Algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2007 (30800)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 201-232

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

05-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 5, pagina 201-232

27-09-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30800Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2007 (30800)Pagina 233-268
Algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2007 (30800)Pagina 201-232
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 27 september 2006)Pagina 268-269
Presentie en opening (woensdag 27 september 2006)Pagina 201-201
Regeling van werkzaamheden (woensdag 27 september 2006)Pagina 233-233

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 228 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde zijn:de algemene politieke beschouwingen
naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2007 (30800).De beraadslaging wordt geopend.De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Vorige week was de week van de troonredes. Eerst die van de
koningin, toen een nog langere van de minister-president. De
centrale boodschap was: Nederland werkt! Ik herkende wel iets van wat ik later
in de brievenrubriek van de Volkskrant aan reacties daarop las. Rachel Haug
uit Amsterdam schreef zaterdag: "Ik ben het maar even gaan vieren met
een kopje koffie in het Vondelpark. Wat een dag! Dat het zo goed gaat in ons
land! Waar vorig jaar half allochtoon Amsterdam geen woord Nederlands sprak,
schijnen ze nu allemaal reuzegoed te zijn ingeburgerd. En dat nieuwe zorgstelsel
schijnt ook een daverend succes te zijn! En het mooist van alles is dat Nederland
weer aan het werk is, iedereen is uit de uitkering! Petje af hoor!" Ook
ik heb geen enkele behoefte om te ontkennen dat Nederland uit het dal aan
het omhoog kruipen is. Integendeel, dat is gelukkig inderdaad zo. Ik ben oprecht
blij met de aantrekkende economische groei, met het feit dat veel mensen na
vier jaar inleveren er eindelijk weer wat bij krijgen en met de dalende werkloosheid.
Ik kreeg wat dat betreft een aardig mailtje van iemand die me aanraadde om
het kabinet op dit punt ook vooral complimentjes te maken. Het mailtje ging
als volgt: "Beste Wouter, je moet vooral niet zuur doen en het kabinet
gewoon een complimentje geven want het is echt een knappe prestatie. Eerst
krijgen ze de wereldeconomie aan de praat en daarna ook nog de Nederlandse!"Hoe je het ook wendt of keert, het debat van vandaag is natuurlijk geen
gewoon debat. Het zijn ook geen gewone algemene beschouwingen. Het is vlak
voor de verkiezingen. Het is wat ons betreft de laatste keer dat CDA en VVD,
en ook de minister-president, zich kunnen verantwoorden voor het door hen
gevoerde beleid van de afgelopen jaren. Wat ons betreft staan er vandaag in
dit debat dan ook twee vragen centraal. Ten eerste: het gaat gelukkig beter
met de economie, maar gaat het ook goed met de samenleving? Ten tweede: juist
nu het weer wat beter gaat, hoe gaan wij daarmee om, wat gaan wij doen? En
welke keuzes leggen wij de kiezer over acht weken voor?Om die vragen goed te kunnen beantwoorden, moeten wij ook terug gaan naar
de dagen toen deze coalitie begon. In 2002 stond Nederland op zijn kop. Er
zat een kabinet dat trots was op de geboekte resultaten. De cijfers waren
ook heel mooi: groei, werkgelegenheid, een laatste feestbegroting, noem maar
op. En toen kwam er plotseling iemand die zei dat het de mensen in het land
om heel andere dingen ging: de geslotenheid van het politieke systeem, falende
integratie, falende overheden en het verdwijnen van de menselijke maat in
supergrote scholen en zorginstellingen. Dat bleek de burger echt bezig te
houden. Fortuyn woelde heel veel los en Jan Peter Balkenende mocht vervolgens
laten zien dat de politiek die boodschap begrepen had.Het is vandaag echter wel wrang om te constateren dat op al deze punten
eigenlijk heel weinig is gebeurd. De politiek van 2006 begint inmiddels weer
heel veel op de politiek van voor 2002 te lijken: business as usual. Zo wordt
de vraag of het goed gaat met Nederland, net als in 2002, louter door een
financiële bril bekeken. De simpele verklaring daarvoor is misschien
dat degene die toen minister van Financiën was, onder Paars, de afgelopen
jaren de lakens heeft uitgedeeld onder Balkenende.De meest spectaculaire verdwijntruc heeft echter plaatsgevonden op het
gebied van integratie. Het was hét onderwerp van de verkiezingen in
2002, hét onderwerp achter de opstand van de kiezers. Dit onderwerp
komt in de verkiezingsprogramma's van CDA en VVD eigenlijk nauwelijks meer
voor en ook het kabinet hebben wij er de afgelopen week helemaal niet over
gehoord. Gaat het dan zo goed? Of hebben wij iets gemist?Mijnheer de voorzitter, collega Verhagen was verhinderd, dus ik ben laatst
in mijn eentje maar weer eens naar dat koffiehuis in het Laakkwartier gegaan,
gewoon om het aan de mensen zelf te vragen. Het Laakkwartier hier in Den Haag
is bij de meeste mensen wel bekend sinds de inval bij de Hofstadgroep in de
Antheunisstraat. Ik vroeg de mensen daar of zij het idee hadden dat het in
hun wijk beter gaat dan vier jaar geleden. Een van de mensen die ik daar de
afgelopen jaren heb leren kennen en met wie ik bevriend ben geraakt, is Leo
Olffers. Leo is een in en in deugende man die daar al jaren als vrijwilliger
het wijkberaad trekt. Hij vertelde mij zijn verhaal en zette het later voor
me op papier. Ik citeer nu uit wat hij mij schreef: "Zoals je weet, zet
ik mij enorm in om bewoners te overtuigen dat je moet samenleven in harmonie
en tot een jaar geleden had ik de overtuiging dat mijn boodschap bij velen
overkwam. Waar ik echter op dit moment mee te maken heb zijn een aantal problemen
waar ik maar moeizaam een antwoord op kan vinden en waar ik zelf van denk
dat het dweilen is met de kraan open." Vervolgens vertelt hij over vervuiling,
over asociaal gedrag, over slechte normhandhaving en dat steeds meer oorspronkelijke
bewoners de wijk verlaten. En die goeie keurige nette deugende Leo schrijft
dan uiteindelijk op – en je voelt gewoon als je het leest hoeveel pijn
het hem doet om dat te moeten opschrijven: "wat ik helemaal triest vind
is dat steeds meer bewoners die normaal altijd positief aanspreekbaar waren
zich over de bewoners van andere culturen vreselijk te buiten gaan aan scheldwoorden.
Deze uitspraken doen mij heel veel pijn, maar waar ik die mensen geen ongelijk
in kan geven is het gegeven dat men er momenteel een zooitje van maakt."Er zijn nog helden in Nederland en Leo Olffers is er één
van. Maar wat hij beschrijft, is ernstig en echt geen uitzondering op de regel.
Wie dat niet gelooft moet net als ik maar eens een dag op stap met Ahmed Marcouch
die in Amsterdam West kan aanwijzen welke 200 jongeren in zijn wijk op kunnen
groeien tot nieuwe Mohammed B's, en tegelijkertijd zegt hoe weinig hij eraan
kan doen. Ga praten met Frank Nisse in Rotterdam die elke dag weer probeert
een groep van 2000 overlastgevende Antillianen op het rechte pad te houden.
Ga praten met de succesvolle allochtonen in Nederland die zich niet geaccepteerd
voelen en uit ons land weg emigreren juist nu wij ze zo hard nodig hebben.Ik geloof er dus ook helemaal niets van de Nederland integratiemoe is.
De mensen zijn moe van het gekift. Zij zijn moe van gepolariseerde discussies
met heel veel ruzie, maar heel weinig daden. Maar iedereen ziet dat het er
tegelijkertijd de afgelopen jaren in al die wijken waar wij in 2002 onze mond
vol van hadden, niet veel beter op is geworden. Het wederzijds onbegrip tussen
autochtonen en allochtonen is toegenomen. Wij leven nog meer langs elkaar
heen, in onze eigen verenigingen, in onze eigen wijken en in onze eigen scholen.
Er is meer radicalisering onder moslimjongeren en er zijn hardnekkiger achterstanden.Ik sta hier zo uitgebreid bij stil, omdat ik het onbegrijpelijk zou vinden
als de Nederlandse politiek weer de fout zou maken, deze problemen niet te
benoemen, laat staan ze op te lossen. Wij zullen die fout in
ieder geval niet maken. De emancipatie en integratie van nieuwe Nederlanders
blijft wat ons betreft de grote sociale kwestie van de komende jaren. Als
wij daar geen vooruitgang boeken, is dat niet alleen voor die mensen erg,
maar hebben wij ook als samenleving een enorm probleem. Laat ik dat maar eens
heel scherp stellen: als de situatie voortduurt dat onder allochtonen criminaliteit,
werkloosheid en asociaal gedrag vaker voorkomt dan onder autochtonen, zal
het wederzijds onbegrip alleen maar verder groeien en dat zal splijtend werken
in onze samenleving.Wij hebben allemaal een verantwoordelijkheid om het zo ver niet te laten
komen. Wij moeten op dit gebied in de komende jaren met een groot en allesomvattend
opvoedings-, handhavings- en onderwijsoffensief komen. Dat gaat echt veel
verder dan een inburgeringsvideootje, waarin je kunt zien dat je in Nederland
topless mag zonnen. Het gaat erom dat wij alle achterstanden op het gebied
van taalcursussen wegwerken; dat wij jongeren aan stages en aan banen helpen –
als het ooit kan, is dat nu wel –; dat wij buurtagenten ondersteunen
om buurten leefbaar te maken en leefbaar te houden; dat wij discriminatie
op alle fronten tegengaan; dat wij de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid
van godsdienst even hard verdedigen, en dat wij de "Onzichtbare ouders" –
ik leen de titel van het prachtige, maar ontluisterende boek van Margalith
Kleijwegt over de buurt waar Mohammed B. opgroeide – uit hun anonimiteit
halen, ze op hun verantwoordelijkheid wijzen en ze, desnoods met harde hand,
helpen om die verantwoordelijkheid ook te nemen.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Een prachtig verhaal, in die zin dat de heer Bos aangeeft
dat er hier nog een hele slag te slaan is.De heer Bos (PvdA):Pardon?De heer Verhagen (CDA):Een prachtig verhaal...De heer Bos (PvdA):Dat wilde ik nog een keer horen.De heer Verhagen (CDA):Zo prachtig is het ook weer niet. Je moet er inderdaad veel meer aan doen
in de komende periode, maar wat doet u dan werkelijk? U zegt dat de andere
partijen daar geen aandacht voor hebben. Ik heb uw programma bekeken, u het
mijne blijkbaar niet, want juist op het punt van de integratie zullen wij
veel extra geld beschikbaar moeten stellen – en dat doen wij ook –
om ervoor te zorgen dat er volwasseneneducatie plaatsvindt, dat er taallessen
gegeven worden, dat kinderen die al met een taalachterstand beginnen –
u schetst het mooi – in een nulgroep komen, zodat zij geen achterstand
meer hebben als zij naar de basisschool gaan. Wat zijn uw concrete plannen?
Ik heb daar in uw verkiezingsprogramma buitengewoon weinig over gelezen en
ik hoor u ook nu geen boter bij de vis leveren. U levert er geen geld bij,
maar het zal toch betaald moeten worden.De heer Bos (PvdA):Op een punt heeft de heer Verhagen gelijk, namelijk dat het CDA in het
verkiezingsprogramma wel degelijk geld vrijmaakt om nu echt een versnelling
aan te brengen in de taalcursussen. Ik beschouw het CDA daarin dan ook als
bondgenoot. Wij kunnen het ons als samenleving niet veroorloven, de huidige
situatie voort te laten duren, waarin er nog zoveel mensen rondlopen die zich
niet verstaanbaar kunnen maken in onze samenleving. De inzet van het CDA op
dat punt is inderdaad goed nieuws, maar daar houdt het ook echt bij op.Ik heb twee vragen aan de heer Verhagen. Hoeveel geld wilt u steken in
het tegengaan van verloedering in al die wijken waar ook u in 2002 uw mond
vol van had? In het verkiezingsprogramma van het CDA ben ik daar helemaal
niets over tegengekomen. Volwasseneneducatie was een ander voorbeeld dat u
zelf noemde. U gaat akkoord met een Miljoenennota waarin er bezuinigd wordt
op volwasseneneducatie. De hoeveelheid geld per volwassene die wij willen
bedienen, gaat omlaag. Als dat ook uw zorg is, beschouwt u mij dan als uw
bondgenoot en laten wij proberen om daar de komende dagen wat aan te doen.De heer Verhagen (CDA):Ik beschouw u als een bondgenoot als u boter bij de vis doet. Het kabinet
trekt komend jaar 400 mln. extra uit voor het integratiebeleid. Dat staat
in de stukken. Wij hebben in ons verkiezingsprogramma 200 mln. uitgetrokken
voor volwasseneneducatie. Wij hebben honderden miljoenen over voor schakelklassen
en een nulgroep, zodat je kinderen die al met een achterstand beginnen, niet
afschrijft. Wij bieden gewoon kansen, kansen voor de toekomst. Ik heb dat
in uw verkiezingsprogramma niet gezien. U vraagt aan mij wat ik lever. Ik
vraag aan u wat u levert. U houdt hier een indringend betoog over de problemen
die er zijn in de samenleving en ik ben het eens met u dat er nog veel te
doen is op het gebied van de integratie. Maar het is niet voldoende, het probleem
te signaleren. Je moet ook met alternatieven komen en die alternatieven zullen
betaald moeten worden. Mooie woorden zijn niet genoeg. Je zult ook boter bij
de vis moeten leveren.De heer Bos (PvdA):Laat ik twee cijfers geven die boekdelen spreken. Het CDA trekt in zijn
verkiezingsprogramma nul euro voor de verbetering van de situatie in oude
wijken uit. De PvdA trekt daarentegen 1,8 mld. uit om het ondernemers gemakkelijk
te maken, daar te investeren, om leraren beter te belonen die daar op scholen
werken, om huizen op te knappen, zodat de verloedering stopt en om in elke
wijk buurtagenten te hebben, zodat de wet wordt gehandhaafd. Dat is boter
bij de vis, mijnheer Verhagen. U laat het op dat vlak afweten. Het tweede
voorbeeld is dat u met 500 mln. voor het onderwijs komt. Daar kun je nooit
van zijn leven alles voor doen wat u belangrijk vindt. De PvdA trekt er 2
mld. voor uit, zodat leraren op moeilijke scholen in die wijken beter kunnen
worden betaald en zodat zij later een voorstel kan maken om al in een heel
vroeg stadium kinderen die een taalachterstand oplopen, bij te spijkeren,
zodat zij niet al in het tweede jaar achterop raken, want dat kost geld. Gezien
wat ik vanochtend in de krant las, hoop ik overigens dat de PvdA dit voorstel
samen met de heer Rutte kan doen. De heer Verhagen is hier degene van de mooie
woorden. De PvdA heeft zwart op wit staan waar zij het vandaan haalt en hoe
zij het waarmaakt.De heer Verhagen (CDA):Dit is typisch de manier waarop de heer Bos altijd redeneert. Hij komt
met halve waarheden en onwaarheden. De feiten die de heer Bos presenteert,
zijn onwaar. Dat is niet zuur, maar gewoon een feit. Dat is heel simpel. Hij
zegt dat de achterstandswijken een inhaalslag moeten kunnen maken en begint
dan over investeren. Dat is prima. Hij zegt ook dat er een inhaalslag kan
worden gemaakt als mensen allemaal Nederlands leren, zodat er geen mensen
rondlopen die niet met elkaar kunnen communiceren. Wat trekt hij uit voor
volwasseneneducatie? Meent hij met het bedrag dat hij daarvoor heeft uitgetrokken,
iets te kunnen doen? Ik denk van niet. Dat is niet mogelijk. Als de heer Bos
werkelijk meer wil dan het filmpje waar hij op duidt en werkelijk volwasseneneducatie
mogelijk wil maken en ervoor wil zorgen dat mensen een startkwalificatie krijgen,
moet hij meer geld uittrekken. Het CDA doet dat; de PvdA niet.De heer Bos (PvdA):Daarom trekt de PvdA honderden miljoenen uit om schooluitval op het vmbo
te stoppen, hetgeen juist een probleem in de wijken is waar de heer Verhagen
het over heeft. De PvdA trekt er extra personeel voor aan, flexibiliseert
het diplomasysteem en helpt jongeren tot 27 jaar – daar zijn wij het
mijns inziens over eens – hetzij aan werk, hetzij aan een opleiding.
De heer Verhagen is toch zo bezorgd over de volwasseneneducatie? Laat hij
er dan samen met de PvdA voor zorgen dat de bezuiniging die nu in de Miljoenennota
staat, niet doorgaat. Laat hij dan samen met haar honderden miljoenen uittrekken
om eerdergenoemde oplossingen te realiseren. Ik heb vele malen liever dat
ik het met de heer Verhagen eens kan worden dan dat wij ruzie maken over wie
er gelijk heeft. Het resultaat staat voorop. Als hij met de PvdA wil samenwerken
en de komende dagen wil vastleggen dat wij op die gebieden niet alleen mooie
woorden spreken, maar ook geld vrijmaken, heb ik dat graag.Het gaat beter met de economie, maar nog lang niet goed genoeg met de
samenleving. Daar lijkt het kabinet zelf eigenlijk ook wel oog voor te hebben,
want in de Miljoenennota wordt allerlei extra geld beschikbaar gesteld voor
jeugd, onderwijs, veiligheid en zorg. Als je goed leest, brokkelt het beeld
van de economie heel snel af. Ja, het gaat er beter mee, maar de werkloosheid
is nog altijd hoger en de arbeidsparticipatie lager dan toen deze coalitie
begon. Alle tabelletjes beginnen heel slim in 2003. Bovendien wordt er vergeleken
met 2007, maar volgens mij begon deze coalitie in 2002 en is het nu 2006.
Als je die jaren met elkaar vergelijkt, zie je iets heel anders. Enfin, de
collega's van GroenLinks hebben daar een heel mooi boekje van gemaakt dat
dit kabinet tot grote bescheidenheid uitnodigt. Ik laat mevrouw Halsema dan
ook graag de eer om de minister-president daartoe te verleiden.Bescheidenheid zou in onze ogen ook gepast zijn in het eeuwige, telkens
terugkerende verhaal over het zuur en het zoet. Na het zuur zou eindelijk
het zoet komen. Dat is de grootste gebroken belofte van dit kabinet, want
voor de meeste mensen en vooral de middeninkomens waar de heer Verhagen altijd
voor op zegt te komen, staat het zoet van 2006 en 2007 in geen verhouding
tot het zuur van de jaren daarvoor. Gezinnen hebben de afgelopen jaren bijna
9 mld. ingeleverd en krijgen nu een kleine 2 mld. terug. Dat is niet zoet,
dat is bitter.De heer Rutte (VVD):Wil de heer Bos mij zeggen of een leraar in het basisonderwijs een hoog
inkomen verdient?De heer Bos (PvdA):Ik denk niet in termen van hoge of lage inkomens. U weet dat wij er geld
voor vrijmaken om te zorgen dat leraren in het basisonderwijs meer gaan verdienen.De heer Rutte (VVD):Ik hoorde u gisteren op de radio zeggen dat de PvdA ook de partij is van
de middeninkomens. Waarom gaat dan de leraar in het basisonderwijs volgens
uw voorstellen 2,4% meer belasting betalen wanneer hij 65-plus is dan
op dit moment?De heer Bos (PvdA):Omdat u het kennelijk rechtvaardig vindt om mensen met alleen AOW keihard
te pakken door de AOW-uitkering te bevriezen, zoals u de afgelopen jaren hebt
gedaan. Omdat u het kennelijk rechtvaardig vindt om te bezuinigingen op mensen
die in een verzorgings- of verpleeghuis zitten en hen honderden euro's per
maand huur te laten betalen, terwijl die mensen geen kant op kunnen. Als wij
het met elkaar eens zijn dat er pijnlijke maatregelen moeten worden genomen
in Nederland, durf ik voluit te verdedigen dat het redelijk is om van mensen
met een wat hoger inkomen daarbij iets meer te vragen dan van mensen met een
wat lager inkomen.De heer Rutte (VVD):U bevestigt nu dat een leraar in het basisonderwijs in uw ogen een hoog
inkomen heeft. Dan begrijp ik ook waarom u zegt dat de PvdA de partij van
de middengroepen is. Dat zijn dus de mensen die minder verdienen dan een leraar
in het basisonderwijs.De heer Bos (PvdA):Hoe komt u daarbij?De heer Rutte (VVD):Omdat u dat gisteren zelf op de radio zei. U wilt dat de leraar in het
basisonderwijs er 2,5% op achteruitgaat. Hij gaat nog meer betalen
voor zijn pensioen wanneer hij 65 wordt. Dat staat in uw plannen. Hij verdient
namelijk meer dan het bedrag dat men volgens u mag verdienen om niet te hoeven
bijdragen voor de AOW. U zegt daarmee feitelijk: wij gaan ook de leraar in
het basisonderwijs extra laten betalen.De heer Bos (PvdA):Dat zeggen wij helemaal niet.De heer Rutte (VVD):U doet hetzelfde met het zorgstelsel en met de hypotheekrenteaftrek. U
kunt dus niet waarmaken dat u de partij van de middengroepen bent, zoals u
zegt.De heer Bos (PvdA):Nu wordt het echt redelijk hilarisch. Ik wist dat de VVD er een ruim begrip
op nahoudt van wat middengroepen zijn, maar nu behoort de groep van 5%
rijkste belastingbetalers van Nederland – de enige groep waarom het
in ons hypotheekrentevoorstel gaat – al tot de middengroepen!De heer Rutte (VVD):U weet donders goed dat beperking van de hypotheekrente bij dat tarief
onmiddellijk gevolgen heeft voor mensen in goedkopere woningen, die niet langer
kunnen doorgroeien. Dat heeft dus grote effecten op de huizenmarkt als geheel.De heer Bos (PvdA):Wat een onzin!De heer Rutte (VVD):In de AOW-regeling die u voorstelt, pakt u de leraar in
het basisonderwijs. Die gaat dan meer betalen voor zijn AOW. Dat staat in
uw plannen. U hebt gisteren verwezen naar het CPB bij uw plannen voor het
zorgstelsel, maar u had geen doorrekeningen paraat toen de aanval van collega
Verhagen kwam in de media. In uw plannen voor het zorgstelsel zorgt u er ook
voor dat de middengroepen het gelag betalen. Ik stel vast dat u niet de partij
van de middeninkomens bent. U kunt dat gewoon niet waarmaken.De heer Bos (PvdA):Ik zou willen dat u net zo gepassioneerd de belangen van AOW'ers met een
klein pensioentje verdedigde, of van gehandicapten en chronisch zieken als
u nu de belangen verdedigt van de 5% rijkste belastingbetalers van
Nederland. Dat is wat er gebeurt.De heer Rutte (VVD):Juist omdat wij de positie van die AOW'ers zo belangrijk vinden, zijn
zij er de afgelopen jaren met 13% op vooruitgegaan, terwijl de gemiddelde
inkomens in Nederland met 3% zijn gestegen. Dat kunt u in de stukken
nalezen. Ik weet dat u die feiten niet prettig vindt, maar zo is het wel gegaan.De heer Bos (PvdA):Blijft u dat vooral hard roepen. De mensen wie het aangaat, weten dat
hun AOW-uitkering bevroren werd in 2004 en 2005, terwijl het leven duurder
werd. Zij weten dat wij hier in de Kamer hebben moeten bedelen om extra euro's
om dat leed in ieder geval nog enigszins te verzachten. Zij kregen vervolgens
een belastingkorting. Toen bleek dat een half miljoen ouderen niet genoeg
belasting betaalt om van die belastingkorting profijt te hebben. Dat kon u
allemaal niets schelen. Wij hebben daarvoor gevochten.De heer Rutte (VVD):Blijft u bij de feiten en lees de Miljoenennota. Dan blijkt dat mensen
met een AOW-uitkering er in de afgelopen jaren in totaal 13% op vooruit
zijn gegaan door alle maatregelen van dit kabinet en vorige kabinetten, terwijl
de mensen met een gemiddeld inkomen er 3% op vooruit zijn gegaan. Dat
zijn de feiten. Het zou u sieren als u die feiten ook hier noemde, hoewel
zij u misschien niet goed uitkomen.De heer Bos (PvdA):Blijft u de komende maanden vooral hard overal rondbazuinen dat AOW'ers
er de afgelopen jaren 13% op vooruit zijn gegaan. U gooit uw eigen
geloofwaardigheid daarmee volledig te grabbel en u laat iedereen zien dat
in een Haagse werkelijkheid leeft, die op geen enkele manier in de buurt komt
van wat ouderen de afgelopen jaren zelf aan den lijve hebben meegemaakt.De heer Verhagen (CDA):Wat ouderen hebben meegemaakt in de afgelopen jaren, is wat zij netto
in hun portemonnee zien. Zij zien dat zij er netto op vooruit zijn gegaan,
om de doodeenvoudige reden dat zij door de AOW-tegemoetkoming, door de verhoging
in de voorstellen van het kabinet nu en door de ouderenkorting netto meer
hebben gekregen dan wanneer er in 2004 en 2005 niet zou zijn bevroren. Dat
zijn de feiten. U kunt wel een fabeltje rondstrooien, maar netto zijn zij
erop vooruit gegaan in deze periode, zelfs tijdens de recessie. Ik vind het
prima dat u dit punt noemt, maar gebruikt u dit alstublieft niet als schaamlap
om te verhullen dat u de ouderen met een klein pensioen wilt gaan belasten.De heer Bos (PvdA):Zullen wij dan eens even over een schaamlap spreken? U maakt enorme problemen
over een voorstel dat wij doen om toekomstige ouderen met een relatief ruim
aanvullend pensioen – niet de mensen die nu al AOW hebben – een
kleine bijdrage te laten leveren om de AOW ook voor toekomstige generaties
in stand te houden. Tegelijkertijd verdedigt u met droge ogen dat mensen die
nu al AOW hebben en die nu in een verzorgings- of verpleeghuis zitten honderden
euro's per maand extra moeten betalen aan huur. Kunt u mij vertellen waarom
dat voorstel rechtvaardiger is dan wat wij voorstellen?De heer Verhagen (CDA):Ook dit is feitelijk niet juist, maar wees nu eens eerlijk. Wilt u ouderen
extra gaan belasten, wilt u een "Bos-belasting" voor 65-plussers
invoeren of niet? Ik moet zeggen, dan heb ik nog liever een Melkertbaan dan
een Bos-belasting.De heer Bos (PvdA):Ik wil voorkomen dat ouderen overkomt wat hun in de afgelopen jaren is
overkomen, namelijk dat hun AOW-uitkering bevroren wordt als het leven duurder
wordt, dat zij honderden euro's meer aan premie voor hun ziektekostenverzekering
kwijt zijn dan jonge mensen, dat er gekort wordt op hun huursubsidie en dat
er gekort wordt op het openbaar vervoer. Dat heeft ouderen in de afgelopen
jaren geraakt en ik heb u nooit voor die ouderen in de bres zien springen
zoals u nu in de bres springt voor de mensen die het in de afgelopen jaren
een stuk beter hebben gehad dan deze ouderen.De heer Verhagen (CDA):Wat wij allemaal willen, is prachtig, maar er moet boter bij de vis. Wees
nu gewoon eerlijk, gaat u de ouderen extra belasten, gaat u een bejaardenbelasting
invoeren of niet?De heer Bos (PvdA):Wij gaan van toekomstige ouderen, van mensen die in 1946 of daarna geboren
zijn, inderdaad een bescheiden extra bijdrage van een paar euro's per maand
vragen om ervoor te zorgen dat er in de komende jaren niet meer op de AOW
gekort hoeft te worden. En waarom doen wij dit? Omdat wij dit stukken socialer
vinden dan ouderen die nu in verzorgings- en verpleeghuizen wonen, die daar
niet zelf voor gekozen hebben en die geen kant op kunnen, de rekening te laten
betalen voor uw mooie plaatjes.De heer Verhagen (CDA):Die laten wij de rekening niet betalen. U moet ook hierbij eerlijk zijn,
er zijn op dit moment eigen bijdragen, juist voor de AWBZ, en in onze voorstellen
is rekening gehouden met de mogelijkheid van huursubsidie.De heer Bos (PvdA):Wat een onzin!De heer Verhagen (CDA):Nee, dit is geen onzin.De heer Bos (PvdA):Uw plannen leveren 4 mld. op, mijnheer Verhagen.De heer Verhagen (CDA):Dat is helemaal niet waar, u kletst.De heer Bos (PvdA):Ik zie dat u wordt gesouffleerd, u komt er blijkbaar nu al niet meer uit...De heer Verhagen (CDA):Ik ben blij dat u nu eerlijk aangeeft dat u een bejaardenbelasting gaat
invoeren.De heer Bos (PvdA):Weet u wat ik zo goed vind aan eerlijkheid? Ik heb nog eens nagekeken
wat het CDA bij de verkiezingen in 2002 en in 2003 zei. Toen hebben wij nooit
iemand van het CDA horen praten over het bevriezen van uitkeringen. Toen ik
in 2003 bij het debat over de regeringsverklaring zei dat de uitkeringen ontkoppeld
zouden worden, riep u: "Leugens, leugens, leugens!" Dat was de eerlijkheid
van het CDA, de mensen voor de verkiezingen niet vertellen wat er daarna zou
gaan gebeuren. Ik teken inderdaad voor eerlijke politiek, politiek waarbij
wij de mensen voor de verkiezingen niet alleen de leuke, maar ook de moeilijke
dingen vertellen. En ik zal ze te vuur en te zwaard verdedigen.De voorzitter:Ik wijs de leden erop dat ook geroffel op de bankjes aan inflatie onderhevig
kan zijn...De heer Bos (PvdA):Ik vond het juist gezellig worden, en wij zijn nog maar net begonnen...Ik zei zojuist al dat het beeld van leuke dingen doen voor de mensen en
investeren op plekken waar het hard nodig is, snel afbrokkelt voor iedereen
die de Miljoenennota leest. Dit geldt ook als je let op wat er op het gebied
van het onderwijs gebeurt. De Haagse werkelijkheid is ook daarbij de leidraad
in de Miljoenennota. Er staat een bijna triomfantelijke uitspraak in: het
lerarentekort is opgeheven. Dit klopt voor dit moment, voor het moment waarop
het geschreven werd, maar er staat niet bij dat er een heleboel leraren op
het punt staan om met pensioen te gaan, waardoor er straks, in 2015, 150.000
kinderen geen leraar meer voor de klas dreigen te hebben. Of kijk eens hoeveel
mooie woorden er gesproken worden over een Aanvalsplan voor werken en leren;
een paar pagina's verder wordt met instemming van CDA en VVD gewoon bezuinigd
op de beroeps- en volwasseneneducatie.En bij het extra geld voor onderwijs en zorg valt meteen op dat het vooral
incidenteel geld is. Overal wordt wat vandaan geschraapt, maar niemand mag
op een langjarige financiering rekenen. En er moet in verpleeghuizen ook nog
eens harder gewerkt worden voordat het geld beschikbaar komt. Harder werken
in verpleeghuizen! Ga eens naar binnen, ga eens praten met verpleegkundigen
in verpleeghuizen. Heb ik soms iets gemist? Verzorgenden hebben nu al te weinig
tijd voor mensen in een verpleeghuis of een verzorgingshuis; die mensen komen
nu al elke week 2,5 uur aan zorg tekort. Toch moeten de verzorgenden eerst
nog harder werken voordat er meer handen aan het bed komen.Maar de echte ontmaskering van deze Miljoenennota wordt zichtbaar als
je de verkiezingsprogramma's van CDA en VVD naast de Miljoenennota legt. Wat
moeten wij met een CDA dat de mond vol heeft van kenniseconomie en innovatie,
maar vervolgens gewoon de collegegelden fors wil verhogen?De heer Verhagen (CDA):Het is soms handig om kranten te lezen op de ochtend van een debat. Als
u de Volkskrant had gelezen, had u kunnen lezen dat ik mij zal verzetten tegen
verhoging van het collegegeld en dat ik verwacht dat het congres mij daarin
zal steunen.De heer Bos (PvdA):Fantastisch! Dat is dan weer een gat in uw verkiezingsprogramma en dat
zal opgevuld worden met bezuinigingen op de zorg, denk ik dan.De heer Verhagen (CDA):Er is maar één programma dat echt gatenkaas is en dat zal
blijken: dat is het uwe!De heer Bos (PvdA):Ik verwelkom de draai. Het is een draai de goede kant op.Maar ik heb er nog een voor u en dat betreft het extra geld voor de verpleeghuizen
in de Miljoenennota. Wat moeten wij nu met een CDA dat trots uitdraagt dat
er in de Miljoenennota extra geld staat voor de verpleeghuizen? Het is incidenteel,
oké, en het is gemiddeld 80 mln. per jaar. Leg je dat naast het verkiezingsprogramma
van het CDA, dan blijkt de komende jaren 4 mld. op de zorg bezuinigd te worden.
4 mld.! Dat is 50 keer zoveel als waar nu goede sier mee wordt gemaakt. Twee
maanden voor de verkiezingen maakt u mensen blij met 80 mln. erbij, een dag
erna gaat er 4 mld. af. Wie dat geloofwaardig vindt, mag het zeggen.De heer Verhagen (CDA):Ik hoor de heer Bos de hele tijd verhaaltjes vertellen over het verkiezingsprogramma.De heer Bos (PvdA):Ik geef toe dat ik er de voorpagina van De Telegraaf niet mee haal!De heer Verhagen (CDA):"Hij wil het pakket verkleinen, hij wil de huisarts uit het pakket
halen ..." Ik ken het verkiezingsprogramma van het CDA toch. Waarop baseert
u uw opmerking? Ik heb het nergens kunnen lezen, in het geheel niet. En als
wij het dan hebben over bezuinigingen, wij bezuinigen niet op het pakket en
wij halen de huisarts er niet uit, wat u iedere keer ten onrechte suggereert.
Ik kan het heel makkelijk weerleggen. U kunt niet weerleggen dat de middeninkomens
fors meer moeten gaan betalen in uw ziektekostenplannetjes. Dat is een feit.
Het is heel simpel rekenen. Uw eigen verkiezingsprogramma, uw eigen plannen:
inkomensafhankelijke premie. Dan blijkt dat een leraar honderden euro's meer
moet betalen. U wilt dat blijkbaar niet aangeven. U wilt het alleen hebben
over de € 400 premie. Wat u doet, is mensen een fopspeen voorhouden
met € 400 premie en verzwijgen dat zij honderden euro's extra erbij
moeten betalen.De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Ik ben wel goed maar niet gek. Ik ken de geschiedenis van
mijn partij. De Partij van de Arbeid is groot geworden omdat zij altijd een
boodschap had voor mensen die keihard werken en er dan recht op hebben een
goed inkomen te verdienen. Dat zijn de middeninkomens van u. Ik zal nooit
en te nimmer hen het slachtoffer laten worden van de grote projecten die wij
in de Nederlandse samenleving kunnen verwezenlijken. U hebt het doorgerekend.
Ik zag cijfers in De Telegraaf staan, waarvan ik dacht: wat weet Verhagen
dat ik niet weet? Waar komen die cijfers vandaan? Ik ken ze niet. U hebt een
plan doorgerekend, wat u ergens vandaan hebt maar niet van ons. Wij gaan de
komende maanden keurig kijken wat er wel gebeurt met de middeninkomens bij
de Partij van de Arbeid. Dan zult u zien dat ze het bij ons stukken beter
hebben dan bij de VVD, want bij ons krijgen ze die belastingbonus van € 500.
Bij ons wordt er niet gekort op de WW-uitkering, wat wel gebeurt als u met
de VVD van Rutte in zee gaat. Bij ons hoeven ze niet na anderhalf jaar hun
huis op te eten, wat wel gebeurt als u met de VVD van Rutte
in zee gaat. De middeninkomens krijgen het prima bij de Partij van de Arbeid.
Wacht u even tot het over de echte cijfers gaat, want dat is altijd beter
dan ze zelf uit de duim te zuigen.De heer Verhagen (CDA):Ik kan het heel makkelijk weerleggen, omdat wij het niet voorstellen.
U suggereert ten onrechte dat wij op het pakket willen bezuinigen of de huisarts
uit het pakket willen halen. Ik kan dat heel makkelijk weerleggen, gewoon
omdat ik mij baseer op ons eigen programma en omdat ik weet wat ik doe. U
kunt blijkbaar niet weerleggen dat er honderden euro's premie extra betaald
moeten worden voor de ziektekostenverzekering, door een leraar, door een politieagent
en door een verpleegkundige waar u de mond zo vol van heeft. Als het zo eenvoudig
is, hoeveel gaan die middeninkomens dan betalen aan inkomensafhankelijke premie?
Dat kunt u dan toch ook aangeven? Zeg dan eens wat zij boven die mooie € 400
van u ook nog moeten betalen.De heer Bos (PvdA):Dat is totale flauwekul; ik heb dat al eerder gezegd. U zuigt cijfers
uit uw duim die wij niet kennen. Onze plannen liggen net als uw plannen bij
het Centraal Planbureau. Wij gaan rustig kijken wat eruit komt. Eén
ding weet ik zeker. Ik heb het programma van u wel gelezen. In dat programma
staat – dat is natuurlijk prachtig versluierend Haags jargon –
een periodieke herijking van het pakket. Dat staat letterlijk in uw verkiezingsprogramma.
Dan mag u mij vertellen wat dat betekent. Een periodieke herijking van het
pakket betekent niet dat u elk jaar naar de ziektekostenverzekering kijkt
en zegt dat u niets gaat doen, want dan hoeft u er niet naar te kijken. Een
periodieke herijking van het pakket betekent gewoon dat u er wat uit gaat
halen. Ik heb ook verderop in uw verkiezingsprogramma gekeken. Daar staat
achter "gezondheidszorg" gewoonweg: min 4. Dat betekent 4 mld. en
dat moet ergens vandaan komen. Nu, als het de huisarts niet is, zeg dan maar
wat het wel is.De heer Verhagen (CDA):Dat betekent dat je bureaucratie moet aanpakken...De heer Bos (PvdA):Waarom heeft u dat de afgelopen jaren niet gedaan?De heer Verhagen (CDA):Het betekent dat wij zullen kijken hoe wij de kostenstijgingen, de extra
uitgaven, kunnen financieren. Immers, ook wij trekken 4,5 mld. meer uit voor
gezondheidszorg dan nu. Wij bezuinigen niet; wij trekken 4,5 mld. méér
uit. In uw plannen trekt u 8 mld. meer uit, maar die betaalt u niet. Wat wij
willen, is het beperken van de niet-noodzakelijke stijging van de zorgkosten,
want er zal hoe dan ook geld bij komen. Legt u mij echter eens uit hoe het
kan dat in Duitsland en België de medicijnen, de ziekenhuisopnamen en
al dat soort zaken veel goedkoper zijn. Dat zit toch ergens in? Dat is niet
omdat zij daar slechtere zorg leveren. Nee, het is omdat zij het anders organiseren.
Als u het heeft over periodieke herijking van het pakket, dan is dat het rekening
houden met nieuwe ontwikkelingen, want sommige zaken moet je wél in
het pakket doen...De heer Bos (PvdA):Betekent dit dat er dingen bij komen?De heer Verhagen (CDA):Bijvoorbeeld.De heer Bos (PvdA):Dan wordt het duurder.De heer Verhagen (CDA):Wat u nog steeds niet kunt beantwoorden – ik kan het allemaal beantwoorden –
is de heel simpele vraag: wat gaat een middeninkomen betalen aan ziektekostenpremie
dankzij uw inkomensafhankelijke premie?De heer Bos (PvdA):Daar kan ik wel antwoord op geven.De heer Verhagen (CDA):Nee, u weigert het.De heer Bos (PvdA):Ik geef u nu het antwoord: evenveel of minder. Zo simpel is het. Dat is
misschien wat lullig voor u, omdat het niet is wat u wilt, maar...De voorzitter:Nee, dat heet hier "nullig"; die woorden wil ik niet horen vandaag.De heer Bos (PvdA):... dat is dan wat vervelend voor u, maar zo is het.De heer Rutte (VVD):De heer Bos zei zo-even dat zijn plannen voor de AOW geen gevolgen hebben
voor de middengroepen. Nu zegt hij, in antwoord op de vragen van de heer Verhagen,
dat zijn plannen met het zorgstelsel en het inkomensafhankelijk maken van
de premie geen gevolgen hebben voor de middengroepen. Blijkbaar heeft de heer
Bos berekeningen daarvan. Mag ik hem uitdagen om ons die berekeningen zo snel
mogelijk te laten zien, zodat wij er met elkaar kennis van kunnen nemen?De heer Bos (PvdA):Wij doen precies hetzelfde als wat u doet, mijnheer Rutte, en dat is dat
wij instructies geven aan het Centraal Planbureau over wat wij wel willen
en wat wij niet willen. Daarbij zijn wij heel duidelijk. Hoe ons AOW-voorstel
in elkaar zit, heeft u al lang gezien en daarvan kent u ook alle cijfers.
Daar ziet u dat pas als je een inkomen vóór je 65ste hebt dat
dik boven modaal zit, je bij ons een bescheiden bijdrage levert. Dat durven
wij inderdaad te vragen aan de mensen, mijnheer Rutte, omdat wij dit vele
malen eerlijker vinden dan datgene te doen waar u de afgelopen jaren voor
verantwoordelijk voor bent geweest. Dat was namelijk niets zeggen vóór
de verkiezingen en na de verkiezingen de mensen keihard pakken en vooral de
mensen met het kleine pensioen of helemaal geen pensioen.De heer Rutte (VVD):Nu wordt het interessant, mijnheer Bos. U geeft toe dat de leraar uit
het basisonderwijs, het voorbeeld dat ik zo-even noemde, bij u dadelijk 2,5%
belastingverhoging krijgt. Immers, die verdient op het moment dat hij met
pensioen gaat, dit soort salaris. De leraren in het voortgezet onderwijs zitten
er zelfs ver boven. Dat zijn dus voor u mensen met een hoog inkomen. Het betekent
dat wij het oneens zijn over de definitie van het middeninkomen.De heer Bos (PvdA):Dat wisten wij al.De heer Rutte (VVD):Ik heb nu dan ook twee vragen aan u in plaats van één vraag.
In de eerste plaats vraag ik u of u mij uw definitie kunt geven van iemand
met een middeninkomen, want daarover zijn wij het oneens. In de tweede plaats
daag ik u uit om ons die berekeningen te laten zien. Immers, het kan niet
zo zijn dat u hier glashard verdedigt dat uw plannen geen gevolgen hebben
voor de middengroepen en dat middengroepen bij de PvdA goed af zijn, terwijl
u dit op geen enkele manier kunt substantiëren. Dat kan gewoonweg niet
waar zijn en dat is een oud-staatssecretaris van Financiën onwaardig,
mijnheer Bos.De heer Bos (PvdA):Ik ben er heel simpel over. U kunt het precies narekenen en u heeft precies
kunnen vinden wat ons voorstel is rond de AOW. Het betreft toekomstige ouderen
en niet de mensen die nu AOW hebben, want die worden door u gepakt. Van toekomstige
ouderen vragen wij inderdaad een bijdrage om de AOW ook voor toekomstige generaties
overeind te houden en dan alleen maar als zij boven op hun AOW een aanvullend
pensioen hebben van € 15.000. Als je dat hebt of daarboven zit,
betaal je letterlijk euro's per maand en als je wat méér hebt,
betaal je wat méér. Dat heet draagkracht en solidariteit, en
dat is vele malen beter te verdedigen dan het vóór de verkiezingen
niets zeggen en ná de verkiezingen mensen keihard pakken. Het is ook
vele malen beter te verdedigen dan de rekening steeds weer, zoals de afgelopen
jaren gebeurd is, neer te leggen bij de mensen die al kwetsbaar zijn, de mensen
die al weinig te makken hebben, vooral de ouderen met een klein aanvullend
pensioentje. Als u dát wilt verdedigen, ga dan uw gang, maar dit is
echt vele malen rechtvaardiger.De heer Rutte (VVD):Mijnheer Bos, iedereen die dit debat volgt – hardwerkende Nederlanders,
de leraar in het basisonderwijs, de ambulanceverpleegkundige, de verpleegkundige,
de agent op straat – kan maar één conclusie trekken. Zij
gaan dadelijk betalen voor hun AOW. U ontkent dat niet en dat kunt u ook niet,
want het klopt namelijk. Ook kunt u op geen enkele manier hard maken dat deze
mensen niet zullen worden geraakt door uw plannen met het zorgstelsel. Ik
vind dat ernstig en daag u nogmaals uit, ook in het belang van uw partij,
om ons snel die duidelijkheid te geven.De heer Bos (PvdA):Ik kan het blijven zeggen. Wij hebben heel duidelijk gemaakt over wie
wij het hebben. Wij hebben ook heel duidelijk gemaakt waarom wij dat willen.
De heer Rutte noemt een aantal beroepen, maar dat slaat werkelijk nergens
op. Hij heeft kennelijk geen idee hoeveel die mensen echt verdienen. Wij zullen
het zo vergelijken, want ik heb ook zo mijn lijstjes. Het gaat om een vraag
die de heer Rutte weigert te beantwoorden. Wij maken in de Nederlandse politiek
moeilijke keuzes waar wij de rekening neerleggen om de solidariteit in de
toekomst overeind te houden. Wij hebben allemaal keuzes gemaakt. Het CDA kiest
ervoor om keihard te bezuinigen op de zorg. U kiest ervoor om op de sociale
zekerheid te bezuinigen. Dat mag, dat is uw goed recht. Maar het zijn niet
de oplossingen die wij kiezen. Wij kiezen ervoor om iedereen te vragen om
naar draagkracht de solidariteit in de toekomst in stand te houden, om dat
wat ons dierbaar is, de AOW van Willem Drees, ook voor onze kinderen en kleinkinderen
overeind te houden. Dan vragen wij inderdaad van mensen met een wat hoger
inkomen meer dan van mensen met een wat lager inkomen. Dat is precies wat
er de afgelopen jaren niet is gebeurd.De voorzitter:De heer Bos gaat nu door op het punt waar hij in zijn betoog was gebleven.De heer Bos (PvdA):Dat was de zorg.In de Miljoenennota wordt er met enige trots over gesproken dat er wel € 4
per maand extra aan AOW'ers wordt uitgedeeld, maar in de verkiezingsprogramma's
van het CDA en de VVD wordt aangekondigd dat de huren straks gewoon vrijgelaten
worden. Dan leveren al die AOW'ers in een huurhuis dat bedrag driedubbel en
dwars meteen weer in.Nog zoiets. Het is een heel mooi gebaar van het kabinet om weduwen en
weduwnaren in 2006 € 116 erbij te geven en vanaf 2007 € 166.
Maar als het aan de VVD van de heer Rutte ligt, met alle compassie die hij
net tentoonspreidde, wordt hun uitkering straks niet meer gekoppeld aan de
lonen. Op die manier zijn zij dit cadeautje meteen weer kwijt en mogen zij
van de VVD niet meeprofiteren als het met de rest van Nederland weer beter
gaat.Nu leiden de naderende verkiezingen sowieso al tot heel rare sprongen
bij de coalitiepartijen, ook als het niet in het verkiezingsprogramma staat,
vooral op het gebied van de zorg. Vorige week werden wij verblijd met de kennelijke
bereidheid van het CDA om de no-claimregeling af te schaffen, maar nu schijnt
dat al niet meer te kunnen. Maar ik heb goed nieuws: het kan wel! Ik zal mij
niet snel beroepen op de steun van Hans Wiegel en ik zal proberen het niet
veel vaker te doen. Maar als zelfs hij, de voorman van de verzekeraars, zegt
dat het kan, dan kan het natuurlijk ook. Wij hebben het wetsvoorstel al klaar
liggen. Het wordt hier de komende weken behandeld. Ik wacht natuurlijk eerst
de reactie af van de minister-president. Maar als hij het niet regelt, dan
regelen collega Rouvoet en ik het wel, vergezeld van een hartelijke uitnodiging
aan de heer Verhagen om zijn grote woorden van de afgelopen weken waar te
maken en het samen met ons te doen.De heer Verhagen (CDA):Ik ben zeer blij en zeer vereerd met de uitnodiging van de heer Bos. De
laatste keren wilde hij niet met mij in debat, maar nu nodigt hij mij weer
uit. Ik vind dat heel fijn.Als nu de regel wordt dat, als Wiegel iets zegt, dat opeens het geval
is, dan kunnen wij beter de Tweede Kamer, de Eerste Kamer en de Raad van State
afschaffen. Als u voorstelt dat het normaal gebruik wordt bij een wetsvoorstel
dat, als Wiegel iets roept, het bij dezen besloten is, be my guest. Dan moet
u nog een ding doen. Dan moet u aan Wiegel vragen of hij de VVD ook overtuigt.De heer Bos (PvdA):Dus dat is het. U wilt wel, maar u mag niet van de VVD. Het heeft helemaal
niets te maken met wat verzekeraars wel of niet kunnen. Rutte is gewoon de
baas in de coalitie. Dat is het.De heer Verhagen (CDA):Ik heb nooit gezegd of verzekeraars iets wel of niet kunnen. Het gaat
erom dat je bij wetgeving de Raad van State, de Tweede Kamer en de Eerste
Kamer hebt. Dat is de normale procedure. Daarbij komt ook om
de hoek kijken dat er een regeerakkoord is, zoals ik steeds heb gezegd. Als
je afspraken maakt in een coalitie, dan moet je voor je handtekening staan.
Zo simpel is het.De heer Bos (PvdA):Maar wat waren dan die grote woorden?De heer Verhagen (CDA):Ik heb gezegd dat in het verkiezingsprogramma van het CDA komt te staan
dat de no claim moet worden afgeschaft. Ik wil dat een volgende regering dat
in een nieuw regeerakkoord opneemt, omdat ik vind dat de no-claimregeling
niet gewerkt heeft en te weinig recht doet aan solidariteit tussen gezonde
en zieke mensen. Dat heb ik gezegd, daar sta ik voor en daar blijf ik ook
voor staan.De heer Bos (PvdA):Ik ben blij dat u er na drie jaar achter komt dat die no-claimregeling
totaal onrechtvaardig uitwerkt voor mensen die er niets aan kunnen doen dat
zij afhankelijk zijn van medicijnen en van hulp van dokters en verpleegkundigen.
Maar nu moet u toch echt klare wijn schenken. Wilt u niet met ons meedoen
omdat het niet kan of omdat u vastzit aan coalitieafspraken met de VVD?De heer Verhagen (CDA):Ten eerste is het feitelijk onmogelijk om een normale wetgevingsprocedure
te volgen om dit op tijd te realiseren. Het gaat hier, los van wat de heer
Wiegel zegt, om een wetgevingsproces en niet om het zorgverzekeringsstelsel.
Ten tweede ligt er een regeerakkoord dat tot 22 november geldt. Daar
houd ik mij aan.De heer Bos (PvdA):Het is dus uiteindelijk het tweede. Zelfs als wij in staat zouden zijn
om u ervan te overtuigen dat het wel kan, dan nog zult u zich beroepen op
het feit dat u gewoon niet mag. Dat is eerlijk, maar ik vind het wel ongelofelijk
jammer. Het plaatst al die grote woorden van u van de afgelopen dagen en de
afgelopen weken over hoe onrechtvaardig die no claim is en dat u er wel iets
aan zal gaan doen, in een heel vreemd daglicht.De heer Verhagen (CDA):Ik heb van het begin af aan gezegd, toen duidelijk was dat de no claim
slechts 170 mln. opleverde als rem op de onnodige zorgvraag, dat die in de
komende periode moet worden afgeschaft. Ons verkiezingsprogramma is op dit
punt ook helder. Dat heb ik gezegd. Ik heb helemaal niet gezegd dat de no
claim per 2007 moet worden afgeschaft. Ik heb gezegd dat de no claim moet
worden afgeschaft in de volgende kabinetsperiode. U kunt dat nalezen. Dat
staat er en daar houd ik mij aan.De heer Bos (PvdA):Ik blader elke dag de Telegraaf door om te kijken wat u nu weer gezegd
hebt, dus dat zal ik ook doen rond deze uitspraken.De heer Verhagen (CDA):Geef dan ook eens een keer antwoord. Over de Telegraaf van gisteren hebt
u nog steeds geen antwoord gegeven.De heer Bos (PvdA):Kom nou toch, dan heeft kennelijk heel Nederland het verkeerd begrepen.
Heel Nederland dacht: eindelijk is het menens voor het CDA, eindelijk luistert
het CDA naar de eigen achterban, eindelijk wordt een regeling afgeschaft waardoor
oudere mensen – die mensen waar u zo bezorgd om was – honderden
euro's per jaar meer ziektekostenpremie betalen dan gezonde jongere mensen.
Nu trekt u de keutel gewoon weer in.De heer Verhagen (CDA):Bij u gaan die mensen honderden euro's meer betalen, maar niet bij ons.
Het mooie van die nieuwe zorgverzekering is namelijk dat het een nominale
premie is die voor iedereen gelijk is.De heer Bos (PvdA):Het scheelt gewoon € 500.De heer Verhagen (CDA):Ik heb gezegd – en daar blijf ik bij – dat het CDA voor afschaffing
van de no claim is. Dus dat zal in ons verkiezingsprogramma staan en dat zal
wat mij betreft in het volgende regeerakkoord staan.De heer Bos (PvdA):Het is slappe hap, mijnheer de voorzitter. Wij hebben allemaal wel eens
te maken gehad met verzekeraars die, als het ons benadeelt, nooit een probleem
hebben om tussentijds de polis te veranderen. Mij dunkt dat zij er dan ook
geen probleem mee zouden moeten hebben om de polis deze keer tussentijds te
veranderen als het om iets gaat wat wij met zijn allen willen en als zodanig
uitspreken. Zoals ik al zei, hebben de heer Rouvoet en ik het stellige voornemen
om die uitspraak de komende dagen door de Kamer te laten doen.Mijnheer de voorzitter. Misschien kan het CDA, dat zo bezorgd is over
kosten voor de zorg en zorgpremies, meteen even naar het volgende kijken.
Steeds werd beloofd dat een stijging van de zorgpremie volledig zou worden
vergoed door de stijging van de zorgtoeslag. Dat blijkt nu gewoon niet te
gebeuren. De premie gaat met € 100 omhoog en de zorgtoeslag met € 25.
Graag horen wij niet alleen van de heer Verhagen maar ook van de minister-president
hoe en of hij dat recht wil trekken.Al met al verbrokkelt zo het beeld van de feestbegroting. Lang niet genoeg
mensen voelen dat het beter gaat. Wie de cadeautjes uit de Miljoenennota uitpakt,
stuit, zoals bij een klassieke Sinterklaassurprise, op ongelofelijk veel zaagsel,
heel veel papier en heel kleine cadeautjes. Wie de verkiezingsprogramma's
van CDA en VVD leest, ziet hoe al het strooigoed in het niets verdwijnt bij
aangekondigde bezuinigingen op de zorg, bij stijgende huren en bij ontkoppelde
uitkeringen. Tel uit je winst!Wat hier gebeurt en wat ik hier probeer te zeggen, is wat ons betreft
fundamenteler dan wat wij geacht worden te doen, namelijk als oppositiepartij
kritiek leveren op de plannen van het kabinet. Wat hier gebeurt is echt veel
fundamenteler dan dat. Wij zien hier dat drie kabinetten met CDA en VVD kabinetten
zijn geweest waarin de christendemocratie zich heeft uitgeleverd aan het neoliberalisme.
Dat blijkt vooral uit de manier waarop het CDA in deze kabinetten is omgegaan
met de solidariteit. Het mensbeeld van het CDA verschilt inmiddels niet veel
meer van dat van de liberalen. Ik kijk even naar de heer Rutte om na te gaan
of ik het goed zeg. Alle burgers zijn zelfredzaam en varen wel bij minder
overheid en minder belastingen en kunnen prima hun weg vinden. Maar er was
ooit ook een tijd waarin de christen-democratie oog had voor het feit dat
er minstens zoveel mensen zijn die niet zelfredzaam zijn, die
een steuntje in de rug nodig hebben en het anders gewoon niet redden.De heer Rutte (VVD):Ik daag de heer Bos uit om zijn visie op het liberalisme niet uitsluitend
uit tendentieuze schoolboekjes te halen.De heer Bos (PvdA):Tjonge, wat zijn wij zuur vandaag. Mogen wij eindelijk eens wat terugzeggen
en dan krijgen wij allemaal verongelijkte gezichten aan de interruptiemicrofoon.
U was de man van het optimisme. Een beetje volhouden, mijnheer Rutte. Kom
op!Voorzitter. De fundamentele vraag die hier aan de orde is, is wanneer
je eigenlijk vindt dat het beter gaat met je land. Waar meet je dat aan af?
Ik wil niet tendentieus worden, mijnheer Rutte, maar voor liberalen is dat
simpel en altijd heel simpel geweest: als de economie groeit, gaat het goed
want dan groeit iedereen gemiddeld mee. Dat niemand gemiddeld is en dat er
achter een gemiddelde grote ongelijkheden schuil kunnen gaan, daar hebben
liberalen nooit zo geweldig veel problemen mee. Groei is immers goed.Ik herinner mij tijden waarin dat juist dat bij het CDA anders lag. De
passie waarmee ik het CDA dezer dagen de belangen van hogere inkomens hoor
verdedigen, is een passie die ik de afgelopen jaren maar zelden gehoord heb
als het over de positie van gehandicapten of chronisch zieken gaat. Ooit durfde
ook het CDA van burgers die het wat beter afging een bijdrage te vragen om
de allerzwaksten overeind te houden. Ooit was voor het CDA solidariteit meer
dan een restpost. Niet € 4 per maand omdat je vlak voor de verkiezingen
nog wat geld over hebt voor AOW'ers, maar gewoon in goede en in slechte tijden
de sterkste schouders de zwaarste lasten laten dragen, omdat je dat een wezenskenmerk
van een just society, een goede samenleving, vindt.Politici hebben dezer dagen hun mond vol over weer trots moeten willen
zijn op Nederland. Laten wij dan wel beseffen wat dat betekent. Trots zijn
op je land heeft niet zoveel te maken met de vraag of de economie met 3%
groeit of met 3,25% en of het financieringstekort precies in evenwicht
is of dat er misschien net een overschot of een tekort is. Trots heeft allereerst
te maken met excellentie en verbondenheid. Wij zijn trots op winnende sporters,
excellerende ondernemers of fabelachtige kunstenaars omdat wij iets met ze
hebben, omdat ze van ons zijn. Als zij excelleren, hebben wij het gevoel dat
wij daarin meedelen en dat wij allemaal excelleren. Maar trots heeft ook te
maken met moraal, met moreel leiderschap en hoe je met de allerkwetsbaarsten
in de samenleving omgaat. Juist omdat je met die mensen geen rekening hoeft
te houden, omdat ze geen vuist kunnen maken, omdat ze vaak niet alleen kwetsbaar
maar ook weerloos zijn, juist daarom ben je trots als je voor hen de goede
dingen weet te doen. Niet voor niets wordt vaak gezegd dat de beschaving van
een land kan worden afgemeten aan de manier waarop met de allerkwetsbaarsten
wordt omgegaan.Wie op deze kabinetten van CDA en VVD terugkijkt en ook op de ontwikkeling
die de christen-democratie de laatste jaren heeft doorgemaakt, moet constateren
dat het kabinet en vooral het CDA het juist hier volkomen heeft laten liggen.
Het financieringstekort is straks opgeruimd, maar het morele tekort blijft
levensgroot aanwezig. In dit land zetten wij kinderen in een cel omdat wij
ze willen uitzetten naar landen waar zij niet zijn geboren, waar zij niets
van afweten en waar zij de taal niet van spreken. In dit land gebruiken wij
al jaren grote woorden over mensonterende toestanden in de ouderenzorg en
de verpleeghuiszorg, maar wij weigeren die wantoestanden aan te pakken. Wij
weigeren de mensen op hun solidariteit met die mensen aan te spreken. In dit
land weigert de minister van Justitie – ik spreek over de functie, want
de persoon is afgetreden – de vrijheid van meningsuiting voor artiesten
onomwonden te verdedigen. In dit land weigert de regering armoede als een
probleem, laat staan een moreel probleem, te zien. De regering maakt het vooral
tot iets van "eigen schuld", want "dan hadden die mensen maar
niet zo veel schulden moeten maken". In dit land is een totale verwarring
ontstaan over wie wij zijn, wat wij van elkaar moeten accepteren, wat ons
bindt en waarin wij ook rustig van elkaar mogen verschillen. Dit is ook het
land waarin de regering nog altijd weigert om onderzoek te doen naar de vraag
waarom wij een oorlog in Irak zijn ingestapt die de wereld eerder onveiliger
dan veiliger heeft gemaakt.Dat zijn allemaal vragen die onze trots raken over hoe ons land omgaat
met de grote vraagstukken van deze tijd. Het zijn vragen die om moreel leiderschap
vragen, moreel leiderschap dat de afgelopen jaren onvoldoende is getoond.
Ik heb de minister-president meermalen, en terecht, ermee gecomplimenteerd
dat hij het onderwerp normen en waarden de Nederlandse politiek heeft binnengebracht.
Maar juist bij deze grote vragen had hij moreel leiderschap moeten tonen.
En dat heeft hij niet gedaan.Mijnheer de Voorzitter. Als mensen zeggen dat het met henzelf eigenlijk
best goed gaat, maar dat zij zich zorgen maken over de samenleving, gaat het
over dit soort zaken. Want zelfs als het jezelf wel goed gaat, als je een
baan hebt, als je een mooi inkomen hebt, voel je je niet thuis in een land
waar de armoede toeneemt en tegelijkertijd de gouden handdrukken je om de
oren vliegen. Ook al heb je er zelf niet eens direct mee te maken, je wilt
niet wonen in een land waar kinderen in gevangenissen zitten, omdat er onvoldoende
behandelplaatsen bij de jeugdzorg zijn of waar ouderen in een verpleeghuis
te maken kunnen krijgen met pyjamadagen, ondervoeding en uitdroging. Ook al
heb je zelf helemaal niets te klagen, je bent niet trots op je land als veel
te veel jongeren van Marokkaanse afkomst onze kernwaarden niet onderschrijven,
als kunstenaars bang zijn om hun mening te geven, als niemand meer op durft
te treden tegen asociaal gedrag op straat.Wij leggen ons daar niet bij neer. Wij willen op 22 november die
handschoen oppakken om ook op al deze punten Nederland beter te maken en de
Nederlanders trotser. Ik heb al eerder gezegd daar persoonlijk leiding aan
te willen geven.De heer Rutte (VVD):Voorzitter. Wij zijn nu zo in de lucht verdwenen, ik wil weer terug naar
de aarde. De heer Bos heeft het natuurlijk ook over de betrouwbare staat.
In het belang van die betrouwbare staat vraag ik hem of hij het rapport "Goed
wonen: voor iedereen, van iedereen" van de projectgroep Wonen van de
Partij van de Arbeid kent.De heer Bos (PvdA):Niet letter voor letter, maar ik ken het rapport.De heer Rutte (VVD):Ik daag u uit dat eens goed door te bladeren. Wij praten
hier over de betrouwbare overheid, dus over de vraag of wij als burgers, als
Nederlanders langjarig kunnen rekenen op de afspraken die wij met de overheid
maken. Op pagina 148, helemaal achterin in het rapport – dat zie je
vaker bij die dikke PvdA-stukken– staat het volgende: Een eerste stap
is de invoering van een maximaal aftrektarief van 42% bij de hypotheekrente.
Vervolgens kan dit aftrektarief dan stapsgewijs worden verlaagd.Begrijp ik hieruit goed dat de Partij van de Arbeid eigenlijk van plan
is om het niet te laten bij die verlaging van het aftrektarief naar 42%
en eigenlijk zo snel mogelijk van de aftrek af wil? In het kader van die betrouwbare
overheid zou het goed zijn dat de vier miljoen huizenbezitters in Nederland
dat dan nu van u horen.De heer Bos (PvdA):Ik voel mij geweldig vereerd door de mate waarin u in de PvdA-archieven
en -rapporten bent gedoken. Fantastisch. Rapporten worden, zoals dat in een
democratische partij gaat, vervolgens overgenomen, verworpen of geamendeerd.
Precies op dit punt is het standpunt van de Partij van de Arbeid duidelijk
en in het verkiezingsprogramma terechtgekomen. Dat wat u voorlas, is dus niet
overgenomen. De Partij van de Arbeid stelt maar één ding voor,
namelijk om het voor starters op de woningmarkt gemakkelijker te maken om
een huis te kopen. Als je op dit moment in Nederland een modaal inkomen hebt
en een huis wilt kopen, is zo ongeveer het enige wat je je kunt veroorloven
een flatje in Friesland. Met Friesland is helemaal niks mis, maar het is wel
een beroerde situatie voor mensen met dat inkomen die voor het eerst een huis
willen kopen. Daaraan willen wij wat doen. Die mensen willen wij helpen. Wij
vinden het volstrekt te verdedigen om van mensen die nu het hoogste aftrektarief
kennen, te vragen om als zij een nieuwe lening aangaan maximaal 42%
van de hypotheekrente af te trekken. Dat is de enige stap die wij daarbij
zetten.De heer Rutte (VVD):De heer Bos weet dat zelfs bij het beperken van de aftrek tot het op een
na hoogste tarief de gevolgen voor de huizenmarkt gigantisch zullen zijn en
dat het de doorstroming op de huizenmarkt fundamenteel raakt. Hij haalt er
het hele systeem mee overhoop. Tegelijkertijd stel ik vast dat in zijn partij
door gezaghebbende mensen wel degelijk serieus wordt nagedacht over het volledig
opheffen van de hypotheekrenteaftrek. Ik ben blij vandaag te horen dat hij
dat niet gaat doen en het hierbij laat. Het beperken van de aftrek tot maximaal
42% blijft overigens een slecht plan. Nogmaals, niet alleen omdat het
de groep met de hoogste inkomens raakt, maar ook en juist omdat het de mensen
raakt die in goedkopere woningen zitten en dan niet kunnen doorgroeien. Het
raakt dus het vertrouwen in de hele huizenmarkt.Ik vraag de heer Bos of ik uit zijn woorden mag begrijpen dat hij zegt:
wij zullen nooit verder morrelen aan de hypotheekaftrek dan wij al doen in
de vreselijke plannen die wij al hebben. Dat wil ik...De heer Bos (PvdA):Steunt u ons dan wel?De heer Rutte (VVD):...graag als eerste horen, want ik wil hier weggaan met ten minste één
concreet antwoord. Voorts vraag ik de heer Bos of hij zich realiseert wat
er met de huizenmarkt zal gebeuren als wordt uitgevoerd wat de Partij van
de Arbeid nu voorstelt, ook voor de middengroepen en voor de vier miljoen
mensen in Nederland met een eigen huis.De heer Bos (PvdA):Wij stellen maar één ding voor op het gebied van hypotheekrenteaftrek:
wij maken het gemakkelijker voor starters om een huis te kopen en wij betalen
dat door van de mensen in het allerhoogste aftrektarief een bijdrage te vragen.
Bestaande leningen laten wij helemaal met rust, het gaat enkel om nieuwe leningen.
Dat is het enige dat wij voorstellen.Verder zeg ik tegen de heer Rutte: ja, inderdaad denken er in onze partij
mensen na over afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. Dat is niet veel anders
dan hoe het in zijn partij gaat. Ik herinner hem maar aan het artikel dat
drie VVD'ers enkele maanden geleden schreven, waarin ook zij pleitten voor
het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek. Hij vond dat maar niets, maar
zo hebben wij allemaal discussies in onze partijen. Waar het uiteindelijk
om gaat, waar hij en ik uiteindelijk op afgerekend worden, is wat er in de
verkiezingsprogramma's staat. In ons verkiezingsprogramma helpen wij de starters,
in uw verkiezingsprogramma doet u helemaal niets voor die mensen.De heer Rutte (VVD):Mijnheer Bos, ik wilde zo graag duidelijk van u horen hoe u aankijkt tegen
de middengroepen...De heer Bos (PvdA):Dat hebt u!De heer Rutte (VVD):Ik krijg die duidelijk van u niet, op geen enkele manier. Ik heb geprobeerd
in dit debat duidelijk te krijgen of u zich realiseert welke gevolgen uw plannen
met de hypotheekrenteaftrek zullen hebben. Ook die duidelijkheid krijg ik
niet! Het spijt mij, maar wij krijgen gewoon niet de fundamentele antwoorden.
Ik hoop van harte – dat was ook mijn uitdaging in uw richting –
dat u de berekeningen van de gevolgen voor het zorgstelsel en de AOW als uw
plannen doorgaan zo snel mogelijk openbaar maakt, opdat wij die met elkaar
kunnen bediscussiëren, zo mogelijk nog tijdens deze algemene beschouwingen.De heer Bos (PvdA):De gevolgen van ons voorstel zijn bekend, want dit jaar doen wij in ons
verkiezingsprogramma precies hetzelfde voorstel als in ons verkiezingsprogramma
van 2003. Dat is toen helemaal doorgerekend door het CPB. De conclusie was
dat het geld opleverde, dat daarmee inderdaad de positie van de starters zou
kunnen worden verbeterd en dat het helemaal niets, maar dan ook helemaal niets
van die chaos zou veroorzaken op de woningmarkt waar u zo bang voor bent.
Ik neem aan dat u, net als wij, daar enorm blij mee bent!Voorzitter. Wij pakken de handschoen graag op en wij willen op 22 november
en de dagen daarna Nederland beter maken op al die punten waar dat nog kan
en ook nog heel hard nodig is. Ik heb al eerder gezegd dat ik daar ook persoonlijk
leiding aan wil geven. De missie die ik daarbij heb, staat mij ook helder
voor ogen. Ik wil dat iedereen deel kan hebben aan de Nederlandse droom. Die
is heel anders dan de American dream. Die Nederlandse droom lijkt wel op de
Amerikaanse, omdat het niet uit zou moeten maken waar je wieg heeft gestaan,
wat je geloof is, hoe rijk je ouders waren, maar omdat je bij ons altijd de
kans krijgt om al je talenten te benutten, maar ook om, als dat niet lukt,
wij met zijn allen klaarstaan om je op te vangen en een zetje te geven. Emancipatie
en solidariteit. Dat zijn de pijlers onder de Nederlandse droom.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. De heer Bos zei net dat hij daar ook leiding aan zou willen
geven. Twee van zijn meest opmerkelijke voorstellen zijn invoering van een
bejaardenbelasting en het beperken van de hypotheekrenteaftrek. De toenmalige
PvdA-premier Kok wees beide voorstellen hartgrondig af omdat hij ze te links
vond. Letterlijk zei hij dat hij ze te links vond. Moet ik uit deze opmerking
van de heer Bos nu afleiden dat hij graag samen met Marijnissen en Halsema
leiding wil geven om die linkse droom, die Kok hartgrondig verwierp, te kunnen
realiseren?De heer Bos (PvdA):Neen, als u mee wil doen, mag u ook meedoen. Als Marijnissen wil meedoen,
hij ook. Het liefst heb ik zo veel mogelijk mensen die mee willen doen. Het
gaat mij om de inhoud, het gaat mij om wat er met Nederland gebeurt en niet
om het wie met wie spelletje, maar ga er gerust mee door!Mijnheer de voorzitter. Die Nederlandse droom van emancipatie en solidariteit,
dat het niet uitmaakt waar je vandaan komt, hoe je eruit ziet, wat je achtergrond
is, maar het toch kunt maken in Nederland en dat, als het je om welke reden
dan ook niet lukt, wij het niet alleen als een eigen verantwoordelijkheid
voelen, maar als een verantwoordelijkheid voor ons allemaal om ervoor te zorgen
dat je niet aan de kant komt te staan, die Nederlandse droom dreigt voor te
veel mensen in Nederland een droom te blijven. De kansen om wat van je leven
te maken, worden steeds minder eerlijk verdeeld, die liggen in Oost-Groningen
echt anders dan in Zuid-Holland, die liggen in Amsterdam-West echt anders
dan in Buitenveldert! Daar ligt, wat mij betreft, ook de agenda van een nieuw
kabinet. In die agenda staan drie afspraken met heel vette letters geschreven.
De eerste is dat wij in dit land geen talent onbenut laten. Het is alle hens
aan dek. Juist nu het economisch beter gaat, kunnen wij iedereen erbij halen,
maar hebben wij ook iedereen nodig. Te veel talent in Nederland wordt niet
benut, en dus verspild. Dat is niet alleen heel vervelend voor die mensen,
maar wij kunnen het ons als samenleving ook niet veroorloven. Wij bestrijden
dus de schooluitval in het vmbo en laten het ook niet gebeuren dat je geen
kans meer maakt op de arbeidsmarkt als je ouder bent dan 45 en je baan kwijtraakt.
Wij laten het niet gebeuren dat je vanwege je achternaam geen stageplek krijgt.
Wij laten het niet gebeuren dat je goed opgeleid bent, maar thuis zit omdat
kinderopvang en ouderschapsverlof zo slecht geregeld zijn. Wij belonen initiatief
en talent en durven visie te tonen, omdat visie kan inspireren, omdat visie
tot innovatie kan leiden en omdat visie talent kan aantrekken. Dat is een
van de redenen waarom wij af willen van het zwalkende energiebeleid van dit
kabinet. Wij willen in 2020 de schoonste en meest efficiënte energievoorziening
van heel Europa hebben. Dat levert banen op en het stimuleert universiteiten,
onderzoekers en ondernemers. Nederland wordt aantrekkelijk als een plek waar
het gebeurt en waar alles wat nieuw is of daartoe kan leiden, een plek krijgt.
Het zorgt er ook voor dat wij minder afhankelijk zijn van olie en dus van
het Midden-Oosten, zodat wij verlost raken van de situatie dat elke keer dat
daar een schot wordt gelost, bij ons de energienota omhoog gaat. Het zorgt
er natuurlijk ook nog eens voor dat wij de wereld schoner achterlaten voor
onze kinderen en kleinkinderen. Rentmeesterschap, zoals dat in goed christen-democratisch
taalgebruik zo mooi heet.Het tweede grote project, de tweede grote afspraak met Nederland die wij
zouden willen maken, is dat wij van probleemwijken kansenzones gaan maken.
Wij staan in veel steden en wijken nu echt op een tweesprong. Laten wij probleemwijken
langzaam maar zeker tot getto's verworden, of maken wij er dé kansenzones
van de steden van? Wij kiezen voor dat laatste en dat kan ook. Er zijn talloze
mensen in die steden die dat met ons voor elkaar willen boksen. Iedereen die
er wel eens is geweest, weet dat die oude wijken vaak de mooiste wijken van
een stad zijn met bewoners die eraan verknocht zijn en er eigenlijk helemaal
niet weg willen. Het doet hen pijn als zij toch het gevoel krijgen dat zij
weg moeten. Laten wij die liefde voor de wijk gebruiken en die mensen sterk
maken. Dat kunnen wij doen door hun huizen op te knappen, door banen en stages
te leveren, door overlast en asociaal gedrag keihard aan te pakken, door de
buurtagent op een voetstuk te plaatsen, door ondernemers te verleiden om juist
daar nieuwe dingen te doen en door leraren goed betalen als zij juist daar
willen lesgeven. Geen woorden maar daden op het gebied van integratie, met
een groot en allesomvattend opvoedings-, handhavings- en onderwijsoffensief.
Over acht jaar zou het over en uit moeten zijn met het beeld dat succesvolle
mensen uit die wijken wegtrekken en dat probleemgevallen er binnenkomen. Over
acht jaar moeten juist die wijken de bruisende wijken van de stad zijn, vol
van talent, ondernemerschap en creativiteit. Zo worden de steden van Nederland
weer waar zij altijd zo goed in waren: emancipatiemachines voor mensen die
wat van hun leven willen maken.Het derde grote project, de derde afspraak die wij met Nederland willen
maken betreft het herstel van de solidariteit. Juist omdat het nu weer wat
beter gaat met onze economie kunnen wij ook daar een stap vooruit zetten.
Wij stoppen met de bezuinigingen op de zorg en de sociale zekerheid. Wij garanderen
de AOW. Wij investeren in de verpleeghuiszorg. Wij draaien de bezuinigingen
op de huursubsidie terug en maken een einde aan de no-claimregeling. Wij bestrijden
de armoede en maken een einde aan buitensporige salarissen en gouden handdrukken
in de publieke sector. Wij werken de wachtlijsten weg in de jeugdzorg. Wij
zorgen dat gewone hardwerkende mensen loon naar werken krijgen. Wij regelen
een generaal pardon voor asielzoekers onder de oude vreemdelingenwet. Wij
treden met harde hand op overal waar kansen wel geboden, maar niet gepakt
worden, waar wordt gefraudeerd met uitkeringen of waar misbruik wordt gemaakt
van voorzieningen.Dat is ons aanbod aan Nederland. Dat zijn de drie afspraken die wij willen
maken. Op die manier kunnen wij ervoor zorgen dat de Nederlandse droom voor
iedereen bereikbaar wordt. Wij hoeven, zeg ik tegen de heer Rutte, dus helemaal
niet naar Manhattan toe om een beeld te krijgen van hoe mooi Nederland kan
zijn en hoe mooi wij Nederland kunnen maken. Alle mensen die dat samen met
ons willen doen, zijn allang in Nederland bezig. Die hebben
zich de afgelopen jaren veel te vaak genegeerd gevoeld.De heer Rutte (VVD):Komt u nog wel eens in Zweden?De heer Bos (PvdA):Ik ben er nog nooit geweest.De heer Rutte (VVD):U praat altijd met zo veel enthousiasme over het Zweedse systeem. Kent
u de uitslag van de laatste verkiezingen daar?De heer Bos (PvdA):Ja, de oppositie heeft er gewonnen!De heer Rutte (VVD):De oppositie heeft in Zweden gewonnen, absoluut! Die heeft daar kunnen
winnen omdat een sociaaldemocratisch luchtfietserijbeleid is afgewezen door
de kiezer. Ik vind dat u een mooi verhaal houdt, maar ik daag u uit om terug
te keren op aarde om de reële problemen te benoemen. U kunt de verkiezingen
namelijk niet winnen met vage verhalen. U moet terug naar de concrete situaties
en de concrete vragen beantwoorden. U doet dat echter niet in dit debat, maar
u spreekt goed, met mooie stukken en mooie verhalen. De concrete en serieuze
vragen worden door u echter niet beantwoord. Dat is precies de reden waarom
uw partijgenoten in Zweden, waar u altijd zo vaak naar verwijst, nu in de
oppositie zitten.De heer Bos (PvdA):Ik spiegel mij niet aan slechte Scandinavische voorbeelden maar wel aan
goede. Olof Palme was een goed Zweeds voorbeeld. Hij zei dat juist politici
moeten durven dromen, dat juist politici de ambitie moeten hebben en de visie
ten toon moeten durven spreiden om over de dag van morgen en overmorgen heen
te kijken, om te zeggen wat hen inspireert en om een beeld te schetsen waarvan
iedereen zich weliswaar afvraagt of het wel of niet kan, maar dat mensen motiveert
om ervoor te gaan werken. Durf te dromen, mijnheer Rutte! Wat inspireert mensen?
Zo krijg je mensen in beweging en dan zijn wij met elkaar ook weer trots op
dit land.De heer Rutte (VVD):Ik ken dat citaat van de heer Palme. Weet u wat hij daarna zei? Dat je
het dan concreet moet maken door middel van concrete voorstellen en concrete
voorbeelden. Ik heb u vandaag uitgedaagd op twee punten. Hoe zijn de hardwerkende
Nederlanders dadelijk bij u af? U weigert de berekeningen te laten zien. Ik
heb u uitgedaagd op het punt van de huizenmarkt en de vier miljoen woningbezitters
in Nederland. Ik heb u gevraagd wat uw plannen betekenen maar u geeft hierop
geen antwoord. Dan kunt u wel dat verhaal houden, maar dan zeg ik, net als
de heer Palme, dat u het concreet moet maken en dat u moet laten zien wat
het betekent voor concrete mensen in de dagelijkse situatie. Dat is de uitdaging
van een politicus!De heer Bos (PvdA):Vertelt u dan eens wat het betekent voor de huren van de middeninkomens
als u de huren vrijgeeft en als wij 4 mld. leggen bij woningcorporaties. Ik
kan niet wachten totdat het Centraal Planbureau dat heeft doorgerekend. Dan
zullen wij zien dat juist de hardwerkende gezinnen waarover u zich zo druk
maakt, het slachtoffer worden van de mooie plannetjes.De voorzitter:Wij gaan niet de discussie van zojuist overdoen. Het woord is aan de heer
Verhagen.De heer Verhagen (CDA):Wat gaat u doen met alle hervormingen die dit kabinet heeft doorgevoerd?
U hebt zich daar de afgelopen vier jaar steeds tegen gekeerd, maar in het
afgelopen uur, noch uit het verkiezingsprogramma van de Partij van de Arbeid,
heb ik op geen enkele wijze inzicht gekregen in de vraag of u de structurele
hervormingen, van de Wet werk en bijstand, van de VUT en het prepensioen,
gaat terugdraaien.De heer Bos (PvdA):De delen waarvan wij vinden dat zij moeten worden teruggedraaid, zullen
wij terugdraaien als dat kan. Zo zullen wij de bezuinigingen op de huursubsidie
terugdraaien. Ook draaien wij de te strenge herkeuringscriteria voor WAO'ers
terug. Het effect van het huidige WAO-beleid is, dat mensen die geen kans
maken op de arbeidsmarkt gewoon goedkoper aan de kant worden gezet. Zo zijn
er tal van zaken die wij zullen terugdraaien. Wij gaan echter niet een nieuwe
ziektekostenverzekeringswet invoeren, omdat wij blij zijn met het feit dat
het onderscheid tussen ziekenfonds en particuliere verzekering weg is. Daar
hebben wij zelf ook jaren voor gestreden. Wat wij wel gaan doen, is zorgen
voor eerlijker premies. Wat wij wel gaan doen is, ervoor zorgen dat de huisarts
sterker staat tegenover de verzekeraars. Dat zijn de dingen die wij wel gaan
doen. Maar daarvoor hoeven wij niet die hele wet af te schaffen. Gelukkig
niet.De heer Verhagen (CDA):Draait u ook niet de Wet werk en bijstand terug?De heer Bos (PvdA):Ben je gek? Wij gaan verder met decentraliseren!De heer Verhagen (CDA):In eerste instantie was u daartegen, maar u draait die wet dus niet terug;
dat is winst. Die hervorming laat u dus in stand. Maar dan de maatregel inzake
VUT en prepensioen: gaat u die terugdraaien?De heer Bos (PvdA):Wij gaan de maatregelen op het gebied van VUT en prepensioen niet terugdraaien,
maar wij gaan wel doen wat u hebt laten liggen. Want toen u VUT en prepensioen
afschafte, hebt u een levensloopregeling geïnitieerd die in de praktijk
alleen voor mensen met hogere inkomens toegankelijk is. Als de levensloopregeling
een alternatief moet zijn, met name voor mensen in zware beroepen, waardoor
zij kunnen sparen om vroeger met pensioen te gaan, zorg er dan voor dat de
regeling voor mensen met de lagere inkomens toegankelijk is. Wij gaan de regeling
dus verbeteren.De heer Verhagen (CDA):Ik constateer met genoegen dat u alle structurele hervormingen, die noodzakelijk
waren voor het herstel, waarvan wij nu gelukkig de vruchten kunnen plukken,
maar waar de PvdA-fractie steeds tegen was, gelukkig niet gaat terugdraaien.De heer Bos (PvdA):Laat ik een vergelijking maken. U hebt de afgelopen weken meermalen gezegd
dat het huis nu gebouwd is en dat het alleen maar hoeft te worden ingericht.
Welnu, iedereen weet dat je het huis nooit moet laten inrichten
door degenen die het gebouwd hebben.De heer Verhagen (CDA):Maar wel door degenen die de tekeningen hebben gemaakt. Wij hebben een
mooi huis neergezet, en willen ook graag de inrichting voor onze rekening
nemen.De heer Bos (PvdA):Ik wil er nog een serieuze opmerking over maken. Kijk naar hoe er de afgelopen
jaren is omgegaan met de WAO. Kijk naar het feit dat wij net een nieuwe Bijstandswet
hebben, die van de VVD nu alweer totaal overhoop gehaald mag worden. Dan moeten
wij toch constateren dat wij – en u ook – vanuit Den Haag te vaak
hebben geprobeerd om de werkelijkheid naar onze hand te zetten, door steeds
maar weer een systeem te vernieuwen, door steeds maar weer een stelsel overhoop
te gooien. Dat achten wij uiteindelijk niet effectief. Wij denken dat je op
die manier veel minder bereikt dan als je probeert, de mensen de ruimte te
geven die de regels moeten uitvoeren. Luister naar hun voorstellen hoe je
het beter kunt maken, in plaats van op elk probleem te reageren met weer een
extreme makeover. Dat is de filosofie die ten grondslag ligt aan de keuzes
die wij maken in ons verkiezingsprogramma. Er zijn bar veel dingen mis met
een aantal van de keuzes die u hebt gemaakt in de afgelopen jaren. Of je nu
kijkt naar de bijstand of naar de WAO, het kan allemaal een stuk rechtvaardiger.
In plaats van het huis te slopen, gaan wij het huis verbouwen en dan is het
een stuk prettiger wonen.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):Voorzitter. Ik meende dat dit de algemene beschouwingen waren. Ik heb
daar een heleboel boeken over gelezen. Maar nu hoor ik hier eigenlijk alleen
PvdA-beschouwingen. Ik wil toch even stellen dat het wel de puinhopen van
Paars zijn waar dit kabinet zich op genesteld heeft en waarop het iets goeds
heeft gedaan. Als ik de heer Bos hoor, denk ik: wat een utopie! Leuk dat u
droomt, maar kom eens met beide benen op de grond en zeg eens wat u van het
huidige beleid vindt, en niet alleen maar wat u zou willen doen als, als,
als. Dat is niet de werkelijkheid.De heer Bos (PvdA):Ik heb net uitgebreid gezegd wat ik vind van wat er in de Miljoenennota
staat, maar ik denk ook dat het een taak is van politici, mevrouw Van Oudenallen,
om te vertellen wat zij in de toekomst willen. U zegt: ga eens met beide benen
op de grond staan. Dat doe ik. Ik sta met beide benen op de grond. Ik heb
voorts de mensen genoemd die ook nog eens met beide poten in de modder staan,
die van dag tot dag proberen te werken aan die betere samenleving. Dat zijn
onze bondgenoten. Er was een Amsterdammer die zei dat je, als je met beide
benen op de grond staat, geen stap vooruit komt. Dat is er ook eentje om te
onthouden.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):Als Amsterdammer ga ik daar natuurlijk op in. Je moet eerst met twee benen
op de grond staan en dan pas zeggen wat je in de toekomst zou willen. Ik vind
dat u hier helemaal langs die algemene beschouwingen bent gegaan. U houdt
hier gewoon een leuk verkiezingsverhaal. Prachtig dat u daarvoor gratis zendtijd
krijgt, maar ik ben teleurgesteld dat u na vier jaar niet met iets anders
bent gekomen.De heer Bos (PvdA):Ik wacht in spanning af wat straks uw bijdrage aan deze algemene beschouwingen
zal zijn.Mevrouw Van der Laan (D66):Het doet mij natuurlijk deugd dat de heer Bos zegt dat hij het zo mooi
opgebouwde huis niet gaat afbreken, zeker omdat wij als medelinkse partij
in dit kabinet vaak de klappen hebben opgevangen, terwijl de heer Bos op het
Museumplein stond te demonstreren tegen die plannen. Ik vind het ook eerlijk
dat de heer Bos sommige grote economische uitdagingen onder ogen ziet. Ik
denk bijvoorbeeld aan de AOW, waarbij CDA en VVD nog steeds de kop in het
stand steken en zeggen: wij hoeven niets te doen, terwijl de heer Bos zegt:
ik ga er wel wat aan doen. Wij hebben er als D66 voor gekozen om de AOW-leeftijd
te verhogen naar 67. De heer Bos heeft ervoor gekozen om een belastingheffing
in te gaan voeren. Waarom heeft de PvdA er niet zoals D66 voor gekozen om
het gewoon eerlijk te verdelen? Waarom wil hij er niet op die manier voor
zorgen dat je daar in de toekomst de effecten van merkt en dat iedereen daar
de lasten van draagt?De heer Bos (PvdA):Daar zijn twee redenen voor. Ten eerste zijn er nog ontzaglijk veel mensen
die best zouden kunnen doorwerken tot hun 65ste of zelfs na hun 65ste, maar
die daar op dit moment niet toe in staat worden gesteld. Wij vinden dat wij
dat probleem moeten oplossen, voordat je überhaupt begint aan discussies
over het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd. Ten tweede moeten wij
ons wel realiseren dat als je de AOW-leeftijd, de pensioengerechtigde leeftijd,
verhoogt, dat dan met name de mensen met een lagere opleiding en een laag
inkomen te maken krijgen met de problematische kanten daarvan. Als je een
hoog inkomen hebt, kun je altijd wel zorgen dat je er wat vroeger kunt uitstappen.
Dat kun je bij wijze van spreken voor jezelf bijeensparen of bijeenkopen.
Mensen met een lager inkomen kunnen dat echter niet en dat zijn vaak ook nog
eens de mensen in de zwaarste beroepen. In die zin is het een oplossing die
bepaalde groepen mensen veel harder raakt dan andere groepen. Daarom is het
niet de oplossing die wij gekozen hebben.Mevrouw Van der Laan (D66):Zoals de heer Bos waarschijnlijk weet, is de leeftijd van 65 bedacht door
de heer Bismarck en komt uit een periode waarin mensen veel korter leefden
dan nu. Wij weten allemaal dat wij langer leven, dat wij gezonder leven, dat
wij langer kunnen doorgaan. Begrijpt de PvdA niet dat wij er op een gegeven
moment toch echt aan zullen moeten geloven? In Duitsland is er nu voor gekozen
om die leeftijd op te trekken, in Groot-Brittannië is daar eveneens voor
gekozen. Is het niet veel eerlijker om gewoon te zeggen: wij zullen daar uiteindelijk
naar toe moeten?De heer Bos (PvdA):Ja, maar die landen hebben bijvoorbeeld een heel ander pensioensysteem
dan Nederland. De aard van de vergrijzingsproblematiek is er ook heel anders
dan in Nederland. Mij lijkt dat in Nederland de prioriteit moet zijn dat iedereen
die kan doorwerken tot zijn 65ste, daartoe gestimuleerd wordt, dat mensen
die nog langer door willen werken, daarvoor worden beloond en
dat elk verbod op langer doorwerken, hoe dat ook geregeld is, wordt geschrapt.
Ik geloof dat de VVD dat in haar programma heeft opgenomen. Als alle positieve
stimulansen in werking worden gezet, is er een gigantische wereld te winnen.Mevrouw Van der Laan (D66):Dan zijn wij het over die punten in ieder geval eens. D66 wil verder gaan.
Daarover heb ik het nog in mijn termijn.De heer Bos (PvdA):Zoals ik net zei, hoeven wij niet naar Manhattan om te zien hoe de Nederlandse
droom in elkaar zit. Er zijn namelijk talloze mensen in Nederland die daar
met ons aan willen werken. Wij zoeken de werkgevers en werknemers die met
ons de economie willen moderniseren, op en reiken hun de hand. Hetzelfde geldt
voor de moslims die met ons de radicalisering willen aanpakken, voor de ondernemers
die met ons in de oude wijken willen investeren, voor de leraren die met ons
de schooluitval willen bestrijden, voor de buurtbewoners die van hun buurt
houden en voor de uitkeringsgerechtigden die aan de slag willen. Dat zijn
allemaal bondgenoten. Met hen willen wij werken aan dat betere Nederland.
De lanterfanters, fraudeurs, overlastveroorzakers en asocialen hebben een
slechte aan ons. Alle goedwillende burgers van dit land zien wij als bondgenoten.
Hun reiken wij de hand. Op 22 november aanstaande ligt er een keuze voor.
Dat is over 56 dagen, over 8 weken. De grote vraag is dan of wij ons neerleggen
bij een Nederland waar de kloof tussen mensen die mee kunnen komen en mensen
die het niet redden, steeds groter wordt of dat wij gaan proberen die Nederlandse
droom voor iedereen waar te maken. De Partij van de Arbeid kiest voor het
laatste.De voorzitter:Een korte vraag, mevrouw Van der Laan. Dan ga ik naar de inbreng van de
heer Verhagen.Mevrouw Van der Laan (D66):Dat begrijp ik, maar de heer Bos heeft zo expliciet gesolliciteerd naar
de rol van premier dat ik het toch wel heel teleurstellend vind dat hij een
zeer Nederlands verhaal gehouden heeft, dat het erg naar binnen gericht was
en dat op de woorden Manhattan en Irak na het buitenland en Europa niet zijn
genoemd, net zo min als grote uitdagingen als terrorismebestrijding. Dat stelt
mij teleur. Ik wilde de heer Bos eigenlijk de kans geven om daar misschien
in twee minuten nog iets over te zeggen.De voorzitter:Het is mijn rol om dergelijke kansen te geven, maar ik geef de heer Bos
die niet.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Op de drempel van deze parlementaire periode heb ik mij weer
eens afgevraagd waarom ik in de politiek zit. Een dergelijke goede vraag moet
een parlementariër zich altijd stellen. Ik zit erin, omdat ik een missie
heb: Nederland beter achterlaten dan ik het heb aangetroffen. Dat drijft mij.
Dat drijft het CDA. Met een dergelijke motivatie is het des te belangrijker
om belofte na te komen. Hoe heeft het CDA Nederland vier jaar geleden aangetroffen,
nadat er acht jaar lang zonder het CDA was geregeerd? Als een land met zorgelijk
veel achterstallig onderhoud, als een cynisch land waar tolerantie vrijblijvend
was geworden, als een land dat internationaal op economisch vlak achter was,
terwijl het nog niet zo lang daarvoor bij de koplopers hoorde, als een onvriendelijk
land, waar fatsoen steeds minder telde en de grote mond steeds luider werd
gehoord, als een onveilig land met steeds meer geweld op straat, als een onvoldoende
zorgend land met wachtlijsten voor medische hulp en verpleging en als een
verdeeld land, waar Nederlander en medelander steeds meer geërgerd tegenover
elkaar kwamen te staan. Het was zo verschrikkelijk zichtbaar wat er allemaal
moest gebeuren. Het CDA beloofde daar iets aan te doen. Eenvoudig zou het
zeker niet worden. Om de top te halen, moet je namelijk eerst klimmen. Om
records te breken, moet je eerst door de pijngrens. Om te kunnen bouwen, moet
je eerst breken. Het CDA kreeg de kans op regeringsverantwoordelijkheid, maar
wist dat het niet vanzelf zou gaan. De werktekeningen lagen klaar, maar de
partij had heel veel mensen in de samenleving nodig om de idealen weer zichtbaar
te maken. Wij konden het niet alleen en wij wilden het niet alleen.Wij zijn nu vier jaar verder en er is veel bereikt. Nog niet alles, maar
omkijkend zien wij prima resultaten. Nederland is anders geworden. Nederland
is weer beter aan het worden. Nederland is weer een land om trots op te zijn.Het CDA heeft gedaan wat er is beloofd. Wij hebben de laagste werkloosheid
van Europa. Wij zijn koploper economische groei. De koopkracht gaat weer vooruit
en het consumentenvertrouwen neemt toe. Er wordt weer geïnvesteerd en
iedere dag komen er weer banen bij. Om dit te kunnen bereiken zijn ingrijpende
maatregelen genomen, die soms ook veel hebben gevraagd van mensen. Dat besef
ik ook, maar wij zijn er altijd eerlijk over geweest. Die maatregelen hebben
wel gewerkt. Zij hebben gezorgd voor het economisch herstel dat wij nu zien.Er was vaak veel kritiek, er waren demonstraties, maar toch voerde dit
kabinet dit beleid bewust en met overtuiging. Om onze AOW, onze pensioenen
en onze sociale zekerheid overeind te houden. Om solidariteit te kunnen behouden,
voor het hier en nu, maar ook voor later. Samen met een samenleving die er
steeds meer in ging geloven kwamen de resultaten.Duizenden mensen die in de bijstand zaten hebben nu een baan. Met de Wet
werk en bijstand kwam niet de uitkering maar het werk centraal te staan. Dat
mensen weer een baan hebben is nog steeds het meest sociale beleid dat je
kunt voeren. Dit jaar hebben tienduizenden mensen minder een uitkering omdat
zij nu een baan hebben. Dat zijn tienduizenden mensen die nu op eigen benen
kunnen staan. Tienduizenden talenten die anders onbenut waren gebleven. Tienduizenden
mensen die meehelpen om wachtlijsten te voorkomen, om lesuitval tegen te gaan
en om te verhinderen dat wij straks niet voldoende agenten in de steden hebben.Ten opzichte van 2002 is over de hele linie het aantal mensen met een
uitkering gedaald met 237.000. Veel arbeidsongeschikten hebben weer perspectief
gekregen. Mensen die eerst werden afgeschreven worden nu begeleid naar werk
dat zij wel kunnen. Ook hier worden de resultaten zichtbaar. In 2002 gingen
nog 92.000 mensen in de WAO, dit jaar is het aantal dusdanig verminderd dat
het ons bovendien in staat stelt de uitkering voor hen die krachtens de WIA
volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn te verhogen. Ouderen zijn volop gaan meetellen. Het aantal gezonde en onafhankelijke
ouderen neemt toe. Dat biedt kansen. Zij zijn geen afgeschreven groep of een
financieel probleem waarmee je iets moet. Wij moeten juist inspelen op hun
kennis en vitaliteit. Oudere werknemers van 55 tot 65 jaar zijn aangemoedigd
om langer door te werken. Daarmee hebben wij de basis voor de betaalbaarheid
van de AOW en de pensioenen gelegd, ook op de lange termijn.Voor het eerst in dertig jaar zijn de problemen in de zorg aangepakt.
Er is keuzevrijheid gekomen voor mensen, ruimte voor ziekenhuizen en instellingen.
Er is een acceptatieplicht, of je nu oud, jong, ziek of gezond bent. De zorg
is weer bereikbaar. Wachtlijsten zijn verminderd en door de invoering van
de zorgtoeslag voor iedereen betaalbaar, ook als je een lager inkomen hebt.
Kinderen zijn gratis meeverzekerd.De regeldruk wordt aangepakt. Daar is onder dit kabinet voor het eerst
werk van gemaakt. Dat is pas het begin.Last but not least hebben wij de overheidsfinanciën langzaam maar
zeker op orde gekregen.Dit kabinet heeft een degelijk beleid gevoerd en zo hoort het ook. Ik
geef toe dat het veel gemakkelijker is om geld uit te geven. Daarvan word
je ook sneller populair. Iemand zal de rekening moeten betalen. Als wij dat
niet zijn, is het wel de volgende generatie. Dat willen wij toch niet? Daarom
hebben wij gekozen voor solide financiën. Daarmee gaan wij nog steeds
door.De heer Marijnissen (SP):De heer Verhagen sprak over solidariteit als een van zijn belangrijkste
beweegredenen waarom hij in de politiek is gegaan. De huren zijn verhoogd,
terwijl de huurtoeslag is verlaagd. Er zijn meer mensen die wij als arm moeten
aanmerken in dit land dan bij het aantreden van het kabinet. Het kabinet heeft
een no-claimregeling ingevoerd waarbij zieke mensen betalen voor gezonde,
en ik zou nog wel even kunnen doorgaan. Kan hij zich voorstellen dat sommige
mensen dit allemaal wat holle retoriek vinden, als zij dit thuis zo uit zijn
mond horen?De heer Verhagen (CDA):Ik vind het geen holle retoriek als je constateert dat tienduizenden mensen
weer een baan hebben gekregen en dat hun koopkracht daardoor niet 1%
toeneemt, maar 30 tot 40%. Ik vind het geen holle retoriek als ik opmerk
dat het hier goed gaat, in vergelijking met Frankrijk en Duitsland. In die
landen zou men wensen dat men er zo goed voor zou staan als in Nederland.
Ik vind het ook geen retoriek om te constateren dat wij de laagste werkloosheid
in heel Europa hebben. En ik vind het ook geen retoriek om te vermelden dat
tienduizenden mensen weer een perspectief hebben, dat wij economische groei
hebben en dat wij juist door de maatregelen van het kabinet meer van de internationale
economische groei kunnen profiteren dan in landen in onze omgeving. Dit zijn
gewoon feiten, de mensen hebben weer goede vooruitzichten.De heer Marijnissen (SP):Maar het zal u toch bekend zijn dat in uw eigen partij de groep die zich
met de sociale zekerheid bezighoudt, hier totaal anders over denkt. Ik lees
in Trouw dat die groep in uw eigen partij, mensen die opkomen voor solidariteit,
ook in het verkiezingsprogramma van het CDA, eist dat de gevolgen van de ontkoppeling
van de hoogte van de uitkeringen en de ontwikkeling van het minimumloon worden
hersteld. En niet alleen dat, er moet ook hersteld worden wat de mensen in
de afgelopen jaren door de ontkoppeling zijn misgelopen. Dit is dus niet alleen
een geluid uit de socialistische hoek, maar ook een echo van geluiden uit
de christen-democratische hoek.De heer Verhagen (CDA):Ik constateer dat iedereen er volgend jaar weer op vooruit zal gaan en
dat de mensen er in het afgelopen jaar ook weer op vooruit zijn gegaan. Er
zijn maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat iedereen er volgend jaar
op vooruit zal gaan, ook de minima. Laten wij hier blij mee zijn. En als je
het totale pakket bekijkt, moet je ook eerlijk constateren dat de rekening
in de periode 2000-2007 niet eenzijdig bij een bepaalde groep is neergelegd,
maar dat iedereen erop vooruit is gegaan. Je moet het totaal bekijken; er
wordt steeds gesuggereerd dat de ouderen erop achteruit zouden zijn gegaan
door de bevriezing van de AOW, maar dan gaat het wel om het hele verhaal.
Dan moet er ook bij gezegd worden dat er een tegemoetkoming in de AOW is gekomen,
dat de AOW verhoogd is en dat er een ouderenkorting is ingevoerd, waardoor
men er netto zelfs op vooruitgegaan is in vergelijking met de situatie waarin
de AOW niet bevroren zou zijn. Die feiten moet je dan ook noemen. Maar het
gaat erom dat je ondanks de recessie weer perspectief op een baan hebt. Dat
is het meest sociale beleid: je hoeft niet meer langs de kant te blijven staan,
je kunt weer aan het werk, zodat je jezelf niet alleen kunt ontplooien, maar
er ook financieel fors op vooruit kunt gaan.De heer Marijnissen (SP):Ik kom hier straks nog wel even op terug, maar wat heel erg steekt, ook
bij de mensen die vertegenwoordigd worden door de groep in uw partij die ik
zojuist noemde, is dat door de bank genomen alle inkomensgroepen er in het
komende jaar wel 1% op vooruitgaan – dat is inderdaad winst –
maar dat dit niet goedmaakt wat de mensen met lage inkomens en middeninkomens
in de afgelopen jaren hebben ingeleverd, terwijl mensen met twee keer modaal
er in het komende jaar 6 of 7% op vooruitgaan. Het steekt ook dat iemand
die een hoog salaris heeft, er € 40 tot € 50 per maand
bij krijgt, terwijl iemand met een klein inkomen, die in de afgelopen jaren
veel heeft ingeleverd, er per maand € 8, € 10 of misschien
hooguit € 15 bij krijgt. Dit zijn twee dingen die fundamenteel haaks
staan op de pretentie van het CDA, voor solidariteit te staan.De heer Verhagen (CDA):Het aantal mensen met een uitkering neemt af; mensen die weer een baan
hebben, kunnen een forse inkomensvooruitgang tegemoet zien. En ik heb het
al gezegd, wij hebben de laagste werkloosheid in de Europese Unie. Maar de
sociale minima zijn er in de afgelopen tien jaar ook fors op vooruitgegaan,
ook in totaal. En als zelfs de heer Irrgang constateert dat de verschillen
tussen rijk en arm in Nederland niet zijn toegenomen, dan zeg ik: wat willen
wij nog meer?De voorzitter:Mijnheer Irrgang, alleen als het is om iets te zeggen over wat u gezegd
zou hebben.De heer Irrgang (SP):Het is natuurlijk een hele eer dat ik hier aangehaald word, maar het artikel
waarop de heer Verhagen doelt, loopt tot 2003. Het tweede kabinet-Balkenende
en zeker het derde kabinet-Balkenende gaan daar helemaal niet over. Die conclusie
kan de heer Verhagen daar dus niet uit trekken.De heer Verhagen (CDA):Wat jammer nu. Ik hoop dat de heer Irrgang ook verder leest na 2003. Dan
blijkt ook dat Nederland de kleinste inkomensverschillen kent in vergelijking
met de andere landen in Europa, dat de armoede is afgenomen. Dat zijn ook
de feiten die wij nu kunnen constateren.De voorzitter:Mijnheer Marijnissen, u zei dat u straks zou terugkomen, maar dit is toch
iets te snel. Maar mevrouw Halsema, u mag wel interrumperen. U bent een beetje
timide vandaag!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wat zei u?De voorzitter:U bent een beetje timide. Ik geef u de gelegenheid een vraag te stellen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voor mij geldt dat ik dit wel eens twee keer wil horen, want zo ken ik
mijzelf niet.Voorzitter. Het is te gek dat je moet gaan twisten over de feiten. Ik
sta echt met stijgende verbazing naar de heer Verhagen te luisteren: "De
armoede is afgenomen." Waar haalt hij het vandaan? De armoede is toegenomen.
Een van de belangrijkste maatstaven voor de welvaart in een land en voor de
kansen die mensen krijgen, is de werkgelegenheid. Er zijn nu 118.000 mensen
meer werkloos dan op het moment dat dit kabinet aantrad. Hoe verklaart u dat,
mijnheer Verhagen?De heer Verhagen (CDA):Ik weet niet welke cijfers mevrouw Halsema heeft, maar ik constateer dat
er ondanks een recessie een lagere werkloosheid is dan aan het begin deze
kabinetsperiode. Ik constateer dat ondanks die recessie en het feit dat het
kabinet aan het begin werd geconfronteerd met een concurrentiepositie die
ten opzichte van de ons omringende landen slechter was en met verlies van
banen, er nu weer banen bijkomen en dat Nederland daardoor de laagste werkloosheid
heeft van heel Europa. Dat zijn feiten. Laten wij daar dan blij mee zijn.
U kunt een buitengewoon cynisch verhaal houden dat het hier vreselijk is,
maar bent u met mij blij dat weer tienduizenden mensen een baan hebben gevonden
en aan de slag zijn gegaan?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zou vooral heel blij zijn als wij in elk geval allebei dezelfde cijfers
kennen. De mijne zijn afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek
en Eurostat. In 2002 stond de werkloosheid op 2,8 en nu staat de werkloosheid
op 4,3. Dat is een toename van 1,5%. Ik heb dat niet zelf verzonnen.
Dat betekent dat op dit moment meer dan 100.000 mensen extra aan de kant staan.
Dat is dramatisch. Dat is dramatisch als wij allemaal als centrale opdracht
aanvaarden dat iedereen moet kunnen meedoen in dit land. De afgelopen jaren
zijn er minder mensen gaan meedoen. Dat zijn vooral de mensen die minder kansen
hebben. Dat zijn de mensen die de lagere opleidingen hebben. Dat zijn de mensen
die zijn uitgesloten. U kunt hier dan wel zeggen dat het zo goed gaat –
en ik wil heel graag dat het goed gaat – maar zorg daar dan ook voor,
want het gaat slechter.De heer Verhagen (CDA):Als je de gehele kabinetsperiode bekijkt, is er sprake van een toename
van de werkgelegenheid. Ook dat blijkt uit de stukken die wij allen hebben
gekregen, uit de MEV en uit de Miljoenennota. Je ziet dat ook in absolute
aantallen er steeds minder mensen langs de kant staan. Dat zijn gewoon feiten.
Aan het begin van deze kabinetsperiode in 2003 hadden 237.000 mensen meer
een uitkering dan nu het geval is. Je kunt daar verhalen tegenover stellen,
maar ik constateer dat de werkgelegenheid is toegenomen onder dit kabinet,
dat er tienduizenden mensen weer een baan hebben gekregen en dat wij uiteindelijk
op dat punt ook kunnen zien dat Nederland de laagste werkloosheidscijfers
heeft in Europa.Mevrouw Halsema (GroenLinks):In 2002 waren wij werkgelegenheidskampioen in Europa. Toen hadden wij
echt een opvallend lage werkloosheid. Wij zijn nog steeds werkgelegenheidskampioen
in Europa, alleen de voorsprong die wij hadden, is zo goed als verdampt. Ik
zal niet tegen u zeggen dat u jokt, want daar houd ik niet van. U heeft zich
echter wel verdomd slecht voorbereid, als u niet weet dat de afgelopen jaren
de werkloosheid is gestegen. Ga daarom even uw feiten checken!De heer Verhagen (CDA):Ik check mijn feiten en ik heb mijn feiten gecheckt. Ten opzichte van
het begin van deze kabinetsperiode is de werkloosheid gedaald.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het woord "armoede" viel zojuist. Het is voor mij aanleiding
erop te wijzen dat ik collega Verhagen vanmorgen heb gemist, toen wij van
ouderenbonden en de Woonbond een petitie kregen aangeboden, inclusief een
zwartboek "Leven in armoede". Ik weet niet of hij het inmiddels
onder ogen heeft gekregen; ik zal het straks op zijn tafeltje leggen, zodat
hij het erbij kan betrekken. Dit, omdat zijn betoog tot nu toe erg tevreden
klinkt, net alsof wij er zo op vooruit zijn gegaan. Ik nodig collega Verhagen
uit om kennis te nemen van de verhalen die wij vanmorgen van een aantal mensen
konden horen, namelijk dat door de verhoging van de huren en de verlaging
van de huurtoeslag mensen in problemen zijn gekomen die vóór
2002/2003 niet in problemen verkeerden. Dat zijn ernstige feiten en ik zou
graag willen dat hij in zijn bijdrage dáár de aandacht op richt
en aangeeft wat die mensen van hem kunnen verwachten. Is hij bijvoorbeeld
bereid om met ons en met anderen te pleiten voor een verhoging van de huurtoeslag?De heer Verhagen (CDA):Het is niet af en natuurlijk zul je nog allerlei zaken moeten doen. Ik
zie ook dat er mensen zijn die in de problemen zitten. Daarom is het ook terecht
dat het kabinet met voorstellen is gekomen, bijvoorbeeld op het punt van de
schuldhulpverlening. Daarom is het terecht dat er mogelijkheden zijn, ook
voor gemeenten, om juist ouderen, zieken en gehandicapten extra ondersteuning
te geven, via de bijzondere bijstand. Daarom is het terecht dat je maatregelen
neemt, zoals het kabinet dit gedaan heeft, om komend jaar de koopkracht, zeker
voor de sociale minima, te verhogen. Het zal je immers maar gebeuren dat je
tot hier in de schulden zit en niet meer ziet hoe je eruit moet komen. Daar
zul je aan moeten werken en daarom zeg ik dat de maatregelen van dit kabinet,
de structurele hervormingen, goed zijn geweest, omdat nu veel meer mensen perspectief hebben op een baan dan wanneer wij die maatregelen niet
hadden genomen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik zal in mijn eigen bijdrage het nodige zeggen over de koopkrachtverbetering,
het gemiddelde van 1% en onze wens om de compensatie meer gericht in
te zetten. Het kabinet heeft benadrukt dat er veel van de mensen is gevraagd
en dat heeft u ook erkend. Dan is het natuurlijk wel zaak om de mensen van
wie wij extra hebben gevraagd, ook extra tegemoet te komen. Mijn simpele vraag
is deze. Als u kennis neemt van dit boekje en van de verhalen van de mensen
die wij vanmorgen hebben ontmoet en die nu op de tribune naar uw verhaal zitten
te luisteren, wat is dan uw boodschap aan hen? Vind ik u aan mijn zijde als
ik vandaag met voorstellen kom uit onze tegenbegroting voor gerichte compensatie,
verhoging van zorgtoeslag en verhoging van huurtoeslag voor precies die groepen
mensen van wie extra is gevraagd?De heer Verhagen (CDA):Ik zal kennis nemen van de tegenbegroting van de fractie van de ChristenUnie;
ik heb dit nog niet gedaan. Wij gaan hier dan het debat verder over voeren.De heer Marijnissen (SP):Ik wil even ingaan op het punt van de schuldhulpverlening. De heer Verhagen
en ik waren in maart op de Erasmusuniversiteit. Wij hadden toen een debat
dat onder andere ging over de reclames waarmee mensen verleid worden tot lenen.
De heer Verhagen zei daarbij dat hij dit bedenkelijke reclames vond en dacht
dat deze mede oorzaak zijn van financiële, budgettaire problemen van
nogal wat gezinnen. Ik nodigde de heer Verhagen uit om ervoor te zorgen dat
daar een einde aan zou komen en hij zei toen: dan gaan wij die reclames verbieden.
Daar is een Kamerdebat over geweest, dat helaas niet tot een meerderheid heeft
geleid, onder andere omdat de CDA-fractie op die opinie terugkwam. Ik heb
nu de volgende vraag.Ik heb hier iets van Otto, dat mijn vrouw mij ter hand heeft gesteld.
Het is een uitnodiging om gebruik te maken van de "Extra Card" van
Otto. Er staat in de inleidende tekst dat je die kaart kunt krijgen en dan
meteen geld kunt opnemen, maar liefst € 1250. Dat kun je gewoon
even gaan innen; geen enkel probleem. Waarom? Omdat, zo staat hier, als u
af en toe iets wilt hebben, uw uitgaven net iets harder gaan dan verwacht.
Geen punt, wij hebben de oplossing: de extra card. Bij de voorwaarden en de
voordelen staat: u hebt gespreid betaalgemak, terugbetalen zoals het u uitkomt,
bijvoorbeeld in gemakkelijke maandtermijnen. Ik heb geprobeerd uit te zoeken
tegen welke rente dat is. Dat is dus niet te vinden op de site en het staat
hier niet in. Mijn vrouw heeft gebeld met Otto. Het duurde een halfuur; u
kent het wel, een computer. Zij is er uiteindelijk niet achter gekomen. Ik
heb in de spelonken van de website gevonden dat het om 16% rente gaat.
Wat vindt u hier nu van? Gaan wij hier een keer paal en perk aan stellen?De heer Verhagen (CDA):Wat mij betreft wel en wat mij betreft nu. In de voorstellen die het kabinet
heeft gedaan inzake de Wet schuldhulpverlening, die wij hier hopelijk nog
behandelen, zal dat ook gebeuren. U stelt dat wij zijn teruggekomen op ons
standpunt, maar dat zijn wij helemaal niet. Reclame die misleidend is, die
mensen voorspiegelt dat zij gratis kunnen lenen en dat alle problemen opgelost
zijn als zij daar lenen, is wat mij betreft morgen verboden.Ook op andere punten zijn er veel dingen verbeterd in Nederland. Ik ben
al zes keer begonnen aan die zin, maar ik vind het leuk om steeds te zeggen
dat er ook op andere punten veel dingen verbeterd zijn in dit land.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik gun het u ook om dat nog een paar keer te mogen herhalen.Ik hoor u net met droge ogen beweren dat de armoede is afgenomen in Nederland.
Wij hebben dat ook even uitgezocht; ik verwijs naar de armoedemonitor van
het Sociaal en Cultureel Planbureau. Het aantal gezinnen dat leeft op of rond
het minimum is de afgelopen jaren gestegen van 9 naar 11%. 430.000
kinderen in Nederland groeien op in armoede. Bent u daar trots op?De heer Verhagen (CDA):Als mensen in armoede verkeren, ben je natuurlijk niet trots. Daar probeer
je wat aan te doen door te zorgen voor voldoende werkgelegenheid. Daar probeer
je wat aan te doen door voldoende scholing zodat mensen kansen en perspectief
hebben. Daar probeer je wat aan te doen door naast hen te gaan staan, bijvoorbeeld
via de gemeente. In de discussies over de mogelijkheden van gemeenten op het
punt van de bijzondere bijstand hebben wij heel nadrukkelijk gezegd: zoek
de mensen op, ga naast hen staan en kijk of je een traject kunt bedenken om
van die schulden af te komen. Dat moet je doen. Je kunt in de laatste rapporten
zien dat het aantal armen dat langjarig onder het minimum zit is afgenomen.Ook op andere punten zijn er veel dingen verbeterd in Nederland. Het is
veiliger geworden. De criminaliteit en overlast zijn fors gedaald. Strenger
politieoptreden en politietoezicht op de meest onveilige plekken zijn effectief
gebleken. Het lerarentekort is meer dan gehalveerd. Integratie en inburgering
zijn niet meer vrijblijvend. Ook internationaal staan wij ons mannetje, niet
alleen bij vredesoperaties en bestrijding van het internationale terrorisme:
een waardevolle en grootse inzet van onze Nederlandse militairen. Ook zijn
wij kwantitatief en kwalitatief koploper op het gebied van ontwikkelingssamenwerking.
Er is meer aandacht gekomen voor saamhorigheid, leefregels en fatsoen; kortom,
voor hoe wij met elkaar omgaan. Meer aandacht is er ook voor gezinnen, die
de basis vormen van onze maatschappij. Dat zijn belangrijke verbeteringen
in de samenleving ten opzichte van vier jaar geleden die wij dagelijks merken.
Goed beleid dus, ook achteraf.De oppositie was steeds tegen, zoals de PvdA: tegen de plannen om de bijstand
te hervormen, tegen de veranderingen van de WAO, tegen de aanpak van VUT en
prepensioen, dus tegen maatregelen die allemaal het effect hebben gehad dat
er nu meer mensen aan het werk zijn. In 2004 demonstreerde Wouter Bos nog
op het Museumplein tegen langer werken. In 2006 draaide hij 180 graden en
riep hij dat de vergrijzing ons dwong tot het invoeren van een bejaardenbelasting
en meende hij dat zelfs de levensloopregeling niet langer gebruikt mocht worden
om met prepensioen te gaan. Twee keer verkeerd. Toen zat hij ernaast, nu weer.De heer Bos (PvdA):Kan de heer Verhagen uitleggen wat er zo fout was met die demonstratie
op het Museumplein? Als dat zo fout was, waarom heeft het kabinet na die demonstratie
de plannen dan aangepast?De heer Verhagen (CDA):U demonstreerde tegen de mogelijkheid om langer door te werken, tegen
het niet langer stimuleren om op de leeftijd van 55 jaar met vut te gaan.
Daar demonstreerde u tegen. U demonstreerde tegen allerlei mogelijkheden om
vut en prepensioen in stand te houden. Twee jaar later zei u met droge ogen:
oh, wat een ramp, de vergrijzing komt op ons af; daar moeten wij iets aan
doen. U vond dat er onmiddellijk een bejaardenbelasting ingevoerd moest worden
en dat het onmogelijk moest worden gemaakt om de levensloopregeling nog langer
te gebruiken om met prepensioen te gaan, terwijl de vakbeweging juist die
levensloopregeling daarvoor wilde gebruiken. Dat was een van de redenen waarom
het kabinet die mogelijkheid heeft gecreëerd in het najaarsoverleg.De heer Bos (PvdA):Ik stel de vraag nog maar eens: wat was er mis met de demonstratie op
het Museumplein als daarna het kabinet, met uw instemming, de plannen veranderde?
Dat betekent toch dat het kennelijk nodig was om ervoor te zorgen dat er uiteindelijk
iets gedaan werd waar iedereen zich in kon vinden?De heer Verhagen (CDA):Dat er voor draagvlak naast daadkracht gezorgd moest worden, heb ik ook
gezegd aan de vooravond van die demonstratie. Ik heb niet gezegd dat wij ons
teweer moesten stellen tegen langer doorwerken of tegen het niet langer stimuleren
van op de leeftijd van 55 jaar met vut gaan. Dat zei u. Daar demonstreerde
u tegen. Twee jaar later roept u het tegenovergestelde. Het is toch zeer opmerkelijk
dat u met droge ogen bij de lezing die u hield zei: ik wil dat de levensloopregeling
niet langer gebruikt wordt voor de mogelijkheid om met prepensioen te gaan
of om parttime te gaan werken als je ouder wordt. Dat is toch precies het
tegenovergestelde van wat u in 2004 zei? U draait 180 graden en gaat dan weer
de andere kant op. In een extra versnelling roept u allerlei doemscenario's
over ons af. Ik vind het best, maar consistent is het niet.De heer Bos (PvdA):Ik zou u aan willen raden om het CDA-verkiezingsprogramma zodanig aan
te passen, dat mensen in zware beroepen met een laag inkomen ook gebruik kunnen
maken van die levensloopregeling. Dat was mijn hoofdboodschap. In het verkiezingsprogramma
van het CDA is een levensloopregeling voor mensen met zware beroepen niet
meer bedoeld om vervroegd met pensioen te kunnen gaan, alleen nog maar met
deeltijdpensioen. Leg dat eens uit op een bouwplaats.Wat waren de feiten in het najaar van 2004? De hele oppositie, van LPF
tot SP, zat achter een tafel met een gemeenschappelijk plan dat als doelstelling
had om te stimuleren dat mensen langer door zouden werken. Dat waren de LPF,
de SP, GroenLinks, de PvdA en de ChristenUnie. De SGP vond het sympathiek,
maar deed niet mee. Wij hebben toen met elkaar zwart op wit onderschreven
dat er langer gewerkt moest worden in Nederland. De vakbonden deden de handreiking
om dit met draagvlak te realiseren. Wij zeiden: sla dat gebaar niet af, kies
niet voor de confrontatie maar probeer het te regelen met die vakbonden. Die
handreiking werd niet opgepakt. Daarom stonden er 400.000 mensen op het Museumplein.
Die kregen het voor elkaar dat de plannen uiteindelijk aangepast werden. Dat
zijn de feiten, mijnheer Verhagen. Dus doe nu niet zo minachtend over die
demonstratie. Die demonstratie was kennelijk nodig om u ervan te doordringen
dat je de samenleving niet een kant op kunt duwen door hier in Den Haag een
wet te maken, maar dat je er draagvlak voor nodig hebt en dat je rekening
moet houden met de mensen die je nodig hebt. Dat waren de vakbonden.De heer Verhagen (CDA):Ik doe absoluut niet minachtend over een demonstratie. Ik heb bij de algemene
beschouwingen aan de vooravond van die demonstratie gezegd: wij moeten er
samen met sociale partners uitkomen. Ik heb gezegd dat wij moesten proberen
om het poldermodel, waar wij sterk in zijn, te gebruiken in plaats van het
in de prullenbak te gooien, zoals u aan het begin van deze kabinetsperiode
en in de vorige periode deed. Ik herinner mij nog de discussie die wij op
dat punt gevoerd hebben. U, als een van de weinigen die nog überhaupt
vertrouwde in de SER, in overleg tussen vakbeweging, werkgevers en overheid,
zei dat wij die tijd hadden gehad. Ik doe niet minachtend over een demonstratie;
ik constateer dat u 180 graden bent gedraaid ten opzichte van 2004.De heer Rutte (VVD):Mijn partijgenoot Frank de Grave is ook meegeteld bij die 400.000, omdat
hij op weg naar de dwaze dagen van de Bijenkorf vastliep in die demonstratie
op het Museumplein. Dus het waren er in ieder geval 400.000 min één.De heer Verhagen stelt de heer Bos de simpele vraag of het klopt dat hij
180 graden gedraaid is op het punt van de levensloop: eerst wel inzetbaar
voor het prepensioen en daarna niet meer. Ik stel voor de derde keer in dit
debat vast dat wij op een cruciaal moment geen antwoord krijgen. Ik ben benieuwd
wat de heer Verhagen daarvan vindt.De voorzitter:De heer Verhagen staat achter het spreekgestoelte en u steunt hem vanachter
de interruptiemicrofoons in zijn reactie op de heer Bos. Zo debatteren wij
niet vandaag. De heer Verhagen gaat door.De heer Verhagen (CDA):Ik ga door, waarbij ik constateer dat ik inderdaad geen antwoord heb gekregen
van de heer Bos op de vraag waarom hij 180 graden gedraaid is. Toen zat hij
ernaast en nu weer.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik maak niet de fout van de heer Rutte, want dat kan de heer Bos zelf
wel afhandelen. Ik heb een vraag over de levensloopregeling die u zo graag
wilde hebben in plaats van de oude regelingen. Ik kan mij niet voorstellen
dat u daar zo tevreden over bent. Het verschil ten opzichte van de oude regelingen
is dat die regeling gebruikt wordt voor vervroegd uittreden, alleen nu niet
meer door iedereen maar door een selecte, bovenmodale groep oudere werknemers.
Alle anderen hebben geen toegang. Zij verdienen onvoldoende geld om te kunnen
sparen. Met de levensloopregeling hebt u VUT/prepensioen beperkt tot een heel
kleine bovenmodale groep.De heer Verhagen (CDA):U doet geen recht aan de levensloopregeling. De levensloopregeling is
bedoeld voor de tijden waarin de druk op de ketel te hoog wordt: voor de piekuren
in je leven. Je moet die regeling gebruiken om arbeid en zorg te combineren
of om je bij te scholen. Je moet de mogelijkheid hebben om een sabbatical
op te nemen om daarna weer door te gaan. Een andere mogelijkheid is prepensioen.
Ik vind wel dat de levensloopregeling verbeterd moet worden. In het verkiezingsprogramma
hebben wij ook voorstellen gedaan op het punt van ouderschapsverlof. Wij willen
een gelijkschakeling met het spaarloon. Een van de redenen om er onvoldoende
gebruik van te maken, is dat het spaarloon op de korte termijn nog altijd
voordeliger is. Ik wil niet af van het spaarloon, maar ik wil een gelijke
uitgangspositie. Voordat dit kabinet begon, was er geen levensloopregeling.
Nu hebben wij een begin gemaakt, maar er zal nog wel wat moeten gebeuren.
Dat ben ik met u eens.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De vraag is wat er gaat gebeuren. Welke ambities heeft het CDA nu werkelijk?
Laat ik een voorbeeld nemen. Ik ben het met u eens dat de levensloopregeling
uitgebreid moet worden, bijvoorbeeld voor jonge gezinnen. Beide partners werken
en zij verdienen één keer of anderhalf keer modaal. Zij zijn
heel druk, komen tijd tekort en zij willen even kunnen stoppen. Zij moeten
even op adem kunnen komen en aandacht aan de kinderen besteden. De levensloopregeling
is voor hen echter onbetaalbaar. Zij kunnen te weinig geld inleggen en zij
kunnen onvoldoende sparen. Pas tegen de tijd dat zij gebruik kunnen maken
van de levensloopregeling zijn zij 55. Dan verdienen zij twee keer modaal
of meer en dan kunnen zij die regeling gebruiken om uit te treden. In die
zin is de levensloopregeling mislukt. Vindt u niet dat die regeling er juist
moet zijn voor jonge gezinnen, alleenstaande ouders, alleenstaanden die voor
ouderen willen zorgen en mensen die het moeilijk hebben? Waarom dringt u niet
met ons bij het kabinet aan op een aanzienlijke verruiming van die regeling?
Wij moeten ervoor zorgen dat juist de mensen die deze regeling nodig hebben
ervoor in aanmerking komen.De heer Verhagen (CDA):Zoals ik al zei, doen wij ook in ons verkiezingsprogramma voorstellen
om de levensloopregeling meer toe te spitsen op deze gebruiksmogelijkheden,
onder andere door een extra korting op het punt van ouderschapsverlof te realiseren.
Wij zullen die voorstellen in de komende periode moeten realiseren. Uitgaande
van de situatie waarin er überhaupt geen levensloopregeling was, kunnen
wij nu alleen maar constateren dat wij daarmee een begin hebben gemaakt en
dat die regeling verder kan worden verbeterd.Jammer vind ik in de discussie over de vergrijzing dat wordt gedaan alsof
er alleen maar problemen op ons afkomen. De meeste ouderen zijn geweldig vitaal
en kunnen nog veel voor de samenleving betekenen, betaald en onbetaald, beroepsmatig
of bijvoorbeeld als mantelzorger. Het is de kunst om juist daarop goed in
te spelen, uitnodigend en niet verbiedend, tegemoetkomend en niet belastend.Al met al kunnen wij volgens mij constateren dat wij op zich blij kunnen
zijn dat het kabinet de hervormingen heeft doorgevoerd. Ik constateer dat
de Partij van de Arbeid nu de door haar eerder bestreden hervormingen van
het kabinet-Balkenende in haar verkiezingsprogramma grotendeels ongemoeid
laat en er dus achteraf blijkbaar wel de noodzaak van erkent.Mevrouw Van der Laan (D66):Voorzitter. Ik neem aan dat de heer Verhagen kennis heeft genomen van
de reactie van de Raad van State op de Miljoenennota. De Raad van State onderschrijft
inderdaad de analyse dat het veel beter gaat met de economie, dat Nederland
er beter voorstaat en dat de hervormingen goed zijn geweest, maar de Raad
van State is het op één punt niet eens met de analyses van het
CDA. En dat is precies het punt van de vergrijzing, want daaromtrent wordt
heel duidelijk gesteld dat er wel degelijk wat moet gebeuren en dat je niet
alleen maar de arbeidsparticipatie kunt verhogen, maar dat er ook andere maatregelen
moeten worden genomen. Op dat punt steekt het CDA gewoon de kop in het zand.
Er moeten voorstellen komen om dat te veranderen. Je kunt niet zeggen: de
arbeidsparticipatie gaat omhoog en dan is er geen probleem. Je kunt ook niet
zeggen: de Raad van State zit te kletsen als hij andere aanbevelingen doet.De heer Verhagen (CDA):Om te beginnen constateer ik dat de REA er iets anders over denkt. U hebt
als Kamerlid het rapport van de REA ook gekregen. Je ziet in dat rapport dat
er voldoende mogelijkheden zijn om de vergrijzing betaalbaar te houden als
je maar zorgt dat de overheidsfinanciën goed op orde zijn (aan het eind
van de volgende kabinetsperiode 1% overschot) en als je ervoor zorgt
dat de participatie goed wordt geregeld en er dus meer jongeren, allochtonen,
vrouwen en ouderen (55- en 65-plussers) aan de slag gaan. Het gaat dus om
de combinatie van solide overheidsfinanciën en grotere participatie.
Daarnaast moet je iets doen aan de zorgkosten. Dat is een heel ander verhaal.
Daarover komen wij nog te spreken.Juist dankzij de basis die door dit kabinet is gelegd, behoeven wij niet
over te gaan tot draconische maatregelen als extra belasting voor 65-plussers
of het verhogen van de AOW-gerechtigde leeftijd.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik heb natuurlijk ook kennisgenomen van het REA-rapport en ik ben het
met de heer Verhagen eens dat de REA stelt dat vergrijzing eigenlijk een zegen
is, voordelen heeft en dat ervoor moet worden gezorgd dat er minder negatief
wordt gesproken over de vergrijzing. Dat neemt niet weg dat wij met de realiteit
zitten dat mensen veel en veel langer leven dan twintig, dertig, vijftig jaar
geleden. Dat is heel erg goed, maar dan moeten wij er wel voor zorgen dat
de AOW betaalbaar blijft. Wij moeten ervoor zorgen dat de AOW staat. Uit het
rapport van de Raad van State blijkt dat het enige wat je nu bereikt, is dat
er meer geld voor de AOW uit de algemene middelen zal komen en dat er dus
door iedereen een hogere bijdrage aan de AOW zal worden gegeven. Je stimuleert
mensen dus niet om langer door te werken. De fiscaliseringsplannen van de
heer Bos raken natuurlijk juist de zwakkeren, omdat ze de arbeidsparticipatie
verminderen, maar wij kunnen niet onze kop in het zand blijven steken en net
doen alsof er niets hoeft te gebeuren.De heer Verhagen (CDA):Het CDA heeft de afgelopen vier jaar zijn kop niet in het zand gestoken
en zal dat ook de komende vier jaar niet doen, maar het CDA maakt andere keuzen.De heer Van Schijndel (Groep Eerdmans/Van
Schijndel):Het is mogelijk dat de heer Verhagen nog op de punten komt, waarover ik
hem een vraag wil stellen, maar ik doe dat nu. Hij is in het verleden buitenlandwoordvoerder geweest van de CDA-fractie. Ik constateer dat zaken waarover velen
zich druk maken, zoals de Turkse toetreding, Europa, Roemenië...De voorzitter:De heer Verhagen heeft tot nu toe netto tien minuten spreektijd gehad
en is verder steeds geïnterrumpeerd. Als u aan het eind van zijn betoog
essentiële dingen mist, kunt u er een vraag over stellen, net als mevrouw
Van der Laan heeft gedaan aan het eind van het betoog van de heer Bos, maar
u kunt dat niet doen in zo ongeveer het begin van het betoog van de heer Verhagen.
Niemand weet nog wat hij gaat zeggen.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Dankzij het kabinet-Balkenende gaat het een stuk beter met
Nederland. De huidige opleving van de economie is veel krachtiger dan in de
ons omringende landen. Dit ontkracht ook de kritiek dat de huidige opleving
louter het gevolg zou zijn van het herstel van de internationale economie.
Omdat wij op tijd zijn begonnen aan hervormingen hebben wij een voorsprong
op andere landen in Europa. Benchmarks noem je dat tegenwoordig, gewoon ijkpunten
waarmee je kunt zien of je het beter doet dan anderen. Indertijd waren wij
koploper in Europa en wij zijn het nu weer. Wat dacht u dat het vertrouwen
van instellingen zoals het IMF en de OESO in het kabinetsbeleid doet voor
ons investeringsklimaat? Waarom dacht u dat buitenlandse bedrijven bij ons
willen investeren en ondernemingen, van het midden- en kleinbedrijf tot het
grootbedrijf, weer werkgelegenheid scheppen? Omdat zij zien dat Nederland
er weer goed voorstaat, omdat zij vertrouwen hebben in de daadkracht van onze
overheid. Dat geeft ons kansen! Juist nu het goed gaat, moeten wij nog een
paar belangrijke stappen zetten, want wij zijn er nog niet. De vergrijzing
gaat verder, de globalisering gaat door. Dat hebben wij in 2002 beseft en
dat beseffen wij nu eens te meer. Wij doen het goed, maar nu moeten wij vooruit
en wij moeten onze voorsprong niet in de waagschaal leggen.Het CDA wil mensen respect, welvaart en zekerheid bieden en dat betekent
ervoor zorgen dat onze economie kansen blijft scheppen. Dat betekent investeren
in de mensen die deze kansen kunnen grijpen. Maar het betekent vooral samen
investeren in de samenleving, want die is veel meer dan economie alleen. Je
gewaardeerd voelen, is meer dan welvaart, het gaat ook om welzijn, tijd voor
elkaar, geborgenheid, respect, je welkom weten in je eigen land. Waarden en
normen zijn dagelijkse realiteit geworden, maar wij maken ons er ook zorgen
over. Fatsoen moet je doen, zei Balkenende vier jaar geleden en hij zette
fatsoen en respect weer op de agenda. Het leeft onder mensen. Waarden en normen
gaan gewoon over normaler met elkaar omgaan, om ieder voor zich of samen,
maar ook over gastvrijheid en tolerantie, over religie en openhartigheid en
over de rol van de opvoeding en onderwijs. Tolerantie wordt onverschilligheid
wanneer er geen fundament is in de waarden die wij delen. Respect voor elkaar,
vrijheid van meningsuiting, het besef van onverenigbaarheid van geloof en
dwang! Wij willen een samenleving waarin mensen met verschillende achtergronden
dezelfde waarden delen en in die zin gaan integratie en participatie hand
in hand. Integratie moet ertoe leiden dat iedereen gaat meedoen. Er is veel
bereikt, maar er moet nog veel meer bereikt worden. Want het gaat er niet
om dat wij de boel bij elkaar houden, het gaat er juist om om de boel bij
elkaar te brengen. Dat is waar wij naar toe moeten. In die zin vind ik dat
er de afgelopen jaren te weinig bereikt is op het punt van de integratie.
Er zijn nog te veel nieuwkomers die niet participeren in de Nederlandse samenleving.
Vrouwen die nauwelijks het huis uitkomen, laat staan Nederlands spreken of
een baan hebben. Er is een te grote groep die taal- en onderwijsachterstand
heeft. Kinderen die op de kleuterschool starten zonder dat ze thuis Nederlands
hebben geleerd. Wij willen hogere scholingseisen stellen voor degenen die
zich in Nederland willen vestigen, maar willen daarbij ook scholing mogelijk
maken. Dat betekent volwasseneneducatie voor nieuwkomers, dat betekent een
0-groep voor kinderen met leerachterstanden, zodat men niet pas in de eerste
groep van de basisschool constateert dat iemand een bijna niet meer te overbruggen
achterstand heeft. In ben blij met de opmerkingen van collega Rutte hierover
die ik vanmorgen las in de Telegraaf, want juist op dat punt zul je eerder
al die kansen moeten bieden. Als je in Nederland wil wonen, dan moet je hier
ook volwaardig kunnen participeren.De heer Rutte (VVD):Nu de heer Verhagen mijn naam noemt, wil ik hem vragen wat hij van het
beeld vindt dat in de media wordt opgeroepen als zou het CDA zeggen: het huis
is af, wij hoeven alleen nog in te richten. Is dat beeld bewust door het CDA
in de media gecreëerd of is dat tegen zijn zin ontstaan?De heer Verhagen (CDA):In een leeg huis kun je niet wonen.De heer Rutte (VVD):Betekent dit dat het CDA vindt dat wij eigenlijk wel klaar zijn met de
hervormingen en dat het nu slechts een kwestie is van piano aan, voorzichtigjes
de zaak verder voortzetten?De heer Verhagen (CDA):Het is toch altijd vreemd als die suggestie wordt gewekt, dat je het rustig
aan kunt gaan doen als je het huis net hebt gebouwd en het wilt gaan inrichten.
Nee, je moet er juist voor zorgen dat je van een hervormingsagenda naar een
maatschappelijke-investeringsagenda gaat. Dat willen wij. Er is nog heel veel
te doen. Ik heb net gesproken over integratie als een van de punten waaraan
wij buitengewoon veel zullen moeten doen, juist om mensen kansen te bieden.
Als je wilt dat iedereen kan participeren in de samenleving, zul je op dat
punt nog enorm veel moeten doen. Op enkele andere voorstellen zal ik in de
rest van mijn betoog nog terugkomen. Ik was blij om te constateren dat het
pleidooi dat wij eerder hebben gehouden voor nulgroepen en schakelklassen –
dat naast de reguliere lessen extra ondersteuning wordt geboden aan mensen
die een achterstand hebben – nu ook door de VVD wordt omarmd. Sterker
nog, de VVD komt met extra voorstellen op dit punt. Ik ben daar blij mee.
Wij hebben ook de komende jaren nog het nodige te doen. Wij kunnen niet achteroverleunen
en zeggen: jongens, wij hebben het gehad en daar laten wij het maar bij.De heer Rutte (VVD):Mag ik mijn punt illustreren? Het CDA-verkiezingsprogramma bevat op het
punt van ondernemerschap allerlei zaken over subsidieregelingen en vouchers
en toestanden. Dat is allemaal een beetje subsidiegedreven. Dat is voor mij "het
huis inrichten". Verder hervormen houdt bijvoorbeeld in
dat je ervoor zorgt dat starters een belastingvakantie krijgen, net zoals
mensen die durfkapitaal in bedrijven steken, en dat er één loket
komt bij de Kamer van Koophandel. Dat is voor mij vooruit, dat is hervorming.
Al die subsidieregelingen komen neer op de zaak een beetje netjes aankleden
in het huis. Ik ben benieuwd waar de heer Verhagen staat op zo'n belangrijk
punt als ondernemerschap.De heer Verhagen (CDA):Wij zijn hartgrondig voor het geven van kansen aan starters. Ons verkiezingsprogramma
bevat dan ook voorstellen daartoe. Wat ik niet wil, is de AOW aanpakken. Wat
ik niet wil, is de hypotheekrenteaftrek aanpakken. Wat ik niet wil, is de
WW-duur inkorten. Als u dat als een rusthuis wilt afschilderen, komt dat voor
uw rekening. Je kunt dat rust noemen, maar ik denk dat het zekerheid is.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vind het interessanter om te praten over wat u dan wél wilt.De heer Verhagen (CDA):Daar ben ik mee bezig, maar ik krijg nauwelijks de kans om het verhaal
af te maken!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wil u nog wat extra ruimte geven. U mag wat mij betreft lang en uitgebreid
praten over de 4 mld. die u wilt bezuinigen op de zorg. Het kan misschien
zo zijn dat anderen de hypotheekrenteaftrek of de AOW willen aanpakken, maar
wat gaat u nu eigenlijk doen met de zorg? Hoe wilt u 4 mld. weghalen bij de
zorg?De heer Verhagen (CDA):Ik kom nog te spreken over de zorg. Een ding is echter zeker: ten opzichte
van de huidige situatie willen wij 4,5 mld. extra in de zorg hebben. U kunt
dus niet zeggen dat wij 4 mld. bezuinigen. Wij willen dat er extra geld komt
ten opzichte van de huidige situatie. Ik kom nog terug op hoe wij dat willen
bereiken.Voorzitter. Gedeelde waarden en normen vormen de basis van onze samenleving.
Waarden en normen houden ook in dat je niet alleen naar jezelf kijkt of voor
jezelf zorgt, maar dat je ook omkijkt naar de ander en naar de samenleving.
Ook voor jongeren is het belangrijk om zich maatschappelijk in te zetten.
Zij krijgen daardoor belangrijke vaardigheden en ervaringen. In dit kader
zijn wij voor een verplichte maatschappelijke stage van drie maanden voor
jongeren tijdens hun schooltijd om zich leren in te zetten voor anderen en
om kennis te maken met de samenleving. Balkenende heeft ook steeds gezegd
dat waarden en normen niet zijn af te dwingen met regels van de overheid.
Uiteindelijk doen mensen het zelf. Een samenleving, dat zijn mensen bij elkaar
in buurten, verenigingen, kerken, scholen, organisaties en gezinnen. Daar
worden waarden en normen overgedragen. Daar spreken wij elkaar erop aan. Daarin
ligt ook de kracht van de Nederlandse samenleving. Met fatsoen en respect
voor elkaar samenleven begint in het gezin. Hier worden kinderen met liefde
en zorg omringd en brengen ouders hun waarden en normen bij. Het CDA onderscheidt
zich van de andere partijen door altijd aandacht te schenken aan gezinnen,
en is al jaren de partij die staat voor meer ondersteuning en keuzevrijheid
voor gezinnen. Een aantal andere politieke partijen heeft het gezin nu echter
ook ontdekt. Dat is natuurlijk toe te juichen omdat dit het mogelijk maakt
in de komende jaren nog meer te kunnen doen voor families en gezinnen. Het
CDA kreeg de afgelopen jaren nog vaak het verwijt juist te veel te willen
doen voor gezinnen. Het CDA staat voor voldoende, goede, toegankelijke en
betaalbare kinderopvang, die aansluit bij de wensen en keuzes van ouders.
Het CDA wil ouders zelf laten bepalen hoe zij hun kinderopvang regelen. Mensen
mogen zelf weten of zij hun kinderen naar een reguliere kinderopvang, naar
oma of de buren brengen. De overheid draagt nu, ook in de voorstellen van
deze Miljoenennota, extra bij aan de kosten. Hierdoor valt de bijdrage nu
bewust heel gunstig uit voor de lagere en middeninkomens. Om ouders verder
financieel te steunen en hun nog meer keuzevrijheid te geven, is het CDA vóór
het flink verhogen van de kinderbijslag en de kindertoeslag, en vóór
het uitbreiden van de mogelijkheden voor ouderschapsverlof binnen de levensloopregeling.
Dat is beter dan een zogenaamd gratis staatscrèche.De heer Bos (PvdA):Als de heer Verhagen het meent dat hij ouders keuzevrijheid wil bieden,
waarom straft hij dan ouders die ervoor kiezen om zelf hun kinderen op te
vangen, in plaats van hen naar de kinderopvang te laten brengen? Waarom introduceert
de heer Verhagen een "moederbelasting", waardoor degenen die ervoor
kiezen om de kinderen thuis op te vangen in één € 2000
meer moeten gaan betalen?De heer Verhagen (CDA):Dat doen wij niet! In het verkiezingsprogramma van het CDA staat dat wij
niet langer willen stimuleren dat men niet werkt, maar dat men keuzevrijheid
heeft. Dit betekent dat men niet langer wordt gestraft als men gaat werken
en zo een dief wordt van de eigen portemonnee. Tegelijkertijd stellen wij
voor om door middel van kindertoeslag en kinderbijslag ervoor te zorgen dat
men er niet financieel op achteruit gaat. Het voordeel van het verhogen van
kinderbijslag en kindertoeslag is, dat men het recht daarop niet verliest
als men gaat werken. Op die manier heeft men werkelijk de keuzevrijheid om
te gaan werken of thuis te blijven.De heer Bos (PvdA):Het gezinsbeleid dat u voorstelt is toch kraakhelder? U wilt dat mensen
weer 40 uur per week gaan werken. U maakt het niet gemakkelijker om van de
kinderopvang gebruik te maken. Als men ervoor kiest de kinderen zelf op te
vangen, moet men € 2000 meer belasting betalen. Wat is dat nu voor
een gezinsbeleid?De heer Verhagen (CDA):Dit is een "Umwertung aller Werte": u verdraait gewoon de feiten.De heer Bos (PvdA):In uw programma lees ik dat u de belastingkorting van € 2000
wilt afschaffen voor stellen waarvan één van de partners niet
werkt. Als mensen gebruik maken van de keuzevrijheid die u hun zo gunt, straft
u hen met een hogere belasting van € 2000. Dat noem ik een moederbelasting.De heer Verhagen (CDA):Dit wordt volledig gecompenseerd, want in onze voorstellen zullen gezinnen
met kinderen extra kinderbijslag en kindertoeslag krijgen.De heer Bos (PvdA):Krijgen zij er € 2000 kinderbijslag bij? Laat mij niet lachen!De heer Verhagen (CDA):Mijnheer Bos, in de periode waarover wij spreken zal het niet langer zo
zijn dat je dief van eigen portemonnee bent als je werkt, want dan heb je
ook geen keuzevrijheid. Nu wordt gestimuleerd dat je niet gaat werken. Wat
wij willen, is dat er werkelijk keuzevrijheid gaat ontstaan. In onze voorstellen
investeren wij 1 mld. netto extra in de gezinnen. Ik ben blij dat u het gezinsbeleid
hebt ontdekt, maar er is meer dan alleen kinderopvang.De heer Bos (PvdA):Ik ben het van harte met de heer Verhagen eens dat wij ervoor moeten zorgen
dat mensen niet worden ontmoedigd om te gaan werken. Wij moeten dus een einde
maken aan de situatie die minister De Geus kennelijk nog niet doorhad toen
hij een paar dagen geleden een interview gaf aan de krant, namelijk dat partners,
als zij meer uren gaan werken, alles wat zij extra verdienen meteen kunnen
inleveren wegens de hoge kosten van de kinderopvang. Ik reken op het CDA als
bondgenoot om dat te realiseren. Ik versta onder keuzevrijheid dat wij het
mogelijk maken om gebruik te maken van kinderopvang. Niet de staatscrèche,
nee, het zal altijd een gedeelde verantwoordelijkheid moeten zijn van de ouders
en van de overheid die faciliteert. Daarom hebben wij het ook over drie dagen
en niet over vijf dagen. Keuzevrijheid betekent echter ook dat als je ouders
de gelegenheid biedt om de kinderen zelf op te vangen, dat je dat dan niet
afstraft met een moederbelasting van € 2000 extra. Wat u hier ook
zegt vandaag, ik hoor u dat niet ontkennen.De heer Verhagen (CDA):Mij verbaast dat u het over keuzevrijheid hebt en tegelijkertijd geen
staatscrèche zou willen. Als u de crèche zogenaamd gratis gaat
maken, hoe regelt u het dan dat de mensen die toch al mee moeten betalen aan
die zogenaamd gratis crèche ook nog de vrijheid hebben om een oppas
thuis te vragen, om een ander vorm van opvang te kiezen, om bijvoorbeeld arbeid
en zorg te combineren? Zij moeten immers al betalen voor die crèche
van u, de Bos-crèche. Naast de Bosbelasting krijgen wij zo ook nog
de Bos-crèche. Ik kan mij voorstellen dat de Bosbelasting heel hoog
wordt om die Bos-crèche te kunnen betalen.De voorzitter:Een zin als reactie. Wij kunnen echt niet eindeloos doorgaan op ieder
punt.De heer Bos (PvdA):Mijn ene zin is dan deze. Het wordt wel een lange. Wij hebben in ons land
ook gratis basisonderwijs en toch zijn het niet allemaal staatsscholen. Het
feit dat je iets gratis of betaalbaar maakt, betekent niet dat het van de
staat is. Het betekent dat je zoveel mogelijk organisaties die dat willen
verschaffen, de mogelijkheid geeft, dat te doen; dat je mensen de keuzevrijheid
geeft om er gebruik van te maken, zonder dat er financiële drempels zijn
en dat je de mensen niet met een moederbelasting straft, als zij voor iets
anders kiezen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. De heer Verhagen heeft goede ideeën over keuzevrijheid
op dit punt, maar is niet consequent genoeg. Zou het niet nog beter kunnen,
door na te gaan denken over een kindgebonden budget zoals wij dat al een paar
keer hier aan de orde hebben gehad? Het gaat dan om een bedrag dat ouders
krijgen die kinderen hebben tot een bepaalde leeftijd, om daarmee zelf hun
keuze te kunnen maken over de verzorging of opvoeding van hun kinderen, zodra
daar hulp van derden bij nodig is. Dat gaat een stap verder en het is nog
vrijer en nog directer. Dat is maatwerk. Is de heer Verhagen dat met mij eens?De heer Verhagen (CDA):Dat is de kinderbijslag. Vandaar dat wij voor de verhoging van de kinderbijslag
zijn. Dat is de kinderbijslag, geld dat je krijgt als bijdrage aan de kosten
die je maakt voor het opvoeden van je kinderen. Naast de kinderbijslag hebben
wij de kindertoeslag. Dat is een inkomensafhankelijke extra ondersteuning
die gegeven wordt om te voorkomen dat mensen met een laag inkomen –
als hen dat gegeven is – afzien van kinderen, omdat zij het zich financieel
niet zouden kunnen permitteren. Die combinatie, daar gaan wij naar toe.Het kindgebonden budget dat u voorstelt, omvat juist deze elementen. Als
u ervoor kiest – ik weet niet of dat in uw voorstellen zat, maar ik
proefde het wel in de voorstellen van de heer Rouvoet – om dit extra
te verhogen en tegelijkertijd de aanvullende combinatiekorting te schrappen,
dan heb je ook geen vrije keuze. Als je werkelijk keuzevrijheid wilt, moet
je mensen niet gaan dwingen om thuis te blijven, maar ook niet om te gaan
werken. Die keuzevrijheid moet je zo realiseren dat er noch een belemmering
is om te gaan werken, noch een belemmering om thuis te blijven. Als je de
aanvullende combinatiekorting gaat schrappen, krijg je eigenlijk een straf
als je arbeid en zorg combineert. Dan geven wij niet thuis.De heer Van der Vlies (SGP):Het verschil is dat de kinderbijslag natuurlijk een voertuig kan zijn
om die ouders tegemoet te komen. Dat ontken ik niet. Maar daarnaast zijn er
kinderopvanggelden, daarnaast zijn er combinatiekortingen en dat zou je van
een accolade kunnen voorzien en daar een krachtiger instrument van maken door
dat kindgebonden budget dat wij in onze voorstellen hebben zitten, waarin
expliciet de ouders vrij zijn. Willen zij werken, dan gaan zij werken. Willen
zij voor de kinderen zorgen, dan doen zij dat, maar zij zetten dat in hun
eigen verantwoordelijkheid uit.De heer Verhagen (CDA):Nu ben je vaak nog een dief van je eigen portemonnee als je zou gaan werken
of als je langer zou doorwerken. De keuze om wel of niet te gaan werken en
om al dan niet langer door te werken, laat je niet bij de mensen zelf als
je werken fiscaal en juridisch onaantrekkelijker maakt dan thuisblijven. Extra
financiële steun aan gezinnen kan worden gegeven door extra geld voor
kinderopvang uit te trekken. Dat stelt de ouders in staat, gemakkelijker een
balans te vinden tussen werk en zorg voor kinderen. Het blijft een vrije keuze.
Ouders behouden de keuzevrijheid ten aanzien van de verdeling van arbeid en
zorg. Het CDA heeft voorgesteld om in de komende periode ongeveer 1 mld. in
het gezin te investeren op een manier die inspeelt op eigentijdse wensen van
ouders. Een partner die liever thuisblijft en voor de kinderen zorgt, staat
het vrij, daarvoor te kiezen. Het CDA wil mogelijk maken dat mensen blijven
werken of gaan werken, niet meer en niet minder.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Mij lijkt dat ik niet hoef te reageren op de weergave van de heer Verhagen
van het voorstel van de ChristenUnie om een kindgebonden budget
in te voeren. Collega Van der Vlies gaf namelijk al adequaat weer wat het
voorstel van Leen van Dijke destijds was. Volgens mij is het duidelijk wat
de ChristenUnie wil. De kern daarvan is keuzevrijheid voor alle ouders, ook
op het vlak van de financiën en de bijdrage voor kinderopvang. Volgens
mij zou dit het CDA, gezien zijn verkiezingsprogramma, zo zeer moeten aanspreken,
dat het meegaat met de gedachte van het kindgebonden budget. Een aantal bewindslieden
hebben zich er al positief over uitgelaten, maar hebben het plan nog niet
uitgevoerd. Dat moet natuurlijk wel gebeuren. Ik wil even de vinger leggen
op een principieel punt. Dat moeten wij niet zo maar over het hoofd zien:
de algemene heffingskorting, waar even aan werd gerefereerd. De heer Verhagen
zegt dat hij die wel wil compenseren. Wij moeten nog zien of die volledig
wordt gecompenseerd, want het gaat inderdaad om ruim € 2000 per
jaar. De heer Verhagen schudt nee, maar de mensen die het betreft, zeggen
dat het wel om € 2043 per jaar gaat, om precies te zijn. In de gauwigheid
berekend, is dat per maand toch € 170. Ik ben benieuwd naar de compensatieplannen.
Erkent de heer Verhagen dat er sprake is van een principiële koerswijziging
in de filosofie van het CDA? Er wordt getornd aan de laatste resten van het
alleenverdienersmodel. Dat is een verzwegen keuze. Die staat niet in het programma.
Daar had hij gelijk in. Zij staat alleen wel in de financiële onderbouwing.
Het was even zoeken.De heer Verhagen (CDA):Om te beginnen, gaat de heer Rouvoet uit van € 2000. Dat klopt
feitelijk niet, want een individualisering van de heffingskorting betekent
ook dat die heffingskorting voor je inkomen blijft gelden als je zelf gaat
werken. Ten tweede gaan wij dat niet doen voor die generaties waarin het kostwinnersmodel,
het eenverdienersmodel centraal staat. Dat staat ook in onze plannen. Daarvoor
blijft gelden dat men de heffingskorting gewoon kan overdragen aan de eenverdiener.
Dit geldt voor die generaties die die gewoon hebben. Wij willen geleidelijk
aan inspelen op de gewijzigde situatie, waarin het steeds normaler is geworden
dat arbeid en zorg worden gecombineerd. Je moet geen straf uitdelen aan iemand
die ervoor kiest om te gaan werken, want die heeft dan geen keuzevrijheid
meer. Je moet ook niet kiezen voor het alleen maar stimuleren dat er een eenverdiener
blijft. Ik heb te maken met het feit dat de generaties van nu het normaal
vinden om deel te nemen aan het arbeidsproces, al dan niet deels.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De heer Verhagen heeft veel collega's opgeroepen om eerlijk te zijn en
antwoord te geven op vragen. Ik vraag hem nu hetzelfde te doen. De conclusie
moet toch zijn dat hij in een alleenverdienerssituatie diegenen straft die
de arbeidsmarkt niet opgaan? Die raken volgens de voorstellen van het CDA
dat bedrag van € 2000 namelijk kwijt. De heer Verhagen zegt dat
degenen die gaan werken, dat bedrag behouden en dat degenen die niet gaan
werken, worden gestraft met een korting van € 2000. Dit is een principiële
wending van het CDA. Deze partij heeft die keuze verzwegen. In de financiële
onderbouwing staat het namelijk zo geformuleerd, maar in het programma wordt
het niet uitgelegd.De heer Verhagen (CDA):Op dit moment ben je een dief van je eigen portemonnee als je gaat werken.
Het CDA stelt voor, in de komende twintig jaar het geleidelijk af te bouwen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb de stukken heel goed gelezen. Daarin staat tien jaar. De termijn
van twintig jaar is genoemd door de VVD. U gaat nog verder dan de VVD in uw
voorstellen!De heer Verhagen (CDA):Wij hebben zelfs zo'n deugdelijke financiële dekking dat dit twintig
jaar zal zijn. Ik verklap u dat alvast.De heer Rouvoet (ChristenUnie):U hebt vanochtend de Kamer verrast met de opmerking dat u zich op de partijraad
van het CDA sterk zult maken voor het terugdraaien van het onderdeel uit het
verkiezingsprogramma voor verhoging van het collegegeld. Doet u mij en al
die mensen die nu € 2000 krijgen een groot plezier en maakt u zich
sterk voor dit punt. Dat zou u sieren als u echt een gezinspartij wilt zijn!De heer Verhagen (CDA):Wij willen een geleidelijke introductie. De generaties waar het heel normaal
is dat er één kostwinner is, zullen wij vrijstellen. Zij zullen
van de mogelijkheid gebruik kunnen blijven maken om de heffingskorting over
te dragen. Wij spelen echter ook in op de situatie in een modern gezin. Wij
spelen in op de situatie dat je nu nog een dief van je eigen portemonnee bent
als je zou gaan werken. Wij spelen in op de situatie dat je veel beter via
kindertoeslag en kinderbijslag – die verlies je niet als je gaat werken –
keuzevrijheid mogelijk maakt. Dat laat onverlet dat er één categorie
is die hiervan nadelen zal ondervinden, namelijk de eenverdieners in een gezin
zonder kinderen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Soms moet de steun van links komen. Anders dan de kleinchristelijke partijen
en de PvdA vinden wij dat het CDA de juiste keuze maakt door eindelijk de
aanrechtsubsidie af te schaffen, want dat is het. Wij subsidiëren vrouwen
om achter het aanrecht te blijven. Gelijkwaardigheid en een vrije keuze van
mannen en vrouwen in een modern gezin betekenen dat er geen subsidie plaatsvindt
voor het thuisblijven. De heer Verhagen maakt nu de overgang naar een moderne
gezinspartij. Daar zijn wij blij om. Dat betekent echter wel dat hij het traditionele
kostwinnersmodel afschaft.De heer Verhagen (CDA):Ik schaf het traditionele kostwinnersmodel niet af. Ik constateer dat
in de samenleving anno 2006 het traditionele kostwinnersmodel niet meer het
doorsnee gezin is. Wij willen een gezinsbeleid voeren en ondersteuning geven
aan gezinnen, waarbij wij rekening houden met ontwikkelingen in de samenleving.
Wij kunnen dan wel doen alsof het traditionele kostwinnersmodel nog bestaat,
maar mede door de toegenomen scholing en door de emancipatie kun je ook een
goed gezinsleven hebben wanneer beide partners werken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Daarvan kan ik getuigen. De heer Verhagen zegt nu eigenlijk tegen de andere
partijen die de aanrechtsubsidie in stand willen houden dat zij vechten tegen
de stoomtrein en dat hij het traditionele eenverdienersmodel niet afschaft,
maar dat dit niet meer bestaat.De heer Verhagen (CDA):Het is ook buitengewoon goed dat er door de voorstellen van het kabinet
meer aandacht komt voor vroegsignalering en opvoedingsondersteuning bij risicogezinnen
en voor jeugdzorg. Preventie is beter dan achteraf te constateren dat het
mis is gegaan. Ik ben vooral blij met de voorstellen op het punt van de jeugdzorg.Het CDA hecht ook grote waarde aan sportverenigingen. Juist in sportverband
leren kinderen samenwerken en zij discipline, helpen ouders om ook in hun
vrije tijd samen te werken aan zinvolle ontspanning en zijn kinderen bovendien
in beweging en leren zij gezond te leven.Het gaat niet alleen om financiële drempels om te gaan werken, maar
ook om drempels zoals het ontbreken van een opleiding. Wij moeten dus blijven
investeren in onderwijs. Daaraan heeft dit kabinet veel gedaan. Er is geld
gekomen voor meer leraren, voor praktijklokalen en voor het tegengaan van
voortijdig schoolverlaten. Wij willen meer mogelijkheden voor leraren, voor
carrièreperspectief en prestatiebeloning. Een goede leraar die zich
met hart en ziel inzet op een school in een achterstandswijk, mag dit uitdagende
werk ook weerspiegeld zien in zijn salaris.Ondanks de afname van het aantal voortijdig schoolverlaters kunnen wij
ons er niet bij neerleggen dat per jaar bijna zestigduizend jongeren hun school
niet afmaken. Het wordt straks echt een probleem, een overschot aan te laag
opgeleiden en een tekort aan hoog opgeleiden. Iedereen een startkwalificatie,
daar moeten wij naar toe. Het is goed dat vanaf volgend schooljaar voor scholieren
die nog geen diploma hebben gehaald, de leerplicht wordt opgetrokken van 16
jaar naar 18 jaar. Dit moet ertoe leiden dat iedereen die van school komt,
ten minste een diploma heeft op niveau 2 van het middelbaar beroepsonderwijs.
Dan hebben jongeren ook werkelijk een kans op een baan.En er komt een leerwerkplicht: jongeren tot 23 jaar moeten kiezen tussen
school en werk; thuis op de bank zitten terwijl je je school niet hebt afgemaakt,
is er dus niet meer bij. Wij moeten echt een slag slaan, jongeren moeten op
school ook weer eerder een vak kunnen leren. Drie kwart van de jeugdige werklozen
die bij het Centrum voor Werk en Inkomen zijn ingeschreven, heeft geen diploma.
Velen van hen zijn van allochtone afkomst en de jongeren komen in een vicieuze
cirkel terecht. Wij zien dit om ons heen gebeuren, en daarom is het goed dat
er een leerwerkplicht komt. Die is nodig om de mensen een kans te bieden,
maar als zij desondanks weigeren om naar school te gaan of te gaan werken,
dan zijn wij een voorstander van hardere maatregelen. Wij staan dan ook achter
het plan van de regering om deze jongeren naar "prep camps" te sturen,
gedwongen, verplichte scholing met de bedoeling om jongeren die tussen de
wal en het schip dreigen te vallen, in twee jaar discipline bij te brengen,
een opleiding te geven en aan een baan te helpen. Het gaat om kansen op een
zinvolle toekomst en het is goed dat het kabinet nu deze stap heeft gezet
en geld heeft uitgetrokken voor een aantal proefprojecten, maar wij willen
het budget voor prep camps ook voor het komende jaar al verdubbelen, opdat
goede plannen die startklaar zijn, zoals de Campus Nieuwe Kans in Rotterdam,
nu ook echt van de grond kunnen komen.De heer Marijnissen (SP):Kunt u even herhalen hoe u die kampen noemde?De heer Verhagen (CDA):Prep camps, zoals Campus Nieuwe Kans. De regering heeft er zojuist voorstellen
voor gedaan, hebt u die niet gelezen? Ze zijn hartstikke mooi.De heer Marijnissen (SP):Maar vertaal het even, ook voor de mensen thuis.De heer Verhagen (CDA):Campus Nieuwe Kans, ofte wel "kansscholen".De heer Marijnissen (SP):En wat is het Engelse woord dan?De heer Verhagen (CDA):Prep camps, van "preparation".De heer Marijnissen (SP):Oooh, dat was het...De heer Verhagen (CDA):Het gaat dus om Campus Nieuwe Kans, een opleiding om voorbereid te zijn
op een nieuwe toekomst. Oké, ik zal het geen prep camps meer noemen,
ik zal het hebben over het voorbereiden op een zinvolle toekomst, waarbij
best enige dwang gebruikt mag worden.Het gaat om kansen voor mensen, maar ook om kansen voor Nederland. Dit
betekent investeren in onderwijs, wat de regering doet, maar ook extra investeren
in de kenniseconomie en in innovatie. Met een uitgekiend technologiebeleid
kan de overheid investeringen door bedrijven uitlokken. Ondernemers kunnen
dan kennis gebruiken om nieuwe producten en diensten te ontwikkelen, en liefst
duurzaam. In het land zie je projecten waarbij men dit ook werkelijk wil doen:
warmte uit asfalt, een tomatenteler die energie levert aan nieuwe woningen,
een boer die energie uit mest haalt. Zo combineer je duurzaamheid en ondernemerschap,
er ontstaat een drieslag economie, innovatie en duurzaamheid. Ik vind dat
wij hier meer oog voor moeten hebben en in dit kader vraag ik ook aandacht
voor projecten als het masterplan IJsseldelta in Overijssel en de greenports,
de innovatieve glastuinbouw in Zuid-Holland en in Venlo. Niet alleen dit soort
nieuwe initiatieven zijn belangrijk voor het aantrekken van de economie, voor
het bieden van kansen voor werkgelegenheidsgroei in de komende jaren, het
gaat ook om het vestigingsklimaat. Het is goed dat de regering de vennootschapsbelasting
zal verlagen en dat er een winstaftrek voor de inkomstenbelasting komt –
dit is vooral goed voor het mkb – maar goede bereikbaarheid is ook essentieel.
Wij moeten tegengaan dat er steeds meer wegen dichtslibben, want daardoor
worden bedrijven en werknemers geremd in hun productiviteit. Er komt extra
geld voor wegen, waarbij ik de regering vraag om met name op de knelpunten
te letten, zoals de N69 in Noord-Brabant, de N59 in Zeeland en de N35 tussen
Zwolle en Twente. Er moet, juist om kansen te bieden, ook snel een tracébesluit
worden genomen over de A74 in Limburg. Ook voor het Noorden zul je aandacht
moeten hebben; niet alleen door nu te kijken naar de ontsluiting van Almere,
waarvoor het kabinet voorstellen heeft gedaan, maar ook door verder naar het
Noorden te kijken naar de zuidelijke ringweg bij Groningen, de A7.Behalve innovatie, behalve investeringsklimaat en behalve infrastructuur,
zul je natuurlijk ook moeten werken aan minder regels. Er zijn al veel regels geschrapt. Verschillende inspecties gaan beter samenwerken. Bedrijven
zullen niet meer om de haverklap bezocht worden. Door de integrale omgevingsvergunning
die er komt, zul je bovendien niet meer geconfronteerd worden met een situatie
waarbij je tig vergunningen moet aanvragen. Dat is winst, maar wij moeten
doorpakken: ruimte voor mensen die hun werk doen, voor ondernemers en voor
organisaties. Op dat punt wil ik het volgende voorstel doen. Nu moeten werkgevers
nog één keer per maand hun belastingopgave doen bij de Belastingdienst.
Iedere maand opnieuw moeten zij formulieren inleveren. Wij stellen voor dat
bedrijven ook kunnen kiezen om het eens in het kwartaal te doen. Dat zal een
hoop overbodig papierwerk in één klap doen verdwijnen.Om mee te kunnen doen in de samenleving is gezond zijn en daarmee een
goede gezondheidszorg van groot belang. Door het kabinet-Balkenende is de
zorg fors verbeterd en zijn de wachtlijsten afgenomen. In Nederland worden
de mensen over het algemeen goed geholpen als zij ziek zijn. Wij willen dat
de kwaliteit nog verder verbetert. Tegelijkertijd moeten de kosten van dit
alles wel in de hand gehouden worden. Het is een illusie om te denken dat
zorg goedkoper kan zijn, want als meer mensen ouder worden, zullen meer mensen
zorg nodig hebben en zullen de kosten stijgen. Als wij niets doen en alles
bij het oude laten, zullen de premies tot 2020 fors stijgen. Je kunt dus onmogelijk én
de premies verlagen én de zorgkosten onbeheersbaar laten oplopen én
ook nog beweren dat de zorgkwaliteit op peil blijft. Dat kan niet allemaal
waar zijn. Het klinkt leuk, € 400 premie, maar als je daarnaast
niets doet, zullen de middeninkomens fors hogere ziektekostenpremies moeten
betalen. Iemand zal namelijk de rekening moeten betalen. In de plannen van
de Partij van de Arbeid zullen de leraar, de agent en de verpleegkundige die
een salaris van rond € 39.000 heeft, vanwege die inkomensafhankelijke
premie alleen al enkele honderden euro's extra kwijt zijn aan de ziektekostenverzekering
in vergelijking met het huidige systeem van nominale premie met zorgtoeslag.
Tel uit je winst!De heer Bos (PvdA):Zullen wij eens één mogelijkheid doornemen waarom het niet
zo hoeft te gaan als de heer Verhagen zegt? De afgelopen jaren hebben grote
bedrijven in Nederland een miljardenvoordeel gehad bij de invoering van het
zorgkostenstelsel.De heer Verhagen (CDA):Voordeel?De heer Bos (PvdA):Ja, voordeel. De gezinnen hebben er veel mee te stellen gehad, maar bedrijven,
vooral grote bedrijven, hebben enorme voordelen gehad. In deze Miljoenennota
krijgen zij weer 400 mln. korting op hun premie. Waarom gebruiken wij die
400 mln. niet om de zorgkosten voor gezinnen beter draagbaar te maken?De heer Verhagen (CDA):O, u gaat bedrijven 400 mln. extra vragen. U gaat dus de werkgeversbijdrage
verhogen.De heer Bos (PvdA):In het licht van het feit dat juist de grote bedrijven de afgelopen jaren
al enorme voordelen hebben gehad en als je ziet hoeveel zuur de afgelopen
jaren is uitgedeeld en hoeveel zoet er bij komt, moet je constateren dat gezinnen
het veel zwaarder hebben gehad dan bedrijven. Vindt u het dan niet redelijk
om dat evenwicht te herstellen?De heer Verhagen (CDA):Ik moet zeggen dat u zeer creatief bent. U merkt nu inderdaad dat die
leraar met een salaris van € 38.000 honderden euro's meer zal moeten
betalen in uw plannen. Nu zegt u ineens: weet je wat, dan laten wij het de
werkgever maar betalen en dan zijn wij er ook van af. Dit is een creativiteit
die inderdaad geweldig is, maar die geen recht doet aan uw eigen plannen.
Daarin hebt u al de verlaging van de vennootschapsbelasting ongedaan gemaakt.
U draait die al terug om de staatscrèche te financieren en andere dingen
te doen. U kunt het niet drie keer uitgeven. U pakt drie keer geld af.Dat laat onverlet dat de CDA-fractie een groot voorstander is geweest
van Werken aan winst, waaraan staatssecretaris Wijn een grote klus heeft gehad
en waar minister Zalm gisteren de vruchten van kon plukken doordat er in deze
Kamer een warm onthaal voor was. Wij zijn ook voor Werken aan winst om de
doodeenvoudige reden dat daardoor ons investeringsklimaat van dien aard kan
zijn dat wij kunnen doorgaan met extra banen. Dat is van het grootste belang,
zoals wij al eerder constateerden, om mensen perspectief te geven. Een baan
is de beste inkomensverbetering die je mensen kunt geven. Als u, door dit
af te romen, ervoor zorgt dat het investeringsklimaat in dit land weer achteruitgaat,
dan gaan die banen naar Frankrijk, België en Duitsland. Dan zult u weer
roepen: wij staan achteraan in de economische groei! Ja, dank je de koekoek.
Waarom hebben wij nu een economische groei? Dat is doordat wij weer concurrerend
zijn geworden ten opzichte van de ons omringende landen in Europa en dat gaan
wij niet in de waagschaal stellen.De heer Bos (PvdA):Het is heel simpel. Ik constateer dat voor gezinnen de ziektekostenpremie
omhoog is gegaan en dat dit niet wordt gecompenseerd door een gelijke verhoging
van de zorgtoeslag. Ik constateer voorts dat de zorgkosten voor bedrijven
omlaaggaan. Wat daar de reden voor is en wat daar de rechtvaardiging van is,
heeft de heer Verhagen nog steeds niet kunnen vertellen. Ik constateer nog
iets anders. Natuurlijk is het zo dat als je lastenverlichting
geeft aan het grote bedrijfsleven, het vestigingsklimaat verbetert. Dat begrijp
ik ook wel, maar lees dan ook de rest van het verhaal voor! Vertel bijvoorbeeld
dat juist het Centraal Planbureau zegt dat er één geval is waarin
dit verhaal niet opgaat, namelijk als alle andere landen hetzelfde gaan doen,
want dan zal blijken dat wij met elkaar heel veel geld hebben weggegooid en
dat dit geen baan extra heeft opgeleverd.De heer Verhagen (CDA):Ik constateer dat de PvdA-fractie het bedrijfsleven forser wil gaan belasten
en dat zij het geld dat zij daarmee ophaalt, twee keer uitgeeft, namelijk
voor de plannen in het PvdA-verkiezingsprogramma en nu ter plekke voor de
financiering van de ziektekostenverzekering. Ik constateer dat met de voorstellen
van het kabinet iedereen er in het komende jaar in koopkracht op vooruitgaat
en dat daarbij rekening is gehouden met de kosten van de ziektekostenverzekering.
Dát is wat ik constateer.Voorzitter. De uitdaging van de toekomst is om de stijging van de zorgkosten
in de hand te houden. Dankzij het nieuwe zorgstelsel kunnen wij een hele slag
slaan. Er kan met minder bureaucratie worden gewerkt. Geld voor de zorg dient
aan zorg te worden besteed en niet aan management en formulieren. Immers,
ook in de zorg moet gelden: geef vertrouwen en ruimte aan mensen die juist
daar met zoveel passie en inzet hun werk doen. Geen lege ziekenhuisbedden
meer, minder overhead, meer ICT en slimmer werken. Dat is niet harder werken,
maar slimmer werken, zo zeg ik in de richting van de heer Bos. Met een mooi
woord heet dit efficiencyverbetering. Dat is heel wat anders dan met de botte
bijl bezuinigen. Het is proberen de kostenstijging af te remmen.Dat zorg efficiënter kan, bewijzen de rapporten van Bakker en van
Scheepbouwer, zoals wij die de afgelopen jaren hebben gezien. Het gaat om
meer gebruik van ICT. Zo kan door de invoering van een elektronisch patiëntendossier
de zorg beter en goedkoper worden georganiseerd. Kijk ook eens naar de forse
besparingen die mogelijk zijn door bijvoorbeeld niet alle behandelingen door
een ziekenhuis te laten doen. Relatief eenvoudige ingrepen die ook door een
huisarts gedaan kunnen worden, kosten in een ziekenhuis het tienvoudige. Het
geven van een rol aan de verpleegkundige kan ook hier flinke winst betekenen.
Dat zijn allemaal zaken waardoor je mensen weghaalt van het bureau en van
de formulieren en weer aan het bed krijgt. Nu staan er van de 100 mensen die
werkzaam zijn in de zorg, 55 aan het bed en dat moet veranderen. Van het extra
geld dat het kabinet uittrekt voor de verpleeghuizen en de verzorgingshuizen,
kunnen 2500 mensen extra als verplegend en verzorgend personeel in de verpleeg-
en verzorgingshuizen aan de slag. Wij moeten ervoor zorgen dat dit ook in
de verpleeghuizen betekent: minder voeten onder het bureau en meer handen
aan het bed.De heer Rutte (VVD):Wij hebben het al even over de no claim gehad en nu de heer Verhagen over
de zorg spreekt, wil ik hem daar toch een vraag over stellen. Hij heeft al
gezegd dat hij niet aan het regeerakkoord wil komen – daar ben ik blij
om – en dat dit dus een zaak is voor een volgende formatie. Staat hij
echter nog wel achter dat deel van het verkiezingsprogramma van het CDA, dat
zegt dat als er geen no claim is, er een verplicht eigen risico moet worden
ingevoerd? Dat is namelijk de tekst van het CDA-verkiezingsprogramma.De heer Verhagen (CDA):Ik ga ervan uit – ik heb mij daar ook voor ingezet – dat in
het verkiezingsprogramma komt te staan dat het tot een afschaffing van de
no claim komt. Ik vind daarnaast dat wij moeten kijken naar een mogelijkheid
om onnodige zorgvraag af te remmen. Ik heb het dan niet over de huidige regeling
waarin chronisch zieken en gehandicapten, die hun zorgvraag niet kunnen beïnvloeden
omdat zij van die zorg afhankelijk zijn, deze zorg gewoon moeten betalen,
mede om zogenaamd hun zorgvraag af te remmen. Dat is wat wij niet willen.
Wij willen ook dat er wordt gekeken naar een systeem dat enerzijds onnodige
zorgvraag remt en anderzijds de solidariteit tussen gezonde en zieke mensen
overeind houdt. Naar de precieze vormgeving daarvan zullen wij nog kijken.
Ik sluit daarbij geen mogelijkheden uit. De enige mogelijkheid die ik uitsluit
is de no claim.De heer Rutte (VVD):Wij zijn het met elkaar eens dat voor niet chronisch zieken de vraag naar
zorg altijd moet worden geremd, opdat er geen onnodige vraag naar zorg is.
Maar dan zijn er slechts twee smaken, namelijk een verplicht eigen risico
en een verplichte eigen bijdrage. In beide gevallen moet je overigens van
tevoren betalen. Ik snap best dat een eigen risico allerlei nadelen met zich
brengt, maar ik vraag de heer Verhagen toch een keuze te maken. Is hij voor
datgene wat in het verkiezingsprogramma staat of gaat hij voor een verplichte
eigen bijdrage? Meer smaken zijn er niet.De heer Verhagen (CDA):Het conceptverkiezingsprogramma zal op dit punt sowieso worden gewijzigd,
omdat er iets heel anders staat. Er zijn verschillende amendementen, dus wij
moeten even kijken welke amendementen worden aangenomen. Dat is namelijk partijdemocratie.
Ik zal uiteraard wel proberen de leden achter een systeem te krijgen waarin
wordt uitgegaan van de twee elementen die ik heb geschetst: onnodige zorgvraag
remmen en tegelijkertijd de solidariteit tussen zieke en gezonde mensen optimaliseren.
Dat betekent dat je af moet van de no claim. Er zijn overigens drie smaken:
een vrijwillig eigen risico, een verplicht eigen risico en de eigen bijdrageregeling.
Je moet kijken wat het beste remt en ervoor zorgen dat mensen die er niets
aan kunnen doen niet de dupe zijn. Dat kan ook betekenen dat je de kosten
die je daarbij moet maken via de buitengewone uitgaven betaalbaar houdt, zoals
wij vorig jaar samen met GroenLinks hebben gedaan. Mensen zijn er dan niet
de dupe van als zij extra kosten moeten maken. De combinatie van zorgtoeslag
en dat nieuwe systeem moet er in ieder geval voor zorgen dat de zorg betaalbaar
en toegankelijk blijft, ook in de toekomst.De heer Rutte (VVD):De heer Verhagen zegt dat er een rem in moet zitten. Dat ben ik met hem
eens. Overigens hebben alle remmen die hij noemt het grote nadeel dat het
studenten zal raken in hun portemonnee en ook het nadeel dat veel mensen op
het moment van de vraag naar zorg moeten betalen in plaats van later iets
terug te krijgen, zoals bij de no claim. Ik zie best dat er ook aan de no
claim nadelen kleven, maar ik vraag hem heel persoonlijk, als adjunct-partijleider
van het CDA, waarvoor hij aanstaand weekend op dat CDA-congres
zal pleiten.De heer Verhagen (CDA):Ik zal pleiten voor afschaffing van de no claim.De heer Rutte (VVD):Maar wat komt ervoor in de plaats? Dat mogen wij toch wel weten?De heer Verhagen (CDA):Misschien niks. Dat is de vierde smaak.De heer Rutte (VVD):Maar dan bent u dus tegen een rem.De heer Verhagen (CDA):Ik wil alleen een ander systeem indien je zeker kunt stellen, ofwel via
de zorgtoeslag of via de buitengewone uitgaven, dat chronisch zieken en gehandicapten
hier niet de dupe van zijn.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De ommezwaai van het CDA bij de no-claimregeling, die ik verwelkom, kwam
na de berichten dat die regeling niet genoeg zou opleveren; zeg maar dat het
nadeel voor chronische zorggebruikers niet groot genoeg was. Als het wel die
2 mld. was geweest, dan hadden wij waarschijnlijk de regeling gewoon behouden.De heer Verhagen (CDA):Ik vind het overigens niks om grapjes over te maken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik ook niet, maar ik vond de argumentatie heel opmerkelijk. Als het nadeel
voor chronisch zieken, ouderen en gehandicapten groot was geweest, was de
ommezwaai misschien niet gekomen. Maar nogmaals, ik verwelkom die wel. Wanneer
is de heer Verhagen erachter gekomen dat de regeling niet alleen niet genoeg
opbrengt, maar ook onsolidair en onrechtvaardig is, zoals hij vrijdag op de
Ouderenbeurs zei? Dat waren precies de argumenten waarom mijn fractie er drie
jaar geleden tegenstemde. Wat heeft u tot het inzicht gebracht dat de regeling
onrechtvaardig is?De heer Verhagen (CDA):Die twee elementen hangen juist wel met elkaar samen. Indien de remmende
werking zo groot was geweest dat daardoor de totale ziektekosten fors zouden
dalen en ook de premie zou dalen, dan zou de eigen bijdrage in de no claim,
die de chronisch zieken en de gehandicapten altijd kwijt waren, meer dan gecompenseerd
zijn door een totale verlaging van de ziektekostenpremie. Als er uiteindelijk
een situatie was ontstaan waarin de totale ziektekosten gedekt worden uit
de premies – wat normaal het geval is bij verzekeringen – had
het een fors groter effect gehad. Dan zouden ook de chronisch zieken en de
gehandicapten kunnen profiteren van het niet gebruiken door de gezonde mensen.
Echter, doordat het niet zo werkt, hebben de chronisch zieken en de gehandicapten
alleen maar het nadeel en niet het voordeel.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dit is precies het plaatje dat ik namens mijn fractie heb geschetst bij
de introductie door u en het kabinet van de no-claimregeling. De essentie
van de no-claimregeling is dat iedereen, ziek en gezond, meer premie gaat
betalen en dat alleen de gezonde mensen de kans hebben geld terug te krijgen.
Dat is altijd de essentie van de no-claimregeling geweest. Ik ben blij dat
u er achter bent gekomen dat dit inherent onrechtvaardig en onsolidair is.
Het is altijd ten nadele van chronische zorggebruikers.De heer Verhagen (CDA):Ik ben blij dat de heer Rouvoet blij is dat ik nu op het standpunt sta
dat de no-claimregeling afgeschaft moet worden.De heer Marijnissen (SP):Ik ben ook vreselijk blij. Ik ben blij dat u zo royaal toegeeft dat het
kabinet het vier jaar lang bij het verkeerde eind heeft gehad, inclusief zijn
eigen fractie. Ik heb vernomen dat u erelid wilt worden van het actiecomité
No claim? No way!. Overwogen wordt om dat toe te staan. Maar alle gekheid
op een stokje, zou het niet beter zijn als u gewoon erkent dat het een beroep
doen op de zorg iets is wat bewaakt wordt door huisartsen, als de poortwachter?
Het is toch een ongezond idee om mensen die ziek zijn af te remmen om naar
een dokter te gaan of medicijnen te nemen? U zei net dat u voorstander bent
van een systeem met remgeld, zoals in België bestaat, maar dat chronisch
zieken en gehandicapten daar geen slachtoffer van mogen worden omdat zij er
niets aan kunnen doen dat zij in die situatie verkeren. Stel nu dat u iets
zou mankeren, zonder dat u chronisch patiënt bent of gehandicapt. Gaat
u er dan van uit dat u de zorg eigenlijk niet nodig hebt omdat u gezond bent?
Uw fractiegenoot Buijs vond destijds dat het alternatief van het eigen risico
een te grote aanslag op de portemonnee van mensen zou zijn. Ik zou zeggen:
mijnheer Verhagen, stop er gewoon mee. In de gezondheidszorg tellen dit soort
wetmatigheden waar u van uitgaat niet.De heer Verhagen (CDA):Daarom heb ik ook gezegd dat er meer dan twee smaken zijn zoals de heer
Rutte suggereerde. Er zijn vier smaken. De eerste is dat er helemaal geen
alternatief komt voor de no-claimregeling. Dat betekent dat de kosten uit
de premie worden gedekt en that's it. Er kan ook gedacht worden aan een vrijwillig
eigen risico of een verplicht eigen risico.De heer Marijnissen (SP):En wat is de vierde?De heer Verhagen (CDA):Dat is het handhaven van de no claim, maar die heb ik afgewezen.De heer Marijnissen (SP):Nee, de vierde was helemaal niets doen.De heer Verhagen (CDA):Daar ben ik mee begonnen, mijnheer Marijnissen.De heer Marijnissen (SP):Houd 'm op één, ook op het congres!De heer Verhagen (CDA):Ik houd 'm vast!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het lijkt mij overbodig om te zeggen dat ik heel, heel, heel erg blij
ben dat het CDA bij zinnen komt over de no claim. Het werd hoog tijd. Ik denk
dat wij nog veel discussies kunnen voeren over de vervanging van de no claim
door een eigen risico of een eigen bijdrage. Ik heb een vraag over het komend jaar. Eigenlijk is mij niet duidelijk waarom het CDA tot 2008
wil wachten om de no claim af te schaffen. Op punten waar het CDA niet over
de brug durft te komen, zijn er ook alternatieven voorstelbaar. Bijvoorbeeld:
je houdt de no claim in stand, maar je zondert chronisch zieken en gehandicapten
ervan uit. Daarover is een amendement-Halsema ingediend. Dat lag al klaar
en het kan alsnog toegevoegd worden aan de wet. Daar kan het CDA zo mee instemmen.
Dat wil ik zo met u indienen.De heer Verhagen (CDA):Wij hebben vorig jaar samen een motie ingediend om de buitengewone uitgaven
meer toe te spitsen op de chronisch zieken en de gehandicapten, waardoor zij
bijvoorbeeld afgelopen jaar gemiddeld genomen € 500 teruggekregen
hebben via de buitengewone-uitgavenregeling. Op die manier is zeker gesteld
dat je in Nederland niet meer betaalt aan zorg als je ziek bent dan wanneer
je gezond bent. Dat is de basis van het systeem. Ik ken de inhoud van uw amendement
niet, maar ik zal er nog naar kijken. Ik herhaal mijn woorden. In een land
als Nederland heeft nooit één partij het geheel voor het zeggen;
wij zijn altijd aangewezen op coalities. Willen wij dat fatsoenlijk kunnen
doen, dan moeten wij ons aan de afspraken in een regeerakkoord houden. Anders
shoppen wij de ene keer hier en de andere keer daar en is er geen coalitie
mogelijk. Een coalitiepartner moet erop kunnen vertrouwen dat ik mij houd
aan het regeerakkoord als ik mijn handtekening eronder heb gezet. Om die reden
heb ik gezegd dat ik ervoor zou pleiten dat in het verkiezingsprogramma van
het CDA wordt opgenomen dat de no claim wordt afgeschaft. Ik zal mij met alles
inzetten om zeker te stellen dat in het regeerakkoord komt te staan dat de
no claim per 1 januari 2008 is afgeschaft.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Per 1 januari 2008 is fraai. Ik stel helaas ook vast dat de heer
Rutte tot die tijd schijnbaar de baas is. Toch heb ik nog een voorstel voor
komend jaar. Wij hebben samen vorig jaar 80 mln. extra voor de chronisch zieken
en gehandicapten weten te regelen via de buitengewone uitgaven. Het is niet
waar dat dit naar compensatie van de no claim ging. Het ging naar de extra,
noodzakelijke uitgaven die chronisch zieken en gehandicapten maken. Als wij
willen dat chronisch zieken en gehandicapten vanaf 2007 geen last hebben van
de in uw eigen woorden onsolidaire en onrechtvaardige no claim, dan zullen
wij een extra compensatie moeten vinden. Ik nodig de heer Verhagen uit om
opnieuw een motie van GroenLinks te ondertekenen waarin wij via de buitengewone
uitgaven de no claim compenseren voor chronisch zieken en gehandicapten.De heer Verhagen (CDA):Ik wacht af wat het kabinet in reactie op uw voorstel doet. Wij kunnen
wel allemaal dingen uit de hoge hoed toveren. Ik weet niet wat het amendement
inhoudt en ik weet ook niet wat de consequenties ervan zijn. Ik nodig het
kabinet dan ook uit om ons een inzicht te geven in uw voorstellen. Ik teken
geen blanco cheques.Voorzitter. Naast beheersing van de zorgkosten en meer arbeidsparticipatie
willen wij blijven werken aan solide financiën. Wij willen ons dus niet
te snel rijk rekenen. Het is een knappe prestatie van dit kabinet om deze
periode af te sluiten met een overschot, terwijl andere landen nog te maken
hebben met grote tekorten. Als wij nu geld opzij leggen voor later, zijn wij
solidair met de generatie die na ons komt. Dan is er meer ruimte als de kosten
voor AOW en pensioenen oplopen. Wij kiezen er dus niet voor om oudere mensen
hun AOW af te pakken of een Bos-belasting voor 65-plussers in te voeren. Wij
morrelen ook niet aan de hypotheekrenteaftrek.Wij vinden wel dat er iets gedaan moet worden aan de woningmarkt, want
het wonen is een van de grootste maatschappelijke problemen waarmee wij te
maken krijgen. Het woningtekort is wel minder aan het worden, maar er zijn
nog heel wat woningen nodig. Dus: bouwen, bouwen, bouwen. Wij moeten werken
aan een verdere versoepeling van de regelgeving rond bouw en ruimtelijke ordening.
Verder moeten wij woningbouwcorporaties meer ruimte geven om afhankelijk van
de regionale woningmarkt huizen te verkopen aan andere beleggers, zoals pensioenfondsen,
waardoor deze huizen wel in de huursector blijven maar er tegelijkertijd bij
de woningbouwcorporaties meer geld vrijkomt om nieuwe huizen te bouwen. Mensen
die het heel lastig hebben, zijn starters. Voor hen zie ik zeer veel kansen
als wij de mogelijkheden verruimen om zelf te bouwen. Een andere mogelijkheid
is het verstrekken van startersleningen door gemeenten. Stel dat een huis € 125.000
kost en dat de starter maar € 120.000 kan ophoesten. Dan legt de
gemeente het verschil bij in de vorm van een renteloze lening. Het is prima
dat het kabinet hier op ons initiatief 40 mln. voor uittrekt.Wat in elk geval geen oplossing voor het woningprobleem is, is het aanpakken
van de hypotheekrenteaftrek. Het is heel simpel. Als je niet wilt dat er aan
de hypotheekrenteaftrek gemorreld wordt, dan vind je het CDA aan je zijde.
Wij moeten er allen aan werken. Als wij de kosten van de zorg in de hand houden
en als er degelijk wordt omgegaan met belastinggeld, dan kunnen wij met een
gerust hart de toekomst in zonder vertrouwde voorzieningen als AOW of hypotheekrenteaftrek
ter discussie te stellen. Juist in een globaliserende wereld moet je niet
onnodige onzekerheden creëren. Wij hebben ons eigen verhaal. Het CDA
is streng voor wie niet wil, maar ruimhartig voor wie niet kan. Ik vind daarbij
passen dat je wanneer je krachtens de WIA volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
bent, moet kunnen rekenen op een hogere uitkering, namelijk van 75%.
Ik zei het al eerder. Daarom wil de CDA-fractie dat de regering al dit najaar
daartoe besluit.Het CDA wil verder met Nederland. Juist nu het beter gaat, kunnen wij
er met ons allen voor zorgen dat wij Nederland in een goede conditie doorgeven
aan de generatie die na ons komt.De heer Marijnissen (SP):Ik wil uw mooie afronding niet verstoren, maar ik heb nog een vraagje
over de WIA. In uw verkiezingsprogramma schrijft u dat die verhoging van 70%
naar 75% ook voor WAO'ers geldt, dus bestaande gevallen, mensen die
waarschijnlijk niet worden gekeurd in verband met hun leeftijd. Geldt het
inderdaad ook voor hen?De heer Verhagen (CDA):Nee, dat geldt voor de volgende periode. Daarvoor zijn de voorstellen
die wij in ons verkiezingsprogramma doen, inclusief de dekking. Wij willen
dat er in de volgende periode een uitkeringsverhoging komt, niet alleen voor
de WIA'ers, maar ook voor de volledig arbeidsongeschikten van
de WAO, WAZ en Wajong. Wij hebben nu te maken met de afspraak die wij hebben
gemaakt aan het begin van deze periode. Die afspraak was dat de volledige
en duurzaam arbeidsongeschikten conform de WIA zouden kunnen rekenen op een
hogere uitkering (75%), indien de instroom onder de 25.000 kwam en
indien de vakbeweging en de werkgevers geen aanvullende cao-afspraken zouden
maken waardoor de ziektedoorbetaling boven de 170% kwam. De instroom
is fors gedaald en dat men zich bij het merendeel van de cao's die zijn gesloten
ruim heeft gehouden aan de belofte. Ik zeg dan: wij moeten niet alleen die
hervorming doorgevoerd hebben, maar ook leveren. Dat betekent dat de uitkeringen
met terugwerkende kracht tot 1 januari 2006 de uitkeringen moeten worden
verhoogd naar 75%.De heer Marijnissen (SP):Dat is duidelijk, maar niks nieuws. Dat wist ik allemaal al. Mijn vraag
is waarom u dat laat gelden voor mensen die omdat zij herkeurd zijn onder
de WIA, de nieuwe wet, vallen en de mensen die in verband met hun leeftijd
niet herkeurd worden, maar wel geheel arbeidsongeschikt zijn, gewoon op 70%
laat staan. Gunt u hen dat douceurtje niet ook? Het staat nota bene in uw
eigen verkiezingsprogramma!De heer Verhagen (CDA):Wij hebben er voorstellen voor gedaan in ons verkiezingsprogramma. Een
groot aantal herkeuringen is nog niet uitgevoerd. Volgend jaar kan op dat
punt de evaluatie worden uitgevoerd. Wij zeggen dus: wij willen nu leveren
wat wij hebben beloofd. Ik ben ook begonnen met te zeggen dat wij doen wat
wij beloofd hebben. Daarbij hoort dat wij de uitkering naar 75% verhogen
voor de volledig duurzaam arbeidsongeschikten in het kader van de WIA. Dat
heb ik beloofd en dat wil ik aan het einde van deze kabinetsperiode leveren.De heer Bos (PvdA):Weet de heer Verhagen hoeveel mensen baat zullen hebben bij wat hij nu
voorstelt?De heer Verhagen (CDA):Al diegenen...De heer Bos (PvdA):Hoeveel zijn het er?De heer Verhagen (CDA):U hebt al die cijfers altijd paraat, hè. Behalve als het over uw
eigen plannen gaat.De heer Bos (PvdA):Het zijn er 750 in het eerste halfjaar. Het CDA maakt nu dus een groot
sociaal gebaar voor 750 mensen die dan een hogere uitkering krijgen, terwijl
het afgelopen jaar 50.000 mensen zijn herkeurd van wie ruim 40.000 als enig
resultaat van de herkeuring een lagere uitkering krijgen. Als u echt sociaal
wilt zijn, doe dan iets voor die 40.000 mensen en niet alleen voor die 750.De heer Verhagen (CDA):Om te beginnen kloppen de getallen weer niet, want het zijn er 12.000.
U kunt het allemaal wel weer kleiner maken, maar ik begrijp dat u de aandacht
wilt afleiden om de doodeenvoudige reden dat u vorig jaar hier nog voorstelde
om de uitkering voor arbeidsongeschikte mensen op 70% te laten. Die
plannen hebt u vorig jaar ingediend. Nu wij zeggen dat iemand die volledig
arbeidsongeschikt is recht heeft op een hogere uitkering, wilt u dat weer
bagatelliseren, omdat het niet uw eigen plannetje is. Wees blij, dat wij met
die voorstellen komen. U was ertegen om volledig arbeidsongeschikte mensen
een hogere uitkering te geven. Ik hoop dat u mij nu eens steunt als wij iets
willen doen voor mensen die hun inkomenspositie niet meer kunnen verbeteren.
Wees blij dat wij met deze voorstellen komen. U was erop tegen om volledig
arbeidsongeschikte mensen een hogere uitkering te geven. Ik hoop dat u mij
nu eens een keer steunt als wij iets willen doen voor mensen die hun inkomenspositie
niet meer kunnen verbeteren!De heer Bos (PvdA):Mijn steun hebt u, ik vind het prachtig dat u dit voorstelt, maar ik vraag
u om meer te doen. Je krijgt niet opeens een sociaal gezicht door voor de
750 mensen die deze zes maanden in de IVA zijn ingestroomd iets te doen. Er
is een veel grotere groep die met een veel grotere onrechtvaardigheid is geconfronteerd.
Er werden mensen hergekeurd die geen enkele kans maakten op de arbeidsmarkt
en het enige resultaat voor die mensen is dat zij nog steeds aan de kant staan,
maar wel goedkoper. Als u nu echt iets wilt doen, doe dan ook iets voor die
mensen en steun ons daar dan in!De heer Verhagen (CDA):Om te beginnen zijn het duizenden mensen. Ik vind het overigens wel verbazingwekkend
dat terwijl de heer Bos vond dat die uitkering niet verhoogd hoefde te worden –
hij heeft verleden jaar hier gezegd dat het 70% moest blijven –
hij het nu waagt om te zeggen: doe nu eens iets voor die andere mensen. Wij
doen iets voor die mensen en in ons verkiezingsprogramma nog meer!Voorzitter. Het CDA wil verder met Nederland, want juist nu het beter
gaat, kunnen wij er met zijn allen voor zorgen dat wij Nederland in goede
conditie doorgeven aan de generatie die na ons komt. Het CDA wil ook hen respect,
welvaart en zekerheid bieden en daarvoor moeten wij met zijn allen blijven
werken aan economische groei, aan beheersing van de zorgkosten en aan solide
financiën, maar vooral ook aan de sociale samenhang in ons land, zodat
wij als mensen met verschillende achtergronden harmonieus samenleven en wij
naar elkaar blijven omkijken. Ik zie een land voor mij waarin iedereen meedoet.
Daarvoor ligt nu een stevige basis. Nederland staat er beter voor dan vier
jaar geleden. De hoop en het vertrouwen is weer voelbaar op straat. Het is
loon naar werken. Deze resultaten moeten wij doorzetten, verder doorzetten,
want het zou zonde zijn om die in de waagschaal te stellen. Het beleid van
het kabinet-Balkenende blijkt goed voor het land. Balkenende mag een degelijk
imago hebben, maar hij levert ook degelijk werk af. Hij heeft gedaan wat hij
heeft beloofd en hij blijft koersvast. Dankzij het kabinet-Balkenende heeft
Nederland weer kansen. Nederland is klaargestoomd voor de uitdagingen van
de toekomst. Het huis staat er en nu moeten wij het inderdaad gaan inrichten.
Kortom, van een hervormingsagenda naar een maatschappelijke investeringsagenda.
Na de structuur nu de kwaliteit verder verbeteren, niet door als overheid
ineens weer ongedekte checks af te geven, maar door vertrouwen te geven aan
de samenleving. Er is weer perspectief, wij gaan door, wij hebben vertrouwen
in de toekomst.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Ik heb nog iets van de heer Verhagen te goed en ik vraag mij
af waarom hij in alle talen gezwegen heeft over de bezuiniging
van 4 mld. die het CDA op de zorg wil. Hij heeft wel wat over de zorg gezegd,
maar die bezuiniging van 4 mld. kan echt niet alleen voortkomen uit verhogen
van de efficiency en bestrijding van de bureaucratie. Ik heb hem daar verder
niet meer over gehoord. Ik weet ook niet hoe hij met die bezuiniging van 4
mld. dat huis wil gaan inrichten.De voorzitter:Ik sta u toe om hierop te antwoorden, omdat u eerder hebt gezegd dat u
er nog op zou terugkomen, maar als er straks vragen komen over allerlei punten
waarover u niet hebt gesproken, houdt dat niet in dat de spreektijd wordt
verlengd!De heer Verhagen (CDA):Het is aperte onzin dat wij 4 mld. gaan bezuinigen op de zorg. Ook in
onze voorstellen komen er 4,5 mld. meer beschikbaar voor de zorg in vergelijking
met de huidige situatie. Als je niets doet, dan zal de stijging van de zorgkosten
alleen maar toenemen. Wat het wel betekent, is heel simpel. Wij hebben gekeken
naar plannen die er liggen, naar voorstellen die gedaan zijn door onder andere
Scheepbouwer en Bakker, waardoor in principe miljarden efficiënter besteed
kunnen worden. Als dat niet kan of niet kan worden gehonoreerd, dan kan dat
maar een ding betekenen, namelijk dat de premies omhoog gaan, want de zorgkosten
moeten toch betaald worden uit de premies van de verzekering. Wij willen de
mensen juist niet opzadelen met torenhoge premies. Nu de basis is gelegd om
efficiënter te kunnen werken, willen wij ervoor zorgen dat het geld dat
wij aan zorg besteden ook aan de echte zorg en aan de patiënten ten goede
komt. Legt u mij nu nog eens uit hoe het mogelijk is dat in Duitsland en Frankrijk,
terwijl daar geen slechte zorg wordt verleend, de medicijnen, de ziekenhuisopnames
en iedere andere medische verrichting goedkoper zijn. Dat komt omdat zij ervoor
kiezen om het geld aan de patiënt en aan de zorg uit te geven. Legt u
mij nu eens uit waarom er van de 100 mensen die in de verpleeghuiszorg werkzaam
zijn, maar 55 mensen aan het bed werken. Wij willen dat dat er meer worden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik had een heel andere vraag gesteld, waarop ik nog geen antwoord heb
gehoord. Het is wel knap dat u een bezuiniging van 4 mld. weet om te draaien
naar een investering van 4,5 mld. Weet u hoe dat heet? Creatief boekhouden!
U doet namelijk het volgende. De zorgkosten stijgen de komende jaren met 8,5
mld. Dat is ongecorrigeerd. Dat komt doordat wij vergrijzen en doordat meer
mensen zorg nodig hebben. Van die 8,5 mld. haalt u 4 mld. af, om vervolgens
te zeggen dat u 4,5 mld. investeert. Dat betekent dat meer mensen minder geld
krijgen voor de zorg. Ik zal het u nog sterker vertellen. Van die 4 mld. die
u bezuinigt, kan ongeveer 0,5 mld. worden bereikt via bureaucratiebestrijding.
De rest, 3,5 mld., krijgt u niet weg met bureaucratiebestrijding of efficiencybevordering.
Dat blijkt ook niet uit de rapporten. Dat is gewoon ingrijpen in de harde
zorg. Dat is 10% van de zorgbegroting weghalen. Weet u wat dat inhoudt?
Dat is bijna tien ziekenhuizen, meer dan honderd verpleeghuizen en meer dan
honderd huisartsen. Hoe gaat u dat doen?De heer Verhagen (CDA):Dit zijn aperte onwaarheden. Indien het Centraal Planbureau zegt dat je
die 4 mld. in die efficiencyslag niet kunt halen, wat op basis van die rapporten
naar onze mening wel mogelijk is, dan is het dus minder. Dat betekent dat
het bedrag dat je kunt besparen door de zorgkosten beheersbaar te houden,
lager wordt. Zo simpel is het. Als je niets doet, wordt de zorg niet beter.
Dan geven wij 8 mld. meer uit en is er geen man, vrouw of kind beter van geworden.
Je moet ervoor zorgen dat het geld dat je aan de zorg uitgeeft, ook aan de
zorg en de patiënten ten goede komt. Daarvoor zul je die slag moeten
slaan. Als gezegd wordt dat daarmee geen 4 mld. kan worden behaald, wat Bakker
en Scheepbouwer overigens wel zeggen, betekent dat de facto dat er dus een
minder grote beheersing van de zorgkosten zal plaatsvinden en er dus een hogere
premie zal komen. Wij zouden er alles aan moeten doen om de premies voor de
ziektekostenverzekering ook in de volgende periode zo laag mogelijk te houden.
Dat kan als er efficiënter wordt gewerkt.De heer Van Schijndel (Groep Eerdmans/Van
Schijndel):Na al deze financiële beschouwingen over de zorg heb ik toch het
gevoel dat bepaalde buitenlandse thema's worden doodgezwegen. Dat is niet
goed, want wie zwijgt, stemt toe. Er lopen toetredingsonderhandelingen met
Turkije. Turkije erkent Cyprus niet. Turkije vervolgt schrijvers en zelfs
Nederlandse kandidaat-politici staan daar bloot aan vervolging, heb ik in
de krant gelezen. Vindt u dat Turkije te goeder trouw onderhandelt? Mijn fractie
meent van niet. Zij meent dat dit een reden is om de onderhandelingen af te
breken.De heer Verhagen (CDA):Het is heel simpel met Turkije. Bij de onderhandelingen is heel nadrukkelijk
naar voren gebracht dat er heel wat te bespreken valt op het punt van het
respect voor de mensenrechten, de minderheden en de godsdienstvrijheid. Als
dat niet verandert, kan er geen sprake zijn van een volwaardig lidmaatschap
van Turkije van de Europese Unie. Dat is ook één van de redenen
dat de uitkomst van de onderhandelingen met Turkije niet bij voorbaat vaststaat.
Er zal een hele slag geslagen moeten worden. Het is terecht dat minister Bot
ook in de gesprekken met Turkije steeds aandacht vraagt voor de positie van
de minderheden en de christenen. Het is ook terecht dat hij aan de orde stelt
dat de strafwetgeving moet veranderen, zodat schrijvers als Pamuk en Elif
Schafak niet worden vervolgd vanwege bepaalde dingen die zij hebben gezegd.
Dat is wat er op dit moment gebeurt. De discussie over het starten van de
toetredingsonderhandelingen is in de Kamer uit-en-te-na behandeld. De CDA-fractie
was hierover zeker kritisch, maar wij gaan ermee akkoord. De criteria mensenrechten,
minderhedenrechten en vrijheid van godsdienst horen echter centraal te staan
in de discussies met Turkije.De heer Van Schijndel (Groep Eerdmans/Van
Schijndel):Voorzitter...De voorzitter:Nee, wij gaan niet meer de tijd verlengen door middel van het stellen
van vragen over zaken die niet gezegd zijn door de woordvoerders. Zo werkt
dat niet.De heer Van der Vlies (SGP):De heer Verhagen is zijn verhaal begonnen met het in 2002 gesloten regeerakkoord.
Daarin stonden enkele ethische dilemma's: abortus, euthanasie,
de Winkeltijdenwet, het bordeelverbod en zo nog enkele. Wij zijn allemaal
overrompeld door de gebeurtenissen van deze zomer. Wij hebben dus een paar
maanden aan werktijd voor het kabinet moeten inleveren. Ik had echter wel
gehoopt dat de heer Verhagen er enige treurnis over uit zou spreken dat deze
dossiers zijn blijven liggen.De voorzitter:Het spijt mij verschrikkelijk, mijnheer Van der Vlies, maar ik begin er
niet aan om nu, na ongeveer drie uur discussie met twee woordvoerders, op
deze wijze de spreektijd eindeloos te verlengen met een debat over allerlei
onderwerpen die niet door de woordvoerders zelf aan de orde zijn gesteld,
wat hun eigen keuze is. Ik sta de heer Verhagen dan ook niet toe om op uw
vragen in te gaan. Het geldt ook voor de andere leden die nu bij de interruptiemicrofoons
staan: een korte vraag naar aanleiding van wat de heer Verhagen wel heeft
gezegd, is toegestaan. Geeft u hem anders in de lunchpauze maar in overweging
om bepaalde punten in de tweede termijn aan de orde te stellen.Het woord is aan mevrouw Van der Laan.Mevrouw Van der Laan (D66):Mijn vraag gaat over energiebesparing, en dan met name over de discussie
rond de kernenergie. De fracties van CDA en D66 zijn vaak samen opgetrokken
om ervoor te zorgen dat er meer wordt gedaan aan energiebesparing...De voorzitter:Het spijt mij, wij gaan nu echt naar de lunchpauze toe. U begint ook over
een onderwerp dat niet aan de orde is geweest. In zijn tweede termijn zal
de heer Verhagen misschien iets zeggen over energie.Mevrouw Van der Laan (D66):Dat de CDA-fractie het milieu niet noemt, vind ik een feit dat wij hier
even mogen markeren.De voorzitter:Het gaat mij niet om de inhoud, maar om de methode van debatteren. Wij
gaan er nu niet allerlei punten bij halen.Het woord is aan de heer Rouvoet.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik wil graag reageren op een aantal zaken die de heer Verhagen wel heeft
gezegd. Sommige daarvan spraken mij wel aan, maar hadden volgens mij niet
direct te maken met de Miljoenennota maar meer met het verkiezingsprogramma
van het CDA. Leidt wat u hebt gezegd over zorg, kinderbijslag en kinderkorting
tot initiatieven van de CDA-fractie in het debat dat wij nu voeren over de
Miljoenennota? Zo nee, waarom hebt u deze punten dan in het debat ingebracht?Ik kom even terug op de zorgkosten. U kwam met een heel ingewikkeld verhaal
over de investering van 4,5 mld. Uw tabel is heel eenvoudig en overzichtelijk
opgebouwd, volgens het systeem van erbij en eraf. Bij eraf zie ik een bedrag
van 4 mld. Ik heb gezocht naar de 8,5 mld. erbij, maar die kon ik niet vinden.
Kunt u mij bijlichten?De heer Verhagen (CDA):Wij gaan uit van het basispad. Dat geldt voor iedere partij. In de lasten,
dus in het bedrag dat eraf gaat, is ook de hoogte van de premie voor de ziektekostenverzekering
begrepen. Als wij niet 4 mld. minder stijging van de zorgkosten kunnen realiseren,
betekent dit de facto dat de premie omhoog gaat. Zo simpel is het.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Mijn vraag is nog simpeler...De heer Verhagen (CDA):Ja, maar laat u mij nu ook eens een keer mijn verhaal afmaken!De voorzitter:Daar zijn wij anders al geruime tijd mee bezig!De heer Verhagen (CDA):Ik krijg zes vragen, daarvan beantwoord ik er één en dan
krijg ik de volgende vraag al weer. Zo kunnen wij door blijven gaan.U doelt op de kinderbijslag. Die gaat in de voorstellen van het kabinet
omhoog. De kinderopvangtoeslag gaat eveneens omhoog. Ik heb aangegeven dat
je daar ook in de volgende periode een slag mee moet maken. Het mooie van
dit kabinet is namelijk dat het de trend heeft omgebogen die is ingezet onder
de Paarse kabinetten, die fors bezuinigd hebben op de kinderbijslag. Nu is
er weer aandacht voor het gezin en voor de ondersteuning van gezinnen via
de kinderbijslag en de kindertoeslag.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Op het punt van de kinderbijslag komt u dus niet met aanvullende initiatieven.
U hebt er weliswaar een heel verhaal over, dat ik steun, maar dat is alleen
voor de campagne en daarna, en niet voor de Miljoenennota waar het hier vandaag
over gaat. Conclusie 1 is dus dat er geen voorstel te verwachten is van het
CDA om daar iets bij te plussen. Dat is jammer. Wij zullen die voorstellen
nog wel doen. Conclusie 2 betreft de tabel die u had. Er gaat 4 mld. af en
er komt geen 8,5 mld. bij. Dan komt u dus nooit met 4,5 mld. in de plus.De heer Verhagen (CDA):Jazeker. Voorzitter...De voorzitter:Nee, het waren geen vragen. Het waren conclusies die voor rekening van
de heer Rouvoet zijn.De heer Verhagen (CDA):En die niet kloppen.De voorzitter:Oké. Dat hebt u dan gezegd.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):U hebt het gehad over bezuinigingen. Bedoelde u daarmee ook bezuinigingen
op ambtenaren?De heer Verhagen (CDA):Ja. Het kabinet heeft in de afgelopen jaren al een forse slag gemaakt
om ervoor te zorgen dat er geen overbodige bureaucratie meer is, dat er meer
naar uitvoering gaat in plaats van naar beleid. Er is dus een forse reorganisatie
geweest. Ook in de komende periode kun je daarmee doorgaan. Wij doen bijvoorbeeld
het voorstel om maar een deel van de vacatures op te vullen die ontstaan,
zodat je ook in de komende periode geen groei van overbodige bureaucratie
krijgt.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.45 uur tot 14.30 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20062007-201-232.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl