Debat over het kabinetsstandpunt inzake Irak
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 3212-3230

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-04-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 57, pagina 3212-3230

04-04-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 maart 2007 over wegenPagina 3207-3212
Presentie en opening (woensdag 4 april 2007)Pagina 3207-3207
Voortzetting van het debat over het kabinetsstandpunt inzake IrakPagina 3231-3263
Debat over het kabinetsstandpunt inzake IrakPagina 3212-3230
Regeling van werkzaamheden (woensdag 4 april 2007)Pagina 3230-3231
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 4 april 2007)Pagina 3271-3272
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 29 maart 2007 over RazebPagina 3263-3271

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 163 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over het kabinetsstandpunt
inzake Irak.De voorzitter:Ik heet de bewindslieden van harte welkom en geef als eerste het woord
aan de heer Pechtold van D66. De spreektijd is 10 minuten per fractie.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun komst naar de Kamer, want
opnieuw doet de Kamer een poging om de deksel van de doofpot Irak op te lichten.
Ik kan u verzekeren dat wij hier over een poosje weer staan, zolang zorgvuldig
parlementair onderzoek uitblijft.Wij zullen wederom reageren op uitgelekte memo's en klokkenluiders waardoor
de gang van zaken steeds pijnlijker en verdachter wordt. Bush en Blair hadden
hun redenen om Irak binnen te vallen en daar is in beide landen onderzoek
naar gedaan. Het is deze regeringen te prijzen dat zij daaraan hebben meegewerkt.
Zo doet men dat in een democratie, maar blijkbaar niet in de onze. Die loopt
onder leiding van de premier met dank aan de PvdA een forse deuk op, een deuk
in de relatie tussen de grondwettelijke verhouding tussen parlement en regering,
een deuk in ons internationaal aanzien en ons gezag binnen Europa, een deuk
in het draagvlak en het vertrouwen van de bevolking in regering en politiek.
Dit wordt geen debat op hoofdlijnen, wel over details, hele en halve waarheden,
suggesties en vermoedens. De Kamer tast in het duister totdat de regering
het licht aan doet.Op 19 augustus 2002 krijgt de minister van Buitenlandse Zaken De
Hoop Scheffer een memo met daarin de verkenning van de juridische basis voor
een oorlog. Deze memo spreekt zelfs over een reële dreiging. Op diezelfde
dag beantwoordt diezelfde minister Kamervragen en merkt daarin op dat een
oorlog hypothetisch is. Hoe kan dat? Wanneer wilden de Verenigde Staten weten
of Nederland de oorlog militair zou steunen? Volgens de toenmalige fractievoorzitter
van het CDA Verhagen was dit totaal niet aan de orde gezien zijn opmerkingen
in maart 2003 in het debat over de steun aan de oorlog in Irak. Ik citeer: "Militaire
verzoeken zullen wij op hun eigen merites beoordelen en ik heb gesteld dat
deze op dit moment niet aan de orde zijn, omdat ons doodsimpel niets is gevraagd."
Even later vervolgt hij: "Ook minister Kamp heeft aangegeven dat militaire
steun überhaupt niet aan de orde is, aangezien niemand ons een vraag
heeft gesteld." Als Verhagen vertrouwelijke informatie heeft gekregen
in het voorjaar van 2003 waarover hij niet kon spreken, zou hij in een Kamerdebat
toch niet het absolute tegendeel daarvan beweren? Is dat zo, zo vraag ik de
minister?Wij weten inmiddels echter dat er een zeer omvangrijk verzoek om militaire
steun lag, en detail: precisiewapens, een gemechaniseerd bataljon, mijnenvegers.
Deze werden toch niet zonder personeel gevraagd? Een bondgenoot vraagt niet
om zaken waarvan niet van te voren gecontroleerd is of er een bereidheid is
om ze ook te geven. Zeker de Amerikanen willen geen blauwtje lopen. Mijn vraag
is dus: waarom dachten de Amerikanen dat het wel goed zat?De legitimatie van de oorlog moet in 2002 en 2003 nog liggen in de massavernietigingswapens.
In de memo van 19 augustus 2002 schrijven ambtenaren aan
de minister van Buitenlandse Zaken: "Militaire actie, gericht op regime
change, ligt volkenrechtelijk veel moeilijker. Het verdient dan ook aanbeveling
dat Nederland uit blijft gaan van de noodzaak van de ontmanteling van de Irakese
massavernietigingswapens." Het lijdt weinig twijfel dat Irak beschikt
over massavernietigingswapens, zo zei De Hoop Scheffer in 2002. Tijdens het
Irak-debat in maart 2003 zegt de premier: "De essentie is echter de ontwapening
van een agressor die massavernietigingswapens in zijn bezit heeft." Maar
dat verandert. Bij de regeringsverklaring afgelopen maart zei de premier: "Altijd
is de positie geweest: de bewijslast ligt bij Saddam Hoessein in het kader
van het niet opvolgen van de VN-resoluties." Waarom die omslag? Welke
redenering moet ik nu volgen?Het verhaal van de massavernietigingswapens brokkelt af. De Nederlandse
MIVD, blijkt nu, plaatste grote vraagtekens bij de claim van de VS dat Irak
een grote bedreiging was. De MIVD had twijfels over de drie kwartier die Saddam
nodig zou hebben om tot een aanval over te gaan. En ook Luxemburg tijdens
een bijeenkomst in Rome, de Nederlandse minister van Defensie Korthals na
een briefing in Polen, de Nederlandse NAVO-ambassadeur, de VN-wapeninspecteur
en inlichtingenliaison Scott Ritter, Jan Rozing in zijn onderzoek naar biologische
wapens. Zij plaatsten en plaatsen allemaal kanttekeningen. De regering heeft
de Kamer het brede perspectief onthouden op de claim van Amerika dat er een
directe dreiging van massavernietigingswapens bestond. Kunnen de bewindslieden
hierop ingaan?Ook het verhaal van de resoluties brokkelt af. Er is maar een orgaan gemachtigd
om te beoordelen dat een VN-resolutie is overtreden en dat is de opsteller
van de resolutie, de VN Veiligheidsraad.De heer Van Dam (PvdA):Dit zijn heel veel bekende vragen. Dit geldt ook voor de vraag over de
opstelling van de MIVD. Die vragen zijn hier in de afgelopen jaren veelvuldig
gesteld. De heer Pechtold was toen minister. Ik neem aan dat hij die vragen
destijds ook aan zijn collega's heeft gesteld. Is dat zo?De heer Pechtold (D66):Voor zover ik daarover mag spreken, nee.De heer Van Dam (PvdA):Als de heer Pechtold hier zo zwaar aan tilt, waarom heeft hij die vragen
dan niet gesteld toen hij veel dichter bij het vuur zat en al die vragen direct
aan zijn collega's kon stellen, ook nog eens in de ministerraad waar hierover
openlijk had kunnen worden gesproken?De heer Pechtold (D66):Zoals de heer Van Dam weet, hebben mijn en zijn fractie in die tijd heel
veel vragen gesteld. Ik wil een wedervraag aan hem stellen: heeft hij de antwoorden?De heer Van Dam (PvdA):Dit is een handig trucje om onder mijn vraag uit te komen, maar ik trap
er niet in. De heer Pechtold zat destijds in het kabinet, een kabinet dat
steeds zei: wij zullen de vragen van de Kamer niet beantwoorden. Hij heeft
die lijn steeds gesteund en geaccepteerd en hij heeft kennelijk nog niet eens
aan zijn collega-ministers gevraagd wat er waar was van alle berichtgeving
in de kranten en hoe het precies verlopen was. Nu trekt hij wel een grote
broek aan. Dat siert hem niet.De heer Pechtold (D66):Ik kan ook antwoorden met de constatering: handig trucje. Ik vraag op
dit moment niet naar een antwoord op de vragen die in het verleden al zijn
beantwoord. Ik vraag naar informatie die in de afgelopen weken naar voren
is gekomen. De wetenschap over de oorlog in Irak is een glijdende schaal vanaf
het moment dat wij de inzet steunden tot op de dag van vandaag. Tot op de
dag van vandaag – en dat is ver na mijn aftreden uit het kabinet –
komen er steeds pijnlijker zaken naar boven – met name voor de Partij
van de Arbeid – waarop ik een antwoord wil. Het verschil tussen de heer
Van Dam en mij is dat hij dit antwoord niet wil hebben.De heer Van Dam (PvdA):Nog een keer. De informatie over de opstelling van de MIVD was niet nieuw.
Die is al bekend sinds er in 2004 in NRC Handelsblad over werd geschreven.
Het kabinet heeft toen steeds gezegd dat het de vragen van de Kamer daarover
niet wenste te beantwoorden. Het kabinet wilde ook geen onderzoek en hield
vast aan de positie die het in 2002-2003 had ingenomen. De heer Pechtold zat
toen in het kabinet en steunde consequent die hele lijn van het kabinet en
dus ook de opstelling van het kabinet ten aanzien van de oorlog in Irak.De heer Pechtold (D66):Zeker, ik steunde de lijn toen bekend was wat bekend was. Was de heer
Van Dam bekend met de twijfels toen minister Korthals van Defensie terugkwam
uit Polen? Was de heer Van Dam bekend met de lunch in Rome waar Luxemburg
andere landen uitnodigde om te laten zien dat er meer twijfels waren? Nee,
dat was hij niet en ik was dat ook niet. Op dit moment heb ik daar wel weet
van en ik wil van deze regering weten waarom en hij wil dat niet.Ook de heer Hans Blix, de VN-wapeninspecteur, zei dat het nog te vroeg
was om te stellen dat Saddam niet meewerkte. Last but not least noemde ook
de heer Kofi Annan de oorlog illegaal.Nederland heeft dit allemaal geïnterpreteerd zoals het hem goed leek.
In een uitgelekte telex van de Nederlandse VN-ambassadeur worden vier scenario's
doorgenomen voor het geval een tweede resolutie het niet haalt. Die vier scenario's
gaan allemaal uit van dezelfde conclusie: Nederland steunt de oorlog, resolutie
of niet, de oorlog is legitiem. Mijn vraag is of er überhaupt nog een
scenario was waarin Nederland de oorlog niet zou steunen.Nederland maakte bij het steunen van de oorlog in Irak de aantekening
dat het niet om militaire steun ging. De onderverdeling in politieke en militaire
steun is bij geen van onze bondgenoten een bekend concept. De vraag is of
het waar was. Op 22 maart 2003 stond de Nederlandse luitenant-kolonel
Blom prominent op het podium met de Amerikaanse generaal Tommy Franks. Wie
had hem daarvoor uitgenodigd en waarom? De regering doet dit later af als
een inschattingsfout van Nederlandse kant. Ik vraag de bewindslieden vandaag
waarom de Amerikanen aan de Nederlanders hebben gevraagd om erbij te zijn.De lijst met vragen is inmiddels langer. Klopt het dat in oktober en november
2002 Nederlandse F-16's hebben deelgenomen aan de verkenningsvluchten
boven Irak? Klopt het dat een Nederlandse militair is gevraagd om informatie
over noodlandingen van F-16-piloten van zijn website te halen? Letterlijk
wordt in een Deens inlichtingenrapport gesproken van "attached NL-forces"
aan een Deense operatie in Irak. Hoe verklaart u dat? Een Britse bron verklaart
dat Nederlandse commando's in maart 2003 betrokken zijn geweest bij de opening
van het tweede front in het noorden van Irak. Kunt u hierop reageren? Klopt
het dat het Nederlandse fregat "Van Nes" Amerikaanse marineschepen
onderweg naar Irak in de Perzische Golf escorteerde? En nog maar eens de uitspraak
van Van der Knaap, staande op een Walrus op 21 november 2002: hij zegt
toch duidelijk dat het om Irak gaat, tot twee keer toe! Waarom is deze operatie
nu opeens geheim, terwijl er toen journalisten aan boord werden gevraagd?
De regering stelt dat er geen eenheden betrokken zijn, maar mijn vraag is,
eenheid of niet: zijn militairen, onder welke vlag dan ook, betrokken geweest
bij de voorbereidingen van de oorlog met Irak?D66 vraagt hier en vandaag niet om gevoelige intelligence met ons te delen.
Wij vragen naar de echte reden om de oorlog tegen Irak te steunen. Er moet
een parlementair onderzoek komen. Rond Irak heerst een permanente crisissfeer.
De regering wil hier toch niet elke maand staan om te reageren op hele en
halve waarheden? Alleen al daarom moet er een parlementair onderzoek komen.
De heer Wijffels zei op deze plek dat er naar zijn weten geen afspraken waren
over het blokkeren van een onderzoek, maar die blijken toch te bestaan. Volgens
Jan Pronk is dit een smet op het kabinet; onbegrijpelijk volgens Van Agt;
onbestaanbaar, want beschadigend voor Defensie, volgens oud-bevelhebber Couzy.Minister-president, in de Eerste Kamer begon u gisteren te glijden. Stop
deze vertoning, stop deze farce. Geef Nederland het onderzoek dat nodig is
om vooruit te kijken. Toon uw leiderschap.De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. Deze kwestie draait om vertrouwen en vertrouwelijkheid. De
vraag is of mijn fractie vertrouwen heeft en vertrouwen had in deze bewindslieden
en hun voorgangers ten aanzien van de afwegingen die zijn gemaakt ten behoeve
van politieke steun aan de Amerikaanse invasie in Irak. Die vraag beantwoordt
mijn fractie met een volmondig "ja". En de Kamer is adequaat geïnformeerd,
keer op keer. Het is interessant om te zien dat de brief die nu aan de Kamer
is gestuurd, vanwege de eenheid van het kabinetsbeleid mede is geschreven
door de bewindslieden van PvdA-huize. Ik ga er dan ook van uit dat de PvdA
de visie van het kabinet deelt dat de Kamer adequaat is geïnformeerd.Daarnaast gaat het om vertrouwelijkheid. In het internationale verkeer
wordt, zeker in kwesties van oorlog en vrede, gesondeerd; er worden voorstellen
gedaan, formeel en informeel. Het gaat de VVD-fractie erom wat de regering
uiteindelijk doet, tot welke conclusie zij komt. Dat was het verlenen van
politieke steun aan de Amerikaanse invasie in Irak op basis van resolutie
1441 en voorgaande resoluties. Die zijn door Saddam Hoessein gedurende twaalf
jaar allemaal geschonden. Als Saddam Hoessein de wapeninspecteurs had toegelaten,
hetgeen in deze laatste resolutie werd gevraagd, waren de later ontstane onduidelijkheden
voorkomen, ook rond de zogenaamde "45-minuten­kwestie" en andere
zaken. Saddam Hoessein heeft dat niet willen doen en de vraag is of je deze
dictator, met zijn reputatie, op zijn bruine ogen had moeten geloven. Nee
dus.De VVD steunt nog steeds voluit de politieke lijn die is gekozen. Nogmaals,
de brief van het kabinet is duidelijk. Wij gaan geen oppositie voeren om het
oppositie voeren. Wij gaan het het kabinet niet moeilijk maken omdat zoiets
aardig is voor onder andere fracties als die van de SP. Wij laten dat rustig
aan de SP over. De VVD houdt het vertrouwen en steunt de rol van vertrouwelijkheid
van het kabinet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het valt mij op dat u spreekt over vertrouwen, alsof u weet heeft van
moties van wantrouwen; dan zou ik daarvan ook graag op de hoogte gebracht
willen worden. Volgens mij is de vertrouwenskwestie helemaal niet aan de orde
in dit debat.In reactie op de informatie van Reporter, die u ook van tevoren hebt ingezien,
hebt u gezegd dat er een verzoek is gedaan om mee te vechten; zo mag dat verzoek
worden gekwalificeerd. Vindt u dat nog steeds?De heer Van Baalen (VVD):De memo die ik heb gezien behelsde een aantal politieke verzoeken om steun.
Verder was er sprake van de inzet van militaire middelen. Ik heb dat beschouwd
als een sondering naar de eventuele bereidheid van Nederland om een militaire
bijdrage te leveren. Dit doet niets af aan mijn conclusie met betrekking tot
vertrouwen. Dat aspect is wel degelijk aan de orde: het gaat erom of wij er
vertrouwen in hebben dat de bewindslieden steeds goede afwegingen hebben gemaakt,
ook met betrekking tot de vraag in hoeverre de Kamer kon worden geïnformeerd.
Over buitenlandse inlichtingen kun je de Kamer niet zomaar in het openbaar
informeren. Dat vertrouwen had de VVD-fractie en dat hebben wij nog steeds.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U geeft hiermee een dramatische lading aan het debat, die het voor mij
nog helemaal niet heeft. Volgens mij heeft het kabinet altijd het vertrouwen
van de Kamer, totdat het tegendeel blijkt. Er wordt gevraagd om een parlementaire
enquête. Dat is een vorm van waarheidsvinding. Veel later kunnen daaraan
natuurlijk politieke consequenties worden verbonden, maar nu is dat helemaal
niet aan de orde. De vraag is, of de Kamer voldoende is geïnformeerd.
In reactie op de informatie van Reporter hebt u in de uitzending gezegd dat
het gaat om een verzoek om mee te vechten. Vindt u dat u voldoende bent geïnformeerd
en was u niet verrast door de informatie? Op televisie scheen u wel verrast,
en dan is het toch wonderlijk als daarvan in de Kamer niets meer over is.De heer Van Baalen (VVD):In de uitzending, maar ook in daarop volgende interviews, heb ik steeds
gezegd dat de regering afwegingen moet maken. Mijn fractie beoordeelt wat
de regering doet, namelijk het uitspreken van politieke steun aan de Amerikaanse
invasie. Mijn fractie heeft dat gebillijkt en gesteund. Hoe je het ook kwalificeert,
de Nederlandse regering heeft niet besloten tot het verlenen van enige vorm
van militaire steun. Ik vind het verstandig dat een dergelijk vertrouwelijk verzoek niet in de openbaarheid komt. Dat hoeft ook niet, omdat
het niet iets betreft wat de Nederlandse regering heeft gedaan.De heer Pechtold (D66):Het valt mij op dat de heer Van Baalen als eerste het woord vertrouwen
in de mond neemt. Ik vind dat hij daarmee een onnodig zware lading aan het
debat geeft. Ik ken de heer Van Baalen als iemand die meer wil weten als er
nog onduidelijkheid bestaat. U geeft zelf aan dat het een verzoek om een militaire
bijdrage betrof, tot en met de inzet van special forces. Denkt u werkelijk
dat de Amerikanen om special forces vragen wanneer zij niet eerst hebben gesondeerd
of daartoe bereidheid bestaat? Hoe ziet u in dat licht de vragen met betrekking
tot andere zaken, zoals de F-16's, de Van Nes en dergelijke? Was dat niet
militair? Kortom, smaakt dit niet naar meer? Waarom spreekt u vertrouwen uit
in een kabinet, terwijl er elke week weer vragen liggen?De heer Van Baalen (VVD):Het gaat om vertrouwen. Dat heeft niets te maken met een extra lading.
Het gaat erom of wij van mening zijn dat het kabinet gedurende een aantal
jaren de Nederlandse veiligheidsbelangen adequaat en juist heeft behartigd,
met betrekking tot de veiligheidspositie, de wijze van omgaan met inlichtingen
en de internationale situatie rond Irak. Dat vertrouwen hadden wij en dat
hebben wij, en dat spreken wij duidelijk uit. Natuurlijk wordt er gesondeerd
in hoeverre Nederland bereid is militair iets te doen in Afrika, of het nu
om het Grotemerengebied gaat of om Darfur. Als de Nederlandse regering zegt
daartoe in principe bereid te zijn, komt er een formeel verzoek, dat door
middel van een artikel 100-brief aan de Kamer wordt voorgelegd. Als Nederland
had besloten om in Irak een militaire bijdrage te leveren, zelfs als dat was
gebeurd ingevolge een artikel 5-procedure van de NAVO, zou dat in deze Kamer
aan de orde zijn gekomen. Dat is echter niet gebeurd, omdat die sondering
niet positief is beantwoord. Nederland heeft militair niet meegedaan en dan
hoef je dus ook niet elk blaadje papier zes keer om te draaien om te weten
dat het niet gebeurd is.De heer Pechtold (D66):Sonderen is natuurlijk heel wat anders. Natuurlijk zal er gesondeerd worden,
maar deze keer bestond de sondering uit een waslijst waar nog net niet het
aantal zwemvesten voor de boten nauwkeurig op stond vermeld. Het was een lijst
van ettelijke zaken waarom gevraagd werd en waar duidelijk ook oorlogshandelingen
bij zaten. Het ging niet alleen om doorvlieggegevens en dat soort zaken.Vindt de heer Van Baalen de aanwezigheid van vier Amerikanen op de Walrus
niet getuigen van betrokkenheid bij de voorbereiding op een oorlog in Irak?
Zegt de heer Van Baalen nu niet: ik zou namens de VVD-fractie toch eens meer
willen weten over die uitspraken, gezien de nieuwe informatie over al die
wensen die er op hetzelfde moment lagen?De heer Van Baalen (VVD):Het aardige is dat ook de positie van die onderzeeër, die een bepaalde
rol vervulde in de operatie Enduring Freedom, aan de orde is geweest. Ik herhaal
dat ik niet al het berichtenverkeer tussen die onderzeeër en Nederland
hoef te zien, omdat ik het vertrouwen heb dat dit door de minister van Defensie
en zijn collega's goed wordt behandeld.De heer Pechtold (D66):Enduring Freedom. De staatssecretaris spreekt twee keer over Irak. Het
gaat om de Iraanse haven die in de gaten wordt gehouden en vervolgens wordt
er gesproken over voorbereidingen van Amerika om naar Irak te gaan. Irakees
en Irak, de staatssecretaris zegt het twee keer. Doet de heer Van Baalen dat
af als een verspreking of zijn wij op dat moment betrokken en zijn er Amerikanen
op onze boot aanwezig om te beluisteren wat er in Irak gebeurt?De heer Van Baalen (VVD):Wij hebben heel veel gesproken in deze Kamer, onder andere over deze onderzeeër
en over luitenant-kolonel Blom. Op alle vragen daarover zijn steeds adequate
antwoorden gegeven. Wij hebben militair niet deelgenomen aan "Operation
Iraqi Freedom" en daarmee is voor ons de kous af. De discussie gaat over
een politieke vorm van steunverlening. Daar kunt u debatten over houden en
dat is ook gebeurd, maar het is een gesloten zaak.De heer Pechtold (D66):Dat hoop ik voor u, maar niet voor Nederland.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De kwestie van dat vertrouwen blijft toch door mijn hoofd spoken, daarom
wil ik u daar nog een vraag over stellen. Mag ik u zo begrijpen dat u zegt
dat een parlementair onderzoek of een parlementaire enquête eigenlijk
een verkapte motie van wantrouwen is?De heer Van Baalen (VVD):U zoekt in de hele kwestie iets onder een steen en dan denkt u wat gevonden
te hebben, maar er zit gewoon aarde onder die steen. Met andere woorden, het
heeft niets met moties van wantrouwen te maken. De vraag is of je erop vertrouwt
dat de belangen van Nederland adequaat door deze bewindslieden en hun voorgangers
zijn behartigd in de kwestie rond Irak. Daar gaat het om. U probeert er meer
achter te zoeken. Als mijn fractie de indruk had gehad dat wij op basis van
foute informatie en een foute argumentatie de regering hadden gesteund, dan
hadden wij ook om een onderzoek gevraagd. Dat is echter niet het geval. Wij
gaan niet bij wijze van bezigheidstherapie een onderzoek houden, terwijl mijn
fractie dat niet nodig acht. U mag proberen een meerderheid aan uw kant te
krijgen, maar op dit moment zult u mijn fractie niet aan uw kant vinden.De heer Wilders (PVV):Voorzitter. Ik hoop dat u niet al te teleurgesteld zult zijn als ik mijn
tien minuten spreektijd niet volmaak. Het is al erg genoeg dat wij dit debat
hebben. Ik hoop er in ieder geval toe bij te dragen dat wij voor de avondpauze
klaar zijn.De aanval op Irak in 2003 was natuurlijk volkomen terecht. Als de Nederlandse
regering toen al fouten heeft gemaakt, dan waren die vooral politiek van aard.
Ik doel op de naar mijn mening toch wat slappe keuze om de Amerikaans-Britse
actie tegen Irak alleen politiek te steunen en niet militair. Wij weten het
allemaal: dat was een slap compromis, omdat er toen ook coalitieonderhandelingen
werden gevoerd tussen het CDA en de PvdA. Ik heb dat al in 2003 bekritiseerd
als woordvoerder buitenland van de VVD-fractie en ik doe dat nu weer namens de PVV, die natuurlijk ook een veel betere partij is.Ik zei het al: de aanval op Irak in 2003 was terecht. Saddam Hoessein
lapte gedurende twaalf jaar talloze VN-resoluties aan zijn laars en heeft
de internationale gemeenschap er nooit van kunnen en willen overtuigen dat
hij zijn pogingen tot het verkrijgen van massavernietigingswapens had opgegeven.
Ook op dat moment waren wapeninstructeurs niet in staat om vast te stellen
dat Saddam Hoessein volledig aan zijn ontwapeningsverplichtingen voldeed of
bereid was, daaraan te voldoen. Uit het zogenoemde clusterdocument, een rapport
van 6 maart 2003 van Unmovic, dus van de inspecteurs zelf, bleek dat
Irak op dat moment op maar liefst 28 openstaande vragen over ontwapening geen
antwoord wilde geven. In resolutie 1441 van de Veiligheidsraad was er sprake
van "serious consequences". Wij weten allemaal dat er in twee eerdere
resoluties van het begin van de jaren negentig, 678 en 687, ook sprake was
van "all necessary means", hetgeen erop neerkomt dat in 2003 militair
optreden geoorloofd was. Je mag het bijna niet zeggen, maar ik zeg het toch,
want het is iets om trots op te zijn: het verlenen van steun aan een belangrijke
bondgenoot als de VS was en is, wat mij betreft, nog steeds geen schande,
maar juist op zijn plaats. Wij moeten dus niet vergeten dat de werkelijke
reden van de Brits-Amerikaanse aanval op Irak was dat Saddam Hoessein de internationale
rechtsorde eindeloos tartte en de relevante VN-resoluties naast zich neerlegde.
De geloofwaardigheid van de internationale gemeenschap stond op het spel.
In 2003 was de maat vol en was ingrijpen gelegitimeerd.Mijn fractie ziet geen enkele aanleiding om te twijfelen aan de kabinetsmededelingen
over de aanloop naar de oorlog tegen Irak. In het verleden heeft het kabinet
de Kamer verzekerd dat Nederland geen actieve militaire steun leverde aan
de aanval op Irak. Vorige week en in de brief van afgelopen maandag heeft
het kabinet in antwoord op vragen van collega Pechtold herhaald dat Nederland
noch militair betrokken was bij de voorbereiding van de aanval op Irak, noch
bij de aanval zelf en dat er evenmin Nederlandse F-16's dan wel speciale eenheden
zijn ingezet. Los van mijn politieke oordeel dat dit wel had kunnen gebeuren,
is daarmee wat mij betreft de kous af. Collega Van Baalen noemt het een kwestie
van vertrouwen. Dat vind ik ook. Het kabinet heeft dit de Kamer medegedeeld
en het tegendeel is niet gebleken, dus wij hebben het kabinet op dit vlak
te volgen. Ik moet hier meteen bij zeggen dat ik niet altijd zo loyaal aan
dit kabinet zal zijn, maar vandaag ben ik dat wel. Dat het kabinet de Kamer
niet zou hebben geïnformeerd over een aantal niet ingewilligde verzoeken
die bovendien deels militair waren, doet daar niets aan af. Dat is volgens
mij een juiste manier van handelen van het kabinet, van het vorige kabinet
wel te verstaan.Ik ga niet in op alle mogelijke verwijten die men in verschillende radio-
en televisieprogramma's heeft gemaakt door selectief memoranda en noem maar
op aan te halen, want die zijn mijns inziens voldoende weerlegd in de brief
van afgelopen maandag.Het is goed om op zijn tijd terug te kijken naar het verleden, ook voor
politici, al is dit natuurlijk de taak van historici. Mij lijkt dat wij het
eindeloze gewroet en, staat u mij toe, soms ook gezeur over dit dossier in
het verleden achter ons moeten laten. Ik stel dan ook voor dat dit het laatste
debat is dat wij deze eeuw over deze kwestie in dit huis houden. Het zou mij
een lief ding waard zijn als wij ophielden met terugkijken. Laten wij vooruit
kijken. Er zijn genoeg serieuze zaken om meer aandacht aan te besteden. Ik
noem in dit verband Irak, de politieke stabiliteit in het Midden-Oosten, Iran
enzovoort. Laten wij hier voorrang aan verlenen en dit dossier voor eens en
altijd sluiten. Dat lijkt mijn fractie een stuk zinvoller.De heer Pechtold (D66):Het is bijna aandoenlijk hoe de heer Wilders het woord sluiten maar herhaalt
in de hoop dat dit dan ook gebeurt. Hij zegt dat er in programma's selectief
wordt geciteerd uit gelekte memo's. Kan hij dat controleren omdat hij de gehele
memo's heeft gezien? Zo nee, of zo ja, vindt hij niet net als de fractie van
D66 dat dit soort memo's aan de Kamer ter beschikking moeten worden gesteld
als zij eenmaal op straat liggen, het kabinet eruit citeert en een oordeel
over de citaten geeft? Dan kan de Kamer het totaal beoordelen, bij voorbeeld
in een debat, zoals dat nu tussen hem en mij plaatsvindt.De heer Wilders (PVV):Nee. Ik raad het kabinet juist af om die memo's, die intern van aard zijn,
naar de Kamer te sturen. Daar zijn zij namelijk niet voor bedoeld. Het kabinet
heeft wel het volste recht om stukken – niet alleen het memorandum waar
het kabinet op pagina 2 van haar brief op wijst, maar ook een telex –
te weerleggen, die televisieprogrammamakers kennelijk in handen hebben gekregen.
Van dat recht heeft het kabinet ook gebruik gemaakt. Zij geeft namelijk ook
aan dat het memorandum geen aanleiding geeft tot de stelling die door het
televisieprogramma is betrokken. In het memorandum wordt uitdrukkelijk gesteld: "Een
eerste prioriteit is de terugkeer van inspecteurs. Pas daarna komt de mogelijkheid
van militair optreden aan de orde." Ik geloof dat het kabinet de Kamer
hier niet voorliegt. Ik geloof dat het televisieprogramma selectief heeft
gewinkeld in de stukken. Als ik dat geloof, hoef ik de stukken ook niet te
zien.De heer Pechtold (D66):Dus zonder dat u de stukken zelf hebt gezien en zonder dat u daarover
zelf hebt kunnen oordelen, zegt u dat u datgene vertrouwt wat het kabinet
u voorschotelt, met een kwalificatie over het werk van journalisten. Dat is
wel heel veel vertrouwen voor de toekomst als het erom gaat met uw fractie
vrijheid en democratie te zoeken bij een kabinet. In de telex staan vier scenario's,
die alle vier uitkomen op oorlog. Dat is toch duidelijk? Daar is toch geen
letter Chinees bij?De heer Wilders (PVV):Ik treed niet in het geval van welke specifieke casus dan ook. Op het
eerste deel van uw vraag wil ik wel antwoorden. Wij hebben in dit huis de
staatsrechtelijke basisregel dat wij ervan uitgaan dat informatie van het
kabinet aan de Kamer klopt wanneer het tegendeel niet blijkt. Welnu, het kabinet
heeft een brief gestuurd waarin het onder meer is ingegaan op de genoemde
telex, maar ook op het in het televisieprogramma genoemde memorandum. Ik ga
ervan uit dat dat klopt. Wat mij betreft is de zaak daarmee afgedaan. De casuïstiek
laat ik liever over aan historici. Ik herhaal dat ik hoop dat wij hierover
nooit meer hoeven te spreken.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Waar gaat dit debat nu precies over? In eerste instantie leek
het, toen de heer Pechtold het aanvroeg, te gaan om de actuele strategie ten
opzichte van Irak en over de discussie daarover in de VS. Dat is inderdaad
een belangrijk onderwerp. De situatie is zoals wij allen weten zorgwekkend.
De vrede is bepaald niet gewonnen. Het is nodig om ons daarop voortdurend
te bezinnen. Ik heb al eerder aangegeven dat hier wat de SGP-fractie betreft
goedkope oplossingen niet voldoen, zoals eenzijdige pleidooien voor een snelle
terugtrekking van de troepen. Met holle anti-Amerikaanse retoriek is nog nooit
een oorlog gewonnen.De moeilijke politieke situatie in Irak vraagt naar de mening van de SGP-fractie
wel om een voortdurend constructief politiek en zo nodig militair commitment.
Ik denk ook aan de huidige trainingsmissie voor Irakese veiligheidsmensen.Waar gaat dit debat nu eigenlijk over? De focus van het debat is inmiddels
verschoven naar de politieke steun die in maart 2003 door de Nederlandse regering
is gegeven aan het militair optreden in Irak. De SGP-fractie heeft met die
politieke steunverlening ingestemd. Reden daarvoor was het mislukken van de
diplomatieke pogingen om Saddam Hoessein tot nakoming te brengen van de verplichtingen
die de internationale gemeenschap hem had opgelegd inzake massavernietigingswapens.
Prangende vragen over ontwapening werden niet afdoende beantwoord en reden
voor een gepast wantrouwen was er volop. Tot tweemaal toe was Saddam het buitenland
binnengevallen en was hij er niet voor teruggedeinsd om chemische wapens,
mosterdgas en zenuwgas te gebruiken tegen Iraniërs en Koerden. Met pijn
in het hart, omdat een oorlog altijd vreselijk is, heeft de SGP-fractie daarom
overtuigd steun gegeven aan de inval in Irak, die ook leidde tot de beëindiging
van het massavernietigingsregime van Saddam Hoessein.Wel hadden wij moeite met de figuur van de politieke steun die wegens
een gebrek aan draagvlak op dat moment niet gepaard ging met enige militaire
steun. Dat kwam toch als een zwaktebod over, zoals wij indertijd ook hebben
gewisseld. Wij stonden erbij en keken er goedkeurend naar, althans, figuurlijk
gesproken, want toen een Nederlandse generaal letterlijk te prominent in beeld
kwam bij een persconferentie, werd er zelfs ijlings van de kant van de Nederlandse
regering treurnis over uitgesproken.Het is opmerkelijk dat die tamelijk vrijblijvende politieke steun politiek
zo veel heeft losgemaakt. Er is waarschijnlijk in de laatste jaren geen onderwerp
te vinden waarover zo veel moties zijn ingediend en waarover zo veel debatten
zijn gehouden als over de achtergrond van de verleende politieke steun. Sinds
maart 2003 is er zo ongeveer eens per halfjaar een motie ingediend waarin
om een parlementair onderzoek werd gevraagd, of dat nu de motie-Koenders,
-Van Bommel, -Karimi of -Koşer Kaya was, steeds met hetzelfde heldere
resultaat. De motie werd verworpen. Kortom, ik durf vandaag te zeggen dat
geen besluit van de afgelopen jaren democratisch zo stevig is gelegitimeerd
als het afwijzen van een parlementair onderzoek naar de politieke steun aan
de inval in Irak. Dit is dus grondig en van alle kanten bekeken en herhaaldelijk
door de Kamer van de hand gewezen nadat er uitgebreid inhoudelijk over was
gedebatteerd.Toch blijft een minderheid vragen om zo'n onderzoek. De vraag kan daarom
opkomen, of dit geen reden is om een onderzoek alsnog toe te staan. Er valt
immers niets te verbergen. Ik vind deze redenering eerlijk gezegd een zeldzaam
zwaktebod. Die zou een premie zetten op het eindeloos opnieuw in stemming
brengen van een verworpen motie. Het is alleen al om te komen tot een efficiënte
werkwijze van het parlement, niet erg raadzaam om de uitvoer van een motie
die talloze malen op goede gronden is verworpen, toch maar te honoreren om
van het gezeur af te zijn. Het is verder een doorzichtige retorische truc
om de suggestie te wekken dat wie tegen een onderzoek is, kennelijk iets te
verbergen heeft. De truc waarbij de bewijslast wordt omgekeerd moet kennelijk
maskeren dat er onvoldoende positieve redenen zijn te bedenken waarom zo'n
onderzoek wél nuttig zou zijn. Dit laatste is immers precies de reden
geweest waarom de motie niet door een Kamermeerderheid werd gesteund; de exacte
omvang en de acuutheid van de dreiging van massavernietigingswapens is voor
de Nederlandse regering én een meerderheid van het Nederlandse parlement
nooit een reden geweest om militair ingrijpen legitiem te achten. De politieke
steun was heel zorgvuldig juridisch gegrondvest op het schenden van de resoluties
door Saddam Hoessein; wij hebben daarover uitgebreid gedebatteerd.Mevrouw Thieme (PvdD):Ik heb de fractievoorzitter van de SGP deze ochtend op de radio nog horen
spreken over de kloof tussen publiek en politiek. De heer Van der Staaij heeft
het er nu over dat een minderheid in de Kamer een parlementaire enquête
wil, maar dat de meerderheid daar absoluut niet voor is. Als wij echter kijken
naar wat het publiek wil, dan blijkt een meerderheid van de Nederlandse bevolking
vóór zo'n onderzoek te zijn. Hoe kan het dat de fractievoorzitter
van de SGP pleit voor verkleining van de kloof tussen de politiek en het publiek,
terwijl de heer Van der Staaij nu zegt dat wij in de Kamer dit soort zaken
uiteindelijk zelf beslissen en dat wij niets te maken hebben met wat een meerderheid
van de Nederlandse bevolking wil?De heer Van der Staaij (SGP):Opiniepeilingen kunnen niet de basis zijn van de besluiten die wij in
de Kamer nemen. Uiteraard moeten wij goed luisteren naar de sentimenten die
er onder de bevolking leven. Ik las laatst echter ook over een onderzoeksrapport
waarin werd voorgesteld de bevoegdheden van justitie om huiszoekingen te doen
maar eens uit te breiden, want goedwillende burgers hebben niets te verbergen
en een meerderheid van de Nederlandse bevolking voelt daarvoor wel wat. Ik
zeg dan: wacht even, er zijn ook nog andere belangen die wij in ogenschouw
moeten nemen. Hierin kunnen wij niet zomaar meegaan. Argumenten moeten altijd
gewogen worden. Laten wij verder eerlijk en nuchter zijn, mevrouw Thieme.
Als een aantal mensen, ook in de Kamer, telkens roept dat de boel wordt misleid,
dan gaan mensen vanzelf wel denken dat de boel toch maar eens onderzocht moet
worden. Ik neem deze mensen immers niet kwalijk dat zij niet alle uitvoerige
debatten gevolgd hebben die wij hierover in 2003 gevoerd hebben. Ik neem ze
niet kwalijk dat zij niet meer precies weten hoe zorgvuldig en grondig de afwegingen zijn gemaakt. Ik neem het hen niet kwalijk dat zij dat
niet meer allemaal op het netvlies hebben staan. Het is óns werk om
een en ander goed vorm te geven. Ik kan aan iedereen uitleggen dat de Kamer
zich op dit punt goed gekweten heeft van haar controletaak; ik durf dat met
volle overtuiging te doen.De kloof dichten tussen burgers en politiek is heel lastig. Je komt er
niet mee weg door daarvoor een minderheid iets toe te staan. Juist de spoeddebatten
roepen onder de burgers immers veel ergernis op. Je kunt je daarom in dit
opzicht afvragen of de 30-leden­regeling wel goed is. Ik herinner eraan
dat wij die nu juist hebben ingevoerd, omdat wij van Fortuyn meenden geleerd
te hebben dat wij in de Tweede Kamer meer moesten debatteren over onderwerpen
waarover in de huiskamers gesproken werd. De conclusie werd getrokken dat
wij de kloof moesten dichten door snelle spoeddebatten toe te staan. Nu zeggen
wij weer dat al die spoeddebatten het dichten van de kloof in de weg staan.
Het onderwerp dat u aansnijdt, mevrouw Thieme, is dus belangrijk, maar wel
een beetje lastig.Ik had het over de politieke steun die zorgvuldig juridisch was gegrondvest
op het schenden van de resoluties van de VN door Saddam Hoessein. Deze motivering
is glashelder; zij stond als een huis en staat nog steeds als een huis. De
ernstige problemen die nadien in Irak zijn ontstaan, zijn hierop niet terug
te voeren. De eigenstandige motivering van de Nederlandse regering voor de
verleende politieke steun, maakt dat elke vergelijking met andere landen waar
wél parlementair onderzoek plaatsvond, volstrekt mank gaat. Bovendien
ligt er een verschil doordat landen als de VS en het Verenigd Koninkrijk daadwerkelijk
militair deelnamen aan het optreden in Irak.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ken de heer Van der Staaij als iemand die juridisch buitengewoon zorgvuldig
argumenteert. Is hij het met mij eens dat schending van resolutie 1441, waarover
het steeds gaat, nooit is vastgesteld?De heer Van der Staaij (SGP):Ik herinner mij nog scherp dat alle landen van de VN met uitzondering
van Syrië destijds van mening waren dat Saddam Hoessein de verplichtingen
niet nakwam die hem op grond van de resoluties waren opgelegd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik herinner mij wapeninspecteur Blix, die vond dat er vooruitgang geboekt
werd. Hij vroeg om nog een aantal weken voor verder onderzoek. Daar is dwars
doorheen gemarcheerd. Niet voor niets, want ook de ambtenaren van Buitenlandse
Zaken hebben gezegd dat een en ander juridisch aanvechtbaar was als grond
voor oorlog.Minister Verhagen:Voorzitter...Mevrouw Halsema (GroenLinks):Volgens mij denkt de heer Verhagen dat hij nog in de Tweede Kamer zit.De voorzitter:Mijnheer Verhagen, u heeft straks uw termijn, niet nu.Minister Verhagen:Voorzitter, hier wordt gesteld dat ambtenaren...De voorzitter:U heeft het woord niet. Als u dat wilt hebben, moet u even wachten totdat
mevrouw Halsema is uitgesproken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Zo'n ministerschap heeft ook beperkingen.Mijn vraag is dus waarom de Amerikanen en de Engelsen anders een extra
resolutie nodig hadden om de aanval in Irak te legitimeren.De heer Van der Staaij (SGP):Die extra resolutie was wenselijk, maar niet noodzakelijk. Dat hebben
wij toen met elkaar gewisseld. Ook is toen gesproken over welke consequenties
er moesten worden verbonden aan het feit dat Saddam Hoessein zijn verplichtingen
op grond van de resoluties niet nakwam. Legitimeerde dat een daadwerkelijk
militair optreden ja of neen? Dat hield ons gescheiden in het politieke debat
van toen, maar wij hebben er wel een grondig debat over gevoerd. Ik vond het
terecht dat de heren Wilders en Van Baalen dat ook aangaven, maar je moet
ervoor oppassen kleine stukjes uit dat debat en de redenering van toen te
halen om die vervolgens tegen het licht te houden, want dan loop je het risico
een onvolledig en vertekend beeld te schetsen van de werkelijkheid. Lees de
notulen van het debat van 28 augustus 2003 er maar op na. Toen is uitvoerig
gesproken over alle onderdelen en resoluties. Wij kunnen dat nu niet snel
even overdoen en er iets uitlichten, zoals de heer Pechtold deed met zijn
opmerking dat hij nog even wilde spreken over het feit dat een aantal mensen
destijds op de Walrus stond. Zo werkt dat niet. Laten Van der Staaijwij niet
op die manier debatten voeren. Dat is echt beneden peil.Ik kom tot een conclusie. Wij konden en kunnen onze parlementaire energie
wel beter besteden, dan met de rug naar de toekomst te willen spitten in documenten
die simpelweg niet de basis vormden voor het relevante besluit tot politieke
steunverlening.Waar gaat dit debat nu precies over? Het is de regering moeilijk te verwijten
dat zij geen uitvoering heeft gegeven aan de telkens weer overtuigend verworpen
moties over de politieke steunverlening. De kritiek lijkt zich nu toe te spitsen
op de houding van de PvdA-fractie, die de hardnekkig volgehouden wens tot parlementair onderzoek heeft prijsgegeven tijdens de kabinetsonderhandelingen
en politieke steun onthield aan een motie waar deze fractie op inhoudelijke
gronden erg voor was. Die inhoudelijke kritiek snijdt eerlijk gezegd wel hout.
Als je, zoals de PvdA, anders dan de SGP-fractie, echt vindt dat het heel
erg nodig is dat hier parlementair onderzoek naar plaatsvindt, is het ongepast
om dit als wisselgeld te gebruiken in coalitieonder­handelingen. Het is
een riskant precedent om niet het voorgenomen beleid, maar de controlebevoegdheid
van het parlement tot onderhandelingsinzet voor een coalitieakkoord te maken,
maar dat debat voeren wij vandaag ook niet.Ik rond af. Het zal duidelijk zijn dat de SGP-fractie geen enkel nieuw
feit of argument ziet om terug te komen op het standpunt dat wij steeds hebben
ingenomen, namelijk dat er geen goede reden is voor een aanvullend parlementair
onderzoek naar de Nederlandse politieke steun aan het militair optreden in
Irak.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. De heer Van der Staaij gebruikte eerder in zijn betoog het
woord "democratisch", waar het ging om het afwijzen van moties die
op zo'n onderzoek aandrongen. Dat klopt. Een meerderheid was daar tegen. Nu
noemt het hij het weggeven in de onderhandelingen over het regeerakkoord door
de PvdA van de mogelijkheid van een onderzoek ongepast. Is dat niet veel meer
ondemocratisch? Het is een van de belangrijkste rechten van de Tweede Kamer
om te besluiten tot een parlementair onderzoek. Als je afspreekt dat je van
dat recht geen gebruik gaat maken, stel je de werking van de democratie even
buiten de orde. Dat is niet ongepast, dat is ondemocratisch. Wat vindt de
heer Van der Staaij daarvan?De heer Van der Staaij (SGP):Dat is de kwalificatie van de heer Van Bommel. Ik vond de term "ongepast"
wel mooi. Het is de vraag welke invulling je aan de term "ondemocratisch"
geeft. Ik vind het ook niet zo sterk uit het oogpunt van het goed functioneren
van een democratie om naar aanleiding van een motie, in dit geval over een
parlementair onderzoek, die hier uitvoerig is bediscussieerd en waarvan het
resultaat was dat er geen onderzoek kwam, telkens op hetzelfde onderwerp terug
te komen, zonder dat er overtuigend nieuwe feiten en omstandigheden zijn,
maar gewoon omdat men zijn zin niet heeft gekregen. Of dat democratisch zo
sterk is, daar kun je ook vraagtekens bij zetten. Het is het recht van een
fractie om telkens weer een motie in te dienen, maar uit het oogpunt van het
goed functioneren van de democratie vraag ik me af of dat wel zo sterk is.
Je voert een volwassen debat met elkaar en daarna moet je soms concluderen
dat je je zin niet krijgt, omdat de meerderheid ergens niet voor voelt, om
heel goede redenen die jij niet deelt. Dan moet je je verlies nemen en niet
bezig blijven, want de parlementaire energie die dit kost, kunnen wij wel
beter gebruiken.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Ik vraag de heer Van der Staaij naar zijn oordeel over het
weggeven van een democratisch recht van het parlement door de PvdA.De heer Van der Staaij (SGP):Laten wij het niet zwaarder maken dan het is. Als de PvdA-fractie voor
de motie van uw fractie had gestemd, was zij ook niet aangenomen. Het is hetzelfde
als met de politieke steun voor de oorlog in Irak. Zonder onze steun was het
waarschijnlijk op dezelfde manier gegaan. Dat relativeert het toch wel een
beetje.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Ik vraag de heer Van der Staaij niet naar de uitkomst van
een stemming als de PvdA-fractie voor de motie had gestemd. Ik vraag zijn
oordeel over het weggeven van het democratisch recht om onderzoek te doen;
een van de belangrijkste rechten van een parlement.De heer Van der Staaij (SGP):De PvdA-fractie kan niet in haar eentje een democratisch recht van de
Kamer weggeven. Dat is een misverstand. De Kamer bepaalt in meerderheid of
er een parlementair onderzoek wordt gehouden. Ik had het overigens prima gevonden
als de PvdA tijdens de coalitieonderhandelingen tot de overtuiging was gekomen
dat er geen goede gronden zijn voor een parlementair onderzoek, hoewel zij
daar als oppositiepartij altijd een punt van heeft gemaakt. Ik schrok er een
beetje van dat de PvdA nog steeds van mening is dat een dergelijk onderzoek
nodig is, maar toch heeft afgesproken om dat maar niet te doen. Ik wilde alleen
maar zeggen dat dit naar mijn mening wringt.De heer Van Bommel (SP):Het lijkt alsof de heer Van der Staaij denkt: als ik maar lang genoeg
praat, dan gaat die mijnheer bij de interruptiemicrofoon wel weg. Dat is echter
niet geval. Ik kan hem zeggen dat hij aan geschiedvervalsing doet. Tijdens
het debat over de regeringsverklaring heeft de heer Tichelaar erkend dat de
PvdA dit recht heeft weggegeven. Gisteren heeft de minister-president in de
Eerste Kamer duidelijk gemaakt dat er een afspraak over is gemaakt. Waarom
loopt u weg voor de werkelijkheid die wel wordt erkend door de PvdA en het
CDA?De heer Van der Staaij (SGP):Kennelijk denkt de heer Van Bommel: als ik hier maar lang genoeg blijf
staan, dan zegt de heer Van der Staaij wel wat ik wil. Maar zo werkt het niet.
Wij kiezen onze eigen bewoordingen en wij hebben onze eigen opvattingen. Soms
lopen die parallel, maar soms ook niet. Van het laatste is dit een helder
voorbeeld.Tot slot heb ik een vraag over de verzoeken die de regering krijgt om
militair aan bepaalde operaties bij te dragen. Vanzelfsprekend wordt het parlement
steeds geïnformeerd als de regering daadwerkelijk van plan is om "ja"
tegen zo'n verzoek te zeggen. Hoe zit het echter met verzoeken die worden
afgewezen? Daarover wordt het parlement niet structureel geïnformeerd.
Het lijkt mij dat de Kamer steeds moet worden geïnformeerd als een dergelijk
verzoek aan de orde is. Voor een samenhangende beoordeling is het goed, te
weten welke verzoeken worden afgewezen, bijvoorbeeld vanwege de schaarse militaire
capaciteit.De heer Van Dam (PvdA):Naar mijn indruk is het Amerikaanse verzoek om bij te dragen aan de militaire
opbouw inzake Irak keurig aan de Kamer gemeld. Het kabinet heeft destijds
ook gemeld hoe daarmee werd omgegaan. Daar zit volgens mij geen probleem.De heer Van der Staaij (SGP):Het is goed dat u dit zegt. Ik probeerde niet aan te geven
dat er naar mijn mening iets niet zou deugen. Het is mij opgevallen dat er
geen afspraken zijn op grond waarvan de Kamer structureel wordt geïnformeerd
over verzoeken om bij te dragen aan militaire operaties. Voor het totaalbeeld
is het goed om ook te weten welke verzoeken worden afgewezen.De voorzitter:Het woord is aan mevrouw Van Gennip, die haar maidenspeech zal houden.
Zij is zo ruimhartig om de andere leden aan het eind van haar speech de gelegenheid
te geven om vragen te stellen. Ik zal beoordelen in hoeverre die overeenstemmen
met het karakter van een maidenspeech.Mevrouw Van Gennip (CDA):Voorzitter. Dit is een bijzonder debat. Juist daarom kan ik mij voorstellen
dat de regels voor een maidenspeech soepel worden toegepast.Op 18 maart 2003 heeft er een uitgebreid debat in de Kamer plaatsgevonden
waarin de argumenten zijn gewisseld inzake politieke steun aan de inval in
Irak door de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Australië.
Het ging om politieke en niet om militaire steun. Daarna is er in dit parlement
nog vele malen over gesproken. Met alle respect, maar de bijdragen teruglezend,
valt het mij op dat steeds dezelfde discussies terugkeren.De discussie over politieke steun is hier in alle openheid gevoerd. Ik
herhaal kort de overwegingen van de CDA-fractie om destijds die politieke
steun te verlenen, overwegingen die nog steeds gelden. Saddam Hoessein had
gedurende een reeks van jaren niet voldaan aan opeenvolgende VN-resoluties.
Saddam Hoessein had in het verleden niet geschuwd gifgassen – en dat
zijn massavernietigingswapens – in te zetten tegen zijn eigen mensen
en in de oorlog met Iran. Daarom stelde resolutie 1441 dat hij zich diende
te ontdoen van massavernietigingswapens en dat daartoe de burden of proof
bij hem lag. In geval van niet meewerken stelde resolutie 1441 serious consequences
in het vooruitzicht. Voor de duidelijkheid: het was dus niet aan de internationale
gemeenschap om aan te tonen dat onomstotelijk vaststond dat hij in het bezit
was van massavernietigingswapens. Nee, het was aan hem om aan te tonen dat
hij die niet had. Uiteindelijk werkte Saddam Hoessein niet mee. Iedereen herinnert
zich de inspecteurs die de paleizen niet in mochten en de 128 vragen van Blix
die onbeantwoord bleven. Dan komt op een gegeven moment de vraag: laat je
Saddam Hoessein hiermee wegkomen of vind je dat een onacceptabel risico? Dat
heeft de CDA-fractie op 18 maart 2003 gezegd bij monde van Maxim Verhagen.
Dat waren destijds de overwegingen en die gelden nog steeds. Dat er nu geen
massavernietigingswapens zijn aangetroffen, doet niet af aan de situatie toen.
Saddam Hoessein werkte niet mee, toonde niet aan dat hij niet beschikte over
massavernietigingswapens. Daarmee staat die besluitvorming. Die besluitvorming
is in alle openheid tot stand gekomen. Het is een politieke oordeelsvorming.
Daarna is die besluitvorming nog vele malen in het parlement besproken. Daarom
is volgens de CDA-fractie een parlementair onderzoek niet nodig.De CDA-fractie kan zich vinden in de reactie van de regering op de uitzendingen
van Reporter en Argos. De regering weerlegt duidelijk suggesties die daarin
werden gewekt. Het blijkt ook oud nieuws te zijn. Bovendien zijn het onderwerpen
en situaties waarover de regering al verschillende malen met de Kamer heeft
gesproken en waarover de Kamer geïnformeerd is. De discussie van vandaag
zou moeten gaan over de huidige situatie in Irak. Daar moeten wij onze energie
op richten.De CDA-fractie heeft grote zorgen over de verslechterende situatie in
Irak. Blair sprak van een orgie van geweld. Bijna vier miljoen mensen op de
vlucht, in Irak en daarbuiten. Eerste vereiste is natuurlijk dat de veiligheid
van de burgers hersteld wordt, maar ook dat de opbouw van bestuurlijke en
juridische capaciteit grote prioriteit heeft evenals de economische vooruitzichten
op de lange termijn. Het rapport van Baker en Hamilton hecht aan de betrokkenheid
van de regio, dus ook van de buurlanden Iran en Syrië, bij het uitwerken
van een duurzaam traject voor Irak. Hoe ziet de regering deze betrokkenheid?
Kan de regering aangeven of er naast de afspraak dat er een vervolgconferentie
zal komen al eerste uitkomsten zijn van de eerste conferentie op 10 maart
in Bagdad? Hoe apprecieert zij dat proces? Op welke manier kan de toegang
voor hulporganisaties worden verbeterd? Hoe ziet de regering de rol van de
UNHCR? Op welke wijze wil de regering extra bijdragen, zoals zij schrijft
in haar brief? Welk aanbod gaat de Nederlandse regering concreet en expliciet
doen op de conferentie van 16 en 17 april?De voorzitter:Ik constateer dat er geen vragen zijn aan mevrouw Van Gennip. Dan feliciteer
ik haar als eerste met haar maidenspeech. Ik geef vervolgens haar collega's
de gelegenheid voor felicitaties.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Voordewind (ChristenUnie):Voorzitter. Allereerst feliciteer ik collega Van Gennip. Ik heb grote
waardering voor haar inbreng. Dit klinkt misschien gek uit mijn mond, want
ik ben relatief nieuw en zij is veel langer aan de gang in het politieke bedrijf.De omstandigheden waaronder de Nederlandse regering vier jaar geleden
met instemming van de fractie van de ChristenUnie politieke steun heeft verleend
aan de inval in Irak zijn volstrekt duidelijk en al verschillende keren in
de Kamer aan de orde geweest. Niet de aanwezigheid van massavernietigingswapen,
maar het feit dat Saddam Hoessein jarenlang weigerde gehoor te geven aan de
opeenvolgende resoluties van de VN-Veiligheidsraad en het feit dat hij uiteindelijk
de resolutie 1441 naast zich neerlegde, vormden de aanleiding voor militair
ingrijpen in Irak. Dat was voor ons aanleiding om daaraan politieke steun
te verlenen.Wat mijn fractie betreft is er dan ook geen enkele aanleiding om de legitimiteit
van dit besluit ter discussie te stellen. De aantijgingen die onlangs in het
radioprogramma Argos en het tv-programma Reporter werden geuit over de militaire
betrokkenheid van Nederland bij de inval in Irak en het bij voorbaat aansturen
op het verlenen van steun aan de oorlog worden wat mijn fractie betreft in
de brief van maandag 2 april overtuigend ontkracht.De argumenten voor de besluitvorming zijn eerder besproken in diverse
Kamerdebatten. Ik heb de Handelingen er nog eens op nageslagen
en ik ben onder de indruk. Het is me nogal een rijtje. Er waren uitgebreide
debatten op 26 juni 2003, 28 augustus 2003, 19 februari 2004,
20 april 2004 en zo gaat het door tot 6 oktober 2005. Daarna zijn
er nog vele Kamervragen gesteld en zijn er moties ingediend. Er zijn brieven
gestuurd over de MIVD-rapporten, om maar niet te spreken over vertrouwelijke
overleggen met de CIVD over Irak.Het zou goed zijn om het verleden nu eindelijk te laten rusten en ons
te concentreren op de toekomst. Daarom was mijn fractie ook blij met de actualisering
in de brief van 2 april over de situatie in Irak op dit moment. Er zijn
nog vele inspanningen nodig om de stabiliteit en de veiligheid in Irak te
herstellen. Nederland zet zich daarvoor in door een bijdrage te leveren aan
een NAVO-trainingsmissie. Mijn fractie vindt het hoopgevend dat er onlangs
in Bagdad een regionale conferentie heeft plaatsgevonden, waaraan naast de
permanente leden van de Veiligheidsraad ook de buurlanden Syrië en Iran
deelnamen.Duurzame stabiliteit in Irak kan niet worden bereikt zonder medewerking
van omliggende landen. In hoeverre worden er daadwerkelijk vorderingen gemaakt
als het gaat om het op gang brengen van het verzoeningsproces dat in het Hamilton-Baker-voorstel
wordt gesuggereerd en in hoeverre spelen de voorwaarden voor met name de betrokkenheid
van Iran en Syrië daar nog een rol in? In het Hamilton-Baker-initiatief
is een aantal voorwaarden neergelegd en ik vraag mij af in hoeverre daar in
de aanloop naar een volgende conferentie rekening mee wordt gehouden.Mijn fractie maakt zich grote zorgen over de humanitaire situatie in Irak
en de situatie van de vluchtelingen. Het is goed dat de Nederlandse regering
zich bereid heeft verklaard om meer middelen ter beschikking te stellen. Er
is echter meer nodig dan alleen financiële middelen. Syrië en Jordanië
zijn volgens hulporganisa­ties onvoldoende in staat om de grote stromen
vluchtelingen op te nemen. Klopt het dat de Syrische en Jordaanse autoriteiten
hulporganisaties geen toegang verlenen tot hun grondgebied? Ziet de minister
mogelijkheden om met Syrië en Jordanië en wellicht met andere landen
in de regio gesprekken aan te knopen om erop aan te dringen de hulporganisaties
wel toe te laten? Dan kunnen vluchtelingen de noodzakelijke hulp krijgen.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. De heer Voordewind zegt dat met instemming van de fractie
van de ChristenUnie toen politieke steun is gegeven. Zou de fractie toen ook
met militaire steun hebben ingestemd?De heer Voordewind (ChristenUnie):Mijn fractievoorzitter heeft daar toentertijd wel over gesproken, maar
er geen oordeel over uitgesproken, omdat dat toen niet aan de orde was en
er meer informatie nodig zou zijn geweest om die afweging te maken. Wij hebben
toen expliciet gesproken over een politieke steun, gezien resolutie 1441 en
de gebrekkige uitvoering daarvan.De heer Pechtold (D66):Hoe zou de heer Voordewind oordelen als nu of op een later moment alsnog
blijkt dat er wel militaire steun vanuit Nederland is geweest, voorafgaand
aan of op het moment van de voorbereidingen? Hij heeft gezegd dat dit voor
hem nog steeds niet is aangetoond, maar hoe oordeelt hij als dat alsnog mocht
blijken?De heer Voordewind (ChristenUnie):Mij is altijd geleerd, niet in te gaan op als-danvragen. Dat doe ik nu
dus ook niet.De heer Pechtold (D66):Dat vind ik een dun antwoord, want er zijn allerlei vermoedens van militaire
aanwezigheid. Ik heb er een reeks van vragen over gesteld. U gaat er niet
op in. U stelt terecht wel vragen over de huidige situatie. Het zou ook aardig
zijn om daar iets over te horen. Wij kijken nu evenwel terug om vooruit te
kunnen kijken. Als dadelijk uit het antwoord blijkt dat er sprake is geweest
van militaire aanwezigheid, hoe duidt u dat dan?De heer Voordewind (ChristenUnie):U spreekt terecht over vermoedens. Ik heb de programma's ook gezien. Die
overtuigden mij er niet van dat Nederland wel militair betrokken is geweest
bij die oorlog. Ik heb netjes de brief afgewacht die wij op 2 april hebben
gekregen. Daarin wordt klip en klaar bevestigd dat er, zoals in voorgaande
jaren in debatten is gemeld, geen militaire steun is verleend. Ik zie geen
reden om ons standpunt te wijzigen.De voorzitter:Een korte laatste interruptie, mijnheer Pechtold.De heer Pechtold (D66):Dank, voorzitter. Hoe duidt de heer Voordewind het dat vanuit de Defensieorganisatie
waarvoor zijn minister nu verantwoordelijk is, door een belangrijk iemand
als oud-opperbevelhebber Couzy de uitspraak is gedaan dat het onbestaanbaar
is dat er geen onderzoek komt?De heer Voordewind (ChristenUnie):Ik sta hier niet om de heer Couzy ter verantwoording te roepen of hem
vragen te stellen. Ik heb te maken met een regering met ministers. Goed dat
de brief van 2 april er is gekomen. Net als de heer Van Baalen zeg ik
dat ik vertrouwen heb in dit kabinet. Ik heb vertrouwen in de ministers. Als
de ministers klip en klaar in de brief van 2 april aangeven dat er absoluut
geen militaire betrokkenheid is geweest, heb ik geen reden om mijn standpunt
te wijzigen. Ook niet naar aanleiding van de andere uitzendingen en de informatie
die u vermoedens noemt.De heer Pechtold (D66):Dit is geen antwoord op mijn vraag.De voorzitter:U hebt al vier keer de gelegenheid gehad om de heer Voordewind te interrumperen.De heer Pechtold (D66):Ik vroeg specifiek naar Couzy, een voormalige bevelhebber, iemand die
de afgelopen jaren verantwoordelijk was en ...De voorzitter:Ik heb uw vraag gehoord en de heer Voordewind ook. U hebt volgens mij
een antwoord van hem gehad.De heer Voordewind (ChristenUnie):Nogmaals, ik heb te maken met een regering, een kabinet en ministers.
Die kan ik als parlementariër ter verantwoording roepen. Ik heb de brief
van 2 april gehad. Ik ben geïnteresseerd in wat er verder te melden
valt in de termijn van de Kamer en in die van het kabinet,
maar vooralsnog zie ik geen reden om een ander standpunt in te nemen.De heer Van Dam (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Iets meer dan vijf jaar geleden sprak de Amerikaanse
president Bush in zijn State of the Union over de as van het kwaad, de schurkenstaten
Irak, Iran en Noord-Korea. Het was de opmaat tot een proces dat ogenschijnlijk
onafwendbaar op oorlog leek af te stevenen, oorlog met Irak. De Amerikanen
vonden na 11 september de dreiging van het Irakese regime en de combinatie
met de mogelijke aanwezigheid van massavernietigingswapens te groot en bepleitten
ontwapening en verandering van het regime. Daarvoor was, in elk geval op dat
moment, onvoldoende steun bij de internationale gemeenschap. Men vond niet
dat een aanval op Irak te legitimeren was op basis van de aanslagen van 11 september
of op basis van de overwegingen van de Amerikanen.Er werd dus een traject ingezet via de Veiligheidsraad: de terugkeer van
de wapeninspecteurs. Wie op het proces terugkijkt, moet de indruk hebben dat
het traject via de Veiligheidsraad één grote maskerade was,
een spel met de wereld inclusief de eigen bondgenoten, om uiteindelijk op
oorlog uit te komen. Mijn fractie had al in 2002 de nodige twijfels bij de
Amerikaanse bedoelingen. Mijn voormalige collega Bert Koenders heeft zich
in deze Kamer gedurende 2002 herhaaldelijk verzet tegen wat hij noemde de
oorlogslogica van de Amerikanen. Natuurlijk, er was na het beëindigen
van de wapeninspecties in 1998 nog de nodige onduidelijkheid over het Irakese
wapenprogramma. Natuurlijk, de wapeninspecteurs moesten terug naar Irak, maar
zij hadden serieus hun werk moeten kunnen doen en zij hadden niet gebruikt
mogen worden als cover up voor een geplande oorlog. En dat is in de ogen van
mijn fractie wat er achteraf gezien is gebeurd. Helaas heeft de toenmalige
Nederlandse regering destijds de Amerikanen steeds gesteund. Vanaf het begin
heeft de toenmalige regering betoogd dat er al voldoende mandaat was voor
het gebruik van geweld tegen Irak. Mijn fractie heeft zich daar steeds tegen
verzet.In januari 2003 stelden Koenders en De Graaf een motie voor waarin het
traject wat ons betreft werd geschetst: de wapeninspecteurs moesten hun werk
kunnen doen, moesten daar ook meer tijd voor krijgen en moesten hun bevindingen
rapporteren aan de Veiligheidsraad die zich in de openbaarheid zou moeten
buigen over eventuele bewijzen. Het was ook aan de Veiligheidsraad om te beslissen
over verdergaande stappen. Die motie heeft het niet gehaald en dat leidde
ertoe dat de toenmalige regering op 18 maart 2003 aan de Kamer liet weten,
de op handen zijnde aanval van de Amerikanen de Britten politiek te steunen,
maar gelukkig niet militair.Voorzitter. Ook na vier jaar wil ik er geen misverstand over laten bestaan:
mijn fractie vond en vindt dat de oorlog niet had mogen beginnen en dat Nederland
de Amerikanen en de Britten niet politiek had mogen steunen. Er was geen bewijs
voor een acute dreiging van Irak, het onderzoek van de wapeninspecteurs naar
de aanwezigheid van massavernietigingswapens was nog niet afgerond en in die
situatie had alleen de Veiligheidsraad het recht om de naleving van zijn eigen
resoluties door middel van geweld af te dwingen. De redeneerlijn van de toenmalige
Nederlandse regering was derhalve niet alleen juridisch maar wat ons betreft
ook politiek zeer discutabel en wekte ook toen al in de ogen van mijn fractie
de indruk dat die slechts gezocht was om steun aan de Amerikanen te kunnen
verlenen. De politieke steun die Nederland uitsprak is achteraf gezien extra
wrang toen de afgelopen jaren berichten naar buiten kwamen dat er ook binnen
de Nederlandse overheid twijfels waren aan de juridische basis voor de oorlog
en twijfels over de Amerikaanse en Britse claims ten aanzien van de aanwezigheid
van massavernietigingswapens. De toenmalige regering heeft die twijfels kennelijk
gewogen en desondanks gekozen voor steun aan de Amerikanen.Om lessen te trekken voor de toekomst hebben wij de afgelopen jaren gepleit
voor een onderzoek naar de wijze waarop de besluitvorming in die tijd tot
stand is gekomen. Wat wist Nederland en waarom werden desondanks de Amerikanen
gesteund? U kent de afloop: geen Kamermeerderheid voor de verkiezingen, geen
Kamermeerderheid na de verkiezingen en ook niet gelukt in de formatie. Dat
is de situatie zoals die is en daar komt deze periode ook geen verandering
in.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. In welke glazen bol heeft de heer Van Dam gekeken als hij
nu al weet dat daar in deze periode geen verandering in komt? Is het niet
denkbaar dat er nog zodanige informatie boven tafel komt – het lijkt
wel of Plein 4, het ministerie van Defensie, zo lek is als een mandje –
dat er alsnog een meerderheid ontstaat voor een onderzoek of kan hij zich
dat niet voorstellen?De heer Van Dam (PvdA):Volgens mij is die discussie ook gevoerd in het debat over de regeringsverklaring.
De heer Van Bommel weet precies wat is afgesproken, maar ook dat als er echt
nieuwe feiten op tafel komen, de Kamer die hoort te wegen en op dat moment
zullen ook wij dat zeker doen!De heer Van Bommel (SP):Maar dan trekt u uw uitspraak van twee minuten geleden, namelijk dat die
meerderheid er ook in de komende periode niet komt, weer in twijfel of eigenlijk
helemaal in. U zegt nu dat het wel mogelijk is, maar dat dan op dat moment
moet worden bepaald op basis van de informatie die dan op tafel ligt.De heer Van Dam (PvdA):Ik begrijp dat u mijn tekst niet mee kan lezen, maar ik wil het wel herhalen.
Er staat namelijk dat er geen Kamermeerderheid was voor de verkiezingen, geen
Kamermeerderheid na de verkiezingen, dat het ook in de formatie niet is gelukt
en dat daar geen verandering in komt.De heer Van Bommel (SP):Het gaat mij om het laatste zinnetje, namelijk dat daar geen verandering
in komt! Daarmee doet u een uitspraak over de toekomst.De heer Van Dam (PvdA):Laat ik dan voor alle helderheid zeggen dat er geen verandering komt in
het feit dat het is afgesproken in de formatie! Dat is toch glashelder?De heer Van Bommel (SP):Daarmee bedoelt u dus dat er de komende vier jaar, of in ieder geval zo
lang dit kabinet er zit, geen onderzoek naar Irak komt?De heer Van Dam (PvdA):Het wordt een herhaling van het debat over de regeringsverklaring, want
het is toen ook allemaal al gewisseld dat het zo is afgesproken!De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Dat betekent dus dat, ook als wij vandaag alsnog nieuwe feiten
krijgen of als er de komende tijd nieuwe zaken komen, de PvdA zich angstvallig
vasthoudt aan een in Beetsterzwaag door zes heren gemaakte afspraak. De heer
Van Dam zei net dat ik een wat grote broek aantrok ten opzichte van het verleden.
Heeft hij zijn broek niet uitgetrokken en staat hij hier niet in zijn hemd?
Hij zal toch moeten erkennen dat het aantal vragen dat nu voorligt een zodanige
omvang heeft dat niet staande kan worden gehouden dat de hoge toon, de afgelopen
jaren in motie op motie aangegeven, nu niet meer nodig is? Of heeft hij antwoorden
op alle vragen die ik zojuist heb gesteld?De heer Van Dam (PvdA):Je moet wel lef hebben om een paar jaar lang deel uit te maken van de
regering, het regeringsstandpunt over politieke steun voor de aanval op Irak
te hebben gesteund, steeds weer het verzoek van de Kamer om een onderzoek
af te wijzen, nee te antwoorden op de vraag of je dit aan de orde hebt gesteld
toen je minister was, en dan nu met dit soort verwijten te komen.De heer Pechtold (D66):Dit is geschiedvervalsing. In tegenstelling tot de PvdA-fractie heeft
de fractie van D66 schone handen in het Irak-dossier. Wij hebben namelijk
nooit de oorlog gesteund. De politieke steun kwam naar voren toen de fractie
van de Partij van de Arbeid in 2003 in het kabinet dreigde te komen. D66 heeft
dit altijd vrijgehouden bij de onderhandelingen. Daarom zijn de meeste moties
door ons ondertekend, dan wel door ons ingediend om een antwoord op deze onderzoeksvragen
te krijgen. Sinds ons vertrek uit het kabinet en het begin van het nieuwe
kabinet met de Partij van de Arbeid komt er iedere week meer informatie beschikbaar.
De Amerikanen, Engelsen en anderen hebben onderzoek gedaan, maar de Partij
van Arbeid onthoudt het parlement zijn democratisch recht om dat te doen.
Waarom? Heeft de heer Van Dam een antwoord op alle vragen die ik in eerste
termijn heb gesteld?De heer Van Dam (PvdA):De heer Pechtold zegt dat wij de Kamer een democratisch recht onthouden.
Wij hebben in de formatie geprobeerd om een Kamermeerderheid die tegen een
onderzoek naar de besluitvorming over Irak was, aan de kant te schuiven en
langs die weg alsnog een onderzoek te krijgen. Als de heer Pechtold het wegschuiven
van een meerderheid democratisch vindt en het maken van afspraken en het accepteren
van de situatie in de Kamer ondemocratisch, dan hebben wij een verschillende
visie op democratie.De heer Pechtold (D66):Het komt uiteindelijk neer op een vraag: welk argument van de onderhandelaars
namens de Partij van de Arbeid heeft de fractie overtuigd?De heer Van Dam (PvdA):Dat mag helder zijn. Als wij deelname aan het kabinet hadden afgewezen,
was er nog steeds geen onderzoek naar de besluitvorming over Irak. Door wel
aan het kabinet deel te nemen, kunnen wij in ieder geval voorkomen dat het
in de toekomst weer op deze manier gaat en dat zullen wij dan ook doen.De heer Pechtold (D66):Dit is geen antwoord op mijn vraag. Ik vroeg heel duidelijk naar het argument.
Dit hele debat heeft pas zin als wij de vragen beantwoorden die nu worden
gesteld. Ik vraag aan de heer Van Dam wat het argument was. De inzet van geld
voor wijken of voor onderwijs kan om moverende redenen worden afgewezen, maar
als de Partij van de Arbeid jaar in jaar uit vraagt om een onderzoek, moet
er toch een dringende reden zijn geweest waarom zij zich zo door de pomp heeft
laten trekken.De heer Van Dam (PvdA):Ik kan nu de woorden van mijn fractievoorzitter tijdens het debat over
de regeringsverklaring citeren, maar dat is een herhaling van zetten. De heer
Pechtold vroeg om een argument en dat heeft hij nu: de keuze was deelnemen
aan het kabinet, ja of nee. Daar hoorde deze afspraak bij. De keuze om niet
deel te nemen zou ook niet tot een onderzoek hebben geleid, maar de keuze
om wel deel te nemen leidt ertoe dat de situatie in de toekomst anders zal
zijn. Dit is een antwoord op de vraag van de heer Pechtold, maar als hij wil
weten hoe de besluitvorming in mijn fractie is verlopen, moet hij zich aanmelden
als lid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Zegt de heer Van Dam nu dat het CDA de totstandkoming van deze regering
afhankelijk heeft gemaakt van het onderzoek naar Irak?De heer Van Dam (PvdA):Volgens mij is dit allemaal gewisseld in het debat over de regeringsverklaring.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wil de heer Van Dam antwoorden op mijn vraag?De heer Van Dam (PvdA):Volgens mij heeft de heer Tichelaar toen gezegd dat dit zo is.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het CDA heeft dus welbewust een regering willen riskeren op dit enige,
enkele onderwerp? Het CDA is dus schijnbaar zo bang dat er een onderzoek komt
naar Irak, dat het bereid is om daarvoor een regering te boycotten.De heer Van Dam (PvdA):Mevrouw Halsema moet die vragen niet aan mij stellen. Ik wil wel zeggen
dat ik het volstrekt normaal vind dat er tijdens een kabinetsformatie afspraken
worden gemaakt, ook over het stemgedrag van fracties in de Kamer. Dit gebeurt
op allerlei onderwerpen. Het is bekend dat het CDA in de afgelopen jaren bijvoorbeeld
geen voorstander was de voorstellen voor de WAO die in het regeerakkoord zijn
opgenomen en dat het CDA een andere lijn heeft gekozen in de internationale
politiek. Daarover zijn dus ook afspraken gemaakt. Zo gaat het altijd bij
een formatie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voor de positie van de Partij van de Arbeid is cruciaal of haar het mes
op de keel is gezet of dat zij dit gewoon heeft ingewisseld tegen andere onderwerpen.
Hoe sterk was dit argument, hoe zwaar heeft het gewogen? Het is mij niet duidelijk
of de Partij van de Arbeid halverwege de formatie heeft gezegd: wij ruilen
dit in voor een paar andere onderwerpen, of dat zij geen ander alternatief
had.De heer Van Dam (PvdA):Misschien moet mevrouw Halsema het verslag van het debat over de regeringsverklaring
nog eens nalezen. Volgens mij was dat debat hier volstrekt helder over. Je
kunt alle vragen opnieuw gaan stellen, natuurlijk snap ik hoe het hier werkt.
Zo kun je vier jaar lang steeds hetzelfde debat voeren.Journalisten spitten nu in het verleden en dat is hun goed recht. Maar
in de uitzendingen van Argos en Reporter heb ik, als ik heel eerlijk ben,
weinig kunnen ontdekken wat een nieuw licht op de zaken werpt; het waren de
zaken die we al wisten, waarover herhaaldelijk in deze Kamer is gedebatteerd
en waarover alle fracties de bekende standpunten hebben ingenomen. Ik houd
echter, ook na de brief van het kabinet en de beantwoording van de vragen
van collega Pechtold, één vraag over die nog niet eerder aan
de orde is geweest in deze Kamer. Het kabinet antwoordt aan collega Pechtold
dat er geen sprake is geweest van betrokkenheid van Nederlandse militairen
bij de inval in Irak of de voorbereidingen daarop. Dat lijkt een helder antwoord,
maar toch heb ik de behoefte om de vraag scherper te stellen. Argos zal zijn
werk ongetwijfeld goed hebben gedaan, maar beweringen zijn nog geen bewijzen.
Ik vraag absolute duidelijkheid van de minister-president en van de minister
van Defensie over het volgende: zijn er tussen 20 maart 2003, het begin
van de oorlog in Irak, en 22 mei 2003, het moment dat de VN-resolutie
over de wederopbouw en de stabilisatie van Irak werd aangenomen, Nederlandse
militairen op of boven Iraaks grondgebied aanwezig geweest?De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Ik stelde zojuist een vergelijkbare vraag. Het kabinet spreekt
over "eenheden", maar laten we het maar over "manschappen"
hebben. Ikzelf had het over manschappen "onder welke vlag dan ook".
Zou ik de vraag van de heer Van Dam, met zijn toestemming, mogen uitbreiden
met de periode daarvóór, dus de voorbereidingsperiode? En zou
ik bij zijn "op of boven" Irak ook het watergebied mogen betrekken?
Dat is misschien interessant vanwege de Walrus en de begeleiding van de Amerikaanse
fregatten.De heer Van Dam (PvdA):Volgens mij heeft de heer Pechtold het volste recht om elke vraag die
hij wil aan de regering te stellen.De heer Pechtold (D66):Ik zou het prettig vinden om dat ook namens u te doen, omdat ik dan samen
met u consequenties uit het antwoord kan trekken.De heer Van Dam (PvdA):Ik begrijp dat u graag namens een fractie van 33 leden zou willen spreken,
maar zo werkt het hier niet.De heer Pechtold (D66):Zo komen we steeds meer naar elkaar toe!De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Wil de heer Van Dam ook antwoord op die vraag hebben als het
om een geheime missie ging?De heer Van Dam (PvdA):Volgens mij is in deze Kamer op 18 maart 2003 heel duidelijk gesproken
over de Nederlandse betrokkenheid bij de aanval op Irak. De uitspraak van
het kabinet destijds was glashelder: slechts politieke steun, geen militaire.
Dat betekent in mijn ogen dat er geen militairen op of boven Iraaks grondgebied
aanwezig kunnen zijn geweest in de periode die ik net noemde. Ik ga er ook
van uit dat dit niet het geval was, maar omdat hierover onduidelijkheid wordt
geschapen, wil ik hier een duidelijk antwoord op van de minister-president.De heer Van Bommel (SP):Ten aanzien van geheime missies is in 2000 een bepaalde procedure afgesproken,
waarbij de regering de Kamer niet hoeft te informeren tijdens de missie en
als de missie is afgelopen, zo spoedig mogelijk. Eventueel kan dit ook via
de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten. Ik herhaal mijn
vraag: wilt u ook geïnformeerd worden over een missie in of boven Irak
als dit een geheime missie betreft?De heer Van Dam (PvdA):Ik ken die afspraken, maar rondom Irak is er een duidelijke afspraak met
de Kamer geweest: geen militaire steun. Dat houdt ook in: geen geheime missies.
Ik ga ervan uit dat we hierop een helder antwoord van het kabinet zullen krijgen.Toen de Amerikanen de oorlog in Irak begonnen, wisten ze hoe ze die oorlog
moesten winnen. Maar vandaag mag je stellen dat ze volstrekt onvoldoende hebben
nagedacht over het winnen van de vrede. Tienduizenden, mogelijk honderdduizenden
slachtoffers zijn het gevolg. Het herstel van de vrede, veiligheid en stabiliteit
is helaas nog lang niet in zicht, ondanks de inspanningen die na mei 2003
onder VN-mandaat zijn gedaan, ook met behulp van Nederlandse militairen. De
situatie lijkt de laatste tijd alleen maar meer uit de hand te lopen. De Amerikaanse
strategie voor het herstel van de rust en stabiliteit na de oorlog is jammerlijk
mislukt. Desondanks blijft Bush dezelfde strategie volgen, met nog meer militairen.
De Amerikanen zijn kennelijk van mening dat je rust en stabiliteit met geweld
moet afdwingen. Het sektarische geweld laat zich niet beëindigen met
militair machtsvertoon, zeker niet wanneer een Iraakse minister zelf partij
lijkt te zijn, zoals onlangs bleek uit een documentaire van Channel 4. Er
is een politieke oplossing nodig, waarbij de inzet van machtige buren in de
regio, zoals Iran en Syrië onmisbaar is. De voorzichtige ambtelijke contacten
moeten worden gevolgd door politieke contacten. Ik vraag de Nederlandse regering,
daar bilateraal en in EU-verband op aan te sturen. Uiteraard is de oplopende
spanning rond Iran een complicerende factor. Er lijkt een pad ingeslagen te
zijn waarbij Iran koste wat het kost moet buigen voor de internationale gemeenschap.
Als dat niet gebeurt, dan hebben de Verenigde Staten in de woorden van de
Amerikaanse vicepresident Cheney alle opties "on the table". Als
wij iets kunnen leren van vijf jaar geleden, is het dat dergelijke uitspraken
geen loze woorden zijn. Menigeen houdt al rekening met de mogelijkheid van
een luchtaanval om de Iraanse installaties met geweld te ontmantelen als de
diplomatieke weg niet tot resultaat leidt.Vijf jaar geleden leidde soortgelijke logica tot een proces waarin in
deze Kamer stap voor stap werd bezien welke vervolgstappen zouden moeten worden
gezet. Vanzelfsprekend hoop ik van harte dat het deze keer anders gaat lopen,
maar ik wil nu ook tijdig duidelijk maken wat naar de mening van mijn fractie
de positie van de Nederlandse regering zou moeten zijn. Wij zijn niet in dit
kabinet gestapt om een herhaling van 2002/2003 mee te maken.
In het geval van Iran is er geen sprake van een acute dreiging; ik verwijs
naar uitspraken van de heer ElBaradei. Deze keer kan er geen misverstand over
bestaan dat er van een preventieve aanval buiten de VN om geen sprake kan
zijn. Ik neem aan dat de regering dit standpunt onderschrijft en in de diplomatieke
betrekkingen met de VS duidelijk zal maken dat de afloop van deze situatie
geen preventieve aanval zonder expliciet VN-mandaat kan zijn. Ik hoop de reactie
van het kabinet hierop te mogen horen.Van vijf jaar geleden kunnen wij leren dat wij beter tijdig kunnen anticiperen
op de mogelijke verkeerde afloop van een dergelijk conflict, maar nogmaals,
ik hoop dat het zover niet gaat komen. Alle diplomatieke mogelijkheden moeten
worden benut. Daarbij behoren serieuze gesprekken met Iraniërs, waarin
ook gesproken wordt over hun veiligheidszorgen. Ik begrijp alle bedenkingen
over het Iraanse regime heel goed, maar wanneer de VS en anderen steeds hun
bedenkingen uiten over dat regime en duidelijk laten merken, eigenlijk een
ander regime te wensen, mag het geen verbazing wekken dat de Iraniërs
zich zorgen maken over hun veiligheid. De rol die Iran in de regio speelt
is ontzettend relevant. Iran beïnvloedt de situatie in Israël, in
Libanon en in Irak. Voor de stabiliteit in de regio is een confrontatie met
Iran allesbehalve wenselijk. Het aangaan van onderhandelingen met Iran, waarbij
er ook aandacht is voor zijn veiligheidszorgen en de vraag, hoe om te gaan
met het kernenergieprogramma, lijkt de enige vreedzame uitweg uit het conflict
en waarschijnlijk de enige weg in de richting van een stabiele situatie in
de regio, niet in de laatste plaats in Irak. Ik hoor graag van de minister
van Buitenlandse Zaken welke diplomatieke wegen hij ziet. Ook hoor ik graag
van hem hoe zijn kwalificatie van de Iraanse regering als "plegers van
staatsterrorisme" bijdraagt tot het dichterbij brengen van een diplomatieke
oplossing. Ook de minister begrijpt dat de situatie rond de Britse mariniers
alles te maken heeft met het conflict over de nucleaire installaties van Iran.
Voor de toekomst van Irak en voor de regio is een vreedzame oplossing van
het conflict met Iran noodzakelijk. Laat dat dan in elk geval de les zijn
die wij hebben geleerd van de oorlog in Irak.De heer Van Baalen (VVD):De voorganger van de heer Van Dam als buitenlandwoordvoerder van de PvdA,
de heer Koenders, heeft vele jaren twijfel geuit over het correct informeren
door de regering van de Kamer op dit gebied. De heer Koenders is nu lid van
het kabinet en draagt mede verantwoordelijkheid voor de brief die op 2 april
naar de Kamer is gestuurd, waarin het huidige kabinet heel duidelijk stelt
dat naar zijn oordeel de Kamer correct is geïnformeerd over de besluitvorming
door het toenmalige kabinet. De PvdA moet nu ook duidelijkheid scheppen. Deelt
de fractie van de PvdA bij monde van deze woordvoerder deze heldere conclusie
van deze regering, waaraan ook de PvdA deelneemt?De heer Van Dam (PvdA):Ik heb op dit moment geen informatie die leidt tot een andere conclusie.De heer Van Baalen (VVD):Uw conclusie is dus dat de Kamer steeds ordentelijk is geïnformeerd?De heer Van Dam (PvdA):Ik heb de afgelopen dagen het hele dossier uitvoerig doorgenomen. Ik kan
daarin geen punten ontdekken op basis van de informatie die nu bekend is,
welke zouden leiden tot de conclusie dat de Kamer onjuist of onvolledig is
geïnformeerd.De heer Van Baalen (VVD):Betekent dit dat u daarmee de discussie sluit, op basis van de informatie
die u thans hebt?De heer Van Dam (PvdA):Ik denk dat u dat zo juist hebt geformuleerd.Mevrouw Van Gennip (CDA):Kunt u met betrekking tot Iran uitleggen wat u verstaat onder een acute
dreiging?De heer Van Dam (PvdA):De heer ElBaradei zegt dat de productie van een kernwapen in Iraanse handen
nog zeker vijf jaar weg is. Dat noem ik geen acute dreiging.Mevrouw Van Gennip (CDA):Ik wil wel even zeggen dat wij hierover van mening verschillen.De heer Van Dam (PvdA):Ik kan mij niet voorstellen dat wij van mening verschillen over de vraag
of een termijn van vijf jaar wel of niet acuut is.Mevrouw Van Gennip (CDA):De rol die Iran in de regio speelt, de invloed die Iran uitoefent op zijn
buurlanden en de manier waarop Iran interactie heeft met politici uit andere
landen, dat wordt door de buurlanden niet als niet-bedreigend ervaren.De voorzitter:De bedoeling is dat u een vraag stelt.Mevrouw Van Gennip (CDA):Dat begrijp ik. Dit was mijn inleiding tot de vraag. Daarmee baseer ik
dus de definitie van acute dreiging niet per se alleen maar op een tijdslimiet.
En mijn vraag is of u het daarmee eens bent.De heer Van Dam (PvdA):Er is een groot verschil tussen ontwikkelingen als bedreigend ervaren
en de vraag of die ontwikkelingen daadwerkelijk een acute dreiging zijn. Laten
wij leren van de manier waarop het is gegaan een paar jaar geleden. Wat mij
betreft, is de enige goede uitweg uit het conflict rond Iran een vreedzame
uitweg. Laten wij daar ook naar streven.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het is opvallend dat de PvdA-fractie nu ook vindt dat zij al die jaren
volledig is geïnformeerd. Dat is in strijd met wat de heer Koenders altijd
heeft gezegd, en hij niet alleen. Ook de partijleider van de PvdA heeft het
gezegd. Hij heeft zelfs publiekelijk een verzoek ingediend bij de commissie
voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten om informatie te verzamelen over
Irak, vanwege de onvolledige informatie die de Kamer ontving. Zegt u nu achteraf
dat ook dat verzoek aan de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten
overbodig was en niet nodig?De heer Van Dam (PvdA):Mevrouw Halsema moet volgens mij goed onderscheid maken tussen de vraag
of er meer informatie is waar je in geïnteresseerd bent en of de regering
de plicht had om al die informatie aan de Kamer te sturen. Die vraag gaat
over de politieke conclusie waar de heer Van Baalen mij een vraag over stelde
en mijn fractie heeft ook in het verleden nooit de politieke
conclusie getrokken dat de Kamer onjuist of onvolledig was geïnformeerd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Uw fractie had er in ieder geval altijd heel grote zorgen over. Uw partijleider
had er heel grote zorgen over. De politieke conclusie is nooit getrokken,
omdat er nooit een onderzoek heeft plaatsgevonden, zoals u weet. Maar begrijp
ik het goed dat u met terugwerkende kracht vindt dat eigenlijk zowel de heer
Koenders als uw partijleider geprobeerd heeft om stenen op te lichten waar
alleen maar zand onder lag?De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Dat is een onzinnige conclusie van mevrouw Halsema.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Deze wijze van argumenteren kennen wij vooral van de heer Wilders. Ik
had zoiets nog niet eerder bij de PvdA-fractie beluisterd. Zou u daar een
argument bij kunnen geven? Ik confronteer u alleen maar met de inconsistenties
in uw eigen fractie over de afgelopen jaren. U kunt wel zeggen dat dit onzinnig
is, maar legt u eens uit hoe u niet alleen van opvatting verandert, maar ook
uw nieuwsgierigheid in een paar maanden volledig bent kwijtgeraakt en nu eigenlijk
vindt dat uzelf de afgelopen jaren onzinnig hebt gehandeld.De heer Van Dam (PvdA):Mijn fractie is niet haar nieuwsgierigheid kwijtgeraakt. Dat hebben wij
hier ook uitdrukkelijk uiteengezet, alleen de politieke realiteit is dat er
noch voor, noch na de verkiezingen een meerderheid was in deze Kamer om die
nieuwsgierigheid te bevredigen. Ik heb gezegd dat het via de formatie niet
gelukt is. Mijn fractie heeft geaccepteerd dat het zo is gelopen en wij willen
vooruit blikken en verder kijken. Wij kunnen, met alle respect, deze Haagse
discussie over blijven doen, maar laten wij ook vooruitkijken en lessen leren,
om te beoordelen hoe de Nederlandse regering om zou moeten gaan met de huidige
situatie in het Midden-Oosten. Volgens mij heeft de regio daar meer aan.De heer Pechtold (D66):Het is aandoenlijk, al die gevoelens die de PvdA-fractie nu al vooruitwerpt
naar Iran. Ik ben blij dat het woord hypothetisch nog niet gevallen is, maar
het is van tweeën een. Of u zegt op mijn eerdere interruptie: wij hebben
het niet binnengehaald. Dat zijn de woorden van partijleider Wouter Bos. U
kunt het argument niet noemen dat het CDA destijds genoemd heeft, maar u kunt
zeggen: wij hebben het niet binnengehaald. Of u bent volledig geïnformeerd.
Dan liggen er geen vragen meer. Als het het een is, is het gewoon een politieke
nederlaag, is het het ander, dan accepteert u dat de afgelopen jaren alle
informatie is gegeven en zou het u sieren of zelfs een dikke plus opleveren
als u een oordeel over het gedrag van de heer Koenders en de heer Bos uitsprak.De heer Van Dam (PvdA):Laat ik herhalen dat het de heer Pechtold sowieso had gesierd als hij
alle vragen die hij vandaag heeft gesteld, de afgelopen jaren aan zijn collega's
had gesteld.Voor alle duidelijkheid: de heer Van Baalen vroeg mij of ik op grond van
de nu bekende informatie de politieke conclusie trok dat de Kamer onjuist
of onvolledig was geïnformeerd. Dat doe ik niet. Dit is het antwoord
dat ik de heer Van Baalen heb gegeven.De heer Van Baalen (VVD):Ik heb de brief van het kabinet geciteerd, waar geestverwanten van uw
fractie in zitten. Daarin staat: wij hebben de Kamer in die periode correct
geïnformeerd. Bij het woord correct kun je aan van alles denken, maar
het blijft "correct". Neemt u die conclusie over? U antwoordde "ja".
Daar gaat het om. Ik neem aan dat u daarbij blijft.De heer Van Dam (PvdA):Volgens mij is de relatie tussen kabinet en Kamer dat het kabinet het
vertrouwen van de Kamer geniet, tenzij het tegendeel wordt aangetoond. De
politieke conclusie van de Kamer is dus altijd of zij op basis van de dan
bekende informatie van mening is dat zij juist of onjuist, volledig of onvolledig
is geïnformeerd. Op basis van de nu bekende informatie kan ik niet anders
dan de politieke conclusie trekken dat er geen aanleiding is om te stellen
dat de Kamer onjuist of onvolledig is geïnformeerd.De heer Pechtold (D66):Vanwaar dan de wens van de PvdA tijdens de onderhandelingen om daar onderzoek
naar te doen?De heer Van Dam (PvdA):Het debat over de vraag waarom de PvdA die wens koesterde, is in het afgelopen
jaar een keer of negen, tien gevoerd. In de eerste plaats koesterde de PvdA
die wens om lering te trekken voor de toekomst. Dat argument hebben wij steeds
met elkaar gedeeld. Misschien denkt de heer Pechtold hier vanwege de veranderde
politieke situatie ineens anders over, maar de PvdA heeft om het onderzoek
gevraagd om lering te trekken met het oog op de toekomst. Begrijp mij niet
verkeerd, die behoefte had en heeft mijn fractie, maar u weet hoe het is afgelopen.
Toch kan de PvdA-fractie lering trekken en met het kabinet afspraken maken
over de opstelling van de Nederlandse regering in toekomstige, vergelijkbare
situaties. Volgens mij heb ik glashelder gemaakt hoe de Nederlandse regering
zich in de ogen van de PvdA-fractie moet opstellen.De heer Pechtold (D66):Toekomstige situaties? De heer Van Dam staat hier zijn tijd te vullen
door alleen maar over Iran te praten. Hij maakt opmerkingen over ministers
die uitspraken doen. Hij zegt dat het daarvoor niet nodig is om terug te kijken.
Ik vind dat ik daarom het recht heb om te interrumperen.De voorzitter:U vergist zich. U hebt geen recht om te interrumperen, maar krijgt van
mij al dan niet de mogelijkheid om dat te doen. Die mogelijkheid heb ik u
niet gegeven. Ik sluit hiermee de inbreng van de heer Van Dam af. Ik stel
namelijk vast dat u steeds ongeveer hetzelfde zegt, maar dan op een andere
manier.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Hans Couzy, oud-bevelhebber van de landstrijdkrachten en voorzitter
van de Federatie van Nederlandse Officieren zei het zo: "Ik vind het
onbestaanbaar dat premier Balkenende het onderzoek naar de besluitvorming
over Irak nog steeds blokkeert. Ik begrijp dat hij bang is voor gezichtsverlies,
maar hij kan de waarheid niet blijven tegenhouden. Er moet
een onderzoek naar Irak komen." Voormalig CDA-premier Van Agt vindt dat
ook. Ik hoop dat veel prominenten hun oproep volgen. Couzy heeft in Nova ook
een oproep gedaan tot het doorbreken van de afdekcultuur bij Defensie. Ik
hoop dat ook die wordt gevolgd, bij voorbeeld door veel leden van zijn vereniging,
leden die zaken over deze kwestie te melden hebben. Deze man vindt kennelijk
dat er een hoop verborgen is. Hij zegt ook dat het kabinet op zijn minst een
belangrijk deel van de waarheid heeft verzwegen. Ik hoop dat hij blijft spreken.Sommige fracties gebruiken het debat van vandaag om nog eens toe te lichten
waarom zij jaren geleden politieke steun aan de inval in Irak verleenden.
Als dit het doel is van dit debat, is het in mijn ogen zinloos, want dat hoofdstuk
is inderdaad gepasseerd. Daarover hoeven wij het de komende honderd jaar niet
meer te hebben, zoals collega Wilders zei. Het zou onzinnig en overbodig zijn
om dat debat steeds over te doen. Dit debat dient te gaan over de vraag of
de regering de Kamer volledig en juist heeft geïnformeerd over alle aspecten
die aan de politieke instemming kleefden en aan het daadwerkelijk kunnen of
niet kunnen verlenen van militaire steun. Dergelijke vragen moeten worden
beantwoord. In ieder geval moeten ze worden gesteld. Ik stel vast dat een
fors aantal fracties eigenlijk niet eens toekomt aan het stellen van die vragen.
Men stelt liever vragen over Iran of over andere kwesties. Dat is buitengewoon
te betreuren.De belangrijkste afspraak in de formatie staat niet in het regeerakkoord,
namelijk de afspraak dat er geen parlementair onderzoek komt naar de Nederlandse
steun aan de inval in Irak. Zo wordt een van de belangrijkste rechten van
de Tweede Kamer – het recht om zelf onderzoek te doen – onmogelijk
gemaakt door een afspraak van regeringspartijen. Het is heel bijzonder dat
een recht van de Kamer buiten werking wordt gesteld doordat regeringspartijen
afspreken dat daarvan geen gebruik wordt gemaakt. Bij mijn weten is dat staatsrechtelijk
nog nooit voorgekomen. Ik vraag de regering om hierop te reageren.De minister-president erkende gisteren opnieuw in de Eerste Kamer dat
het beter zou zijn geweest als de afspraken over de mogelijkheid van een onderzoek
schriftelijk waren vastgelegd. Ik deel die opvatting. Ik nodig de minister-president
dan ook uit om dat alsnog te doen. Dan kennen wij namelijk precies de inhoud
van die afspraak, die wij nu alleen maar kennen doordat die volmondig is erkend
door de fractieleider van de PvdA en door de minister-president. Ik wil graag
de letterlijke tekst kennen van die afspraak. Hierover zal toch echt wel iets
meer zijn gezegd dan dat dit onderzoek maar niet moet worden gehouden. Ik
vraag de minister-president om deze afspraak precies op papier te zetten,
zodat wij de betekenis daarvan ook echt kunnen doorgronden.Wat betekent deze afspraak voor de toekomst? Mag de PvdA ook niet voor
een dergelijk onderzoek stemmen wanneer er wel belangrijke informatie naar
buiten komt, bijvoorbeeld uit de krijgsmacht? Wanneer wel blijkt dat er militairen
zijn die hun mond opendoen over militaire betrokkenheid? Wanneer mensen bij
ministeries wel gaan praten? Ik kan mij zo voorstellen dat dit debat en de
uitspraken van bijvoorbeeld de oud-bevelhebber en van oud-premier Van Agt
leiden tot gewetensnood bij betrokkenen. Ik roep hen op om te spreken.De minister-president heeft in de Eerste Kamer gezegd dat het coalitieakkoord
fracties van de Tweede Kamer bindt en dat de Eerste Kamer daarom vrij is om
te besluiten dat er wel een onderzoek komt. Vanzelfsprekend. De Eerste Kamer
kan dat natuurlijk zelfstandig besluiten. Daar gaat de minister-president
en daar gaan de fracties in de Tweede Kamer niet over. Daarover staat niets
in het regeerakkoord en naar ik aanneem ook niet in de afspraak die mondeling
is gemaakt en waarvan ik hoop dat wij die ook nog schriftelijk krijgen.Belangrijker dan de constatering dat de Eerste Kamer dit recht heeft,
is het antwoord op de vraag of de regering in dat geval dan wel zal meewerken.
Gaan de dossiers dan open? Gaan de ministeries dan open? Als het antwoord
op die vragen nee is, heeft dat recht van de Eerste Kamer ook weinig te betekenen,
want dan zal er ook niets boven water komen.Ik loop enkele punten langs, te weten de documenten waarover het televisieprogramma
Reporter beschikt, het memorandum van 19 augustus 2002 met het verslag
van een brainstormsessie waarin de regering rekening houdt met oorlog en waarbij
er wordt gediscussieerd over een juridische basis voor de oorlog. Ik noem
ook het andere document, de telex van de Nederlandse vertegenwoordiger bij
de Verenigde Naties over de verwachting dat het oorlog wordt. De regering
schrijft in haar brief dat het televisieprogramma selectief citeert. Dat gebeurt
altijd bij citaten, anders zou men alles gewoon voorlezen. Waarom mag de Kamer
die documenten niet zien? Ik heb ze mogen inzien van het televisieprogramma
in kwestie, maar waarom mag de Kamer dat niet, om zelf te kunnen vaststellen
of er wel of niet juist wordt geciteerd, dan wel of er een onjuiste suggestie
wordt gewekt?Hoe zit het verder met de brainstormsessie van 9 augustus 2002? Toen
ik in die maand schriftelijke vragen stelde aan de toenmalige minister van
Buitenlandse Zaken over Amerikaanse plannen om Irak binnen te vallen, zei
de minister dat het voorbarig was om in te gaan op een hypothetisch scenario.
Op hetzelfde moment dat dit antwoord naar de Kamer kwam, op 19 augustus,
is er op het ministerie dus al over deze "hypothetische mogelijkheid"
en over de juridische legitimatie gediscussieerd en zijn daarover al hardop
vragen gesteld. Dan zijn de vragen van mij op 19 augustus toch onjuist
beantwoord? Het was immers niet voorbarig en hypothetisch. Waarom gaat u daarop
niet in in de brief van 2 april? De regering was met de hypothetische
mogelijkheid wel bezig en u hebt dit op dat moment voor de Kamer verzwegen.
Waarom erkent u dit niet?Ik kom op de brief van de Amerikanen van november 2002. Ook deze brief
heb ik mogen zien. Waarom houdt u die brief geheim? U zult verder toch wel
schriftelijk gereageerd hebben op die brief? Mogen wij het antwoord zien?
Dat lijkt mij hoogst relevant, ook bij de beoordeling van uw opmerking dat
het niet ging om een verzoek en dat de wapens die genoemd werden, gevechtsvliegtuigen,
F-16's, Apache-gevechtshelikopters en ander wapentuig, een illustratie waren.
Die waren geen illustratie maar een inventarisatie. De Amerikanen wilden op
dat moment van Nederland weten of wij eventueel bereid waren deze wapens in
te zetten, met andere woorden of wij ook in een vroeg stadium wilden deelnemen
aan het militaire deel van de oorlog. De wapens die werden genoemd, zijn namelijk
wapens die je in een vroeg stadium van een conflict inzet. Daarover hebt u
de Kamer helemaal niets gezegd. U informeert de Kamer wel over het eerste
deel van het verzoek; u zei daarover dat de regering daartegenover
in beginsel positief stond. Het kan niet anders dan dat het tweede deel wel
in het kabinet is besproken, want uiteraard hebt u deze brief van de Amerikanen
in zijn geheel besproken. U zult immers niet het tweede deel hebben weggelaten
omdat dat maar een illustratie was. U hebt kennelijk besloten de Kamer niet
te informeren over het tweede deel. Toch is dit heel relevante informatie.De heer Van Dam (PvdA):De fracties van de SP en de PvdA hebben de afgelopen jaren op dit dossier
samen opgetrokken. Wij hebben dat altijd op grond van zuivere argumenten gedaan.
Het lijkt mij goed dat nu te blijven doen. Ik citeer de brief van het kabinet
aan de Kamer van 21 november 2002: "Met het oog op het opvoeren
van de druk hebben de Verenigde Staten een verzoek gericht aan de Nederlandse
regering om bij te dragen aan de planning ten behoeve van een mogelijk militair
optreden." Hierbij is toch geen woord Spaans?De heer Van Bommel (SP):Dat klopt. Daarom is het zo moeilijk te begrijpen dat de regering nu stelt
dat het tweede deel van de brief geen verzoek betrof. Dat vond zij een paar
jaar geleden wel, maar nu stelt ze dat het geen verzoek was. Dat doet ze,
omdat de brief in beeld werd gebracht, de brief die wij nog steeds niet mogen
zien. De regering zei dus eerst dat er wel een verzoek was gedaan, maar dat
ze dat tweede deel van het verzoek had afgewezen. Nu zegt ze dat dit deel
geen verzoek was, maar een illustratie. Dat klopt dus niet. Daarover moet
de regering helderheid verschaffen. Zij heeft de Kamer alleen over het eerste
deel van de brief van de Amerikanen geïnformeerd. Zij heeft dus de Kamer
belangrijke en concrete informatie onthouden.Ik kom op de bewering van het radioprogramma Argos. Daarin wordt gesproken
over de inzet van F-16-gevechtsvliegtuigen boven Irak en de inzet van speciale
eenheden in Irak. Dat zijn ernstige beschuldigingen. De mensen van Argos zeggen
dat zij getuigen hebben gesproken. De regering zegt: dat is niet waar, dat
kan niet. Waarom laat u welk radio- of televisieprogramma dan ook ongestraft
zulke ernstige leugens over u vertellen als u echt vindt dat ze niet waar
zijn? Waarom laat u dat gebeuren? Als u stelt dat het niet waar is, waarom
laat u deze leugens dan zomaar gezegd worden? U schrijft er een briefje over
aan de Kamer, maar verder houdt u uw mond. Voor een foto van het gezin van
de vicepremier wordt een gang naar de rechter overwogen, maar over dergelijke
laster die de Nederlandse regering en de Nederlandse krijgsmacht betreft,
haalt u achteloos uw schouders op. Dat komt hoogst ongeloofwaardig over. Of
er moet wel iets zijn gebeurd, maar wij mogen dat niet weten. Zijn er misschien
geheime militaire operaties geweest, zoals die staan beschreven in de brief
van 23 augustus 2000? Het kan dan bijvoorbeeld gaan om het verzamelen
van bijzondere inlichtingen, of om mililaire-steunverlening aan bondgenoten.
Overeenkomstig artikel 100 van de Grondwet wordt het parlement zo spoedig
mogelijk geïnformeerd over afzonderlijke geheime operaties. Is de Kamer
op de hoogte gesteld van geheime operaties rond Irak? Is dat misschien de
inhoud geweest van de geheime bijeenkomst met de commissie voor de Inlichtingen-
en Veiligheidsdiensten? Waarom mogen de Kamer en het Nederlandse volk jaren
na dato hierover niet alles weten? Ik rond af. VN-wapeninspecteur Scott Ritter zou de Nederlandse inlichtingendienst
hebben gemeld dat het onwaarschijnlijk was dat Irak massavernietigingswapens
bezat. Is dat waar? Kan de regering dat bevestigen? Toenmalig minister van
Defensie Korthals twijfelde eind 2002 over de veronderstelling dat Irak massavernieti­gingswapens
bezat en vroeg de militaire inlichtingendienst om een eigen oordeel. Is dat
waar en wat was het oordeel van de inlichtingendienst? Twijfelde de militaire
inlichtingendienst zelf over de bewering dat Irak binnen 45 minuten het westen
kon aanvallen met massavernietigingswapens? Waarom wordt de brief van Tony
Blair over dit onderwerp niet openbaar?Tegen de minister-president die dit hele dossier erg persoonlijk raakt,
zou ik willen zeggen: dit onderwerp gaat niet vanzelf weg door er niets over
te zeggen. Dit onderwerp staat op de politieke agenda en blijft daarop staan
totdat alle vragen zijn beantwoord. Erger voor de minister-president: niet
alleen op de politieke agenda, maar ook uitdrukkelijk op de publieke agenda.
Nederland en de Nederlanders willen openheid over Irak, nu!Mevrouw Thieme (PvdD):Voorzitter. Nederland is in oorlog, maar dat lijkt de Nederlandse burgers
niet aan te mogen gaan. Er mag geen parlementair onderzoek komen naar de omstandigheden
waaronder Nederland heeft besloten mee ten strijde te trekken in Irak. Zelfs
de PvdA die steeds heeft gesteld dat de onderste steen boven zou moeten komen
in dit dossier, heeft dat uitgangspunt uit handen laten vallen in de coalitieonderhandelingen.
Het is onbegrijpelijk dat een dergelijke kwestie van leven en dood door een
coalitie van PvdA, CDA en ChristenUnie onder het tapijt wordt geveegd.Overal ter wereld wordt onderzoek gedaan naar de rechtvaardiging van de
oorlog in Irak, de omstandigheden waaronder die is aangevangen en de politieke
verantwoordelijkheid voor de deelname aan de oorlog, in de VS, in Groot-Brittannië,
maar niet in Nederland. De PvdD vindt dat onbegrijpelijk en onacceptabel.
De afstand tussen burger en politiek kan alleen maar groter worden wanneer
de politiek geen openbare verantwoording wil afleggen of durft af te leggen
van haar daden, zeker waar dat het voeren van een oorlog betreft. Dus moet
het onderzoek noodgedwongen worden overgelaten aan onderzoeksjournalisten
van programma's als Argos en Reporter en volstaat het kabinet in zijn brief
aan de Kamer met het weerspreken van de uitkomsten van de programma's op punten
en komma's. Het is een brief vol verhullend taalgebruik.De PvdD vindt dat een beschamende vertoning. Niets vraagt zo'n nadrukkelijke
transparantie als vraagstukken van oorlog en vrede, het aangaan van bondgenootschappen
tot het voeren van een gezamenlijke oorlog en de legitimatie van een dergelijke
oorlog, niet alleen vanwege de oorlog in Irak, maar ook vanwege andere oorlogen
waarbij Nederland betrokken is, zoals in Afghanistan. Veel burgers kunnen
maar geen goed beeld krijgen van de vraag of er sprake is van een zogenaamde
opbouwmissie of van een daadwerkelijke oorlog. Het heeft er alle schijn van
dat wat wordt verkocht als opbouw in werkelijkheid niet veel anders is dan
wat wij vroeger oorlog noemden. Wij hebben eerder eufemismen voor het woord "oorlog"
bedacht in dit land, zoals politionele acties, maar de PvdD
vind het niet meer van deze tijd nog steeds geen openheid te betrachten over
het aanvangen en voeren van oorlogen en het afleggen van verantwoording daarvan
aan bevolking en volksvertegenwoordiging. In die zin vinden wij de brief van
de minister en het debat van vandaag ook een schijnvertoning die niet gericht
lijkt te zijn op openheid, maar op het afdekken daarvan. Wij roepen alle partijen
op alles in het werk te stellen om de regering tot openbare verantwoording
te bewegen via een onafhankelijk onderzoek van bijvoorbeeld het NIOD. Hoe
kan de Kamer een zorgvuldig buitenlandbeleid ontwikkelen als zij niet kan
leren uit het verleden? Als het niet via de Tweede Kamer kan, zou een onderzoek
door de Eerste Kamer moeten worden afgedwongen of desnoods via het burgerinitiatief.
Het moet duidelijk worden dat het besluit tot deelname aan een oorlog een
zaak is die alle burgers van ons land aangaat en niet alleen een kleine groep
beslissers in kabinet en krijgsmacht, die openbare verantwoording uit de weg
lijken te gaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Oorlogen hebben vrijwel altijd tot onderzoek geleid, zij het
dat deze onderzoeken zelden met enthousiasme werden ontvangen door de zittende
regering. Ik verwijs naar het onderzoek naar de politionele acties in reactie
op de Indonesische vrijheidsstrijd. Dit liet jaren en jaren op zich wachten.
Het ging mank, maar het kwam er. Pas zeer recent heeft minister Bot kunnen
en durven erkennen – daarvoor zijn wij hem zeer erkentelijk –
dat Nederland aan de verkeerde kant van de geschiedenis stond. Ik verwijs
ook naar het onderzoek naar Srebrenica waarbij de regering jaren dwars lag.
Maar het onderzoek kwam er en dat leidde – dat weten wij allemaal –
tot het aftreden van de toenmalige paarse regering. Oorlog, militair of politiek
gesteund, slaat altijd een wond in de samenleving. Het is bekend wat er gebeurt
met wonden die je niet verzorgt: die gaan etteren. Dat is precies wat er nu
lijkt te gebeuren.Er ligt een aantal vragen op tafel die ons door scherpzinnige onderzoeksjournalisten
zijn aangereikt. Veel van die vragen zijn al gesteld door de heer Pechtold
en de heer Van Bommel. Ik kan mijn betoog daarom kort houden. Ik noem nog
wel de vraag op welk moment de beslissing is genomen om de oorlog in Irak
politiek te steunen. Ik herhaal ook de vraag of er op geen enkel moment militaire
steun is gegeven aan de oorlog in Irak. Is er geen enkel commando, geen enkele
militair, geen enkele F-16 of geen enkel fregat actief geweest? Graag krijg
ik hier een gedetailleerd antwoord op.Mijn fractie heeft nog wel vragen over de argumentatie. De regering heeft
altijd gesteld dat niet-naleving van de resoluties de grond was voor het verlenen
van politieke steun en niet het al dan niet aanwezig zijn van massavernietigingswapens.
Nu zegt de SP dat dit geen reden meer is voor onderzoek. Mijn fractie wenst
dat te bestrijden. Als je de stukken terugleest – ik heb dat zeer nauwkeurig
gedaan – dan zie je dat gedurende heel 2002 en begin 2003 de aanwezigheid
van massavernietigingswapens het doorslaggevende argument is. Nagelvast, zo
werd gezegd, zijn er massavernietigingswapens. In het grote debat in maart
2003 zei de premier dat de aanwezigheid van massavernietigingswapens was aangetoond.
Maar wat zie je dan? Nadat Engeland en Amerika geleidelijk zijn gaan schuiven
en hebben moeten erkennen dat Powell in zijn eerste presentaties wat minder
overtuigend was dan men aannam, is het argument van de resoluties steeds prominenter
naar voren gekomen. Het is een argument achteraf. Mijn fractie hecht eraan
dat de regering zich daarover nu opnieuw verantwoordt.De heer Van Bommel (SP):Ik denk dat mevrouw Halsema zich vergist. Ik heb niet gezegd dat daar
geen onderzoek meer naar gedaan hoeft te worden. Ik heb gezegd dat sommige
fracties dit debat gebruiken om hun eigen steun aan die oorlog nog eens te
legitimeren. Daar gaat dit debat volgens mij niet over.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het is fijn, dat te horen. Ik neem aan dat u zich bij mij aansluit.De fractie van GroenLinks heeft ook de argumentatie van de resoluties
nooit overtuigend gevonden.Mevrouw Van Gennip (CDA):In het debat van 18 maart 2003 redeneerde de regering dat Saddam
Hoessein niet kon aantonen dat hij geen massavernietigingswapens had. Ik heb
in geen enkel stuk over het debat van 18 maart 2003 gelezen dat de premier
heeft gezegd dat Saddam Hoessein onomstotelijk in het bezit was van massavernietigingswapens.
Misschien kan mevrouw Halsema mij zeggen waar dat staat.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zal het voor u opzoeken. Het stuk ligt op mijn tafel. Ik heb het nu
niet bij de hand, maar ik reik het u graag aan. Ik wil het, als daar behoefte
aan is, laten toevoegen aan de Handelingen.Voorzitter. Ik heb dit debat met interesse gevolgd. Ik heb mij zeer verbaasd
over het gebrek aan nieuwsgierigheid, het gebrek aan lust tot waarheidsvinding
bij de verschillende partijen. De heer Van Baalen verwijt mij bijvoorbeeld
stenen op te willen tillen waar alleen maar zand onder zou liggen. Dat verwijt
kan ik ook omkeren. De heer Van Baalen stampt de stenen nog eens flink aan
in de hoop dat er geen enge beestjes onder tevoorschijn kruipen.En dan de positie van de PvdA. De heer Van Dam zegt geen nieuwe informatie
te hebben gehoord in de uitzendingen van Argos en Reporter. Dat verbaast mij.
Ik kan mij voorstellen dat diezelfde uitzendingen voor de PvdA, toen zij nog
in de oppositie zat, reden zouden zijn geweest om talloze vragen te stellen.
Ik vind het nogal zorgwekkend dat de PvdA niet alleen haar positie heeft ingeleverd –
onduidelijk om welke redenen – maar ook haar nieuwsgierigheid.De heer Van Dam (PvdA):Mevrouw Halsema mag van alles zeggen, maar zij moet mij wel juist citeren.
Ik heb gezegd dat de uitzendingen geen nieuw licht werpen op de zaak.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat vind ik even verbazingwekkend. Ik herinner u aan de vier scenario's
van de permanente vertegenwoordiging bij de Verenigde Naties die al in een
heel vroeg stadium onafwendbaar redeneren in de richting van oorlog. Ik neem
aan dat u die informatie ook niet bezat. Of bezat u informatie die ik niet
had? Ik begrijp niet waar het kritische besef van de PvdA is gebleven. Ik
moet zeggen dat ik in toenemende mate moeite heb met de wijze
waarop de PvdA zich hier verdedigt. Ik hoorde dat u op de radio hebt gezegd
dat het onderzoek een spelletje dreigde te worden. Nou, dan neemt u de activiteiten
van uw partij in het verleden weinig serieus. Het valt mij helemaal van u
tegen dat u het Haags noemt. Ik hoef alleen maar te verwijzen naar de campagneactiviteiten
van uw eigen politieke leider. Hij zou het verwijt van Haags gedoe buitengewoon
fel hebben weerlegd. Ik kan accepteren dat u nu een politiek probleem hebt,
maar u moet anderen die wel consequent zijn niet verwijten dat zij Haags zijn.
Ik begrijp wel om welke politieke reden u nu afhoudend bent. Nieuwe informatie
zal natuurlijk betekenen dat de afspraken in het regeerakkoord wankel worden.De vraag aan de PvdA-fractie is de volgende. Journalisten lichten tegels,
zoals Henk Hofland het ooit mooi zei. En dat zullen ze blijven doen, daar
kan men vergif op innemen. Hoe lang zal de PvdA-fractie dan blijven zeggen
dat zij correct is geïnformeerd? Hoe lang zal zij nog gebonden zijn aan
het regeerakkoord? Kan er voor de PvdA-fractie een moment komen dat nieuwe
informatie leidt tot verandering van opvatting? Ik stel deze vraag omdat de
heer Van Baalen in zijn eerste termijn zei dat echt nieuwe informatie –
hij diskwalificeerde de informatie tot nu toe als nieuwe informatie –
kan leiden tot het opnieuw ijken van de positie van de VVD. Dat is interessant,
want de VVD-fractie neemt op dit moment een dynamischer positie in dan de
PvdA-fractie. Als er nieuwe informatie komt, kan dat tot gevolg hebben dat
er wel degelijk een Kamermeerderheid is. Waar gaat de PvdA-fractie zich dan
achter verschuilen?Geschiedenis haalt je altijd in. Dat laat de weerspannigheid van eerdere
kabinetten in vergelijkbare situaties wel zien. Vorige kabinetten hebben onderzoeken
naar Srebrenica zeven jaar weten tegen te houden, maar zij werden uiteindelijk
ingehaald. Regeren is niet alleen vooruitkijken; het is ook achteromzien,
zeker als het gaat om iets ernstigs als oorlogvoering. Ben je niet bereid
achterom te zien, dan loop je het grote risico dat langzaam maar zeker ook
je zicht naar voren beklemd raakt.Laat mij dan ook tot slot een strategisch advies geven aan de premier
en zijn kabinet. Sta een onderzoek toe, want het beschermt het kabinet tegen
het telkens naar boven komen van ongewenste informatie die het kabinet in
problemen zal brengen en die afleidt van het uitvoeren van het regeringsprogramma.
Als het kabinet bovendien zo zeker is van zijn zaak, zou het de Kamer alle
ruimte moeten geven.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 14.10 uur tot 15.10 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20062007-3212-3230.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl