Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Auteurswet 1912 inzake het reprografisch verveelvoudigen van geschriften (22600)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 585-596

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-02-1995

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 17, pagina 585-596

07-02-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 22600Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Auteurswet 1912 inzake het reprografisch verveelvoudigen van geschriften (22600)Pagina 585-596
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 20 november 1992 te Rome tot stand gekomen Protocol inzake toetreding van de Helleense Republiek tot de Westeuropese Unie, met een bijlage (23312)Pagina 585-585
Behandeling van de wetsvoorstellen: Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Binnenlandse Zaken (VII) voor het jaar 1995 (23900-VII); Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Gemeentefonds voor het jaar 1995 (23900-C); Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Provinciefonds voor het jaar 1995 (23900-D) en 3 andere wetsvoorstellenPagina 596-631
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 7 februari 1995)Pagina 631-633

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Wijziging
van de Auteurswet 1912 inzake het reprografisch verveelvoudigen van geschriften
(22600).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Wagemakers (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het was de heer Koopmans, nadien lid van het Europese
Hof, die in een artikel in Themis in 1983 in zekere mate alarm sloeg ten aanzien
van datgene wat hij aanduidde als "het gevaar dat rechten van intellectueel
en industrieel eigendom zouden gaan voortwoekeren". Vijf jaar geleden heb
ik namens mijn fractie uiting mogen geven aan enig onbehagen over de ontwikkeling
van het auteursrecht en toen mede op dat artikel gewezen.
 
 Mijn fractie constateert dat die bezorgdheid thans ook in bredere kring
is te horen. Ik mag in dit verband verwijzen naar een artikel van prof. Dommering
dat in de NRC is verschenen op 7 december 1994. Ik citeer daaruit:
 
 "Binnen de rechtswetenschap begint zich echter bij een aantal beoefenaars
van het auteursrecht een ander soort ongerustheid af te tekenen. Het is de
ongerustheid over het steeds verder uitdijende auteursrecht. Bovenop het auteursrecht
zijn allerlei naburige rechten en secundaire exploitatievormen gekomen. Je
kunt geen fotokopieerapparaat, PC of TV in een ruimte aanzetten of allerlei
organisaties claimen uitzendvergoedingen, uitvoeringsvergoedingen, muziekrechten,
beeldrechten, verhuurrechten, uitleenrechten, reprorechten en ga zo maar door.
Krijgen wij zo langzamerhand niet te veel pseudo-auteursrechten?".
 
 Ik wijs ook nog op een artikel van prof. mr. Quaedvlieg, verschenen in
het NJB van 11 februari 1994 onder de titel "Auteursrecht, uitleenrecht en
regentenrecht". Dat is ook een kritisch artikel over deze ontwikkeling.
 
 Het is tegen deze achtergrond dat ik namens mijn fractie wil stilstaan
bij dit wetsvoorstel. Ik wil de problematiek langs twee kanten benaderen.
 
 Vanuit principiële optiek is de basis van het auteursrechtelijk systeem
het uitsluitend recht van een individuele auteur op zijn werk. Dat uitsluitend
recht gaat grotendeels op in negatieve bevoegdheid om derden te verbieden
van dat werk gebruik te maken. De positieve keerzijde daarvan is het tegen
vergoeding alsnog toestaan van dat recht gebruik te maken. Derhalve spelen
er drie elementen: een auteursrechtelijk beschermd werk, de mogelijkheid van
een verbodsactie voor de auteur en de uitonderhandelde vergoeding. Dit alles
ligt dan in de sfeer van het privaatrecht.
 
 Men kan de vraag stellen: wat van deze drie elementen is nu in het voorgestelde
systeem nog terug te vinden? Alvorens daarbij stil te staan, mag ik terzijde
wel opmerken dat het voorgestelde systeem in de ons omringende landen niet
bestaat. Mijn fractie heeft kennis genomen van een memorandum waarin de regelgeving
ter zake van alle EG-landen is weergegeven. Dan blijkt dat de meeste landen
ter zake helemaal geen regelgeving hebben. En als zij al bestaat, dan wijkt
zij nogal fors af van wat hier wordt voorgesteld.
 
 Het eerste element betreft het auteursrechtelijk beschermd werk. Het stelsel
strekt zich uit tot alle geschriften. Dat is dus heel wat meer dan werken
van auteurs en uitgevers. Weliswaar gaat het daarbij niet om stukken die een
onderneming zelf intern produceert, maar bijvoorbeeld wel in beginsel om alle
stukken die zij van buiten ontvangt. Prof. Quaedvlieg spreekt in een notitie
van een nogal grotesk resultaat dat dan ontstaat.
 
 Ik trof ook een voorbeeld van zo'n grotesk resultaat aan in de nadere
memorie van antwoord aan deze Kamer naar aanleiding van een vraag van D66.
Dat voorbeeld betrof een brief die een advocaat zou kopiëren –
een brief van de advocaat van de wederpartij – en zou doorsturen naar
zijn cliënt. Dat zou in formele zin een reproplichtige kopie zijn. Ik
weet wel dat in de stukken wordt tegengeworpen, dat het zo'n vaart niet zal
lopen en dat het stelsel veel globaler is. Maar het is toch curieus dat dit
uitgangspunt is gekozen.
 
 Het lijkt erop dat men met dit stelsel aldus in het geheel geen oog heeft
voor wat kopiëren is. Kopiëren is niet iets dat primair strekt tot
vervanging van auteursrechtelijk beschermd werk. Het is, denk ik, een vorm
van praktisch gebruik van stukken. Het is een vorm van communicatie. Eigenlijk
wordt dat ook wel indirect erkend, nu ik constateer dat de discussie gaat
over de vraag of wellicht 1, 2 of 3% van alle geschriften auteursrechtelijk
beschermd materiaal betreft. Over die orde van grootte hebben wij het dan
kennelijk. Dat leidt tot een tamelijk vreemd schiftingsproces, waartoe dit
wetsvoorstel uitnodigt. Je begint met een veelheid van gemaakte kopieën.
Een deel daarvan is intern geproduceerd, en dan is er geen reprorecht verschuldigd.
Er zijn ook nog enkele andere uitzonderingen. Maar een deel is extern geproduceerd.
Dat valt formeel dan onder het wettelijke stelsel. Maar dat leidt tot allerlei
vormen van onder het stelsel vallende geschriften die eigenlijk niet moeten
meetellen, zo wordt benadrukt. Die inperking wordt dan op zich al deel van
het onderhandelingsproces met de Reprostichting. Als je ook dat deel wegdenkt,
dan krijg je ten slotte auteursrechtelijk beschermd materiaal in de zin van
"afkomstig van auteurs en uitgevers". Dat is dan die enkele procenten. En
hoe zou je dan die enkele procenten moeten vinden? Kennelijk door een steekproef
binnen de branche.
 
 De conclusie ten aanzien van dit element kan zijn dat men daarmee in zekere
mate fictie op fictie stapelt en dat de auteur en zijn auteursrechtelijk beschermd
materiaal bijna al achter de horizon verdwenen zijn.
 
 Het tweede element betreft de verbodsactie. Ik proef in allerlei brieven
de stelling dat, daar waar in 1972 een recht ontnomen is om kopiëren
te verbieden, er nu een aanspraak zou ontstaan op een wettelijk verzekerde
vergoedingenstructuur. Mijn fractie heeft er geen moeite mee dat in een systeem
wordt voorzien van een wettelijke licentie met een "mits-constructie". Daarbij
is het kopiëren dan toegestaan, mits hiervoor een redelijke vergoeding
wordt betaald. Maar het is uit de stukken evenzeer duidelijk dat met alleen
dat systeem in ieder geval geen genoegen wordt genomen. In een brief van 31
januari van de Stichting Auteursrechtbelangen wordt als argument aangevoerd
dat zo'n systeem even onuitvoerbaar zou zijn als het verbodsrecht vóór
1992. Dan denk ik: juist, zo is het precies! Men had natuurlijk in materiële
zin vóór 1972 niet echt een verbodsactie, een echte mogelijkheid
om met een verbodsactie op te treden. In materiële zin is men dus eigenlijk
ook niets kwijtgeraakt in 1972. Ik denk dan ook dat dit argument maar zeer
betrekkelijke waarde heeft.
 
 Het derde element van het auteursrecht betreft de redelijke vergoeding.
Daar is nogal wat over te doen geweest in allerlei brieven. Ik noem de discussie
over het reprodubbeltje, het reprokwartje en wat dies meer zij. Die discussie
wil ik hier vandaag niet overdoen. Ik denk wel – om er toch iets van
te zeggen – dat de voor de hand liggende maatstaf voor een te ontwikkelen
type vergoeding lijkt te zijn de auteursroyalty per pagina. Als je dat zou
doen, kom je aan een betrekkelijk laag bedrag. Het is volgens ons in ieder
geval een betere maatstaf dan de gemiddelde boekenprijs of paginaprijs, omdat
die op een curieuze wijze aan de belanghebbenden een soort dubbel belang geeft
bij het verhogen van de boekenprijs.
 
 Ik wil voorbijgaan aan de hele discussie over het dubbeltje van 1974 en
de vraag of je dit wel mag extrapoleren naar de dag van heden, wat dit in
financiële zin voor het bedrijfsleven betekent en hoezeer de kopieerkosten
dan gaan stijgen. Dit is een discussie waar mijn fractie kennis
van heeft genomen. Op zichzelf behoeft die discussie ook niet formeel in het
kader van dit wetsvoorstel gevoerd te worden. Daardoor is echter wel zichtbaar
gemaakt wat voor rollenspel in deze hele discussie wordt gespeeld, op wat
voor belangen in deze discussie wordt ingestoken en hoe mensen zich in die
afwegingen opstellen.
 
 Voorzitter! Naast deze meer principiële benadering is het de vraag
of het wellicht toch werkt, ook al klopt het misschien niet in alle opzichten.
Dat zou een goed argument zijn om over die principiële bezwaren heen
te stappen. Als je de structuur toetst aan een aantal criteria, dan kun je
daarbij denken aan de vraag of er een zekere evenredigheid van middelen is
aan te wijzen in de voorgestelde structuur, of nu een evenwichtige afweging
van belangen is verzekerd en of het een goed systeem van checks en balances
is.
 
 Ik kom allereerst op de evenredigheid van middelen. Zoals ik net al heb
aangegeven, is in het systeem in ieder geval een zekere overkill aan te wijzen.
Als uitgangspunt is immers genomen: alle geschriften. Er is echter nog iets
wat in dat verband de aandacht trekt. Dat is in artikel 17 neergelegd: de
bevoegdheid van de Reprostichting om onder omstandigheden eenzijdig het aantal
reproplichtige kopieën vast te stellen. In de memorie van toelichting
staat op blz. 14 de volgende zinsnede ter toelichting: "het vooruitzicht dat
de stichting de omvang van de vergoedingsverplichting in dergelijke omstandigheden
eenzijdig mag bepalen, zal de bereidheid tot medewerking positief beïnvloeden".
Ja, als je de ene partij een katapult zonder kiezels in handen stelt en de
andere een snelvuurkanon, dan zal dat op zichzelf de bereidheid tot overleg
bevorderen. Is het daarmee echter een redelijke regel geworden? Is het eigenlijk
niet een zeer onredelijke regel? Is de regel, zoals die is neergelegd in artikel
177 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, namelijk dat de rechter
onder omstandigheden zou moeten bezien hoe hij de bewijslast verdeeld, niet
veel redelijker? Bij die afweging kun je tenminste alle omstandigheden van
het geval betrekken. Daar komt nog bij dat evident is dat een bedrijf dat
in deze sfeer de bewijslast opgedrongen krijgt, bepaald niet voor een simpele
taak staat. Gezien hetgeen kopiëren in onze samenleving is, is het namelijk
helemaal niet zo simpel om de auteursrechtelijk beschermde of beschermwaardige
kopieën aan te wijzen.
 
 Het volgende element is de evenwichtige belangenbehartiging. Als ik daaraan
denk, vallen mij opnieuw in de waarschuwende woorden van Koopmans in zijn
artikel van 1983. Er is natuurlijk onmiskenbaar sprake van aan de ene kant
een goed georganiseerde lobby met een veelheid aan middelen en mensen en aan
de andere kant een op dit punt eigenlijk zwak georganiseerde wederpartij,
bijvoorbeeld het individuele bedrijf dat dan met die bewijslast geconfronteerd
wordt. Je ziet dat in de structuur, zoals die is voorgesteld, een centrale
plaats is ingeruimd voor een incassostichting, gevuld met belanghebbenden.
Dat bergt in zich het risico dat een en ander leidt tot maximalisering van
bevoegdheden en daarmee van opbrengsten.
 
 Tot slot kom ik op het systeem van checks en balances. Ik noem in dit
verband twee elementen. Het eerste betreft de rol van Justitie. Ik kan namens
mijn fractie zeggen dat wij alle vertrouwen hebben in de persoon van de minister.
Op dit punt hebben wij echter minder vertrouwen in het ministerie van Justitie.
Ik ben mij bewust van het feit dat dit een staatsrechtelijk aanvechtbaar onderscheid
is. Wat je echter in de stukken mist, is een echt onafhankelijke, afstandelijke
opstelling van het departement op dit terrein. En dat kleurt de beperkte verwachtingen
van mijn fractie ten aanzien van het functioneren van, om het zo maar te zeggen,
bepaalde justitiebevoegdheden die op dit terrein zijn voorzien. Wat is de
oorzaak daarvan? Erover peinzende, denk ik dat het wellicht in het volgende
zit. De mensen die met het auteursrecht bezig zijn, zijn vaak superspecialisten.
Ik zie dat ook op mijn eigen kantoor. Daar werken 370 advocaten. Als je naar
de auteursrechtmensen kijkt, dan zie je dat zij in een in zichzelf gekeerde
wereld zitten. Die mensen zijn alleen maar met dat type recht bezig en identificeren
zich daar ook volledig mee. Volgens mij is dit inherent aan het hele gebeuren.
Ik vrees dat dit op het departement ook in zekere mate is gebeurd. Het is
toch een nuchter te erkennen feit dat de minister van Justitie in de politiek
over het algemeen niet wordt afgerekend op haar bijdrage aan het auteursrecht.
Dit creëert een soort vrije ruimte, een soort speelruimte of een speeltuin
voor ambtelijke bemoeienis. Als dit analytisch aldus aan te nemen zou zijn,
dan moet ik zeggen dat ik in de contacten die ik zelf heb gehad, op dat punt
in ieder geval niet bevestigd ben in het tegendeel. Daar waar ik enige malen
de schroom overwonnen heb om wat kritische vragen te stellen over deze materie,
heb ik over het algemeen een bejegening ondervonden als had ik net een bekentenis
afgelegd dat ik er met de kas van het departement vandoor was gegaan.
 
 Het tweede element van checks en balances is het college van toezicht.
Dat zo'n college van toezicht is voorzien, vind ik op zichzelf zeer juist.
Ik heb ook kennis gemaakt met een van de personen van het college van toezicht.
Dat was een onberispelijk mens en buitengewoon geschikt voor die taak. Toch
maak ik hier twee kanttekeningen bij. De ene kanttekening is dat het niet
te vermijden is dat die persoon toch ook in zekere mate deel wordt van die
auteursrechtwereld en zich daarmee gaat identificeren. In de stukken die de
Kamer bereikt hebben, hebben wij gezien dat er brieven van het college van
toezicht zijn waarin staat dat wij dit wetsvoorstel vooral moeten aannemen.
Mijn tweede kanttekening is dat het een onbezoldigde functie is. Dat wil zeggen
dat iemand hier ƒ 200 per jaar voor krijgt. Ik vraag mij af wat je
dan kunt eisen ten aanzien van het daadwerkelijk uitoefenen van die functie.
Kortom, ik denk dat het systeem van checks en balances op die manier niet
kan functioneren, althans onvoldoende.
 
 Voorzitter! Het is dan de vraag hoe wij verder moeten, als wij dit niet
op deze wijze doen. Ik denk dat wij eerst nog eens ten principale moeten nadenken
over de vraag hoe wij nu verder moeten met het auteursrecht in het licht van
de nieuwe technologieën, zoals die zich in onze samenleving ontwikkelen.
Daarbij moeten wij ook letten op het cumulatieve effect van allerlei regelingen
die wij hier los van elkaar bespreken, maar die bij bedrijven allemaal samen
komen. Ik wijs in dit verband nog even op het citaat uit het artikel van Dommeling.
Verder denk ik dat wij bij het vormgeven van dit soort regelgeving
altijd de principiële kern van het auteursrecht centraal moeten houden.
Het moet toch ergens gaan om auteursrechtelijk beschermd materiaal. Dat moet
althans aanwijsbaar zijn. Dat moet een proportioneel groot deel zijn van de
materie die wij willen regelen. Ik wil wel zeggen dat ik vanuit deze optiek
veel minder moeite heb met heffingen in de onderwijssfeer. Gemiddeld genomen,
is de auteursrechtelijk beschermde component in dictaatcentrales bij universiteiten
veel meer aan te wijzen en zal die daar ook beslist groter zijn.
 
 Dan is het nog zo dat de overheid of het departement zich iets op afstand
moet plaatsen in de discussie en zich minder moet identificeren met een deel
van de belangen die aan de orde zijn. Verder meen ik dat er nogal wat gedaan
moet worden aan het toezicht. Wij zouden moeten komen tot een vorm van eenvormig
semi-professioneel toezicht. Ik mag nog eens wijzen op een artikel van mr.
Van Lingen: auteurstoezicht op collectief beheer van auteursrechten. Dat artikel
sprak mij aan. Daarin werd ook gewezen op de situatie, zoals die in het buitenland
bestaat. In Engeland heb je een copyright-tribunal, in Duitsland een Patentamt
en in Zwitserland een Schiedskommission. Het gaat mij om een goed geïnstitutionaliseerd
toezicht dat je niet alleen op de repro's zou moeten betrekken, maar ook op
andere vormen van auteursrecht. Dit zou op een professionele wijze moeten
worden opgetuigd. Wij praten hier over een wereld waar honderden miljoenen
in omgaan. Dan kun je niet werken met een toezichthouder die je ƒ 200
geeft, voor zover het de repro betreft. Ik heb overigens begrepen dat de heer
Brautigam die de honderden miljoenen van de BUMA-STEMRA in de gaten houdt,
daar "veel meer" voor krijgt, namelijk ƒ 700!
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vrisekoop (D66):
 
 Voorzitter! Ik heb de eerste kritische kanttekeningen van mijn fractie
gegeven in de schriftelijke ronden, voorafgaand aan dit debat. Nadat het wetsvoorstel
eerst geruime tijd is blijven liggen, heeft men onlangs besloten om de zaak
weer ter hand te nemen. Deze Kamer heeft de behandeling naar voren gehaald,
maar niet omdat zij, zoals de minister zal merken, onverdeeld gelukkig is
met deze wetswijzigingen; integendeel.
 
 In dit plenaire debat hebben wij nogmaals de gelegenheid om een aantal
bezwaarpunten onder de aandacht van de minister te brengen. Ook de belangenorganisaties
hebben zich inmiddels in de strijd gemengd, de auteursrechtbelanghebbenden
voorop, getuige maar liefst een kwart pagina in de krant van de afgelopen
week en de verschillende notities en brieven die ons onder andere door de
Stichting Reprorecht zijn toegezonden.
 
 Die Stichting Reprorecht zwijgt geheel over het kritiekpunt dat wat mijn
fractie betreft het meest belangrijke is. Dat geldt ook voor veel andere fracties.
Dat betreft het feit dat de reproregeling betrekking heeft op alle geschriften.
Alle brieven, notities, nota's, tabellen, overzichten, kattebelletjes, uitnodigingen,
aantekeningen, notulen, rapporten, folders, brochures, feestaankondigingen,
dienstschema's, congresoverzichten, expertises, gegevenslijsten en programma's
die niet intern uit de organisatie afkomstig zijn, vallen volgens de schriftelijke
antwoorden op mijn vragen in deze Kamer onder deze wet, onder het reprorecht.
Ze vallen er niet alleen theoretisch onder, want de minister heeft tot het
laatst toe met nadruk en overtuiging verdedigd dat de tekst van de wet niet
behoeft te worden toegespitst op de beperktere categorie van boeken, dag-
en nieuwsbladen, tijdschriften en bladmuziek. Zelfs wanneer deze voorbeelden
in de praktijk als absurd van de hand worden gewezen, dan nog behoort hier
te worden beoordeeld wat de wet in dezen regelt. De minister heeft op pagina
3 van de nadere memorie van antwoord opgemerkt, naar aanleiding van de vraag
van D66 of de kopie van een brief van een advocaat ook onder de voorgestelde
reproregeling valt, dat dit voorbeeld ten onrechte de indruk wekt dat de reproregeling
in de praktijk tot in dergelijke details kan worden uitgewerkt.
 
 Dit is het failliet van het wetsvoorstel, want in de praktijk gaat het
juist om dit soort "details". Bij de meeste bedrijven worden nu eenmaal geen
aria's van Puccini gekopieerd. De door mij genoemde voorbeelden kunnen juridisch
best "details" lijken, maar in de praktijk is dat de bulk van wat wordt gekopieerd.
Naar de letter van de wet valt dit onder de reproregeling.
 
 Mijn fractie wil best aannemen dat de Stichting Reprorecht geen zin heeft
om over dit soort prullenmandvullingen reprogeld te heffen, maar het wetsvoorstel
laat wel de mogelijkheid open dat een ieder die zich volgens de letter van
de wet als gereprografeerde rechthebbende mag beschouwen, zich bij de stichting
kan aanmelden. Een voorbeeld: Het is aannemelijk genoeg dat in Nederland jaarlijks
honderdduizenden kopieën worden gemaakt van een spoorkaartje, voor reisvergoedingen,
administraties en dergelijke. Volgens de letter van de wet is daar reprorecht
over verschuldigd. Gezien de omvang van de te verwachten bonus zouden de Nederlandse
Spoorwegen wel gek zijn als zij zich niet zouden melden.
 
 Dat maakt de regeling zo slordig en lacuneus dat zij niet aanvaardbaar
is, zelfs niet als het in de praktijk zou meevallen, wat overigens beslist
niet vaststaat. Het is nog kwalijker dat met deze lelijke uitwas van de regeling
geen enkel rationeel belang wordt gediend. Iedereen is het erover eens –
dat is ook steeds weer aangevoerd als de eigenlijke grond voor de reprorechten –
dat het rechtsbelang dat aan die rechten ten grondslag ligt, betrekking heeft
op het recht op een redelijke vergoeding van auteurs en uitgevers. Een regeling
die daar in de verste verte niet op is toegesneden, werkt misbruik, verwarring
en wetsinflatie in de hand.
 
 Er is nog een tweede punt dat scherp in de gaten moet worden gehouden.
Uit de notitie van reprorecht komt het beeld naar voren alsof het inmiddels
allemaal weer koek en ei is in reproland. De excessieve claim van 24 cent
per kopie – er vielen zelfs opmerkingen te beluisteren die doorschoten
naar 36 cent – zijn weer teruggebracht tot een gelijkblijvend tarief
van 10 ten opzichte van 2,5 cent. Er zal later worden bekeken of een aanpassing
verdedigbaar is en met ingang van wanneer dat nieuwe tarief zou moeten gelden.
Overleg en bezinning alom dus.
 
 Deze opstelling verdoezelt dat de essentiële vragen niet zijn beantwoord.
Het gaat niet uitsluitend om een koehandel over wat de juiste vergoeding is.
Wat de Stichting Reprorecht wil, is dat de financiële
consequenties overzienbaar zijn – voor het moment lijkt dat het geval –
dat het wetsvoorstel erdoor komt en dat, als dat er eenmaal is, buiten de
volksvertegenwoordiging om kan worden onderhandeld over de eigenlijke prijs.
Wie die onderhandelingen wint, dat laat zich gemakkelijk raden. De Stichting
Reprorecht is een professionele fulltime-onderhandelaar. Bij de andere betrokkenen
zal ooit wel politieke vermoeidheid toeslaan bij het eeuwige getouwtrek over
de te betalen vergoedingen. Ik vind dat dit een zaak van de volksvertegenwoordiging
is, omdat dit wetsvoorstel principiële vragen betreft. Het gaat om de
principekwestie hoe lang moet worden doorgegaan met slordig geformuleerde,
ongecoördineerde auteursrechtlasten, die her en der worden uitgestrooid
en die worden beheerd door ondoorzichtige incasso-organisaties die zich aan
de eigenlijke politieke greep onttrekken, terwijl zij wel wettelijke uitzonderingsposities
genieten.
 
 Ik noem een paar van de essentiële vragen die aan bod hadden moeten
komen.
 
 Ten eerste: Heeft een reprorecht überhaupt wel bestaansrecht? De
Stichting Reprorecht roept dat die vraag een gepasseerd station is, omdat
de verplichting immers sinds 1974 in de wet is vastgelegd. Ik roep dat minstens
even significant is dat die wettelijke verplichting nooit maatschappelijke
werkelijkheid is geworden. Dit had gerust te denken mogen geven. Zijn die
paar repropenningen voor de auteurs de maatschappelijke kosten waard die met
het tot stand brengen van deze reproregeling zijn betrokken?
 
 Laten wij die maatschappelijke kosten eens inventariseren. Alleen al over
de vaststelling van het tarief lees ik in de brief van reprorecht dat offertes
worden uitgebracht door marktonderzoekbureaus, dat vertegenwoordigers van
Justitie en Economische Zaken deze offertes gaan beoordelen en tot het verstrekken
van een opdracht overgaan, dat op basis van de resultaten van een beleidsvoorbereidend
onderzoek een discussie over het reprotarief zal worden gestart tussen Justitie
en EZ en dat in de loop van 1995 kan worden bekeken of een aanpassing verdedigbaar
is en met ingang van wanneer dat nieuwe tarief moet gelden. Dan hebben wij
het nog niet over het hele circus van andere maatschappelijke belanghebbenden
die bij deze regeling zijn betrokken. Is het niet aanzienlijk eenvoudiger
wanneer ik mijn kopietje mag maken? Verkeren de uitgevers en auteurs nu echt
in een noodlijdende situatie, waaruit zij zich uitsluitend dankzij de invoering
van dit reprorecht kunnen ontworstelen?
 
 Onder het kopje "administratieve last" verneem ik weer van een nieuwe
overlegorgie die moet losbreken tussen de Stichting Reprorecht en de gebruikers.
De stichting gaat dan met de overkoepelende organisaties nader onderzoek doen
naar parameters. Op basis van dat onderzoek zullen met de overkoepelingen
modelcontracten worden gesloten. Het onderzoek zal diepgaand zijn, want het
moet tevens informatie geven over de mate waarin uit de verschillende categorieën
geschriften kan worden verveelvoudigd. Die informatie is weer nodig voor het
verdelen van het geïncasseerde geld en dat alles voor een vergoeding
die voor de meeste auteurs op zijn best een paar tientjes zal bedragen. Is
dit niet een beetje de kinderachtigheid voorbij?
 
 Nog hogere lasten worden geladen op de schouders van de individuele gebruiker
die het ongelukkig genoeg niet eens is met de afspraken die reprorecht en
de overkoepelende organisaties hebben gemaakt: Hij mag aannemelijk maken dat
hij een ander kopieergedrag heeft. Dat is geen eenvoudige opgave, nu de minister
zelfs reeds heeft gezegd dat de reproregeling in de praktijk niet tot in details
kan worden uitgewerkt. De kopieerder die dus aannemelijk moet maken dat hij
minder kopieert, weet eigenlijk niet eens wat onder de kopieerregeling moet
vallen.
 
 Het volgende argument verdient het, meer belicht te worden. Uit de gevolgde
procedure blijkt duidelijk dat het werkelijk aantal gemaakte kopieën
totaal irrelevant is, omdat slechts schattingen worden gemaakt. Op grond van
die schattingen wordt tussen de overkoepelende organisaties en de Stichting
Reprorecht een soort handelspolitiek akkoord gesloten. Voor de Stichting Reprorecht
geldt dus niet het werkelijk aantal gemaakte kopieën, maar de kopieerder
wordt in zijn verdediging wel gedwongen, dat werkelijke aantal te hanteren.
Er wordt dan met twee maten gemeten. Hier ligt opnieuw een essentiële
vraag. Als men de individuele gebruiker een realistisch middel wil geven om
in het geweer te komen tegen de zijns inziens ongerechtvaardigde heffing,
moet hem in feite een middel worden gegeven om het beleid van de Stichting
Reprorecht ter discussie te stellen, bijvoorbeeld door aan te tonen dat hij
meer betaalt dan iemand in een andere branche, terwijl hij niet meer kopieert.
Het is volkomen absurd om hem te dwingen, met een potloodje naast zijn kopieermachine
te gaan zitten, terwijl de wetgever zelf toegeeft niet te weten welke kopieën
nu onder die regeling vallen en, nota bene, de Stichting Reprorecht het exacte
aantal kopieën ook alleen maar als een kapstok voor het overleg met de
branche-organisatie gebruikt. Het staat vast dat ook zij de uiteindelijke
heffing op de individuele gebruiker volkomen abstraheert van het werkelijk
aantal gemaakte reproplichtige kopieën.
 
 Nog een essentiële vraag. Ik begrijp dat in het repartitie-reglement
van de Stichting Reprorecht wordt gesteld dat deelnemende uitgevers ten minste
50% moeten doorbetalen aan de makers van werken, de auteursrechthebbenden.
Tussen haakjes, ik begrijp daaruit, dat inmiddels de uitgevers de echte deelnemers
van de Stichting Reprorecht zijn geworden en dat de vergoeding aan de auteurs
een kwestie van doorbetalen is geworden en dan niet meer dan de helft. Dat
is een beetje wonderlijk voor een regeling die op de Auteurswet is gestoeld.
Natuurlijk kunnen in de praktijk uitgevers ook rechten verwerven – en
dat doen zij ook – die op de Auteurswet zijn gebaseerd. Maar het nieuwe
is niettemin dat de Auteurswet formeel en rechtstreeks al voor de helft van
de vergoeding als uitgeverswet kan fungeren. Daarmee wordt opnieuw aan een
fundamentele discussie voorbijgegaan, namelijk die over de vraag in hoeverre
de Auteurswet niet juist geroepen is om in de eerste plaats individuele auteurs
te beschermen en in hoeverre de plaats van de uitgever niet onderwerp is voor
een apart politiek debat.
 
 Het debat over de nieuwe technologieën ten slotte wordt door de Stichting
Reprorecht op de lange baan geschoven. Eerst maar eens deze wet, want dat
is reparatie wetgeving die niet kan wachten tot duidelijkheid
is geschapen over wat er op ons afkomt, zo wordt gesteld. Dat argument zou
aanvaardbaar zijn, wanneer het wetsvoorstel als zodanig op steviger fundamenten
zou berusten. Maar in feite is om letterlijk alle wezenlijke vragen heengegaan.
Haast is altijd een slechte raadgever, en zeker als haast wordt gebruikt als
argument om een regeling in te voeren waarvan niemand de ernstige gebreken
kan ontkennen en waarvan niemand de consequenties helemaal kan overzien.
 
 Wat mijn fractie betreft, is het zwaartepunt van de discussie verschoven
van de vraag wanneer en in welke vorm het reprorecht nodig is naar de vraag
of het reprorecht überhaupt wel gewenst is. Dat is de fundamentele vraag.
Maar ook los daarvan vallen er op dit moment zoveel vragen te beantwoorden
dat invoering van een notoir slecht wetsvoorstel op dit moment behalve griezelig
ook prematuur is.
 
 Mijnheer de voorzitter! Dat mijn fractie niet alleen staat in haar kritiek,
moge blijken uit het hiernavolgende overzicht van gepubliceerde wetenschappelijke
kritiek. Ik verwijs naar het hoofdredactionele commentaar in NRC Handelsblad
van 25 juli 1994 onder de titel "Elektronisch vergiet" met als slotzinnen:
"Een eerste vereiste is in elk geval dat een opening wordt gemaakt in de krampachtige
afscherming van auteursrechtelijke posities. Daar kan de overheid wel wat
aan doen door het ongelukkige wetsvoorstel over het reprorecht alsnog in te
slikken en een gesprek te organiseren dat zo breed is als de informatiemaatschappij
verdient".
 
 Dit commentaar is gedeeltelijk gebaseerd op het artikel van prof. Dommering,
waarover ook door de CDA-fractie is gesproken, in Computerrecht 1994, pagina
109, onder de titel: "Het auteursrecht spoelt weg door het elektronisch vergiet".
 
 Zeer uitgebreid is de kritiek in het gezaghebbende handboek Auteursrecht,
tweede druk, Deventer, 1993, van de hoogleraren Spoor en Verkade, op de pagina's
245 tot 249. Met name de opmerking over de voorgestelde omkering van de bewijslast
spreekt boekdelen. Ik citeer: "Voor die situatie is het zware, zo niet onmogelijke
tegenbewijs geen adequate remedie; de regeling lijkt voorts in strijd met
artikel 6 en/of 8 en/of 10 EVRM".
 
 Duidelijke taal spreekt ten slotte de bijdrage van de heer Waaijers, hoofdbibliothecaris
van de Universiteitsbibliotheek Delft aan de Online informatie conferentie
Nederland, begin 1994. Ik citeer. "Een tweede verdedigingslinie die de uitgevers
opwerpen ter consolidatie van hun winstpositie betreft het copyright. Namens
hen treden daartoe lobby-organisaties als de STM of de Stichting Reprorecht
op. Deze lobby leek in Nederland zo krachtig en het inzicht in de moderne
informatietechnologie bij de ambtenaren van het Ministerie van Justitie zo
beperkt, dat we inmiddels opgezadeld lijken met een enigszins hilarische wetgeving
op dit gebied (1). Het ministerie van O&W, een van de grote belanghebbenden,
was tijdens de totstandkoming van deze wet weer eens verstrikt in zijn zoveelste
reorganisatie en vooral bezig met zichzelf. Een andere belanghebbende, de
VSNU, was in die tijd moeizaam op zoek naar juridische houvast om de achteloosheid
te herstellen waarmee de Vereniging de representatieve steekproef naar het
aantal reprorechtplichtige kopieën bij de universiteiten overgelaten
had aan de Stichting Reprorecht".
 
 Mijnheer de voorzitter! Bezwaren tegen dit wetsvoorstel zijn, kort samengevat:
het wetsvoorstel is een poging, een regeling die sinds 1972 niet werkt, met
wel zeer grof geschut voor één marktpartij geld op te laten
brengen, waarbij het proportionaliteitsbeginsel en de beginselen van behoorlijk
procesrecht geschonden lijken. Eén marktpartij, de Stichting Reprorecht,
krijgt de facto de bevoegdheid, de omvang van de betalingsverplichting van
zijn wederpartij, de kopieerder, vast te stellen. Immers, indien tussen deze
rechtspersoon en degene die tot betaling van een vergoeding verplicht is,
geen overeenstemming wordt bereikt over het aantal reprografische verveelvoudigingen
waarvoor een vergoeding verschuldigd is, heeft de Stichting Reprorecht de
bevoegdheid, dit aantal eenzijdig te schatten. Vervolgens geldt een omkering
van de, in feite onmogelijke, bewijslast voor de kopieerder. Bewijslast is
bewijsrisico, dus betalen. Samengevat: partijen moeten onderhandelen over
de te betalen vergoeding, terwijl tevoren vaststaat dat als men het niet eens
wordt, de ene partij de uitkomst van de onderhandeling eenzijdig mag vaststellen.
 
 Aangezien het bijhouden van een exacte kopieeradministratie ondoenlijk
is en bovendien nog weinig bewijst, zal de kopieerder noodgedwongen akkoord
moeten gaan. De Stichting Reprorecht kan opdracht geven, een exacte kopieeradministratie
bij te houden. Sterker nog, het feit dat voor iedere kopieerder de verplichting
bestaat desgevraagd aan voornoemde rechtspersoon onverwijld opgave te doen
van het aantal reprografische verveelvoudigingen waarvoor een vergoeding verschuldigd
is, impliceert dat de kopieerder altijd een exacte kopieeradministratie moet
bijhouden, anders kan hij toch niet aan deze verplichting voldoen?
 
 Er is nu volstrekte onduidelijkheid ontstaan over de vraag wat nu precies
"reproplichtig" materiaal is. De vragen van D66 in deze Kamer hebben aan het
licht gebracht dat de regering hier een onaanvaardbaar extreem standpunt inneemt.
In dit licht en gegeven het feit dat hierover ook onder de deskundigen grote
meningsverschillen bestaan, wordt het voeren van een exacte kopieeradministratie
helemaal onaanvaardbaar.
 
 Het elektronisch kopiëren van kleine gedeelten tekst voor eigen gebruik
wordt geheel verboden. Dit staat buiten het reprorecht, maar ook buiten de
realiteit. Een verbod op het echte elektronisch privé-kopiëren
sensu stricto, is volstrekt oncontroleerbaar, zal massaal worden overtreden,
is in andere landen onbekend en dreigt de wetgever belachelijk te maken.
 
 De bij herhaling door de regering naar voren gebrachte stelling dat de
Stichting Reprorecht "terughoudend" van haar bevoegdheid gebruik zal maken,
is niet relevant, want de bevoegdheden moeten in de wenselijke omvang bij
wet geregeld zijn. De stelling is te vergelijken met de toezegging dat de
politie en het OM "terughoudend" van richtmicrofoons en inkijkoperaties gebruik
zullen maken. Bovendien is van terughoudendheid van de Stichting Reprorecht
tot nu toe weinig gebleken tijdens de bespreking van de reprovergoeding. In
plaats van de verhoging van 10 naar 24 cent, die al zeer omstreden was, stelde
de stichting dat de verhoging zelfs 34 cent moest bedragen. 
 
 Een onderdeel van dit wetsvoorstel is het voorstel tot aanpassing van
artikel 32 van de Wet op de naburige rechten, om deze wet in overeenstemming
te brengen met het Europese recht, in het bijzonder met artikel 6 van het
EG-verdrag. Een en ander is overeenkomstig het advies van de heer Bangemann
van de Europese Commissie aan de Nederlandse regering. Het vloeit ook voort
uit het Phil Collins-arrest van het Europese Hof van Justitie van 20 oktober
1993. Tot deze reparatie van de onderhavige wetgeving zag de regering zich
genoodzaakt als gevolg van het door de Tweede Kamer aangenomen amendement
van de heer Jurgens op het toenmalige wetsvoorstel inzake de naburige rechten.
 
 Mijn fractie realiseert zich dat een mogelijke verwerping van dit wetsvoorstel
betekent dat de aanpassing van de Wet op de naburige rechten aan de Europese
regelgeving vooralsnog niet gerealiseerd zal worden. De Nederlandse wetgever
blijft dan op dit punt in gebreke. Dit klemt te meer, nu de richtlijn betreffende
het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten van 19 november
1992 de lidstaten verplicht tot aanpassing van hun nationale wetgeving voor
1 juli 1994. Het leek mijn fractie juist om de minister hierop te wijzen.
Mocht dit wetsvoorstel onverhoopt stranden, dan zal aan dit punt aandacht
moeten worden gegeven.
 
 Mijnheer de voorzitter! Mijn fractie beveelt de minister aan, een commissie
in het leven te roepen, bestaande uit verschillende deskundigen op het gebied
van het auteursrecht. Deze zou aanbevelingen moeten doen over de te kiezen
oplossingen voor problemen bij alle soorten van kopiëren van auteursrechtelijk
beschermd materiaal, zowel reprografisch als elektronisch en zowel audiovisueel
als van tekst en van multimediale werken. In deze commissie zouden naast vertegenwoordigers
van de auteursrechtswetenschap ook afgevaardigden van gebruikers en rechthebbenden
kunnen worden opgenomen. De taak die deze commissie krijgt, kan breder zijn
dan hier omschreven. Een bijkomend voordeel zou kunnen zijn dat deze commissie
invloed kan uitoefenen op Brussel; bij de totstandkoming van de Europese richtlijnen
over deze onderwerpen die momenteel in voorbereiding zijn, zoals ook gebeurde
bij de chipswetgeving.
 
 Wanneer de minister in staat is alle hier genoemde zorgen weg te nemen,
kan mijn fractie haar steunen, maar dat lijkt mij een buitengewoon moeilijke
taak.
 
 
 
 
 
 De heer Holdijk (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Bij dit onderwerp mag ik het woord voeren namens
de fracties van SGP, GPV en RPF.
 
 Wie van ons zal af en toe niet zuchten onder de golven van papier, waarmee
hij of zij dag in, dag uit wordt overstroomd? Veel daarvan bestaat uit fotokopieën.
Het ene gedeelte bereikt ons ongevraagd, het andere op verzoek. Een betrekkelijk
klein gedeelte daar weer van betreft reprorechtplichtig papier. Over dat gedeelte
gaat het vandaag bij wetsvoorstel 22600.
 
 Als er tegenwoordig nauwelijks meer een trilling van vreugde door ons
heen gaat bij het zien van een gave fotokopie, en wij veeleer zuchten onder
de vrachten gekopieerde stukken die over ons uitgestort worden, staan wij
er nauwelijks meer bij stil dat het fotokopieerapparaat zo'n drie decennia
geleden een betrekkelijke noviteit was. De kopieën kwamen er toen nat
en als negatief uitrollen.
 
 Nu is het apparaat niet meer weg te denken uit de samenleving, met alle
voor- en nadelen van dien. Wie even nagaat hoeveel kopieën hij de afgelopen
week zelf heeft gemaakt of in handen heeft gekregen, zal zich niet verbazen
dat het aantal fotokopieën op jaarbasis in ons land thans op ruim 17
miljard wordt geschat. Dat is een gigantische groei, vergeleken met 1972,
toen de wettelijke grondslag voor de reprorechtvergoeding werd geïntroduceerd.
Toen ging het nog om 1 miljard.
 
 Als gezegd is slechts een fractie van al die kopieën gemaakt van
auteursrechtelijk beschermd materiaal. Een van de problemen die ons vandaag
bij de behandeling van het voorliggende wetsvoorstel parten spelen, is de
vraag hoe de omvang van dat bestand reprorechtplichtige fotokopieën kan
worden vastgesteld. Een ander gevoelig punt is uiteraard altijd, en ook nu
weer, de prijs, de hoogte van de af te dragen vergoeding per kopie. Om deze
beide punten gaat het vooral in de verwikkelingen die zich tussen de minister
en deze Kamer voordoen. Het besluit tot uitstel van de afhandeling van het
wetsvoorstel, waarvan de voorbereiding sinds 22 maart 1994 is voltooid, heeft
een reeks van adressen van belanghebbenden uitgelokt, tot zelfs een publieke
oproep in de NRC van 2 februari jongstleden.
 
 Voorzitter! De stellingname ten principale van onze fracties moge uit
mijn bijdrage aan het voorlopig verslag gebleken zijn. Kort gezegd kwam dat
standpunt erop neer, dat redelijk uitvoerbare reparatiewetgeving zoals in
het onderhavige voorstel aan de orde, noodzakelijk is. Het voorbehoud dat
in die opstelling opgesloten ligt, betreft uiteraard de uitvoerbaarheid van
de voorgestelde regeling voor overheid of semi-overheid en burgers c.q. bedrijven
en instellingen.
 
 Mijn fractie ziet het wetsvoorstel nadrukkelijk als reparatiewetgeving.
Immers, wat is de huidige situatie? De reprorechtregeling behelst sinds 1972/1974
een wettelijke licentie volgens de "mits"-constructie: kopiëren is toegestaan,
mits een vergoeding wordt betaald. Sinds 1985 betekent dit dat er een vergoedingsregeling
wordt geëffectueerd, die beperkt is tot de sectoren overheid, onderwijs
en overige instellingen werkzaam in het algemeen of openbaar belang. Het bedrijfsleven
valt erbuiten. Is dat terecht? Is daar een rechtvaardiging voor te geven?
Scherp gesteld, is het niet zo dat het bedrijfsleven reeds sinds 1972 vergoedingsplichtig
is? Om de vraag anders te stellen, zou men zich niet vrijwillig hebben behoren
te melden met opgave van het aantal vergoedingsplichtige fotokopieën?
Ik weet dat deze vraag niet realistisch klinkt, maar het lijkt mij dat zij
terecht is op grond van de wetgeving. Of moeten wij zeggen dat er zodanige
verschillen bestaan tussen de overheidssector c.a. aan de ene zijde en het
bedrijfsleven aan de andere zijde dat om die reden één regeling
onmogelijk is? Misschien wil de minister daar nog eens expliciet op ingaan.
 
 Een ander facet dat ons dit wetsvoorstel doet karakteriseren als reparatiewetgeving,
is het feit dat de reprorechtregeling tot nu toe niet geldt voor de makers
van visuele werken, zoals fotografen, illustratoren, ontwerpers, beeldend
kunste naars en anderen. Op hen is geen wettelijke licentie
van toepassing. Zij kunnen nog van hun verbodsrecht gebruik maken, al zou
dat een uiterst ongewenste situatie creëren. In het uiterste geval kunnen
zij zelfs de algehele reprorechtregeling frustreren vanwege het gemengde karakter
van veel geschriften, waarin tekst en beeld zijn verwerkt. Voor hen bevat
het wetsvoorstel nu ook een regeling, die vergelijkbaar is met die voor de
producenten – in wettelijke termen: de makers – van andere auteursrechtelijk
beschermde geschriften.
 
 Aan het feit dat het wetsvoorstel bovendien nog een reparatie in de Wet
op de naburige rechten aanbrengt, ga ik nu maar voorbij, ofschoon dit niet
zonder belang is, zoals blijkt uit datgene wat mevrouw Vrisekoop hierover
heeft opgemerkt.
 
 Ontegenzeggelijk ligt het belang van het reprorecht vooral bij de uitgevers,
als risicodragers van de primaire uitgave in druk van boeken en tijdschriften.
Direct in het verlengde hiervan ligt het belang van de auteurs bij het voortbestaan
van hun publikatiekanalen, die door een geheel vrije reprografie in de verdrukking
zouden geraken. Op de lange termijn raakt dit belang ook de kopieerders zelf,
lijkt mij. De vraag die dan gesteld kan worden, is wat de consequenties daarvan
zijn voor de auteursrechthebbenden. Ik refereer daarbij aan het betoog van
mevrouw Vrisekoop dat eigenlijk neerkwam op een stelsel van vrije reprografie.
Zij kritiseerde namelijk ook het bestaande stelsel.
 
 Op het raakvlak van uitingsvrijheid en informatiemonopolie is het delicaat
balanceren. Meermalen is de vraag opgeworpen, ook vandaag, of een op het individuele
auteursrecht gebaseerd reprorecht wel het geëigende middel kan zijn om
met name algemene uitgeversbelangen te beschermen en om het achterliggende
collectieve probleem op uitvoerbare wijze te beteugelen. Handhaving door individuele
rechthebbenden is in dit geval immers uitgesloten. De heer Wagemakers herinnerde
daaraan. Hoe zou een collectieve inningsorganisatie anders dan met zeer forfaitaire
maatstaven kunnen opereren?
 
 Er is op diverse onderdelen van de voorgestelde regeling kritiek gekomen,
voornamelijk van het bedrijfsleven dat zich met een effectuering van de vergoedingsplicht
ziet geconfronteerd. Die kritiek heeft voor een deel weerklank gevonden bij
de vaste commissie. Mijns inziens valt die kritiek lang niet op alle punten
te ontzenuwen. De kritiek is als ik mij niet vergis, ingegeven door een civielrechtelijke
benadering van de knelpunten waarop men stuit. Zo'n benadering spreekt mij
zeer aan. Bovendien, wat veel belangrijker is, past zij bij de Auteurswet.
 
 Vanuit die benadering zijn vele vraagtekens te plaatsen, zowel bij de
bestaande regeling ter zake van de reprorechtvergoedingen als bij dit voorstel.
Vanuit de collectieve benadering, waarop zowel de bestaande als de voorgestelde
regeling is gebaseerd, krijgt een aantal van die op zichzelf terechte vragen
geen echt bevredigend antwoord. Dat is en blijft onbevredigend. Dat wil overigens
natuurlijk niet zeggen dat een collectief georiënteerde regeling niet
aan zekere waarborgen moet voldoen.
 
 Voor één punt wil ik in dat verband bij dezen nog nadrukkelijk
de aandacht vragen. Dat is het mijns inziens majeure punt van de bewijslastverdeling
bij een geschil over de vaststelling van het reprorechtplichtig deel van de
gemaakte kopieën. Het bezwaar luidt dat de bewijslast wordt omgekeerd
ten nadele van de vergoedingsplichtige. Door de Stichting Reprorecht is ten
aanzien van dit bezwaar gesteld dat dit bezwaar de feitelijke posities van
belanghebbenden miskent. De stichting beschikt als incasso-organisatie niet
over de administratieve gegevens van kopiërende instellingen waaruit
het aantal reprorechtplichtige kopieën kan worden afgeleid. De kopiërende
instelling beschikt daarentegen wel over alle relevante gegevens om haar stellingen
te staven.
 
 Daarom zou het redelijk zijn, haar bij wijze van aanvullende stelplicht
op te dragen, aannemelijk te maken dat de incasso-organisatie van een ander
aantal moet uitgaan. Dat zou ook stroken met de algemene bepalingen van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering met name met artikel 177 inzake de
verdeling van de bewijslast. Deze benadering klinkt aannemelijk, maar het
moet dan wel onomstotelijk vaststaan dat de voorgestelde wettelijke verdeling
van de bewijslast niet conflicteert met het Europees verdrag tot bescherming
van de rechten de mens en de fundamentele vrijheden. Het is primair een taak
van de wetgever op dit punt de wacht te betrekken. De rechter zal aan dat
standpunt moeilijk voorbij kunnen gaan, hoe het wetsvoorstel er ook uit komt
te zien. Wil de minister expliciet op dat punt ingaan?
 
 Voorzitter! Het zal opgevallen zijn dat ik tot dusverre niet ben ingegaan
op het aspect van de hoogte en de eventuele verhoging van de vergoeding. Na
alle kritiek op het wetsvoorstel gelezen te hebben die deze Kamer bereikt
heeft, kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat hierin juist de oorsprong
van veel andere bezwaren is gelegen. Dat is volkomen begrijpelijk, want de
berichten die ons bereikten over mogelijke verhogingen noem ik verontrustend.
 
 Als op dit punt geen redelijk compromis tussen alle belanghebbenden bereikt
kan worden, zal dat de uitvoerbaarheid van de regeling totaal kunnen frustreren.
Het lijkt mij niet primair een taak van deze Kamer, laat staan van de volksvertegenwoordiging
om met de regering over de hoogte van de vergoeding in discussie te gaan.
Wel wil ik kwijt, dat het uitgangspunt van de paginaprijs mij onzuiver voorkomt.
Veeleer ware eraan te denken om de royalty's van de auteur per pagina tot
uitgangspunt te kiezen en eventueel een gelijk deel aan de uitgever toe te
laten komen. De regering wacht op dit punt op de resultaten van een onderzoek.
De overheidsverantwoordelijkheid voor de Stichting Reprorecht die mijns inziens
versterking behoeft, brengt mee dat zonodig een veto zou moeten kunnen worden
uitgebracht tegen een onredelijk te achten verhoging.
 
 Afrondend merk ik namens onze fracties op dat zij vanwege de bestaande
rechtsongelijkheid ten principale positief staan tegenover dit op reparatie
gerichte wetsvoorstel, uiteraard onder de voorwaarde dat de reactie van de
regering op onze vragen bevredigend is. Niet alle bezwaren zullen weggenomen
kunnen worden. Manco's, zoals het ontoereikende overheidstoezicht en het ontbreken
van een regeling voor elektronische verveelvoudiging, zijn aanwijsbaar.
 
 Voorzitter! Het ziet ernaar uit dat onze fracties wellicht een wat geïsoleerde
positie in dit debat zullen innemen, niet alleen in deze Kamer,
maar mogelijk zelfs ten opzichte van de regering, als de voortekenen niet
bedriegen en gelet op de vernietigende kritiek die door al mijn voorgangers
op dit spreekgestoelte is geuit. De globale aanpak van de problematiek geeft
in de ogen van mijn fractie daaraan weliswaar het karakter van wat wordt genoemd
"rough justice". De rechtvaardiging lijkt mij nochtans hierin gelegen dat
deze aanpak dient ter voorkoming van "plain injustice".
 
 Voorzitter! Tot slot merk ik op dat S. Gerbrandy, toch een gezaghebbend
auteur op auteursrechtelijk gebied, in 1992 in zijn publikatie "Auteursrecht
in de steigers" mijns inziens terecht de staf erover brak dat de steigerbouw
voortwoekert. De Auteurswet zou er wetssystematisch bezien niet fraaier op
worden. Dat moet worden erkend. Als het werkelijk beter kan en ook voor het
rechtsgevoel op een betere, meer bevredigende wijze, dan zullen wij voorstellen
ter zake met gejuich begroeten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Meer (PvdA):
 
 Voorzitter! Toen wij ruim een jaar geleden dit wetsontwerp voorgelegd
kregen, dacht ik in eerste instantie: dit is een onzinwet, want voor een deel
onuitvoerbaar en binnenkort achterhaald, omdat er dan voornamelijk elektronisch
gekopieerd zal worden en dat is in deze wet niet geregeld. Het is bovendien
de vraag of daarvoor controleerbaar iets te regelen valt. Maar ach, er moest
eindelijk iets gebeuren, het zou, mijns inziens althans, maar voor kort gelden,
de Stichting Reprorecht had toegezegd, zich terughoudend te zullen opstellen.
Bovendien was er een college van toezicht dat zich onpartijdig zou gedragen
bij het behandelen van klachten.
 
 Maar gedurende en na de schriftelijke behandeling gebeurde er van alles
waardoor wij, en met ons vele anderen, wakker geschud zijn, en waardoor wij
heel stellig tot de conclusie kwamen dat deze wet zo niet kon. Ik zal niet
alle woorden van vandaag herhalen, maar ik zal in het kort aangeven wat onze
voornaamste bezwaren zijn en wat er volgens ons wel moet gebeuren.
 
 Uit antwoorden op vragen van D66 bleek dat ook brieven, gratis brochures,
interne notities, kortom alles wat door mevrouw Vrisekoop al zo uitputtend
is opgesomd, onder het reprorecht vallen. Dat was volstrekt nieuw. Er was
altijd gesteld dat het alleen om kopieën van "uitgegeven" geschriften
zou gaan. De ratio van deze uitbreiding is onduidelijk; de maatschappelijke
aanvaardbaarheid van het betalen van een vergoeding voor kopiëren van
gratis brochures of brieven zal nihil zijn.
 
 Ik voeg een voorbeeld toe aan de leuke voorbeelden die zojuist al gegeven
zijn. Ik schrijf de minister een brief, niet officieel maar gewoon naar haar
huis. Zij vindt het een prachtige brief en vraagt of ik het goed vind dat
zij die aan een aantal anderen laat lezen. Ik ben natuurlijk heel gevleid
en vind dat prima. De minister maakt op haar eigen kleine kopieerapparaatje
twintig kopieën en stuurt die aan een aantal kennissen. Zij moet nu onverwijld
opgeven aan de Stichting Reprorecht dat zij dat gedaan heeft. En zij moet
ervoor betalen. Je zou zeggen dat ik dan recht heb op de helft van dat geld.
Maar helaas, ik ben geen uitgever en heb daar dan geen recht op, ook al is
het honderdmaal mijn eigen brief. Dat is dus leuk voor de Stichting Reprorecht.
Wie kan er nu in 's hemelsnaam toch denken dat zoiets ooit in de praktijk
werkt en wie vindt dat nog redelijk?
 
 Kopiërende instellingen (en personen) zijn verplicht jaarlijks het
totale aantal fotokopieën en faxen dat intern en extern ten behoeve van
het gebruik in de instelling wordt gemaakt, te registreren. Dat is tijdrovend
en kostbaar en voor externe kopieën zeker onmogelijk. Daarnaast moeten
zij "desgevraagd onverwijld" opgave doen van het aantal reproplichtige kopieën
dat gemaakt is. Er moet dus dagelijks een administratie bijgehouden worden
van wat er precies wordt gekopieerd. Dat lijkt ondoenlijk. Er wordt weliswaar
gesteld dat dat eenvoudig is omdat ieder kopieerapparaat een teller heeft,
maar dat is niet zo. De mijne heeft er geen en mijn fax ook niet. Bovendien
hoef je de kopieën voor eigen gebruik niet te betalen. En om die er weer
van af te trekken, moet je toch voortdurend turven. Als er zelfs onder de
auteursrechtdeskundigen een diepgaand verschil van mening is en er zelfs totale
verwarring bestaat over de vraag welke kopieën onder het gratis privé-kopiëren
vallen, hoe moet de turvende leek dat dan weten?
 
 Als de kopieerder aan een van die verplichtingen niet voldoet of als er
"geen overeenstemming" wordt bereikt, mag de Stichting Reprorecht dit "eenzijdig
schatten". De kopieerder moet bewijzen hoeveel het er wel waren als hij het
niet met het aantal eens is. Wederom onmogelijk. Bij verschil van mening moet
er een "aantoonbare inspanning" plaatsvinden om tot overeenstemming te komen.
Maar lukt dit niet, dat mag de Stichting Reprorecht administratieve verplichtingen
opleggen en ook de hoogte van de vergoedingen vaststellen. De gebruiker delft,
ook als hij zijn best doet en veel geld aan zijn administratie besteedt, altijd
het onderspit.
 
 De Stichting Reprorecht heeft gesteld een "terughoudend" gebruik te maken
van deze bevoegdheden. Juridisch houdt dat al niets in, maar het is inmiddels
ook nogal ongeloofwaardig, gezien de houding van de Stichting Reprorecht bij
het voorstel om het reprodubbeltje te verhogen tot een kwartje, toen de stichting
meteen beweerde dat het eigenlijk 34 cent zou moeten zijn. Dat getuigt niet
bepaald van terughoudendheid.
 
 In dit verband waren de verslagen van de hoorzittingen zeer onthullend.
Helaas, moet ik zeggen, niet alleen ten aanzien van de Stichting Reprorecht.
Ook het ministerie ontpopte zich als een vurig strijdster voor de belangen
van de Stichting Reprorecht en koos partij in een belangenstrijd, die helemaal
geen belangenstrijd hoort te zijn.
 
 Het "onpartijdige" college van toezicht, dat volgens de Handelingen van
de Tweede Kamer een rechtvaardige gang van zaken moet waarborgen, heeft ons
een brief geschreven waarin het ondubbelzinnig de zijde van de Stichting Reprorecht
kiest. De inhoud van de brief, waarop nogal wat aan te merken valt, laat ik
nog maar daar, maar onpartijdig was die zeker niet. Er bleek niet uit dat
het college ook maar enig oog had voor de belangen van de gebruikers. Dat
versterkt zijn geloofwaardigheid als bemiddelaar bij het ontbreken van overeenstemming
niet. Overigens is het ook vreemd dat het orgaan dat belast is met het toezicht
houden op een incasso-organisatie en dat moet optreden als een soort scheidsrechter,
zich mengt in de politieke discussie die betrekking heeft op de vaststelling
van de rechtspositie van partijen.
 
 Inmiddels staan er miljoenen op de rekening van de Stichting Reprorecht
die niet uitgekeerd kunnen worden. Alleen uitgevers kunnen een uitkering claimen,
waarvan zij de helft aan de auteurs moeten doorbetalen. Niet-uitgevers krijgen
dus niets, zoals de schrijfster van de brief aan de minister al had geconstateerd.
Wel-uitgevers moeten accountantsverklaringen overleggen. Kleine uitgeverijen
kost dat meer dan dat het oplevert, en die claimen dus meestal niet.
 
 De situatie met betrekking tot de universiteiten is nog ingewikkelder,
omdat daar twee regelingen naast elkaar bestaan. Een groot deel van de kopieën,
namelijk de kopieën die gebundeld worden in de zogenaamde readers, wordt
afgerekend via de reader-regeling die vrijwillig is overeengekomen tussen
universiteiten en uitgevers. Omdat deze kopieën formeel vermoedelijk
ook onder het reprorecht vallen, moeten de uitgevers in deze overeenkomst
de universiteiten vrijwaren van aanspraken van de Stichting Reprorecht. De
tweede regeling inzake losse kopieën ten behoeve van onderwijs en onderzoek
is omstreden. De meeste universiteiten hebben een forfaitair bedrag afgesproken
om van het gezeur af te zijn. Leiden procedeert gelukkig door. De rechtbank
vindt de situatie dermate onduidelijk dat er een deskundigenonderzoek gelast
is. Dat kan dus nog even duren.
 
 Het allergekste wat ik in deze wet aantrof – het is vanmiddag al
eerder genoemd – was het verbod op elektronisch kopiëren voor eigen
studie en eigen gebruik. Als voorwaarde voor eigen gebruik wordt immers "reprografische
verveelvoudiging" genoemd, en volgens alle toelichtende stukken is reprografisch
"niet-elektronisch". Dat is natuurlijk idioot! Bij uitverkochte boeken en
tijdschriften mag het weer wel. Ik ga er eigenlijk van uit dat dit een vergissing
is, maar dat neemt niet weg dat het niet mag voorkomen.
 
 In deze wet wordt niets geregeld inzake elektronisch kopiëren. Er
is gemeld dat er wel over gesproken wordt. Het lijkt mij heel onlogisch om
dat niet samen met het reprografisch kopiëren te regelen. In ieder geval
moet het erbij betrokken worden. Toen begonnen werd met de voorbereiding van
deze wet, speelde dat nog nauwelijks, maar op dit moment wordt veel en steeds
meer elektronisch gekopieerd. In de toekomst zal dat het overgrote deel uitmaken.
Het is in de dagelijkse praktijk ondoenlijk om beide vormen uit elkaar te
houden. Overigens lijkt het ministerie over elektronisch kopiëren vooral
te overleggen met een werkgroep van de uitgeversbond. Andere belangen dreigen
dan weer in het gedrang te komen. Je hoeft geen helderziende te zijn om te
voorspellen dat dat weer ongelukken geeft.
 
 Inmiddels is er door het ministerie een commissie ingesteld die zich buigt
over het vaststellen van de hoogte van de vergoedingen. Ons werd gevraagd
met de behandeling van deze wet te wachten op de resultaten van die commissie.
Maar wij begrepen niet welke invloed die zouden kunnen hebben op de inhoud
van deze wet. Met de hoogte van de vergoeding verandert er immers structureel
niets aan de regeling. De bezwaren tegen deze wet hangen niet af van de hoogte
of de samenstelling van de vergoedingen.
 
 Wij waren niet blij met de samenstelling van die commissie. Weer niet
of nauwelijks gebruikers erin, dus over hen en zonder hen, met alle risico's
van dien.
 
 Gelukkig hebben de met de Stichting Reprorecht gelieerde belangenorganisaties,
die beweren grote financiële schade te lijden door het fotokopiëren,
nog zoveel geld dat zij een advertentie konden ondertekenen om ons op te roepen
voor deze wet te stemmen. Een brief was goedkoper geweest, maar daarover moet
je weer reprorechten betalen! In die advertentie werd gesuggereerd dat de
tegenstanders van deze wet uit zijn op het handhaven van de status-quo, en
wij moeten ons vooral niet van de wijs laten brengen door die kritiek. Wij
kunnen de ondertekenaars van de advertentie geruststellen. Wij zijn door de
tegenstanders niet overladen met brieven, zoals wel door de voorstanders is
gebeurd. Wij hebben de bezwaren grotendeels zelf gevonden en geformuleerd.
Niemand heeft ons gevraagd de status-quo te handhaven en wij zijn al helemaal
niet van de wijs gebracht.
 
 Kortom, deze wet is niet voor uitvoering vatbaar en moet niet aangenomen
worden. Er moet dus een nieuwe wet worden opgesteld. Daarover zou een clubje
mensen zich moeten buigen, waarbij niet alleen of niet vooral mensen van de
Stichting Reprorecht of verwante organisaties moeten worden betrokken, maar
ook vertegenwoordigers van de gebruikers/kopieerders en van de kant van de
auteursrechtwetenschap, bibliotheken, universiteiten, bedrijfsleven en advocatuur.
Een dergelijke evenwichtig samengestelde commissie zou zich moeten buigen
over beide kopieerwijzen te zamen en daarbij een aantal uitgangspunten in
de gaten moeten houden. Of dat de staatscommissie van mevrouw Vrisekoop moet
zijn, vind ik niet zo relevant, wel dat het evenwichtig is. Het reprorecht
moet binnen de perken gehouden worden en voor een ieder moet duidelijk zijn
welk materiaal en welke handelingen er nu precies onder het reprorecht vallen
en waarom. Er moeten geen rechtsbeginselen en beginselen van procesrecht geschonden
worden. Er moet daadwerkelijk rekening gehouden worden met de belangen van
gebruikers/kopieerders, vooral ook in verband met administratieve verplichtingen.
 
 Het extra jaar dat het onderzoek van deze commissie vermoedelijk zal kosten,
kan best bij de ruim twintig jaar die er nu al verlopen zijn. Bovendien vallen
er intussen geen slachtoffers: uitgevers van de meest gekopieerde wetenschappelijke
werken maken miljoenenwinsten.
 
 Wat ons betreft dus: aan het werk om een rechtvaardige en uitvoerbare
en in deze tijd passende wet te maken. En deze mag in de prullenbak.
 
 
 
 
 
 De heer Heijne Makkreel (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik heb de minister geen kopie van mijn tekst overhandigd.
Daarmee ontgaan wij in ieder geval de discussie over de vraag of dat een reprorechtplichtige
kopie zou zijn geweest.
 
 Dit wetsvoorstel is behoorlijk in de vuurlinie komen te liggen. Een van
de aanleidingen daartoe is geweest het kenbaar maken van het voornemen om
het tarief te verhogen. Daar is al iets over gezegd. Ik denk dat de voorstellen
die daarover rondlopen zich moeilijk verhouden tot de geldende paginaprijzen
van veel literatuur. Ik zal daar verder niet op doorgaan. Dit is een onderwerp
dat in wezen naast dit wetsvoorstel staat. 
 
 Er is zowel iets voor als tegen dit wetsvoorstel te zeggen. Voor het wetsvoorstel
is te zeggen dat het streeft naar een betere rechtsgelijkheid. Andere instellingen
betalen immers al. Op zich is dat een sympathiek idee. In zoverre voel ik
ook mee met de heer Holdijk. Ik kom daar nog op terug. Voor dit wetsvoorstel
is ook te zeggen dat het mede dient om een stukje Europees recht te implementeren
en dat wij er dus eigenlijk toe verplicht zijn. Ik heb hierover ook een brief
ontvangen. Ik wil hiervan zeggen dat dit een voorbeeld is van de koppelverkoop
die ons wel vaker bereikt. Ik begin daar erg moe van te worden. Ik ben van
mening dat wij naar dat argument maar niet meer moeten kijken.
 
 Er is ook het een en ander tegen het wetsvoorstel te zeggen. Ik kom dan
allereerst bij de vraag of wij met de ontwikkeling van het auteursrecht wel
op de goede weg zijn. De heer Wagemakers noemde het artikel van prof. Dommering.
Ik heb dat artikel ook gelezen en ik moet eerlijk zeggen dat het mij uit het
hart gegrepen was. Ik heb net gesproken over rechtsgelijkheid. Men kan ook
de vraag stellen of men die rechtsgelijkheid moet bereiken door ten hele te
dwalen of door ten halve te keren. Is het langzamerhand niet wenselijk om
op de tot dusverre ingeslagen weg terug te komen? Het is verheugend dat die
vraag laatstelijk ook in de literatuur wat vaker wordt gesteld. Dat geeft
moed. Moeten wij niet terug naar de uitputtingsleer? Toen dit wetsvoorstel
werd ingediend, had ik de indruk dat mijn opvatting over de ingeslagen richting
neerkwam op een achterhoedegevecht en dat het weinig zin had om daar al te
veel aandacht aan te besteden. Vandaar dat wij in het voorlopig verslag over
dit wetsvoorstel niet zo geweldig veel gezegd hebben. Nogmaals, het verheugt
mij dat de vraag tegenwoordig weer gesteld wordt. Zo er al sprake is van een
achterhoedegevecht, neemt dat nu toch een wat vinniger karakter aan.
 
 Wordt de auteursrechthebbende geschaad door het kopiëren? Ik bedoel
de vraag in de zin of de auteursrechthebbende door het ontstaan van de kopieertechniek,
enkele tientallen jaren geleden, slechter af is. Ik denk het niet, althans
voor zover de techniek niet wordt gebruikt om roofdrukken te maken. Dat is
uiteraard een inbreuk op het auteursrecht en dient te alle tijde te worden
bestreden. Wat is er eigenlijk tegen de wijze van kopiëren zoals die
in de praktijk in hoge mate wordt toegepast? In welke mate onderscheidt die
zich van het gebruik dat er vroeger van gemaakt werd? Als ik van een van mijn
collega's een concept-vonnis op mijn tafel krijg, zitten daar vaak fotokopieën
bij van stukken of hele arresten, gekopieerd uit de jurisprudentie, of van
passages uit bepaalde tijdschriftartikelen. Vroeger zaten die kopieën
er niet bij. Toen zat er een notitie bij van de vindplaatsen en liep men naar
de bibliotheek om de betrokken zaken daar van de plank af te halen, voor zover
men ze niet in de eigen kamer op de plank had staan. Dit betekent dat wat
er op dit moment aan kopieën bijzit, de auteur en de uitgever nul komma
nul aan schade oplevert. Wanneer voor deze kopieën behoorlijke bedragen
moeten worden betaald, wordt men eenvoudig zuiniger met deze te maken.
 
 Een tweede punt tegen het wetsvoorstel is al eerder genoemd. Ik doel op
de onvolkomen verdeling. Ik heb met bewondering geluisterd naar het buitengewoon
ingenieuze voorbeeld dat mevrouw Van der Meer noemde. Dat voorbeeld was niet
alleen ingenieus, maar ook bepaald niet wereldvreemd. Dergelijke dingen komen
voor. Dit illustreert dat de verdeling van de opbrengst van het reprorecht
onvolkomen is. Dat kan ook niet anders. De verdeling is gebaseerd op statistische
gronden en deze zijn van nature feilbaar. Ik heb in mijn omgeving diverse
lieden die zelf auteur zijn, zowel wat betreft tijdschriftartikelen als complete
boeken. Verschillende daarvan hebben mij laten weten dat zij van hun uitgever –
het gaat hier om een van de grote uitgevers die een behoorlijk groot bedrag
uit de pot krijgen – nog nooit één cent gezien hebben.
De vraag is dus ook hoe de uitgevers de doorbetaling moeten regelen. Zij weten
immers überhaupt niet van wie, wat, gekopieerd wordt. Dat is bepaald
een duidelijk punt van kritiek op de hele achtergrond van dit soort regelingen.
 
 Er is een apparaat voor nodig. Dat zal altijd wel zo zijn. De Stichting
Reprorecht heeft ons bericht dat de kosten van het apparaat slechts 6% van
de opbrengsten zijn. Kan de minister dit bevestigen, en zo ja, is het dan
te verwachten dat wanneer dit voorstel wet wordt dit ook zo zal blijven?
 
 Ten slotte wijs ik op de onvolkomen heffing. Daar is al veel over gezegd
en ik zal er niet al te veel meer over zeggen. Deze heffing is eveneens op
statistische gronden gebaseerd en dus niet exact. Daarmee houdt verband een
ander punt waar ik een opmerking over wil maken, dat ook al is besproken.
Ik wil dat onderwerp betitelen als de gelegaliseerde eigen richting die in
dit wetsvoorstel voorkomt, doordat aan de Stichting Reprorecht het laatste
woord is gegeven in het beslissen van wat er betaald moet worden. Ik vind
dat een duidelijke weeffout. Ik werk dit niet verder uit vanwege de tijd;
er is al genoeg over gezegd. Ik sluit mij aan bij hetgeen, ik meen, mevrouw
Van der Meer daarover heeft gezegd.
 
 Een derde punt, dat mij eveneens moeite baart, is in het bijzonder besproken
door mevrouw Vrisekoop, namelijk de uitbreiding van de werking van het wetsvoorstel
tot alle geschriften. Ook dat werk ik niet verder uit. Ik ben niet in staat
om daar nog iets echt nieuws over te zeggen, na hetgeen er vanmiddag al over
gezegd is.
 
 Ik zei aan het begin dat er zowel voor als tegen het wetsvoorstel het
een en ander te zeggen is. Wellicht is uit hetgeen ik tot nu toe heb gezegd
de indruk opgekomen, dat in mijn opinie vooralsnog het "tegen" wat overweegt.
Die indruk is dan juist, maar ik wacht niettemin de antwoorden van de minister
af, eer ik een definitief standpunt bepaal.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Voorzitter! Daar sta ik dan! Ik ben nog niet zo verschrikkelijk lang minister,
maar ik heb nog geen onderwerp meegemaakt waarbij zich zoveel belangenorganisaties
op mij hebben gestort. Dat gebeurde door middel van brieven, waarvan de inhoud
soms de normale grenzen van betamelijkheid te buiten gaat, door faxen en door
pogingen om gesprekken te organiseren waarbij het een en ander over het voetlicht
werd gebracht. Ik begrijp dat het bij de Kamer ook zo is gegaan. Dat was natuurlijk
ook te verwachten. De uiteindelijke conclusie is bij mij ook, dat het contraproduktief
werkt. 
 
 Waar staan wij nu eigenlijk met het auteursrecht? Niet alleen het reprorecht
geeft problemen. Ook andere onderdelen van het auteursrecht hebben een vrij
moeizame geschiedenis voordat uiteindelijk wetgeving tot stand komt. Europese
regelgeving is er en moet leiden tot implementatie in de nationale wetgeving.
Voor wat betreft het auteursrecht is toch een zekere bandbreedte overgelaten
om een en ander te regelen. Dat leidt ertoe dat er wat schermutselingen plaatsvinden
over de vraag hoe die bandbreedte dan gebruikt moet gaan worden.
 
 Wat wij uiteindelijk niet moeten vergeten is dat, zoals alle leden vanmiddag
hebben gesteld, het uiteindelijk gaat om de auteur. Degene die een werk heeft
voortgebracht zal uiteindelijk ergens de revenuen daarvan moeten ondervinden.
Pikken andere organisaties dan ook nog een graantje mee? De waardering daarvan
hangt natuurlijk af van het belang dat men stelt in de verspreiding van hetgeen
men wil laten horen of lezen, of misschien ook niet. Sommige dingen hoeven
helemaal niet zo ver te gaan.
 
 De implementatie van de Europese regelgeving heeft een lange geschiedenis.
Als wij focussen op het reprorecht, begint dat zo'n beetje in het begin van
de jaren zeventig. Sinds 1974 is er een vergoeding, die is vastgesteld voor
een groep van instellingen. Sedertdien is er een aantal ontwikkelingen geweest.
De heer Holdijk geeft een kleurrijke schildering van de ontwikkeling van de
mogelijkheden tot reproduktie van zowel beeld als geluid en geschrift. Inderdaad
is het nog niet zo vreselijk lang geleden dat de kopieermachine een uitzonderlijk
verschijnsel was. De hoeveelheid papier die tegenwoordig over ons wordt uitgestort,
is een gevolg van het steeds beter en steeds gemakkelijker hanteerbaar worden
van de kopieermachines. Bovendien hebben wij te maken met de introductie van
de tekstverwerker, die degene die iets op schrift stelt ook niet stimuleert
tot het korter maken van de inhoud van zijn geschrift.
 
 Mevrouw Van der Meer schetst hoe sedert de ontwikkelingen in het reprorecht
en sedert de beëindiging van de schriftelijke voorbereiding door de Kamer,
ongeveer een jaar geleden, een aantal mensen, organisaties en ook leden van
de Kamer zijn wakker geschud. Zo ervaar ik dat eerlijk gezegd ook. Als ik
de schriftelijke voorbereiding lees, zie ik daarin een aantal kritische kanttekeningen,
waarvan ik aanvankelijk nog dacht dat wij er misschien aan tegemoet konden
komen door de manier waarop de AMvB wordt ingericht.
 
 Nu zie ik dat de kritiek fundamenteler is geworden. Ook is mij niet ontgaan,
dat er de afgelopen tijd nogal wat publikaties zijn verschenen van auteursrechtdeskundigen
en belanghebbenden, zodat ik eerlijk moet bekennen dat ik zelf bij de bestudering
van de materie ook wel enige twijfel kreeg.
 
 Ik sta nu een beetje voor het probleem hoe het nu verder moet. Ik kan
natuurlijk uitgebreid ingaan op alle kritiek, maar waarschijnlijk zal ik de
fundamentele bezwaren die ik overwegend uit de bijdragen verneem niet kunnen
wegnemen.
 
 Voorzitter! Ik vraag u mij tijd te geven voor nader beraad, waarbij ik
kan overwegen of ik door middel van een novelle nog iets kan repareren dan
wel moet besluiten tot intrekking van het wetsontwerp. Ik kan mij dan bezinnen
op de manier waarop het reprorecht en misschien wel het auteursrecht in het
algemeen wat beter vorm gegeven kan worden. Ik weet nog niet precies wat ik
doe met de suggestie om daarbij een commissie in te stellen, maar ik ben wel
van plan om, wat ik ook ga doen, een aantal auteursrechtdeskundigen en belanghebbenden
erbij te betrekken. Ik wil het nu hierbij laten en laat verder nog van mij
horen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, het voorstel van de minister te volgen, de beraadslaging
over dit wetsvoorstel te schorsen en het van de agenda af te voeren. Wij horen
dan nader van de minister over haar verdere plannen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19941995-17-585-596.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl