Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Coördinatiewet Sociale Verzekering, de Ziekenfondswet en de Wet aanpassing uitkeringsregelingen overheveling opslagpremies in verband met de invoering van een premievrije voet voor het werkgeversdeel van de procentuele premie voor de ziekenfondsverzekering (Wet invoering franchise ZFW-premie) (23964)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 407-419

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

21-12-1994

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 12, pagina 407-419

21-12-1994

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23964Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Overgangsregeling voor de heffing van motorrijtuigenbelasting inzake motorrijtuigen met een tenaamstelling van het kentekenbewijs van voor het kalenderjaar 1988, en vervanging van het wisseldisconto van De Nederlandsche Bank N.V. door de voorschotrente van De Nederlandsche Bank N.V. in de Wet op de accijns en de Wet op de belasting van personenauto's en motorrijwielen 1992 (23981)Pagina 461-463
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 1995 (23900-IXA); Wijziging van hoofdstuk IXA (Nationale Schuld) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1993 (Slotwet; rekening) (23842); Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 1995 (23900-IXB)Pagina 438-461
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Coördinatiewet Sociale Verzekering, de Ziekenfondswet en de Wet aanpassing uitkeringsregelingen overheveling opslagpremies in verband met de invoering van een premievrije voet voor het werkgeversdeel van de procentuele premie voor de ziekenfondsverzekering (Wet invoering franchise ZFW-premie) (23964)Pagina 407-419
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Werkloosheidswet en enkele andere wetten (aanscherping referte-eisen WW) (23985)Pagina 422-433
12de vergadering; 21 december 1994Pagina 407-407
Stemming in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Coördinatiewet Sociale Verzekering, de Ziekenfondswet en de Wet aanpassing uitkeringsregelingen overheveling opslagpremies in verband met de invoering van een premievrije voet voor het werkgeversdeel van de procentuele premie voor de ziekenfondsverzekering (Wet invoering franchise ZFW-premie) (23964)Pagina 437-437
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, de Wet op het basisonderwijs en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 ten behoeve van een betere toerusting van het basisonderwijs met capaciteiten en faciliteiten van (delen van) het speciaal onderwijs (Weer samen naar school) (23486)Pagina 433-436
Stemming in verband met het wetsvoorstel Nadere wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet, de Ziekenfondswet en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (23957)Pagina 436-437
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet, houdende uitbreiding van de loonkostensubsidieregeling (23784)Pagina 419-422
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de wetsvoorstellen inzake belastingen op milieugrondslag, te weten:de motie-K. Zijlstra c.s. over de milieukundige rechtvaardiging van een heffing op de winning van grondwater (23935, nr. 117d)Pagina 437-438
Stemming in verband met het wetsvoorstel Wijziging van bepalingen van de Mediawet in verband met het beperken van de duur waarvoor concessies voor omroepverenigingen, zendtijdtoewijzingen voor kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag en toestemmingen voor commerciële omroepinstellingen kunnen worden verleend, tot een periode van vijf jaren (23978)Pagina 437-437

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Wijziging
van de Coördinatiewet Sociale Verzekering, de Ziekenfondswet en de Wet
aanpassing uitkeringsregelingen overheveling opslagpremies in verband met
de invoering van een premievrije voet voor het werkgeversdeel van de procentuele
premie voor de ziekenfondsverzekering (Wet invoering franchise ZFW-premie)
(23964).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Wetsvoorstel 23964 zal zeker gepubliceerd worden.
Ik hoop alleen niet in het Staatsblad, maar wel in de leerboeken economie.
De belangrijkste stroming van de macro-economie is thans de neo-klassieke
economie, die ook ten grondslag ligt aan de meeste voorstellen van het Centraal
planbureau en aan het regeringsbeleid gericht op werkgelegenheidsbevordering.
 
 In de neo-klassieke economie wordt uitgegaan van redelijk geïnformeerde,
rationele actoren. Een overheid kan proberen via begrotingsmaatregelen de
particuliere investerings- en consumptieplannen te beïnvloeden. Via verrassing
of "fooling" is een tijdelijk effect op de werkgelegenheid te sorteren. Het
kabinet wil zo'n fooling-beleid volgen door een rijksbijdrage bij het WW-fonds
weg te halen. Dit heeft een negatief effect op de werkgelegenheid van ongeveer
21.000 arbeidsplaatsen. Deze rijksbijdrage wordt gegeven aan de centrale kas
van de ziekenfondsen. Dit heeft een positief effect van ongeveer 22.000 arbeidsplaatsen.
Het kabinet beweert dan dat er per saldo een positief effect zal optreden
op de werkgelegenheid van 1000 arbeidsplaatsen. Dit gebeurt niet in 1995,
maar in 1998.
 
 Het kabinet verwijst naar de berekeningen van het Centraal planbureau.
Ik begrijp de logica van het wetsvoorstel ook wel. De franchise te zamen met
de verschuiving in de rijksbijdrage van WW naar SFW plus de verhoging van
de ziekenfondspremie voor werkgevers boven de franchise kan leiden tot de
inschakeling van meer goedkope krachten en van minder duurdere krachten. Dat
de modelberekening tot die saldo-uitkomst komt, begrijpen wij.
 
 Maar, mijnheer de voorzitter, het is zoals de Engelsen zeggen: much ado
about nothing. Er wordt heel wat overhoop gehaald, terwijl het saldo-effect
op de werkgelegenheid verwaarloosbaar klein is. Duizend arbeidsplaatsen extra
is mooi in de werkelijkheid, maar als rekenuitkomst op papier is het niets.
 
 Voorzitter! Los van het model hebben Keynes en anderen gewezen op het
belang van de zogenaamde "animal spirits" van de ondernemers. Waarom zou een
ondernemer extra mensen aannemen, als de produktiefactor arbeid niet echt
goedkoper wordt en als bovendien volstrekt onduidelijk is of de gekozen maatregel
tijdelijk of structureel is? De thans gekozen franchise wordt immers na 1995
waarschijnlijk niet gecontinueerd. Of wel?
 
 Voorts hebben wij te maken met een forse bezuinigingsproblematiek. Leert
de budgettaire ervaring van de afgelopen tien jaar niet dat
rijksbijdragen aan fondsen een gemakkelijke prooi zijn voor het kabinet? Kortom,
denkt de minister niet met mij dat op basis van de neo-klassieke theorie het
bedoelde werkgelegenheidseffect zich hooguit kan voordoen als de ondernemers
de zekere verwachting kunnen hebben dat de maatregelen deel zullen uitmaken
van een bestendig beleid? Overigens, wat is het effect in het eerste jaar
op de werkgelegenheid, dus in 1995, volgens het gehanteerde FKSEC-model?
 
 Aan de overzijde is een enkele opmerking gemaakt over de onzekerheid.
Ik heb het model niet nader bestudeerd, maar ik vermoed dat die uitkomst zou
kunnen wegvallen als niet-significant. Graag hoor ik de reactie van de minister
op dat technische punt. Politiek is het alleszins beladen: het gaat om wel
of geen effect.
 
 Een effect is wel duidelijk: de wet kost ons allen 0,25 mld. in de fiscale
sfeer. Dat wordt dus door de gemeenschap opgebracht. Er zijn nog meer negatieve
effecten. Er is kans op oneigenlijk gebruik. Kent de minister het eindrapport
van de sub-werkgroep premies van de heroverwegingswerkgroep "misbruikgevoeligheid
van de regelgeving in de sociale zekerheid"? Wat was ook alweer het oordeel
van deze werkgroep over de franchise in de WAO? Wij kunnen toch leren van
fouten die elders gemaakt zijn? Wat zijn de fouten ten aanzien van de franchise
in de WAO? Wat hebben de minister en de staatssecretaris, op wiens terrein
dit meer ligt, daarvan geleerd? Wat was ook alweer het oordeel van deze werkgroep
van experts over het hanteren van een franchise als het gaat om misbruikgevoeligheid?
 
 Dan komt nu de klapper in deze trits van drie: wat denken de minister
en de staatssecretaris van de eventuele combinatie van de reeds bestaande
franchise in de WAO met de nieuwe franchise in de Ziekenfondswet? Zou het
niet zo kunnen zijn dat deze twee franchises te zamen een voordeel oproepen,
niet alleen voor de ene partij, maar voor beide partijen, namelijk werkgevers
en werknemers om over te gaan tot functiesplitsing? Er is dan misschien geen
sprake van misbruik, maar wel van oneigenlijk gebruik van een wetsvoorstel.
 
 Een ander negatief effect is dat de administratieve lasten van werkgevers
zullen stijgen. Ik meende een inschatting hiervan gevraagd te hebben. Die
vraag is niet beantwoord. Ik kan dat de bewindslieden amper kwalijk nemen.
Ook bij andere wetten, bijvoorbeeld van het ministerie van Financiën
die vaak een verzwaring inhouden van de administratieve lasten, zien wij zelden
zo'n kwantificering. Maar dan: wat was ook alweer op papier het beleden streven
van het kabinet, met name van de staatssecretaris van Financiën over
de administratieve lasten voor de werkgevers? Kennen de bewindslieden dat
streven van het kabinet?
 
 Voorzitter! Waarom is dit wetsvoorstel ingediend? Het enige positieve
effect is dat er sprake is van een koopkrachtverbetering voor ziekenfondsverzekerden.
Daartoe behoren ook groepen verzekerden voor wie per definitie geen werkgelegenheidseffect
kan optreden, zoals ziekenfondsverzekerden ouder dan 65 jaar. Er is overigens
van verschillende kanten op gewezen dat deze koopkrachtmaatregel, die 0,25
mld. kost en dus wordt opgebracht door de hele Nederlandse gemeenschap, niet
ten goede komt aan de niet-ziekenfondsverzekerden, met name de kleine zelfstandigen.
Juist omdat het wetsvoorstel eigenlijk alleen een selectieve koopkrachtmaatregel
is, rijst de vraag of zo'n selectieve bevoordeling rechtvaardig is. Ziet het
kabinet de onrechtvaardigheid daarvan niet in?
 
 Voorzitter! De eerste keer dat ik mevrouw Borst-Eilers ontmoette, was
in het kader van de discussie over de plannen van de commissie-Dekker. Zij
klaagde daarbij – begrijpelijk, ik zeg daar geen kwaad woord over –
dat de discussie toen alleen ging over kosten en financiën en zo weinig
over zorg, waar het echt om behoort te gaan. Nu moet zij als minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport nota bene deze koopkrachtmaatregel verdedigen.
Wat heeft die te maken met hetgeen waarvoor zij primair verantwoordelijk is,
namelijk volksgezondheid en welzijn?
 
 Wie gelooft er eigenlijk in het werkgelegenheidseffect? Wie vindt dat
hier een goed wetsvoorstel ligt, dat de werkgelegenheid inderdaad bevordert?
De Raad van State was zeer negatief. De Ziekenfondsraad was verdeeld. Kan
de minister of de staatssecretaris ons vertellen wat het advies ook alweer
was van de betrokken commissie van de Ziekenfondsraad? Was daar ook sprake
van verdeeldheid? Ik ben benieuwd naar het antwoord.
 
 Mijnheer de voorzitter! Wij hebben de afgelopen jaren verschillende malen
meegemaakt dat vele fracties in dit huis over verschillende wetsvoorstellen
kritisch waren. Ik ben erg benieuwd naar hun opstelling bij dit voorstel.
Ik herinner onder andere de fractie van D66 aan hetgeen hun voorzitter, collega
Vis, heeft gezegd tijdens de algemene politieke beschouwingen over de rol
van dit huis. Ik citeer. Als de waarde van deze Kamer ergens ligt, dan ligt
die niet in een of andere politieke concurrentie met de Tweede Kamer, maar
in de aandacht voor de wetgeving, de wetgeving in tweede instantie. Later
zegt hij over initiatiefwetten, maar wat in mijn ogen volop van toepassing
is bij deze wet: Deze Kamer zou zichzelf de vraag moeten stellen of er door
haar als tweede wetgevende instantie wel met voldoende zorgvuldigheid is gehandeld
en of er niet wat meer reflectie had moeten plaatsvinden over de kwaliteit
van de voorstellen, los van de politieke context waarin die worden gepresenteerd.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik ben erg benieuwd naar de behandeling van dit
wetsvoorstel van de zijde van de fractie van D66. Ik ben het namelijk volstrekt
met de heer Vis eens. Ik herinner aan de beschouwingen van VVD-collega Heijmans
over eerdere wetsvoorstellen met betrekking tot rijksbijdragen aan sociale
fondsen. Ik ben niet alleen zeer benieuwd naar de antwoorden van de minister,
want daarover heb ik wel zo'n vermoeden, maar meer nog naar de argumenten
van de collegae van andere fracties.
 
 
 
 
 
 Mevrouw De Savornin Lohman (D66):
 
 Voorzitter! Het doet mij bijzonder genoegen dat niet alleen de regering
maar ook het CDA in de persoon van collega Boorsma naar de mening van D66
uitkijkt. Dat is een vrij nieuwe situatie en die spreekt mij aan.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Dat heb ik altijd gedaan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw De Savornin Lohman (D66):
 
 Voorzitter! Het voorliggende wetsvoorstel vormt een onderdeel van het
instrumentarium dat de regering inzet om werk tot de derde te bereiken en
behoort niet bepaald tot de fraaiste instrumenten die hierbij worden gehanteerd.
Ik zal in kort bestek een paar van onze bezwaren opsommen.
 
 De Ziekenfondsraad is verdeeld over dit voorstel. De Raad van State is
betrekkelijk bezorgd over dit wetsvoorstel. Er is zelfs gezegd: behoorlijk
vernietigend. Met name het weglekeffect is door deze gremia benadrukt. De
bedoeling is om meer banen te scheppen. Wat in feite gebeurt, is dat inkomenspolitiek
wordt bedreven. Daarbij komt de principiële vraag aan de orde of de ziekteverzekering
daarvoor het geëigende instrument is.
 
 De regering heeft in de schriftelijke voorbereiding toegegeven dat beide
doelstellingen nu worden gediend. Maar zelfs als inkomenspolitiek wordt bedreven
dan nog is het de bedoeling gerechtvaardigde inkomenspolitiek te bedrijven.
In dat verband is het schrijnend te constateren dat de kleine zelfstandigen,
degenen die qua inkomen er zeker voor in aanmerking komen, buiten deze regeling
vallen. Aan de andere kant zitten er mensen in het ziekenfonds, wier inkomenssituatie
geen aanleiding geeft voor extra steun. Bovendien wordt de omslag van de kosten
berekend in de MOOZ en de WTZ, waardoor degenen die niet kunnen profiteren
van deze regeling wel de kosten ervan voorgelegd krijgen. Mevrouw Gelderblom
heeft op dit effect gisteravond bij de behandeling van de wijziging van de
Kinderbijslagwet al gewezen. De fractie van D66 is hierover verontrust.
 
 Wij hebben lang zitten lezen in wat zit in de sociale-zekerheidskoffer
om te begrijpen wat er precies gebeurt. Voor een burger is het allemaal betrekkelijk
moeilijk te volgen. Het gevolg kan zijn dat velen de regelgeving naast zich
neerleggen en zeggen: zoek het maar uit. Bovendien zouden degenen die de regels
wel toepassen, daar wel eens slechte bedoelingen mee kunnen hebben. In de
Tweede Kamer is bij de behandeling van dit wetsvoorstel gevraagd naar de mogelijkheden
van fraude. Die zijn plichtsgetrouw door de minister uitgelegd. Zij heeft
gezegd dat mensen deeltijdbanen gaan creëren om twee keer van dit voordeel
te kunnen genieten. Ik begrijp dat soort dingen niet zo goed. Zou dat geen
aanleiding kunnen vormen om eens in een vertrouwelijk overleg dit door te
nemen en niet openbaar te maken welke handige manieren er zijn om zo'n wet
te ontduiken?
 
 Niet alleen voor burger, maar ook voor de uitvoeringsorganisaties is de
wet bijzonder complex, omdat verschillende systematieken worden gehanteerd.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 U maakte een opmerking over vertrouwelijk overleg. Het overleg dat wij
nu voeren is niet vertrouwelijk maar openbaar. Ik zou wel eens willen weten
hoe u, lid van de medewetgevende macht, denkt over de misbruikgevoeligheid
van dit wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw De Savornin Lohman (D66):
 
 Voorzitter! Bij elke wetgeving, zeker op dit terrein, waarbij van verschillende
potjes geprofiteerd kan worden, ontstaat de mogelijkheid van misbruik. Ik
denk dat de regering dit incalculeert. Dat is een onderdeel van mijn verhaal.
Ik ben tot nu toe alleen op de negatieve punten ingegaan, maar mijn betoog
is nog niet klaar.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 U spreekt over "incalculeert" en als ik dat als econoom hoor, word ik
altijd nieuwsgierig. Hoezeer is het ingecalculeerd? Waar vind ik dat effect
verwerkt? Volgens mij is het pro memorie opgenomen, houdt men er geen rekening
mee en is dit een van de tegenvallers die worden verbonden aan dit wetsvoorstel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw De Savornin Lohman (D66):
 
 Ik ben ook heel benieuwd naar wat de regering op dit punt heeft op te
merken. In de schriftelijke voorbereiding is gezegd: wij zullen het op de
voet volgen. Ik wil graag weten hoe de regering zich dit voorstelt.
 
 Tot zover onze bezwaren tegen dit wetsvoorstel. Ik kom nu tot de positieve
kanten. Er is sprake van het creëren van duizend banen in vier jaar.
Dat is niet bepaald iets om geweldig blij mee te zijn. Wij verzoeken de minister
en de staatssecretaris, ons exact uit te leggen waarom zij in het besluitvormingsproces,
waarvan ik de negatieve kanten heb geschetst en waarvan ik ook de positieve
kanten heb proberen aan te geven, de balans laten doorslaan naar de positieve
zijde.
 
 Het laatste punt dat ik graag hierin wil betrekken, omdat deze Kamer vooral
de staatsrechtelijke kant van het proces bewaakt en omdat wij daaraan ons
uiteindelijk oordeel zullen ophangen, betreft de stelselherziening. Aan de
ene kant is gezegd dat dit een structurele maatregel is. Aan de andere kant
is gezegd dat in verband met de convergentie, het naar elkaar toegroeien,
van de twee verzekeringssystemen deze maatregel opnieuw onderwerp van heroverweging
vormt. Daarbij zijn jaartallen genoemd. Het zou al in 1996 al het geval zijn.
Bij de uitleg is eigenlijk het hele plaatje betrokken. De minister heeft de
extremen geschetst – volledig nominaal versus volledig inkomensafhankelijk –
en gezegd: binnen die extremen is de hele zaak weer open. Wil dit zeggen dat
structureel in feite alleen in 1995 betekent of moeten wij ons daarbij meer
of iets anders voorstellen?
 
 De fractie van D66 is heel benieuwd naar het antwoord van de regering
en zal haar uiteindelijke oordeel mede hiervan laten afhangen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Leeuwen-Schut (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het is nog vroeg maar de heer Boorsma is bijzonder
strijdbaar begonnen. Zijn toonhoogte steeg, en dàt op mijn laatste
dag hier... Ik dacht: waar moet dat naar toe? Ik zal in elk geval proberen
om het wat gedempter te doen.
 
 Voorzitter! In de eerste plaats merk ik op dat mijn fractie de doelstelling
van het kabinet om de werkgelegenheid te bevorderen, ondersteunt. Wij achten
dit wetsvoorstel een goed onderdeel van het werkgelegenheidsplan. Wij realiseren
ons daarbij dat het resultaat geen spectaculaire bijdrage vormt maar toch
zal men langs een veelheid van wegen moeten komen tot het bereiken van de
geschetste doelstelling: bevordering van de werkgelegenheid.
 
 In de tweede plaats onderstreep ik dat bij het nastreven van die doelstelling
de regelgeving niet te ingewikkeld mag worden gemaakt. Juist wat dit betreft
zou "paars" sterk kunnen zijn. Er zijn negatieve aspecten aan
dit wetsvoorstel verbonden. Het is gevoelig op het terrein van het oneigenlijke
gebruik terwijl de administratieve-lastendruk zwaar is. Ik vind de reacties
van de bewindslieden hierop wat mager en graag zou ik hierop wat meer toelichting
krijgen. Men zal het oneigenlijk gebruik "nauwlettend volgen". Dat is mij
wat te gering; ik denk dat dit wat actiever zou moeten worden aangepakt. Ik
ga ervan uit dat in elk geval in het jaar 1995 duidelijk wordt hoe men ten
aanzien hiervan tewerk zal gaan. Voorts stelt de regering dat haar inspanningen
erop blijven gericht om de administratieve-lastendruk te verminderen. Ook
dat is ons wat te mager. Die druk moet zonder meer worden verminderd en wij
vragen ons af wat er tegenover staat wanneer deze administratieve-lastendrukverzwaring
wordt "weggestreept" tegen de vermindering die men in gedachten heeft. Wanneer
zal dit worden geëffectueerd?
 
 In de derde plaats wijs ik erop dat wij deze week met de minister van
SZW hebben gesproken over het wetsvoorstel-Vermeend/Moor waarbij aandacht
werd gevraagd voor de "dunne relatie" tussen het inzetten van premiegelden
en rijksbijdragen en het werkgelegenheidsbeleid. Ook dit wetsvoorstel heeft
daarmee te maken; de franchise doet de verzekeringsgedachte geweld aan. Wij
hebben de minister toen gevraagd of waar was wat ons ter ore was gekomen,
namelijk dat de SER advies was gevraagd over een verandering van de systematiek
per 1 januari 1996. De minister bevestigde dit en gaf aan dat de systematiek
inderdaad per die datum zal worden gewijzigd. Hij denkt aan een premie- en
belastingreductie of aan een van beide. Het advies moet hierover meer duidelijkheid
bieden.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Mag ik u even onderbreken?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Leeuwen-Schut (VVD):
 
 Bent u daar nu wéér?
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Pardon. U kent de regels van het huis?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Leeuwen-Schut (VVD):
 
 Natuurlijk; ga uw gang.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Dank u. Voorzitter! Graag verneem ik wat de mening van mevrouw Van Leeuwen
is over die zogenaamde aantasting van de verzekeringsgedachte. Wat was ook
alweer in de afgelopen jaren de visie van de VVD op dit punt en op de verhouding
tussen rijksoverheid enerzijds en sociale fondsen anderzijds?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Leeuwen-Schut (VVD):
 
 Dat heeft u deze week, bij de behandeling van de wet-Vermeend/Moor, kunnen
horen. U heeft ook kunnen horen welke afweging wij hebben gemaakt. Het heeft
alles te maken met de SER-adviesaanvrage waarover ik zojuist sprak. Als het
onderwerp waarover ik zojuist sprak, ook onder deze adviesaanvrage valt, rijst
de vraag of het wetsvoorstel dat wij nu bespreken in materiële zin een
horizonbepaling bevat, zodat per 1 januari 1996 een nieuwe systematiek zou
kunnen ingaan.
 
 Voorzitter! In de vierde plaats vraag ik aandacht voor de convergentie
en de eventuele strijdigheid daarmee. De minister stelt in haar antwoord terecht
dat het om een ingewikkelde materie gaat en dat hierover op korte termijn
geen definitieve nadere gedachten kunnen worden gevormd. Echter, als dit wetsvoorstel
inderdaad bij de SER-adviesaanvrage wordt betrokken, betekent dit dat er strijdigheid
met het hele convergentie-discussieproces kan optreden. Graag vernemen wij
van de regering wat dan prioriteit geniet.
 
 
 
 
 
 De heer Schuurman (RPF):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ook nu voer ik mede namens de fracties van RPF
en SGP het woord. Onze fracties hebben in de Tweede Kamer zonder enige aarzeling
tegen het wetsvoorstel gestemd. De argumenten die zij daarbij inbrachten,
zijn bekend. Bij de schriftelijke voorbereiding hebben wij ons op die argumenten
geconcentreerd om na te gaan of het met dit wetsvoorstel inderdaad zo slecht
was gesteld dat het voor ons volstrekt onacceptabel was. Welnu, onze bevindingen
zijn even negatief als die van de fracties aan de overzijde.
 
 Het hoofddoel van het wetsvoorstel blijft de bevordering van de groei
van de werkgelegenheid maar het resultaat daarvan is bijzonder gering. Intussen
is de invloed hiervan op de inkomensverhoudingen aanzienlijk, zodat moet worden
geconstateerd dat het hoofddoel is verdrongen door een neveneffect. Van proportionaliteit
is dan ook geen sprake meer. Dat mag ons inziens bij een verantwoorde wetgeving
niet gebeuren. Ook al stelt men in de memorie van antwoord dat de neveneffecten
moeten worden gezien in het licht van de totale beleidsaanpak zoals die het
kabinet voor ogen staat, dit neemt ons inziens niet weg dat voor de verschillende
doeleinden ook duidelijke, daarop afgestemde wetsvoorstellen moeten worden
voorgelegd aan het parlement. Vermenging van doeleinden bevordert de inzichtelijkheid
niet. Wèl worden de gecompliceerdheid en de onzekerheid daardoor bevorderd.
Natuurlijk, het nastreven van een ruimere werkgelegenheid is zeer prijzenswaardig
maar een tamelijk grote operatie met minimaal effect leidt slechts tot teleurstelling
en frustraties. Een duidelijke verlaging van de arbeidskosten is noodzakelijk.
Ik gebruik het woord "duidelijk" om te onderstrepen dat de effecten op de
werkgelegenheid onmiskenbaar moeten zijn. Welnu, die duidelijkheid mist het
onderhavige wetsvoorstel in opzet en uitwerking.
 
 In de memorie van antwoord wordt duidelijk gemaakt dat het om een voorlopige
maatregel gaat. Die voorlopigheid is ons inziens al even bedenkelijk; zij
versterkt onze bezwaren nog eens. Wetgeving moet, uitzonderlijke situaties
daar gelaten, niet zijn gericht op één jaar. Dat brengt naast
verwarring veel administratieve rompslomp en toenemende regelgeving met zich.
De mogelijkheid tot frauderen neemt bij voortdurende veranderingen toe. Niet
mag worden vergeten dat dit frauderen reeds binnen de mogelijkheden van het
onderhavige wetsvoorstel voor de hand ligt, hetgeen door het kabinet wordt
toegegeven. Stabiliteit in wetgeving is vereist, vooral om vertrouwen bij
werkgevers te winnen zodat zij zeker kunnen zijn van een structurele lastenverlichting,
een structurele verlaging van de loonkosten, en er ècht op langere
termijn meer werkgelegenheid wordt gecreëerd.
 
 Voorzitter! Mocht dit wetsvoorstel niettemin een langere levensduur beschoren
zijn – dat bleek in het verleden met voorlopige wetgeving meer dan eens
het geval te zijn – dan blijven onze oorspronkelijke
bezwaren tellen. U merkt wel, voorzitter, dat wij de vernietigende kritiek
van de Raad van State en van onze fracties aan de overzijde tot de onze maken.
 
 
 
 
 
 Minister Borst-Eilers:
 
 Mijnheer de voorzitter! Net als in de Tweede Kamer zou ik enkele opmerkingen
vooraf willen maken. Het is onvermijdelijk dat ik daarbij enigszins in herhalingen
zal vervallen en het zal de leden die de stukken van de Tweede Kamer kennen,
dan ook opvallen dat ze al een keer gelezen hebben wat zij nu horen. Ik hoop
dat men dit voor lief wil nemen, want ik vind het toch wel belangrijk om ook
in dit huis de doelstellingen die wij met dit wetsvoorstel nastreven, nog
eens kort voor het voetlicht te brengen.
 
 Het wetsvoorstel heeft een duidelijke relatie met het regeerakkoord. Nu
is het mij uiteraard bekend dat de Eerste Kamer anders dan de Tweede Kamer
geen binding heeft met het regeerakkoord. Het is ook mogelijk dat regeerakkoorden
hier in het algemeen wat minder geliefd zijn dan in de Tweede Kamer. En als
het spreekwoord "onbekend maakt onbemind" ook omgekeerd geldt, dan bestaat
het risico dat niet iedereen precies de relatie van dit wetsvoorstel met het
regeerakkoord helder voor ogen staat. Ik geloof dit niet echt, maar toch zou
ik met een citaat willen beginnen, zij het niet uit het regeerakkoord, maar
uit de regeringsverklaring:
 
 "De sleutel ligt bij werk, werk en nog eens werk. De hoge graad van inactiviteit
nu veroorzaakt veel te hoge maatschappelijke en financiële kosten. Als
die vicieuze cirkel niet wordt doorbroken, dan kost dat concurrentiekracht
en banen. Dan erodeert het stelsel van sociale bescherming voor wie daar echt
op is aangewezen. En daarom zet het kabinet alles op alles om de arbeidsparticipatie
te verruimen, vooral in het onderste segment van de arbeidsmarkt."
 
 Voorzitter! Het franchisevoorstel sluit precies aan bij die noodzaak van
maatregelen, gericht op de onderkant van de arbeidsmarkt. Ik ontken niet dat
het totale effect op de werkgelegenheid bescheiden is, maar ik wijs erop dat
er juist aan de onderkant van de arbeidsmarkt een substantiële ontwikkeling
op gang wordt gebracht. Daarbij gaat het om die 22.000 banen, het gaat om
mensen die al veel te lang aan de kant staan, om mensen die in die situatie
verkeren omdat zij een lage opleiding hebben en die dus ook alleen maar in
aanmerking kunnen komen voor banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Er
zijn nog meer maatregelen op gericht om deze mensen weer bij het arbeidsproces
te betrekken, zoals het bekende 40.000-banenplan, waarbij het zelfs gaat om
werkgelegenheid voor mensen die eigenlijk geen werk kunnen leveren waar meer
loon tegenover kan staan dan het wettelijk minimumloon. Het kabinet heeft
in de vorm van dit plan een intensivering van deze werkgelegenheid tot stand
gebracht. En alle inspanningen zijn gericht op hetzelfde doel: de inactieven
weer actief maken. Nu is er hoger in het loongebouw rekening gehouden met
een verlies van 21.000 banen, vandaar het lage saldo, maar wij verwachten
dat de economische bedrijvigheid in ons land door allerlei maatregelen weer
zodanig zal toenemen dat daardoor ook mensen aan het werk komen die hoger
opgeleid zijn en voor een beter betaalde baan in aanmerking kunnen komen.
 
 Daarnaast is het voorstel natuurlijk van belang voor de ontwikkeling van
de koopkracht van de lagere inkomens. Ook dit wil ik absoluut niet ontkennen.
Integendeel, het is de tweede pijler waarop dit wetsvoorstel rust. Er is gezocht
naar een maatregel voor lastenverlichting voor de werkgevers die speciaal
de loonkosten voor de laagstbetaalden zou verlagen. Daarvoor kun je natuurlijk
wel meer maatregelen bedenken, maar er is gezocht naar een maatregel die de
beste combinatie zou opleveren van dat werkgelegenheidseffect aan de onderkant
en het effect op de koopkracht. Er waren deze zomer meer paarden in de race,
zo heb ik begrepen, maar dit is de reden waarom er gekozen is voor de franchise
in de werkgeverspremie voor de Ziekenfondswet.
 
 Het lijkt misschien vreemd – de heer Boorsma heeft gezegd dat hij
het ook bijzonder vreemd vindt – dat de minister van Volksgezondheid
in het parlement wettelijke maatregelen bepleit ter bevordering van de werkgelegenheid
en de koopkracht, ook en misschien zelfs voornamelijk buiten de zorgsector.
Ik doe dit toch, en ook van harte, omdat dit kabinet zo'n groot belang hecht
aan de kerndoelstellingen van het regeerakkoord, die wij ook met dit wetsvoorstel
voor een deel denken te kunnen realiseren. Er zijn nu eenmaal onorthodoxe
en volgens sommigen misschien vreemde maatregelen nodig, maar ook ik heb er
als minister van Volksgezondheid voor getekend en ik sta er achter. Dit betekent
natuurlijk niet dat de vraagstukken van werkgelegenheid en koopkracht nu ineens
tot het primaire werkterrein van de minister van Volksgezondheid zouden behoren;
zo ver drijven wij de zaken uiteraard niet door. De vragen op dit terrein
zullen dan ook door de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
beantwoord worden.
 
 De heer Boorsma heeft er sterk de nadruk op gelegd dat het wetsvoorstel
niet primair gericht is op het belang van de volksgezondheid, al kan de zorgsector
natuurlijk ook profiteren van de bevordering van de werkgelegenheid aan de
onderkant van de arbeidsmarkt, maar dat is hierbij niet de hoofdzaak. Je zou
zelfs kunnen zeggen dat de volksgezondheidssector een zekere prijs voor dit
wetsvoorstel betaalt. Het systeem van de premieheffing is immers weer een
stukje ingewikkelder geworden.
 
 Verder zal niet iedereen het ermee eens zijn dat ziektekostenverzekeringen
opnieuw gebruikt worden als maatregel in het kader van het algemeen financieel
en sociaal-economisch beleid, maar gelet op de manier waarop ons volksgezondheidsstelsel
op dit moment in elkaar zit, met een belangrijk aandeel van de sociale ziektekostenverzekering,
is het toch onvermijdelijk dat de premies voor die verzekering ingezet worden
om bepaalde maatregelen buiten de volksgezondheid te bewerkstelligen. Maar
goed, deze prijs behoeft niet te worden verdoezeld en in de memorie van toelichting
hebben wij geprobeerd, ook de schaduwkanten van dit wetsvoorstel duidelijk
aan te geven, net als in het antwoord op de schriftelijke vragen. Wij hebben
een politieke afweging gemaakt en wij zijn daarin openhartig geweest. Ook
de Tweede Kamer heeft een politieke afweging gemaakt en deze Kamer is daar
nu aan toe. 
 
 Nu de concrete vragen. De heren Boorsma en Schuurman hebben gevraagd of
deze maatregel tijdelijk dan wel structureel is. In de stukken staat dat het
de bedoeling van het kabinet is om de totstandkoming van de lastenverlichting
in een volgend jaar telkens af te wegen. Op zich hoort dit meer tot het beleidsterrein
van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ik beperk mij
tot het tijdelijke dan wel structurele aspect in relatie tot de convergentie.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Erkent de minister toch dat er sprake is van onzekerheid over deze maatregel
en zo ja, erkent zij dan ook niet dat op grond van elke economische theorie
verwacht mag worden dat werkgevers wachten met het creëren van arbeidsplaatsen,
dus dat het arbeidseffect in het eerste jaar nihil moet zijn?
 
 
 
 
 
 Minister Borst-Eilers:
 
 Ik ben het niet eens met die conclusie. De wijze van lastenverlichting
zal telkens bezien worden. Er blijft dan natuurlijk sprake van een dusdanige
vorm van vermindering van de loonkosten voor de werkgevers dat het telkens
gaat over de loonkosten aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Dit is en blijft
een speerpunt van het kabinetsbeleid. Overigens herhaal ik dat de staatssecretaris
hier nader op ingaat. De werkgever kan er dus gerust toe overgaan om mensen
in die loonschalen aan te stellen waarbij hij dit voordeel nu heeft. Van dat
voordeel zal in deze kabinetsperiode sprake blijven. Het is evenwel niet 100%
zeker dat dit in de hele kabinetsperiode daarvoor het instrument blijft.
 
 Voorzitter! Natuurlijk is er een relatie met de convergentie-afspraken
uit het regeerakkoord. Het begrip "convergentie" is gekoppeld aan het nog
mooiere begrip "no regret". Bij de formatiebesprekingen zijn die begrippen
terecht gekomen in de bijlage over volksgezondheid. Het betreft namelijk een
coalitie van partijen die tot dusverre uiteenlopende opvattingen hadden over
de precieze vormgeving van met name de financiering van het stelsel voor de
volksgezondheid. Men heeft dus besloten om toch weer stappen te zetten in
de richting van een soort eenheid voor alle Nederlanders.
 
 De hoofdpunten van het regeerakkoord zijn bekend. Daarbij gaat het erom,
de zorg in drie compartimenten op te splitsen: de care-sector die weer door
een klassieke AWBZ gefinancierd wordt en in de cure-sector de tweedeling van
een wettelijk verplichte verzekering en een aanvullende, volkomen vrijwillige
verzekering. Mede ten behoeve van de beheersing van de collectieve kosten
willen wij uit het wettelijk verplichte pakket uit de cure-sector die onderdelen
naar het derde compartiment overhevelen die de burger voor eigen rekening
kan nemen.
 
 Het begrip "convergentie" wordt op verschillende manieren ingevuld. Zo
wordt daaronder verstaan dat de pakketten van de ziekenfonds- en van de particulier
verzekerde naar elkaar toe groeien. Voorts wordt er wat het eigen risico en
de eigen betalingen betreft gestreefd naar een uniforme situatie. Bovendien
gaat het om de wijze van premieheffing. In dit verband is er de afgelopen
jaren vaak gediscussieerd over de verhouding tussen nominaal en inkomensafhankelijk.
In de stukken staat dat er twee extreme situaties denkbaar zijn: bij het wettelijk
verplichte pakket wordt overgegaan tot een totaal nominale premie, waarbij
de koopkrachteffecten zo nodig buiten de volksgezondheid gerepareerd moeten
worden, of een volkomen inkomensafhankelijke premie.
 
 Ik zeg nogmaals dat de convergentie een proces van jaren is. Hierbij moet
men het begrip "no regret" voorlopig niet vergeten. Wellicht halen wij er
in de loop van deze kabinetsperiode op een bepaald moment een streep doorheen,
als wij het in de coalitie met elkaar eens zijn geworden over de eindsituatie.
Het is dus een proces waar wij in de komende jaren aan werken. Naar mijn stellige
overtuiging zal het met het oog daarop niet noodzakelijk zijn om al in 1996
deze franchise af te schaffen. Zoals gezegd, zal de staatssecretaris nader
ingaan op de kwestie structureel versus tijdelijk in verband met de continuïteit.
 
 Mevrouw De Savornin Lohman vermoedde het nadeel van een afwenteling op
de particulier verzekerde door een verhoging van de MOOZ- en de WTZ-omslag.
Ik kan haar evenwel geruststellen. Het tekort dat er in de ziekenfondskas
door deze franchise zou ontstaan, wordt namelijk "gevuld" via overheveling
van 2 mld. aan rijksbijdragen van het Werkloosheidsfonds naar het ziekenfonds.
Daardoor is er sprake van een volledige compensatie. De ziekenfondskas wordt
weer als vanouds gevuld.
 
 Ik meen dat ik hiermee ben ingegaan op alle vragen op mijn beleidsterrein.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Voorzitter! Much ado about nothing, aldus de heer Boorsma. Dit is geen
al te mooie kwalificatie van dit wetsontwerp. Overigens gebruiken de Engelsen
deze uitspraak niet in het algemeen. In het verleden heeft een zeer bijzondere
Engelsman die uitspraak wel eens gedaan. Ik zal daar nu echter niet langer
bij stilstaan.
 
 Mevrouw De Savornin Lohman zegt dat er in feite alleen maar inkomenspolitiek
wordt bedreven, mevrouw Van Leeuwen verwacht geen spectaculair resultaat van
dit wetsontwerp en de heer Schuurman vindt dat frauderen bij dit wetsvoorstel
voor de hand ligt. Naar mijn stellige overtuiging doen deze kwalificaties
niet volledig recht aan het onderhavige wetsvoorstel. Dat probeer ik duidelijk
te maken in de beantwoording van de gestelde vragen.
 
 Gezien de werkgelegenheidseffecten van de ontwikkelingen in het Werkloosheidsfonds
acht de heer Boorsma dit een verslechtering. Het invoeren van deze franchise
in de Ziekenfondswet is weliswaar een verbetering, maar per saldo komen er
niet veel meer dan duizend banen bij, aldus de heer Boorsma. Dus: much ado
about nothing. Volgens mij moet een aantal andere aspecten echter ook bij
de overweging betrokken worden. Per saldo wordt bij dit wetsontwerp met het
oog op het creëren van werkgelegenheid niet het volle bedrag aan lastenverlichting
ingezet. Het gaat namelijk om het omzetten van een bestaande lastenverlichting,
gerealiseerd door het vorige kabinet door middel van het invoeren van een
rijksbijdrage in het Werkloosheidsfonds, in het creëren van deze franchise
in de Ziekenfondswet.
 
 Met andere woorden: als je spectaculaire werkgelegenheidseffecten wenst,
moet je het volledige bedrag aan lastenverlichting inzetten, maar hierbij
gaat het om een verschuiving. Die betreft niet zozeer de kwantiteit
van de werkgelegenheid als wel een kwalitatief aspect. Anders had daar ook
financiële ruimte voor gemaakt moeten worden. Bij het kwalitatieve aspect
gaat het erom dat geprobeerd wordt om zoveel mogelijk werkgelegenheid te realiseren
in juist de onderste segmenten van de arbeidsmarkt. Bij het maken van de afspraken
voor het regeerakkoord zijn wij tot de conclusie gekomen dat zich daarbij,
los van de algemene werkgelegenheidsproblematiek, een heel significant probleem
voordoet.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Ik begrijp de kwalitatieve verschuiving op papier heel goed. Ongetwijfeld
zal de staatssecretaris spreken over onder andere het eerstejaarseffect. Maar
vergeet hij nu gemakshalve niet de 250 mln. aan budgettair negatief effect?
Ik geef toe dat dit wat eenvoudig is voor de vroege ochtend, maar ik wil dat
delen door de duizend arbeidsplaatsen. Ik ken nog een 44.000-banenplan. Hoeveel
kost dat ook alweer? Dus die duizend arbeidsplaatsen waarvoor 250 mln. beschikbaar
is, zijn heel duur.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Straks kom ik toe aan de vraag in hoeverre er bij dit wetsontwerp sprake
is van inkomenspolitieke aspecten. Daar heeft dit namelijk ook heel veel mee
te maken. Maar ik probeer duidelijk te maken dat bij de overweging van de
werkgelegenheidseffecten van dit wetsontwerp niet alleen de kwantitatieve,
maar ook de kwalitatieve aspecten een belangrijke rol gespeeld hebben. Bij
het invullen van de lastenverlichting voor 1995 – het is ongetwijfeld
bekend dat daarin ook andere keuzen konden worden gemaakt – hebben wij
heel nadrukkelijk stilgestaan bij de vraag hoe wij dat op een zodanige wijze
handen en voeten konden geven dat wij er met name aan de onderkant van de
arbeidsmarkt, dus in de onderste segmenten van de arbeidsmarkt, in slagen
om een loonkostenreductie aan te brengen waarvan mag worden verwacht dat daardoor
werkgelegenheid ontstaat. Dat was de bedoeling. Dat is ook de meerwaarde van
deze inzet van lastenverlichting ten opzichte van het invoeren van een rijksbijdrage
in de sfeer van de Werkloosheidswet. Ik wil dat heel nadrukkelijk betrekken
bij de overwegingen. Het is dus absoluut meer dan much ado about nothing.
Het gaat om ontzettend veel. Het gaat om een beoogde verschuiving, die naar
mijn overtuiging ook gerealiseerd zal worden door middel van dit wetsontwerp.
De heer Boorsma weet ook dat hierbij voor de komende jaren open staat op welke
wijze overigens zal worden omgegaan met het invullen van de voorziene lastenverlichting.
Daarbij zullen natuurlijk ook deze kwalitatieve aspecten een rol spelen. Wij
zullen blijven letten op de ontwikkelingen aan de onderkant van de arbeidsmarkt,
omdat zich daar een aantal problemen voordoen die dit kabinet wenst op te
lossen. Voor 1995 is echter deze keuze gemaakt op grond van een aantal heel
goede overwegingen.
 
 De heer Boorsma heeft gezegd: de rijksbijdrage in de fondsen is eigenlijk
wel een makkelijke prooi voor het kabinet. Ik ben geneigd om het daarmee niet
eens te zijn. Allereerst merk ik op dat er bij dit voorstel geen rijksbijdrage
wordt ingevoerd of afgeschaft. Het gaat om een rijksbijdrage die door het
vorige kabinet is ingevoerd in de sfeer van het Werkloosheidsfonds. Ik meen
dat dit op voorstel van de CDA-fractie aan de overkant van het Binnenhof is
gedaan. Het is in ieder geval met steun van die fractie gedaan. Die rijksbijdrage
wordt nu omgezet in een andere vorm van een rijksbijdrage. Als het gaat om
een oordeel over de vraag hoe je omgaat met rijksbijdragen en hoe zich die
verhouden tot premiegefinancierde regelingen, doet zich in dit geval per saldo
geen verbetering of verslechtering voor. Op dat punt continueert het kabinet
de bestaande situatie. Wij gebruiken de verschuiving alleen voor de doelen
die ik zojuist heb aangegeven. In die zin beschouw ik rijksbijdragen en dus
ook deze rijksbijdrage niet als een makkelijke prooi die op een oneigenlijke
manier kan worden ingezet om iets anders te doen.
 
 De heer Boorsma heeft gevraagd naar het eerstejaarseffect op de werkgelegenheid.
Ik wist het antwoord op deze vraag niet, maar tussen zijn bijdrage en mijn
antwoord is dit nagegaan bij het Centraal planbureau. Het antwoord is dat
dit niet is uitgerekend. Het Centraal planbureau heeft alleen de berekeningen
voor de middellange termijn gemaakt, dus voor 1998. Op grond van de informatie
die wij hebben, kan ik de heer Boorsma dus niet aangeven wat op basis van
het model het eerstejaarseffect op de werkgelegenheid is.
 
 De heer Boorsma en anderen hebben gevraagd hoe wij aankijken tegen de
franchises. De franchises zijn ingewikkeld en zij hebben een groot aantal
nadelen. Door anderen is het een en ander gezegd over de mate van fraudegevoeligheid
en de gevoeligheid voor oneigenlijk gebruik van franchises. Het heeft ook
te maken met functiesplitsing en dergelijke. Ik zal daar het volgende over
zeggen. Ik ben het eens met al die kwalificaties. Het invoeren van een franchise,
in welke wet dan ook, verdient wat mij betreft lang niet altijd de schoonheidsprijs.
Wij moeten ons echter ook bij dit voorstel realiseren wat de doelstelling
is. Als je lastenverlichting wilt realiseren, met name in het onderste segment
van de arbeidsmarkt, staan je niet zo vreselijk veel gerichte instrumenten
ter beschikking. Een franchise is wel een voor de hand liggend instrument.
Ik kan de heer Boorsma overigens geruststellen, omdat wij op het punt van
het wegwerken van de franchises langzamerhand een stuk verder zijn gekomen
in het denken. Het zal de heer Boorsma opgevallen zijn dat in het regeerakkoord
onder andere een afspraak staat over het per 1 januari 1996 integreren van
de AAW en de WAO, in combinatie met het invoeren van premiedifferentiatie
en opting out. Daarover zullen wij in deze Kamer nog uitgebreid te spreken
komen. Dat hele pakket gaat gepaard met het opheffen van de franchise die
op dit moment in het kader van de WAO bestaat. Dat zou ook in de ogen van
de heer Boorsma een belangrijke vereenvoudiging betekenen. Het is mijn voornemen,
dit het komend jaar te realiseren. Ondanks de voordelen die aan het invoeren
van een franchise zijn verbonden voor de werkgelegenheidspolitiek aan de onderkant
van de arbeidsmarkt, ben ik het met de heer Boorsma eens dat er ook een aantal
nadelen aan verbonden zijn. Die voor- en nadelen hebben wij tegen elkaar afgewogen.
Per saldo zijn wij tot de conclusie gekomen dat dit voor 1995 een verantwoorde
wijze is van invullen van het pakket lastenverlichting dat het kabinet zich
heeft voorgenomen. 
 
 Ik moet ingaan op in ieder geval één opmerking van mevrouw
De Savornin Lohman. Zij vroeg of er met dit wetsontwerp in feite alleen maar
inkomenspolitiek wordt bedreven. Ik wil dit toch wat op afstand houden. Bij
de invulling van het complete lastenverlichtingspakket is er natuurlijk rekening
gehouden met de inkomenspolitieke aspecten. Dat zal de komende jaren ook gebeuren.
Het heeft ook te maken met de afspraken die in het regeerakkoord zijn gemaakt
over een evenwichtige inkomensontwikkeling in de komende periode. Maar als
men ziet welke financiële ruimte aan de orde is bij dit wetsontwerp en
als men ziet welk deel keihard wordt ingezet als lastenverlichting voor werkgevers
omwille van werkgelegenheidspolitiek en welke deeltje opgesoupeerd wordt om
inkomenspolitieke redenen, dan ziet men dat het overgrote deel toch te maken
heeft met werkgelegenheidspolitiek. Als je de lastenverlichting voor 1995
op een andere wijze had ingezet, dus niet met het invoeren van een franchise
in de sfeer van de Ziekenfondswet, maar bijvoorbeeld via een overhevelingstoeslag,
dan had zich op dit punt een andere verhouding voorgedaan. Dan hadden zich
ook andere inkomenspolitieke ontwikkelingen voorgedaan. De keuze die wij gemaakt
hebben, heeft inderdaad te maken met inkomenspolitieke overwegingen. Ik wil
echter ook mevrouw De Savornin Lohman voorhouden dat het overgrote deel van
de financiële ruimte die in dit kader aan de orde is, wel degelijk te
maken heeft met per saldo een lastenverlichting voor werkgevers, en wel omwille
van de werkgelegenheid. Het deel van het budget dat te maken heeft met inkomenspolitieke
ontwikkelingen aan de onderkant van de arbeidsmarkt, is niet te verwaarlozen,
maar is slechts een heel klein deel van het budget waarover wij praten. De
argumentatie daarvoor heeft inderdaad te maken met de inkomensontwikkeling
in 1995. Ook op dat punt houdt het kabinet de ogen immers niet gesloten. Naast
het realiseren van een voortdurende lastenverlichting, hebben wij afgesproken
om een evenwichtige inkomensontwikkeling na te streven. Dat zal de komende
jaren een rol blijven spelen in de discussie.
 
 Ook mevrouw De Savornin Lohman heeft een aantal opmerkingen gemaakt over
de franchise. Aan het adres van de heer Boorsma heb ik er zojuist al een aantal
opmerkingen over gemaakt. Waar als gevolg van dit soort voorstellen meer dan
nu het geval is sprake is van het creëren van deeltijdarbeid en het opsplitsen
van banen, wil ik niet zozeer spreken van misbruik van wetgeving. Voor sommigen
is het wellicht een ongewenst effect, maar men mag natuurlijk banen splitsen.
Ik moet eerlijk zeggen dat ik er niet zo verschrikkelijk veel bezwaren tegen
heb als wij, op welke manier dan ook, een extra impuls geven aan de groei
van het deeltijdwerk in Nederland. Er zitten niet alleen negatieve, maar ook
positieve aspecten aan vast. Overigens moet ik de Kamer voorhouden dat men
daarvan geen spectaculaire effecten mag verwachten – ik misbruik even
de terminologie van mevrouw Van Leeuwen – omdat wij op het punt van
het invoeren van franchises al enige ervaring hebben opgedaan in Nederland.
Wij kennen al sinds jaar en dag een franchise in de WAO-premie. Ook daarvan
is nooit gezegd of gebleken dat er een spectaculaire impuls van is uitgegaan
op deeltijdarbeid. Voor zo'n impuls zijn andere instrumenten nodig geweest.
Wij mogen er natuurlijk rekening mee houden, maar men moet het asjeblieft
geen misbruik noemen. Noem het een neveneffect dat zich eventueel voordoet.
Ik verwacht er zelf geen spectaculaire effecten van.
 
 Ik borduur nog even voort op de spectaculaire effecten. Mevrouw Van Leeuwen
zei dat dit wetsontwerp geen spectaculaire bijdrage levert aan de werkgelegenheidsontwikkeling.
Ik ben dat in zekere zin met haar eens, omdat het te maken heeft met het omzetten
van de ene lastenverlichting naar de andere. Als wij letten op de werkgelegenheidseffecten
die het gevolg zijn van de totale voortdurende lastenverlichting gedurende
de komende vier jaar, dan zien wij dat de grootste werkgelegenheidseffecten
het gevolg zijn van het per saldo verlichten van de lasten, terwijl dit wetsontwerp
voor het overgrote deel niet het per saldo verlichten van lasten betekent,
maar het omzetten van de ene lastenverlichting naar de andere. Op de laatste
wijze kunnen wij met name in kwalitatief opzicht, dus niet in kwantitatief
opzicht, een bijdrage leveren.
 
 Mevrouw Van Leeuwen heeft ook aandacht gevraagd voor de administratieve
lasten voor het bedrijfsleven. Ik heb inmiddels een nota gepresenteerd, die
naar de kamers is gezonden. De nota is dus ook naar de Eerste Kamer gestuurd.
In de nota sta ik stil bij de premieheffing bij werknemersverzekeringen. Wij
proberen, hierin de komende jaren voortgang te maken. Ik hoop in dat opzicht
de problematiek van de administratieve lasten rondom premieheffing aan te
pakken. Dat compenseert dan meer dan in dit wetsontwerp aan de orde is. Het
kabinet besteedt in het kader van het regeerakkoord terecht veel aandacht
aan de administratieve druk.
 
 Overigens is de extra administratie-lastendruk als gevolg van dit wetsvoorstel
marginaal en zeer overzichtelijk. Tegen het totale pakket aan lastenverlichting
dat ermee gemoeid is, van 2 mld., valt de administratieve-lastendruk helemaal
weg. Er is op dit punt dus geen overdreven negatief effect van dit wetsvoorstel
te verwachten.
 
 Een deel van het betoog van de heer Schuurman was dat fraude voor de hand
ligt. Ik heb al gezegd dat ik dat niet geloof. Zelfs als er als gevolg van
dit wetsontwerp banen worden gesplitst en hierdoor deeltijdarbeid wordt bevorderd,
verwacht ik dat dit geen spectaculair effect zal zijn. Als het zich voordoet,
heb ik er geen onoverkomelijke bezwaren tegen. Ik zou het ook op geen enkele
manier fraude willen noemen.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik heb gevraagd naar het effect op de werkgelegenheid
in het eerste jaar. Hierover is geen materiaal voorhanden in de memorie van
toelichting of de schriftelijke behandeling daarna en er is ook niet eerder
naar gevraagd. Het lag echter wel voor de hand om de vraag eerder te stellen.
Kennelijk heeft het kabinet ook zichzelf niet deze vraag gesteld, want het
heeft er geen informatie over gegeven. Was de staatssecretaris van Sociale
Zaken of de minister van Volksgezondheid hierin geïnteresseerd of niet?
 
 Laat ik eens mijn redenering geven. De verzwaring die zich aan de ene
kant voordoet, zal zich volgens vrij gebruikelijke inzichten erg snel in een
afbrokkeling van werkgelegenheid vertalen. De staatssecretaris heeft er gelijk
in dat hiertegenover een verlichting staat, die tot verruiming
van werkgelegenheid leidt. Deze verruiming begrijp ik op papier, maar hierbij
moet wel worden gedacht aan de theorie van de animal spirits. Hoe denken ondernemers?
Zij zullen het eerst eens aanzien, omdat het volstrekt onduidelijk is of de
franchise in deze vorm zal blijven. De minister is daar heel duidelijk over
geweest. Een werkgever kijkt voor de creatie van arbeidsplaatsen niet naar
macromaatregelen, maar naar de uitwerking in de eigen situatie, in de eigen
onderneming. De afbraak van werkgelegenheid zal dus vrij snel komen en de
verruiming ervan zal zich hopelijk voordoen, volgens het model van het Centraal
planbureau in 1998. Nogmaals, in het eerste jaar is er een afbraak van werkgelegenheid
en misschien komt dat per saldo-effect er later.
 
 Dit per saldo-effect van 1000 arbeidsplaatsen kost budgettair 250 mln.
De minister begon met een citaat uit de regeringsverklaring en verwees naar
het regeerakkoord, alsof deze canoniserend zijn. Het gaat bij elk wetsvoorstel
om een afweging, een inhoudelijke beoordeling van argumenten. Ik kijk hierbij
weer eens naar de heer Vis, maar ook naar de minister. Zij moet nu inhoudelijk
beoordelen of dit wetsvoorstel het kabinetsbeleid dient. Was er voor beide
bewindslieden achter de regeringstafel, voor volksgezondheid en voor zorg,
geen mooiere deal denkbaar via een zekere uitbreiding van de werkgelegenheid,
niet met 1000, maar met 2000 arbeidsplaatsen? Laat ik eens ƒ 60.000
per plaats ervoor uittrekken; dan kom ik op 120 mln. Dat is de helft van het
budgettaire effect van dit wetsvoorstel.
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft dat 40.000-banenplan. Tijdens de
algemene politieke en financiële beschouwingen hebben wij er niet schamper
over gedaan, zoals sommige anderen. Wij begrijpen dat je zoiets moet doen.
Uiteindelijk gaat het om bevordering van de structurele werkgelegenheid. Hierover
zal de staatssecretaris het met mij eens zijn. Die bevordering van de structurele
werkgelegenheid zie ik niet; ik zie eerder afbraak. Het ware mij liever geweest
dat men op een andere manier arbeidsplaatsen aan de onderkant van het arbeidsgebouw
had gecreëerd. Dat had minder gekost.
 
 
 
 
 
 Mevrouw De Savornin Lohman (D66):
 
 Wil de heer Boorsma in zijn beschouwing ook de verschuiving betrekken?
Hij spreekt nu met een eenvoudig rekensommetje van 1000 arbeidsplaatsen meer
in 1998 voor 250 mln. Het zal hem niet zijn ontgaan dat er een verschuiving
is van 21.000 arbeidsplaatsen in middelbare en hoge regionen naar 22.000 arbeidsplaatsen
aan de onderkant. Dat heeft de minister nog benadrukt.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Er moet iets fout gegaan zijn in de communicatie. Ik begon met het effect
in het eerste jaar en gaf toen mijn redenering. Ik wil het wel buiten mijn
spreektijd herhalen. De verzwaring die zich boven de franchise zal voordoen,
leidt meteen in het eerste jaar al tot een afbraak van werkgelegenheid. Dat
is het negatieve effect van 21.000 arbeidsplaatsen in de komende jaren. Hiertegenover
staat de verlichting in de franchise, die leidt tot een verruiming met 22.000
arbeidsplaatsen. Die 21.000 plaatsen eraf zie ik wel komen, maar die 22.000
erbij zie ik niet een twee drie komen, omdat er geen zekerheid over bestaat
of dat effect zich voordoet. Ondernemers hebben zekerheid nodig voor hun beslissingen
over investeringen en werkgelegenheid.
 
 
 
 
 
 Mevrouw De Savornin Lohman (D66):
 
 Ik weet niet of ook dit buiten de spreektijd blijft. Uw redenering is
mij zeker niet ontgaan. U rekent hierbij wel met die verschuiving, maar als
het om het netto-effect gaat, laat u de mogelijkheid dat deze zich voordoet,
weer weg.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Ik heb duidelijk aangegeven dat het kan gebeuren. Nogmaals, het negatieve
effect is volstrekt duidelijk en het positieve effect zal ook mevrouw De Savornin
Lohman moeten afwachten, helaas.
 
 Ik heb al aangegeven dat je voor de helft van het budgettaire effect een
dubbel saldo kunt bereiken. Was het niet mooi geweest om zo in de zorg wat
meer werkgelegenheid te creëren? Wij zijn weliswaar niet zulke voorstanders
van banenplannen, maar er kan ruimte voor zijn in het kader van een goed werkgelegenheidsbeleid.
 
 Er is uitvoerig op mijn vragen over de franchise ingegaan. Ik heb nog
gevraagd naar het oordeel over de WAO-franchise in het rapport van de door
mij genoemde commissie. De staatssecretaris geeft toe dat hij gevaren ziet,
maar ik wil het wat scherper horen: wat was ook weer precies de conclusie?
Als de staatssecretaris het niet weet, wil ik het bij interruptie wel vertellen.
Het lijkt mij goed om het hier eens te horen.
 
 Ook heb ik de verwachting van de staatssecretaris, eventueel van de minister,
over de combinatie van de WAO-franchise en de ziekenfondsfranchise gemist.
In deze combinatie schuilt het versterkte gevaar van onjuist gebruik. Ik sprak
in eerste termijn van misbruik en zei erbij dat het eigenlijk geen misbruik,
maar oneigenlijk gebruik is. Ik vind het verrassend dat de staatssecretaris
dit geen probleem vindt omdat het deeltijdarbeid kan bevorderen. Wij nemen
nota van deze uitspraak. Hiermee belicht hij overigens alleen de zonnige kant.
Deeltijd is over het algemeen per saldo duurder en daarbij zullen de rekensommen
dus niet meer kloppen.
 
 Per saldo zouden er 1000 banen bij komen: 21.000 middelbare en hoge banen
minder en 22.000 lage banen meer. Je hebt echter te maken met normale verhoudingen
in het arbeidsbestand tussen hoog, middelbaar en laag personeel. Je kunt niet
zomaar rekensommetjes presenteren waarin deze normale verhoudingen verstoord
worden. Er is een zekere span of control, waar nu zomaar even doorheen wordt
gefietst met macroverhalen.
 
 Wij hebben kennisgenomen van de uitspraak van de staatssecretaris dat
de extra administratieve-lastendruk marginaal zal zijn. Ik zal hem er graag
aan herinneren als er andere geluiden over komen.
 
 Er is een vraag van mij niet beantwoord. Ik heb gevraagd wat het oordeel
was van de commissie van de Ziekenfondsraad die het advies heeft voorbereid.
Alleen het rapport van de Ziekenfondsraad is openbaar, maar de minister weet
ongetwijfeld hoe de commissie heeft geadviseerd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw De Savornin Lohman (D66):
 
 Voorzitter! Allereerst wil onze fractie de minister en de staatssecretaris
danken voor de heldere en vooral rechtstreekse wijze waarop de twijfels van
mijn fractie zijn beantwoord. Natuurlijk, de minister heeft
het al gezegd: een groot deel van de argumenten zijn in de stukken al gewisseld
en zijn in de Tweede Kamer besproken. Het is echter goed om in dit huis opnieuw
een afweging te maken en helder te maken waarom voor dit wetsvoorstel is gekozen.
De minister heeft benadrukt, dat de beoogde verschuiving vooral te maken heeft
met de zorg van deze regering om aan de onderkant van de samenleving die banen
te creëren. Dat is een maatschappelijke doel. Het principiële bezwaar,
dat in dit huis nog eens extra wordt bekeken, is of niet een instrument op
een oneigenlijke manier wordt gebruikt. Dat bezwaar is eigenlijk al losgelaten,
omdat al eerder op deze manier met de Ziekenfondswet is omgegaan. Er is dus
geen reden om daarin puristisch te zijn, als het maatschappelijk maar overtuigend
is dat dit instrument nodig is.
 
 De minister heeft de structurele kant van dit wetsvoorstel onderstreept
evenals de convergentie die in stand moet blijven. Ik weet, dat dit aansluit
bij hetgeen het CDA hierbij voor ogen staat. Met name de staatssecretaris
heeft ons ervan overtuigd, dat ondanks de risico's de premieverschuiving een
structurele maatregel is die op den duur als lastenverlichting voor de werkgevers
zal werken. Wij kunnen daarom een permanent effect verwachten, los van het
eventuele effect van 1000 extra banen. De verschuiving is dus een structurele
maatregel, waarmee de regering die maatschappelijke doelstelling tracht te
bereiken.
 
 Kortom, wij zien dit als een zwakke schakel in het geheel van instrumenten
die door de regering worden ingezet. Wij achten het echter voldoende zorgvuldig
afgewogen en wij zien de mogelijkheden van dit wetsvoorstel toch voldoende
positief in. Wij zullen dan ook onze steun geven aan dit wetsvoorstel, dat
misschien niet een no-regretscenario kent maar een benefit-of-the-doubtscenario.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Leeuwen-Schut (VVD):
 
 Voorzitter! Ik dank de bewindslieden hartelijk voor hun beantwoording.
Wij zijn het met hen eens, dat de verbetering van de arbeidsmarkt absoluut
de voorkeur moet hebben. Wij zijn ook van mening, dat de lastenverlichting
moet doorgaan en niet alleen als dat ook qua koopkracht goed uitkomt. Wij
zijn blij met de opmerking van de staatssecretaris, dat het invoeren van de
franchises geen schoonheidsprijs verdient en wij hopen dat hij daarnaar zal
handelen. Ik heb overigens geen antwoord gehad op mijn vraag naar de relatie
van dit wetsvoorstel met de adviesaanvrage aan de SER, met name of dit in
concreto betekent dat dit wetsvoorstel daarmee een materiële horizonbepaling
per 1 januari 1996 krijgt.
 
 
 
 
 
 Minister Borst-Eilers:
 
 Mijnheer de voorzitter! De heer Boorsma heeft gevraagd of het regeerakkoord
canoniserend werkt omdat het zo enthousiast ten tonele werd gevoerd. Dat is
uiteraard niet het geval, maar in het regeerakkoord staan de doelstellingen
van de regering en de afspraken tussen de coalitiepartners. Natuurlijk is
ook in het kabinet dit instrument opnieuw afgewogen en bediscussieerd. Wij
hebben het weer op zijn eigen merites beoordeeld en ik zal niet herhalen waarom
wij er uiteindelijk "ja" tegen hebben gezegd. Wij hebben het dus niet blindelings
herbevestigd; geen sprake van.
 
 De heer Boorsma is van mening, dat er mooiere deals denkbaar zijn. In
de zorgsector zijn arbeidsplaatsen voor minder geld te creëren. Op het
creëren van arbeidsplaatsen met name in de zorg en de lager betaalde
banen zijn die zogenaamde intensiveringsplannen gericht. Het zal in deze kabinetsperiode
om 400 mln. gaan, als de gezondheidszorg en de rest van de zorgsector dat
kan "wegzetten", en om 10.000 nieuwe banen – en niet om kunstbanen –
in de zorgsector extra. Het gaat om werk waaraan behoefte bestaat, terwijl
er anderzijds mensen zijn die behoefte hebben om dit type werk te verrichten.
 
 Er zijn natuurlijk ook mensen, die graag een laagbetaalde baan willen
accepteren maar die niet zo geëquipeerd of gemotiveerd zijn om in de
zorgsector te werken. Ook voor die mensen moeten er maatregelen zijn en daar
is dit wetsvoorstel er een van. De heer Linschoten zal straks ingaan op het
feit, dat het natuurlijk allemaal onderdelen zijn van een breed ingezet werkgelegenheidsbeleid.
 
 De heer Boorsma heeft concreet gevraagd hoe de commissie van de Ziekenfondsraad
adviseerde. Dit advies is voorbereid door de commissie verzekerden van de
raad en deze commissie was in overwegende mate tegen deze maatregel en heeft
dus een negatief advies uitgebracht. Daar hoef ik op zichzelf niet van wakker
te liggen, omdat ik met het advies van de Ziekenfondsraad werk. Het is een
proces in stappen: een commissie die het, zonder dat zij een bredere maatschappelijke
afweging hoeft te maken puur op allerlei technische onderdelen bekijkt en
vervolgens op grond van een bepaalde redenering kan zeggen dat zij tegen een
dergelijke maatregel is. Desondanks kan de Ziekenfondsraad, een breed gezelschap
dat ook wat verder om zich heen kijkt dan alleen naar de techniek van de verzekering,
toch een positief advies uitbrengen. Dat advies kan weliswaar verdeeld zijn,
maar de meerderheid kon zich indenken dat de regering een dergelijke maatregel
wenst te nemen.
 
 Mevrouw De Savornin Lohman heeft gesproken over de zwakste schakel in
het werkgelegenheidsbeleid. Een keten is zo sterk als zijn zwakste schakel.
Dat spreekwoord gaat hier echter naar mijn mening niet op, want de kracht
van het werkgelegenheidsbeleid van dit kabinet wordt niet door deze schakel
bepaald.
 
 Voorzitter! Al met al ben ik blij, dat zowel mevrouw De Savornin Lohman
als mevrouw Van Leeuwen hebben herbevestigd, dat zij ondanks een enkele kritische
kanttekening toch de regering met dit wetsvoorstel willen steunen. Ik dank
hen daarvoor hartelijk.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Voorzitter! De heer Boorsma komt terug op de eerstejaarseffecten en op
de vraag in hoeverre er van dit wetsontwerp goede werkgelegenheidseffecten
te verwachten zijn. Hij sprak over het saldo en noemde aan de ene kant min
21.000 en aan de andere kant plus 22.000. Het negatieve deel van het verhaal
geloof ik wel en het positieve deel van het verhaal geloof ik niet.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Nog niet.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Kijk, het blijven prognoses. Wij zullen achteraf moeten bekijken wat de
effecten zijn geweest. Feit is dat wij op deze manier zeer gericht proberen
aan de onderkant van de arbeidsmarkt een lastenverlichting te realiseren.
Die lastenverlichting wordt ook gerealiseerd. Bij alle aannames die wij in
al die prachtige modellen met elkaar realiseren, weten wij dat daarvan werkgelegenheidseffecten
te verwachten zijn. Ik realiseer mij ook dat dat niet tot twee cijfers achter
de komma nauwkeurig uit te rekenen is. Maar per saldo is hierbij sprake van
het gericht verschuiven van een algemene lastenverlichting naar een lastenverlichting
aan de onderkant van de arbeidsmarkt. De bedoeling daarvan is om daar de loonkosten
op een gunstige wijze te beïnvloeden, in de veronderstelling dat daar
de werkgelegenheid gaat ontstaan. Dat gebeurt wel degelijk als gevolg van
dit wetsontwerp.
 
 Dat ik niet over de eerstejaarseffecten op basis van dat model beschik,
zal de heer Boorsma begrijpen. Uitgaande van de veronderstellingen die naar
mijn stellige overtuiging ook door hem gedeeld worden, moeten wij toch verwachten
dat als gevolg van een dergelijke maatregel juist aan de onderkant van de
arbeidsmarkt extra werkgelegenheid zal ontstaan.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Er wordt op dit moment inderdaad uitgegaan van
prognoses. Ik heb al eens eerder gevraagd wat de significantie van de uitkomst
was, maar op die vraag heb ik geen antwoord gekregen. Het zou mij niet verbazen
als de significantie zodanig was, dat het effect nul is, terwijl er wel een
rekenkundige uitkomst is van 1000. Maar dan gaat het ook nog eens om wat meer
inzicht dan alleen maar rekenkundige prognoses.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Maar zelfs als het saldo nul zou zijn, zou ik een voorstander zijn van
deze maatregel. Want dan betekent dat dat er evenveel banen op de arbeidsmarkt
in zijn totaliteit verdwijnen als er aan de onderkant van de arbeidsmarkt
bij komen. Zelfs als dat het geval is, heeft om kwalitatieve redenen een dergelijke
ingreep zijn nut. Met name aan de onderkant van de arbeidsmarkt heeft zich
namelijk de afgelopen jaren een buitengewoon significant probleem voorgedaan.
Juist daar hebben de loonkosten zich zodanig ontwikkeld, dat er werkgelegenheid
is vernietigd, Het is nu juist de bedoeling van het kabinet om, los van onze
wens om in zijn algemeenheid werkgelegenheid te creëren, aan de onderkant
van de arbeidsmarkt die ruimte vrij te maken.
 
 Misschien dat een deel van de kritiek van de heer Boorsma doel zou treffen,
indien deze maatregel de enige werkgelegenheidsmaatregel van het huidige kabinet
zou zijn. Maar ik moet de heer Boorsma er ook op wijzen dat deze maatregel
een onderdeel is van een veelheid van maatregelen die beogen werkgelegenheid
te creëren. Er zijn algemene maatregelen en specifieke maatregelen. De
heer Boorsma weet net zo goed als ik dat wij ook een aantal andere instrumenten
inzetten met het oog op die doelstelling werkgelegenheid, werkgelegenheid
en nog eens werkgelegenheid.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het gaat er nu niet om een kabinetsbeleid in zijn
totaliteit te beoordelen. Daar hebben wij de algemene politieke en financiële
beschouwingen voor gehad. Het gaat nu om de beoordeling van dit wetsvoorstel,
om de vraag of dit een goed wetsvoorstel is of niet. Ik laat de rest dus voor
wat het is en beperk mij tot de beoordeling van dit wetsvoorstel.
 
 Ik moet zeggen dat de kwaliteit van deze beraadslaging voor mij geweldig
stijgt als de staatssecretaris begint toe te geven dat het werkgelegenheidseffect
nul zou kunnen zijn, maar dat hij dan nog vindt dat het een goed wetsvoorstel
zou zijn, omdat hij kennelijk iets wil doen voor de onderkant van de arbeidsmarkt.
Als hij dat wil toegeven, vind ik dat wij hier een zeer goed debat hebben
gehad.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Wellicht behoeft de kwaliteit van het debat niet af te nemen als ik de
heer Boorsma voorhoud dat ik wel degelijk verwacht dat er een positief saldo
is. Daar ga ik van uit op basis van het rekenwerk dat wij hebben verricht.
Maar ik houd de heer Boorsma voor dat zelfs als het saldo kwantitatief nul
zou zijn, wij kwalitatief veel winst kunnen boeken door juist aan de onderkant
van de arbeidsmarkt de loonkosten op een zodanige wijze te beïnvloeden
dat daar waar wij de grootste problemen op de arbeidsmarkt hebben, extra structurele
werkgelegenheid gaat ontstaan. Dat is de bedoeling van het op deze manier
inzetten van gelden die beschikbaar zijn voor lastenverlichting. Ik zou dat
toch wel degelijk overeind willen houden.
 
 
 
 
 
 De heer Vis (D66):
 
 Voorzitter! De heer Boorsma heeft mij verschillende keren in dit debat
aangehaald. Ik heb enigszins geaarzeld of ik een interruptie zou plaatsen,
omdat ik mij niet zo erg aangesproken voelde door zijn opmerkingen. Hij sprak
namelijk over de politiek-inhoudelijke afweging, terwijl de staatssecretaris
zojuist zeer duidelijk heeft gemaakt dat er sprake is van een maatschappelijk
kwaliteitsverschil tussen die 21.000 banen en die 22.000 banen.
 
 Ik aarzel ook een beetje om hier uitvoerig over te praten, omdat precies
dit onderdeel van het regeerakkoord nogal sterk speelde toen ik informateur
was. Je wordt geacht daar niet te veel mededelingen naar buiten over te doen,
maar ik herinner mij zeer levendig waarom werd uitgekomen bij deze franchise
voor de Ziekenfondswet en niet bij iets anders, bijvoorbeeld de overhevelingstoeslag.
Want dat heeft andere koopkrachteffecten. Misschien laat zich door een minderheid
een betere oplossing bedenken, maar de politieke haalbaarheid van een maatregel
is natuurlijk ook van betekenis en daarom is hiervoor gekozen. Ik sta er dus
ook met overtuiging achter.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Voorzitter! Laat ik vervolgen met het tweede deel van de argumentatie
van de heer Boorsma die het toch wel erg duur vond dat voor 1000 arbeidsplaatsen
extra een bedrag van 250 mln. werd uitgegeven. Hij meende dat het op een veel
betere, veel effectievere manier zou kunnen worden ingezet.
 
 Ik heb in eerste termijn al aangegeven dat naast het per saldo werkgelegenheidsdoel
bij deze keuze van het inzetten van lastenverlichting ook een aantal inkomenspolitieke
overwegingen een rol hebben gespeeld. Ik zou de heer Boorsma, die toch ook
financieel woordvoerder van zijn fractie is, willen voorhouden dat
dit een buitengewoon goedkope inkomenspolitieke maatregel is. Als wij de beoogde,
evenwichtige inkomensverdeling via een ander instrument hadden willen inzetten,
zou het kabinet daarvoor in financiële termen ongelofelijk veel meer
geld kwijt zijn geweest. Ik meen dus dat wij ook in dat opzicht geheel in
de geest van de heer Boorsma hebben gehandeld en op een zo goedkoop mogelijke
wijze die evenwichtige inkomensontwikkeling hebben gerealiseerd zonder al
te veel van het per saldo lastenverlichtingseffect af de snoepen. Als je het
echt evenwichtig beschouwt, is de maatregel toch wat meer voor de hand liggend
als de heer Boorsma in deze discussie wil doen geloven.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 De roem van de heer Linschoten als debater was hem uiteraard vooruitgesneld
naar dit gebouw. Ook nu blijkt het weer. Ik vind het schitterend zoals hij
mijn opmerking riposteert. Maar dan moet hij het volle verhaal geven. Want
ik heb ook gevraagd hoe het kabinet denkt over de onrechtvaardigheid die in
dit wetsvoorstel ligt besloten, doordat je een bepaalde groep een inkomensvoordeel
gunt, wat dan 250 mln. kost. Misschien is dat wel goedkoop. Ik vind dat een
origineel antwoord, maar ik heb niets gehoord over de impliciete onrechtvaardigheid
ten aanzien van de groep waar je dan niets voor doet.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Dat heeft natuurlijk per definitie te maken met de keuze die je maakt.
Dat is het kwalitatieve verhaal waar wij het niet over hebben gehad. Als je
lastenverlichting generiek inzet, hebben alle groepen daar profijt van. Kom
je tot de conclusie dat je aan de onderkant van de arbeidsmarkt iets specifieks
wilt doen en je richt daar je instrument op door middel van bijvoorbeeld het
invoeren van een franchise in de ziekenfondspremie, dan richt dat instrument
zich natuurlijk niet op al die groepen die niet de ziekenfondspremie betalen.
Dat is geen onrechtvaardigheid die je uiteindelijk op de koop toe neemt. Nee,
dat is het gevolg van de keuze die je maakt. Als je het richt op de onderkant
van de arbeidsmarkt, komt het ook alleen maar terecht aan de onderkant van
de arbeidsmarkt. Ik zou dat niet als een nadeel willen betitelen. Dat is nu
juist de bedoeling van deze maatregel geweest. En datzelfde geldt voor de
inkomenspolitieke effecten.
 
 Natuurlijk, als je dat doet in de sfeer van de Ziekenfondswet, dan richt
zich dat alleen maar op de groepen die te maken hebben met de Ziekenfondswet
en dus niet op degenen die daar niet mee te maken hebben. Maar laten wij wel
wezen, dat is willens en wetens gedaan en ook op die wijze overwogen. Het
is de bedoeling van de wet en het is geen nadeel dat wij vervolgens op de
koop toenemen. Ik ben blij dat de heer Boorsma mij in ieder geval niet weerspreekt.
 
 
 
 
 
 De heer Boorsma (CDA):
 
 Dat is een verkeerde opmerking. Ik ga hier niet op in. Wij hebben vandaag
nog meer te doen. Het blijft onjuist. Ik wil de staatssecretaris nog wel eens
op een ander moment horen over het effect voor bijvoorbeeld die kleine tuinder
die ook een zeer laag inkomen heeft en over het effect voor andere mensen
die niet via het ziekenfonds verzekerd zijn en die van dit voordeel niets
krijgen. Maar ik ga nu op geen enkel argument meer in.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Voorzitter! Ik wil best op dit voorbeeld van die tuinder ingaan. Die kan
op een veel goedkopere manier dan tot nu toe personeel inhuren, omdat hij
daar minder lasten voor kwijt is. Die zal daarvan dus profijt hebben. Laten
wij nu niet net doen alsof het daar niet terechtkomt. Ook tuinders die personeel
inhuren krijgen te maken met deze lastenverlichting; ook die krijgen te maken
met minder ziekenfondspremie voor personeel dat zij op die laagste loonschalen
inhuren. Met andere woorden: het is een wetsvoorstel dat blijkbaar toch breder
uitwerkt dan de heer Boorsma in zijn beschouwingen tot nu toe veronderstelt.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor de wederzijdse pogingen tot uitlokking thans enigszins te
beperken.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Ik zal kort de rest van de vragen nalopen, voorzitter.
 
 Mevrouw De Savornin Lohman zegt, dat dit eigenlijk de zwakste schakel
is in het kader van de werkgelegenheidspolitiek van het kabinet. Ik zou het
niet de zwakste schakel willen noemen. Wij kunnen met elkaar vaststellen dat
er op een breed front, met een veelheid van verschillende maatregelen, een
bijdrage wordt geleverd aan het verbeteren van de werkgelegenheid. Ook in
termen van lastenverlichting is dit niet het enige instrument dat in de overwegingen
betrokken is. Dat geldt voor 1995. U kent alle andere maatregelen die wij
ook verdedigen. U moet die nadrukkelijk met elkaar gecombineerd zien. Daarbij
doen zich een aantal algemene lastenverlichtingen voor en een aantal specifieke
lastenverlichtingen. Daarnaast is er een werkgelegenheidspolitiek gericht
op hele bijzondere groepen op de arbeidsmarkt. Dat totale pakket is de werkgelegenheidspolitiek
die wij als kabinet ons voornemen in 1995 te gaan uitvoeren. Dit onderdeeltje –
het invoeren van een franchise in de Ziekenfondswet – is inderdaad maar
een onderdeeltje. De bedoeling daarvan is slechts om juist aan de onderkant
van de arbeidsmarkt die loonkosten te verlagen om de redenen die ik heb aangegeven.
 
 Voorzitter! Nog een laatste opmerking naar aanleiding van het betoog van
mevrouw Van Leeuwen. Ik ben het met haar eens dat de lastenverlichting de
komende jaren inderdaad moet doorgaan. Willen wij vier jaar lang doorgaan
een werkgelegenheidspolitiek te voeren door middel van het structureel verlagen
van de loonkosten via het instrument van lastenverlichting, dan zullen wij
dat inderdaad een aantal jaren moeten volhouden. Dat is ook de reden waarom
het kabinet deze inzet heeft gekozen. Er is voorzien in een zeer substantiële
lastenverlichting de komende jaren; een grotere lastenverlichting dan zich
in welke kabinetsperiode dan ook sinds de Tweede Wereldoorlog heeft voorgedaan.
Het kabinet is zeer gemotiveerd, juist om wille van de werkgelegenheidsargumenten,
om dat de komende jaren waar te maken.
 
 Betekent hetgeen ik in eerste termijn gezegd heb, dat er in dit wetsvoorstel
een materiële horizonbepaling zit, zo vroeg mevrouw Van Leeuwen. Ik weet
niet precies hoe ik in dit verband het woord "materieel" moet interpreteren.
De minister van Volksgezondheid heeft nadrukkelijk, ook in het debat in de
Tweede Kamer, de relatie aangegeven tussen dit wetsvoorstel en de discussie
over de convergentie. Daarbij staat een aantal zaken wederom ter discussie.
 Als mevrouw Van Leeuwen dat bedoeld heeft met haar opmerking
over een materiële horizonbepaling, ben ik het graag met haar eens.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Leeuwen-Schut (VVD):
 
 Dat was niet precies wat ik bedoelde. De samenloop met de convergentie
leidt, als ik de antwoorden van de minister goed lees, juist helemaal niet
tot een materiële horizonbepaling per 1 januari 1996. Het SER-advies
is ook nu weer niet genoemd. Mijn vraag ging juist over een andere wijze van
benaderen als wij spreken over het inzetten van premiegelden en rijksbijdragen.
Als dat gebeurt per 1 januari 1996, betekent dit dat de franchise in dat verband
vervangen zou kunnen worden door iets anders. Dan is het dus een materiële
horizonbepaling; dus tijdelijk voor 1995, zoals het ook in het regeerakkoord
staat.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Linschoten:
 
 Als dat de formulering is, moet mijn antwoord "nee" zijn, voorzitter.
Wij hebben niet alleen ten tijde van het regeerakkoord maar ook binnen het
kabinet met elkaar afgesproken dat wij wat de invulling van de lastenverlichting
voor 1996 betreft – dus per 1 januari 1996 – de afwegingen zullen
maken ten tijde van de begrotingsvoorbereiding 1996. Dat wil zeggen dat alle
instrumenten – mevrouw Van Leeuwen kent deze, zij hebben ook allemaal
de revue gepasseerd bij het vaststellen van het regeerakkoord – dan
ter discussie staan. Het enige wat ik daarvan op dit moment kan zeggen, is,
dat wij binnen het kabinet die keuze nog niet definitief gemaakt. Net zoals
voor 1995 zijn er twee centrale randvoorwaarden. De eerste en de allerbelangrijkste
is dat wij beogen met die lastenverlichting ook bij de invulling voor 1996
zoveel mogelijk werkgelegenheid te realiseren, kwantitatief en kwalitatief.
Aan de andere kant houden wij de ogen niet gesloten en proberen wij in dat
kader ook een evenwichtige inkomensverdeling over alle inkomenscategorieën
te realiseren. Die afweging zullen wij de komende maanden met elkaar moeten
maken. Daarover zal deze Kamer zonder enige twijfel snel geïnformeerd
worden.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mevrouw De Savornin Lohman vroeg een korte derde termijn. Ik stel voor,
haar die toe te staan.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mag ik in het algemeen de Kamer vragen om het te doen met de eerste en
tweede termijn? Dat moet kunnen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw De Savornin Lohman (D66):
 
 Het betreft een klein doch kwalitatief belangrijk punt dat ook nu in het
debat weinig aan de orde is gekomen. Het gaat om de kleine zelfstandigen die
voor het creëren van werkgelegenheid erg belangrijk zijn. De minister
heeft duidelijk gemaakt dat de compensatie niet in de WTZ of MOOZ-premie wordt
gezocht, doch dat er door de regering direct geld gestort wordt in het verzekeringsfonds.
Wij vinden dat een erg belangrijk punt. Er gingen namelijk geruchten dat het
anders zou lopen. Dat wilde ik hier nog even naar voren brengen.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De stemming over dit wetsvoorstel zal direct na de lunchpauze plaatsvinden.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt enkele minuten geschorst.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19941995-12-407-419.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl