Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering en enkele andere wetten in verband met de regeling van bevoegdheden tot het vorderen van gegevens (bevoegdheden vorderen gegevens) (29441)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 1454-1463

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-07-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 31, pagina 1454-1463

04-07-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29441Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van besluiten (maandag 4 juli 2005)Pagina 1489-1489
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet toezicht beleggingsinstellingen met het oog op de modernisering van de wet en implementatie van richtlijn nr. 2001/107/EG en richtlijn 2001/108/EG van 21 januari 2002 (28998); - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 3 november 2001 te Rome totstandgekomen Internationaal Verdrag inzake plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, met bijlagen (Trb. 2002, 134) (29656) (R1764); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer en de Wet verontreiniging oppervlaktewateren (verduidelijking in verband met de EG-richtlijn inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging; vergunning op hoofdzaken/vergunning op maat) (29711) en 5 andere wetsvoorstellen (29737, 29828, 29952, 30006 en 30090)Pagina 1453-1454
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering en enkele andere wetten in verband met de regeling van bevoegdheden tot het vorderen van gegevens (bevoegdheden vorderen gegevens) (29441)Pagina 1454-1463
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 in verband met de invoering van lumpsumbekostiging in het primair onderwijs (29736)Pagina 1477-1483
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk 18 van de Wet milieubeheer (Handhavingsstructuur) (29285)Pagina 1483-1489
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (maandag 4 juli 2005)Pagina 1489-1491
Behandeling van de volgende voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - res van L.J. Lindeman te Eindhoven betreffende het handelen van de belastingdienst (XXIV-A); - res van D.A. Pugh te Eindhoven betreffende het handelen van de belastingdienst (XXV-A); - res van J.A. Vreugdenhil te Leersum betreffende de aftrek van kosten van juridische bijstand (XXVI-A); - res van G.M.G. van de Vinne te Vaïssac (Frankrijk) betreffende het handelen van de belastingdienst (XXVII-A); res van M. Buyankara te Schiedam betreffende het handelen van de belastingdienst (XXVIII-A).Pagina 1453-1453
Presentie en opening (maandag 4 juli 2005)Pagina 1453-1453
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met het bevorderen van een gezamenlijke strategie en duidelijke regie met betrekking tot de programmering van de landelijke publieke omroep, alsmede het aanbrengen van een helderder afbakening tussen toezicht, bestuur en professionele werkprocessen binnen de organisatie van de landelijke publieke omroep (29991)Pagina 1463-1477

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafvordering en enkele andere wetten in verband met
de regeling van bevoegdheden tot het vorderen van gegevens (bevoegdheden vorderen
gegevens) (29441).De voorzitter:Ik heet de minister van Justitie van harte welkom.De beraadslaging wordt geopend.De heer Jurgens (PvdA):Was deze minister inderdaad de slechtst presterende minister, voorzitter,
zoals onlangs is gesuggereerd? Ik zou het niet zeggen, als ik zie dat deze
minister sinds zijn aantreden bijna honderdvijftig wetsvoorstellen heeft geïntroduceerd.
Vandaag spreken wij o.a. over de vraag, of wellicht niet een aantal van die
wetsvoorstellen de rechtsstaat in al te grote mate ondermijnt. Maar wat het
indienen van wetsvoorstellen betreft, kan er van een slechte prestatie geen
sprake zijn!De vraag is natuurlijk waarom de overheid meer bevoegdheden moet krijgen
om gegevens te verzamelen. Heeft zij al niet genoeg bevoegdheden? Het College
Bescherming Persoonsgegevens zegt uitdrukkelijk dat het die wel heeft, maar
dat die beter moeten worden gebruikt. Ook naar de mening van mijn fractie
getuigt het van vluchtgedrag als men naar nieuwe bevoegdheden grijpt in plaats
van bestaande bevoegdheden zo in te zetten dat zij leiden tot datgene wat
beoogd wordt en dat is dat boeven worden gevangen en dat hun daden worden
voorkomen.De wet brengt op zichzelf een interessante vernieuwing van het strafrecht
met zich. Zij verplaatst namelijk de verantwoordelijkheid. Vroeger lag die
uitdrukkelijk bij politie en justitie. Zij konden aan allerlei gegevensverzamelaars
vragen om voor het bereiken van een bepaald doel hun bestanden beschikbaar
te stellen. Degene aan wie dat gevraagd werd mocht uitmaken of hij de gegevens
al dan niet ter beschikking zou stellen. De meeste Nederlandse burgers waren
daartoe bereid als zij de redelijkheid van het verzoek inzagen. Nu wordt dat
anders.Er is bij de behandeling van dit wetsvoorstel mede een bezwaar aan de
orde,opgebracht door de openbare bibliotheken. Zij kennen de bezwaren van
hun Amerikaanse collega's, die van de Patriot Act veel last hebben. De bibliotheken
behoren tot de populairste instellingen van dit land en zij maken bezwaar
tegen het feit dat de leengegevens van hun leden kunnen worden gevorderd.
Zij vragen zich af of zij niet gedwongen worden om deze gegevens te anonimiseren.
Zij moeten namelijk het lees- en leengedrag van hun gebruikers en leden kunnen
beschermen. Zij hebben zich op dit punt nogal fors geuit, ook in de richting
van de minister vermoed ik. Als een dergelijk weinig strijdvaardig onderdeel
van de samenleving in opstand komt tegen het verlenen van nieuwe bevoegdheden
aan de overheid, moet er toch even nagedacht worden en moet men zich afvragen
of er niet een grens wordt overschreden.Over het wetsvoorstel hebben wij schriftelijk uitvoerig van gedachten
gewisseld. Deze Kamer heeft een korte hoorzitting met een aantal deskundigen
gehouden. Dat heeft weer geleid tot een voorlopig verslag en een nader voorlopig
verslag. De vragen zijn door de minister uitvoerig beantwoord en nu rest nog
slechts de behandeling van één punt. Dat betreft wat mij betreft
de mogelijkheid van controle op de vordering van gegevens: het beklagrecht.Mijn fractie heeft voorgesteld, het beklagrecht opschortende werking toe
te kennen, opdat de rechter in de gelegenheid is om te onderzoeken of de vordering
in een bepaalde situatie niet ten onrechte is toegepast. De
minister heeft onder verwijzing naar het openen van poststukken en het opnemen
van vertrouwelijke communicatie gezegd: daar is dat ook niet het geval en
waarom zou dat dan hier wel het geval moeten zijn? Ik meen dat er tussen het
een en het ander verschil is. Dat onderkent de minister te weinig in de nadere
memorie van antwoord. De nieuw toe te kennen bevoegdheden maken het mogelijk
om aan derden gegevens te vragen, en niet aan de verdachte en ook niet aan
mensen uit de omgeving van de verdachte. Daarmee is dit een handelwijze verder
op afstand van de opsporing. Bij het nagaan van vertrouwelijke communicatie
van de verdachte zelf of bij het openen van poststukken is de situatie dus
anders.Bovendien gaat het bij dit wetsvoorstel om gegevens die eigendom zijn
van de betrokken instanties. De administratie van een taxibedrijf is bijvoorbeeld
eigendom van dat bedrijf. Ik meen dat wij wat dat betreft niet al te lichtvaardig
moeten zijn en dat wij naar de juiste vorm moeten zoeken. Er is nu eenmaal
sprake van een maatschappelijke druk op de regering en in het bijzonder op
de minister van Justitie, zeker na wat de Amerikanen "nine eleven" noemen,
om meer te doen aan de opsporing en preventie van strafbare feiten en vooral
aan opsporing en preventie van ernstige strafbare feiten. Vaak wordt in dit
verband het woord terrorisme gebruikt, terwijl het gaat om gewone strafbare
feiten. Die kennen wij reeds, alleen worden zij met een ander motief gepleegd
dan wij tot nog toe gewend waren. In het jaarverslag 2004 van het CBP, waarvan
ons oud-lid Jacob Kohnstamm tegenwoordig voorzitter is – een uitstekende
benoeming van dit kabinet – lees ik op pagina 8: "Ook moet voorzien
zijn in rechtsbescherming. In de strijd tegen terrorisme is het wellicht nodig
nieuwe wegen te bewandelen, maar er is geen enkele reden het inzicht los te
laten dat machtsuitoefening moet plaatsvinden binnen het systeem van 'checks
and balances', van 'teugels en tegenwichten': geen bevoegdheid zonder aantoonbare
noodzaak, en geen bevoegdheid zonder controle op de uitoefening daarvan",
zegt het CBP. In de geschetste plannen over terrorismebestrijding zegt het
CBP "dat een voorstel ontbreekt voor adequate en structurele controle op het
proces van het verzamelen en delen van de informatie. Het zou een ernstige
tekortkoming zijn", vervolgt het CBP, "als het kabinet hierin niet zou voorzien."
Ik denk dat dit het probleem is dat we in deze Kamer hebben. Er worden nogal
wat wetsvoorstellen aan ons voorgelegd, zoals de wetsvoorstellen die zijn
aangenomen over het vorderen van telecommunicatiegegevens, over het vorderen
van financiële gegevens, over de identificatieplicht, over grotere fouilleringmogelijkheden
in bepaalde gebieden, het wetsvoorstel 30164 tot verruiming opsporing en vervolging
van terroristische misdrijven, de nu aangekondigde meldingsplicht en een gebiedsverbod
van verdachten van terreur enz. Twee weken geleden verscheen een rapport ("Politie
in ontwikkeling") van een drietal korpschefs (die van Amsterdam, Zuid-Holland
en Brabant-Zuid-Oost), die ervan uitgaan dat wij alles veel beter en subtieler
moeten nalopen, opdat wij ontwikkelingen tijdig kunnen zien. Door nog te ontwikkelen
computer- en cameratechnieken zal de burger niets meer van de controles merken,
volgens de korpschefs.Het lijkt allemaal heel aardig, maar intussen worden er wel gegevens over
je verzameld, en daarover hebben wij in een rechtsstaat zoals deze gedachten.
De minister is tijdens zijn ministerschap bezig voortdurend nieuwe bevoegdheden
in te voeren, waarvan dit voorstel een voorbeeld is. Ons probleem is, ervan
uitgaande dat die bevoegdheden uitsluitend voortreffelijk worden gebruikt,
dat er niet veel reden is om ertegen te zijn. Maar de taak van deze Kamer
is om de overheid met gezond wantrouwen tegemoet te treden als deze vraagt
om meer bevoegdheden jegens de burgers, zoals vorige week in dit huis bij
het wetsvoorstel cameratoezicht. Op zich is daar op bepaalde plekken onder
bepaalde omstandigheden niets op tegen, maar het is duidelijk dat dit heel
makkelijk tot misbruik kan leiden. Bij het voorliggende wetsvoorstel worden
nieuwe bevoegdheden gegeven om bestanden op te vragen. Dat kan leiden tot
wantoestanden, maar het kan ook zeer zorgvuldig worden gebruikt. Welk toezicht
hebben wij daarop, behalve het middel dat de rechter ter terechtzitting toeziet
op de processen-verbaal? Maar als er geen rechtszitting is, is er geen controle.
Daar zit een basisprobleem. Vandaar die oproep van het CBP aan het kabinet
om te komen met een systeem van toezicht op het geheel. De minister zal dan
waarschijnlijk zeggen dat hij de werking van de wet evalueert, wat ik hem
bij dezen dan ook nadrukkelijk vraag. Ik denk dat dat over maximaal twee jaar
moet gebeuren. Helaas hebben we de werkgroep evaluatie wetgeving vorig jaar
in de Eerste Kamer in slaap gebracht, maar ik kan mij voorstellen dat deze
Kamer vaak zinniger werk doet met toezien op een fatsoenlijke toepassing van
een wet, dan met het aannemen of verwerpen ervan. Het op de voet volgen van
dit soort wetten en kijken of ze fatsoenlijk worden toegepast, levert een
belangrijkere bijdrage aan de rechtstaat.De minister zal kennen het fraaie Latijnse adagium: quis custodiet ipsos
custodes? Hij zal tot nu toe misschien gedacht hebben dat dat van Cicero of
van Seneca of van Julius Caesar, grote staatslieden is, maar hij weet met
mij natuurlijk dat het van Juvenalis is en dat het komt uit het zesde boek
van zijn satiren. Die satire gaat over een man die het probleem heeft dat
zijn vrouw vreemd gaat. Dan zegt een vriend tegen hem: dan moet je bewakers
aanstellen. Dan zegt hij: quis custodiet ipsos custodes? Wie zal op de toezichthouders
zelf toezien? Daarop volgt: cauta est et ab illis incipit uxor. Ofte wel:
zij is een slimmerik, dan zal zij juist met hen beginnen.De heer Van de Beeten (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik vroeg mij af of ik nu een relatie zou moeten
proberen te leggen met de dichtregels – enkelen zullen daar misschien
aan denken – "tussen droom en daad...", maar ik zal die verleiding maar
weerstaan, want anders komen wij opnieuw in criminele sferen terecht. Hoewel
collega Jurgens wellicht niet meteen aan criminele sferen dacht toen hij het
had over waarover hij sprak.Wie wat bewaart die heeft wat. Ik denk dat wij ons allemaal, zoals wij
in deze vergaderzaal, met net een quorum, zijn verenigd, de afgelopen jaren
van de computer zijn gaan bedienen. Het is mij opgevallen dat ik wat ik op
papier krijg altijd vrij snel weggooi, maar dat ik de neiging
heb om al hetgeen elektronisch komt, heel lang te bewaren. Dat heeft zijn
nadelen, want ook een computer kan op den duur vervuild raken. Maar het is
onmiskenbaar zo dat de digitalisering ertoe leidt dat er heel veel bewaard
wordt, hoewel ik enige tijd geleden heb begrepen van mensen uit het archiefwezen
dat men vreest dat in toenemende mate daar weer van wordt weggegooid, waardoor
kostbaar materiaal verloren gaat. Kortom, ik wil ook deze minister uitdrukkelijk
verzoeken om hetzij een dagboek bij te houden, hetzij over niet al te lange
tijd zelf zijn herinneringen aan het papier toe te vertrouwen, zodat er niet
van alles en nog wat verloren gaat, doordat harde schijven gewist worden of
allerlei andere calamiteiten optreden met betrekking tot hetgeen hij zelf
in zijn computer heeft opgeslagen.De titel "wie wat bewaart die heeft wat" ontleen ik aan het rapport dat
de Erasmus-universiteit verleden week heeft uitgebracht over datgene wat politie
en justitie allemaal graag zouden zien dat bewaard wordt aan verkeersgegevens.
Dat onderwerp is verleden week uitgebreid aan de orde geweest in een overleg
met deze zelfde minister, maar toen in het gebouw van de Tweede Kamer. Er
werd toen gesproken over de richtlijn inzake de bewaring van de verkeersgegevens
en de termijn waarop dat zou moeten gebeuren. Collega Franken heeft toen uitgebreid
geschetst tot welke gigantische hoeveelheden te bewaren gegevens dat aanleiding
kan geven. Gegevens die bewaard worden, zouden dus gevorderd kunnen worden
in het kader van het opsporingsonderzoek, want dat is een consequentie dat
voortvloeit uit deze wet. Dat is een extra middel – het is overigens
de vraag of dat echt extra is – voor politie en justitie om dergelijke
gegevens te kunnen vorderen van degene die die gegevens onder zich heeft.Dat heeft ertoe geleid dat ik in het voorlopig verslag en nader voorlopig
verslag heb gevraagd of dan niet het grote risico is dat politie en justitie
met name van die mogelijkheden gebruik zullen gaan maken. Als men moet kiezen
tussen energie steken in klassieke opsporingsmethoden aan de ene kant of het
doorploegen van gigantische hoeveelheden gegevens die op grond van onder andere
deze wet aan digitale bestanden kunnen worden ontleend, zal dat er dan niet
toe leiden dat er een disproportionele hoeveelheid energie in die nieuwe mogelijkheden
wordt gestoken? Ik wil de minister vragen daar even bij stil te staan. Collega
Jurgens heeft net een aantal voorbeelden genoemd van voorstellen van een aantal
hoofdcommissarissen van politie. Daaruit blijkt ook dat met name op het niveau
van de korpsleiding en het hogere management heel sterk de neiging bestaat
om in dit soort termen te denken, terwijl men, als men spreekt met mensen
uit de praktijk, nogal terughoudend is om zo sterk de nadruk te leggen op
de mogelijkheid van het vorderen van gegevens uit digitale bestanden. Ik verwijs
in dit verband naar wat mijn collega Franken daarover vorige week gezegd heeft.
Ik vraag de minister nadrukkelijk daar enige aandacht aan te besteden.Het wetsvoorstel raakt uiteraard opnieuw het evenwicht tussen aan de ene
kant het opsporingsbelang en aan de andere kant het belang van de privacy,
de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van mensen. Mijn collega Jurgens
heeft daar het een en ander over gezegd. Ik heb het gevoel dat als wij veertig
jaar geleden over privacy hadden gesproken, heel veel mensen ons vreemd zouden
hebben aangekeken. Wij hebben vervolgens een aantal decennia erg veel aandacht
besteed aan privacy. Ik zou het beeld kunnen gebruiken van de slinger die
eerst aan de ene kant hing, toen er nog helemaal geen aandacht voor bestond
en die vervolgens is doorgeslagen naar de andere kant. Het gaat er nu om,
die slinger op een verstandige manier ergens in het midden tot stilstand te
brengen en te vermijden dat deze doorslaat. Ik heb het gevoel dat dit evenwicht
in deze wet gevonden wordt. De heer Jurgens zei dat er nieuwe bevoegdheden
aan politie en justitie worden toegekend. Daar zet ik enige vraagtekens bij,
omdat op dit moment ook al de bevoegdheid bestaat om een computer die zich
in een bibliotheek bevindt, waarin zich gegevens bevinden, in beslag te nemen
indien dat in het kader van het opsporingsbelang wenselijk zou zijn. De politie
mag daar vervolgens alle gegevens uithalen die nodig zijn voor het opsporingsonderzoek.
In zekere zin is dit voorstel juist een middel om een dergelijke disproportionele
manier van inbeslagname te vermijden en te komen tot een gericht gebruik van
justitiële bevoegdheden. Mijns inziens is wat dat betreft in het wetsvoorstel
de juiste keuze gemaakt.Ik heb mijn bedenkingen als het erom gaat in hoeverre politie en justitie
een voldoende mogelijkheid hebben om aan derden te verzoeken gegevens te verstrekken.
De minister heeft dit voorstel gepresenteerd als een wet met een gesloten
stelsel. Dat is een begrip dat nog niet zo lang geleden in deze Kamer aan
de orde was toen het ging om het doen van toezeggingen aan getuigen in strafzaken.
Daar hebben de heer Wagemakers en Jurgens toen doorheen geprikt, in die zin
dat zij hebben vastgesteld – en ook de minister uiteindelijk de uitspraak
hebben ontlokt – dat het stelsel minder gesloten is dan het zich liet
aanzien. Ik heb het gevoel dat dit hier in zekere zin ook aan de orde is.
In de voetsporen van de heer MacGillavry zijn in het voorlopig verslag voorbeelden
genoemd met betrekking tot situaties waarbij de vraag aan de orde is of er
gevorderd móet worden of dat er nog steeds verzocht kan worden. De
minister heeft daar in de memorie van antwoord helder op geantwoord. Hij heeft
ook erkend dat er sprake is van een grijze zone, waarbij er twijfel mogelijk
is over de vraag of een verzoek nu wel of niet toelaatbaar is.Recent zijn wij door iemand van de Amsterdamse politie nog gewezen op
de volgende situatie. Hij probeert in verband met moord een verdachte op te
sporen die volgens zijn informatie in een bepaald hotel gelogeerd heeft. Hij
informeert bij dat hotel of de betreffende persoon daar gelogeerd heeft en
vraagt vervolgens of er nog iemand bij hem op de kamer was. Het eerste is
een identificerend gegeven waar de politieambtenaar naar kan vragen. Het tweede
is een ander dan identificerend gegeven waarvoor hij de toestemming van de
officier van justitie c.q. een vordering van de officier van justitie nodig
heeft. Ik vind dat een mooi voorbeeld van een situatie waarin de politie in
zekere zin beperkt wordt ten opzichte van de huidige situatie. Ik kan mij
voorstellen dat de minister dan zegt dat de receptionist van het hotel zich
eerst moest afvragen of hij de vraag van de politieman wel kon beantwoorden.
Die vraag hoeft hij zich in de nieuwe situatie tegen de achtergrond
van de Wet bescherming persoonsgegevens niet meer te stellen omdat er een
vordering ligt waaraan hij moet voldoen. Dat krijgt hij ook op schrift. Niettemin
moet ik toch constateren dat hier een wat merkwaardige grijze zone ontstaat.
De minister zegt hiervan dat dit in een voorkomend geval door de rechter moet
worden beoordeeld. Als een dergelijk gegeven ontleend is aan instemming met
een verzoek, zal de rechter uiteindelijk moeten beoordelen of een vordering
had moeten plaatsvinden of niet. Vervolgens moet hij een beslissing nemen
over de al dan niet toelaatbaarheid van het op deze wijze verkregen bewijs.
Ik vind dit een belangrijk punt, juist omdat men er van de kant van de politie
vraagtekens bij plaatst. Dat is in ieder geval een argument te meer –
wat dat betreft val ik de heer Jurgens bij, zij het vanuit een andere invalshoek –
om deze wet over twee of drie jaar te evalueren. Ik vraag de minister om dat
toe te zeggen.Dan kom ik op een specifiek punt. Zowel bij de Wet vorderen gegevens financiële
sector als bij deze meer algemene wet is de vraag gesteld wat de positie is
van bijvoorbeeld een bank of een internetprovider die wordt gevraagd om de
relatie met een van strafbare feiten verdachte cliënt voort te zetten.
Als een bank de relatie met de klant voortzet en deze zich strafbaar maakt
door het witwassen van crimineel geld, kan de situatie zich voordoen dat het
instandhouden van de relatie en het almaar voort laten gaan van die strafbare
feiten naar de letter van de wet een vorm van medeplichtigheid zal opleveren,
als de bank dat toelaat. De minister heeft destijds erkend dat dit aan de
orde kan zijn en gezegd dat dit uiteraard niet de bedoeling is en dat de bank
en de bankmedewerkers in dat geval vrijuit moeten gaan.Bij de internetprovider heb ik dezelfde vraag ook aan de orde gesteld.
Als het gaat om het instandhouden van de relatie met een klant die zich bezighoudt
met kinderporno, wordt deze in de gelegenheid gesteld om daarmee door te gaan,
terwijl de internetprovider de relatie met die klant misschien liever had
beëindigd. Als de officier van justitie vraagt om daarmee door te gaan
in het belang van de opsporing, was mijn vraag of dat verzoek niet uitdrukkelijk
schriftelijk moet worden gedaan. De minister antwoordde dat de internetprovider
die deze zekerheid wil, die schriftelijke bevestiging kan vragen. Daarmee
kan hij aantonen dat hij heeft gehandeld op verzoek van justitie, als hij
wordt geconfronteerd met een vervolging.Ik vind het toch een beetje merkwaardig dat de betrokkene daar zelf om
moet vragen. Dit wetsvoorstel strekt ertoe om burgers en instellingen van
wie wordt gevorderd om medewerking te verlenen aan opsporing van strafbare
feiten, duidelijkheid te geven over wanneer dat wel of niet moet. Doordat
men een schriftelijke vordering krijgt, kan men ook altijd tegenover de eigen
klant zeggen: zie, ik heb moeten voldoen aan een wettelijke verplichting en
dus uw privacy moeten schenden, maar dan in het belang dat de wetgever daarvoor
heeft aangewezen.Als men als bank of als internetprovider het voortzetten van strafbare
feiten als het ware zou moeten faciliteren, met het risico zichzelf medeplichtig
te maken aan die strafbare feiten, gaat het eigenlijk nog veel verder, maar
dan zou men moeten volstaan met een mondeling verzoek van de officier en geen
aanspraak kunnen maken op een schriftelijke bevestiging van dat uitdrukkelijke
verzoek. Dat blijf ik merkwaardig vinden. Ik verzoek de minister om daarop
in te gaan en de vraag onder ogen te zien of het wenselijk is om hiervoor
toch op enig moment een wettelijke voorziening te treffen.Zeker als de minister zo vriendelijk wil zijn om de gevraagde evaluatie
toe te zeggen, kan de CDA-fractie voor het overige instemmen met het wetsvoorstel.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Indertijd heeft mijn fractie stilzwijgend ingestemd
met de wetsvoorstellen over het vorderen van telecomgegevens en van financiële
gegevens. Zij kon zich voorstellen dat deze gegevens veel informatie verschaffen
over bijvoorbeeld de plaatsen waar verdachten verblijven of hebben verbleven,
de mensen en organisaties met wie zij langs telefonische of elektronische
weg contact hebben of hebben gehad, en hun financiële transacties. De
wetsvoorstellen beperkten zich tot vrij duidelijk afgebakende terreinen, waarbij
mijn fractie uiteindelijk vond dat het belang van de opsporing moest prevaleren
boven het belang van de privacy van de verdachten en degenen met wie zij communiceerden
of communiceren en transacties aangaan. Verder was de kring van adressanten,
de houders van gegevens, in die twee wetsvoorstellen beperkt.Het nu aanhangige wetsvoorstel is ruimer van opzet, in die zin dat iedere
houder van persoonsgegevens te maken kan krijgen met een vordering tot het
verschaffen van gegevens. De eerste vraag is naar de noodzaak van zo'n algemene
regeling. Op pagina 1 van de memorie van toelichting staat dat het houders
niet vrijstaat de gegevens te verstrekken voor de opsporing. Niets is echter
minder waar. Volgens artikel 43 van de Wet bescherming persoonsgegevens kan
de houder artikel 9 van de Wbp over onverenigbaar gebruik en enkele andere
bepalingen van de wet buiten toepassing laten, voorzover dat noodzakelijk
is in het belang van de voorkoming, opsporing en vervolging van strafbare
feiten. De belangrijkste vraag is of er met die bepaling een probleem is.
Dat wordt mij niet duidelijk uit de memorie van toelichting. De regering suggereert
dat wel, maar toont dat wat mij betreft onvoldoende aan. Zijn er houders van
gegevens die er niet van te overtuigen zijn dat de gevraagde gegevens noodzakelijk
zijn voor het genoemde doel? Hoe vaak komt dat voor? Hoeveel last hebben de
autoriteiten daar dan van? Als je de minister vraagt waarom notificatie niet
verplicht is gesteld, dan lijkt hij het belang van de gegevensopvraag sterk
te bagatelliseren. Het zou voornamelijk om identificerende gegevens gaan.
Is er dan werkelijk een probleem met de houders van die gegevens? Zijn zij
echt zo weigerachtig?De vraag naar de noodzaak van wetswijziging stel ik niet zomaar. Ik bevind
mij wat dat betreft in het goede gezelschap van artikel 8 van het EVRM, dat
een dringende maatschappelijke noodzaak eist voor een inbreuk op de privacy,
zelfs als het gaat om de privacy van verdachten of mogelijke verdachten. Die
dringende noodzaak is wat mijn fractie betreft in de stukken tot nu toe
niet aangetoond. Ik vraag de minister om daar aan de hand van voorbeelden
en misschien zelfs met cijfers op in te gaan.Mijn voorlopige stelling is dat de afweging die de houder van gegevens
op dit moment op grond van artikel 43 van de Wet bescherming persoonsgegevens
in voorkomende gevallen heeft te maken eigenlijk wel een wenselijke dam is
tegen een wellicht in de praktijk te ruim, bovenmatig gebruik van de nu voorgestelde
vorderingsbevoegdheid. De opsporingsautoriteiten moeten nu een zekere overtuigingskracht
gebruiken om de houder over te halen gegevens prijs te geven. Zij hebben een
stok achter de deur: in beslagname, een paardenmiddel. Zo machteloos zijn
politie en justitie op dit moment dus niet.Met dit wetsvoorstel vervalt de noodzaak de houder te overtuigen. Het
kan de deur wijd open zetten naar het vertreden in de persoonlijke leefwereld
van een verdachte, maar ook van andere personen in het betreffende gegevensbestand.
Als er eenmaal een verdenking bestaat, kunnen politie en justitie in beginsel
iedere houder die daar redelijkerwijs voor in aanmerking komt vragen om het
overleggen van gegevens en bevriezen van registers, in het meest extreme geval
zelfs voor onbepaalde duur als het om toekomstige gegevens gaat. Wanneer kom
je redelijkerwijs in aanmerking voor een confrontatie met zo'n vordering?
Op pagina 20 van de memorie van toelichting staat dat het die personen of
gegevenshouders betreft ten aanzien van wie de opsporing aanwijzingen heeft,
hoe licht ook, die erop wijzen dat er een kans is dat hij gegevens heeft over
de persoon die onderwerp van onderzoek is. Dat is nogal een ruime doelgroepomschrijving.
Als je in de memorie van toelichting naar beperkingen zoekt, kom je maar vrij
weinig te weten. Het is een ruim criterium, althans veel ruimer dan het zo-even
geciteerde criterium uit artikel 43 van de Wet bescherming persoonsgegevens.
Kan de minister ingaan op die verruiming van de grondslag voor gegevensverstrekking?Tegelijkertijd valt op in het voorgestelde artikel 126nc dat de vordering
voor het opvragen van identificerende gegevens moet vermelden de aanduiding
van de persoon op wiens identificerende gegevens de vordering betrekking heeft,
lid 4, sub a. Dat heeft mij verbaasd als je leest waartoe dit wetsvoorstel
dienstig moet zijn. Collega Van de Beeten kwam net met het voorbeeld van de
moord op de hotelkamer. Als er een moord is gepleegd, waarbij onbekend is
wie de dader is, kan de politie beginnen met het vragen van het register van
gasten. Als ik artikel 126nc goed lees, kan er geen vordering zijn omdat er
geen aanduiding is te geven van de persoon op wiens gegevens de vordering
betrekking heeft. Wij kennen hem immers niet. Een anonieme verdachte is niet
te vinden door een vordering als bedoeld in dat artikel.Het College Bescherming Persoonsgegevens heeft vrij fundamentele kritiek
op dit wetsvoorstel uitgeoefend, waarbij ik mij aansluit. Het college vraagt
met name aandacht voor de zogenaamde bijvangst: alles wat op basis van vorderingen
in handen komt van de politie wordt opgeslagen in registers. Omdat de Wet
politieregisters de mogelijkheid kent van doelafwijkend gebruik is er sowieso
weinig toezicht – in dit wetsvoorstel in ieder geval ook niet geregeld
toezicht – op de wijze van gebruik van gegevens uit bijvangst die in
de politieregisters terechtkomen. Daarbij klemt het bovendien dat is gekozen
voor een systeem van beklag achteraf door de houder van de gegevensbestanden.
Men is verplicht om op vordering gegevens te verstrekken en kan alleen achteraf
beklag doen, maar over het algemeen geldt bij gegevens dan toch dat dit beklag
weinig zinvol meer is. De gegevens zijn immers al verstrekt en het teruggeven
van gegevens is fysiek gezien eigenlijk niet zomaar mogelijk. Een opschortend
beklagrecht zou naar de mening van mijn fractie dan ook zinvol zijn, zeker
om eventueel bovenmatig gebruik van de vorderingsbevoegdheid in te dammen,
juist omdat de derde zelf geen verdachte is en ook geen partij is in het strafgeding
tegen de verdachte en ook omdat, wanneer gegevens uiteindelijk niet gebruikt
worden of niet in het proces-verbaal worden opgenomen, er geen enkele rechter
zal zijn die op het gebruik van de vorderingsbevoegdheid zal kunnen toezien,
tenzij de houder zo principieel is dat hij inderdaad achteraf beklag indient,
maar dat is toch niet zo aannemelijk. Over de kosten van dit wetsvoorstel hebben andere fracties al de nodige
vragen gesteld. De minister geeft aan dat de kosten van het verstrekken van
de gegevens zullen worden vergoed, maar dat gaat niet verder dan de kosten
die met een eenmalige verstrekking gepaard gaan. Er wordt geen rekening gehouden
met eventuele vergoedingen voor technologische aanpassingen aan systemen,
onderhoud van infrastructuur, enz. Bovendien is het maar zeer de vraag of
de houder van de gegevens daadwerkelijk kosten aannemelijk kan maken, met
name als het gaat om de kosten van het inzetten van eigen personeel.Mevrouw de voorzitter. U zult begrijpen dat mijn fractie nogal kritisch
tegenover dit wetsvoorstel staat. Ik wil niet verhelen dat die kritiek zo
fundamenteel is dat zij hoogstwaarschijnlijk aantekening zal vragen dat zij
geacht wenst te worden ertegen te hebben gestemd. Maar, als altijd laat ik
mij graag weer door deze minister overtuigen. Als hij daar morgenochtend in
slaagt, zal ik mijn mening ongetwijfeld herzien!Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Mevrouw de voorzitter. Verleden jaar, op 16 maart 2004, behandelden
wij in deze Kamer de Wet vorderen gegevens telecommunicatie en de Wet vorderen
gegevens financiële sector. Het was kort na de bloedige aanslag in Madrid.
Sindsdien is de terreurdreiging in onze hedendaagse samenleving niet verminderd.
In eigen land werden wij afgelopen najaar opgeschrikt door de laffe moord
op Theo van Gogh.Vandaag behandelen wij het wetsvoorstel dat ertoe strekt algemene bevoegdheden
tot het vorderen van gegevens wettelijk te regelen, algemene bevoegdheden
die niet zijn beperkt tot een bepaalde sector. Met deze algemene bevoegdheden
kunnen gegevens worden gevorderd bij verenigingen, bibliotheken, onderwijsinstellingen,
videotheken, enz., enz.Wat ik toentertijd gezegd heb namens mijn fractie geldt nog steeds, onverminderd.
Criminaliteit, georganiseerde criminaliteit en terrorisme moeten bestreden
worden ter bescherming van de burger, ter bescherming van de samenleving,
ter bescherming van de rechtsstaat. Voor onze veiligheid. Betekent dit dat wij nu maar iedere maatregel, ieder wetsvoorstel con amore moeten
omarmen zonder acht te slaan op de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer,
zonder acht te slaan op de privacy van de burger? Het antwoord op die vraag
is "nee". De bescherming van de privacy is een groot goed. Daarmee moet zorgvuldig
worden omgegaan. Maar tegelijkertijd kan het niet zo zijn dat de opsporing
ernstig wordt belemmerd door een ongeclausuleerd beroep op de bescherming
van privacy. Dat hebben wij onder ogen gezien met de Wet vorderen gegevens
telecommunicatie en de Wet vorderen gegevens financiële sector en dat
moeten wij vandaag opnieuw onder ogen zien.Het valt niet te ontkennen dat er een spanningsveld is tussen veiligheid
enerzijds en privacy anderzijds, maar het is de taak van de wetgever –
en daartoe behoort ook de Eerste Kamer – om tussen beide een goede balans
te vinden.Door deel te nemen aan het rechtsverkeer zorgt de burger er zelf voor
dat het begrip "privacy" zijn beperkingen kent: er wordt betaald met pinpas
en creditcard, velen beschikken over een mobiele telefoon en maken gebruik
van internet, auto's hebben een kenteken waardoor bijvoorbeeld boetes in verband
met snelheidsovertredingen eenvoudig opgelegd kunnen worden, iedere burger
beschikt over een sofi-nummer en zo zijn er zeer vele voorbeelden te noemen.
Kortom, privacy is niet meer een absoluut recht, "the right to be left alone",
maar meer een relatief recht, "controlling your personal data", of in het
Duits: "das Recht auf informationelle Selbstbestimmung".Het wetsvoorstel Bevoegdheden vorderen gegevens onderscheidt drie soorten
gegevens die geacht worden in oplopende mate privacygevoelig te zijn, namelijk
identificerende gegevens, andere dan identificerende gegevens en gevoelige
gegevens. Naarmate de privacygevoeligheid groter is, worden er zwaardere voorwaarden
verbonden aan de toepassing van de bevoegdheid. Het wetsvoorstel gaat over
het vorderen van gegevens, niet over informatie. Gegevens zijn kleurloos en
betekenisvrij, bij informatie gaat het om de inhoud. Maar meerdere gegevens
uit meerdere bronnen kunnen een patroon laten zien waardoor informatie ontstaat
door interpretatie van de gegevens. En daar is het vanzelfsprekend om te doen,
om juist die informatie uit de verkregen gegevens te destilleren waardoor
criminele en terroristische handelingen kunnen worden opgespoord. Tegelijkertijd
betekent dit een aanzienlijke verruiming van de mogelijke inbreuk op de persoonlijke
levenssfeer van burgers.En daarmee kom ik op een punt dat door mijn fractie al eerder bij de schriftelijke
voorbereiding van het wetsvoorstel aan de orde is gesteld, namelijk het niet
notificeren van degene van wie de gegevens worden gevorderd in het geval van
het vorderen van identificerende gegevens. De minister verwacht dat de notificatieplicht
een grote last voor de politie met zich zal brengen, omdat identificerende
gegevens naar verwachting vaak gevorderd zullen worden. Bovendien beoordeelt
de minister het vorderen van identificerende gegevens als een niet ingrijpende
bevoegdheid.Maar stel nu dat van een bepaalde persoon bij verschillende instellingen
zoals de sportvereniging, de bank of de videotheek identificerende gegevens
worden gevorderd, dan kan toch niet ontkend worden dat betrokkene vroeg of
laat over de tong gaat met als mogelijk resultaat dat zijn of haar goede naam
geschaad wordt? En betrokkene weet niet hoe dat nu komt en kan dus ook niet
de geruchtenstroom ontzenuwen. En dat alleen maar omdat het te veel werk is
voor de opsporing om betrokkene ervan op de hoogte te stellen.Is het niet zo dat juist het op de hoogte stellen van betrokkene het vertrouwen
van de burger in de overheid bevordert? Is het niet zo dat juist in privacygevoelige
materie als het vorderen van gegevens het van groot belang is dat de overheid
vertrouwen weet te wekken? Wat niet ingrijpend lijkt, kan in werkelijkheid
voor een burger zeer ingrijpend uitpakken. Moeten in dit geval de belangen
van de burger niet prevaleren boven de – wat de minister vreest –
grote last voor de politie die de notificatie in geval van het vorderen van
identificerende gegevens met zich brengt? Moet voor de minister het bevorderen
van het vertrouwen in de overheid niet prevaleren?In aansluiting hierop kom ik nogmaals terug op de administratieve lasten
voor het bedrijfsleven – en overigens ook andere organisaties –
en de daarmee samenhangende kosten die gemoeid zijn met het verstrekken van
gegevens. Het is te simpel om te stellen dat de kosten die samenhangen met
het voldoen aan een vordering geen negatieve invloed hebben op het bedrijfsleven
in Nederland. Er komen onvermijdelijk kosten bij kijken. Het is niet alleen
de brief en een postzegel; er moet personeel worden ingezet, de infrastructuur
van een bedrijf of een vereniging moet wellicht worden aangepast enz. Is de
minister bereid bij een eventuele evaluatie van de wet de kostenvergoeding
te heroverwegen wanneer zou blijken dat de door bedrijfsleven en andere organisaties
te maken kosten aanzienlijk zijn? Deelt de minister de mening dat door een
vergoeding van de reële kosten de informatiehonger van het opsporingsapparaat
in toom gehouden kan worden, zoals Stevens, Koops en Wiemans stellen in het
NJB van 2004, nr. 32?Mevrouw de voorzitter, dikwijls wordt gezegd: "Als je niets te verbergen
hebt, heb je niets te vrezen". Dat is te makkelijk. Wetten ter bevordering
van onze veiligheid moeten zodanig zijn opgesteld, dat er een evenwichtige
balans is tussen privacy enerzijds en veiligheid anderzijds. Dat is de verantwoordelijkheid
van de wetgever. Mijn fractie staat welwillend tegenover dit wetsvoorstel,
ervan uitgaande dat wij van de minister een bevredigend antwoord op onze vragen
krijgen. Juist bij wetten als deze is het van belang dat er na enige tijd
een goede evaluatie plaatsvindt om eventuele onvolkomenheden te verbeteren
en niet-voorziene ongewenste effecten op te sporen en op te lossen. Anderen
spraken hier reeds over. Mijn fractie vraagt de minister dan ook om, na verloop
van een periode van twee à drie jaar na inwerkingtreding van de wet,
een dergelijke evaluatie toe te zeggen.En dan nog even dit, mevrouw de voorzitter. Hij is tweemaal naar Bosnië
geweest, een keer op een studiereis, een keer met drie vrienden in een auto.
Hij heeft de websites van onder andere de Arabisch-Europese Liga van Abu Jahjah
bekeken, maar ook jihad-websites vanwege academische interesse. Hij heeft
een jongeman uit Azerbeidzjan ontmoet op een zomerschool in Oostenrijk, daarmee
geë-maild en met deze jongeman in Amsterdam koffiegedronken.
Hij heeft geld overgemaakt naar Amerika, zodat de ontvanger ervan een studieboek
zou opsturen dat daar goedkoper te verkrijgen is. Hij gaat deze zomer met
vakantie naar Turkije, maar gaat daar ook scooters huren. Zijn vriendin is
de dochter van een Nederlandse diplomaat. Hij woont in een studentenhuis naast
een synagoge. Hij werkt voor een Eerste-Kamerlid. Voorzitter, dit is mijn
student-assistent. Uit het voorgaande rees een beeld dat niet veel goeds voorspelt.
Mijn student-assistent is echter een reuzeaardige, brave, intelligente, hardwerkende
rechtenstudent. Begrijp mij goed: ik bagatelliseer terrorisme en criminaliteit
niet. Ik wil er slechts op wijzen dat het vorderen van gegevens op uiterst
zorgvuldige wijze dient te geschieden en dat van de bevoegdheden van het wetsvoorstel
met een wijze zelfbeperking gebruikgemaakt moet worden. De balans tussen privacy
en veiligheid móet in evenwicht blijven.De heer Kox (SP):Voorzitter. Na al deze belastende informatie over de assistent van mevrouw
Broekers stel ik voor dat de minister even bekijkt of we niet een snelle quick-scan
van mevrouw Broekers zelf moeten maken, want als haar assistent al dit soort
data voor zijn rekening neemt, hoe zou het dan met diens opdrachtgeefster
zijn?Mijn inbreng voor het nader verslag van de commissie had ik elektronisch
aangeleverd, maar is op de verkeerde plaats binnengekomen – wat maar
bewijst hoe gemakkelijk iets mis kan gaan met elektronische gegevens. Gelukkig
kan ik alles in dit plenaire debat alsnog inbrengen."De overheid, gewapend met nieuwe informatietechnologie, maakt korte metten
met alle obstakels die we tegen het binnendringen van de staatsmacht in het
privé-leven van de burger hebben opgericht. Het is de wereld op zijn
kop: privacy telt niet meer, de overheid maakt de búrger transparant".
Ik had de voorgaande zinnen zelf kunnen bedenken, maar ik citeerde zojuist
het redactioneel commentaar van het Katholiek Nieuwsblad, toch niet de meest
opstandige krant van het land. Met dit commentaar reageerde de krant op wat
hij, weinig omfloerst, "de oorlogswetgeving van minister Donner" noemt. Het
Nieuwsblad rekent deze wet Bevoegdheden vordering gegevens ook hiertoe. Het
citaat doet de geschiedenis enigszins geweld aan, omdat deze wet haar wortels
in Paars heeft. De minister rondt eigenlijk slechts het wetgevingsproces af.
Maar het is wel een opzienbarend citaat!De politieke geestverwanten van de minister kregen van het Katholiek Nieuwsblad
overigens het advies om de verdediging van dit soort wetgeving niet ongenuanceerd
op zich te nemen. Volgens dit blad kan het namelijk nog wel eens een historische
nalatigheid blijken te zijn. De tijd dat kranten politici voorschreven wat
te doen, ligt achter ons en dat zal ook wel de reden zijn dat de CDA-fractie
in de Tweede Kamer, tot wie dit advies in eerste instantie was gericht, zich
er weinig van heeft aangetrokken. Het is en blijft echter opmerkelijk dat
zo'n brave krant zo'n duidelijke mening ventileert.De heer Van de Beeten (CDA):In kranten worden door journalisten wel vaker dergelijke stellingen gedebiteerd.
Het valt mij op dat hun kennis van die wetsteksten en de bijbehorende toelichtingen
vaak minimaal is. Ook vanavond is het hier weer buitengewoon rustig!De heer Kox (SP):Dat laatste probleem wordt via de elektronische weg opgelost, want die
journalisten zitten lekker thuis en lezen vanavond het stenogram wel na. Dat
stenogram verschijnt immers razendsnel op onze website. Overigens ben ik niet
geabonneerd op het Katholiek Nieuwsblad. Het is ook niet echt mijn lijfblad.Voorzitter. De niet mis te verstane vermaning van het Katholiek Nieuwsblad
was gericht aan de CDA-fractie in de Tweede Kamer. Deze fractie heeft daar
geen gehoor aan gegeven, zoals een overgrote meerderheid van de Tweede Kamer
dat niet heeft gedaan. Mijn fractie in de Tweede Kamer was namelijk één
van de weinige fracties die niet voor het wetsvoorstel hebben gestemd. Wij
zullen dat in deze Kamer ook niet doen, omdat deze wet een ongenuanceerde
reactie op de werkelijkheid is.Als je zoiets in deze Kamer zegt, moet je altijd een beetje voorzichtig
in de richting van collega Rosenthal kijken. Hij is immers nogal eens geneigd
om tegenstanders van dit soort wetgeving als goedgelovigen weg te zetten.
Dat woord gebruikt hij dan zeker niet in de zin dat het Katholiek Nieuwsblad
het gebruikt. Goedgelovigheid kan volgens de heer Rosenthal en anderen gemakkelijk
leiden tot levensgevaarlijke toestanden in de samenleving. In een onlangs
verschenen publicatie doet de heer Rosenthal hier een boekje over open. Hij
doet dat terecht, want wij moeten zeker niet naïef zijn.In onze samenleving en elders in de wereld lopen immers figuren rond die
erg slechte dingen van plan zijn en speculeren op de goedgelovigheid van de
samenleving. Al te goed is buurmans gek: ik ben dat met iedereen eens. Alert
zijn en er niet van uitgaan dat iedereen het beste met de samenleving voor
heeft, zijn goede eigenschappen. De mensen die in de frontlinie staan van
de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit, waaronder het terrorisme,
hebben dan ook recht op adequate opsporingsmiddelen.Tegelijkertijd moeten wij om de columnist van NRC Handelsblad, Frank Kuitenbrouwer,
aan te halen er ook voor waken dat wij niet een soort moderne inquisitie opbouwen.
Dat zou namelijk een inquisitie worden die wel heel erg eenvoudig aan een
kolossale verzameling databestanden kan komen en die zich kan beroepen op
een welhaast, zoals Kuitenbrouwer het noemt, algemene inlichtingenplicht van
de burger jegens politie en justitie. Een dergelijke plicht hebben wij in
dit land nog nooit gehad en volgens mij komt die plicht dan ook neer op een
wezenlijke hervorming van het Nederlandse strafvorderingstelsel.Niet voor niets zijn er juristen die naar aanleiding van deze wet spreken
over een muisstille revolutie in het strafrecht. Sommigen stellen zelfs dat
vrijwel alle remmen voor politie en justitie bij het opvragen van gegevens
verdwenen zijn. Mevrouw Broekers gaat niet zover, maar zegt wel dat het een
aanzienlijke verruiming van de mogelijkheden van de inbreuk op privacy is.
Het is nogal wat als iemand van een liberale partij dat constateert! Kan de
minister zich bij al dit soort opmerkingen iets voorstellen of vindt hij dat
ik de werkelijkheid uit het oog aan het verliezen ben?Mevrouw de voorzitter. Het wetsvoorstel maakt het voor politie en justitie
mogelijk om in beginsel alle gegevens te vorderen die over iemand
beschikbaar zijn. Dat zijn er enorm veel in een informatiemaatschappij waarin
vrijwel alles wordt vastgelegd. De burger moet hieraan meewerken, want als
hij dat niet doet, is hij in overtreding. Waarom heeft die grond voor overtreding
algemene gelding en is het wetsvoorstel niet beperkt tot terrorisme of zware
criminaliteit? Als iemand geen gehoor geeft aan een vordering tot het verstrekken
van gegevens, betekent dat dat hij in overtreding is. Dat lijkt toch wel heel
veel op het schieten met een kanon op een mug. De vandaag voorliggende wetswijziging
gaat in de ogen van mijn fractie te ver in de richting van de door Kuitenbrouwer
genoemde algemene inlichtingenplicht. Kan de minister mij uitleggen dat die
opvatting streng maar correct is, of kan hij aangeven dat mijn vrees ongegrond,
om niet te zeggen onnozel is? Ik hoor het hem nog graag een keer uitleggen.
Als hij dat niet kan, dan wordt naar mijn mening de privacy van mensen structureel
te zwaar onder druk gezet.Daar komt bij dat een van de gevolgen ervan zou kunnen zijn dat een ongecontroleerd
uitdijende opsporingsvergaarbak ontstaat, zoals een van de deskundigen het
noemde, waarin zich van alles en nog wat over Jan en alleman bevindt. Ik herinner
mij dat ik in de laatste momenten van de Deutsche Democratische Republik in
Leipzig meeliep in een demonstratie waarin enthousiast geroepen werd "Stasi
raus!". Ik kreeg toen uitgelegd dat het enorme gebouwencomplex van die dienst
hartstikke vol zat met informatie die van iedereen en alles was vergaard.
Ik vroeg hoe de Stasi wist welke informatie zij moest hebben, waarop ik te
horen kreeg dat zij het niet wist, maar dat zij van alles en nog wat verzamelde
en dat dit allemaal bij elkaar werd gezet. Als ik er nu over spreek met mensen
uit Oost-Duitsland, dan moeten zij een beetje het schaamrood op de kaken krijgen
en erkennen dat het toch wel onnozel was. Wij zouden daarvan kunnen leren.
Naar mijn mening zetten wij met de onderhavige wet de deur open tot het verzamelen
van van alles en nog wat, waarvan wij niet weten waarvoor wij het nodig hebben.
De ervaring aan de andere kant van het continent leert echter dat zoiets vaak
kan leiden tot ontoelaatbare Spielerei door justitie- en politiefunctionarissen
met alle gegevens die daar verzameld zijn. Ziet de minister ook het risico
van het "monster van databestanden", zoals prof. Fijnaut het ooit heeft gekwalificeerd?
Ziet hij met mij in dat je net als in Oost-Duitsland een gebouw moet hebben,
een meneer die bij de entree zit, allemaal meneren en mevrouwen die de informatie
keurig op volgorde zetten, bijhouden, actualiseren, rubriceren en weer verder
ergens onderbrengen? Kortom, erkent hij dat je niet alleen een enorme berg
materiaal krijgt waarmee je waarschijnlijk veel minder kunt doen dan je nu
denkt, maar dat je ook nog een beheerapparaat nodig hebt om het bij te houden?
Wij moeten namelijk niet de fout maken te denken dat het geen geld kost omdat
het allemaal in de computer zit. Collega Franken heeft de minister en mijzelf
vorige week uitgebreid uitgelegd wat het gevolg is als je allerlei gegevens
gaat bewaren. Hij had het over stapels van hier tot de maan en het ging om
meer dan één stapel. Ik kan mij niet voorstellen dat het beheer
daarvan ook niet enorm veel kosten oplevert. Wij hebben het dus niet alleen
over privacy, maar ook over efficiency als wij het hebben over de onderhavige
wetgeving en de deuren die zij wellicht openzet.Ik noem het voorbeeld van mevrouw Broekers over haar assistent, over wie
je zo een spannend dossier zou kunnen schrijven. Ik wens haar toe dat zij
een heel spannende relatie heeft met zo'n assistent. Ik moest bij het voorbeeld
denken aan wat mijn collega Ronald van Raak zonet zei. Als ze bij de bibliotheek
gaan vragen wat hij de laatste tijd heeft gelezen, dan zal blijken dat dat
nazielectuur is. Wat moeten zij wel niet van mij denken! Dat dit in het kader
is van iets wat hij aan het onderzoeken is en dat hij niet van plan is van
opvatting te verschieten, is een ander verhaal. Bij elkaar is dit het resultaat.
Wat moeten ze als mijn dossier bij mijn bibliotheek wordt opgevraagd? Dan
staat er dat ik al anderhalve maand geen boek heb geleend. Wat moet je daaruit
afleiden? "De man is gestopt met denken", of zo? Ik ben echter jarig geweest
en ik heb boekenbonnen gekregen die op moeten. Ik koop nu dus al anderhalve
maand boeken. Kortom, je kunt wel gegevens hebben, maar ze zeggen zo weinig.
Als gegevens weinig zeggen, dan is de vraag wat onze opsporingsambtenaren
eraan hebben.Ik nodig de minister uit om zijn licht nog eens te laten schijnen over
het wetsvoorstel aan de hand van drie criteria: proportionaliteit, subsidiariteit
en controleerbaarheid. Ik denk namelijk dat hij op die drie punten een overtuigender
verhaal moet houden om de Kamer te overtuigen dan in zijn memorie van antwoord
en zijn nadere memorie van antwoord. Ik vraag hem bovendien om nog te reageren
op de brieven van de Vereniging van Openbare Bibliotheken. Zoals collega Jurgens
al zei, is dat niet het meest revolutionaire deel van onze samenleving. Als
die vereniging zich er al zorgen over maakt, dan moeten wij die zorgen serieus
nemen. Naar ik heb begrepen, hangen in Amerikaanse bibliotheken op dit moment
platen met de tekst: houdt u er rekening mee dat gegevens die hier over u
worden geregistreerd, gebruikt kunnen worden in eventuele processen. Dat zal
de leesdrang van de Amerikanen niet erg bevorderen. Ik zie het niet graag
in onze bibliotheken.Ik was afgelopen keer bij de parlementaire assemblee van de Raad van Europa.
Daar is unaniem een rapport van een geestverwant van collega Jurgens aangenomen
over de onbedoelde gevolgen van allerlei wetgeving ter bestrijding van terrorisme
en zware criminaliteit. Wij zien dat er op het gehele continent met de beste
bedoelingen allerlei wetten worden aangenomen die als neveneffect hebben dat
wij stapje voor stapje delen van de rechtsstaat aan het afbreken zijn, terwijl
wij die zouden moeten beschermen. Wat vindt de minister daarvan? Wij kunnen
in Straatsburg wel mooie dingen zeggen en unaniem aannemen, maar als wij daar
geen gevolgen aan verbinden, vind ik dat minder. In die zin doe ik een oproep
aan de collega's Jurgens en Broekers. Zij kunnen wel zeggen dat deze wet moet
worden geëvalueerd; soms kun je nog slimmer zijn door een wet niet eens
aan te nemen. Dan hoef je die ook niet te evalueren. Dit wil ik de fracties
van genoemde collega's adviseren te doen.De heer Holdijk (SGP):Mevrouw de voorzitter. Dit op 23 februari 2004 bij de
Tweede Kamer ingediende wetsvoorstel is wel een "muisstille revolutie" genoemd.
De heer Kox gebruikte die typering zo-even ook reeds. Wat er overigens zij
van de stilte rondom die revolutie, in elk geval is duidelijk dat het voorstel
inhoudelijk niet méér is dan een fase in de revolutie. Begin
2004 zijn de Wet vorderen gegevens telecommunicatie en de Wet vorderen gegevens
financiële sector immers al voorgegaan. Op stapel staat ook nog het wetsvoorstel
Aanpassing aan het Cybercrimeverdrag van 2001. Het wetsvoorstel en de beide
genoemde sectorale wetten hangen, zoals bekend, samen met het rapport van
de commissie Strafvorderlijke gegevensvergaring in de informatiemaatschappij,
de commissie-Mevis, die op 14 mei 2001 haar rapport uitbracht. Daarover
werd bij brief van 1 mei 2002 het kabinetsstandpunt kenbaar gemaakt.Dit wetsvoorstel ziet op het vorderen van gegevens voor de algemene strafvordering
en moet in mijn ogen worden bezien tegen de achtergrond van ten minste twee
ontwikkelingen. Ik leg overigens de nadruk op de woorden algemene strafvordering.
Om die reden valt in mijn bijdrage het woord terrorisme ook niet. Van de twee
ontwikkelingen noem ik in de eerste plaats de informatiemaatschappij waarin
gegevens steeds meer zelfstandige waarde krijgen, niet alleen geldwaarde,
maar ook informatiewaarde, ook voor justitie. Vanwege die laatste waarde kunnen
gegevens ook waardevol zijn bij de opsporing van strafbare feiten. De andere
ontwikkeling in de afgelopen decennia is die van de bescherming van persoonsgegevens,
die, zoals wij weten, geleidelijk aan is versterkt. Om die bescherming te
kunnen doorbreken ten behoeve van de strafvordering, zijn in principe wettelijke
bevoegdheden nodig. Dat eist artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens.In de huidige regeling kan alleen de rechter-commissaris tijdens een gerechtelijk
vooronderzoek opgeslagen gegevens opvragen, aldus artikel 125i van het Wetboek
van Strafvordering. Die regeling is inmiddels sterk verouderd. Het gerechtelijk
vooronderzoek is bij de Wet herziening gerechtelijk vooronderzoek uitgekleed,
om het maar zo uit te drukken, en losgekoppeld van de uitoefening van ingrijpende
bevoegdheden. Bovendien is het inzetten van de rechter-commissaris bij relatief
simpele gegevens nogal disproportioneel te noemen. In de praktijk wordt dan
ook vaak op grond van de artikelen 96a of 105 van het Wetboek van Strafvordering
het bevel tot uitlevering van voorwerpen gebruikt, namelijk van de gegevensdrager,
of wordt er om vrijwillige medewerking van de gegevenshouder verzocht. In
het laatste geval moet de houder zelfstandig een afweging maken tussen het
opsporingsbelang en het privacybelang van de betrokkene (artikel 8 onder e
juncto, artikel 43 Wet bescherming persoonsgegevens). Beide geschetste situaties
zijn naar mijn oordeel niet ideaal te noemen. Er lijkt dus reden voor verandering,
hoewel dat door de heer Jurgens, mevrouw De Wolff en de heer Kox expliciet
betwijfeld is. Ik hoop dat de minister morgen op dit punt wil reageren. Op
basis van de zojuist genoemde constateringen, ga ik er voorshands vanuit dat
er reden voor verandering lijkt te zijn.Wij willen in onze bijdrage namens de SGP-fractie en de fractie van de
ChristenUnie ingaan op enkele algemene en enkele specifieke facetten van het
wetsvoorstel die ook in de schriftelijke voorbereiding reeds aan de orde zijn
gesteld.Het stelsel van bevoegdheden is redelijk complex. Men spreekt wel van
een gesloten en tevens een getrapt stelsel. Als wij goed zien, gaat het evenwel
om algemene bevoegdheden – anders gezegd: dwangmiddelen – vergelijkbaar
met de bevoegdheden om de inbeslagneming en uitlevering van voorwerpen te
bevelen. Op gelijkstelling van burgers/particulieren enerzijds en bedrijven/beroepsbeoefenaren
anderzijds wat betreft hun verplichtingen, geldt slechts één
uitzondering, namelijk dat identificerende gegevens alleen zijn te vorderen
van degenen die daarover in de uitoefening van beroep of bedrijf beschikken.
Gaat het om persoonsgegevens die onder het bereik van artikel 43 van de WBP
vallen, dan is een vordering altijd vereist en verstrekking van de gegevens
verplicht. Ongevraagde verstrekking van identificerende persoonsgegevens,
opgeslagen of vastgelegd in een geautomatiseerd bestand, is en blijft volgens
mij mogelijk. Artikel 43 biedt daartoe de ruimte. Er is een groot verschil
tussen ongevraagde verstrekking en vrijwillige verstrekking op verzoek. Gaat
het om gegevens die níet onder de werking van de WBP vallen, dus algemene
gegevens die geen betrekking hebben op personen, dan kan de geautoriseerde
opsporingsambtenaar burgers vragen, deze op vrijwillige basis te verstrekken.Het getrapt zijn van het stelsel van bevoegdheden betekent, als wij het
goed begrijpen, dat er een relatie bestaat met de soort van gegevens én
met de ernst van de begane misdrijven. Het gesloten en getrapte stelsel leidt
er evenwel toe dat de vrije ruimte voor de gewone opsporingsambtenaar wordt
ingeperkt ten opzichte van de bestaande situatie. Het staat hem niet meer
vrij om van derden/houders te vragen, op vrijwillige basis mee te werken aan
het verstrekken van gegevens die onder het bereik van de WBP vallen, ook al
bestaat daartoe geen noodzaak, aldus de nadere memorie van antwoord, pagina
3. Als het echter geen persoonsgegevens betreft, blijft zijn vrijheid om op
vrijwillige basis verstrekking te vragen intact. Maar het is vooral de eerst
genoemde situatie – als het dus wél om persoonsgegevens gaat –
die veel vragen naar de wenselijkheid van zulk een strak regiem heeft opgeroepen.
Botsen hier rechtszekerheid en efficiency niet op een minder acceptabele wijze?
Hierover is heel veel te zeggen.Voorzitter. Een opgave bij de totstandkoming van het stelsel van bevoegdheden
is ook om een balans te bereiken en vast te leggen tussen het opsporingsbelang
en het privacybelang van degenen die object van onderzoek zijn. Ten behoeve
van dat laatste belang is een aantal wettelijke, institutionele waarborgen
in het voorstel ingebouwd. Te noemen zijn: het getrapte stelsel van voorwaarden,
een notificatieplicht, een beklagrecht, een schriftelijke vordering vooraf
plus een proces-verbaal ter wille van de controleerbaarheid en ten slotte,
mits het tot een zaak ter zitting komt, een toetsing achteraf door de rechter.Over het beklagrecht en vooral over de vraag of dit recht al dan niet
opschortende werking zou moeten hebben, is veel discussie geweest. Met name
de heer Jurgens heeft dit punt vanavond aan de orde gesteld. Het beklagrecht,
zoals opgenomen in artikel 552a van het Wetboek van Strafvordering,
houdt in dat de belanghebbende achteraf over de toepassing van opsporingsbevoegdheden
zijn beklag kan doen en dat hij kan verzoeken om vernietiging van gegevens
die op vordering zijn verstrekt. Het is juist, zoals de regering opmerkt,
dat opschortende werking afwijkt van de opzet van alle bevoegdheden in het
Wetboek van Strafvordering en soms nadelig kan zijn voor het verloop van het
opsporingsonderzoek. Iedereen kan zich dat voorstellen. De vraag is echter
waarom dit nadeel voor met name het opsporingsonderzoek zou optreden indien
de wet zou voorzien in een voorziening voor spoedeisende situaties. Nu doet
ze dat niet. Ook is de vraag wat een belanghebbende met het beklagrecht achteraf
opschiet indien er wel naar gegevens is gezocht, maar niets van waarde is
gevonden. Wil de minister op beide vragen ingaan?Ik noemde al de notificatieplicht jegens personen over wie gegevens zijn
verstrekt. Deze plicht is niet voorgeschreven bij vorderingen van identificerende
gegevens, wel bij andere dan identificerende gegevens. In het eerste geval
zou het om een weinig ingrijpende bevoegdheid gaan en zou een notificatieplicht
een te grote last voor de politie betekenen, aldus de regering. Echter ook
een verplichting ten aanzien van niet-verdachten blijft achterwege, omdat
de regering deze moeilijk uitvoerbaar vindt. Toch menen wij dat de VVD-fractie
tijdens de voorbereiding terecht aandacht heeft gevraagd voor de goede naam
en faam van niet-verdachten. Immers, door verzoeken van de politie kunnen
ook onschuldige burgers in een kwaad daglicht komen te staan. Door de grootschaligheid
van opgeslagen gegevens zullen burgers sneller dan voorheen in het vizier
van justitie kunnen komen te verkeren. Het argument van regeringszijde dat
derdeverstrekkers geen inzicht krijgen in de reden waarom gegevens worden
gevorderd, achten wij te weinig geruststellend. Daar komt nog bij dat verwijdering
van de gegevens uit de registers pas zal plaatsvinden als het onderzoek én
de eventuele zaak zijn beëindigd. Dat kan dus jaren duren.Ten slotte vragen wij nog aandacht voor het aspect van de administratieve
lasten en kosten voor de verstrekker van de gegevens. Het uitgangspunt moet
toch zijn en is toch ook dat kosten van opsporing voor rekening van de overheid
komen. Artikel 592 Wetboek van Strafvordering geeft geen absolute aanspraak
op vergoeding van kosten. Twee vragen houden ons in dit verband bezig. Wat
als, anders dan de regering aanneemt, de technologische infrastructuur van
bedrijven en andere organisaties wel moet worden aangepast en daardoor investerings-,
exploitatie- en onderhoudskosten moeten worden gemaakt? In de tweede plaats:
zal het redelijkerwijs altijd doenlijk zijn voor bedrijven om de directe,
extra kosten van personele arbeid en administratie, die de regering wel voor
vergoeding in aanmerking wil doen komen, overtuigend inzichtelijk te maken?Voorzitter. Wij zullen met belangstelling naar de reactie van de minister
op onze beschouwingen en vragen luisteren.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20042005-1454-1463.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl