budgettair-monetaire afspraken op Europees niveau.De heer Van Eekelen (VVD):Nederland bevindt zich niet in de gevarenzone; daar maak ik mij geen zorgen
over. Benchmarking en good practises: het klinkt prachtig, maar waar gaat
het dan om? Gaat het om het microbeleid, wat de minister zo-even leek te indiceren?
Of geldt dat ook voor het macrobeleid? Ik meen dat zich daar toch een zekere
divergentie lijkt af te tekenen. Nederland heeft met zijn poldermodel een
goede benchmark, maar ik geloof niet dat dit gevolgd zal worden door een aantal
andere landen en op dit moment zeker niet door Frankrijk en Duitsland. Wij
hebben in feite een antikeynesiaans beleid gevoerd, terwijl Frankrijk en Duitsland
juist een meer keynesiaans beleid dreigen te voeren. Waar slaan die benchmarking
en die good practises dan op?Minister Kok:Die slaan op 21 heel specifieke onderdelen van het werkgelegenheids- en
arbeidsmarktbeleid. In een meerjarenbeleid zijn meestal in kwalitatieve zin
en soms in kwantitatieve zin afspraken gemaakt over een geleidelijke realisatie.
De afspraken over kwantiteit hebben bijvoorbeeld betrekking op de sluitende
aanpak waarover ik sprak. De afspraken over de kwaliteit betreffen de kwaliteit
van de trainings-, de werkervarings- en beroepsopleidingsaanpak, maar ook
heel veel andere aspecten, die steeds betrekking hebben op onderdelen van
de werkgelegenheidsprestatie. Daarover is veel terug te vinden in het materiaal
dat de regering ook bij andere gelegenheden beschikbaar heeft gesteld. Het
gaat er natuurlijk niet om, elkaar macromodellen op te leggen. Landen zijn
binnen het kader van het gecentraliseerde monetaire beleid zelf verantwoordelijk
voor het invullen van het economisch beleid. Zij zullen in de praktijk wel
steeds meer rekening met elkaar houden. Door de loop der dingen zal zich immers
toch wel een proces voltrekken van een geleidelijke toenadering. Daar kom
ik straks in een ander verband naar aanleiding van gestelde vragen nog op
terug. Deze toenadering geschiedt niet modelmatig, maar vindt wel plaats.
Ik wil overigens de gedachte wegnemen dat in de twee landen die de heer Van
Eekelen noemt, een rechttoe rechtaan keynesiaans beleid wordt gevoerd. Vergelijken
wij de Europese ontwikkeling van de afgelopen vier of vijf jaar en de begrotingstekorten
in 1993, 1994 en 1995, ook van de grote landen, met de huidige situatie –
en dat geldt in sterkere mate voor sommige Zuid-Europese landen, zoals Portugal,
Italië en Spanje – dan blijkt dat zij net als wij een beleid hebben
gevoerd waarbij de begrotingstekorten binnen de verantwoorde kaders werden
gebracht. Wij waren alleen net iets eerder begonnen. Dat heeft overigens die
landen en Europa sterker gemaakt. In een aantal landen heeft men wel de schokeffecten
daarvan voor de werkgelegenheid langer laten voortduren. De les was hier:
hoe eerder werd begonnen met het ombuigen en aanpassen van het beleid, hoe
sneller een gezondere basis werd bereikt voor een gunstiger en solider economische
ontwikkeling, inclusief de ontwikkeling van de werkgelegenheid.Mevrouw Zwerver heeft enkele vragen gesteld over sociale harmonisatie
op diverse beleidsonderdelen. Zij gaf het voorbeeld van een Europees minimumloon
of Europese CAO's. Over Europese CAO's heb ik de afgelopen dertig jaar al
met grote regelmaat het een en ander gehoord. Het is primair een zaak van
sociale partners om daarover afspraken te maken. Regeringen leggen dat niet
op. Van een minimumloon verwacht ik eerlijk gezegd weinig. Europa nodigt ons
daar niet toe uit. Ik meen dat een uniform Europees minimumloon op eenzelfde
niveau tot stand gebracht, of voor veel landen helemaal niks voorstelt, of
een obstakel is waarop zij niet zitten te wachten. Zou het minimumloon op
het Griekse niveau liggen, dan zou dat voor Nederland geen enkele betekenis
hebben. Zou in Griekenland het Nederlandse wettelijk minimumloon worden ingevoerd,
dan heeft dat misschien een effect waar men bepaald niet op zit te wachten.
Ik denk daarbij dan aan het sociaal beleid en de sociale vooruitgang.In diverse lidstaten zijn vakbonden en werkgevers principieel van mening
dat het een onderdeel van de 'Tarifautonomie' is, om het in mooi Duits te
zeggen, om uit te maken waar men gezamenlijk het minimumloon legt voor de
beloning voor prestaties. Daar is men ten principale tegen het minimumloon.
Als men er op het nationale vlak tegen is, is er niet veel fantasie voor nodig
om te bedenken dat men dat zeker zal zijn bij een internationaal opgelegde
regel, waarvan men al snel zal menen dat hij de subsidiariteit doorkruist.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Voorzitter! Minimumlonen kunnen ook anders worden vastgesteld. Er kan
worden gekeken naar minimumnormen en vervolgens naar het bruto nationaal product.
Premier Jospin heeft daar een groot pleidooi voor gehouden. Mag ik uit het
antwoord van de minister-president opmaken dat hij het daar niet mee eens
is en die oproep van Jospin niet steunt?Minister Kok:Ik ken die oproep niet, maar als hij zou bestaan, zou dat niets aan mijn
beschouwing afdoen. Ik heb nooit een uitwerking van die gedachte gehoord.
Het lijkt mij dat hiermee een nogal algemeen verlangen is uitgesproken. Ik
ken dat niet, maar ik zal het proberen te achterhalen. Ik denk niet dat dit
veel verandering brengt in mijn ideeën daarover.Zoals gezegd, een groot aantal sociale partners willen er gewoon niet
van weten. Zij willen wel een minimumloon. Iedereen wil wel een bepaalde beloning
met de werkgevers afspreken waaronder men niet gaat, maar een wettelijke regeling
die zo'n minimumloon regelt, is in een aantal landen echt een vloek, en dan
praat je over één land. Zoals gezegd, als je het Europees doet,
is het of te hoog of te laag. Het zal zelden voor iedereen goed zijn, omdat
de welvaartsverschillen voor iedereen groot zijn. Als je met nationale verschillen
rekening moet houden, heeft het vinden van een Europees gemiddelde geen zin.
Ik zal de heer Jospin er wel eens op aanspreken.Ik heb met grote belangstelling geluisterd naar het betoog van de heer
Veling, die drie invalshoeken noemde voor de ontwikkeling van de Unie. Ik
vond het een interessant, in zeker opzicht verrassend, maar vooral verfrissend
betoog. Ik hoop niet dat het onaardig klinkt, als ik dat zo zeg, maar wij
moeten toch allemaal uit ons hokje durven komen.De heer Veling sprak over integratie in een stroomversnelling, over integratie
als autonoom proces en de naar zijn mening te beperkte volksinvloed. Ik ga
nu vooral in op zijn betoog over de geconstateerde dynamiek. Die is er zeker.
Het lijkt mij dat wij in Europa allemaal te maken hebben met de invloeden
van de globalisering, of wij dat nu leuk vinden of niet. Je mag zeggen dat
je ervoor bent of dat je ertegen bent, maar het gebeurt wel. Door die dynamiek
van de globalisering is de grip van nationale overheden vaak sterk verminderd.
Door op Europees niveau zaken te bespreken en te coördineren wordt die
grip weer enigszins heroverd. Wij zien daar voorbeelden van op het monetair-economische
vlak en op andere terreinen.Is dat proces deels autonoom? Ja, dat is deels autonoom, maar de Unie
speelt daar net als de nationale overheden op in. De Commissie en de Raad
spelen daarin een rol, net als het Europees Parlement. Nu is de vraag of wij
moeten kiezen tussen de twee alternatieven die door de heer Veling werden
genoemd, bijvoor beeld op belastingterrein: de ongecontroleerde
race to the bottom of een zekere harmonisatie van bovenaf.Ik heb een beetje moeite met een keuze voor een van deze twee uitersten.
De discussie is ook gevoerd in de Europese Raad in Wenen, zij het heel kort.
In de Engelse pers en elders waren misverstanden ontstaan over uitspraken
van de Duitse minister van Financiën, de heer Lafontaine. Hij had gesuggereerd
dat wij bij het belastingbeleid misschien van eenparigheid van stemmen moesten
afstappen en naar meerderheidsbesluitvorming moesten gaan. In bepaalde uitlatingen
die de heer Lafontaine had gedaan, lag de suggestie besloten dat wij in Europa
meer naar belastingharmonisatie zouden moeten gaan.Daar is een fikse reactie op gekomen, niet alleen in het Verenigd Koninkrijk,
maar ook elders, omdat harmonisatie van belastingen in zich heeft dat wij
deze gelijktrekken. Daar ben ik geen voorstander van. In het grote gebied
met één markt en één munt dat onderdeel is van
een mondiale omgeving die haar invloeden heeft op het Europese gebeuren, moet
worden bezien of het mogelijk is de verschillen zodanig te verminderen dat
alle lidstaten er beter van worden. Dat is natuurlijk moeilijk te bepalen
en leidt tot een welgevulde agenda voor de ministers van Financiën. De
heer Zalm heeft daarover samen met de heer Vermeend al notities opgesteld
en de nodige informatie verstrekt aan beide Kamers. Zaken als schadelijke
belasting- en beleidsconcurrentie zullen zeker aan de orde zijn geweest in
de gedachtewisseling tussen parlement en regering. Er zijn zeker tendensen
aan te wijzen in Europa die schadelijke gevolgen kunnen hebben voor de EU.
Ik denk aan de Ierse voornemens op het punt van de vennootschapsbelasting.
Die voornemens zijn zo genereus tegenover het bedrijfsleven, dat het moment
nadert dat wij daarover kritisch moeten spreken. Andere vormen van schadelijke
beleidsconcurrentie kunnen een vorm van fiscale dumping inhouden die per saldo
slecht is voor de EU.Anderzijds zijn er terreinen waarop een positieve afstemming tot stand
kan worden gebracht. Dat is dan wellicht nog geen harmonisatie, maar daarbij
wordt wel gezamenlijk een bepaalde richting ingeslagen. Mevrouw Zwerver noemde
in dit verband de wenselijkheid om milieubelastende activiteiten duurder te
maken. Zij vond dat hiermee spoed moet worden betracht en dat niet gewacht
moet worden op de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam. Ik ben het
daar zeer mee eens. Nederland doet er dan ook alles aan om de op dit punt
aangenomen motie te helpen uitvoeren in het Europese beleid. Het is immers
van grote betekenis dat wij in aanvulling op het nationale beleid in Europees
kader nog meer kunnen doen om het belastingstelsel verder te 'vergroenen'
en de opbrengsten daarvan te benutten voor tariefsverlagingen, het tegengaan
van verdere erosie van de belastinggrondslag enz. Tot een bepaalde grens kunnen
de lidstaten zelf hun grens bepalen. Nederland doet dat ook, maar als je boven
een bepaalde grens wilt – en dat willen wij eigenlijk – kan dat
beter in gezamenlijkheid. Er zijn dus tal van terreinen waar coördinatie
van beleid verbeteringen met zich meebrengt. Naar mijn mening zal er nooit
een balans ontstaan waarin het definitieve evenwicht is gevonden tussen de
rol van de EU en de eigen verantwoordelijkheid van de lidstaten. Is dit iets
wat sluipenderwijs in de richting van federalisme gaat? Wat mij betreft noemt
men dat zo, maar het is niet een principiële keuze om allerlei fundamentele
bevoegdheden naar een hoger niveau te tillen zonder de daarbij behorende controle.
Het gaat veeleer om de vraag hoe je moet omgaan met de E van de EMU in relatie
tot de M van de EMU, die op het centrale vlak is gebracht. Ik denk dat de
praktijk niet zal laten zien dat wij de weg inslaan naar volledige harmonisatie,
maar wel naar meer coördinatie en afstemming. De mate en het tempo waarin
wij dat doen is afhankelijk van de consensusvorming die je samen ontwikkelt.De heer Hirsch Ballin vroeg hoe Europa zich zal ontwikkelen in de wetenschap
dat Europa deel uitmaakt van een wereld waarin de (handels)grenzen steeds
meer verdwijnen. Niet alleen verdwijnen de binnengrenzen, maar ook worden
de buitengrenzen 'lager'. Betekent dit dat Europa zijn raison d'être
verliest? Zo heeft de heer Hirsch Ballin het niet precies gezegd, maar ik
vertaal het zo nu even.Voorzitter! Wat mij betreft zou dat niet zo moeten zijn. De feitelijke
ontwikkeling van de Unie laat ook zien dat wij op een aantal terreinen een
nieuwe betekenis aan de Unie geven. Men denke aan de ontwikkeling van ruimte
voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid met het daarvoor ontwikkelde
tijdpad en aan de ontwikkeling in de richting van een doeltreffender gemeenschappelijk
buitenlands en veiligheidsbeleid. Juist in een wereld waarin globalisering
zo voortschrijdt, is er behoefte aan het eigene van Europa, het eigen sociale
en culturele model. Het gaat om de eigen functie die Europa voor burgers heeft;
die moet worden versterkt. Natuurlijk is Europa als entiteit te groot voor
veel burgers en groepen van burgers om daar hun culturele, nationale of regionale
eigenheid te vinden. Toch bindt Europa ons wél.Ik hoop dat dit straks mede zorgt voor een antwoord aan die arme student
en die Marokkaanse jongere, waarover mevrouw Zwerver zei: kan de minister-president
nog één argument bedenken waarom ze straks nog zouden gaan stemmen
of zouden denken dat ze belang hebben bij de toekomst van Europa? Ik denk
dat die student, of hij nu arm of rijk is, staande bij het begin van een leven,
graag ziet dat hij werk vindt en een gezin kan opbouwen in een omgeving die
culturele inspiratie biedt en die een economische en sociale basis biedt voor
perspectief, in een werelddeel dat zijn plaats en verantwoordelijkheid in
de wereldsamenleving kent. Dat zou ook die Marokkaanse jongere wel eens erg
kunnen interesseren. Het maakt ook voor hem veel uit of Europa een gebied
is dat de hand reikt aan partners in de wereld, of dat Europa een entiteit
is die met de rug naar de internationale omgeving staat. Ik zou nooit voor
die laatste opstelling willen kiezen.De heer Van Eekelen (VVD):Voorzitter! De minister-president is niet ingegaan op een vraag die ik
hem specifiek heb voorgelegd. Die vraag houdt verband met een mogelijk Nederlands
initiatief ten aanzien van de institutionele verbetering. Ik dacht dat juist
deze minister-president die zelf 'Amsterdam' heeft meegemaakt, een goed persoon
zou kunnen zijn om te constateren dat men in Amsterdam op een
aantal terreinen niet verder is gekomen en dat de zaken wellicht in een wat
ander kader zouden moeten worden geplaatst. Juist als je oude problemen in
een nieuw kader weet te plaatsen, blijken ze soms oplosbaar te zijn. Dat is
de les van Jean Monnet. Ik heb het gevoel dat de driehoek van Amsterdam een
te eng kader is en dat die gemeenschap, als zij uitgroeit tot 20 of 25 leden,
op een andere manier moet functioneren. Wat is nu de Nederlandse inzet om
dit vraagstuk te benaderen?Minister Kok:Voorzitter! Eigenlijk worden er nu verschillende vragen tegelijkertijd
gesteld. Ik heb er niets tegen, integendeel, om de driehoek van Amsterdam
uit te breiden tot de driehoek van de Benelux en om in dat verband te trachten,
initiatieven te ontwikkelen. De inzet van Nederland zal in belangrijke mate
aansluiten bij wat wij eerder bij de voorbereiding van 'Amsterdam' hebben
gezegd, maar de tijd staat niet stil. Wij zijn nu weer zoveel dichter bij
een toekomst waarin Europa plaats zal moeten bieden aan 20 of zelfs meer leden.
De gedachte om met de Beneluxpartners tot initiatieven te komen, spreekt mij
aan, zij het dat ik er twee kanttekeningen bij plaats. Ik doe dat niet om
boten af te houden; dat ligt mij helemaal niet.In de eerste plaats wijs ik erop dat wij nog een klein vuiltje van Amsterdam
hebben weg te werken. Immers, het liep even moeilijk tussen de drie Beneluxpartners
toen het om de volgende vraag ging. Als het tot institutionele afspraken en
afspraken over nieuwe stemverhoudingen komt, moet dan de regeling worden gevolgd
die in een working paper door het Nederlandse voorzitterschap is verwoord?
Zoals de heer Van Eekelen waarschijnlijk weet, was onze zuiderbuur daar niet
helemaal amused over. Zo'n ervaring is er om van te leren met elkaar. Het
geeft enige beperking aan de mogelijkheid om onmiddellijk een gezamenlijk
initiatief te nemen.De tweede kanttekening is dat je natuurlijk vooruit moet werken aan initiatieven,
maar als je daarmee naar buiten wilt, moet je in de volgorde der dingen eerst
alle prioriteit geven aan een goede afronding van de onderhandelingen over
de agenda 2000. Die zijn om twee redenen belangrijk. Hoe regel je je gezamenlijke
toekomst met z'n vijftienen? Wat wil je vandaar uit mogelijk maken voor de
toekomstige uitbreiding? De bedoeling van de vraag zal zeker niet zijn geweest,
dat dit proces nog moest worden gemengd met institutionele arrangementen en
vormgevingen. Dat loopt geheid op niets uit. Ik ben er echter wel voor dat
wij ons mentaal en politiek voorbereiden op de tweeslag, die snel gemaakt
moet worden. Nu moet er worden onderhandeld over de agenda 2000. In het verlengde
daarvan is er de institutionele aanpak. Daarbij kunnen wij pogen de krachten
te bundelen met de Beneluxpartners. Dat alles is zeer de moeite waard, ook
vanwege de invloed die wij met z'n drieën wellicht kunnen uitoefenen.De heer Hirsch Ballin (CDA):De minister-president heeft in wat naar ik meen bedoeld is als een peroratie
van de eerste termijn, duidelijk aangegeven dat ook in zijn ogen de Europese
Unie veel meer is dan een vrijhandelsgebied. Hij weet dat ook onze fractie
de Europese samenwerking sinds jaar en dag in die geest wil bezien. Meer dan
een economische gemeenschap moet zij ook een rechtsgemeenschap worden, een
gemeenschap die betekenis heeft uit een oogpunt van cultuur en gezamenlijke
idealen.Nu rijst wel de vraag of dat op dit moment, indachtig het verloop van
de Europese Raad in Wenen, voldoende zichtbaar is, bijvoorbeeld in relatie
tot de landen in Midden- en Oost-Europa. Die ontwikkelen zich tot gemeenschappen
die hun toekomst ook zo zien. Is het niet erg teleurstellend dat bij de stand
van Wenen nog zoveel blijft hangen in voorbereiding van de volgende stappen,
met veel discussie over de financiën die nog niet een oplossing, laat
staan een grondslag, voor het vervolg laten zien?Kan de minister-president zich voorstellen dat ik uit dit oogpunt van
die hoge idealen van Europa, ook in relatie tot Midden- en Oost-Europa en
nieuwe generaties, na het verloop van Wenen enige zorgen verwoord?Minister Kok:Nee, dat kan ik mij eerlijk gezegd niet voorstellen. Als ik zeg dat ik
dit natuurlijk ook wel begrijp, hebben wij weer consensus en wordt het allemaal
zo gezapig. Ik kan mij dat niet voorstellen. Ik kan heel goed begrijpen dat
sommige mensen wat ongeduldig zijn en graag alles in een keer geregeld hadden
willen zien. In het kader van de agenda 2000 worstelen wij echter met een
geweldige problematiek, niet vanwege de uitbreiding, al is die in het vervolg
daarvan mede daarvan afhankelijk, maar vanwege de belangentegenstellingen
tussen de vijftien. Ik zie dan wat er de afgelopen week in Wenen op tafel
lag en wat er nog aan niet voldoende conflict- en onderhandelingspunten over
is. Het is werkelijk onmogelijk om in dit stadium tot iets van een gezamenlijk
totaal akkoord te komen.De agenda 2000 is een complex vraagstuk. Er zijn zoveel afzonderlijke
en direct of indirect met elkaar samenhangende kwesties, dat je niets kunt
besluiten tot je alles hebt besloten. Ik zou het toejuichen als het mogelijk
was om over drie maanden te komen tot de afronding waar het Duitse voorzitterschap
zich voor inzet. Nederland zal krachtig steun geven aan dat tijdpad. Wij hebben
echter een aantal maanden nodig voor het afronden van dat proces. Ik meen
echt dat het niet kunnen afronden van de financiële onderhandelingen
in Wenen, waarvan van tevoren trouwens ook niemand uitging, absoluut niet
mag worden gezien als een illustratie van het onvermogen van de Europese Unie,
van de vijftien, om de zaakjes op een goede manier op orde te krijgen. Ik
zou het een grote prestatie vinden als wij daar in de komende maanden uit
kwamen. Dat moet ook lukken. Hopelijk zullen de landen ieder voor zich en
ook met elkaar beseffen dat men niet de verantwoordelijkheid voor een faillissement
van die onderhandelingen mag nemen. Zonder lichtvaardig te zijn, stemt mij
dat positief over dat proces. Wenen heeft gedaan wat gedaan moest worden;
de afronding volgt nu noodzakelijkerwijs in de komende maanden. Daarna is
de weg vrij voor een Europa van de vijftien dat een betere basis heeft als
entiteit van vijftien lidstaten. Ook hebben wij dan een Europa dat beter in
staat is om het uitbreidingsproces in te gaan, zeker als de institutionele
vragen in het verlengde van het komend voorjaar snel ter hand worden genomen.
Dat trekt echter wel weer een wissel op compromisbereidheid en slagvaardigheid.De heer Veling (GPV):In mijn bijdrage sprak ik over bepaalde automatismen en
over een zekere dynamiek. De minister-president herkent daar het een en ander
van. Een deel van die dynamiek is gecreëerd door de Europese integratie
zelf. Ik denk dan aan de EMU en aan het communautaire acquis dat in de loop
der jaren, waar mogelijk, is versterkt en uitgebreid. Dat alles gebeurde met
het idee dat op die manier de integratie zou kunnen groeien. Naar onze opvatting
is dat wel eens te onkritisch gebeurd. Kan de dynamiek die daardoor is ontstaan,
ons niet in de weg zitten bij de uitbreiding? Het acquis is breed en het is
de vraag hoe potentiële lidstaten daaraan kunnen voldoen. Ook de EMU
stelt hoge eisen. Kortom, zitten wij onszelf niet in de weg bij het verwezenlijken
van onze historische roeping tot uitbreiding naar het Oosten?Minister Kok:Met de EMU zitten wij elkaar zeker niet in de weg. Terugkijkend op bepaalde
processen is er altijd reden om te zeggen dat dingen ook anders hadden gekund,
maar als ik terugkijk naar de afgelopen tien jaar, dan moet ik constateren
dat Europa in de jaren tachtig ziek en zwak was en dat wij nu, als gevolg
van het tot stand brengen van de interne markt, het acquis en het EMU-proces,
een anker van stabiliteit zijn in een wereld waarin Europa steeds meer en
veel beter zijn waarde kan bewijzen dan in het verleden. Denkt u maar eens
terug aan wat er drie, vier jaar geleden gebeurde met de Spaanse peseta, de
Portugese escudo of de Italiaanse lire. Bij het eerste zuchtje wind op de
internationale financiële markten gingen die munten onderuit en ontstonden
er competitieve devaluaties van landen in de EU. Dat is een illustratie van
een in de kern niet stabiel en niet solide Europa. Europa belichaamt thans
kracht. Dat is geen reden tot zelfgenoegzaamheid; het verplicht ons om in
de eerste plaats kritisch op elkaar te blijven, want alleen zo kunnen wij
dit voortzetten en versterken. Men kan zeggen dat die stevige basis het voor
anderen moeilijker maakt om erbij te gaan behoren. Daarbij teken ik aan dat
deelname aan de EMU niet verplicht is. Uiteindelijk zijn het er 11 geworden
vanaf 1 januari. Griekenland is er niet bij, maar men is heel hard bezig om
alsnog aansluiting bij de EMU te vinden. Sommige andere landen zouden wel
mee kunnen doen, maar willen het nog even niet. Ik denk dan aan het Verenigd
Koninkrijk, Denemarken en Zweden. De EMU als zodanig is geen sta-in-de-weg
voor de uitbreiding van de EU met andere lidstaten. Het zal wel een aansporing
zijn om op dit punt goed te presteren. Afgemeten aan de criteria van het Verdrag
van Maastricht en van het stabiliteitspact kunnen sommige van de nu nog niet
toetredende landen zich op dit punt al wel kwalificeren. Dat is mede het resultaat
van de inspanningen die men in de afgelopen jaren heeft verricht. Het moeten
voldoen aan het acquis stelt eisen aan de conditie die men heeft op het moment
dat men de brug oversteekt en tot de Unie toetreedt. Dat betekent, dat men
op korte en langere termijn niet alleen de lusten, maar ook de lasten van
het lidmaatschap van de Unie kan dragen. De gestelde eisen maken de kans groter
dat de deelnemers aan het straks grotere peloton ook echt levenskrachtig zijn.
Niet voor niets is daar een dermate lange periode voor uitgetrokken, dat het
mogelijk is, voor hen en voor ons, die overstap te doen. Ik heb niet de neiging
te stellen dat wij, door monetair en economisch een krachtige positie in te
nemen, het degenen die straks bij ons willen horen, moeilijk maken. Overstappen
is even lastig, maar als men er eenmaal is, staan we samen sterker.Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Ik heb nog gevraagd naar de bereidheid om zich op het financiële
vlak jegens de vaste uitgaven wat flexibeler op te stellen. Of neemt een van
de andere bewindspersonen deze vraag voor zijn rekening?Minister Kok:Ik wil het antwoord wel voor mijn rekening nemen. Het gaat over de EU-financiering?Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Ik heb een aantal punten aangegeven, waaronder onze gerechtvaardigde wens
tot bezuinigen. Uit het verslag van Wenen blijkt dat hiervoor enig begrip
begint te groeien. Tot nu toe valt echter weinig bereidheid te constateren
om de vaste uitgaven wat flexibeler te bekijken. Is het mogelijk dat men hiertoe
binnen korte termijn wel bereid zal zijn?Minister Kok:Ik sluit niet uit dat de staatssecretaris hierop nog zal ingaan, maar
voor ons staan twee zaken voorop. Ik noem een soberder uitgavenbeleid in de
Unie als geheel. Dit kan worden gerealiseerd via de stabilisatie van de reële
uitgaven. Het leek erop dat Nederland hiervoor niet veel steun zou krijgen,
maar thans is een toenemend aantal lidstaten gevoelig voor deze lijn. Dit
laat onverlet dat binnen een gestabiliseerd uitgavenkader een zekere flexibiliteit
kan bestaan tussen uitgavencategorieën. Dat is thuis het geval, maar
ook bij de nationale begroting. Als je thuis iets belangrijks wilt, moet je
op iets anders even bezuinigen. Er is niets verkeerds aan dat Brussel dit
ook doet of dat wij dit met elkaar in Brussel doen. Het hoeft niet altijd
meer te zijn.Een ander punt is de lastenverdeling. Stabilisatie van de uitgaven is
moeilijk, omdat een aantal lidstaten dit niet wil. Dan beland je in een fase
van het sluiten van compromissen. De Commissie heeft voor een lastenverdeling
instrumenten aangereikt die kunnen worden gehanteerd om de scheve verhouding
weg te nemen. Hierbij valt te denken aan een nettobegrenzer en koopfinanciering
op de landbouwuitgaven. Ook zijn middelen aangereikt in het kader van het
eigenmiddelenbesluit. Deze twee punten moeten tot een goed eindresultaat leiden.
Natuurlijk is Nederland bereid, als het eindspel wordt gespeeld, toch water
in de wijn te doen en met een compromis akkoord te gaan. Niemand kan het zich
permitteren zich eind maart op het standpunt te stellen dat de uitkomst voor
de volle 100% gelijk moet zijn aan de inzet. Wij doen echter geen concessies
of wij laten ons niet in de kaart kijken, als er absoluut nog geen beweging
in de andere kant zit. Enige soepelheid en flexibiliteit zijn goed, maar moeten
voortkomen vanuit een taaie onderhandelingspositie. Wij weten dat hiernaar
door onze kiezers, burgers en de beide Kamers der Staten-Generaal wordt gekeken.Minister Van Aartsen:Mijnheer de voorzitter! Wij staan voor een gewichtige periode in Europa,
waarin wij, met het Verdrag van Amsterdam en de protocollen van dat verdrag
in de hand, in de komende jaren een versnelling moeten bereiken in een aantal
processen in Europa. U hebt zojuist al van de minister-president
gehoord dat de Nederlandse inzet hierbij zal zijn het totstandbrengen van
een democratisch en slagvaardig Europa waarin de burger zich kan herkennen.
Integratie, waar nodig en wenselijk, moet gekoppeld worden aan een voortdurende
verbetering van de Europese rechtsorde. De heer Hirsch Ballin heeft er behartigenswaardige
woorden over gesproken. Dat moet de rode draad blijven bij de ontwikkeling
van de Unie, juist nu wij op zo'n belangrijk breukvlak in Europa staan.Daarom ben ik evenals de minister-president, in tegenstelling tot de heer
Hirsch Ballin, gelukkig met datgene wat kort geleden in Wenen is bereikt.
Dit heeft met een heel duur woord de aanduiding 'de strategie van Wenen' gekregen.
Zelfs zonder de strategie is er een aantal belangrijke gebieden geïdentificeerd
die door de burger van groot belang worden geacht en waarop de komende jaren
in tempo besluiten en maatregelen moeten worden genomen. Hierbij gaat het
om werkgelegenheid, economische groei, het gemeenschappelijke veiligheidsbeleid
en buitenlands beleid van de Unie, de kwaliteit van het bestaan, de Agenda
2000, de instellingen en de bevordering van stabiliteit, vooral via de versterking
van het beleid in de tweede pijler. Dit lijkt mij vanuit Wenen op weg naar
het Duitse voorzitterschap een uitstekende prioriteitsstelling, die past in
de gedachten van de Nederlandse regering over de verdere ontwikkeling van
de Europese Unie.Daar moet naar het oordeel van de regering met gepast enthousiasme aan
worden gewerkt, in de wetenschap dat havermout met levertraan best gezond
is en dat overigens Europa een moreel project is, zoals de heer Jurgens het
in navolging van de staatssecretaris noemde. Aan dit morele project mag en
moet naar mijn mening met enige visie worden gewerkt. Hiermee heb ik tegelijkertijd
twee van de geachte afgevaardigden die een mooi opschrift voor hun inbreng
hadden, wellicht voor een belangrijk deel bediend.Over de toetreding van de EU tot het EVRM heeft zowel de heer Hirsch Ballin
als de heer Jurgens gesproken. Ik meen dat de heer Jurgens in zijn bijdrage
de belangrijke opmerking heeft gemaakt dat het voor de hand ligt als toetreding
van de EU eenmaal een mogelijkheid is. Nu is het probleem dat alleen staten
lid kunnen worden van de Raad van Europa en aldus partij kunnen worden bij
het EVRM. De Europese Unie is geen staat en heeft geen rechtspersoonlijkheid.
De Europese Gemeenschap heeft wel rechtspersoonlijkheid en kan dus toetreden
tot internationale organisaties. Het Hof van Justitie heeft echter in een
uitspraak in 1996 geoordeeld dat de Gemeenschap hiertoe niet bevoegd is. Wij
kunnen het betreuren, maar het Verdrag van Amsterdam brengt in dit geheel
geen verandering.Dan is wellicht de volgende vraag of het inhoudelijk nodig is. Ik begrijp
de achterliggende gedachte die bij de geachte afgevaardigden leeft. Deze heeft
ook deel uitgemaakt van het debat in de Tweede Kamer. De vraag is echter of
toetreding ook toegevoegde waarde heeft. De EU is gebonden aan het EVRM. Ik
dacht dat dit bleek uit artikel F. En het Hof van Justitie in Luxemburg conformeert
zich in zijn rechtspraak aan de uitleg die het Hof in Straatsburg aan het
EVRM geeft.Misschien is het goed om nu de casus langs te lopen die zich zou kunnen
voordoen, waarbij een burger een klacht heeft over een behandeling als, bijvoorbeeld
werknemer. Laten wij aannemen dat het een 'zij' is. Zij is van mening dat
zij ongelijk wordt behandeld ten opzichte van andere werknemers. Dat staat
het verdrag niet toe op grond van artikel 119. Zij legt die kwestie vervolgens
voor aan de nationale rechter. Indien de rechter meent dat het verdrag op
dit punt onvoldoende duidelijk is, kan hij krachtens artikel 177 een prejudiciële
vraag stellen aan het Hof van Justitie. Het Hof zal het verdrag vervolgens
interpreteren, mede in het licht van het EVRM. Immers, daartoe is het Hof
krachtens artikel F en ik meen ook krachtens artikel L van het EU-verdrag,
bevoegd. Het Hof van Justitie zal de nationale rechter een antwoord geven.
Vervolgens zal de nationale rechter vonnis wijzen. Indien uiteindelijk aan
het einde van de nationale rechtsprocedure de betrokken burger van oordeel
zou zijn, dat hem of haar geen recht wordt gedaan in het licht van het EVRM,
kan zij de zaak vervolgens weer voorleggen aan het Hof voor de rechten van
de mens in Straatsburg. De Straatsburgse rechters zullen dan nogmaals kijken
of het EVRM in casu goed is nageleefd. Dat zou ook tot een herziening van
het vonnis kunnen leiden. Dat valt niet uit te sluiten maar of het waarschijnlijk
is, is een volgende vraag. Ik zou erop willen wijzen dat het Hof van Justitie
deze interpretatie in haar volgende uitspraken weer zal betrekken, waarbij
Luxemburg Straatsburg volgt.Ik geef dit voorbeeld, voorzitter, om duidelijk te maken dat er geen tegenspraak
en tegenstellingen tussen de twee Hoven behoeven te ontstaan.De heer Hirsch Ballin heeft vervolgens uitvoerig gesproken over het thema
van de landen overzee. Hij heeft met name gesproken over de herziening van
het LGO-Besluit, althans over de betrekkingen tussen de LGO en de EU. De herziening
van die betrekkingen zal op korte termijn moeten plaatsvinden, want het LGO-Besluit
loopt op 1 maart 2000 af. De onderhandelingen over een nieuw besluit zijn
voorzien in de periode van medio 1999 tot begin van het jaar 2000. De behoeftes
van de LGO zijn ook in de loop der jaren veranderd en zullen, denk ik, opnieuw
in kaart moeten worden gebracht. De afspraken inzake handel zullen ook tegen
het licht moeten worden gehouden. Die zullen moeten worden getoetst aan de
vereisten van de Wereldhandelsorganisatie. Andere vormen van nauwere samenwerking
kunnen in dit kader ook aan de orde worden gesteld. De regering heeft zich
voorgenomen om in samenspraak met de Nederlandse Antillen en Aruba te gaan
werken aan de Nederlandse inzet in die onderhandelingen. De uitkomst zou moeten
zijn een relatie met de EU die de ontwikkeling van de Nederlandse Antillen
en uiteraard van Aruba op lange termijn ten goede komt. De heer Hirsch Ballin
deed een appèl in de richting van de minister en inderdaad is het van
belang om hier tijdig over na te denken en de Antillen en Aruba daar tijdig
bij te betrekken.De heer Hirsch Ballin heeft een aantal vragen gesteld dat betrekking heeft
op het burgerschap. Ik dacht dat het Verdrag van Amsterdam in wezen niets
verandert aan de nationale regelingen, dus ook niet de regelingen betreffende
het Nederlanderschap. Dat blijft een soevereine bevoegdheid van de lidstaat
en dus ook een soevereine bevoegdheid van Nederland. Door het
Verdrag van Amsterdam blijft dit vraagstuk een zaak van nationaal recht, die
ook naar onze opvattingen kan worden weergegeven en kan worden ingevuld.De heer Hirsch Ballin (CDA):Voorzitter! Mijn vraag over het burgerschap veronderstelde niet, dat er
geen bevoegdheid meer zou zijn om het zo te regelen als in de Rijkswet op
het Nederlanderschap. Uiteraard niet. Maar het EG-verdrag kent het Europees
burgerschap sinds het Verdrag van Maastricht. Het Europees burgerschap is
gekoppeld aan het hebben van de nationaliteit van de lidstaten van de Europese
Unie. Ik heb geconstateerd, dat de regering kennelijk ook van oordeel is dat
dit betekent, dat er op het punt van het reizen geen beperkingen kunnen worden
gesteld onder de huidige wetgeving op het Nederlanderschap aan de Nederlanders
uit andere delen van het Koninkrijk. Misschien wil de minister van Buitenlandse
Zaken daar nog even op ingaan en dat nu of later betrekken bij de vraag of
er een goed evenwicht is in de half-halfbetrok- kenheid van de Nederlandse
Antillen en Aruba bij de Europese Unie en de Europese Gemeenschappen.Minister Van Aartsen:Voorzitter! Dit thema is uitvoerig aan de overzijde aan de orde geweest
bij de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken. De staatssecretaris
heeft toen duidelijk gezegd, dat op dit gebied geen beperkingen mogelijk zijn.
Ik had de heer Hirsch Ballin zo begrepen dat hij vroeg of het Verdrag van
Amsterdam beperkingen daarin kon aanbrengen. Dat is niet het geval, omdat
dit een zaak van nationaal recht is en blijft, met de bepalingen van het Verdrag
van Amsterdam.De hiërarchie van normen is een van de belangrijke onderwerpen geweest
in de IGC. Zoals de heer Hirsch Ballin waarschijnlijk ook wel weet, is het
in de IGC niet mogelijk gebleken om overeenstemming over een dergelijke normenhiërarchie
te bereiken. In de diverse lidstaten wordt er met een geheel andere juridische
blik naar gekeken en wat dat betreft, is het ongelooflijk moeilijk om de rechtssystemen
in de lidstaten in te passen. Nederland heeft dit vraagstuk bepleit in het
kader van de IGC en het heeft dit punt pas laten vallen toen echt duidelijk
werd, dat er ook geen overeenstemming mogelijk was. Dat had uiteraard ook
iets te maken met de enorme tijdsdruk waaronder de IGC moest plaatsvinden.
Het is zonder enige twijfel een vraagstuk dat zal terugkeren als er op enig
moment opnieuw een IGC in de Unie moet worden georganiseerd. We weten allen,
dat dit moment inderdaad weer zal aanbreken.De heer Hirsch Ballin (CDA):Voorzitter! Ik begrijp, dat dit soort stagnaties het onmogelijk heeft
gemaakt om de doelstelling te realiseren. Het blijft echter onduidelijk waar
nu precies de problemen en de verschillen in visie zitten in de lidstaten.
Het is een vraag, die de kaders van dit debat waarschijnlijk te buiten gaat,
maar zouden wij daar een notitie over kunnen krijgen?Minister Van Aartsen:Voorzitter! Ik ben graag bereid om zeker in het kader van een volgende
IGC inzicht daarin te geven, maar ik neem aan dat de heer Hirsch Ballin vooral
de stand van zaken wilde weten ten aanzien van de vorige IGC. Het is natuurlijk
mogelijk om daarover een notitie naar de Kamer te zenden.Voorzitter! Over het instemmingsrecht heeft de heer Hirsch Ballin gezegd,
dat er sprake was van een willekeurige selectie. Hij heeft daar op zichzelf
gelijk in. Ik wil echter geen uitvoerig betoog houden om duidelijk te maken,
dat er geen element van willekeurigheid in zit. De regering heeft aanvankelijk
in de discussie over het instemmingsrecht de stelling betrokken dat het instemmingsrecht
in wezen niet naar de eerste pijler uitgebreid zou moeten worden. De Tweede
Kamer heeft zich hierover tijdens een debat uitgelaten en ik heb toen geconstateerd
dat zij een belangrijk punt bij de kop had en dat is ook de reden geweest
voor de regering om naar aanleiding van de indiening van het amendement-Van
den Akker te besluiten, het oordeel in dezen aan de Kamer over te laten. Dus
is er nu instemmingsrecht aan de Staten-Generaal voor de besluitvorming ten
aanzien van het vrije personenverkeer.De stelling van de heer Hirsch Ballin dat de Staten-Generaal eigenlijk
overal waar het Europees Parlement geen volledig co-decisierecht heeft instemmingsrecht
zou moeten krijgen, zou de regering in algemene zin niet willen onderschrijven.
Dan zou je kunnen spreken van communicerende vaten en die richting moeten
wij in dit kader niet op. Ons uitgangspunt is en blijft dat bij besluitvorming
op Europees niveau de democratische controle op Europees niveau moet worden
geregeld. De regering zal zich ook blijven inzetten om die raadplegingsbepalingen
zoveel mogelijk te beperken. Met andere woorden: het Europees Parlement moet
in beginsel op alle terreinen co-decisierecht krijgen. Mevrouw Gelderblom
heeft in dit verband het dilemma geschetst dat zich afspeelt in het kader
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Ik wijs erop dat er ook op dat terrein
een zekere voortgang in en om het Verdrag van Amsterdam is geboekt, omdat
nu vraagstukken van fytosanitaire en veterinaire aard aan co-decisie onderhevig
zullen zijn. Dus op dit terrein, dat altijd heel gevoelig lag, is bij de onderhandelingen
over het Verdrag van Amsterdam, mede door Nederlandse inzet, vooruitgang geboekt.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):U zegt dat het parlement op alle terrein co-decisierecht moet krijgen.
Doelt u dan ook op het terrein van de handelspolitiek?Minister Van Aartsen:Dat valt onder de themata die nog niet aan de orde zijn in het kader van
het Verdrag van Amsterdam. Ik meen dat u een stuk geciteerd heeft uit de memorie
van antwoord, waarin u een tegenstelling meende te ontdekken. Maar die is
er niet. Het beleid is zoals ik het u geef. Dit zijn vraagstukken die in een
volgende onderhandelingsronde opnieuw op de agenda zullen komen. Daarbij is
het uitgangspunt van de Nederlandse regering dat co-decisie van de zijde van
het Europees Parlement moet worden uitgebreid. Dat is ook de enige methode
waarop je kunt laten zien aan de toetredingslanden dat de Europese Unie besluiten
neemt die alle ook onderhevig zijn aan de parlementaire goedkeuring van het
Europees Parlement.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Mag ik dan constateren dat de minister heeft gezegd dat Nederland zich
bij een eerstvolgende verdragsherziening volop zal inzetten om het co-decisierecht
ook op het terrein van de handelspolitiek te ondersteunen?Minister Van Aartsen:Dat heb ik inderdaad gezegd. De Nederlandse regering zal daarnaar streven.
Dat is geen nieuw streven. Dat streven is ook betracht in het kader van de
onderhandelingen over het Verdrag van Amsterdam en zoals ik aangaf, is er
zelfs op het wat gevoelige en moeilijke terrein van de Europese landbouwpolitiek
vooruitgang geboekt.De heer Hirsch Ballin heeft met name geïnformeerd naar de verhouding
tussen de Hoge Vertegenwoordiger, die met vraagstukken betreffende het GBVB
is belast, en de Commissie. Het verdrag geeft duidelijkheid over de bevoegdheden
en de verantwoordelijkheden van de Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger.
Laatstgenoemde staat ten dienste van het voorzitterschap en is een 'instrument'
van de Raad. De heer Hirsch Ballin gaf al aan dat het erom gaat, goede werkafspraken
te maken. In het verdrag wordt getracht, een duidelijke samenhang in het externe
optreden van de Unie te verzekeren door middel van de verplichting tot samenwerking
tussen Raad en Commissie. Voorts is het in het kader van de werkzaamheden
van de Hoge Vertegenwoordiger heel belangrijk dat in de eenheid voor beleidsplanning
en vroegtijdige waarschuwing ook een vertegenwoordiger van de zijde van de
Commissie wordt opgenomen. Wij hebben met een nieuw fenomeen te maken en het
is duidelijk dat dit samenspel zich moet ontwikkelen. Ik geef de geachte afgevaardigde
grif toe, dat men op elkaar zal moeten inspelen, maar ik ben ervan overtuigd
dat dit, gezien de daarvoor in het verdrag opgenomen basis, goed kan werken.De heer Van Eekelen heeft over het gemeenschappelijk defensiebeleid gesproken
en verwezen naar het initiatief van de Britse minister-president. Ik onderschrijf
zijn betoog in grote lijnen. De nauwere samenwerking die is vastgelegd in
het protocol van artikel J.7 van het Verdrag van Amsterdam tussen de EU en
de WEU wordt door de regering van harte ondersteund. De nieuwe, door de Nederlandse
regering toegejuichte opstelling van het Verenigd Koninkrijk maakt het nu
mogelijk om de discussie aan te gaan over een opsplitsing van de WEU –
daar gaat het uiteindelijk dan wel om – in een politiek deel, dat zal
overgaan naar de Europese Unie, en een militair deel, het uitvoerende deel,
dat bij de NAVO kan worden ondergebracht. In dat kader heb ik de suggestie
gedaan om de secretaris-generaal van de WEU en de Hoge Vertegenwoordiger,
tevens secretaris-generaal van de Raad, in één persoon te verenigen,
juist om aan te geven dat het de bedoeling is dat er sprake zal zijn van het
samenvallen van functies.De discussie over het initiatief van de Britse minister-president zal
nog in diverse forums moeten worden gevoerd, in de EU, de WEU, maar ook in
de NAVO. Wij staan nog maar aan het zeer prille begin van de discussie hierover.Voorzitter: Lycklama à NijeholtMinister Van Aartsen:In het komende jaar zijn voor deze discussie twee momenten van groot belang.
In de eerste plaats de Europese Raad in Keulen, die zich zal moeten uitlaten
over een rapportage van de Algemene Raad over dit vraagstuk. In de tweede
plaats zal dit thema aan de orde komen tijdens de belangrijke NAVO-top in
Washington in april volgend jaar. Er zal dan gesproken worden over een nieuw
strategisch concept. Naar ons oordeel zal een Europese veiligheids- en defensie-identiteit
daarvan deel moeten uitmaken.Het gaat er nu vooral om, in dit prille stadium de discussie niet te laten
verzanden in institutionele kwesties. Hieraan zijn een paar moeilijke aspecten
verbonden. Dat heeft de Britse minister-president het institutioneel meccano
genoemd. Het lijkt mij beter, daar nog even mee te wachten en dit idee vooral
in de komende periode verder uit te dragen. Zoals gezegd, de Nederlandse regering
heeft bij alle gelegenheden die zich in de afgelopen maand hebben voorgedaan,
de suggestie van de heer Blair zeer ondersteund.De heer Van Eekelen sprak over artikel 113. Zoals de geachte afgevaardigde
weet, is op dit punt in de Tweede Kamer een motie ingediend. De regering zal
uiteraard op het moment dat zich daarvoor aandient, proberen ook op dit gebied
verder te komen. Zij zal streven naar een uitbreiding van de reikwijdte van
artikel 113 met de intellectuele eigendom, diensten en investeringen. Dat
kan, met uitzondering van de investeringen, door middel van de toepassing
van het nieuwe vijfde lid van artikel 113. Als dat niet wordt toegepast, zal
Nederland bij een verdragswijziging streven naar een uitbreiding van de reikwijdte
van artikel 113 naar de gebieden waar het in dit kader over moet gaan.De geachte afgevaardigde mevrouw Gelderblom heeft van de minister-president
al vrij uitvoerig antwoord gekregen op vragen over een aantal thema's. Zij
heeft zeer uitvoerig gesproken over de Agenda 2000. In haar betoog maakte
zij ook een paar opmerkingen over de Commissie. Zij heeft de Commissie, met
name de politieke kleur van de Commissarissen, aan de orde gesteld. Zij vroeg
zich af waarom de individuele Commissarissen niet naar huis kunnen worden
gezonden. De Europese Commissie moet, werkelijk waar, dé belangrijke
taken in de Unie verrichten. Zij moet toezien op de naleving van het verdrag
en wetgevende voorstellen doen. Het is in wezen de motor van het geheel. De
Commissie is ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de meeste wet- en
regelgeving. Daarom – dit antwoord is al in de memorie van antwoord
gegeven en dat moet letterlijk worden opgevat – moet de Commissie uit
capabele personen bestaan. De eisen die het verdrag stelt, zijn op dit gebied
streng. De lidstaten volgen nu eenmaal een procedure waarbij zij de beste
mensen daarvoor voordragen. Mevrouw Gelderblom zal van mij vandaag niet horen
dat de politieke kleur van de Commissarissen zonder betekenis is. Commissarissen
moeten in de letterlijke zin des woords geen kleurloze personen zijn, integendeel.
Ook politieke ervaring is bij het werk in Brussel van groot belang. Onzerzijds
is er niets op tegen dat de kleur van Commissarissen gewoon bekend is. Ik
meen dat wij hier met z'n drieën een eind zouden komen als wij zouden
proberen de gaten die de geachte afgevaardigde nog meende te moeten ontdekken,
in te vullen. Daar hebben wij geen ambtenaar van de Commissie voor nodig die
daar twee uur aan zou gaan zitten werken. Ik wil wel benadrukken dat de Commissarissen
hun werk op een onafhankelijke wijze en vooral met het oog op de belangen
van de Gemeenschap moeten doen. Daarbij moeten zij wel letten
op de belangen van het eigen land. Dat mag niet exclusief, maar het mag ook.
Dat zeg ik er zeer nadrukkelijk bij.Door het Verdrag van Amsterdam wordt de rol van de voorzitter van de Commissie
groter. Dat heeft deze Kamer ook geconstateerd. Dat betekent volgens mij dat
er in de komende periode wellicht meer rekening kan worden gehouden met achtergrondkennis.
Dat zal in ieder geval de voorzitter doen die ook door het Europees Parlement
op een bepaalde manier tot zijn investituur is gekomen. Daarbij zal ook de
politieke kleur van belang zijn, evenals, uiteraard, de verdeling van de portefeuilles.Ik hoorde enige verbazing in de stem van mevrouw Gelderblom, toen zij
vroeg waarom het heenzenden van een individuele Commissaris niet mogelijk
is. Zij zal weten dat Nederland daar voorstander van is geweest bij de onderhandelingen
voor de IGC, maar dat daarvoor onvoldoende steun bleek. Het verdrag luidt
zoals het luidt, dat verandert niet. De enige mogelijkheid volgens het verdrag
is een motie van afkeuring die de gehele Commissie dwingt tot aftreden, want
artikel 144 van het verdrag wordt niet gewijzigd, dus kan de Commissie slechts
als geheel worden heengezonden.Een belangrijk thema is dat de rol en de positie van de voorzitter wel
worden veranderd, evenals de rol, de positie en de invloed die het Europees
Parlement heeft bij de benoeming van de voorzitter. Het experimenteren daarmee
kan in de komende periode nog tot verrassende en voor de democratie goede
uitkomsten leiden. Ook hiervoor geldt: een nieuwe ronde met nieuwe kansen.Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Voorzitter! Wat de minister van Buitenlandse Zaken nu stelt, is natuurlijk
bekend. Dat een Commissaris bekwaam is, is zo vanzelfsprekend dat ik het een
beetje belachelijk vind dat dit vastgesteld zou moeten zijn. Stel je voor
dat onze minister-president zou zeggen: ik heb ministers aangesteld, maar
het belangrijkste is dat zij bekwaam zijn. Zo werkt dat niet. Ik heb die vergelijking
doorgetrokken, ervan uitgaande dat de ministers allemaal bekwaam zijn.Minister Kok:Heel bekwaam.Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Stel je voor dat de Tweede Kamer alleen de hele regering naar huis zou
kunnen sturen en dat een staatssecretaris of een minister niet apart weggestuurd
zou kunnen worden. Dat zouden wij in Nederland toch niet meer accepteren?
Ik vind dat deze vergelijking doorgetrokken moet kunnen worden naar Europa,
ook al begrijp ik dat dit alleen bij de Commissie kan, als het Verdrag van
Amsterdam in werking treedt. Ik blijf er bij de Nederlandse regering op aandringen
om deze gedachte bij volgende raden te blijven aanbevelen en gebruik te maken
van deze vergelijking om aan te tonen hoe ridicuul het is dat anderen het
hiermee niet eens zijn.De heer Jurgens (PvdA):Mevrouw Gelderblom moet zich ervan bewust zijn dat zij dan eerst een aanvaring
krijgt met onze Duitse vrienden, die in hun grondwet exact hetzelfde systeem
hebben.Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Dingen die moeten, moeten kunnen. Als wij het erover eens zijn, kunnen
wij de regering deze aanbeveling geven en vragen om zich daarvoor te blijven
inzetten. Dat is wat ik vraag.De heer Jurgens (PvdA):Dat doet de regering al jaren, dus u zit op de goede lijn.Minister Van Aartsen:Ja, ik heb geprobeerd aan te geven dat dit de bestendige lijn van de Nederlandse
regering is. Ook dit kabinet zal in de komende jaren op deze wijze handelen.
De geachte afgevaardigde heeft gewoon gelijk. Ik denk dat er geen minister
in Nederland op de arbeidsvoorwaarden van het Verdrag van Amsterdam zijn of
haar ambt zou willen aanvaarden. Dat lijkt mij ook ongelofelijk saai.De geachte afgevaardigde mevrouw Zwerver heeft vrij uitvoerig gesproken
over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Zij heeft ook
een korte opmerking gemaakt over de situatie rond Irak. Ik hecht eraan op
te merken dat werkelijk niemand, waar dan ook, hierbij overliep van enthousiasme.
Het tegendeel is het geval. Ik heb namens het Nederlandse kabinet in de nacht
van woensdag op donderdag gezegd dat de gebeurtenissen een nederlaag waren
voor de diplomatie. Wij hebben geconstateerd dat er helaas geen alternatief
voor dit ingrijpen was. Het was de vierde crisis van dit jaar in die zin dat
Saddam Hussein ten vierde male dreigde de besluiten van de Veiligheidsraad
niet uit te voeren. Uiteindelijk ging het daarom bij de operatie. Nederland
heeft sinds de eerste crisis in februari dit jaar telkenmale dezelfde positie
ingenomen. Omdat er geen alternatieven waren, heeft de regering het optreden
van de Britten en Amerikanen als onontkoombaar gekwalificeerd. Gelukkig kan
er nu weer een opening worden geboden om de diplomatie opnieuw haar werk te
laten doen. Ik ben ervan overtuigd dat de EU, die op weg is naar een gemeenschappelijk
buitenlands en veiligheidsbeleid, daarbij ook een rol zal kunnen spelen.De totstandkoming van een voldragen GBVB is geen eenvoudig proces. De
inbreng van de lidstaten wordt natuurlijk in sterke mate bepaald door historische
factoren en nationale belangen. Gemeenschappelijke strategieën kunnen
een mooi instrument zijn om een grotere mate van gemeenschappelijkheid te
bereiken. Tijdens de Europese Raad is besloten, te beginnen met de uitwerking
van dergelijke strategieën voor de regio's die aan de uitgebreide EU
zullen grenzen. Tijdens het voorzitterschap van de Bondsrepubliek zal bijvoorbeeld
een gemeenschappelijke strategie voor Rusland worden opgesteld, die een pijleroverstijgend
karakter zal moeten hebben. Het is de bedoeling dat in de toekomst de gemeenschappelijke
strategieën zich zullen uitstrekken tot een steeds groter aantal regio's
en thema's en dat er in de praktijk een steeds grotere gemeenschappelijkheid
van de Unie tot stand wordt gebracht. De geachte afgevaardigde weet dat de
besluitvorming op basis van eenmaal door de Europese Raad vastgestelde gemeenschappelijke
strategieën in principe plaatsvindt bij gekwalificeerde meerderheid.
Dat geldt voor gemeenschappelijke optredens en gemeenschappelijke besluiten
op basis van de gemeenschappelijke strategie. Ook geldt het voor besluiten
waarmee uitvoering wordt gegeven aan een gemeenschappelijk standpunt. Besluiten
die gevolgen hebben op militair gebied zijn hiervan uitgezonderd. Mevrouw Zwerver vroeg verder nog naar de zeggenschap van het EP terzake.
Die zeggenschap zal steunen op artikel J.11 waarin is vastgelegd dat het voorzitterschap
het EP raadpleegt over de voornaamste aspecten en fundamentele keuzen op GBVB-beleid.
Dat moet naar ons inzicht ook gelden voor de gemeenschappelijke strategieën.
Het voorzitterschap en de Commissie hebben hier beide een taak; zij dienen
het EP regelmatig op de hoogte te stellen van ontwikkelingen in het kader
van het GBVB.Voorzitter! In antwoord op de vraag over eventuele sancties kan ik het
volgende zeggen. Als de rechtsgrond voor de sancties in EU-kader ligt in de
gemeenschappelijke besluiten ter uitwerking van een gemeenschappelijke strategie
of een onderdeel van die strategie zijn, zal een dergelijk besluit inderdaad
met gekwalificeerd meerderheid kunnen worden genomen. Naar ons oordeel is
dit een terrein waarop bij de onderhandelingen over het Verdrag van Amsterdam
betekenisvolle vooruitgang is geboekt.De heer Jurgens heeft een interessant en intrigerend betoog gehouden over
de drie D's, zoals hij ze noemde. Ik kan mij in grote lijnen in dit betoog
vinden. Wellicht ten overvloede zeg ik in de richting van de heer Van Eekelen
dat het van groot belang is dat de toekomstige ontwikkelingen van de Unie
niet beperkt blijven tot wat hij heeft genoemd de driehoek van Amsterdam.
Hij bracht daarmee allerlei enge gedachten naar boven over een soort Bermudadriehoek.Voorzitter! Ik stel voorop dat de regering in Amsterdam met betrekking
tot de institutionele ontwikkelingen een aantal zaken definitief had willen
afhandelen, maar over bepaalde zaken kon nu eenmaal geen akkoord worden bereikt.
Dat is natuurlijk jammer, maar het behoeft niet ernstig te zijn voor de ontwikkeling
van de EU. Immers, een protocol is aanvaard op basis waarvan we in de komende
periode verder kunnen. Bovendien is een glasheldere volgorde afgesproken waaraan
men zich zal moeten houden. Eerst is er de ratificatie van het verdrag. Vervolgens
wordt, na de inwerkingtreding van het verdrag, bepaald wanneer de resterende
institutionele hervormingen worden opgepakt. In Wenen is afgesproken dat wij
daarvoor in Keulen een plan van aanpak vaststellen. Daarna zal er een IGC
moeten plaatsvinden om de noodzakelijke hervormingen vast te stellen. Vervolgens
wordt de uitbreiding van de Unie een feit. De Unie kan en zal dus niet worden
uitgebreid voordat zij daarvoor ook werkelijk klaar is. De kandidaat-lidstaten
zullen daarop moeten wachten. De EU heeft de opdracht om dit proces in een
zeker tempo te laten verlopen.Tijdens een zeker komende IGC zullen naar verwachting niet alleen knopen
moeten worden doorgehakt over de bekende thema's die door de heer Van Eekelen
zijn omschreven als de driehoek van Amsterdam. Ook aan andere thema's zal
aandacht moeten worden geschonken; zij hebben betrekking op de werking van
de Unie met mogelijk meer dan 25 lidstaten. Een en ander is vastgelegd in
het protocol en daar zal op enig moment met visie, daadkracht en transparantie
aan moeten worden gewerkt. In het debat over het Verdrag van Amsterdam dat
aan de overzijde werd gevoerd, is door de regering toegezegd dat hierover
durend met de Staten-Generaal zal worden gesproken en gediscussieerd.Staatssecretaris Benschop:Voorzitter! Ook van mijn kant hartelijk dank voor de inbreng van de Kamer
in eerste termijn. In de woorden van Amsterdam zal ik nog een paar left overs
behandelen. Ook zal ik nog enkele meer essentiële vragen oppakken.De heer Hirsch Ballin heeft gevraagd naar de nrs. 88 en 89 van de conclusies
van de Raad van Wenen, die reppen van problemen in de derde pijler. Hij vroeg
met name welke worden bedoeld. In conclusie 88 gaat het over de ontwerpovereenkomst
inzake de wederzijdse rechtshulp in strafzaken. Daar is nog een belangrijk
geschilpunt, de regeling omtrent de interceptie van telecommunicatie. Het
Verenigd Koninkrijk verzet zich daar als enige lidstaat tegen een regeling
waarbij de lidstaat op wiens grondgebied iemand wordt afgeluisterd in het
kader van een strafrechtelijk onderzoek vervolgens ook wordt geïnformeerd
over dit afluisteren.In conclusie 89 wordt de aanzienlijke vooruitgang bij de uitvoering van
het actieplan ter bestrijding van de georganiseerde criminaliteit genoemd.
Daar wordt ook gesproken over andere stappen die nodig zijn, vooral wat betreft
de spoedige bekrachtiging van de desbetreffende overeenkomst door de lidstaten.
Op dit moment is namelijk nog maar één overeenkomst in werking
getreden, de Europolovereenkomst. Er zullen er meer moeten volgen.De heer Hirsch Ballin heeft ook gevraagd naar de stand van zaken rond
de implementatie van de richtlijn bescherming persoonsgegevens. Die richtlijn
had op 25 oktober jongstleden geïmplementeerd moeten zijn. Hij beschreef
zelf de geschiedenis. Slechts vier lidstaten hebben de termijn gehaald. In
Nederland is er langdurig overleg geweest met het bedrijfsleven en met de
Consumentenbond alvorens het wetsvoorstel werd ingediend. De huidige regering
heeft een uitgebreide nota van wijziging op 30 november jongstleden aan de
Tweede Kamer gezonden. Behandeling is nu voorzien in de eerste week van februari.Mevrouw Gelderblom sprak over de millenniumplof. De regering is zich zeer
bewust van de internationale dimensie van het millenniumprobleem. Ook in de
nationale aanpak daarvan wordt daarmee rekening gehouden, zowel voor de situatie
in de andere landen als wat betreft de import van problemen in Nederland.
Er zijn en er worden acties ondernomen in de richting van internationale organisaties,
vooral gericht op enkele vitale sectoren, zoals energie, kernenergie, transport
en kernwapens. In NAVO-verband is deze maand in de partnerschapsraad van de
NAVO en Rusland uitgebreid over het millenniumprobleem gesproken en over de
Russische situatie terzake. Er zijn ook initiatieven genomen om het komende
jaar in Rusland daaraan te werken.Het probleem van het millennium, van de plof, zal niet worden opgelost,
ook niet in Nederland. Het zal wel beheerst worden en moeten kunnen worden.
In ieder geval zullen ongelukken moeten worden voorkomen.Een vraag van geheel andere aard van mevrouw Gelderblom betrof het vergelijken
van vingerafdrukken van asielzoekers in het kader van de toepassing van het
Verdrag van Dublin. Waarom moet dat zo lang duren? Er is nog geen centraal
punt voor de vergelijking van de vingerafdrukken van asielzoekers,
het Eurodacsysteem. Zolang dat er niet is, is het een zaak van bilaterale
samenwerking tussen de verantwoordelijke instanties. Dat duurt even, niet
omdat er een gebrek aan goede wil is, maar omdat er een beperkte capaciteit
beschikbaar is en omdat er technische problemen bij de vergelijking zijn.
Dat duidt aan hoe belangrijk het is dat het gemeenschappelijke punt, het Eurodacsysteem,
er wel komt. Gelukkig is daar in de jongstleden JBZ-raad van 3 en 4 december
inmiddels overeenstemming over bereikt. Daar zit voortgang in.Mevrouw Zwerver sprak van de schijncommunautarisering van het asielbeleid
in het kader van het Verdrag van Amsterdam. Ik denk dat dit een onderschatting
is van het Verdrag van Amsterdam. De eerste stap, die al voor de eerste vijf
jaar wordt gezet, in het verdrag is niet zonder betekenis. Er wordt gesproken
over minimumnormen in het asielbeleid, zowel als het gaat om de opvang, als
over de procedures en over andere aspecten. De Commissie krijgt de rol van
mede-initiatief- nemer. De communautaire instrumenten, zoals richtlijnen en
verordeningen, worden van toepassing. Er is ook sprake van de bevoegdheid
van het Hof. Vervolgens is na vijf jaar de tweede stap voorzien, waarin het
gaat over het loutere initiatiefrecht van de Commissie en over een nieuwe
beslissing over meer meerderheidsbesluitvorming in de Raad en meer co-decisie
voor het Europees Parlement. Met het Verdrag van Amsterdam is het asielbeleid
werkelijk gemeenschappelijk beleid geworden. De onderschatting van het verdrag
houdt ook een onderschatting in van wat er nu, vooruitlopend op de implementatie
ervan, al gebeurt.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Invoering van de medebeslissings- procedure kan volgens mij alleen tot
stand komen als er een unaniem besluit van de Raad ligt. Hoe groot acht de
staatssecretaris de kans daarop?Staatssecretaris Benschop:De eerste signalen over de praktische betekenis van het Verdrag van Amsterdam
zijn bijzonder bemoedigend. Zo is op Nederlands voorstel inmiddels een 'high
level working group' ingesteld die een gezamenlijke praktische aanpak van
de EU tegenover de belangrijkste immigratielanden gaat opzetten. Deze groep,
die pijleroverstijgend werkt, is deze maand ingesteld. Ook is al afgesproken
om volgend jaar de gehele Top van Tampere te wijden aan alles wat met de derde
pijler en het vrije personenverkeer te maken heeft. Dat betreft samenwerking
op het terrein van politie en justitie en dat van asiel en migratie. Op beide
terreinen is zeker sprake van grote dynamiek.Mevrouw Zwerver vroeg welke betekenis moet worden gehecht aan de bepaling
dat na vijf jaar wordt besloten over meerderheidsbesluitvorming in de Raad
en co-decisie voor het parlement. Het opnemen van die bepaling is niet zonder
betekenis. Het was nog niet mogelijk om dit al in Amsterdam vast te leggen,
maar het is wel de richting van de discussie. Er is ook een verplichting aangegaan
om er over vijf jaar een nieuw besluit over te nemen. Dat kan natuurlijk geen
ander besluit zijn dan dat er meer meerderheidsbesluitvorming en meer co-decisie
moet worden ingevoerd. Dat dient zich nu al aan en ik denk ook dat dit zal
worden ondersteund door de praktijk in de komende jaren. Hoe het besluit er
over vijf jaar precies uitziet, kan ik natuurlijk niet beantwoorden. De richting
waarin wij ons bewegen, lijkt mij echter wel helder.Voorzitter! Mevrouw Zwerver vroeg waarom de lijst van visumplichtige landen
die als bijlage bij het gemeenschappelijk handboek grensbewaking is gevoegd,
vertrouwelijk is. Het handboek als zodanig is vertrouwelijk, omdat het belangrijke
informatie bevat over documentvereisten, vervalsingen en voorbeelden daarvan.
Het zou niet goed zijn als die aan iedereen bekend werden. De bijlage met
visumplichtige landen is op zich niet vertrouwelijk. Omdat de lijst in het
handboek zit, is de lijst vertrouwelijk. Op zich is de lijst echter bekend.Mevrouw Zwerver vroeg of het ontwerp voor het rechtshulpverdrag zich leent
voor rolling ratification. Eerst dacht ik dat deze term zou betekenen dat
men rollend over straat ging als het verdrag niet rond komt, maar ik begrijp
dat het duidt op het vroegtijdig in werking treden van delen van het verdrag.
De onderhandelingen over het verdrag zijn nog gaande. De keuze voor een al
dan niet gedeeltelijke inwerkingtreding is nog niet aan de orde geweest. Er
zijn ook nog geen afspraken over gemaakt in de JBZ-raad. Ook de regering weet
het nog niet. Wij denken er nog over en zullen de Kamer hierover nog informeren.Voorzitter: Korthals AltesStaatssecretaris Benschop:Voorzitter! Mevrouw Zwerver bracht het milieubeleid op grond van het Verdrag
van Amsterdam ter sprake. Ik meen te kunnen stellen dat het milieubeleid bij
dit verdrag gediend is. Er is expliciet een hoog niveau van bescherming vastgelegd
in het verdrag. Daarmee gaat het verdrag veel verder dan het door haar gewenste
systeem van minimumnormen. Individuele lidstaten behouden de mogelijkheid
om onder bepaalde voorwaarden strengere milieunormen te handhaven dan in het
kader van de interne markt is overeengekomen. Daarbij is het zelfs niet nodig
dat ze tegen een nieuwe communautaire maatregelen hoeven te stemmen om daar
op grond van artikel 100A van te mogen afwijken. Als de Commissie niet binnen
de vastgestelde termijn van een jaar bezwaar maakt tegen zo'n maatregel, mag
deze gehandhaafd blijven. Ook is er de mogelijkheid om nieuwe nationale maatregelen
te introduceren, nadat een communautaire maatregel is genomen. Daaraan zijn
overigens wel strenge voorwaarden verbonden, waaronder de voorwaarde dat het
om een specifiek nationaal probleem moet gaan dat na de nieuwe EG-maatregel
is ontstaan. Het is moeilijk nu in te schatten wat een specifiek nationaal
probleem is of kan zijn. Elke lidstaat heeft speciale geografische en natuurlijke
eigenschappen die tot specifieke problemen kunnen leiden. In het geval van
Nederland valt te denken aan de hoeveelheid water en waterwegen die tot een
speciale nationale situatie aanleiding kunnen geven. De Commissie zal in de
beoordeling van dergelijke nationale maatregelen na moeten gaan of de beginselen
van de interne markt, de non-discriminatie, geen verborgen handelsrestricties
en proportionaliteit, worden gerespecteerd.Mevrouw Zwerver sprak over de beschikbare middelen voor de preaccessiesteun
aan de kandidaat- lidstaten en voor de uitbreiding na de toetreding.
In de Agenda 2000 zijn van de zijde van de Commissie voor de jaren 2000-2006,
75 miljard ecu uitgetrokken voor de preaccessie en voor toetreding gezamenlijk;
22 miljard voor de preaccessie en 58 miljard voor de toetreding. Dat zijn
bedragen waar Nederland in het kader van de Agenda 2000 en de discussie over
de financiële perspectieven niet aan wil tornen. Die staan buiten beschouwing
en worden door Nederland als zodanig onderschreven. De discussie over de reële
nulgroei en het correctiemechanisme heeft alles te maken met de uitgaven van
de EU 15 en de verdeling van de lusten en de lasten over de EU 15 en niet
van de beschikbare middelen voor de preaccessie en de uitbreiding.Mevrouw Zwerver vroeg voorts naar het Deense voorstel om, als de uitbreiding
later plaatsvindt, de uitbreidingsgelden over te brengen naar de preaccessie.
Daar zijn wij geen voorstander van. De discussie gaat ook niet die kant op,
omdat juist de gelden apart worden gezet waardoor ze beschermd worden. Dit
zijn verschillende soorten geld met een verschillende rechtsgrondslag. Het
gaat tevens om verschillende hoeveelheden. Bij de begrotingsbehandeling in
de Tweede Kamer is door ons uitgesproken dat als in de loop van de jaren,
op het moment waarop we meer zicht hebben op het proces van uitbreiding en
voorbereiding, blijkt dat de beschikbare middelen niet voldoende zijn, wij
willen bezien wat er dan moet gebeuren. In het licht van de informatie, gezien
het vermogen van de betrokken landen om geld op te nemen en de verhogingen
die zijn voorzien in het voorstel van de Commissie, zien wij geen aanleiding
om nu meer gelden ten behoeve van de preaccessie en de uitbreiding beschikbaar
te stellen.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):De staatssecretaris zei dat vanaf 2000 tot 2006 geld apart gezet is voor
de uitbreiding.Staatssecretaris Benschop:De uitbreidingsgelden beginnen in 2002. Daarvoor is het alleen preaccessie.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Als die gelden niet uitgegeven worden, wat gebeurt er dan mee?Staatssecretaris Benschop:De gelden waarop ik doelde, blijven in principe staan, omdat het gelden
op verplichtingenniveau zijn, die later tot betalingen leiden. Dit is een
systematiek die binnen de Unie gehanteerd wordt.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Dus het kan ook tot betaling leiden in 2010.Staatssecretaris Benschop:Dat moet nog worden vastgelegd in de precieze reglementen voor die uitgaven.
Er zijn ook bij de structuurfondsen regelingen voor hoelang bepaalde verplichtingen
geldig zijn. Ik weet op dit moment niet precies wat voor de gelden voor de
toetreding voorzien is.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Als het op dit moment allemaal nog niet voorzien is, is het dus mogelijk
dat er op een bepaald moment heel veel geld niet uitgegeven wordt. Hiermee
kom ik terug bij mijn eerste vraag: wat gebeurt er dan met dat geld?Staatssecretaris Benschop:Geld dat niet uitgegeven wordt, wordt niet geïnd bij de contribuanten.
Dat is wat er uiteindelijk gebeurt. Dit hangt van de precieze vormgeving van
de uitbreidingsgelden af.Mevrouw Zwerver vroeg ook naar de milieukosten in verband met de uitbreiding
en noemde een studie waarin wordt gesproken van 250 mld. aan milieukosten
in de landen van Midden- en Oost-Europa. Dat is natuurlijk een schatting.
Met zo'n bedrag spreek je over vele jaren om het probleem uit de wereld te
helpen. Hierbij zal er niet alleen sprake zijn en kunnen zijn van overheidsbestedingen.
Het milieuprobleem wordt natuurlijk niet alleen door de overheid opgelost,
maar ook door bedrijven en consumenten. Verder moeten wij niet denken dat
het geld allemaal uit de Unie moet komen. Dan zijn wij immers wel heel ver
weg van het principe dat de vervuiler betaalt. Omgekeerd moet de Unie wel
een zekere bijdrage aan de milieukosten in de toetredingslanden leveren. Daarin
is bijvoorbeeld in de huidige preaccessiesteun voorzien. De omvang van een
dergelijk bedrag bewijst overigens hoezeer het milieu in Europa als geheel
gediend is met de uitbreiding.De heer Jurgens sprak strenge woorden over het onderbrengen van het Schengenacquis
in de Europese Unie. Ik meen dat het wel een van de verworvenheden van het
Verdrag van Amsterdam genoemd mag worden: de terugkeer van het vrije personenverkeer
als een van de klassieke rechten binnen de Unie. Voor de toedeling van het
acquis van Schengen aan de eerste en de derde pijler is het acquis beschreven.
Dit is in een paar maanden tijd gebeurd en de beschrijving was in juni van
dit jaar beschikbaar. De tweede stap die gezet wordt, is dat van het beschreven
acquis de rechtsgrondslag wordt bepaald. Ook dit hoeft geen onoverkomelijke
problemen op te leveren, omdat de hoofdregel eigenlijk vrij duidelijk is.
Alles wat met het vrije verkeer van personen te maken heeft, gaat naar de
eerste pijler. Alles wat met politiële en justitiële samenwerking
te maken heeft, gaat naar de derde pijler.De heer Jurgens (PvdA):Ik onderbreek u even, omdat ik vrees dat u niet op de lijn zit waarop
ik in mijn betoog zat. Ik gebruikte het als voorbeeld van de ondoorzichtigheid
van de derde pijler dat er acht maanden nodig zijn geweest om het acquis van
Schengen überhaupt te beschrijven. Wij krijgen op grond van ons instemmingsrecht
al die pakken papier. De pakken papier van vijf jaar gaven blijkbaar acht
maanden werk om een beschrijving te maken waarmee toedeling mogelijk was.
Daar waren mijn strenge woorden op gericht. Uw betoog over de manier waarop
het nu verder gaat, geloof ik wel. Ik hoop en vertrouw erop dat voortaan ook
in de derde pijler datgene wat wij aan het beslissen zijn, zoveel helderder
is dat wij geen acht maanden meer nodig hebben om het te beschrijven.Staatssecretaris Benschop:Ik deel uw hoop. Misschien mag ik een positief woord over de Europese
Commissie zeggen. Ik denk dat bij dit werk de rol van de Europese Commissie
die nu voorzien is, belangrijk zal zijn. Het is natuurlijk wel een verschil
of je op zo'n terrein met het apparaat van de Commissie werkt, of met het
secretariaat van Schengen.De heer Jurgens vroeg naar de mogelijkheid van een soort conventie tussen
de regering en het parlement over een werkwijze bij het toepassen van het
instemmingsrecht. Hij refereerde aan de toezegging van de toenmalige
minister Dijkstal om dit te bestuderen. Ik moet zeggen dat ik dit idee nergens
ben tegengekomen sinds augustus. In alle eerlijkheid moet ik aannemen dat
het een stille dood zal zijn gestorven.De heer Jurgens (PvdA):U kunt als Lazarus optreden.Staatssecretaris Benschop:Dat zou kunnen, want ik wilde zeggen dat de regering in bredere zin een
reactie zal geven op de rapportage die de commissie in de Tweede Kamer zal
geven over de vraag, hoe de informatievoorziening en het verkeer tussen regering
en parlement met betrekking tot Europese zaken geregeld kunnen worden. Voorzover
nodig zou dat idee daarbij weer tot leven worden gewekt.De heer Jurgens heeft gevraagd naar de verbindende aard van het gemeenschappelijk
optreden, dat in de derde pijler is voorzien. De verbindende status daarvan
was een begrip dat onder Maastricht een onduidelijk karakter had. In Amsterdam
is die onduidelijkheid opgeheven, in die zin, dat gemeenschappelijke standpunten
niet verbindend zijn. De andere vormen, zoals besluiten en kaderbesluiten,
zijn dat wel. Geprobeerd is om dat onderscheid helder aan te geven.De heer Jurgens heeft gevraagd naar de verplichting voor de hoogste rechter
om prejudiciële vragen te stellen bij het Hof en de wettelijke onderbouwing
ervan. In de Tweede Kamer is immers het amendement-Van Oven die deze basis
wilde leggen in de Goedkeuringswet, niet aanvaard. De regering betreurt dat
en zij heeft in de Tweede Kamer aangegeven dat zij het een goede suggestie
vindt om aan de verklaring die Nederland zal afleggen over deze hofbevoegdheid,
een wettelijke basis te geven. Nu dit niet in de Goedkeuringswet is geschied,
beraadt de regering zich op een andere mogelijkheid om daarin te voorzien.Een volgende vraag van de heer Jurgens was wanneer de regeringsnotitie
inzake de harmonisatie van het strafrecht binnen de Unie aan de Kamer wordt
gezonden. Na een heldhaftige strijd onder leiding van het Kamerlid Van Oven,
heeft de minister van Justitie uiteindelijk ingestemd met het vervaardigen
van deze notitie. Ik kan zelfs meedelen dat die in het voorjaar van 1999 aan
beide Kamers zal worden gezonden.Ten slotte wil ik de heer Jurgens bedanken voor zijn interessante betoog
over het morele imperatief, hoe een notie mijnerzijds tot een beschouwing
zijnerzijds heeft geleid.Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Voorzitter!...De voorzitter:Ik wilde juist de Kamer in zijn geheel de kans geven voor een tweede termijn,
maar als dat moet wachten op een interruptie, kunt u uw gang gaan.Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Dank u, voorzitter! Kennelijk is mijn vraag over het antidiscriminatieartikel
er doorheen geslipt.De voorzitter:Is dat misschien toch een vraag voor de tweede termijn?Staatssecretaris Benschop:Ja, voorzitter.De heer Hirsch Ballin (CDA):Mijnheer de voorzitter! Allereerst wil ik de dank en de waardering van
de CDA-fractie uitspreken voor de aandachtige beantwoording van onze vragen
en opmerkingen door de drie bewindslieden.Belangrijke onderwerpen zijn vanavond aan de orde geweest. Bij veel daarvan
is een verwijzing naar verdere besluitvorming een deel van het antwoord. Wij
begrijpen dat ook goed. De minister-president was vol vertrouwen over de strategie
van Wenen, die kennelijk onder de deelnemers aan de Europese Raad een grotere
geestdrift heeft nagelaten dan daarbuiten. Maar wij helpen hem uiteraard hopen
dat dit in Keulen zal kunnen worden gerealiseerd.Wij hadden het gevoel dat er misschien toch zo hier en daar een verschil
in oriëntatie was over het sociaal-economisch beleid binnen de EU. Dat
was ook de achtergrond van een aantal vragen dat wij hebben gesteld en waarop
ik bij interrupties nader ben ingegaan. Ik wil een opmerking ter toelichting
daarvan maken. Er was bijvoorbeeld in verband met de positie van de ECB en
het economisch beleid geruime tijd een beeld dat de ministers van Financiën
Zalm – ik moet misschien Zalm I zeggen – en Waigel samen streden
voor een sterk accent op de monetaire invalshoek in het economisch beleid
en daarop afgestemd het begrotingsbeleid en daarop afgestemd de positie van
de Centrale Bank. Afgaande op wat de minister-president zojuist zei over de
consensus die in Wenen is bereikt, wordt nu kennelijk door de ministers Zalm –
Zalm II – en Lafontaine samengewerkt aan de policy-mix voor de formule
van de Europese Raad in Wenen. Als ik de diverse welklinkende overwegingen
in de 'Strategie van Wenen' goed op mij laat inwerken, moet ik tot de conclusie
komen dat het inderdaad nauwelijks mogelijk is om bezwaar te hebben tegen
de daar aangeduide policy-mix. Alleen staat nog open, hoe de dosering zal
zijn van de ingrediënten die deze mix zullen vormen! Ziet de minister-president
een verandering in de positie van de Europese Centrale Bank als gevolg daarvan?
Door Nederland is gestreden voor een zelfstandige positie van de Europese
Centrale Bank. Die zelfstandige positie kan en moet mijns inziens op twee
manieren benaderd worden. De ene is die vanuit de institutionele relaties
en de andere is die vanuit de rol van het monetair beleid in het geheel van
het sociaal-economisch beleid. Die twee zijn beide relevant en zij staan niet
los van elkaar. Kan op het tweede punt met de policy-mix een verandering zijn
ingezet, die als het ware langs de eerste dimensie heen gaat?Mijnheer de voorzitter! Ik heb met instemming geluisterd naar de opmerkingen
van de minister-president over een van de verbeteringen in het Verdrag van
Amsterdam, namelijk de regeling van de gemeenschappelijke ruimte van vrijheid,
veiligheid en rechtvaardigheid, die daarmee een uitdrukkelijke plaats heeft
gekregen in het gewijzigde verdrag betreffende de Europese Unie. Zijn terugblik
geeft mij echter aanleiding tot een kritische opmerking. Misschien was het
de kortheid van het samenvatten maar hij zei, dat de Eenvormige Akte het accent
op de markt legt, Maastricht op de munt en Amsterdam op de burger. In het
Verdrag van Maastricht is er natuurlijk iets heel belangrijks gebeurd met
het tot stand brengen van de Europese Monetaire Unie. Over en weer zal daaraan
niet worden afgedaan, maar minstens zo belangrijk, en voor de structuur
van de Unie het belangrijkste, is het tot stand brengen van de Europese Unie
als zodanig. Dat was meer dan de munt: dat was de fundamentele beslissing
om de Europese economische gemeenschappen op te nemen in een bredere structuur,
die als Unie is georganiseerd en geconstitueerd en die betrekking heeft op
het Europese beleid in het algemeen, inclusief die aspecten van rechtshandhaving
en immigratie, buitenlands beleid en veiligheid die over grenzen heengaan.
Het is mijns inziens van belang om dat in het oog te houden als de eigenlijke
betekenis van het verdrag betreffende de Europese Unie van 1992, omdat –
en dat is wezenlijk meer dan de munt – het mij ook zo langzamerhand
geboden lijkt om behalve de pijlers ook het geheel te zien. Er is onder juristen,
politici en juristen-politici een sterke neiging om de Europese Unie te beschrijven
als een opbouw van drie pijlers, waarbij een sterke nadruk wordt gelegd op
het verschil in besluitvormingsprocessen, die in de eerste pijler, dan wel
in de tweede of de derde pijler domineert. Maar omdat deze Europese Unie als
geheel één institutionele structuur heeft en omdat steeds meer
verwevenheid ontstaat tussen de besluitvormingsprocessen in de pijlers, is
de tijd naar mijn oordeel gekomen om meer nadruk te leggen op het geheel:
een Unie met consensuele besluitvormingselementen, waarin nationale parlementen
een sterkere rol spelen, en hiërarchische besluitvormingselementen, bezien
vanuit Europa ten opzichte van de lidstaten en met voor de lidstaten bindende
vormen van besluitvorming waarin het Europees Parlement een grotere rol speelt.
Die aanleiding om de Europese Unie minder als een samenraapsel van pijlers
en meer als een geheel te zien, zou ook aanleiding moeten zijn om de Europese
Unie te erkennen als een organisatie met een eigen functie in het internationale
verkeer, zij het dat zij dan op bepaalde onderwerpen niet bevoegd is om op
eigen gezag op te treden en in sommige gevallen alleen mag optreden in overleg
met de lidstaten.Mijnheer de voorzitter! Na deze aantekening bij het betoog van de minister-president
nog een enkele opmerking naar aanleiding van de antwoorden van de minister
en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken. De minister van Buitenlandse
Zaken heeft – en dat hebben wij gewaardeerd – een notitie toegezegd
over de normenhiërarchie. Op die manier wordt de discussie die binnenskamers
wordt gevoerd in ruimere kring bespreekbaar. Inzake de landen en gebieden
overzee heeft de regering steeds gesteld dat de parlementaire betrokkenheid
verzekerd zal zijn. Er is zeker ook aanleiding om daaraan aandacht te besteden
van de kant van het parlement, omdat de relatie met de landen en gebieden
overzee, waaronder de landen die tot het Koninkrijk behoren, zo hinkt.Wat het instemmingsrecht betreft, zijn wij het eens met de uitdrukkelijke
voorkeur van de minister van Buitenlandse Zaken voor een rol van het Europees
Parlement, toepassing van de co-decisieprocedure, waar deze nu nog niet bestaat.
Dus op dat punt geen verschil van oordeel. Het is alleen de vraag of, als
onverhoopt de huidige situatie blijft bestaan, niet als eerste keus, maar
als tweede keus de parlementaire controle op nationaal niveau een grotere
rol zou moeten spelen.Kan de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken aangeven hoe ver de implementatie
van de richtlijn over de persoonsgegevens is gevorderd? Hij zei dat het in
vier lidstaten rond is. Kunnen wij een overzicht krijgen van de stand van
zaken in de Europese Unie als geheel? In conclusie 89 is sprake van het bekrachtigen
van overeenkomsten inzake de bestrijding van de georganiseerde misdaad. Is
er ook van Nederlandse zijde op dat punt wellicht nog iets in te halen?De heer Van Eekelen (VVD):Mijnheer de voorzitter! Ook de VVD-fractie dankt de bewindslieden hartelijk
voor de uitvoerige en deskundige antwoorden. De staccato wijze waarop de minister-president
de pluspunten van Amsterdam de revue heeft laten passeren, heb ik erg op prijs
gesteld. Voordat ik op de betogen van de bewindslieden inga, zou ik nog iets
tegen mijn collega's willen zeggen. De heer Veling stelde: het einddoel blijft
onduidelijk. Ja, maar met al te veel precisering zou het helemaal niet lukken.
De heer Jurgens had het over een Europa dat met kleine stappen vooruit komt.
Ja, maar zo nu en dan een geweldige stap. Ik wijs op invoering van de EMU
en de euro. Dat is toch een quantum jump geweest.Voorzitter! Ten aanzien van het instemmingsrecht meen ik dat het gaat
om zaken die met meerderheid worden besloten, maar nog geen onderwerp van
co-decisie in het Europees Parlement zijn. Als er namelijk een unanieme beslissing
is genomen, kan de nationale minister door het nationale parlement ter verantwoording
worden geroepen. Wat dat betreft had ik aan de uitbreiding van het instemmingsrecht
van de Tweede Kamer niet zo'n grote behoefte.Uiteraard komt er een nieuwe IGC, want tot verandering van het verdrag
moet door vertegenwoordigers van de lidstaten worden besloten. Het lijkt mij
echter dat er geen veelomvattende verdragswijzigingen meer zullen komen. IGC's
moeten zo goed mogelijk omschreven, worden georganiseerd. Ik herinner mij
overigens dat er in de geschiedenis van de Europese Gemeenschap een IGC in
een middag was afgerond. Ik vrees dat de besluitvorming die nog aan de orde
is, dat niet mogelijk zal maken, maar het lijkt mij dat een aantal van de
wijzigingen ten behoeve van het mogelijk maken van een efficiënte werkwijze
in Brussel, geen verdragswijziging behoeft. Zij kunnen best worden afgesproken
zonder dat dit wordt vastgelegd in een verdrag.De regering wil eerst de Agenda 2000 afhandelen. Ik hoop dat dit lukt.
De minister-president heeft zelf al gezegd dat niets is besloten voordat alles
is besloten. Mijn vrees is dan ook dat alles aan alles wordt gekoppeld. Dat
is helaas de les van de Europese integratie. Pas op het allerlaatste moment
worden besluiten genomen, dus als het echt niet anders meer kan. Het gevaar
is dat wij worden geplaatst voor de keuze voor uitbreiding, terwijl de Europese
Unie daar zowel inhoudelijk als qua werkwijze en instellingen nog niet voor
is geëquipeerd. Vanwege die zorg heb ik opgemerkt dat de regering moet
proberen, op alle terreinen een positie te kiezen, die ook internationaal
wordt uitgedragen. Het is van belang, na te denken over wat minimaal nodig
is om de uitbreiding mogelijk te maken. Ik vind de driehoek van Amsterdam
te beperkt, maar ik ben blij met hetgeen de minister van Buiten landse
Zaken daarover, in aanvulling op eerdere antwoorden, heeft opgemerkt.Voorzitter! Helaas verwacht ik heel weinig van het Duitse voorzitterschap.
De indruk wordt gewekt, dat men niet weet wat men wil. Wil men wel een snelle
uitbreiding? De coördinatie in Bonn is altijd een buitengewoon moeilijk
punt vanwege het federale karakter van Duitsland. Zaken moeten door de bondskanselier
worden beslist. Het moeten 'Chefsachen' zijn, anders lukt het niet. Dat werkt
niet in het huidige kabinet in Bonn. De partijvoorzitter is ondergeschikt
aan de bondskanselier. Dat moet 'klappen'. Er zal iets moeten veranderen,
maar dat zal niet gebeuren tijdens het Duitse voorzitterschap. Ik denk dat
het in Keulen zal donderen! Wij zullen dan ook met enige brokken blijven zitten
en wij moeten dan maar zien of het Finse voorzitterschap die kan oplossen.Ik ga maar kort in op de WEU. Ik heb geen enkel probleem met het opdoeken
van de WEU als zodanig. Als secretaris-generaal heb ik dat ook altijd bepleit.
Ik was geloof ik de enige secretaris-generaal die van mening was dat zijn
organisatie wel kon opgaan in een andere. De Europese Unie zal echter toch
enige militaire aspecten willen behartigen. Ik noem bijvoorbeeld de bijeenkomsten
van de ministers van Defensie, de planningscel, de satellietcapaciteit in
Torrejon, die ook de NAVO niet heeft. Ik heb dan ook enige problemen met het
'opknippen'.Voorzitter! De financiële problematiek. Ik heb net een artikel onder
ogen gekregen in The Economist van 19 december, waarin wordt gepleit voor
een systematisch mechanisme voor aftopping van extreme netto bijdragen. Het
artikel had door een Nederlander, misschien zelfs minister Zalm, geschreven
kunnen worden.De heer Veling (GPV):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun reactie, ook
op mijn bijdrage. Ik dank met name de minister-president. Zoals duidelijk
is geworden, zijn wij ervan overtuigd dat de gegroeide Europese samenwerking
een realiteit is die je politiek onder ogen moet zien. Daarop moet je je oordeelsvorming
afstemmen. Je moet de tijden bijhouden en de accenten soms mogelijk anders
leggen dan in het verleden. Daar is helemaal niks mis mee. De Europese samenwerking
heeft daarom behoefte aan de door de heer Jurgens genoemde drie D's. Dat lijkt
mij een heel goede samenvatting die ik ook kan gebruiken.Waarom is de Europese Unie een realiteit waarmee je rekening moet houden?
Voor een deel is dit het gevolg van ontwikkelingen die buiten de zeggenschap
van de Europese overheden liggen: de mondialisering van de economie, de groei
van de internationale milieuproblematiek en nog een aantal zaken. Er is echter
ook een ander aspect, dat meer in de Europese samenwerking zelf is ontstaan.
Er zijn stappen gezet die tot deze realiteit leiden. Ik denk bijvoorbeeld
aan de EMU. Dat is geen geringe stap. Voor politieke bewegingen die aarzelingen
hadden en nog hebben bij die grote stap, is deze stap een realiteit waarmee
rekening gehouden moet worden.Ik heb al eerder gezegd dat ik de Europese samenwerking liever wil zien
als een vormgever van een wederzijdse afhankelijkheid van staten die op tal
van manieren op elkaar zijn aangewezen met het oog op heel belangrijke doeleinden.
De vrede in Europa is daarvan niet de geringste. Naar onze overtuiging is
die samenwerking in het verleden wel eens te veel als een doel en onvoldoende
als een middel opgevat om die wederzijdse afhankelijkheid vorm te geven. Dat
overenthou- siasme heeft ons nogal eens kop- schuw gemaakt voor het volgen
van de federale tendens in de Europese samenwerking. Dat geldt ook voor mechanismen
die binnen de Europese samenwerking tot stand zijn gebracht. De consequenties
hiervan zijn niet altijd beschermd en zijn van tijd tot tijd heel duidelijk
riskant. Ik verwijs bijvoorbeeld naar de EMU. Daar is veel goeds van te zeggen.
De minister-president heeft dat ook gedaan, maar ik vrees toch dat wij een
avontuur ingaan en dat wij nog maar moeten afwachten of ons dat niet op bepaalde
punten zal opbreken. Ik denk dan bijvoorbeeld aan het versterken van de noodzaak
om een keuze te maken tussen harmonisering – bijvoorbeeld op het gebied
van de belastingheffing – en een onevenredige en ongewenst grote ruimte
voor het internationale bedrijfsleven om een stempel te zetten op de ontwikkelingen.
Een ander punt is de gezondheidszorg en de kosten daarvan. Minister Borst
constateerde dat Europese regelgeving wel eens een rem kan zijn op het Nederlandse
streven om heel actief de kosten van de gezondheidszorg te beperken. Staat
de Europese regelgeving dat wel toe?Een ander punt waarover wij aarzelen, is het ontbreken van een juiste
volksinvloed in Europa. Ik had gedacht dat de staatssecretaris daar nog iets
over zou zeggen. Misschien kan hij dat in tweede termijn nog doen. Ik heb
alle waardering voor het Europees Parlement, maar naar onze overtuiging kan
die vorm van volksinvloed onmogelijk tegemoetkomen aan de naar onze opvatting
noodzakelijke betrokkenheid van de Europese volkeren bij de Europese samenwerking.
Dat is een heel oprechte zorg. Dat is ook een van de redenen dat wij al met
al heel weinig enthousiasme op kunnen brengen voor het Verdrag van Amsterdam,
dat wij dan ook niet kunnen steunen.Ik ondersteun het pleidooi van collega Jurgens om nog eens goed na te
denken over ondersteuning van dit huis bij het concretiseren en waarmaken
van de verantwoordelijkheid om de instemmingsprocedure te volgen, met het
oog op de samenwerking waarvoor die intergouvernementele opzet geldt. Dat
is voor het werken van de Kamer van groot belang en dus ook voor het serieus
nemen van de volksinvloed op dit punt.Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Voorzitter! Ook namens de fractie van D66 dank voor de beantwoording van
de gestelde vragen. Ik heb nog zes kleine punten.De minister-president heeft warme woorden gesproken over het Europa van
de burger en daarin ben ik het met hem eens. Toen ik de leesbaarheid aan de
orde stelde, zag ik achter de regeringstafel wel veel geknik, maar ik kreeg
geen antwoord op mijn vraag hoe het zit met die Nederlandse vertaling die
in Brussel aanwezig is. Wordt deze in Nederland door de regering gebruikt?Is het Europees Parlement er in z'n eentje toe in staat om de burger erbij
te betrekken? Nee, zeiden wij, maar ik vermoed dat wij er zelf veel aan moeten
doen om de betrokkenheid van beide Kamers te waarborgen, in samenwerking met
het Europees Parlement. Wij kunnen het niet aan het Europees
Parlement overlaten. Als wij de regering ernaar vragen, krijgen wij een lesje
staatsrecht dat zij dat gaarne aan het parlement overlaat. Dat is terecht,
maar dan zullen wij dat ook zelf moeten doen. Ik denk dat daartoe in dit huis
bereidheid bestaat. Bij D66 leeft de wens, en naar ik heb begrepen ook bij
de fracties van de heer Jurgens en van de heer Veling, om die interparlementaire
commissie daadwerkelijk vorm te geven. Dat wij dan meer hulp nodig hebben
om het werk goed te doen, staat voor mijn fractie vast.Ik heb nog even een vraag over wat de minister van Buitenlandse Zaken
zei over de heer of mevrouw GBVB, het voorstel van Blair waar de Nederlandse
regering zich achter stelt, en het opknippen van de WEU, waarbij de heer Van
Eekelen ook wat problemen zag. In de schriftelijke voorbereiding heb ik nog
een ander probleem aan de orde gesteld. Hoe zit het als er één
secretaris-generaal van de WEU komt en die Hoge Vertegenwoordiger van de Raad?
Goede samenwerking vinden wij uiteraard prachtig, maar mijn vraag was hoe
het dan zit met de bevoegdheden van de secretaris-generaal van de NAVO. Bij
het antwoord schrijf ik in de kantlijn: het derde staatkundige lesje, alsof
de vraag niet serieus is: de secretaris-generaal van de NAVO heeft de taken
en bevoegdheden die hem in NAVO-kader door de NAVO-lidstaten zijn verleend.
Ja, natuurlijk, dat wist ik ook al, maar ik vroeg in hoeverre die twee heren
elkaar tegenwerken. Hoe wordt dat in elkaar gevlochten? Ik wil daar graag
een antwoord op van de minister van Buitenlandse Zaken.Ik heb de minister van Buitenlandse Zaken 's nachts gezien, toen de aanval
op Irak bezig was, want ik wilde even weten wat hij erover zei. Met zijn uitspraken
is mijn fractie het eens, maar ik heb hierover wel een vraag. Op dit moment
zijn er twee standpunten in Europa. Frankrijk zegt: stoppen met het embargo
en als het embargo tegen Irak is opgeheven, zijn er weer mogelijkheden voor
diplomatie, om te gaan praten en om verdere controle uit te oefenen. Amerika
staat erop dat Unscom terugkomt. Wat is de houding van de Nederlandse regering
tegenover deze twee mogelijkheden?Voorzitter! Ik dacht dat ik ook wel in staat zou zijn geweest om de politieke
kleur van de Commissarissen te gissen. Ik vermoed dat de Oostenrijker, een
oud-minister van landbouw, een conservatief is. Ik zeg hiermee natuurlijk
niets over de huidige Nederlandse minister van LNV. Het blijft al met al gissen
over de politieke achtergrond van de leden van de Commissie en dat probleem
heb ik aan de orde willen stellen. Ik heb begrepen dat de regering het daarmee
eens is. Omdat een paar mensen het mij gevraagd hebben, wil ik het lijstje
dat door mijn fractie is opgesteld graag aan de Handelingen toevoegen.De voorzitter:Ik stel voor te voldoen aan het verzoek van mevrouw Gelderblom-Lankhout
tot het doen opnemen van een noot in de Handelingen over de politieke achtergrond
van de Commissarissen van de Europese Commissie.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:Ik breng in herinnering dat oud-minister van Landbouw Mansholt ook lid
van de Europese Commissie was.(De noot is opgenomen aan het eind van deze editie.)1Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Voorzitter! Ik heb van de staatssecretaris inmiddels begrepen dat ik nog
antwoord krijg op mijn vragen over de door de heer Fleurbaai aangezwengelde
zaak. Ik zou graag de toezegging willen hebben dat de regering zich voor deze
zaak blijft inzetten.Voorzitter! Ik vind het aardig dat de regering de term 'millenniumplof'
overneemt. Gelukkig is zo langzamerhand op dit punt een behoorlijke alertheid
ontstaan. Zeker in Nederland hebben de burgers liever dat het probleem wordt
onderkend dan dat het wordt ontkend.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! Ook ik dank de bewindslieden voor de beantwoording
van mijn vragen. De minister-president begon zijn betoog met de opmerking
dat het Verdrag van Amsterdam een verdrag van de burger is geworden. Vervolgens
noemde hij de stapjes voorwaarts die voortvloeiden uit het verdrag. Ook ik
heb aangegeven dat kleine stapjes voorwaarts zijn gemaakt, maar blijf mij
afvragen of het verdrag de EU wel zoveel dichter bij de burger heeft gebracht.
Als je het verdrag dichter bij de burger wilt brengen, zul je bijvoorbeeld
een concrete invulling moeten geven aan het sociale Europa. Het zou goed zijn
als in de toekomst ook jongeren naar de stembus zouden gaan. Ik constateer
dat de minister-president het moeilijk vindt om te pleiten voor die concrete
invulling. Als ik praat over het Europees minimumloon, doel ik op het vaststellen
van minimumnormen voor de hoogte van het minimumloon en bijstand, gerelateerd
aan het gemiddeld inkomen van elke lidstaat. Dan bedoel ik dus niet dat het
minimumloon in Nederland exact hetzelfde moet zijn als het minimumloon in
bijvoorbeeld Griekenland. Het kan zijn dat een aantal landen dat 'vloeken
in de kerk' vindt, maar dat hoeft de regering er niet van te weerhouden dit
standpunt uit te gaan dragen en zich wat dit betreft achter Jospin te scharen.Wat houden bindende afspraken in het kader van het werkgelegenheidspact
precies in? Streeft de minister-president een juridische basis na voor deze
afspraken of blijft het bij het coördineren van het werkgele- genheidsbeleid
conform de in Luxemburg gemaakte afspraken? Volgens mij zijn die afspraken
niet in lijn met de afspraken die Duitsland en Frankrijk op dat punt willen
maken. De minister-president heeft geen antwoord gegeven op mijn vraag of
de juridische basis van het werkgelegenheidspact kan worden gevonden in artikel
308. Voorzitter! Ik constateer met genoegen dat de inzet van de regering bij
de eerstvolgende verdragsherziening is gericht op het co-decisierecht van
het Europees Parlement op alle terreinen, inclusief de handelspolitiek. Mijn
fractie vindt dit een goede inzet, ook omdat men hiermee verder gaat dan het
streven naar verplichte raadpleging, zoals in eerste instantie in de memorie
van antwoord werd gesteld. GroenLinks is blij dat dit eerder gevallen democratische
steekje nu wordt opgehaald.Het gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid blijft een moeilijke
zaak. De minister heeft mij er niet van overtuigd dat de EU
wat dit betreft zo eensgezind is. Ik vind juist dat de bombardementen op Irak
hebben laten zien dat Europa zeer verdeeld is. Die eensgezindheid was ver
te zoeken. Overigens neem ik aan dat er in de Tweede Kamer nog een debat over
Irak komt; dat hoop ik althans.De minister is voorts niet ingegaan op mijn opmerkingen over de rol van
de OVSE in het debat over de Europese veiligheidsarchitectuur. Ik verzoek
hem, dit in tweede termijn te doen.Voorzitter! Het enthousiasme over de uitbreidingsplannen loopt terug.
Er tekent zich over de hele linie een terugtrekkende beweging af. Echter,
in verband met de uitbreiding is een belofte gedaan. Ik ben blij te horen
dat daarop niet mag worden teruggekomen. Ik vind het niettemin jammer dat
Nederland het pleidooi van Denemarken niet ondersteunt om de toetredingssteun
als pretoetredingssteun in te zetten. De begrotingspost toetredingssteun groeit
en het geld zou ongebruikt kunnen blijven, mede omdat het nog steeds de vraag
is hoeveel kandidaat-lidstaten voor 2006 zullen toetreden. Het grote voordeel
van het Deense voorstel is dat het op lange termijn schuiven van de EU-uitbreiding
minder financieel voordeel oplevert voor de huidige lidstaten.De regering geeft aan dat in verband met het rechtshulpverdrag nog niet
duidelijk is of gebruik gemaakt wordt van rolling ratification of van de mogelijkheid
die artikel K.6, lid d, biedt. Deze kwestie lijkt mij van belang voor de informatievoorziening
ten behoeve van de Staten-Generaal. Immers, een verdrag dat zonder goedkeuring
door Tweede en Eerste Kamer reeds in werking is getreden voor acht of meer
andere lidstaten, valt moeilijk meer tegen te houden of terug te draaien door
de Staten-Generaal. Dat Nederland er langdurig niet aan meedoet, is geen waarschijnlijke
optie. Ratificatie wordt dan nog sterker een kwestie van slikken of stikken.
Mogelijk moeten wij slikken dat buitenlandse opsporingsautoriteiten verdachten
op Nederlands grondgebied mogen afluisteren zonder expliciete toestemming
van de Nederlandse autoriteiten. Dat lijkt mij niet wenselijk. De parlementaire
controle op dit soort verdragen zal zich des te sterker moeten afspelen vóór
ondertekening. Ik vraag de staatssecretaris of hij deze visie kan onderschrijven.
Is hij bereid om op de geannoteerde agenda voor de JBZ-raad aan te geven voor
welke ontwerpverdragen mogelijk de rolling ratification geldt?Voorzitter! Havermout met levertraan is gezond, maar het smaakt nergens
naar. Het is moeilijk verteerbare kost en niet weg te krijgen. Ook van yoghurt
met vers fruit en Carvan Cevitam kun je gezond groot worden. Natuurlijk moet
er dan sprake zijn van onbespoten fruit; dat is goed voor het milieu, en voor
de mensen, terwijl je kunt zien wat je aan het eten bent. Voorzitter! Wat
ik hiermee wil zeggen, is dat ik vind dat er in het kader van dit verdrag
meer aandacht zal moeten worden gegeven aan mens en milieu en aan een democratisch,
sociaal en duurzaam Europa. Ook zal er sprake moeten zijn van meer macht voor
het Europees Parlement en van een oprecht streven naar een ongedeeld Europa.
Dat dient de inzet te zijn bij een nieuwe verdragsronde.Door andere woordvoerders van GroenLinks is al gezegd dat het verdrag
dat nu voor ons ligt, te mager is. Het bevat een aantal riskante missers en
mijn fractie zal dan ook tegen dit verdrag stemmen.De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter! Tijdens het betoog van de regering is de midwinterzonnewende
aangebroken. Gelukkig zullen de dagen na vanavond lengen. Vanavond is het
even doorzuchten. De bespreking van het Verdrag van Amsterdam en de goedkeuring
daarvan is meer geworden dan alleen dat. Eigenlijk is ons jaarlijkse Europese
debat nu gehouden. Slechts een deel van de totale discussie is over het Verdrag
van Amsterdam gegaan. Dat lijkt mij een goede zaak, maar het gevolg is dat
als mensen wel een betoog over dat verdrag opbouwden de regering daar nauwelijks
op reageerde.Ik heb betoogd dat er maar weinig weerklank in de samenleving is voor
wat op Europees gebied gebeurt. De belangrijkste invloed op het publiek is,
dat het onze minister-president zich ziet bewegen tussen de groten van Europa,
onder zijns gelijken. Dat vindt iedereen prachtig. Wij doen dus mee in Europa.
Vervolgens moeten er allerlei conclusies worden getrokken. Soms is er een
verpletterende consensus die, zoals de minister-president aangaf, een leuk
debat in de weg staat.In de knipselkrant van het ministerie van Buitenlandse Zaken kwam ik een
redactioneel commentaar uit de Daily Telegraph van 30 november tegen, zoals
bekend een betrekkelijk reactionair nieuwsmedium. Daar staat boven: A criminal
proposal. Gesuggereerd wordt dat er sprake zou zijn van de invoering van een
algemeen Europees strafrecht – vandaar de notitie die ik zo graag wilde
zien – waarbij het recht van habeas corpus zou worden afgeschaft en
zelfs, nog erger, de juryrechtspraak. Het is nog niet tot Engeland doorgedrongen
dat het recht van habeas corpus op het vasteland van Europa, dank zij de Europese
Conventie, veel beter geregeld is dan in Engeland zelf. Het is typerend voor
de Daily Telegraph dat men dat niet weet. Typerend is ook het niveau van de
discussie over Europa die daar plaatsvindt. Dat leidt tot forse botsingen
in het Lagerhuis, omdat daar mensen zijn die dit soort stupide dingen zeggen.
In de Europese Assemblee heb ik zelfs eenmaal een fel betoog tegen het Hof
in Straatsburg horen houden, aan de hand van vier arresten van het Hof in
Luxemburg. Het verschil tussen beide was de betrokkene, lid van het Lagerhuis,
niet bekend. Men zal zich kunnen voorstellen dat het een conservatief lid
was, want mijn partijgenoten aan de overzijde van de Noordzee worden goed
geïnstrueerd.Ik kom graag even terug op een paar punten waarop geen antwoord gekomen
is. Wij zullen toch een soort afweging moeten krijgen tussen de woorden van
de minister-president en die van de minister van Buitenlandse Zaken, over
de manier waarop wij de onderhandelingen over de uitbreiding moeten ingaan,
op grond van de voorwaarden die wij voor onszelf stellen. De minister-president
zegt, dat van de medepartijen in de Europese Unie die niet bereid zijn tot
verdergaande institutionele hervormingen, ook niet op financieel terrein,
toch als het zover is verwacht mag worden dat zij tot compromissen bereid
zijn. Dat is een rationele benadering van het probleem. Het vervelende is
dat je tegelijkertijd, zoals ik ook enige collega's hoorde zeggen, voor jezelf
moet weten waar je minimum ligt. Ben je, als het zover is,
en de vraag echt voorligt of wij Tsjechië al dan niet aanvaarden als
het eerste nieuwe lid van de Europese Unie na de vijftien, en de hervorming
nog niet voor elkaar is, bereid om nee tegen Tsjechië te zeggen? Zeggen
wij als vervolgens Polen, Hongarije en Estland komen telkens dat wij tegen
zo'n land niet nee kunnen zeggen? Kortom, ergens moet een minimum worden geformuleerd.
Wij moeten ook de indruk wekken dat wij bereid zijn ons daar hard voor te
maken. Als wij ons van tevoren aan dat ene morele imperatief, dat wij de Centraal-Europese
landen bij Europa moeten betrekken, hetgeen ik onderschrijf, overgeven, kunnen
degenen die niets voelen voor verbetering van de instituties daar wel eens
misbruik van maken. Ik blijf met die vraag zitten. Ik hoorde de minister van
Buitenlandse Zaken zeggen dat het echt een voorwaarde is. Van de minister-president
hoorde ik een subtielere formulering, die iets van zijn optimisme over zijn
medemens verraadt. Maar wat als hij in dat optimisme wordt teleurgesteld?Geen enkele reactie kreeg ik op mijn opmerking over grondwetsherziening.
Ik spreek hier de minister-president aan, want de Grondwet behoort tot het
terrein van Binnenlandse Zaken en daar gaat hij ook over. Het probleem is,
dat slechts twee artikelen van onze Grondwet een ingang bieden voor beslissingen
op Europees terrein. Nog geen drie weken geleden hebben wij bij de behandeling
van het Lockerbieverdrag uitdrukkelijk gezegd dat daarvoor een 2/3 meerderheid
noodzakelijk was. Het zou niet onmogelijk zijn om ten aanzien van het Verdrag
van Amsterdam soortgelijke conclusies te trekken. Als ik moeite zou doen om
te onderzoeken waar in het Verdrag van Amsterdam verdere soevereine bevoegdheden
van Nederland worden overgedragen aan Europese instellingen, zou dat hier
tot de discussie kunnen leiden over de vraag of daarvoor niet een 2/3 meerderheid
moet worden verlangd. Ik doe dat niet, maar het geeft wel aan dat wij op basis
van een labiele grondslag met Europa bezig zijn. De EU is – gelukkig –
een bepalend element in ons bestaan geworden, maar in onze Grondwet wordt
het met geen woord genoemd. Is de regering bereid om bij de komende grondwetsherziening –
naar verwachting rond 2002 bij de volgende verkiezingen, al was het maar omdat
een hernieuwde poging wordt gedaan tot wijziging van artikel 13 van de Grondwet,
welke poging in deze Kamer strandde – te bezien om in navolging van
Frankrijk en Duitsland de Europese Unie uitdrukkelijk in de Grondwet te noemen.
Wanneer deze landen vergaande beslissingen in die richting nemen, moeten zij
ook de Grondwet wijzigen. Kunnen wij die mogelijkheid niet ook scheppen? Wellicht
moet de moeizame procedure van grondwetsherziening – in twee ronden –
dan voor dit doel worden vereenvoudigd. Wat de buitenlandse betrekkingen betreft,
maakt de huidige Grondwet dat overigens al mogelijk om wijziging door te voeren
bij 2/3 meerderheid in beide Kamers.Het verbaast mij dat de hooggeschatte voorganger van de huidige staatssecretaris
niet aan hem heeft doorgegeven dat eerder met de ministers van Justitie en
van Binnenlandse Zaken een ganse morgen is gediscussieerd over de vraag hoe
het instemmingsrecht van deze Kamer en van de Tweede Kamer zou kunnen worden
verbeterd. Daartoe zijn voorstellen ontwikkeld. Kennelijk is dit in de overdrachtsceremonie
niet doorgegeven. Ik verzoek hem dringend dit na te zoeken. Ik hoor wel wat
er uit komt.Verder krijg ik graag een antwoord op mijn vraag naar het verschil tussen
verklaringen en protocollen. In de memorie van antwoord staat met zoveel worden
dat er tussen beide niet veel verschil is tussen instemming of goedkeuring.
Een verklaring van de IGC is volkenrech- telijk gezien echter heel iets anders
dan een protocol bij een verdrag. Graag word ik op dit punt gerustgesteld.
Een verklaring is niets minder en beslist ook niets meer dan een opmerking
van een conferentie waarin lidstaten zich politiek jegens elkaar binden.Minister Kok:Mijnheer de voorzitter! Ik dank de Kamer voor de inbreng in tweede termijn.
De heer Hirsch Ballin leidde uit mijn woorden af dat ik vol vertrouwen ben
over de strategie van Wenen. Eerlijk gezegd vind ik die betiteling niet goed
passen bij de uitkomsten van de Europese Raad van Wenen. Een term als strategie
van Wenen klinkt als iets heel groots en meeslepends. Wel ben ik vol vertrouwen
over de toekomst van Europa. In de eerste plaats omdat het verleden daartoe
aanleiding geeft en in de tweede plaats omdat er een aantal heel grote projecten
loopt. De euro wordt over een dag of negen ingevoerd. Dat heeft een enorme
impact. Ook is er de uitbreiding. Natuurlijk geeft dat vele problemen, maar
het proces ligt op schema. Het werkgelegenheidsbeleid wordt geïntensiveerd,
economische coördinatie wordt versterkt en de externe vertegenwoordiging
vanuit Europa – ook waar het gaat om onze inbreng in internationale
fora – wordt sterker. Op het gebied van fiscaliteit vindt een aantal
verbeteringen plaats, ook in de toenadering en de toegroei. Het GBVB en de
Europese zone voor veiligheid, vrede en rechtvaardigheid worden versterkt.
Ook het actieplan inzake de derde pijler mag er zijn. Volop dynamiek dus,
aansluitend bij de behoeftes van burgers. Daarom zijn het Verdrag van Amsterdam
en het proces dat wij thans doormaken, processen waar burgers baat bij hebben.De heer Hirsch Ballin vroeg naar de policy mix. Hoe zit het met de dosering
van ingrediënten van economisch en financieel-economisch beleid? Wij
maken gebruik van de kracht van een monetair versterkt Europa met lidstaten
die aan de EMU-criteria voldoen en laten zien dat ze gedisciplineerd zijn.
Tegelijkertijd wordt het economisch beleid beter op elkaar afgestemd op basis
van de verdragsbepalingen van Maastricht en op wat in het stabiliteits- en
groeipact is neergelegd. De heer Hirsch Ballin vroeg tevens of dit de rol
van de Europese Centrale Bank aantast. Daarbij maakte hij een onderscheid
tussen de rol van de Europese Centrale Bank als institutie en de beleidsmatige
ontwikkelingen. Komen bij die beleidsmatige ontwikkelingen de positie, het
functioneren van de bank en de doelstellingen in moeilijkheden?Wij hoeven op dit punt geen problemen te hebben, juist gelet op het Verdrag
van Maastricht en het stabiliteits- en groeipact. Alles wat wij gedaan hebben
is onomkeerbaar, maar ook een Europese Centrale Bank merkt nu al dat zij niet
in een vacuüm opereert. Dat heeft De Nederlandsche Bank
in ons land ook nooit gedaan. Hetzelfde geldt voor de Bundesbank in Duitsland.
Men kan dus met de eigen doelstelling, ook op het gebied van prijsstabiliteit,
weten dat men functioneert in een omgeving waarin economische en politieke
besluiten worden genomen die rekening houden met de prioriteiten voor het
functioneren van de bank en die passen bij de onafhankelijkheid daarvan.Ik stem met de heer Hirsch Ballin in toen hij de betekenis van het Verdrag
van Maastricht wat verder uitbreidde. Hij wees op de betekenis van het Verdrag
van Maastricht voor het tot stand brengen van de Unie waarbij niet van gescheiden
en volledig te onderscheiden pijlers sprake was. Het gaat om de institutionele
eenheid. Mijn opsomming – markt, munt, burger – was natuurlijk
schetsmatig. De toekomst zal uitwijzen dat het Verdrag van Maastricht in hoge
mate het verdrag van de munt zal blijven, naast de bijzondere en historische
betekenis die Maastricht overigens aan het tot stand brengen van de Unie heeft
geleverd. Je kunt, als je iets schetsmatig benadert, niet altijd alles omvatten.
Het ging om een accent daarin.Dit sluit aan bij wat de heer Van Eekelen zei over de enorme stap die
de EMU- en euro-besluitvorming betekende. Het gaat hierbij met name om de
onomkeerbaarheid. Als wij terugkijken, gaat het vooral om de besluiten inzake
de onomkeerbaarheid, mits aan criteria werd voldaan die beslissend waren voor
het heden en de toekomst.Betekent dit dat de IGC moet leiden tot een werkelijke verdragswijziging?
Als het gaat om de meer ingrijpende wijzigingen van institutionele aard dan
is dit zeker het geval. Wij moeten echter een onderscheid maken tussen de
uitbreiding van beperkte aard en van meer omvangrijke aard. Ik bespeur in
de opmerkingen van de heer Van Eekelen een vermenging tussen de Agenda 2000-besprekingen
en de uitbreiding. Er is sprake van een duidelijke samenhang. Als de onderhandelingen
voor de Agenda 2000 niet worden afgerond, krijgen wij zwaar weer met de uitbreiding.
In die zin is er een relatie. In eerste termijn zei ik dat, zolang niet alles
besloten is, niets besloten is. Ik had het dan in mijn terminologie over alles
wat tot de Agenda 2000 behoort. Daar kan men dus alle onderdelen van Agenda
2000 nemen. Wat ik niet heb willen zeggen en in de onderhandelingen met andere
lidstaten ook nooit zou accepteren, als ik het zo dwingend mag zeggen, is
dat men de uitbreiding op zodanige manier inbreit in de onderhandelingen over
Agenda 2000 dat door een non-agreement of gebrek aan overeenstemming over
de uitbreiding de hele Agenda 2000 wordt geblokkeerd. Dat is de achtergrond
van het losmaken van het elkaar. Ik kan de inschatting van de heer Van Eekelen
niet wegnemen, die hier zo zijn ideeën over de kwaliteit van het Duitse
voorzitterschap naar voren heeft gebracht. Ik ben ervan overtuigd dat het
Duitse voorzitterschap er alles aan zal willen doen om de Agenda 2000 in de
komende maanden separaat tot een afronding te brengen, met de bedoeling hiermee
de weg vrij te maken voor een vervolg van de uitbreidingsonderhandelingen.
Het viel mij op dat het stuk dat het Duitse voorzitterschap heeft gepresenteerd,
met zoveel woorden met dat boven alles staande doel van de uitbreiding begint.Het stuk in The Economist over de aftopping van de financiële bijdragen
om de nettobijdragen niet boven een bepaald maximum te laten uitgaan, is ook
mij niet ontgaan. Ik heb het met een blik van herkenning gelezen.De heer Veling heeft nog eens zijn overwegingen gegeven waarom hij de
Europese samenwerking als een realiteit ziet, deels door invloeden van buitenaf
en deels door invloeden van binnenuit. Hij heeft ook aangegeven dat de samenwerking
als een vorm van wederzijds afhankelijkheid en de vormgeving hiervan wordt
gezien. Hij sloot zijn betoog af met enkele overwegingen die hem per saldo
tot een afwijzende stem ten opzichte van het Verdrag van Amsterdam brengen.
Ik kan dit op grond van de bestaande verhoudingen wel begrijpen. Ik tel wel
mijn zegeningen: het doet mij genoegen dat er van een gematigd nee sprake
is. Dit is in het licht van de geschiedenis en de ontwikkelingen toch een
belangrijk gegeven voor mij.Ik meen dat de opmerkingen van mevrouw Gelderblom zonder uitzondering
aan mijn collega's van Buitenlandse Zaken zijn gericht.Mevrouw Zwerver betrapte mij erop dat ik nog steeds niet erg gecharmeerd
ben geraakt van het idee van een voor heel Europa geldend minimumloon. Ik
heb begrepen dat het haar niet daarom ging, maar om een minimumloon en een
bijstandsuitkering die gerelateerd zijn aan de welvaart in het desbetreffende
land. Dan weet ik eerlijk gezegd niet wat er dan zoveel te regelen is. Ik
zou zeker niet weten hoe het zou moeten in landen waar men echt om principiële
redenen geen wettelijk minimumloon wil. Ik zou Europa niet in diskrediet willen
brengen door een land waar men geen nationaal wettelijk minimumloon wil, dit
door Europa op te leggen. Het heeft weinig te maken met achter de heer Jospin
gaan staan. Het heeft gewoon te maken met intellectueel probleem.Het bindende van de afspraken inzake de werkgelegenheid bestaat juist
daaruit dat landen zich voor zichzelf en ten opzichte van andere landen verplichten
tot het realiseren van kwalitatieve en kwantitatieve taakstellingen. Mijns
inziens biedt het Verdrag van Amsterdam een basis voor de afspraken die vanaf
de Top van Luxemburg zijn gemaakt. Wij hebben eigenlijk al geanticipeerd op
de inwerkingtreding. Aan een juridisch afdwingbaar banenpact in Europa moet
ik eerlijk gezegd niet denken. Banen laten zich niet juridisch afdwingen,
maar komen op een goede manier in een economie tot stand. Je moet het beste
uit jezelf en uit elkaar halen om op dit punt te presteren.Over smaak valt natuurlijk niet te twisten, of juist wel. In elk geval
staat havermout met levertraan ook mij niet voor ogen als de meest verkieslijke
kost voor dit uur of voor andere uren op deze nieuwe dag. De combinatie lijkt
mij eigenlijk nog aantrekkelijker dan ieder van de twee afzonderlijk. Ook
dat is weer een kwestie van smaak.Ten slotte kom ik bij de heer Jurgens. Inderdaad, de nieuwe dag is aangebroken.
Europa krijgt maar weinig weerklank onder de burgers behalve als zij de minister-president
tussen de collega's zien lopen. Ik geloof daar helemaal niets van. Ik heb
de indruk dat Europa, met alle scepsis die er is, aan betekenis wint. Het
viel mij op dat ook in een land als Zweden waar men een aantal maanden geleden
met volle overtuiging meende te kunnen zeggen dat men voorlopig niet aan de
euro zou meedoen, nu een meerderheid van de bevolking voor
de euro is. Nu zal de heer Jurgens wel zeggen: het gaat weer over geld. Nee,
het gaat niet alleen over geld; het gaat om veel meer. Europa is iets om lekker
een beetje op te mopperen als het zo uitkomt, maar als wij het niet hadden
en wij zouden het moeten uitvinden, dan deden wij het weer met elkaar. Het
is wel van belang om iedere keer opnieuw toch de gedachten die achter Europa
schuil gaan en die ermee gepaard gaan, zichtbaar te maken. Dat moeten wij –
ik zeg dit tegen mevrouw Gelderblom – niet alleen aan het Europees Parlement
overlaten. Wij staan er met elkaar voor.Er zijn nog twee punten. In de eerste plaats zijn dat de uitbreidingsonderhandelingen,
gerelateerd aan de vraag rondom Tsjechië. Ik herhaal nog eens dat in
het Verdrag van Amsterdam een duidelijk onderscheid is gemaakt tussen de beperkte
uitbreiding en de meer omvangrijke uitbreiding. Als het om een beperkte uitbreiding
zou gaan met één of enkele lidstaten, dan is de institutionele
wijziging die daarvoor nodig is, zeer beperkt. Als het gaat om een meer omvangrijke
uitbreiding met meerdere lidstaten tegelijkertijd, of straks een aantal lidstaten
na een beperkte uitbreiding op korte termijn waardoor je boven de 20 komt,
dan gaat het om een meer omvangrijke aanpassing van institutionele aard. Vanuit
het kabinet sprekend, kan ik zeggen dat onze mening is dat Nederland en andere
Europese landen het niet zullen kunnen maken om tegen de tijd dat één
of meerdere lidstaten klaar zijn om, gegeven de voorwaarden die aan lidmaatschap
worden verbonden, ook deel te gaan uitmaken van de Unie, aan die landen en
hun bevolkingen de boodschap te moeten afgeven: sorry, u bent er klaar voor
maar wij moeten nog even nadenken met elkaar. Ik maak daarbij wel het onderscheid,
uit het verdrag voortvloeiend, naar de twee categorieën van institutionele
herzieningen.Tot slot heb ik nog de vraag over de Grondwet. Ik bied mijn excuses aan
dat ik die vraag niet heb beantwoord. De opmerking van de heer Jurgens in
eerste termijn was ook veronderstellend van aard. Hij zei: is de regering
voornemens om bij de voorbereiding van de Grondwetsherziening van 2002, duidelijk
de verankering van ons land in de EU zichtbaar te maken? Als dat aan de orde
komt, moet de wijze waarop dit een verankering krijgt in de Grondwet heel
zorgvuldig nader beraad vragen, om te beginnen in de kring van het kabinet
en daarna breder. Ik meen echter dat het een goede zaak is om, als dat moment
van Grondwetsherziening zich zal aandienen, de door de heer Jurgens naar voren
gebrachte overwegingen er zeer nadrukkelijk bij te betrekken. Hoe precies
en wat exact, is een andere vraag. Maar op de vraag of die verankering in
de EU buiten de orde blijft of dat het er een element van is, kan ik zeggen:
dat is er een element van.Minister Van Aartsen:Mijnheer de voorzitter! De heer Hirsch Ballin heeft over de LGO-herziening
gevraagd of het Nederlands parlement daar volledig bij wordt betrokken. Dat
zal uiteraard geschieden. Hij vroeg wat de keuze zal zijn als onverhoopt de
parlementaire controle, doelend op het Europees Parlement, niet tot stand
zou komen. Ik denk dat de Nederlandse regering blijft kiezen voor de eerste
keuze, namelijk dat je een oplossing vind, zoals ik aangaf in mijn antwoord
in eerste termijn, op Europees niveau. Dat betekent uitbreiding van de bevoegdheden
van het Europees Parlement.Mevrouw Gelderblom is teruggekomen op het punt van de leesbaarheid. Het
spijt mij dat ik dat punt niet in mijn antwoord in eerste termijn heb meegenomen.
Er is inderdaad een vertaling in het Brusselse die wij natuurlijk kunnen gebruiken
voorzover nodig in dit kader, want er zijn allerlei publicaties verschenen
van diverse uitgevers die geconsolideerde maar ook zeer toegankelijke uitgaven
hebben gemaakt van het Verdrag van Amsterdam. Maar voorlichting en nadere
publicaties, die de burger inzicht geven in het verdrag, zijn natuurlijk van
groot belang en daar zal dan ook het nodige aan gebeuren.Wat betreft de bevoegdheden van de Secretaris-Generaal van de Raad, de
Hoge Vertegenwoordiger en de Secretaris-Generaal van de WEU moet men toch
beginnen met de formele kant der dingen, namelijk de vaststelling dat het
wel over twee verschillende organisaties gaat. Bovendien is er ook nog de
Secretaris-Generaal van de NAVO. Als het de kant uitgaat waar de Nederlandse
regering voor voelt, is het natuurlijk duidelijk dat de contacten tussen de
Europese Unie en de NAVO alleen maar hechter zullen worden, zeker als het
lukt om binnen NAVO-verband een Europese veiligheids- en defensie-identiteit
tot stand te brengen. Dan doet zich het interessante fenomeen voor, dat sommige
leden van de EU geen lid van de NAVO zijn en omgekeerd. Dan komen we weer
in het institutionele meccano, waarvoor we ons voorlopig nog maar moeten hoeden.Het standpunt van de Nederlandse regering over het opheffen van de sancties
in het kader van Irak is, dat nu vooral een hervatting van de diplomatie en
de dialoog nodig is. Een sleutelelement hierin is de hervatting van de inspecties,
mogelijk in een nieuwe gedaante. Dat is niet uitgesloten, maar het zou tegenstrijdig
zijn om nu de sancties en het olie-embargo op te heffen want die zijn er om
juist Saddam Hussein te voegen naar datgene wat de Veiligheidsraad vanaf het
bestand in de Golfoorlog van hem vraagt.Wel zijn nodig nieuwe inspanningen om de humanitaire noden van het Iraakse
volk ook te kunnen lenigen en te verlichten. Vooral het 'olie-voor-voedselprogramma'
leent zich daarvoor; wellicht kan het ook worden uitgebreid naar andere gebieden
waar hulp aan het Iraakse volk kan worden verleend. In dat kader is met name
de Veiligheidsraad van groot belang. Voor Nederland is dit een affaire die
ons meer in het bijzonder aangaat, omdat Nederland in de komende twee jaar
het Sanctiecomité van de Veiligheidsraad zal voorzitten.Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Voorzitter! Dit is een belangrijke mededeling. In de tijd dat ik in de
VN was, werd veel gesproken over niet alleen smart bombs maar ook over smart
sancties gesproken. Dat zijn veel gerichtere sancties dan 'zomaar' een embargo.
Ik hoop, dat wij een notitie van de regering krijgen over de wijze waarop
de Nederlandse regering dat beleid ziet. Ik ben het er namelijk volstrekt
mee eens, dat het 'olie-voor-voedselpro- gramma' een faliekante mislukking
is geworden. Het was goed bedoeld, maar het werkt niet. Veel toegepastere
sancties zijn daarom nodig als je inderdaad wilt doorgaan met
een embargobeleid.Minister Van Aartsen:Voorzitter! Laat ik er op dit moment niet veel anders van zeggen dan wat
ik al heb gezegd, namelijk dat het goed is om het 'olie-voor-voedselprogramma'
eventueel ook uit te breiden naar andere gebieden. Daarbij moet naar nieuwe
vormen worden gestreefd en vooral in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands
en veiligheidsbeleid zullen wij daarover met onze partners in de Europese
Unie contact opnemen.Voorzitter! Voor alle duidelijkheid wil ik nog eens stellen dat de regering
streeft naar een co-decisie- recht van het Europees Parlement op alle terreinen
waar wetgeving aan de orde is. Er is op het gebied van wetgeving geen enkel
beleidsterrein dat van het EG-verdrag zou moeten worden uitgesloten. Ik ben
gelukkig met het feit dat de geachte afgevaardigde die beleidslijn onderschrijft.Dan kom ik bij de opmerking van mevrouw Gelderblom over de OVSE. In dit
verband kan ik stellen dat het begin van het komend millennium een rijk palet
aan mogelijkheden te zien zal geven. Mogelijk is er dan een NAVO met een Europese
veiligheids- en defensie-identiteit en is er een NAVO die een bepaalde bijzondere
relatie heeft via de stichtingsakte met de Russische federatie. In de gemeenschappelijke
Raad tussen NAVO en de Russische federatie wordt daar ook zeer inhoudsvol
over overlegd. En er is in dat geheel van het veiligheidspalet ook de OVSE.
Ik maak daar alleen de kanttekening bij dat de OVSE absoluut niet zonder de
NAVO-structuren kan. Dat is duidelijk gebleken, omdat nu onder de hoede van
de OVSE een verificatiemissie moet opereren. Wij zien hier dus het fenomeen
dat een organisatie als de OVSE gebruik maakt van NAVO-infrastructuur. Dat
is een toe te juichen richting.De heer Jurgens heeft nog enkele opmerkingen gemaakt over verklaringen.
Hij heeft natuurlijk gelijk, want verklaringen zijn slechts politiek van belang
en juridisch niet bindend.Staatssecretaris Benschop:Voorzitter! De heer Hirsch Ballin heeft gevraagd naar een overzicht met
betrekking tot de implementatie in de verschillende lidstaten van de richtlijn
inzake de bescherming van persoonsgegevens. Ik stel mij voor dat overzicht
te voegen bij het wetsvoorstel dat begin volgend jaar aan de Eerste Kamer
zal worden toegezonden. Ook heeft hij verzocht om een overzicht met betrekking
tot de aanbevelingen uit het actieplan ter bestrijding van de georganiseerde
criminaliteit. De regering zal bij de eerstvolgende geannoteerde agenda voor
de JBZ-raad een geactualiseerd overzicht voegen. Ik meen dat hiermee aan de
informatiebehoefte kan worden voldaan.De heer Hirsch Ballin (CDA):De tweede toezegging lijkt mij praktisch. De eerste toezegging begrijp
ik niet, want toezending van een wetsvoorstel aan de Eerste Kamer geschiedt
door de voorzitter van de Tweede Kamer. Ik begrijp niet hoe deze aan dat overzicht
kan komen. Misschien is het beter als de staatssecretaris het apart toezendt.
Bovendien is het van belang voor de regering om te weten hoe de verhouding
is tussen de stand bij ons en elders.Staatssecretaris Benschop:U zou er geen bezwaar tegen hebben om dat gelijktijdig te ontvangen?De heer Hirsch Ballin (CDA):Als het maar een andere afzender is.Staatssecretaris Benschop:Mevrouw Gelderblom heeft gevraagd naar de gelijke behandeling van gehuwde
en ongehuwde partners en de inzet van de Nederlandse regering daarbij. Het
antwoord op die vraag is: ja.Mevrouw Zwerver constateerde dat het enthousiasme voor de uitbreiding
duidelijk tanende is. Het feitelijk tempo ervan gaat echter sneller dan gepland.
Er is al in november begonnen met onderhandelingen op ministerieel niveau
met de eerste groep van landen over de eerste hoofdstukken die waren gescreend.
In januari wordt ten aanzien van de tweede groep van landen overgegaan van
de collectieve screening naar de individuele screening. Gezien het tempo van
het onderliggende proces kan niet gezegd worden dat het enthousiasme voor
de uitbreiding overduidelijk tanende is, integendeel.Wat de vraag naar de rolling ratification van het rechtshulpverdrag betreft,
kan ik alleen bevestigen hetgeen ik in eerste termijn al heb gezegd, namelijk
dat de regering nog geen standpunt heeft bepaald. Zodra dat er is, zal ik
dat de Kamer zo snel mogelijk doen toekomen. Met de gemaakte opmerkingen wordt
natuurlijk rekening gehouden, alhoewel het voorbeeld niet geheel terecht is,
omdat bijvoorbeeld ten aanzien van het afluisteren in het verdrag is bepaald
dat dit niet zonder toestemming van de betrokken regering mag plaatsvinden.De heer Veling heeft nog naar de volksinvloed gevraagd. Wij hebben daarvoor
het Europees Parlement nodig. Het is de realiteit van de Unie van vandaag
dat wij daarvoor ook de nationale parlementen nodig hebben. Misschien herkent
de Nederlandse burger zich ook wel eens in het optreden van de Nederlandse
regering, maar dat valt natuurlijk buiten het bestek van de parlementaire
controle.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fracties van GroenLinks, de SGP, de RPF en het
GPV wordt conform artikel 121 van het Reglement van orde aantekening verleend,
dat zij geacht willen worden zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen
verenigen.Sluiting 0.52 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19981999-404-427.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl