Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X) (exclusief onderdeel NAVO)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 1020-1034

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-04-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 22, pagina 1020-1034

21-03-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30300-XToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van besluiten (dinsdag 21 maart 2006)Pagina 1083-1083
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 21 maart 2006)Pagina 1083-1084
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X) (exclusief onderdeel NAVO)Pagina 1020-1034
Voortzetting van de behandeling van het onderdeel NAVO van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2006 (30300 V) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X)Pagina 1065-1073
Presentie en opening (dinsdag 21 maart 2006)Pagina 1019-1019
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de brief van de minister van Justitie inzake versnelde implementatie EU-richtlijnen (21109, nr. 159), te weten de motie-Jurgens c.s. inzake het niet toelaten van het afwijken van de wet door de regering bij het maken van lagere regelgeving (21109, A)Pagina 1034-1034
Voortzetting van de (gezamenlijke) behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X) (exclusief onderdeel NAVO), - het onderdeel NAVO van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2006 (30300 V) en - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X)Pagina 1073-1083
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met de wijziging van bepalingen voor de financiële verslaggeving door verzekeringsmaatschappijen (28799); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet stedelijke vernieuwing (wijziging in verband met het aanwijzen van een niet-rechtstreekse gemeente als rechtstreekse gemeente gedurende een investeringstijdvak stedelijke vernieuwing) (30236); en twee andere wetsvoorstellen (30247 en 30469)Pagina 1019-1020
Behandeling van het onderdeel NAVO van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2006 (30300 V) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X)Pagina 1034-1048
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X) (exclusief onderdeel NAVO)Pagina 1048-1065

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 99 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006
(30300 X) (exclusief onderdeel NAVO).De voorzitter:Ik heet de minister en de staatssecretaris van harte welkom in dit huis.De beraadslaging wordt geopend.De heer Middel (PvdA):Voorzitter. Ik sta hier een beetje ongelukkig, niet alleen omdat ik van
een kruk gebruik moet maken, maar ook omdat de behandeling – anders
dan voorgaande jaren – gesplitst is. Wij praten nu over Defensie en
mogen nog niet over het onderdeel NAVO praten, terwijl Defensie natuurlijk
alles met de NAVO te maken heeft en andersom. Misschien ligt het aan mij,
maar op een onbewaakt moment – en ik kijk nu naar de heer Van Gennip
maar die houdt zich Oost-Indisch doof – is deze zaak uit elkaar getrokken.
Tijdens de voorbereiding vroeg ik mij af waar dit voor nodig is. De minister
van Buitenlandse Zaken heeft nu een paar vrije uren, maar de minister van
Defensie niet omdat hij blijft zitten bij de behandeling van het NAVO-hoofdstuk.
Het is gekunsteld. Volgend jaar moeten wij dit niet opnieuw doen.De bijdrage van de PvdA-fractie zal op dit beleidsterrein korter zijn
dan men gewend is, omdat wij bij de behandeling van het NAVO-onderdeel verdergaan.
Bij die behandeling zal ik spreken over de invloed van Nederland op het NAVO-beleid
ten aanzien van Centraal- en Oost-Europa. Dit is zeer actueel, gezien de situatie
van dit moment in Belarus. In het recente verleden probeerde de NAVO al dan
niet via Poetin enige invloed uit te oefenen op ontwikkelingen in bijvoorbeeld
de zuidelijke Kaukasus en de Oekraïne. Ik vraag mij af waarom dit nu
met betrekking tot Wit-Rusland niet of nauwelijks gebeurt. Ik kom hierop vanmiddag
terug.Het gaat nu over de Defensieparagraaf. Toen twee weken geleden de heer
Van Aartsen, destijds de politieke aanvoerder van de VVD, besloot om ermee
op te houden, dacht ik dat Defensie de zoveelste nieuwe minister kreeg. Het
is geen rare gedachte als de huidige minister van Defensie had geopteerd voor
het aanvoerderschap of het politieke leiderschap van de VVD. Daar kon Van
Aartsen alleen maar van dromen. Dat is niet gebeurd en de minister heeft voor
de tweede keer voor dit departement gekozen. De eerste keer deed hij dit toen
de kabinetsformatie van 2003 aan de orde was en hij moest kiezen tussen Integratie
en Defensie. Hij koos toen voor Defensie, een departement dat hij "erbij
deed", nadat de heer Korthals om bekende redenen aftrad en minister Kamp
het departement van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening wel interessant
vond, maar niet dermate interessant dat er nog geen hobby daarnaast kon worden
uitgevoerd.Al met al hebben wij te maken met een minister die al langer zit dan veel
voorgangers en dat is een goede zaak. Verleden jaar zei ik al, en dat herhaal
ik graag, dat wij een goede minister van Defensie hebben. Het is alleen jammer
dat hij in het verkeerde kabinet zit! Dit betekent overigens niet dat ik het
op alle punten met hem eens ben.Bij de vorige beleidsdebatten heeft de PvdA-fractie twee centrale thema's
naar voren gebracht: de reorganisatie van de krijgsmacht en de troepenuitzending.
Het eerste vond plaats in 2004 en het tweede in het afgelopen jaar. Het ligt
daarom voor de hand dat ik bij deze onderwerpen stil sta. De vraag luidt natuurlijk
hoe het er op dit moment uit ziet. Gewoontegetrouw wordt het werk van onze
partijgenoten aan de overzijde van het Binnenhof niet overgedaan. Onze benadering
is meer beschouwend, afstandelijker maar niet minder kritisch. Wij hopen op
een gedachtewisseling in plaats van op een uitwisseling van standpunten. Hier
wordt geen partijpolitiek bedreven. Er zijn nauwelijks ruzies, dus is er ook
nauwelijks pers aanwezig. Wij kunnen open met elkaar van gedachten wisselen.Bij de troepenuitzendingen stuiten wij op een paradox. Op dit moment moeten
verplicht negenduizend personen afvloeien, terwijl Defensie de grootst mogelijke
moeite heeft om nieuw personeel aan te trekken voor de uitzendingen die in
aantal en intensiteit toenemen. In NAVO-verband vinden meer en zwaardere uitzendingen
plaats. Ik wijs op de uitzending naar Afghanistan nu, vergeleken bij twee
jaar geleden toen wij een schip naar West-Afrika stuurden waar iedereen gewoon
aan boord moest blijven. Ook voor aflossing zijn veel mensen nodig. Slagen
wij daarin? Hebben wij voldoende adequaat opgeleide en gemotiveerde mensen?
Overigens steunt de PvdA de minister op dit punt. Een baan bij Defensie is
nu iets heel anders dan in de tijd van de Koude Oorlog. Toen kon je binnen
kantooruren werken en was je meestal in het weekend vrij. Het was een baan
voor het leven. Inmiddels is er wel iets veranderd nu er sprake is van vrede
tussen staten.Wekt Nederland niet de schijn het beste jongetje van de klas te willen
zijn? Aan de hand van cijfers die ik verleden jaar verstrekte bleek dat Nederland
op dit terrein bij de top-5 van de krijgsmachten in de wereld behoort. Moeten
wij nu het beste jongetje van de klas blijven? Moeten wij in zekere zin kwispelend
achter Bush en Blair aan blijven lopen? Hoe lang kun je daarmee doorgaan?Ik hoor steeds meer pleidooien voor een integratie van krijgsmachttaken
bij taken op het terrein van veiligheid, zorg en terrorismebestrijding. Mijn
fractie meent dat ons al genoeg angst wordt aangejaagd als het gaat om terrorismebestrijding.
Een leger hoort in de kazerne of op een oefenterrein, maar niet op straat.
Generaals hebben, zeker in een democratie, niets anders te doen dan troepen
te commanderen. Zij zijn dus niet nodig voor burgeractiviteiten. De uitzondering
die deze regel bevestigt, wordt gevormd door de marechaussee die meer met
de reguliere politie kan of moet samenwerken. Ik denk daarbij aan object-
en grensbewaking, materieeluitwisseling, interventie en arrestatieteams. In
de afgelopen jaren is de reorganisatie van de krijgsmacht bijna voltooid.
De marechaussee heeft hierbij nadrukkelijk een taak. Is voldoende rekening
gehouden met de samenhang tussen marechausseetaken en reguliere politietaken?Het tweede thema betreft de vraag in hoeverre wij zelfstandig beleid voeren
of achter Amerika en Engeland aanlopen. De Nederlandse krijgsmacht gaat naar Afghanistan en Irak. Hier zijn goede redenen voor, maar wij gaan
niet naar Kongo. Tien jaar geleden waren wij ook niet in Rwanda. Wij gaan
ook niet naar Darfur. Het beeld ontstaat dat, of je dat nu leuk vindt of niet,
als er sprake is van economische belangen of van belangen van de bondgenoten
Nederland na enig wikken en wegen bereid is om de nodige risico's te nemen.
Als het gaat om het arme Afrika, waar mensen niet alleen een andere kleur
hebben maar waar ook nauwelijks sprake is van economische belangen, ligt het
allemaal een stuk gecompliceerder en gaat Nederland dus gewoon niet. Ondertussen
gaat de burgeroorlog in Kongo gewoon door. Ik hoef niet te vertellen wat in
Darfur gebeurt. Helaas zijn er nog meer brandhaarden op dat continent. Dit
versterkt het beeld, en dat moet bij andere begrotingsbehandelingen aan het
bod komen, dat Nederland Afrika heeft afgeschreven. Als je elke conflicthaard
afzonderlijk analyseert, kun je er een mooi verhaal over ophangen, maar het
gaat mij om het beeld dat wij alleen maar willen interveniëren en meedoen
aan vredesoperaties als er economische belangen of belangen van de bondgenoten
op het spel staan. Welke criteria worden gehanteerd? Wat is onze invloed op
die criteria om wel of niet in Afrika actief te zijn?Je kunt je ook afvragen of je met een bondgenoot als de VS nog wel vijanden
nodig hebt. Voor de derde achtereenvolgende keer noem ik Guantánamo
Bay. Amerika maakt binnen de NAVO, en ik denk aan de Abu Graibgevangenis en
de CIA-vluchten, in alle opzichten de dienst uit. Hierover kan nauwelijks
hardop gesproken worden en dat is gek. In het NAVO-parlement, waar sommige
leden hier deel van uitmaken, proberen linkse partijen regelmatig dit punt
op de agenda te krijgen. De heer Kox loopt op dat punt namens Nederland voorop,
maar het lukt niet. De alom bejubelde freedom of speech blijkt in de praktijk,
en zeker in het NAVO-parlement, heel betrekkelijk te zijn. Freedom of speech:
als het je maar uitkomt! Het land dat voorop zegt te gaan in de strijd voor
vrede en rechtvaardigheid houdt duizenden tegenstanders jarenlang gevangen
zonder enige vorm van proces, zonder enige bijstand van advocaten en zonder
enige steun van het Rode Kruis. Er wordt gemarteld en gemoord. Het maakt allemaal
niet uit: alles in dienst van de vrede en veiligheid. Hoe kijkt de minister
hier tegenaan? Hoe kan hij als NAVO-partner hier iets aan doen? Als het om
Amerika gaat, gelden andere normen, waarden en rechtsregels. Ik hoef alleen
maar te wijzen op het Internationale Strafhof in Den Haag. Als Nederland of
de EU eens protesteert heeft dat de schijn van een pro-formagebaar. Ik ben
er bang voor dat wij volgend jaar weer over Guantánamo Bay moeten spreken.Ik kom nu bij de continuing story van de JSF, de joint strike fighter.
Ondanks het feit dat wij kort voor dit debat over de JSF een pak papier hebben
gekregen, kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat wij financieel en militair-technisch
het schip ingaan, tenzij wij alsnog tot bezinning komen. De belangen zijn
groot, de commitments liggen her en der vast en er is veel geïnvesteerd,
maar waar leidt dit toe? Ook mijn partij heeft wat dit betreft boter op het
hoofd. Toen in 2001-2002 het besluit werd genomen om met de JSF in zee te
gaan was de PvdA vóór. Dat kostte intern wat moeite, maar het
was bekend dat als wij niet zouden voorstemmen, een kabinetscrisis op dat
moment waarschijnlijk was. Nu kwam die crisis toch een paar maanden later
over Srebreniza, maar dat wisten wij toen nog niet.Ik wil geen technisch verhaal houden over cijfertjes en brieven, maar
het gaat mij om het beeld. Is er inmiddels sprake van veel minder vliegtuigen
dan waarover in 2001-2002 gesproken werd? Wordt er veel minder in Nederland
geïnvesteerd dan ons door de Amerikanen werd toegezegd? Kost het Nederland
veel meer geld dan wij ooit hadden durven denken? Is er meer onzekerheid over
de voortgang van het project? Waar zijn wij met de JSF aan begonnen?Ik hoop, omdat de Eerste Kamer zich onderscheidt van de Tweede Kamer,
dat wij los van de politieke waan van de dag en van de partijpolitieke verschillen
in staat zijn om vandaag van gedachten te wisselen en dat het geen uitwisseling
wordt van standpunten. Ik heb kritische vragen gesteld, maar ook voor mijn
fractie ligt lang niet alles vast. Standpunten zijn altijd betrekkelijk.De heer Russell (CDA):Voorzitter. Het zijn turbulente tijden die Defensie heeft moeten doorstaan.
Eerst kwam 11 september. In één klap bleek de wereld onveiliger
dan we dachten en blijken militairen echt nodig om daar iets aan te doen.
Vervolgens stagneerde de economie. Bezuinigingen waren nodig om de overheidsfinanciën
op orde te krijgen. De royale bijdrage die Defensie daaraan heeft geleverd,
heeft zijn invloed niet gemist. Defensie heeft fors moeten herschikken, reorganiseren
en afstoten om gezond de toekomst tegemoet te gaan in een kleiner jasje. Ondanks
alles, bleef de organisatie tijdens de verbouwing draaien en hoe. De afgelopen
jaren hebben duizenden militairen zich in operaties overal ter wereld ingezet
voor vrede en veiligheid. In 2004 zijn er maar liefst zevenduizend militairen
uitgezonden. Dat is een ongekende prestatie, waarvoor het personeel van hoog
tot laag een grote pluim verdient.De operatie Nieuw Evenwicht gaat verder dan het voldoen aan taakstellingen
alleen. In de brief van prinsjesdag is namelijk een visie neergelegd voor
de langere termijn. Er wordt ruimte gecreëerd om meer te kunnen investeren.
Daardoor komt de krijgsmacht er in sommige opzichten zelfs sterker uit. Volledig
gevuld, flexibel, paraat en beter inzetbaar voor crisisbeheersingsoperaties.
Om dat mogelijk te maken zijn forse mutaties in het personeelsbestand nodig.
Op dit onderwerp zal ik later in deze inbreng terugkomen.De leden van de CDA-fractie hebben met veel belangstelling kennisgenomen
van de recent verschenen Nederlandse Defensie Doctrine (NDD). Defensie kende
tot het verschijnen van dit document nog aparte doctrines voor de landmacht,
luchtmacht en marine. Door ontwikkelingen op het gebied van de aansturing
van de krijgsmacht en de toegenomen samenwerking tussen de krijgsmachtdelen
groeide de behoefte aan de ontwikkeling van een geïntegreerde defensiedoctrine.
Zo stelde de adviescommissie Opperbevelhebberschap in haar eindrapport van
april 2002 dat meer dan ooit sprake is van een "joint" optreden
en dat hechte, onderlinge samenwerking in dit soort operaties zo belangrijk
is, dat gezamenlijke doctrines nodig zijn. Met de totstandkoming van de NDD
is wat mijn fractie betreft dan ook invulling gegeven aan de behoefte aan
een leidraad voor gezamenlijk militair optreden van de krijgsmachtdelen. De
commandant der strijdkrachten, generaal D.L. Berlijn, verwoordde
het in het voorwoord van de NDD als volgt: "de bewustwording van het
belang van een overkoepelende krijgsmachtdoctrine is essentieel voor een versterking
van de samenwerking tussen de krijgsmachtsdelen". De leden van de CDA-fractie
zijn het hier van harte mee eens. Immers, voor versterking van de samenwerking
binnen het Nederlandse leger is het van belang dat de militairen van alle
krijgsmachtdelen zich achter eenzelfde gedachtegoed scharen. In de NDD komt
ook naar voren dat interne veiligheid en externe veiligheid meer en meer in
elkaar overlopen en dat daarom samenhang in beleid vereist is. Zo raakt de
eerste hoofdtaak van Defensie, het beschermen van het Nederlandse grondgebied,
in het kader van de toegenomen terroristische dreiging steeds meer verbonden
met de derde hoofdtaak van Defensie, de bijstand aan civiele autoriteiten.
In de begrotingsbehandeling van het afgelopen jaar heeft mijn fractie hier
al op gewezen en als voorbeeld verwezen naar de oproep toentertijd van hoofdcommissaris
Welten van Amsterdam voor de inzet van de marechaussee bij terreurbestrijding
in grote steden. De CDA-fractie heeft begrepen dat er thans een pilot in Amsterdam
loopt, waarbij de marechaussee bewaking van objecten op zich neemt. Dat is
goed nieuws, echter financiële kwesties spelen hierbij nog steeds een
belangrijke rol en dat terwijl wij er verleden jaar voor pleitten dat dit
laatste niet het geval zou moeten zijn. De grote steden worden het meest getroffen
door de extra werkzaamheden die gerelateerd zijn aan terrorisme en radicalisering.
Mijn fractie vraagt daarom nogmaals aandacht voor deze problematiek. De pilot
in Amsterdam brengt zeker verlichting, maar er is nog geen definitieve oplossing
op het punt van extra mankrachten voor de terreurbestrijding in de grote steden.
Wij vernemen graag de reactie van de regering op dit punt.Terug naar de defensiedoctrine. Deze mag niet als een statisch gegeven
gezien worden. Vanwege de snelheid waarmee politieke en militaire ontwikkelingen
tegenwoordig plaatsvinden, zal zij wat de CDA-fractie betreft frequent geactualiseerd
en bijgewerkt dienen te worden. Er zal ook ruimte voor een zekere mate van
flexibiliteit moeten zijn om snel op veranderende omstandigheden te kunnen
inspelen. Zo zal het wellicht soms noodzakelijk zijn om af te wijken van de
doctrine, teneinde te kunnen inspelen op onverwachte gebeurtenissen. De NDD
zou derhalve, wat het CDA betreft, gezien kunnen worden als een kapstok, waaraan
de verschillende doctrines voor de taken van de krijgsmacht hangen. Wat is
de opvatting van de minister hierover?Naast een geïntegreerde defensiedoctrine heeft Nederland in de optiek
van de CDA-fractie ook een geïntegreerd veiligheidsbeleid nodig. De laatste
jaren valt immers te constateren dat interne en externe veiligheid steeds
meer in elkaar overvloeien. De scheiding tussen binnenlandse en buitenlandse
veiligheid in het veiligheidsbeleid is wat mijn fractie betreft steeds minder
duidelijk geworden. Het begrip "veiligheid" omvat tegenwoordig veel
meer dan nationale belangen en territoriale integriteit alleen. Het gaat daarbij
ook om aspecten als internationale rechtsorde, vrije handelswegen, mensenrechten,
democratie, bestrijding van terrorisme, vrijheid, welvaart, welzijn en leefbaarheid.
Hoewel de bij interne en externe veiligheid betrokken departementen over alle
mogelijke vormen van veiligheid nadenken, discussiëren en gezamenlijke
oefeningen uitvoeren, beschikt Nederland niet over een nationale veiligheidsstrategie.
Vandaar dat de leden van de CDA-fractie er voorstander van zijn zo'n nationale
veiligheidsstrategie te laten opstellen.Voor het opstellen hiervan kan in onze optiek de NDD als aanzet dienen.
In deze doctrine is namelijk duidelijk uiteengezet dat interne en externe
veiligheid in elkaar overlopen en dat samenhang in beleid daarom geboden is.
Er bestaat naar onze mening dan ook een onmiskenbare link tussen de defensiedoctrine
als beleidsdocument van het ministerie van Defensie en een nog op te stellen
nationale veiligheidsstrategie. Immers, het Nederlandse defensiebeleid vormt
een belangrijk onderdeel van het buitenlandse veiligheidsbeleid van Nederland,
dat weer deel uitmaakt van het nationale veiligheidsbeleid. Met de NDD heeft
Defensie zich geprofileerd als een belangrijke speler op het gebied van nationale
veiligheid. Waar Defensie vroeger een vangnetfunctie had ten aanzien van de
nationale veiligheid, heeft zij in de afgelopen jaren een meer structurele
rol als veiligheidspartner ingenomen. Zo zijn er in 2005 civiel-militaire
bestuursafspraken gemaakt tussen Defensie en Binnenlandse Zaken over de rol
van Defensie ten behoeve van de nationale veiligheid. Mijn fractie verneemt
graag van de minister hoe het staat met de voortgang van deze afspraken.Een nationale veiligheidsstrategie kan in onze optiek als een horizonverkenning
van de overheid worden gezien. Het document zal verder moeten gaan dan het
uiteenzetten van de militaire doctrine alleen. Het bevat in onze optiek een
brede politieke agenda en gaat, naast militaire aspecten, ook in op onder
meer mensenrechten, samenwerking met anderen om regionale crises aan te pakken,
economische groei in ontwikkelingslanden, wederopbouw, democratisering, bescherming
van de internationale rechtsorde en vrije handelswegen. Op het punt van samenwerking
willen de leden van mijn fractie de regering graag complimenteren met zowel
de resultaten van de ontschotting als met het feit dat er tussen Defensie,
OS en Buitenlandse Zaken goed wordt samengewerkt. Wat het CDA betreft, zouden
rol en plaats van de NAVO, de VN, de EU en niet te vergeten de OVSE ook nadrukkelijk
in de veiligheidsstrategie moeten worden belicht. Daarbij zou de Nederlandse
regering beter inzichtelijk moeten maken wat haar doelen zijn op het terrein
van veiligheid en op welke regio's zij zich in de wereld specifiek gaat richten.
Deze strategie zou net zoals de NDD als een kapstok kunnen worden gezien;
het mag onder geen beding een rigide, vaststaand document worden. Er zal dus
ook hier nadrukkelijk ruimte moeten blijven voor een zekere mate van flexibiliteit
om te kunnen inspelen op veranderende omstandigheden, maar dan wel binnen
zekere kaders.Concluderend op dit punt zou het wat de CDA fractie betreft goed zijn
als de Nederlandse regering haar prioriteiten op het terrein van veiligheid
voor de komende vijf à tien jaar inzichtelijk maakte, zodat alle betrokken
departementen vanuit eenzelfde gedachtegoed kunnen gaan opereren. Het gaat
daarbij om een omvattende benadering van veiligheid en er zal een uitdrukkelijk
verband tussen de militaire en niet-militaire aspecten van het veiligheidsbeleid
dienen te worden gelegd. Het spreekt voor zich dat zowel de Tweede als de
Eerste Kamer dient te worden betrokken bij het opstellen van deze strategie.
Hoe kijkt de minister van Defensie aan tegen de door mij ontvouwde nationale
veiligheidsstrategie? Is hij bereid om de wenselijkheid van een dergelijke
strategie te onderzoeken en te steunen? Om de wereld veiliger en beter te maken, hebben wij internationale samenwerking,
instituties en bondgenootschappen nodig. De Europese Unie is een van de pijlers
van het Nederlandse defensiebeleid. Langzaam maar zeker begint de EU zich
ook op defensiegebied als een speler op het wereldtoneel te ontwikkelen. Met
het aannemen van het Solana-paper in december 2003 heeft de Unie een serieuze
veiligheidsstrategie ontwikkeld waarin een goede analyse wordt gemaakt van
de dreigingen en uitdagingen van de 21e eeuw. Deze zijn in belangrijke mate
grensoverschrijdend en strekken verder dan het Europese continent alleen.
Om invulling te geven aan die rol op het wereldtoneel zijn ambities nodig.
Daarvoor heeft de EU de Headline Goal vastgesteld, inmiddels herijkt tot de
Headline Goal 2010. Sinds 1 januari 2003 is de Rapid Reaction Force operationeel
verklaard; een interventiemacht van 60.000 militairen die binnen 60 dagen
inzetbaar moet zijn. Op papier ziet dat er mooi uit, maar in de praktijk blijkt
dat wij ruim zes jaar na het vaststellen van de Headline Goal nog een eind
verwijderd zijn van het behalen van de doelstellingen. Uit een voortgangsrapportage
bleek vorig jaar dat slechts zeven van de 64 tekortkomingen waren verholpen.
Het gaat hierbij om essentiële capaciteiten zoals transport, logistiek,
inlichtingen en commandovoering. Kan de minister aangeven hoe het er nu voorstaat?
Welke operaties kunnen nu al wel worden uitgevoerd?Met de 1,9 miljoen militairen waarover de EU in totaal beschikt, moet
het toch mogelijk zijn, zou je zeggen. Niets is echter minder waar. Generaal
Jones, opperbevelhebber van de NAVO in Europa, verklaarde afgelopen jaar voor
de commissie buitenlandse betrekkingen van de Amerikaanse senaat dat slechts
3 tot 4% van deze militairen kunnen worden ingezet voor expeditionaire
operaties. De Europese lidstaten van de NAVO besteden ook slechts 13%
van hun defensie-uitgaven aan investeringen, terwijl er eigenlijk zo'n 25%
nodig is. Landen zoals België en Italië geven zelfs maar liefst
70% van hun budget uit aan personeel. Zo schiet het met de broodnodige
modernisering natuurlijk niet echt op, zeker niet als de defensiebudgetten
dalen. Wat is de opvatting van de minister over deze toch wel alarmerende
cijfers?De technologische kloof met de Verenigde Staten groeit dan ook. Om daar
iets aan te doen, is meer defensie per euro nodig of meer euro's voor defensie;
in ieder geval is er meer efficiëntie nodig. Het belastinggeld wordt
niet in alle gevallen even goed besteed. Zo rijden er tientallen verschillende
pantserwagens rond in de diverse landmachten in de EU. Onze vraag aan de minister
is dan ook: moeten wij daarom niet af van het protectionisme van de nationale
industrieën, de defensiemarkt openbreken en streven naar gezamenlijke
investeringen?Gelukkig beschikt de EU sinds ruim een jaar over een instrument om dat
te bevorderen: het Europees Defensie Agentschap. Met het Agentschap kunnen
gezamenlijke initiatieven worden ondernomen en gecoördineerd. Hoe beoordeelt
de minister de activiteiten van het Agentschap tot dusverre? Een van de initiatieven,
die mijn fractie van harte verwelkomt, is het opstellen van een gedragscode
voor materieelverwerving. Hoe verloopt de implementatie daarvan? Per wanneer
moet de code officieel in werking treden? Een gedragscode is een goede zaak,
maar er is meer nodig. De discussie die binnen de NAVO wordt gevoerd over "common
funding" hoort evengoed thuis binnen de Europese Unie. Alleen zo kunnen
de papieren ambities worden verwezenlijkt.Voor de toekomst is een strategie in de maak. Binnen het Europees Defensie
Agentschap en het Militair Comité van de EU wordt gewerkt aan een long
term vision, die in september van dit jaar moet zijn voltooid. Research &
technology vormen een van de speerpunten van deze langetermijnvisie. De minister
heeft op de bijeenkomst in Innsbruck van 6 en 7 maart jongstleden met
zijn collega-defensieministers van de EU over dit onderwerp gesproken. Volgens
de berichtgeving zou een principeakkoord zijn bereikt over een gemeenschappelijk
fonds voor research & technology, waaraan lidstaten op vrijwillige basis
zouden kunnen meedoen. Kan de minister nader ingaan op deze berichtgeving?
Is Nederland voorstander van zo'n fonds en zo ja, willen wij hieraan bijdragen?Meer samenwerking in Europees verband biedt interessante perspectieven,
ook voor de Nederlandse defensie-industrie. Uiteindelijk zal de toekomst van
onze marinescheepsbouw daar kunnen liggen, omdat onze Koninklijke Marine te
klein is om een zelfscheppende industrie in stand te houden. Eerder pleitte
de staatssecretaris al om te komen tot een "seabus", een Europees
consortium voor de maritieme industrie. Heeft het pleidooi van de staatssecretaris
gehoor gekregen bij zijn Europese partners? Welke initiatieven neemt de regering
om het Nederlandse bedrijfsleven en de kennisinstituten centraal op de Europese
markt te positioneren?Ik kom terug op het personeelsbeleid. In één kabinetsperiode
komen 12.000 functies te vervallen, terwijl er anderzijds nieuwe functies
bijkomen. Dat vraagt veel van de organisatie.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik heb even gewacht totdat de heer Russell klaar was met zijn betoog over
de Europese Unie. Ik wil hem daarover een vraag stellen, want het is een interessante
ontwikkeling waarover veel opvattingen mogelijk zijn. Hoe ziet de heer Russell
de ontwikkelingen in de Europese Unie ten opzichte van de NAVO? Vindt hij
dat zich als het ware een tweede militair bondgenootschap moet ontwikkelen
met alles wat daarbij komt? Of ziet hij in dat zijn pleidooi zou betekenen
dat er een verschuiving plaatsvindt van inspanningen, zowel op militair als
op politiek gebied, van de NAVO naar de EU?De heer Russell (CDA):Ik kom er straks nog over te spreken, maar op dit moment vinden er veel
gesprekken plaats tussen de NAVO en de EU. Het is natuurlijk nog onduidelijk
waar die op zullen uitlopen, maar dat er geen overlap moet plaatsvinden is
wel heel duidelijk. Veel van de leden van de NAVO zijn ook lid van de EU.
Alleen al daarom zal heel prudent worden omgesprongen met het probleem dat
de heer Platvoet mij voorhoudt. Het is een moeilijk punt, waarop ik in mijn
volgende inbreng uitgebreid zal terugkomen. Als ik de zorg van de heer Platvoet
dan nog niet heb weggenomen, kom ik er graag op terug. Anders zou ik daar
een te groot voorschot op nemen. Ik hoop dat hij mij dat toestaat.Ik had het binnen het kader van het personeelsbeleid over de uitstroom,
die voorspoedig is verlopen. Misschien kan de staatssecretaris daar wat over
zeggen. Het saldo van de in- en uitstroom kwam vorig jaar op 1 september
al neer op een reductie van de organisatie met 8500 mensen. Tot dan toe waren
er slechts enkele gedwongen ontslagen gevallen. Hoe is de stand
van zaken nu? In hoeverre is het uitgestroomde defensiepersoneel elders bij
de overheid aan de slag gekomen, bijvoorbeeld bij de politie? Verleden jaar
gebeurde dat nog erg weinig; toen was de stand dat een paar honderd man was
doorgestroomd naar de politie. Het zou interessant zijn om te horen hoe dat
nu zit. Aan populariteit heeft Defensie als werkgever gelukkig niet ingeboet.
Sterker nog, de werving lijkt beter te gaan dan ooit. Zo heeft de Koninklijke
Landmacht vorig jaar maar liefst 5000 nieuwe bbt'ers mogen verwelkomen, waarmee
de doelstelling voor 2005 is behaald. Dat is een record. Hoe zijn de resultaten
bij de andere krijgsmachtdelen geweest over 2005? Een hoge instroom legt een
behoorlijk beslag op de organisatie. Elk jaar weer moeten nieuwe lichtingen
militairen goed opgeleid, getraind en gemotiveerd worden. Kan de staatssecretaris
aangeven hoe dit proces verloopt? Zijn er voldoende instructeurs en adequate
programma's om de nieuwe lichtingen goed op te leiden?Het werven van nieuwe militairen past in het streven van Defensie naar
verjonging van het personeelsbestand. Dat hoort bij een expeditionaire krijgsmacht
die veel operaties in het buitenland uitvoert. Wij moeten echter wel waken
voor overbelasting van dat personeel. Voor jongere militairen heeft de staatssecretaris
de richtlijn losgelaten dat een militair na afloop van een uitzending ten
minste tweemaal deze uitzendperiode niet zal worden uitgezonden. Het is begrijpelijk
dat oudere militairen minder vaak worden uitgezonden, maar toch. Als er te
vaak een beroep gedaan wordt op dezelfde eenheden, wordt de loyaliteit en
de gezondheid van deze mensen wel erg op de proef gesteld. Het personeel van
de helikoptereenheden – dat zich vaak tot het uiterste moet inzetten –
is hiervan een treffend voorbeeld.Hoe gaat de staatssecretaris voorkomen dat de uitzenddruk te hoog wordt?
En hoe verhoudt zich dat tot zijn initiatieven om meer vrouwen aan te stellen
bij Defensie? Het is goed dat er mogelijkheden worden geschapen om parttime
te werken en dat er kinderopvang bij de kazernes komt, maar hoe is dat verenigbaar
met de hoge uitzenddruk? Kinderopvang in Kandahar behoort nu eenmaal niet
direct tot de mogelijkheden, net zo min als parttime werken. Dat neemt niet
weg dat van het personeel in zijn algemeenheid flexibiliteit mag worden gevraagd.Defensie is op haar beurt bezig met de invoering van het flexibel personeelssysteem.
Een belangrijke horde is genomen door het akkoord over de arbeidsvoorwaarden
dat de staatssecretaris met de centrales van overheidspersoneel heeft bereikt.
De leden van de CDA-fractie willen de staatssecretaris graag met dit resultaat
complimenteren. Het is goed dat er nu eindelijk weer een cao voor Defensie
is. Bovendien is er overeenstemming over het verhogen van het functioneel
leeftijdsontslag, dat de staatssecretaris eerder een "graat in de keel"
van de bonden noemde. Is onze indruk juist dat de invoering van een tropenjarenregeling –
waarbij de periode dat militairen uitgezonden zijn geweest voor een kwart
in mindering wordt gebracht op de ontslagleeftijd – voor de benodigde
smeerolie heeft gezorgd? Nu er een akkoord is over de arbeidsvoorwaarden,
is het de vraag of de bonden ook kunnen instemmen met het flexibel personeelssysteem
en de daarvoor benodigde wijziging van de Militaire Ambtenarenwet van een
positief advies voorzien. Is dat inderdaad het geval? Wanneer gaat het wetsvoorstel
naar de Raad van State?Met de gedachte van het flexibele personeelssysteem is mijn fractie het
in ieder geval eens. Een verjongde organisatie, die perspectieven biedt voor
het personeel om door te stromen naar de bovenbouw of om hen, als zij hiervoor
niet in aanmerking komen, professioneel te begeleiden naar een functie in
de burgermaatschappij. Toch hebben de leden van de CDA-fractie nog enkele
vragen aan de staatssecretaris. Ten eerste zal van militairen worden verwacht
dat zij in de onderbouw om de drie jaar van functie veranderen. Geldt dit
ook voor de periode na het moment waarop besloten is dat zij definitief bij
Defensie mogen blijven werken? Dit moment zal komen te liggen op het 35e levensjaar.
Hoe verhoudt zich een vast dienstverband vanaf die leeftijd tot het streven
naar een organisatie met een omgekeerde piramidebouw qua leeftijd? Hoe kan
worden voorkomen dat de bovenbouw vergrijst als bovendien de ontslagleeftijd
omhoog gaat?Een andere vraag betreft de aanstelling van militairen. Die zal niet meer
bij de krijgsmachtdelen afzonderlijk plaatsvinden, maar bij Defensie. Betekent
dit dat van militairen kan worden geëist dat zij bijvoorbeeld van de
marine naar de landmacht worden overgeplaatst? Dat lijkt mijn fractie niet
verstandig, tenzij de militairen dat zelf willen natuurlijk. Ondanks het feit
dat er steeds vaker "paars" wordt opgetreden, hebben de krijgsmachtdelen
nog steeds hun eigen taken, tradities en expertise, waarvoor veel militairen
exclusief kiezen. Defensie moet zelf ook flexibel naar het personeel toe willen
zijn, zo is onze stelling. Ten slotte vraag ik de staatssecretaris om aan
te geven welke verbeteringen het nieuwe personeelssysteem brengt ten opzichte
van de huidige situatie. Met het huidige systeem is het immers al gelukt om
de organisatie op orde te krijgen, te verjongen, te ontbureaucratiseren en
binnen de begroting te blijven met een gewenste personeelssterkte.Goed personeelsbeleid houdt ook in het bieden van goede zorg en nazorg
voor uitgezonden militairen. Hetzelfde geldt voor veteranen. Zij hebben immers
namens Nederland hun leven geriskeerd in onveilige en instabiele gebieden.
Gelukkig is er de laatste jaren veel tot stand gebracht. Dat is van groot
belang, juist omdat er nu zoveel militairen worden uitgezonden. Als slechts
een klein percentage van deze militairen op enigerlei wijze hieraan klachten
overhoudt, dan hebben wij het nog over aantallen die om bijzondere aandacht
vragen; wij hebben het immers over mensen. Dit geldt des te meer nu wij operaties
uitvoeren in zeer riskante gebieden zoals in Irak en Afghanistan. Wordt met
de complexe en risicovolle omstandigheden voldoende rekening gehouden bij
de uitzendtermijn?Namens mijn fractie wijd ik enkele woorden aan het veteranenbeleid. Dat
beleid is volwassen geworden, of het nu gaat om de nazorg of om de maatschappelijke
erkenning en waardering. Wat het eerste betreft, is vorig jaar de Nota veteranenzorg
verschenen, waarin tal van maatregelen worden aangekondigd. Zo zou een fijnmazig
netwerk worden opgezet van hulpverlening, met aanspreekpunten in diverse regio's.
Voorts kondigde de staatssecretaris aan om een veteranenadministratie op te
zetten. Hier is al jaren over gesproken, maar het is steeds maar niet van
de grond gekomen. Is het registratiesysteem inmiddels operationeel? Onduidelijk
was of de maatregelen extra geld zouden gaan kosten. Heeft de staatssecretaris
hier al zicht op? En lukt het om de financiering van het veteranenbeleid beter
inzichtelijk te maken?Erkenning en waardering van veteranen gaat het CDA aan het hart. Daarom
waren wij blij met het initiatief van de eerste landelijke Veteranendag, vorig
jaar op de geboortedag van de veteraan der veteranen, wijlen prins Bernhard.
Het is een goede zaak dat deze dag ook komende 29 juni wordt gehouden,
waarmee een heuse traditie is geboren. Er zou dit jaar een nationaal defilé
komen, waaraan ook dienende militairen meedoen. Graag vernemen wij meer van
de staatssecretaris, voorzover hij al een tipje van de sluier kan en wil oplichten.Ik ving mijn betoog aan met de turbulente tijden die Defensie heeft moeten
doorstaan. In een moeilijke periode van bezuinigingen is er een groter beroep
dan ooit gedaan op het personeel. Op het moment dat wij hier spreken, zijn
bijna 1500 van onze mannen en vrouwen in uniform uitgezonden naar gebieden
over de hele wereld. En daarbij is niet eens inbegrepen de enorme nieuwe uitdaging
die ons te wachten staat in Uruzgan. Wij gaan er niet alleen heen, wij kunnen
er ook heen en wij doen er belangrijk werk voor Nederland en de wereld. Nederland
is als een van de weinige NAVO-landen hiertoe in staat. Dat is iets dat wij
in de discussie over Defensie wel eens vergeten, en waarop wij met recht en
reden trots mogen zijn. Daarmee, zo zeg ik tegen de bewindslieden, complimenteren
wij uw organisatie en vooral ook u. U hebt uw huis op orde!De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Ook het betoog van de heer Russell toont aan dat er toch een
wat ongemakkelijke scheiding is tussen Defensie enerzijds en de NAVO en het
buitenlands beleid anderzijds. Ik heb mij laten disciplineren om mij nu tot
Defensie te beperken. Dat betekent wel dat ik wat meer algemene opmerkingen
zal maken bij NAVO/buitenland, omdat ik vind dat Defensie een onderdeel behoort
te zijn van het bredere kader van het buitenlandbeleid. Daarmee wil ik overigens
niets ten nadele zeggen van de minister met deze portefeuille. Ik wil het
hebben over de procedure rondom de vredesmissie, over Afghanistan en ook,
want daar heb je het bij Defensie toch over, over wapens zoals de JSF, de
wapenexport en het nucleaire wapen.Ik begin met de vredesmissies en de procedures rondom deze missies. Naar
aanleiding van de commotie over de uitzending naar Afghanistan is de procedure,
dus de manier waarop regering en parlement met elkaar omgaan, opnieuw aan
de orde geweest. De bron van die commotie is volgens ons toch de onduidelijke
grondwetsbepaling in artikel 100, waarin staat dat de regering de Staten-Generaal
informeert over de inzet van de krijgsmacht ter bevordering van de internationale
rechtsorde. Er was gesteggel over een voornemen of een besluit. Dat gesteggel
over de definitie en hoe deze uiteindelijk wordt geïnterpreteerd, en
de commotie die daaruit voortkwam, is voor ons toch terug te brengen tot de
halfslachtige wijze waarop een motie van de Tweede Kamer van het lid Van Middelkoop
uit 1994, waarin de wenselijkheid van een parlementair instemmingsrecht bij
uitzending werd uitgesproken, uiteindelijk in de Grondwet is terechtgekomen. De les die uit deze gang van zaken moet worden getrokken, is toch dat
de huidige regeling niet voldoet. De commissie-Bakker had dit overigens al
eerder geconstateerd en heeft geadviseerd om rond artikel 100 op bindende
wijze een aantal regels te stellen. Ook dat heeft blijkbaar niet echt gewerkt.
Het parlementaire instemmingsrecht staat wat ons betreft dus weer op de agenda.
De argumenten daarvoor zijn velerlei. Het belangrijkste argument is natuurlijk –
uit ervaring moet je leren – dat de huidige tekst in de praktijk onduidelijkheden
schept. Het maatschappelijk draagvlak vereist ook een politiek en parlementair
draagvlak, te meer daar militair ingrijpen en de politieke steun daarvoor
in Nederland blijkbaar kan plaatsvinden zonder een uitdrukkelijk internationaal
mandaat. Ik verwijs dan naar de politieke steun voor de inval in Irak. Dat
vereist volgens ons een expliciet parlementair instemmingsrecht. Ook landen
om ons heen hebben dat op die manier geregeld; ik wijs op Denemarken en Duitsland.
De vraag die ik aan de regering wil stellen, is of zij een soortgelijke conclusie
trekt en zo niet, welke conclusie zij dan trekt uit de ervaringen van december
en januari.Mijn tweede punt betreft Afghanistan. De Tweede Kamer heeft ingestemd
met de missie. Wij zullen dat debat hier niet overdoen; in de Tweede Kamer
is het uit den treure gevoerd. Hoewel het geen nieuws is, wil ik opmerken
dat de gebieden in Afghanistan waar de uitzending heen zal gaan, de laatste
tijd in toenemende mate het toneel van geweld en agressie zijn, ook tegen
Canadese en Amerikaanse troepen. De Nederlandse defensietop zegt hieruit lessen
te hebben getrokken, zo las ik in de Volkskrant van 9 maart jongstleden,
maar mijn vraag is welke lessen dat zijn. In Canada is de discussie opnieuw
opgelaaid, omdat ook daar velen in toenemende mate inzien dat de omstandigheden
in dit deel van Afghanistan een goede, door de bevolking vertrouwde aanpak
in de weg staan.Het is ook geen nieuws dat GroenLinks tegen deze missie is, maar toch
vinden wij dat een goede informatievoorziening over het gebied waar de militairen
naartoe gaan, wat zij doen en in welke omstandigheden zij hun werk moeten
doen, wenselijk is voor het thuisfront. Ik zag dat het Canadese ministerie
van Defensie een uitstekende speciale website heeft, een heel informatieve
website over alle ins en outs van dat gebied in Afghanistan en over wat de
militairen daar doen. Nederland zou dat als voorbeeld kunnen nemen. Ik pleit
er dus voor dat de informatie meer en beter dan nu het geval is, op die manier
zal worden gegeven.Met de verschillende vredesmissies zijn nu 1420 militairen uitgezonden.
Bij Defensie werken zo'n 45.000 mensen, waarbij ik de marechaussee niet meetel,
waaronder 5000 man burgerpersoneel. De minister heeft wel eens gezegd dat
die 1420 toch het maximum is dat door de structuur in Nederland kan worden
opgebracht. De heer Russell had een soortgelijke vraag, maar hij verwees naar
andere landen. Ook als je naar Nederland kijkt, kun je constateren dat 2 tot
3% van het totale defensiepersoneel blijkbaar het maximum is dat Nederland
kan opbrengen. Ook in geld uitgedrukt kun je zien dat er aan crisisoperaties
213 mln. is uitgegeven, maar aan de klassieke defensietaken 2,5 mld. Dit brengt
de GroenLinks-fractie tot de vraag wat nu de verhouding is tussen de zogenaamde
vredesmissies en de klassieke, om het maar onbeleefd te zeggen virtuele, defensietaken die nog zijn geworteld in de Koude Oorlog en die zijn gebaseerd
op nucleaire afschrikking.De heer Middel (PvdA):Dit klinkt heel leuk en ik ben van huis uit stapelgek op een leuk links
verhaal, maar dit klopt toch echt niet. De heer Platvoet vergeet dat het bij
uitzendingen niet gaat om één keer een groep wegsturen, maar
om mensen die steeds weer moeten worden afgelost. Het aantal is dus veel groter
en daarmee is ook het percentage veel groter. Wat de heer Platvoet doet, neigt
toch een beetje naar retoriek. En als het dat niet is, dan is het demagogie,
of iets daar tussenin. Dat mag van mij best, maar ik wijs hem er toch maar
even op.De heer Platvoet (GroenLinks):Dat is het allebei niet. Ik stel een vraag aan de minister. Ik begrijp
natuurlijk ook wel dat die 1420 mensen alleen maar kunnen worden uitgezonden
omdat er een front office en een back office zijn, om maar even in bureaucratische
termen te schieten. Je moet in Nederland natuurlijk ook een aantal mensen
hebben die het allemaal moet regelen.De heer Middel (PvdA):U begrijpt het niet. Je zendt mensen uit en die komen op een bepaald moment
weer terug. Het heeft dus helemaal niets te maken met een front office of
een back office. Er gaat gewoon een nieuwe ploeg mensen weg.De heer Platvoet (GroenLinks):Dan pas ik de getallen aan: 2800 mensen op een totaal personeelsbestand
bij Defensie van 45.000. De getallen zijn voor het punt dat ik wil maken ook
niet het belangrijkst. Sinds een aantal jaren wordt betoogd dat de klassieke
defensietaken langzaam moeten worden veranderd in taken op het terrein van
crisisbeheersing en vredesmissies. In het beleidsgedeelte van de begroting
wordt eigenlijk alleen maar daarover gesproken. Op zichzelf steun ik deze
beleidsomslag, maar ik wil dan ook wel zien dat hierop in het financiële
beleid en het personeelsbeleid sterk de nadruk wordt gelegd. Ik twijfel eraan
of dat wel gebeurt en daarom vraag ik de minister in de begroting voor volgend
jaar aan te geven hoeveel geld en personeel beschikbaar is voor crisisbeheersings-
en vredesoperaties enerzijds en voor traditionele defensietaken anderzijds.Het overgrote deel van de 1420 voor vredesmissies uitgezonden militairen
is een verlengstuk van de Amerikaanse politiek. Zoals bekend laat de Amerikaanse
regering Afrika links liggen en blijkbaar doet Nederland dat daardoor dus
ook. Nederland heeft namelijk welgeteld negen militairen uitgezonden naar
dit vergeten continent. De heer Middel heeft hier terecht opmerkingen over
gemaakt en dat waren zeker geen demagogische opmerkingen.De JSF blijft een zorgenkind. De aanhoudende stroom berichten aan de andere
kant van de oceaan over bezuinigingen op het programma doen mij het ergste
vrezen voor het Nederlandse aandeel. Tot nu toe houdt de regering zich flink,
want er is nog geen enkel officieel bericht van de Amerikaanse regering dat
in het programma wordt geschrapt. Vorige week dinsdag was er echter een hoorzitting
in de Amerikaanse senaat over het schrappen van een belangrijk onderdeel van
het JSF-programma, een onderdeel dat zeer relevant is voor de deelname door
de Nederlandse industrie en dan met name voor DutchAero. Als de Amerikaanse
senaat akkoord gaat, gaat een aanzienlijk deel van de in Nederland geplande
activiteiten verloren. Eigenlijk blijft alleen Stork over als substantiële
deelnemer.Typerend voor de Amerikaanse manier van opereren was een understatement
van senator Warner, voorzitter van de desbetreffende senaatscommissie. Hij
zei namelijk dat hij zich zorgen maakte dat bondgenoten niet kunnen deelnemen
aan de besluitvorming, maar dat ze toch wel het idee moeten krijgen dat naar
hen wordt geluisterd. Mijn fractie was geen voorstander van de aanschaf van
de JSF, maar dan nog is de vraag gewettigd wat de regering zal doen wanneer
de Amerikaanse senaat besluit tot versobering van het programma.Jongstleden vrijdag verklaarde Hayo Cijfer, de vice-president Internationale
Handelsfinanciering van ABN AMRO, in het radioprogramma Argos dat de grote
militaire exportkredietverzekeringen de Nederlandse export naar ontwikkelingslanden
belemmeren. De twee grootste exportkredietverzekeringen van de afgelopen jaren
zijn afgegeven voor twee Indonesische orders voor in totaal vier korvetten
met een waarde van 1 mld. Door deze verzekeringen is het landenplafond voor
Indonesië bereikt en kunnen andere exporten, zoals die van medische apparatuur,
vrijwel niet meer verzekerd worden.Dit wapenexportbeleid valt moeilijk te rijmen met het Nederlandse ontwikkelingsbeleid.
Nederland besteedt jaarlijks voor ongeveer 60 mln. aan ontwikkelingshulp aan
Indonesië. De verstrekte exportkredieten belopen echter een veelvoud
daarvan, waardoor Indonesië in het komende decennium meer besteedt aan
het aflossen van zijn militaire schuld aan Nederland dan het van Nederland
aan ontwikkelingshulp ontvangt. Dat is overigens slechts één
voorbeeld van defensiebeleid dat strijdig is met het Nederlandse beleid voor
ontwikkelingssamenwerking. Het is des te ernstiger, omdat in de beleidsagenda
heel duidelijk wordt gesteld dat deze beleidsvelden in het verlengde van elkaar
liggen. Hoe verhoudt dit voorbeeld zich tot het streven naar samenhang tussen
het veiligheidsbeleid en ontwikkelingssamenwerking?Het verzet tegen kernwapens was vijfentwintig jaar geleden intens. Nu
hoor je er eigenlijk heel weinig meer over, behalve misschien in het geval
van Iran en Noord-Korea. Dat is vreemd, want volgens experts is de kans dat
kernwapens worden gebruikt nu veel groter dan vijfentwintig jaar geleden.
Ik denk in dit verband niet alleen aan Iran of Noord-Korea, maar ook aan de
Franse president. Hij sprak immers onlangs in het openbaar uit dat Frankrijk
rekening houdt met de mogelijkheid dat het zich op een gegeven moment genoodzaakt
ziet om een kernwapen in te zetten.De voortgaande verspreiding van nucleaire massavernietigingswapens is
een van de belangrijkste bedreigingen voor vrede en veiligheid. El Baradei,
de directeur-generaal van het IAEA, spreekt over het risico van zelfvernietiging
van de wereldgemeenschap als de koers niet verandert. De wereld telt 35.000
nucleaire wapens, waarvan 96% in handen is van de VS en Rusland. De
naleving van het Non-proliferatieverdrag bevindt zich al geruime tijd in een
impasse. De VS zijn de grootste dwarsligger. Dit land weigert namelijk de
afspraken die gemaakt zijn op de conferenties in 1995 en 2005, na te komen.
Overigens weigert Israël nog steeds om het Non-proliferatieverdrag te
ondertekenen.Zoals bekend, worden Noord-Korea en Iran ervan verdacht dat zij deze wapens
ontwikkelen. Maar ook hier hebben de VS, overigens net als
de overige permanente leden van de Veiligheidsraad, boter op het hoofd. Zij
vernieuwen immers regelmatig hun arsenalen kernwapens met het argument dat
dit noodzakelijk is voor hun veiligheid, maar tegelijkertijd veroordelen zij
andere staten die deze wapens ontwikkelen. Zij dreigen zelfs tegen hen ten
strijde te trekken. Dat is ongeloofwaardig en contraproductief.De AIV heeft onlangs een advies uitgebracht aan de regering over de strategie
tegen de verspreiding van kernwapens. Kan de regering al een eerste reactie
geven op dit advies en dan met name op het advies om bij alle geschikte gelegenheden
en fora de VS ervan te doordringen dat zij als eerste een substantiële
bijdrage moeten leveren aan het terugdringen van deze wapens?Ik wacht met belangstelling de beantwoording door de bewindslieden af.De heer Hoekzema (VVD):Voorzitter. De laatste jaren is het ministerie van Defensie ingrijpend
gereorganiseerd. Verder is er voor ongeveer 400 mln. bezuinigd. Hele onderdelen
van de krijgsmacht zijn opgeheven. Ongeveer 12.000 arbeidsplaatsen zijn verdwenen.
De investeringsquote gaat evenwel wat omhoog, tot boven de 20%. Dit
alles gebeurt in het kader van het project Nieuw evenwicht, waarin de weg
is uitgestippeld naar een nieuw evenwicht in een kleinere, maar kwalitatief
hoogwaardige en volledig en snel inzetbare krijgsmacht. Gestreefd wordt naar
evenwicht tussen 100% inzetbaarheid van de krijgsmacht en het kleinere
budget dat het gevolg is van de opeenvolgende bezuinigingen.Wat tot nu toe in een luttel aantal jaren is bereikt, is voor mijn fractie
aanleiding om beide bewindslieden te complimenteren. Vroeger kon het ene schip
pas uitvaren als het andere gekannibaliseerd was, en dat toen met 3%
groei! Chapeau!Defensie ontwikkelt zich tot een expeditionaire, flexibele en snel inzetbare
krijgsmacht, die hoog in het geweldsspectrum kan optreden. Ondanks dit proces
van grote veranderingen en de toch zware crisisbeheersingsmissies in ver gelegen
gebieden doet het personeel loyaal, gemotiveerd en goed geoefend zijn werk.
Mijn fractie heeft daar veel waardering en grote bewondering voor. Wij zien
dat door het reorganisatieproces de verkokering op het ministerie wordt doorbroken
en dat de minister en de staatssecretaris grote stappen hebben kunnen zetten
op weg naar één integrale krijgsmacht met één
aansturingspunt: de commandant der strijdkrachten.Mijn fractie hoort graag van de bewindslieden of het nieuwe sturingsmodel
met één commandant der strijdkrachten en vier commandanten van
de strijdkrachtdelen – zee-, land-, luchtstrijdkrachten en de marechaussee –
de chefs van deze strijdkrachtdelen niet te veel op afstand plaatst. Daardoor
zou hun betrokkenheid bij en hun inleving in het integrale defensie-, respectievelijk
krijgsmachtbeleid kunnen worden bemoeilijkt.Om te komen tot een expeditionaire, flexibele en snel inzetbare krijgsmacht
is een proces van transformatie aan de gang. Nederland is met zijn open en
op wereldschaal toch belangrijke economie gebaat bij een zo veilig en stabiel
mogelijke situatie in de wereld. Bovendien voelt Nederland zich verantwoordelijk
voor het leveren van een bijdrage aan de internationale rechtsorde en het
handhaven daarvan. Om een flexibele, expeditionaire krijgsmacht daadwerkelijk
operationeel te laten zijn, is voldoende transportcapaciteit nodig. Daar ontbreekt
het op dit moment nog enigszins aan. Welke oplossingen hebben de bewindslieden
binnen het budget om dit probleem op te lossen?De hoofdtaken van Defensie zijn gebaseerd op artikel 97, eerste lid van
de Grondwet. Zij luiden: 1. de bescherming van de integriteit van
het eigen bondgenootschappelijk grondgebied, inclusief de Nederlandse Antillen
en Aruba;2. de bevordering van de internationale rechtsorde en stabiliteit;3. de ondersteuning van de civiele autoriteiten bij rechtshandhaving,
rampenbestrijding en humanitaire hulp, zowel nationaal als internationaal.Deze drie hoofdtaken zijn steeds meer met elkaar verweven.Voor de eerste twee hoofdtaken moeten personeel en materieel beschikbaar
worden gehouden, dus ook voor de NATO Response Force en voor de European Battle
Groups. Voor het ondersteunen van de civiele autoriteiten bij het handhaven
van de binnenlandse veiligheid moeten eveneens troepen en materieel beschikbaar
worden gehouden. Wat zijn de gevolgen hiervan voor de capaciteit van het ministerie
van Defensie, zowel materieel als personeel? In hoeverre gaat het ten koste
van de overige twee hoofdtaken?Uit de begroting voor het jaar 2006 en later blijkt dat de middelen voor
Defensie als percentage van het bruto binnenlands product in de afgelopen
jaren teruggelopen zijn. Van de oorspronkelijke 3% komen wij in 2010
zelfs uit op ongeveer 1,1%. Deze trend veroorzaakt stevige spanningen
in de huidige en de komende begrotingen. Het hoge ambitieniveau dat is vastgesteld
door de politiek in een onstabiel geworden wereld, vergt veel van Defensie,
zeker ook op het terrein van de binnenlandse veiligheid. Hoe denkt de minister
met deze spanningen om te gaan? Moeten in de komende jaren de middelen eigenlijk
niet worden verruimd?De heer Kox (SP):Uit uw laatste vraag leid ik af dat uw fractie een voorstander is van
verhoging van het defensiebudget. Amerikanen en Britten dringen in de Assemblee
van de NAVO aan op het nakomen van de afgesproken 2%. Vindt u dat 2%
het doel van de regering moet zijn of wilt u een bescheidener verhoging van
de middelen?De heer Hoekzema (VVD):Het zal niet gemakkelijk zijn om, zo je dat al wilt, snel op het door
de NAVO gevraagde percentage uit te komen. Gezien de spanningen in de wereld
en de wens van Nederland om een duidelijke bijdrage te leveren aan vrede en
stabiliteit lijkt het mij wenselijk om te komen tot een geleidelijke verhoging
van de defensiemiddelen.De heer Kox (SP):Aan welk percentage denkt u? Denkt u aan 0,1 of aan 1?De heer Hoekzema (VVD):Ik verkeer niet in de positie om een exact percentage te noemen. Overigens
is de hoogte van dat percentage ook afhankelijk van de totale begrotingsruimte
in de komende jaren. Mijn fractie wil de bewindslieden echter nu al wel duidelijk
aangeven dat zij hen zal steunen als zij, na een periode van forse bezuinigingen,
inzetten op een verhoging van het budget.Transformatie van de krijgsmacht is onvermijdelijk gezien de veranderde
dreigingen na de Koude Oorlog. De regering speelt daarop in, onder andere
met de Marinestudie 2005. Mijn fractie steunt de gedachte die ten grondslag
ligt aan deze studie. Dat wil zeggen dat ook wij een voorstander zijn van
het verhogen van de transportcapaciteit en het verschuiven van de capaciteit
van op de oceaan georiënteerde operaties naar op de kust georiënteerde
operaties en crisisbeheersingsoperaties. Deze verschuiving is onontkoombaar
door de nieuwe dreigingen waarmee de wereld na de Koude Oorlog is geconfronteerd:
het internationale terrorisme, gekoppeld aan de verspreiding van massavernietigingswapens,.Voorwaarde is wel dat de bescherming van de aanvoerroutes van energie
geen gevaar loopt. Vandaar ook dat ik de bewindslieden vraag of de vier te
bouwen patrouilleschepen de vier M-fregatten kunnen vervangen. Het aantal
fregatten dat ingezet kan worden voor NAVO-taken gaat daardoor immers terug
van zes M-fregatten en vier LC-fregatten naar twee M-fregatten en vier LC-fregatten.
Wat betekent dit voor de bescherming van de genoemde aanvoerroutes?De transformatie van de krijgsmacht moet leiden tot een efficiënte
en geïntegreerde krijgsmacht die snel inzetbaar is in joint operations.
In deze operaties moeten de zeestrijdkrachten en de land- en luchtstrijdkrachten
gezamenlijk kunnen opereren. Mijn fractie hoort graag van de minister van
Defensie of het zijns inziens zinvol is om soortgelijke strategische studies
uit te voeren naar de landstrijdkrachten en de luchtstrijdkrachten.De overgang naar een moderne, expeditionaire, flexibele en snel inzetbare
krijgsmacht noodzaakt tot verjonging van het personeelsbestand. Daartoe is
het "up or out"-systeem bedacht, waarbij militairen die niet voor
promotie in aanmerking komen en vijfendertig jaar of ouder zijn, moeten uitstromen
naar de burgermaatschappij. Hiervoor moet een goed stelsel van opleidingen
worden ontwikkeld met certificering, zodat deze nog jonge mensen zich gereed
kunnen maken voor de civiele arbeidsmarkt. Wat is de stand van zaken met betrekking
tot deze opleidingen en de certificering?Op welke wijze wordt het flexibele personeelssysteem in de nieuwe militaire
ambtenarenwet opgenomen? ik heb zojuist van de heer Russell begrepen dat de
staatssecretaris erin geslaagd is om de onderhandelingen met de bonden met
een goed resultaat af te sluiten. Ik complimenteer hem daarmee. Ik hoop verder
dat dit een aanzet zal zijn om snel met een door de Raad van State goedgekeurde,
nieuwe militaire ambtenarenwet naar het parlement te komen.Een belangrijk onderwerp voor de militaire ambtenaar is het functioneel
leeftijdsontslag. De VVD-fractie hoort graag van de staatssecretaris op welke
manier hij de zware geestelijke en fysieke belasting van uitzendingen voor
crisisbeheersingsoperaties in de ontslagleeftijd tot uitdrukking laat komen.
Wij vragen dit met het oog op het beleid van de regering om in zijn algemeenheid
mensen langer door te laten werken. Wat is hierover met de vakbonden afgesproken?
Al met al lijkt er sprake te zijn van een doorbraak waardoor het mogelijk
wordt om flexibel personeelsbeleid in de militaire ambtenarenwet op te nemen. De krijgsmacht zal gevuld worden met beroepspersoneel. Dat is een ingrijpende
keuze van de bewindslieden met belangrijke gevolgen voor het reservistenbeleid.
De plaatsen die hierdoor onvermijdelijk zullen openvallen, zullen immers door
reservepersoneel opgevuld moeten worden. Op dit moment zijn volgens de staatssecretaris
naast de beroepsmilitairen ongeveer 5600 reservisten nodig voor de taken ter
ondersteuning van civiele organisaties en voor de ondersteuning met specifieke
deskundigheid van operaties in den vreemde.Er is op dit moment geen noemenswaardig tekort aan reservepersoneel. Een
belangrijke reden hiervoor zal ongetwijfeld zijn dat er nog genoeg generaties
ex-dienstplichtigen zijn die een nauwe band met de krijgsmacht hebben. Tevens
is als gevolg van de reorganisaties bij de krijgsmacht een grote groep personeel
overgestapt naar de burgermaatschappij. Op grond van wettelijke bepalingen
verkrijgen zij na hun overgang naar de civiele maatschappij automatisch de
status van reservist, waardoor zij hun band met de krijgsmacht behouden.Over grofweg 25 jaar zijn er echter nauwelijks of geen oud-dienstplichtigen
meer die de pensioengerechtigde leeftijd niet hebben overschreden. Ook het
aantal mensen uit de krijgsmacht dat naar een burgerfunctie is overgestapt,
zal beslist niet groeien. In de toekomst zullen reservisten dus actief moeten
worden geworven. Voor de toekomstige reservisten zal het belangrijk zijn dat
hun arbeidsvoorwaarden hun financiële risico zo klein mogelijk maken.
Verder zal het reservistenbestaan verenigbaar moeten kunnen zijn met de burgerfunctie
van de reservist. Concreet houdt dat in dat er voldoende dekking moet zijn
bij arbeidsongeschiktheid of overlijden en dat er goede afspraken met en compensaties
voor hun werkgevers moeten zijn. Er blijft rondom deze condities onduidelijkheid
bestaan. Kan de staatssecretaris aangeven of en hoe de belangen van de reservist
zijn geregeld, ook in relatie tot zijn of haar werkgever? Hierover mag uiteraard
geen onduidelijkheid bestaan, én in het belang van de potentiële
reservist én in het belang van defensie.Tot slot nog een enkel woord over het veteranenbeleid. De staatssecretaris
verdient een compliment voor de herkenbare plaats die hij veteranen heeft
gegeven in het personeelsbeleid van Defensie en in onze samenleving. De eerste
Nederlandse Veteranendag van 29 juni 2005, welke voortaan ieder jaar
op deze datum groots zal worden gevierd met een defilé, was een belangrijke
stap op weg naar erkenning en waardering voor alle veteranen door de Nederlandse
samenleving. Het heeft jaren geduurd, maar nu is het dan zover! Kan de staatssecretaris
aangeven welke maatregelen hij heeft genomen om de doelstelling te realiseren
dat de Nederlandse Veteranendag tot een nationale gebeurtenis uitgroeit?Maar het veteranenbeleid vraagt natuurlijk meer. Elk jaar stuurt de regering
duizenden mensen uit naar verre oorden in het kader van crisisbeheersingsoperaties
en humanitaire missies. Er is in het afgelopen jaar veel aandacht geweest
voor psychisch en fysiek gewonde veteranen en overige dienstslachtoffers.
In het verlengde van mijn opmerkingen hierover bij de vorige defensiebegroting
vraag ik de staatssecretaris op welke manier hij die aandacht voor de veteranen
zal vastleggen. Komt er bijvoorbeeld een aparte begrotingspost voor het veteranenbeleid? Ook in de lijn van de bijdrage van mijn fractie bij de vorige begrotingsbehandeling
in deze Kamer vraag ik de staatssecretaris of in de nazorg voor veteranen
een goed volgsysteem is opgezet voor veteranen die lijden of hebben geleden
aan een posttraumatische stress-stoornis. Deze mensen moet op tijd hulp worden
geboden, zonder dat men daarbij in bureaucratie vervalt.De staatssecretaris heeft in zijn brief van 3 november een reactie
gegeven op de motie-Veenendaal (30139, nr. 7) over PTSS en lichamelijk onverklaarbare
klachten. Hierin schrijft hij dat, indien een (gewezen) militair zich meldt
voor een invaliditeitspensioen in verband met de diagnose PTSS, er wordt getoetst
of er een causale relatie bestaat tussen de klachten en de uitoefening van
de militaire dienst. Kan de staatssecretaris mij garanderen dat deze toetsing
onafhankelijk, objectief en eenduidig is? Dat is nodig voor de navolgbaarheid,
respectievelijk de transparantie van de beslissing om het militaire invaliditeitspensioen
toe te kennen. Omdat het verder zo'n belangrijke beslissing is voor de betrokkenen,
zal er ook een beroepsmogelijkheid moeten komen.Mijn fractie wacht de reactie van de bewindslieden met belangstelling
af.Voorzitter: Van GennipDe heer Kox (SP):Voorzitter. Wij bespreken nu formeel de defensiebegroting voor 2006. Ik
deel u daarom mee dat mijn fractie tegen deze begroting zal stemmen. Wij doen
dat, omdat met het gevraagde geld te weinig goeds en te veel slechts wordt
gedaan. Meer zal ik vandaag over geld overigens niet zeggen. Over mensen daarentegen
des te meer; over onze mensen, over onze militairen en over de mensen wier
levens ze geacht worden te beschermen en te verbeteren. Dat laatste zal ze,
zo vrees ik, lang niet altijd lukken.Net als vorig jaar spreek ik ook nu mijn respect uit voor de mannen en
vrouwen die als lid van de Nederlandse krijgsmacht in opdracht van de Nederlandse
regering en met instemming van de meerderheid van de volksvertegenwoordiging
zware en soms levensgevaarlijke taken uitvoeren. Ik zeg dat met des te meer
nadruk, nu met name in Afghanistan de kans toeneemt dat Nederlandse militairen
met zwaar geweld worden geconfronteerd.Ik vind het overigens met het oog hierop een goede zaak dat de minister
heeft besloten om op zijn post te blijven toen op hem een beroep werd gedaan
voor een andere functie. Nu kwam het natuurlijk ook wel goed uit dat Mark
Rutte naar eigen zeggen toch al een staatssecretaris zonder echte baan was.
Ik neem overigens aan dat de staatssecretaris Maxime Verhagen heeft laten
weten dat hij niet beschikbaar is als vervangend partijleider, mocht Maxime
Verhagen ook de tekenen des tijds verstaan en zich aansluiten bij het leger
van ex-fractievoorzitters in de Tweede Kamer. Het lijkt mij namelijk om meerdere
redenen een goede zaak als wij beide bewindslieden voor Defensie kunnen behouden.Terug naar de ernst. Er dreigt gevaar voor onze soldaten, voor de commando's
die al een tijd in Afghanistan zijn in het kader van de operatie Enduring
Freedom. Dat is een mysterieuze operatie, die zich vrijwel geheel aan het
zicht van het parlement onttrekt. Daardoor komt het parlement er niet aan
toe om de regering op dit deel van haar beleid effectief te controleren, wat
een hoogst beschamende en op termijn gevaarlijke situatie is, ook voor terugkerende
militairen. Als zij terugkeren, moeten zij naar huis gaan en niet naar Den
Haag. Ik maak mij zorgen over hen en hun families.Gevaar dreigt ook voor de ruim 800 kwartiermakers die onlangs naar Uruzgan
vertrokken en dat geldt ook voor de 1200 militairen die straks in het kader
van de internationale stabilisatiemacht in Afghanistan operationeel zullen
worden. Daar komen nog de soldaten bij die hen in de loop der tijd zullen
vervangen. Daar sturen wij onze soldaten naar toe om, ja om wát te
doen: Afghanistan stabiliseren. Maar wat is dat dan? Ook over deze soldaten
maak ik mij zorgen.Wie het debat in de Tweede Kamer en de uitspraken van Kamerleden in de
media heeft gevolgd, krijgt wellicht de indruk dat onze soldaten vooral met
schop en troffel bewapend zullen worden om daar putten te slaan en scholen
te bouwen. Maar onze soldaten gaan zwaarder bewapend dan ooit naar Uruzgan.
Zij zullen weinig putten slaan en scholen bouwen. En dat is logisch. Het is
immers volgens een beeldend verslag in De Telegraaf "een wetteloos gebied
vol privé-milities en oppermachtige plaatselijke clanleiders, waar
baarden en tulbanden heersen en vrouwen onzichtbaar zijn, waar de voor vrouwen
gereserveerde zetels in de provincieraad onbezet blijven wegens gebrek aan
kandidaten". Uruzgan is een gebied met nauwelijks enige vorm van staatsgezag,
waar het recht van de sterkste geldt, een gebied waar papavers voor opium
de belangrijkste bestaansbron vormen, een El Dorado voor drugsbaronnen en
krijgsheren en het thuisland van de Taliban en mullah Omar. Daar krijgen tot
het christendom bekeerde moslims de doodstraf opgelegd, zoals vandaag in de
media bleek. En daar sturen wij onze soldaten naar toe. Een moeilijker plek
valt haast niet te verzinnen. Dat is de minister toch met mij eens?Het is niet te zeggen wie in die natuurlijke, politieke en militaire wildernis
in Afghanistan onze vrienden zullen zijn. De kans is levensgroot dat ze allemaal
vijandig zullen blijken te staan tegenover onze soldaten. Ook daar maak ik
mij zorgen over. Onze soldaten moeten hun werk doen in samenwerking met de
provinciale overheid, die tot voor kort werd geleid door een dictatoriale
gouverneur die opponenten uit de weg ruimde en de opiumsmokkel monopoliseerde.
Binnenkort komt die provincie onder het gezag van een nieuwe gouverneur die
jarenlang deel uitmaakte van en meevocht met de Taliban en die nog steeds
bar weinig van zijn oude opvattingen over mens en maatschappij afgezworen
heeft, zoals in de internationale pers te lezen valt. Hoe vaak zal deze gouverneur
botsen met onze westerse soldaten? Heeft de oude gouverneur, behalve zijn
titel, ook zijn opiumimperium ingeleverd of blijft dat voortbestaan, waardoor
hij feitelijk de macht in het gebied blijft uitoefenen? Daarover heb ik generaal
Berlijn in Buitenhof weinig horen zeggen.Onze soldaten zullen moeten samenwerken met de plaatselijke bevolking.
Maar delen van die bevolking hunkeren naar de Taliban-tijden, toen er –
weliswaar barbaarse – rust en orde heersten, zonder vreugde, zonder
muziek, zonder scholen voor meisjes, zonder respect voor andersdenkenden,
maar ook zonder bombardementen en buitenlandse soldaten. Alles wat vreemd
is, lijkt de mensen daarginder te bedreigen. Daarom handelen velen naar het
Engelse gezegde: better the devil you know than the devil you
don't know. Wij hebben recentelijk nog schokkende reportages gezien over het
gezamenlijke wangedrag van Taliban, Amerikanen en krijgsheren in dat gebied.
Welke zekerheid kan de minister ons bieden dat daar met de komst van onze
soldaten een einde aan komt? Hoe kan hij ons garanderen dat onze soldaten
niet deel van het probleem worden in plaats van deel van de oplossing?Gaan wij daar daadwerkelijk deelnemen in wederopbouw? Of gaan wij oorlog
voeren, zoals de Canadese premier Harper vorige week nog zei? Moeten ook onze
soldaten bereid zijn daarginder "tuig" op te jagen en "in staat
zijn mensen te vermoorden", zoals eerder het hoofd van de Canadese strijdkrachten,
generaal Hillier, zei toen hij zijn soldaten in Afghanistan toesprak? Deze
uitspraken zijn te meer van hoge relevantie, nu de Nederlandse soldaten van
ISAF in Uruzgan onder Canadees commando zullen opereren. Overigens staat de
Canadese deelname aan ISAF onder grote druk na de openlijke verklaring dat
het om een oorlogsmissie gaat, waar een meerderheid van de Canadese bevolking
tegen is – zoals een meerderheid van de Nederlandse bevolking tegen
de Nederlandse deelname aan deze missie is. Kan de minister ons vertellen
hoe groot de kans is dat de Canadese regering zal moeten toegeven aan de binnenlandse
druk? Welke gevolgen zal dat hebben?Tijdens het debat in de Tweede Kamer is veel gesproken over de onmogelijkheid
tegelijkertijd oorlog te voeren en een land op te bouwen. Voor mijn fractie
aan de overkant was dat reden om nee te zeggen tegen deze missie. Andere fracties
lieten zich er uiteindelijk van overtuigen dat het een het ander niet in de
weg zou staan, maar de vrees blijft. In het debat werden garanties gegeven
dat de oorlogsoperatie Enduring Freedom gescheiden zou blijven van de wederopbouwmissie
van ISAF. Hoe rijmt de minister dat met de beslissing dat de ISAF-kwartiermakers
nu beschermd worden door onze Enduring Freedom-commando's?Er is nog een andere garantie gegeven: als het helemaal mis gaat, zullen
onze soldaten snel geëvacueerd worden. De minister herinnert zich met
mij het voorval met de Noorse militairen in Afghanistan die onlangs ernstig
bedreigd werden en maar ternauwernood geëvacueerd konden worden wegens
het niet beschikbaar komen van transportvliegtuigen. Hoe weet de minister
dat, als het erop aankomt, de voor onze soldaten nodige vluchtvliegtuigen
wel op de juiste tijd en plaats zullen zijn?Ik heb in de betreffende senaatscommissie laten aantekenen dat mijn fractie
tegen het zenden van Nederlandse militairen onder deze omstandigheden is.
De missie ontbeert een helder doel, bijpassende middelen en een redelijke
kans op slagen, terwijl niet zeker is dat de exit-strategie werkelijk zal
functioneren. De hele Afghanistan-missie dreigt een giftig moeras te worden,
waarin de NAVO gaat wegzakken. Vandaar dat er altijd zo zenuwachtig wordt
gedaan als dit onderwerp in NAVO-kringen ter sprake komt. In de NAVO-Assemblee
krijgen wij keer op keer te horen dat het pompen of verzuipen wordt en dat
failure no option is, maar wel een mogelijkheid. En aan verzuipen denk je
als je beseft dat vier jaar na de aanval op Afghanistan, alle militaire geweld
en alle duizenden doden ten spijt, de terrorist Osama bin Laden en zijn steun
en toeverlaat mullah Omar nog steeds vrij rondlopen, terwijl juist zij opgepakt
zouden moeten worden.Hoezeer ik de arme, gekwelde mensen van Afghanistan ook een vredig leven
toewens, ik kan niet inzien dat dit ervan gaat komen door het land nog vele
jaren lang militair te bezetten. Ten minste tien jaar, volgens de Canadese
generaal Hillier, en zijn landgenoot generaal Hénault, voorzitter van
het militaire comité van de NAVO, denkt er al net zo over. Hoe schat
de minister dat in? Hoe lang blijven wij in Afghanistan? Welke concrete doelen
moeten de Nederlandse soldaten realiseren voordat zij terugkomen? Is verlenging
van de missie in Uruzgan mogelijk, zoals de Canadezen al nadenken over verlenging
van hun aanwezigheid die volgend jaar afloopt? En als dat niet kan, is er
dan zicht op vervangende troepen? Of wordt daarna de boel toch maar de boel
gelaten? Bestaat die kans ook?Kan de minister ook zeggen of tot de taken van de Nederlandse soldaten
gaat behoren: het meewerken aan het vernietigen van papaveroogsten? Zo ja,
beseft hij dat dit de Nederlandse soldaten waarschijnlijk op grote vijandigheid
van de plaatselijke bevolking komt te staan, aangezien dit het enige middel
van bestaan is? De Britse oud-minister Short maakte in The Independent onlangs
al de vergelijking met de uitzichtloze drugsoorlog in Colombia. Ziet de minister
dat gevaar ook? Gesteld dat onze soldaten ook dat soort werk gaan doen. Kan
de minister mij dan vertellen sinds wanneer het vernietigen van drugs een
taak van de NAVO is geworden? Het is een massavernietigingswapen, dat zeker,
maar toch in volstrekt andere zin dan doorgaans wordt bedoeld.In de marge hiervan stel ik de vraag hoe de minister aankijkt tegen de
betrokkenheid van de Nederlandse marine bij recente gevechten met Somalische
piraten. Onze marine is daar in het kader van Enduring Freedom, maar die richtte
zich tegen het terrorisme en niet tegen platte piraterij en drugshandel. Of
zie ik dat verkeerd? En hoelang blijven wij ons aan dat soort verplichtingen
committeren? De Amerikanen reppen in hun vierjaarlijkse evaluatie van hun
defensiebeleid al van the Long War tegen het terrorisme. Zij gaan ervan uit
dat er wellicht nog decennia lang met militaire missies wereldwijd tegen terroristen
opgetreden moet worden. Deelt de Nederlandse regering die apocalyptische visie?De minister heeft de Tweede Kamer garanties gegeven dat door Nederlandse
soldaten gemaakte gevangenen niet in Amerikaanse handen zullen komen, vanwege
de dreiging dat zij niet volgens internationale oorlogsconventies behandeld
zullen worden en terechtkomen in martelgevangenissen als Guantánamo
Bay of Bagram bij Kabul, waarover The New York Times op 26 februari berichtte,
of geheime gevangenissen elders op de aardbol, waarnaar de Raad van Europa
nu onderzoek doet. Nu de eerste "Nederlandse" gevangenen bij de
Amerikanen terechtgekomen zijn, krijg ik graag een reactie van de minister.
Deze Kamer heeft een speciale taak om toe te zien op verdragsrechtelijke verplichtingen
van ons land en die dreigen hier in zwaar weer te geraken. Daarover maak ik
mij grote zorgen. Alle pogingen van onze regering ten spijt hebben de Amerikanen
geen boodschap gehad aan de oproep om het internationale recht te respecteren.
Vorig jaar zei minister Bot dat de Amerikaanse regering beter naar ons luisterde
omdat wij ons actief engageren. Nou nee dus, moet de conclusie zijn. Wij zullen
daar straks nog over spreken met minister Bot. Uruzgan wordt onze zwaarste militaire missie. Volgens enkele militaire
vakbonden zijn er heel wat soldaten die niet uitgezonden willen worden. Er
zouden ook honderden twijfelaars zijn. Ik vind dat niet vreemd en ook niet
eerloos. Dat is alleszins begrijpelijk, gezien de geweldige druk die wordt
uitgeoefend op het personeel door alle uitzendingen en de steeds grotere gevaren
die hun bedreigen. Ik vind het onzin dat in de media wordt gerept over de
geringe sneuvelbereidheid van Nederlandse militairen. Iedere goede soldaat
heeft een buitengewoon geringe sneuvelbereidheid, anders is hij een macho,
een waaghals of een zelfmoordenaar, maar in ieder geval geen militair. Die
onzinnige kritiek op onze militairen moeten wij verre van ons werpen. Als
de druk op onze mensen toeneemt en het aantal twijfelaars en afzeggers toeneemt,
is de vraag hoe dat zich verhoudt tot de uitstroom van militairen. Wij hebben
net gehoord dat het wel meevalt en dat er nieuwe militairen komen, maar volgens
mij is een van de goede eigenschappen van een militair dat hij na de opleiding
iets kan. Als je steeds moet verversen, kom je in de problemen. Ik weet uit
gesprekken met mijn twee zoons dat er in hun leeftijdscategorie veel over
deze zaak gesproken wordt. Militairen die naar Uruzgan gaan, zijn geen vreemde
wezens. Zij zijn lid van een voetbalclub, zij gaan naar een school of zij
werken ergens. De twijfel van die jongelui kan ik mij buitengewoon goed voorstellen.Wat is de reactie van de minister op de stelling van de voorzitter van
de ACOM dat de inzet van Apachehelikopters in Uruzgan gevaar loopt door een
gebrek aan technici om de toestellen te onderhouden?Dan maak ik een opmerking over de motie-Van Aartsen/Bos over de wijze
waarop de regering en het parlement met elkaar dienen te verkeren bij het
uitzenden van troepen. Voor de Tweede Kamer is nu vastgesteld hoe de handelwijze
hoort te zijn. Mijn vraag aan de minister is of die toezegging ook automatisch
geldt voor dit huis. Of moet deze Kamer een motie van vergelijkbare strekking
indienen om dat geregeld te krijgen?Mijn vragen over deze begroting gingen niet over geld, maar over de mensen,
over de Nederlandse militairen van nu en straks in Afghanistan, voor wie ik
mij met de bewindslieden verantwoordelijk voel en voor de mensen in Uruzgan
en de rest van Afghanistan voor wie wij ons door deze missie ook medeverantwoordelijk
maken. Ik hoop en reken op heldere en eerlijke antwoorden van de regering.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Mijnheer de voorzitter. Vorig jaar werd op 12 oktober op Clingendael
in aanwezigheid van onder anderen de opperbevelhebber van de NAVO, generaal
Jones, het document "Nederlandse Defensie Doctrine" gepresenteerd.
Het document markeert onder meer de definitieve omslag van het denken vanuit
de krijgsmachtdelen naar een krijgsmachtbrede doctrine. Allereerst wens ik
de minister geluk met dit document, dat niet alleen goed leesbaar is maar
ook toegankelijk voor zowel militair ingewijden als buitenstaanders. De minister
mag het allereerst als een blijk van waardering van mijn kant beschouwen dat
ik over de status van dit document een enkele vraag stel. Zo lees ik dat deze
militaire doctrine het collectieve, officieel goedgekeurde advies vertegenwoordigt
over de beste wijze van inzet van strijdkrachten ter verwezenlijking van de
in het strategische proces bepaalde doelstellingen. Wie gaat schuil achter
het woordje "officieel"? Is dat de minister of de Chef Defensiestaf?Op de bijeenkomst op Clingendael werd namens de in persoon verhinderde
CDS, generaal Berlijn, het eerste exemplaar overhandigd aan de minister. Betekent
dit dat de CDS de eerstverantwoordelijke is? Zo ja, hoe verhoudt dit zich
tot de ministeriële verantwoordelijkheid? Het stuk behoeft geen parlementaire
goedkeuring en wellicht ook geen parlementaire bespreking, maar ik neem aan
dat de minister ook voor dit instrument van de CDS verantwoordelijk is. Zie
ik het goed dat deze doctrine eerst en vooral een beschrijvende interne richtlijn
is van en voor de militaire professie en in die zin een regulering van de
organisatie en haar missie? Een vervolgvraag is dan of en, zo ja, in hoeverre
het document ook een normatief karakter heeft waarop militairen mogen worden
aangesproken en andersom zelf ook een beroep mogen doen.Van de hand van de auteur van het document, luitenant-kolonel dr. Marcel
de Haas, kwam ik recentelijk, namelijk in het Jaarboek Vrede en Veiligheid
2005, een beschouwing tegen, waarin hij stelt de NDD te beschouwen als de
voorloper van een nog op te stellen Nederlandse veiligheidsstrategie. De logica
van deze redenering begrijp ik, maar wordt deze stelling ook door de minister
onderschreven? Komt er zo'n Nederlandse veiligheidsstrategie? Dat zou best
interessant kunnen zijn.Op heel korte termijn komen de bewindslieden naar buiten met het zogenaamde
Programma 2006. Ik ben daar wel nieuwsgierig naar. Daarom vraag ik de minister
met welk oogmerk hij dit programma laat opstellen. Is het een soort midterm
review van de uitvoering van de plannen van de Prinsjesdagbrief? Dat kan interessant
zijn, niet alleen voor het parlement, maar ook voor het nieuwe regeerakkoord
van 2007. Staat dit de minister voor ogen? Uit een wervend interview over
dit programma met secretaris-generaal Annink in de Defensiekrant van 23 februari
maak ik op dat nog een andere ambitie een rol speelt, namelijk het versterken
van de maatschappelijke rol van de krijgsmacht. Dat is natuurlijk een oude
ambitie en altijd weer een delicate. Echter, zo'n tien jaar na de afschaffing
van de opkomstplicht en lettend op de grote publieke betrokkenheid bij de
meeste uitzendingen en het dreigbeeld van binnenlands terrorisme is een bezinning
op die maatschappelijke rol zeker de moeite waard. Wat mogen wij op dit punt
verwachten?De voormalige voorzitter van het MKB, Hans de Boer, wil Defensie inschakelen
bij de bestrijding van de jeugdwerkeloosheid, zo las ik. Defensie wordt gevraagd
menskracht te leveren voor bewakingstaken. Met BZK zijn afspraken gemaakt
over civiel-militaire samenwerking en ongetwijfeld zijn mij nog wat dingen
ontgaan. Wat meer structureel gaat het om de vraag welke bijdrage Defensie
kan en mag geven aan de nationale veiligheid. Ik wijs er overigens op dat
het begrip nationale veiligheid, dat vroeger bij ons nooit gebruikt werd,
met kritische zin moet worden gehanteerd. In heden en verleden, denk aan de
landen in Latijns-Amerika in de jaren tachtig, kennen wij ook een ideologisch
gebruik van dit begrip ter legitimatie van zeer autoritair en repressief overheidsoptreden.
In een democratisch land zal dan ook altijd de vraag naar de grenzen
van dit begrip gesteld en beantwoord moeten worden. Waarom is overigens de
in het Haagse spraakgebruik vanouds gebruikte terminologie van interne of
binnenlandse veiligheid verlaten en vervangen door het begrip nationale veiligheid?Niet al te veel problemen zijn er als dit begrip wordt gebruikt in het
geval dat aandacht wordt gegeven aan het verband tussen interne en externe
veiligheid bij de dreiging van terrorisme. Samenwerking tussen politie en
defensie in het opzetten van terreurbestrijdingseenheden, zoals nu met het
Korps Mariniers, lijkt me een uitstekende zaak. Wel stel ik de vraag hoe de
aansturing en dus de gezagsrelatie in concrete situaties zal worden geregeld.
Mag ik daarover iets vernemen? Ik lees ook van Amsterdamse wensen terzake
van samenwerking met de brandweer. Welke plannen worden op dit terrein ontwikkeld?Burgemeester Cohen van die stad wil Defensie een structurele rol geven
bij het handhaven van de openbare orde, zo las ik in de Defensiekrant van
2 maart. Het lijkt wel alsof de jaren zestig terug zijn. Daar zou ik
graag iets meer over willen horen. Is hier sprake van een wezenlijk andere
bijdrage van Defensie dan nu reeds mogelijk is? Gaat het wellicht zelfs om
een herschikking van taken en verantwoordelijkheden, waarvoor wetsaanpassing
nodig is? Als dat het geval is, dan spreken wij over een vrij principiële
aangelegenheid, waarover vanaf het begin openbaarheid en publiek debat gewenst
is. Kortom, aan welke burgerlijke ambities kan en mag Defensie meewerken,
gegeven de constitutionele taakomschrijving van de krijgsmacht? Daarover zou
ik een eerste beschouwing op prijs stellen. Immers, niet elke interne ordeverstoring
verplicht de krijgsmacht uit de kazerne te komen. Wat is de reactie van de
minister op het rapport van de stuurgroep, die zich onder verantwoordelijkheid
van de secretarissen-generaal van Defensie en BZK onder meer heeft gebogen
over een command and control concept? Ik had nooit gedacht dat die taal bij
BZK zou worden gebruikt. Wil hij het parlement over deze samenwerking en gedachtevorming
op de hoogte houden? Zoals dat, naar ik aanneem, ook zal gebeuren met de rapportages
van de commissie-Brinkman.In een recentelijk verschenen proefschrift van Michiel de Weger "De
binnenlandse veiligheidstaken van de Nederlandse krijgsmacht" wordt erop
gewezen dat er na de Tweede Wereldoorlog consensus bestond over het terugdringen
van binnenlandse taken van de krijgsmacht. Toch is het binnenlandse takenpakket
van de krijgsmacht in de decennia daarna, en zeker in onze tijd, weer aangegroeid.
Doorgaans lag aan de beslissingen daarover een tweetal samenwerkende factoren
ten grondslag. De krijgsmacht werd ingezet om capaciteitentekorten bij de
politie op te vangen en dat ging mooi gepaard met een gewenste versterking
van een meer centrale aansturing van mensen en middelen. De vraag thans is
of er met de taak van terrorismebestrijding een verdere vervlechting van krijgsmacht,
politie en andere civiele organisaties plaatsvindt of wordt voorgenomen. Ook
kan zich de vraag voordoen naar de relatie tussen een door sommigen gewenst
departement van veiligheid en de krijgsmacht.Dat het hier om principiële vragen gaat, zal eenieder, van welke
politieke kleur ook, beamen. Dit alles roept natuurlijk de vraag op wanneer
de krijgsmacht qualitate qua wel en wanneer zij niet meer mag worden omgevormd
tot een interne ordebewaker met handhaving van de primaire taken als belichaming
van het monopolie van de zwaardmacht. Daar is een filosofie voor nodig, waarvan
ik overigens nog weinig terugvind in de eerdergenoemde defensiedoctrine. Of
moet dat een plaats krijgen in een veiligheidsstrategie? Wil de minister eens
een eerste verkenning doen van de grenzen tot waar zijns inziens de krijgsmacht
mag gaan, wil zij haar primaire functies niet verwaarlozen? Het is beter dat
daarover vanaf het begin duidelijkheid wordt gegeven. Daarom vraag ik de minister
of hij in het Programma 2006 of elders expliciet aandacht wil geven aan deze
vragen.Dan sta ik nog stil bij de garantie die Defensie kennelijk heeft afgegeven
aan lokale overheden om manschappen te leveren voor beveiliging en hulpverlening
bij bijvoorbeeld een grote terroristische aanslag. In de handreiking die de
Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding aan de gemeenten heeft verstrekt,
lees ik: "Defensie garandeert de beschikbaarheid van 3000 militairen
voor de ondersteuning van civiele autoriteiten bij rampen en incidenten."
Dat is natuurlijk de vertaling van het convenant over de Civiel Militaire
Bestuursafspraken dat vorig jaar is getekend. Mag ik vernemen wat deze garantie
formeel en materieel inhoudt? Is Defensie in evidente omstandigheden verplicht
militairen in te zetten of is er altijd nog een zelfstandig afwegingsmoment?
Is een consequentie van deze garantie dat er nu 3000 militairen minder ter
beschikking staan voor de meer klassieke militaire taken? Is ook onder ogen
gezien dat dit de belasting van militairen in buitenlandse missies nog verder
doet toenemen? Onlangs las ik een bericht dat de helikoptergroep van de Koninklijke
Luchtmacht het slachtoffer dreigt te worden van het eigen succes. De groep
is overbelast geraakt door medewerking aan vrijwel alle uitzendingen en veel
personeel zou om die reden weglopen naar het bedrijfsleven. Mag ik een reactie
op deze berichten? Mijn laatste concrete vraag is of deze nieuwe inzet zijn
grondslag vindt in bestaande wet- en regelgeving of dat aanpassing van wetgeving
nodig zal zijn?Na het vorige beleidsdebat over defensie mocht ik in een notitie van de
minister antwoorden ontvangen op een serie juridische en staatsrechtelijke
vragen die ik had gesteld. Ik zeg de minister daarvoor dank en beloof hem
nu niet zo in detail te treden als vorig jaar. Allereerst vraag ik de minister
met de stukken van achtereenvolgende kabinetten op tafel, zeker die van de
grondwetgever, of hij bereid is zonder mitsen en maren uit te spreken dat
de motie-Van Aartsen/Bos, ingediend in het debat over de uitzending naar Afghanistan,
noodzakelijk was om een dolend kabinet de les van de procedure van artikel
100 Grondwet weer te leren. Kern van die uitstekende motie is dat de rolverdeling
tussen regering en parlement vergt dat de regering een besluit neemt dat vervolgens
ter beoordeling aan de Kamer wordt voorgelegd. Dat is precies wat indertijd
bij de grondwetsherziening leidend tot het nieuwe artikel 100 is afgesproken.
De minister zal het toch met mij eens zijn dat niet naar willekeur van de
uitspraken van de grondwetgever kan worden afgeweken. En toch is dat precies
wat de regering in december van het vorige jaar probeerde, toen zij meende
aan de Kamers "een voornemen" tot uitzending kenbaar te maken. Dat
had zo niet mogen gebeuren.Bij de grondwetsherziening antwoordde de regering aan de Tweede Kamer
op vragen hieromtrent: "De procedure zal er dan ook uit
bestaan dat de regering een besluit neemt en de beide kamers daarvan op de
hoogte steIt." Nog veel duidelijker waren de bewoordingen aan het adres
van de Eerste Kamer, waar vergelijkbare vragen werden gesteld. Toen was het
heldere antwoord:"De regering stelt vast dat de verstrekking van inlichtingen
aan de Kamers over de inzet van de krijgsmacht op grond van artikel 100, eerste
lid, geen betrekking heeft op een voornemen maar op een besluit van de regering."
Mooier had ik het niet kunnen formuleren. Het is fijn dat het op papier staat.
Dan kan ik het nu aan het kabinet voorhouden. Het meest vervelende aan deze
affaire is – en ik formuleer scherp – dat de regering door haar
capriolen een odium van onbetrouwbaarheid op zich heeft geladen. Immers, in
al de jaren met uitzendingen zonder zware interne politieke spanningen sprak
iedereen, ministers inbegrepen, zonder moeite over een materieel instemmingsrecht
dat de Kamer zich op basis van artikel 100 had verworven. De gangbare praktijk,
die ook nog eens door beide partijen, regering en parlement, als waardevol
werd gezien, was dat de regering aan beide Kamers een besluit voorlegde dat
via een vrij vast patroon ten slotte de instemming kreeg van de Tweede Kamer
en als het echt nodig was ook de Eerste. Het debat was daarop gericht.Ik zou milder zijn in mijn beoordeling wanneer het kabinet in december
ronduit had gezegd dat het wegens interne problemen, want daar ging het natuurlijk
om, of een nog onvoldoende rijping van standpunt in afwijking, let wel, van
de gekende procedure ex artikel 100 slechts een voornemen kon formuleren.
Ook dat zou geen sterke indruk hebben gemaakt, maar er zou niet gemarchandeerd
zijn met de beproefde omgangsvormen op grond van artikel 100 en het Toetsingskader.
Dat dit toch is gebeurd, valt alle betrokken ministers te verwijten.De kwalificatie onbetrouwbaarheid kwam overigens ook bij mij naar boven,
toen ik in de notitie las dat artikel 100 niet zou voorzien in een instemmingsrecht,
maar in een consultatierecht. Ook hier is weer sprake van een laakbare verschrijving
van de bekende procedures. Ik verzoek de minister niet mee te werken aan het
verder ingang doen vinden van het begrip "consultatierecht", want
ook dit is een poging om met een vorm van taalmanipulatie verworven rechten
van de Kamer af te nemen. Nooit behandelde een kabinet de Kamer als een te
consulteren orgaan en evenmin heeft de Tweede Kamer zich ooit een dergelijke
rol laten welgevallen. Het kabinet heeft dus het een en ander goed te maken
en ik heb nog het meeste vertrouwen in de minister van Defensie. Ik nodig
hem uit om dat daadwerkelijk te doen.Voor dit moment kan ik het hierbij laten. Later kan het debat worden hervat
als de Tweede Kamer heeft gerapporteerd over de rechten van het parlement
bij de terbeschikkingstelling van eenheden aan de NRF en de EU-battlegroups.
En wellicht ook als in de aangekondigde reparatierijkswet het begrip "gewapend
conflict" aan het Wetboek van Militair Strafrecht wordt toegevoegd. Wanneer
mogen wij dat wetsvoorstel trouwens verwachten? Is het de ambitie van deze
minister om dat nog in de resterende kabinetsperiode rond te krijgen? Of gaat
het om een juridisch-technische zaak, die zich niet hoeft te storen aan verkiezingen
en coalitiewijzigingen?Dan wijd ik nog een enkel woord aan de juridische aspecten bij militaire
operaties, de hoofdmoot van de notitie van de minister. Vooralsnog heeft de
minister mij ervan overtuigd dat het niet nodig en misschien zelfs niet gewenst
is te komen tot een Rijkswet geweldgebruik krijgsmacht. Ik herinner mij dat
collega Hoekzema daar een aantal jaren geleden eens een opmerking over heeft
gemaakt. Ik zeg: vooralsnog, misschien ook mede namens hem.Ik dank de minister vervolgens voor zijn uiteenzetting van de toepassing
van het humanitaire oorlogsrecht. Duidelijk is dat tot op heden Nederlandse
militairen slechts in een beperkt aantal gevallen de facto en de jure onderworpen
zijn geweest aan het humanitaire oorlogsrecht. Daartoe behoort niet ISAF,
de thans lopende operatie in Afghanistan. Dat begrijp ik, maar juist deze
uitzending roept een vervolgvraag op. Het is immers bij deze operatie niet
uit te sluiten dat fors geweld wordt gebruikt. Dat kan tijdens de operatie,
maar natuurlijk ook in geval van exit. Ontstaat er dan een situatie die vraagt
om toepassing van het humanitaire oorlogsrecht en, zo ja, is het dan de exclusieve
bevoegdheid van de Nederlandse regering daartoe te besluiten – ik vermoed
overigens van niet – en zullen de militairen daarover dan worden geïnformeerd?
Het raakt immers direct hun rechtspositie!Over het thema Europa en Defensie wil ik kort iets zeggen. Steeds vaker
kom ik verwijzingen tegen naar het Europees Defensie Agentschap. Oorspronkelijk
zou het Constitutioneel Verdrag daarvoor de rechtsbasis bieden. Nu dat verdrag
er niet komt, vraag ik wat thans eigenlijk de rechtsbasis is. Nu is de minister
qualitate qua lid van de raad van bestuur van het EDA. In die hoedanigheid
werkt hij of wordt in zijn verantwoordelijkheid gewerkt aan een zogenaamde
Long Term Vision, een militair-strategische visie voor de lange termijn gebaseerd
op de Europese veiligheidsstrategie. Wil de minister eens uitleggen wat de
praktische betekenis van dit nieuwe document zal zijn voor het Nederlandse
defensiebeleid? Hoe verhoudt zich dit tot bijvoorbeeld onze nationale Defensienota's?
Die worden toch niet overbodig? Het zal toch niet zo zijn dat in het verlengde
van deze visie op het niveau van de Defensieraad bindende beslissingen worden
genomen? En heeft de minister ook gedacht aan de vorm waarin ons parlement
bij dit type visieontwikkeling wordt betrokken?Specifiek is nog de vraag of de EU Border Assistance Mission Rafah voor
de Gazastrook waaraan de Koninklijke Marechaussee een bescheiden bijdrage
levert, op de oorspronkelijke voet doorgang zal vinden na de verkiezingsoverwinning
van Hamas. Accepteren beide partijen nog altijd het akkoord dat ten grondslag
ligt aan deze monitormissie? Op welke wijze en door wie is Nederland bij het
overleg hierover betrokken?Eind 2004 is de overgang van SFOR, de NAVO-troepenmacht in Bosnië,
naar EUFOR, de nieuwe EU-geleide troepenmacht, vlekkeloos verlopen. Al eens
eerder heb ik gewaarschuwd dat dit soort militaire interventies soms gemakkelijker
wordt begonnen dan beëindigd. Dat geldt zeker voor Bosnië, een land
dat zich nauwelijks weet te ontworstelen aan de status van afhankelijk protectoraat.
Nu is dit niet het moment om deze operatie ten gronde te behandelen. Slechts
op één aspect wil ik een vraag stellen. In het informatieve
document dat we een tijdje geleden ontvingen van de minister, de Periodieke
evaluatie SFOR van 14 mei 2005, las ik dat SFOR zich steeds nadrukkelijker
was gaan bemoeien met de corruptie- en criminaliteitsbestrijding waarbij de
grenzen van het mandaat worden opgezocht. Nederland verzette zich daartegen
en stelde dat dit type verantwoordelijkheden zo snel mogelijk
moest worden overgedragen aan de lokale autoriteiten. Ik vond en vind dat
een verstandige houding. Nu wij aan de vooravond staan van de vraag of onze
bijdrage aan EUFOR moet worden voortgezet, wil ik vragen hoe terughoudend
de EU thans is als het gaat om het zich bemoeien met zaken die tot de eigen
verantwoordelijkheid van de autoriteiten in Bosnië behoren. Zal dezer
dagen serieus de optie onder ogen worden gezien om deze operatie binnen een
gegeven termijn te beëindigen? Hoe staat de Nederlandse regering daarin?De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.17 uur tot 13.30 uur geschorst.Voorzitter: Timmerman-Buck 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20052006-1020-1034.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl