Behandeling van de wetsvoorstellen:  - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2000 (26800 XIII);  - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2000 (26800 D)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 886-912

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-11-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 13, pagina 886-912

26-10-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26800-XIIIToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26800-DToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Rosenmöller aan de minister-president over diens uitlatingen in het Jaarboek voor het Democratisch Socialisme over de speculatieve ontwikkeling op de aandelen- en woningmarkten (mondelinge vragenuur)Pagina 863-869
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 13 oktober 1999 over de Algemene nabestaandenwetPagina 876-878
Presentie en opening (dinsdag 26 oktober 1999)Pagina 863-863
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de grens tussen de gemeenten Deventer en Gorssel, tevens provinciegrens tussen Overijssel en Gelderland (26528)Pagina 878-886
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2000 (26800 XIII); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2000 (26800 D)Pagina 886-912
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 26 oktober 1999)Pagina 872-872
Vragen van het lid Karimi aan de minister-president, minister van Algemene Zaken, over een voorgenomen handelsmissie onder leiding van staatssecretaris Ybema naar Cuba, later deze weekPagina 870-872
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2000 (26800 IV), en over: - de motie-Van der Knaap over een topconferentie op koninkrijksniveau (26800 IV, nr. 5); - en twee andere moties (26800 IV, nr. 6 en 7)Pagina 875-875
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 26 oktober 1999)Pagina 912-915
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358)Pagina 872-875
Stemmingen over tien moties, ingediend tijdens het notaoverleg over De derde eeuw spoor: - de motie-Reitsma c.s. houdende het verzoek af te zien van beursgang bij NSR (26464, nr. 3); - de motie-Reitsma c.s. over het samenhangen van prestatiecontract, infraheffing en concessieverlening (26464, nr. 4); - de motie-Reitsma c.s. over Noord-Holland Noord (26464, nr. 5); - en 7 andere motiesPagina 875-876
Vragen van het lid Dittrich aan de minister van Justitie over de website waarop de woonplaatsen van ex-zedendelinquenten in kaart worden gebrachtPagina 869-870

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 134 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2000 (26800 XIII);het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2000 (26800 D).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! Het gaat goed met onze economie, zegt het kabinet. Mooie groeicijfers,
laag financieringstekort, er is vertrouwen in de economie bij consumenten
en het bedrijfsleven. Er worden veel banen geschapen. Maar tegelijkertijd
is er alle reden voor waakzaamheid. Onze inflatie is een van de hoogste in
de Europese Unie. De staatsschuld stijgt en volgens een studie van het CPB
is het slecht gesteld met onze arbeidsproductiviteit, met name in de dienstensector.
Bovendien leven we op een vulkaan, zegt de minister-president. Dan moeten
wij ons afvragen of we ons in ons land in deze goede tijden thans maximaal
voorbereiden op de toekomst. Mijn fractie wil dan ook graag een paar dringende
punten aan de orde stellen.Allereerst kom ik dan te spreken over de publiek-private taken. Zeker
als het om een eerste noodzakelijke levensbehoefte gaat, zoals water, gas
en elektriciteit, moet volgens mijn fractie de overheid te allen tijde de
leveringszekerheid en de leveringsbetrouwbaarheid aan alle burgers en bedrijven
kunnen garanderen. De levering moet voorts tegen een redelijke prijs gebeuren.
Een duidelijk voorbeeld waarbij dat niet goed dreigt te gaan, is bij de liberalisering
en de privatisering van de elektri- citeitsvoorziening. De CDA-fractie heeft
steeds gepleit voor het in handen houden door de overheid van 100% van het
landelijke hoog- spanningsnet. Dat is zeker van belang nu elektriciteitsbedrijven
worden geprivatiseerd. Een kentering in het denken lijkt nu zichtbaar. Vrijwel
de gehele Eerste Kamer was van mening dat de overheid 100% van
het hoogspanningsnet in handen moest houden. Gelukkig heeft de Tweede Kamer
bij de productie en distributie van drinkwater wel gekozen voor het in overheidshanden
houden van deze uiterst belangrijke nutsfunctie. Wil de overheid haar nutsfunctie
bij burgers en bedrijven kunnen waarmaken, dan moet zij volgens de CDA-fractie
op zijn minst de infrastructuur in handen houden, of dat nu de kabel, het
spoor, het waterleidingnet, het gasleidingnet of het hoogspanningsnet is.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! Waarom heeft de heer Van den Akker dan ingestemd met de privatisering
van de telecomsector? Daar is de infrastructuur niet in handen van de overheid.
Dat betekent overigens helemaal niet dat de overheid er geen zeggenschap meer
over kan hebben.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! Ik had het over de Elektriciteitswet. De CDA-fractie heeft
duidelijk tegen aanneming van de Elektriciteitswet gestemd en wel vanwege
het feit dat de overheid niet meer het hoogspanningsnet in handen hield.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat is mijn vraag niet. U zegt: in algemene zin moet de overheid om iets
te zeggen kunnen hebben, het eigendom hebben. Dat bestrijd ik. Ik noem als
voorbeeld de telecommunicatie. Zeggenschap is wat anders dan eigendom.De heer Van den Akker (CDA):Wat ik zei geldt in principe ook voor de telecommunicatie. Het is de vraag
of alles zo gunstig uitpakt voor de individuele gebruiker en met name voor
de kleinverbruikers. Wat de elektriciteitsvoorziening betreft zetten wij wat
dat betreft een heel groot vraagteken. Wij hebben meer voorbeelden waaruit
blijkt dat de privatisering niet goed loopt.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Maar u kunt toch moeilijk volhouden dat de liberalisering van de telecommarkt
niet goed is gebleken voor de consument. Bovendien heeft u daar zelf mee ingestemd.De heer Van den Akker (CDA):Voor grote bedrijven: ja. Voor kleinverbruikers is het maar de vraag of
dat zo is. Heeft u een verlaging van uw telefoonrekening gezien? Ik niet.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Inderdaad heb ik een verlaging gezien. Ik heb meer keuzevrijheid gezien.
Ik heb allerlei soorten telefoons op de markt gezien en ik heb een enorme
daling van de internationale prijzen gezien. En, zoals u weet, zitten wij
nog maar aan het begin.De heer Van den Akker (CDA):Het gaat om de telefoongesprekken. Aan een goedkopere telefoon heb ik
weinig. Het gaat om de kosten voor de telefoongesprekken en heeft u op uw
privé-rekening verlaging van de kosten voor telefoongesprekken gezien?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Natuurlijk...De voorzitter:Dit is al gezegd. Het antwoord kunt u erop nalezen. Nu stelt de heer Van
den Akker vragen aan mevrouw Van Zuijlen, maar dat kan hij ook in haar termijn
doen.Mevrouw Vos (GroenLinks):De heer Van den Akker doet nu aan geschiedvervalsing. Hij zegt dat het
CDA tegen de Elektriciteitswet heeft gestemd, maar dat is niet waar. Het CDA
heeft voor deze wet gestemd. In een volgende fase, bij een herziening die
over een aantal onderdelen ging, was het CDA wél tegen. Op het belangrijke
moment van de principe- uitspraak over deze liberalisering heeft het CDA daarmee
ingestemd. Betekent het verhaal van nu en van de afgelopen maanden dat het
CDA zich indertijd heeft vergist?De heer Van den Akker (CDA):De heer Lansink, mijn voorganger, heeft ook bij de behandeling van de
wet in 1998 telkens gezegd dat hij ervoor was dat 100% van het hoogspanningsnet
in handen van de overheid zou blijven. Bij de herziening van de Elektriciteitswet
eerder dit jaar is dit punt weer aan de orde geweest, met name in relatie
tot de bakstenendiscussie. Wij vonden de garanties onvoldoende om mee te gaan
met deze wijziging. Mevrouw Vos weet dat wij toen tegengestemd hebben, want
ik heb er zelfs een stemverklaring over afgelegdMevrouw Vos (GroenLinks):Hoe is het dan mogelijk dat het CDA er, op het moment dat het erom ging,
mee heeft ingestemd? Waarom hebt u toen niet gezegd: zolang wij geen zekerheid
hebben over het hoogspanningsnet en over een aantal andere zaken, gaan wij
niet akkoord? Waarom hebt u in eerste instantie deze minister gesteund en
gezegd: gaat uw gang, ga door met de liberalisering?De heer Van den Akker (CDA):De heer Lansink heeft telkens weer aan de orde gesteld dat hij voor 100%
van het hoogspanningsnet in handen van de overheid was, ook bij de behandeling
van de Elektriciteitswet in 1998. Ik heb dat herhaald bij de wijziging van
de wet eerder dit jaar. In combinatie met andere factoren was het voor ons
reden om tegen te stemmen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Zegt u nu dat het CDA indertijd beter tegen de wet had kunnen stemmen?De heer Van den Akker (CDA):Nee, er was natuurlijk een aantal factoren aan de orde. Bij de wijziging
van de Elektriciteitswet waren wij over een aantal dingen ontevreden, bijvoorbeeld
over de warmtekracht. Alles overziend hebben wij toen tegengestemd. De belangrijkste
factor was de 100% overheidseigendom van het hoogspanningsnet.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het is heel merkwaardig dat de CDA-fractie nu ten oorlog trekt tegen de
Elektriciteitswet. Ik kan haar daar overigens een heel eind in volgen. Ook
mijn fractie ziet grote problemen, maar ik hoor toch graag wat nu precies
de mening van de fractie van het CDA is. Zegt zij dat wij het hele project
nooit hadden moeten ingaan en dat het aan de overheid is om zo snel mogelijk
vergaande maatregelen te nemen om de liberalisering stop te zetten of zelfs
terug te draaien? Of is men er niet in principe, maar slechts op een aantal
onderdelen tegen?De heer Van den Akker (CDA):Als je de hele productiekant al hebt geliberaliseerd en geprivatiseerd
en ook een beweging in de distributiekant in gang zet, wat heb je dan als
overheid nog waar te maken in deze nutsfunctie? Dan heb je alles uit handen
gegeven. Het enige onderdeel waarop je nog wat kunt, is het hoogspanningsnet.
Iedereen die elektriciteit produceert moet op het net en iedereen
die elektriciteit gebruikt moet dat van het net afhalen. Op het hoogspanningsnet
kan de overheid nog echt haar functie waarmaken. De minister heeft dat in
haar motivatie ook steeds gezegd. Steeds heeft zij gewezen op de extra waarborg
die de overheid hiermee in handen heeft. Wij verschilden alleen van mening
over het percentage. De minister acht 50% plus één voldoende,
maar wij pleiten voor 100%.De heer Hindriks (PvdA):Waarom moet de overheid aan de hand van deze definitie van nutsfunctie
zeggenschap dan wel eigendom hebben om de nutsfunctie te kunnen invullen?De heer Van den Akker (CDA):De overheid heeft de taak dat gas, water en elektriciteit voor iedereen
ter beschikking staan, met leveringszekerheid en leveringsbetrouwbaar- heid,
tegen een redelijke prijs. Dat moet voor elke burger gelden, voor natuurlijke
en rechtspersonen.De heer Hindriks (PvdA):Is het eigendom van de infrastructuur daarvoor het enig bepalende?De heer Van den Akker (CDA):Wij hebben de productie al geprivatiseerd en zijn bezig met de privatisering
van de distributie. Hoe kan de overheid deze functie dan nog waarmaken? Ik
gebruik de argumentatie van de minister. Zij acht 50% plus één
noodzakelijk om de functie te waarborgen. Wij denken dat wij het maximaal
kunnen doen als wij 100% van het net in handen houden.De voorzitter:Nog één keer, en dan houden wij op over dit onderwerp!De heer Hindriks (PvdA):Ik ken vele sectoren, waar eigendom geen rol speelt bij een goede prijs,
bij leveringszekerheid enzovoorts. U kent ze ook. De vraag is dus of het er
niet om gaat dat de overheid invloed heeft, en zeker kan stellen dat de prijs
juist is, dat de leveringszekerheid gewaarborgd is, en dat dit veel belangrijker
is dan de eigendom op zichzelf.De heer Van den Akker (CDA):De hele Eerste Kamer heeft mij daarin gelijk gegeven. Als ik naar de uitspraken
van de heer Melkert luister die hij onlangs heeft gedaan, merk ik dat die
in dezelfde richting gaan.De voorzitter:Ik merk dat u weer een interruptie probeert uit te lokken, maar dat zal
niet lukken. De heer Blok krijgt nog de gelegenheid een vraag te stellen,
en dan gaat u verder met uw betoog.De heer Blok (VVD):Ik ben eenvoudigweg benieuwd wat het voor de zeggenschap uitmaakt of je
100% hebt, of 50% plus één.De heer Van den Akker (CDA):Dan heeft u een andere mening dan uw collega Loudon in de vorige kabinetsperiode
in de Eerste Kamer. Die was namelijk voorstander van het voor 100% in overheidshanden
krijgen van het hoogspanningsnet. Ik kan de tekst voorlezen, als u daarin
geïnteresseerd bent.De heer Blok (VVD):Ik ben geïnteresseerd in het antwoord op mijn vraag.De heer Van den Akker (CDA):Zoals gezegd, vinden uw eigen partijgenoten hetzelfde als ik. Het zou
goed zijn, eens naar uw eigen partijgenoten te luisteren.Voorzitter! Wij zijn dus voor het feit dat de overheid 100% van het hoogspanningsnet
in handen krijgt. Gelukkig heeft de Tweede Kamer als het gaat om water gezegd,
dat dat voor 100% in handen van de overheid moet blijven om de functies te
kunnen waarborgen. Wat is het wezenlijke verschil tussen water en elektriciteit?
Beide zijn noodzakelijke levensbehoeften. Wil de overheid die functie aan
burgers en bedrijven kunnen waarmaken, dan moet zij volgens mijn fractie die
infrastructuur minstens in handen houden.Voorzitter! Ook bij de minister lijkt een wending in denken te zijn opgetreden.
Zij stemt in met het niet naar de beurs brengen van de Nederlandse Spoorwegen.
Wij complimenteren de minister met deze beslissing, en vragen haar wat het
hoogspanningsnet betreft ook een stap in die richting te zetten. Afhankelijk
van de antwoorden van de minister overweegt mijn fractie, in tweede termijn
een motie in te dienen om 100% van het hoogspanningsnet in handen te krijgen.Voorzitter! De laatste tijd worden wij geregeld geconfronteerd met voorbeelden
van te ver doorgeschoten privatisering en marktwerking. Privatisering is in
ons land een doel op zich aan het worden. Veelal betekent dit, dat het lucratieve
deel wordt geprivatiseerd, en de onrendabele delen aan de samenleving worden
overgelaten. Vandaar dat mijn fractie bij monde van Jaap de Hoop Scheffer
het begrip "maatschappelijke onderneming" heeft genoemd. Dat is niets nieuws,
want maatschappelijke ondernemingen zijn vanouds al actief op terreinen van
pensioenfondsen, omroepverenigingen, woningbouwcorporaties en dergelijke.
Een maatschappelijke onderneming is een onderneming die midden in de samenleving
staat en als mission statement ook duidelijk kenbaar maakt, in welke zin en
op welke wijze wordt bijgedragen aan de kwaliteit van de samenleving. In wezen
gaat het hierbij om ondernemingen, waarbij niet de aandeelhouders of shareholders
centraal staan, maar de samenleving, de stakeholders. Winst is niet de eerste
doelstelling van de maatschappelijke onderneming, maar het zo goed mogelijk
voorzien in een publieke taak. Stakeholders zullen in de onderneming vertegenwoordigd
moeten zijn. Eventuele winsten komen weer ten goede aan de onderneming.Mevrouw de voorzitter! De maatschappelijke onderneming moet niet worden
verward met het begrip "maatschappelijk verantwoord ondernemen". Zelfs de
heer Dijkstal haalde in het debat tijdens de algemene politieke beschouwingen
beide begrippen door elkaar. Bij maatschappelijk verantwoord ondernemen gaat
het om beïnvloeding van de relatie tussen economische activiteiten van
ondernemingen en thema's zoals milieu, mensenrechten, sociale normen en dierenwelzijn.
Internationalisering brengt met zich mee dat je niet alles bij wet kunt regelen.
Daarom hecht de CDA-fractie grote waarde aan de eigen verantwoordelijkheid.
Steeds meer bedrijven hanteren een gedragscode voor internationaal verantwoord
ondernemen als onderdeel van hun strategisch beleid. Het is een kwestie van
goed ondernemerschap waarbij de consument, de vakbeweging, de OR en de media
een belangrijke rol kunnen vervullen. De staatssecretaris zei onlangs dat
de instrumenten die hij op dit gebied heeft, niet zijn gebaseerd
op overheidsbeleid, maar op de internationale rechtsorde, zoals de richtlijn
van de OESO uit 1976, die op dit moment wordt vernieuwd, en afspraken in ILO-verband.
Wij zijn blij dat de staatssecretaris bereid is initiatieven te nemen om een
en ander in Europees verband uit te werken en het eventueel uit te breiden
naar de WTO.Voorzitter: Van der HoevenDe heer Van den Akker (CDA):Er zouden minder regels en minder administratieve lasten komen. De tussenrapportage
van de commissie-Slechte over de administratievelastendruk moet de minister
als een koude douche hebben ervaren. Paars I en II hebben het als speerpunt
van beleid gemaakt, maar onder deze kabinetten zijn de administratieve lasten
met maar liefst 30% gestegen tot 16,5 mld. Over lastenverlichting gesproken!
De CDA-fractie heeft al eerder gepleit voor een onafhankelijke en gezaghebbende
toets ten aanzien van nieuwe regelgeving. Ook bij de begrotingsbehandeling
van Economische Zaken vorig jaar hebben we gepleit voor een MKB toets. Het
MKB heeft namelijk de hoogste administratievelastendruk per werknemer. Echter,
beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Wij zijn zeer verheugd dat
de minister na lang aandringen, niet alleen van mijn fractie, maar ook vanuit
andere partijen en het bedrijfsleven, heeft besloten zo'n onafhankelijke toetsingscommissie
in het leven te roepen. Daarvoor dank.Mijn fractie wil graag weten wat er met de gebonden ontwikkelingshulp
gaat gebeuren. Wij horen hier tegenstrijdige geluiden over uit het kabinet,
hetgeen tot verwarring leidt. Minister Herfkens wil de gebonden ontwikkelingshulp
afschaffen terwijl de staatssecretaris die juist wil handhaven. Kan de staatssecretaris
hierover duidelijkheid verschaffen en kan hij aangeven wat de laatste stand
van zaken is met betrekking tot de voorbereiding van de komende WTO-bespreking,
met name als het gaat om de onderhandelingen over de agenda?Uit onderzoek van de Erasmus Universiteit blijkt dat Nederland onvoldoende
van de Franse afzetgroei profiteert door een gebrek aan talenkennis. Deze
Franse taalbarrière kost ons ieder jaar 23 mld. Veel exportkansen blijven
daardoor onbenut. Het CDA zou de staatssecretaris daarom willen vragen MKB-ondernemers
die intensieve spoedcursussen talenonderwijs volgen bij ROC's en specifiek
gericht zijn op exporterende MKB-bedrijven, te ondersteunen. Graag een reactie
van de staatssecretaris of en hoe hij een en ander zou willen vormgeven.Met betrekking tot het regionaal beleid heeft de CDA-fractie vorig jaar
gepleit voor zogenaamde regiocontracten. Deze afspraken worden door de CDA-fractie
gezien als harde en geen vrijblijvende afspraken. Ze zijn bedoeld om de mogelijkheden
en kansen van regio's optimaal te benutten. Bovendien sluit het aan bij de
wens om de regio een grotere eigen verantwoordelijkheid te geven. In algemene
zin is niet duidelijk wat de stand van zaken is ten aanzien van de verschillende
Brusselse fondsen. Evenmin is duidelijk hoe de cofinanciering wordt veiliggesteld. Een van de eerste contracten die met een regio is gesloten is het Langmanakkoord
tussen het Rijk en Noord-Nederland. Een van de voorwaarden voor de CDA-fractie
was, is en blijft dat die afspraken onverkort worden nagekomen. De noordelijke
commissarissen hebben inmiddels grote zorg uitgesproken over de voortgang.
Zo wordt gesteld dat de ministeries van SZW, LNV en V en W de vorig jaar gemaakte
afspraken niet nakomen, zowel als het gaat om de hoogte van de bedragen als
om de condities waaronder. Is deze kritiek terecht? Graag hierop een reactie
van de staatssecretaris.Een van de majeure projecten is de Zuiderzeelijn of de HSL-Noord. Gestreefd
wordt naar start en aanleg voor het jaar 2010. Volgens het Noorden is andermaal
sprake van een aanzienlijke vertraging. Verder omvat de begroting van EZ geen
voortgangsrapportage inzake het Langmanakkoord. Kan de Kamer op korte termijn
een dergelijke rappor- tage verwachten? Over de verhoging van de
effectieve belastingdruk voor directeuren-eigenaren zal ik straks spreken.
Het MKB is teleurgesteld dat de Subsidieregeling haalbaarheidsprojecten MKB
en de Kennisdragers in het MKB in 2000 op het niveau van 1999 worden gecontinueerd.
Toen zijn de budgetten namelijk gehalveerd. Ook vertonen de budgetten voor
deze regelingen een springerig beeld. MKB Nederland spreekt van "budgettair
gezwalk". Wat is hiervan de reden?De CDA-fractie juicht een zogenoemde stroomlijning van de stimuleringsregelingen
toe. Hoe hard zijn deze voornemens? In 1999 hadden wij 65 regelingen voor
2 mld. en in het jaar 2000 hebben wij 66 regelingen voor 2,2 mld. Een en ander
is toch in tegenspraak met de antwoorden die de minister heeft gegeven op
vragen van collega Leers over dit onderwerp eerder dit jaar. Graag ook een
reactie van de minister op dit punt voor het MKB.Voorzitter! Dan kom ik bij de coördinatie- en interventietaken van
het ministerie. De minister pleitte er onlangs voor, diverse Europese raden
samen te voegen tot één grote concurrentiekrachtraad, waarbij
Economische Zaken het voortouw heeft. Daardoor zou de concurrentiekracht van
de EU worden versterkt. Maar wat de minister in Europa wil, laat zij in eigen
land liggen. Zouden de slagkracht en concurrentiekracht van de Nederlandse
economie niet drastisch worden verhoogd als het ministerie van Economische
Zaken haar belangrijke katalyserende en coördinerende rol weer zou oppakken,
zoals dat ook onder de vorige minister gebeurde? Ik denk in dit verband aan
de technologische topinstituten, het benchmarkingconvenant, de WBSO-regeling,
de twinningcenters, het project marktwerking, deregulering en wetgevingkwaliteit.
En als ik nu dit rijtje zou willen aanvullen met wat in het afgelopen halfjaar
is gebeurd, wordt het oorverdovend stil. Misschien heeft de minister gelijk
als zij zegt: jullie zullen nooit merken waar ik intervenieer. Vorige week
maandag was de Vietnamese minister van justitie in Nederland. Hij werd ontvangen
door de vaste commissie voor Economische Zaken, want hij bleek ook MKB-beleid
in zijn pakket te hebben. Zal dat in Nederland over een paar jaar ook het
geval zijn?Als CDA-fractie vinden wij dat Nederland gebaat is bij een gezaghebbend
ministerie van Economische Zaken, maar dan wel met een "sense of urgency"
op de Bezuidenhoutseweg. Het ministerie van Economische Zaken zou op bepaalde
punten veel meer kunnen coördineren. Staatssecretaris Benschop stelde
in Vrij Nederland van 5 juni jl. dat er op het punt van onderwijs
en kennis al veel gebeurt, maar niet genoeg en dat wij zwak zijn op het gebied
van technologische innovatie. Hij stelde tevens dat de stimulansen die wij
daaraan geven te beperkt zijn en dat wij op dat gebied gevangenen zijn geworden
van het marktdenken. Volgens staatssecretaris Benschop vergeten wij dat er
veel intelligente stimulansen te geven zijn. Hij vond dat zich op het ministerie
van Economische Zaken een zwart gat bevindt en stelde dat minister Wijers
daar wel interessante ideeën over had.De CDA-fractie pleit ervoor dat het aantal technische attachés
wordt uitgebreid met twee en wel één in Rusland en één
in Israël. Met name Israël ontwikkelt zich in een heel snel tempo
als een hightech natie. Vooral op het ICT-gebied liggen geweldige kansen,
maar die moeten dan wel goed worden gecoördineerd door het ministerie.
Binnen enkele jaren bedraagt het tekort aan ICT-krachten in ons land maar
liefst 60.000. Het gaat echter niet alleen om de arbeidsplaatsen in de ICT-sector
zelf; belangrijker is dat ICT in andere bedrijfstakken van cruciaal belang
is om te blijven concurreren. Maar dan moet wel iemand die coördinerende
rol oppakken, de dirigent zijn, de aanjager zijn, om samen met andere ministeries –
zoals OCW, Financiën, Sociale Zaken en misschien werkgevers en werknemers –
een goed beleid te formuleren en te implementeren. Kan de minister een reactie
geven op de bevindingen van de taskforce Risseeuw?Voorzitter! Mijn fractie maakt zich grote zorgen over de ICT-activiteiten
bij de overheid zelf. De minister wil zich niet bemoeien met de ICT-activiteiten
van mevrouw Borst, zoals zij zelf zei. Maar als je wilt aanjagen, moet dat
wel gecoördineerd gebeuren. Je kunt een enthousiaste roeiploeg hebben,
met een toeterende aanjager, maar die moet tegelijkertijd wel stuurman zijn,
anders wordt het een chaos. Er zijn legio voorbeelden aan te dragen van situaties
in het bedrijfsleven waarbij de ICT-activiteiten niet goed worden gecoördineerd
en dat is een uiterst kostbare aangelegenheid. De hoogste leiding moet zich
ervoor verantwoordelijk voelen. Graag een reactie van de minister. Afhankelijk
van haar antwoord overweeg ik hierover een motie in te dienen. Het is van
buitengewoon belang dat de coördinatietaak tussen de ministeries goed
tot zijn recht komt.En dan de coördinatie rol met betrekking tot het belastingplan 2001.
Reken maar dat ik daarin een stevige inbreng heb gehad juist ook waar het
gaat om belastingmaatregelen voor het midden- en kleinbedrijf, aldus de minister.
Het gekke is dat de ondernemers daar zelf heel anders over denken. Het is
duidelijk dat de effectieve belastingdruk voor directeuren-eigenaren van BV's
toeneemt van 51,25% naar 54,50%. Het kan en mag niet zo zijn dat ondernemers
er als enigen op achteruit gaan vanaf 2001, zo stelde de voorzitter van MKB
Nederland. Voorzitter! Wij zijn het daarmee eens. Wij zouden dan ook graag
van de minister willen weten waar haar stevige inbreng, zoals zij het zelf
formuleerde, uit bestond, temeer daar in een eerdere versie van het kabinetsplan
wel koopkrachtberekeningen voor zelfstandigen stonden. Laten we vermijden
dat op deze manier de lastendruk met 250 mln. toeneemt en zand wordt gestrooid
in de banenmotor van onze economie. Het ministerie van EZ ziet
het als zijn taak om ten behoeve van toerisme en recreatie te interveniëren
bij andere ministeries, wanneer daar toerismeonvriendelijk beleid wordt ontwikkeld.
Kan de staatssecretaris aangeven wat op dit punt in het afgelopen jaar is
bereikt? Onze fractie blijft zich zorgen maken over de uitwerking die de toeristenbelasting
kan hebben op de concurrentiekracht van de Nederlandse toeristenindustrie.Mevrouw de voorzitter! Wij lopen tegen de grenzen aan van de economische
groei als gevolg van een tekort aan vaklieden. En dat maakt het met recht
een probleem van de minister van Economische Zaken. Ons beroepsonderwijs is
in de loop der jaren meer en meer algemeen vormend geworden. Er zijn echter
heel veel jongens en meisjes die algemeen vormend onderwijs niet kunnen of
willen. Die willen graag een praktijk gerichte opleiding. Die willen graag
met hun handen werken. Die zijn "manueel begaafd", zoals mevrouw Adelmund
dat noemt. Veel jongens en meisjes maken om die reden de beroepsopleiding
niet af. Daaronder zijn heel veel allochtone jongeren. In het leerlingwezen
is het uitvalpercentage zelfs 45. Dit heeft grote gevolgen voor de aantallen
nieuwe vaklieden die zo broodnodig zijn in alle sectoren van onze economie.
Waarom als minister van Economische Zaken niet het voortouw genomen om hier
iets aan te doen waar het gaat om het bereiken van de grenzen van de economische
groei? Wij hebben begrepen dat de minister de SER op dit punt om advies heeft
gevraagd. Zij zou zelf al eerder allerlei dingen kunnen doen waarvoor geen
SER-advies nodig is. Voortijdig schoolverlaten wordt door de minister-president
terecht gezien als een probleem dat krachtig aangepakt moet worden. En alle
sectoren in onze economie hebben te maken met dat chronisch tekort aan vaklieden.
Graag een reactie van de minister over wat zij hieraan denkt te kunnen doen.
Dat er iets moet gebeuren, is duidelijk.Nog een voorbeeld van een terrein waarop naar de mening van de CDA-fractie
niet of onvoldoende is geïntervenieerd. Voor de kolengestookte elektriciteitscentrales
in Nederland wordt het heel moeilijk te concurreren met het buitenland wanneer
zij even efficiënt moeten zijn als gasgestookte centrales. De centrales
prijzen zich uit de Europese geliberaliseerde markt. Massale import van elektriciteit
zal het gevolg zijn. Er wordt nu al per jaar al 3500 megawatt geïmporteerd.
Dit is noch in het milieubelang, noch in het belang van de Nederlandse elektriciteitssector.
We komen er bij de behandeling van de Klimaatnota op 1 november nog uitgebreid
op terug. Maar hoe kon de minister hiermee akkoord gaan?Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! De heer Van den Akker zegt dat het niet kan in een geliberaliseerde
markt. De vraag is hoe wij dat probleem dan moeten aanpakken. Moeten wij niet
beginnen met aan de liberalisering een aantal harde randvoorwaarden te stellen,
ook in Europees verband? Het lijkt mij een vreemde gang van zaken dat wij
in dit land bepaalde milieumaatregelen niet kunnen nemen, omdat wij op een
liberale markt werken.De heer Van den Akker (CDA):Ik heb dit punt aan de orde gesteld in het kader van de interventietaak
van de minister van EZ en niet om nu al oplossingen aan te dragen voor het debat dat wij volgende week zullen voeren. Wij sluiten kolencentralecapaciteit
en daarover heb ik de minister twee weken geleden ook een vraag gesteld toen
wij spraken over het actieprogramma energiebesparing of de Milieuraad, dat
weet ik niet meer precies. Wij sluiten capaciteit van milieuefficiënte
kolengestookte centrales en vervolgens gaan wij elektriciteit importeren.
Waar halen wij dat vandaan? Van bruinkoolgestookte centrales in Duitsland?
Milieuonvriendelijker kun je het toch niet bedenken? Toen ik vroeg wat de
minister daar nu van vond, zei zij: Dat is prima, want dan moet Duitsland
nu maatregelen gaan nemen om die CO2 terug te brengen. Als ik het
goed begrijp, zegt de minister dat wij hier de centrales moeten sluiten om
de prijs te betalen om in Duitsland de milieumaatrege- len te laten nemen
en daar heb ik toch bezwaar tegen!Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter!...De voorzitter:Neen, mevrouw de minister, u krijgt morgen de gelegenheid.Minister Jorritsma-Lebbink:Heel graag, maar ik hoop wel dat iedereen goed heeft opgelet, want er
wordt nu wel heel erg aan geschiedvervalsing gedaan!De voorzitter:In deze Kamer wordt goed opgelet en wij hebben er goede nota van genomen
dat u morgen hetgeen u is opgevallen uitgebreid aan de orde zult stellen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Natuurlijk voeren wij die discussie de volgende week, maar de heer Van
den Akker zegt feitelijk nu al dat wij vanwege de geliberaliseerde markt bij
Nederlandse centrale niet tot milieumaatregelen kunnen overgaan. Ik vind dat
nogal vergaand. Is de CDA-fractie dan niet van mening dat wij die milieumaatregelen
moeten nemen en er op een andere manier voor moeten zorgen dat ook elders
in Europa nadere eisen worden gesteld aan de productie van elektriciteit?De heer Van den Akker (CDA):De volgende week zullen wij met een aantal voorstellen komen maar daar
wil ik nu niet op vooruitlopen. U heeft gelijk dat er wel degelijk andere
maatregelen te bedenken zijn dan hier worden voorgesteld. De minister sprak
over geschiedvervalsing, maar ik zal de tekst van haar antwoord van twee weken
geleden volgende week meenemen en voorlezen.De voorzitter:U hoeft ook niet vooruit te lopen op uw tweede termijn!De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik vind het best als collega Van den Akker de problematiek
van CO2 en dergelijke aan de orde stelt, maar dat hij dat op zo'n
manier doet dat de werkelijkheid toch wel geweld wordt aangedaan, vind ik
bij het populistische af.Is collega Van den Akker van mening dat de milieudoelstelling linksom
of rechtsom moet worden gehaald of vindt hij dat die doelstelling ter discussie
staat?De heer Van den Akker (CDA):U kunt wel zeggen dat het bij het populistische af is, maar het is niet
anders dan de werkelijkheid; het staat zo ook geschreven in de klimaatnota.
Wij hebben enkele weken geleden de hoorzitting over die nota gehad en toen
heeft u zelf kunnen horen wat alle sectoren hebben ingebracht, de elektriciteitssector,
VNO-NCW, de BZW, de centrales zelf, enz. Ik sta het dus niet uit mijn duim
te zuigen.Natuurlijk zijn wij het eens met de milieudoelstelling. Wij hebben ook
die 6% van 1990 tot 2010 onderschreven als gevolg van de Kyoto-afspraken.
Het gaat erom of dit wel het middel is!De voorzitter:De heer Van den Akker vervolgt zijn betoog en ik wijs hem erop dat hij
nog zo ongeveer anderhalve minuut spreektijd over heeft.De heer Van den Akker (CDA):Ik zal mij aan mijn spreektijd houden, voorzitter.Ik was bezig met de minister te laten zien dat het ministerie veel meer
aan die coördinatie- en interventietaak zou kunnen doen dan tot nu toe
is gedaan. Ik heb dat ook met een aantal voorbeelden duidelijk gemaakt. Als
het erom gaat om de concurrentiekracht van de EU-landen met elkaar te vergelijken
en van elkaar te leren, waarom dan niet het beroepsonderwijs als toetsingscriterium
daarin opgenomen? De minister-president vond wel dat de landen van de EU op
dit punt heel veel van elkaar zouden kunnen leren, maar helaas de minister
van EZ blijkbaar niet! Of is zij misschien bang voor zo'n vergelijking? Gegevens
die onlangs ter beschikking zijn gekomen van Eurostat, zeg maar het Europese
CBS, laten een onthutsend beeld zien: In Nederland verlaat 50% van de jongeren
de school met slechts MAVO als hoogste kwalificatie. Alleen Spanje en Portugal
doen het nog minder dan wij. Concreet wil ik de minister vragen om bij de
eerstvolgende Industrieraad het onderwijs, c.q. het beroepsonderwijs, als
toetsingscriterium voor de concurrentiekracht van EU-lidstaten op de agenda
te plaatsen. Wij kunnen het een en ander van de andere landen leren.Voorzitter! Ik zal niet ingaan op de Industriebrief, omdat wij in de komende
weken daarover een apart debat zullen voeren. Toch wil ik het woord "industrie"
genoemd hebben; ik wil niet in dezelfde fout vervallen als het regeerakkoord,
waarin het woord niet eens voorkomt. Naar aanleiding van de industrie wil
ik toch twee vragen aan de minister stellen, die betrekking hebben op NedCar
en De Schelde. Kan de minister ons de laatste stand van zaken met betrekking
tot die ondernemingen meedelen?De heer Van Dijke (RPF):Met respect, maar een vraag naar de Koninklijke maatschappij De Schelde
vind ik op dit moment niet alleen riskant, maar ook een beetje ongepast. U
weet immers meer dan u nu naar voren hebt kunnen brengen. Wij moeten dit thema
nu maar laten rusten, omdat er andere belangen in het geding zijn.De heer Van den Akker (CDA):Als dat zo is, dan hoor ik dat graag van de minister. Het antwoord van
de minister kunnen wij dan op die basis beoordelen.Voorzitter! Tot slot: naar verluidt, heeft de minister-president zijn
ministers opdracht gegeven om enige bezieling in de begrotingshoofdstukken
aan te brengen, als blijk van een nieuw elan van een door crises geplaagd
kabinet. En wij maar zoeken. De CDA-fractie verlangt duidelijk meer dan dat
er alleen maar op de winkel wordt gepast. Het gaat erom dat het ministerie
van Economische Zaken zijn aanjaagfunctie, coördinatiefunctie
en interventiefunctie oppakt.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! De fractie van de Partij van de Arbeid heeft de bewindslieden
van Economische Zaken het afgelopen jaar kritisch gevolgd. Twee vragen stonden
daarbij centraal: stralen zij voldoende gezag uit en leggen zij voldoende
verantwoording af? Gezag is een belangrijk woord met betrekking tot het ministerie
van Economische Zaken. Dat komt niet automatisch, maar moet worden verdiend.
Het ministerie is zo sterk als zijn minister is. Minister Jorritsma heeft
het niet makkelijk gehad. Zij moest hard werken om gezag op te bouwen. Dat
is vervelend, omdat op die manier tijd verloren gaat. De PvdA wil na de langzame
start graag een grote acceleratie zien.In dit kader is het jammer dat de bewindslieden voor zichzelf een beperkte,
want slechts ondersteunende taakopdracht formuleren. Juist nu het economische
tij gunstig is, ligt er een kans voor EZ om, waar dat nodig is, te sturen
in de maatschappelijk wenselijke richting. De tijd van individuele bedrijfsondersteuning
is voorbij. De verantwoordelijkheid van EZ ligt juist over de grenzen van
het ministerie heen, bij onder andere het onderwijs, de arbeidsmarkt en de
ruimtelijke ordening. Deze nieuwe accenten lijken overigens niet te worden
weerspiegeld in de personele bezetting van het ministerie; nog steeds ligt
de nadruk op industrie en diensten. Wanneer komt hierin verandering?Naast ondersteuning verwacht de PvdA van de bewindslieden een proactieve
houding. Wij kiezen voor kwaliteit van de groei en voor een kennisintensieve
economie. Daarbij past geen laissez-fairehouding.Op verschillende terreinen is voor EZ wel degelijk een stevige economische
hervormingsrol weggelegd: het stimuleren van concurrentie waar de markt te
veel door een beperkt aantal partijen wordt gedomineerd; het stimuleren van
ondernemerschap waar dat vanzelf niet van de grond komt; het wegnemen van
onnodige regelgeving; het stimuleren van duurzame energie; het stimuleren
van innovatie; het wegnemen van belemmeringen voor starters; het vergemakkelijken
van herstarten. De afgelopen jaren heeft de PvdA de bewindslieden bovendien
trachten uit te dagen om hun verantwoordelijkheid te nemen voor het oplossen
van de structurele arbeidsmarktproblemen en voor het verbeteren van de aansluiting
tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Er is dus werk genoeg.Naast gezag staat voor de PvdA het afleggen van verantwoording centraal.
De recente discussie over privatisering en marktwerking laat zien dat Economische
Zaken onvoldoende duidelijk heeft kunnen maken wat de doelstellingen van het
beleid zijn.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Mevrouw Van Zuijlen gaat nu spreken over gezag. Zij zegt dat
de minister gezag heeft moeten opbouwen en dat dit moeilijk is geweest. Waaruit
leidt zij af dat het de minister in de afgelopen periode aan gezag heeft ontbroken,
zodat zij niet heeft kunnen doen wat zij moest doen?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Met permissie, daarover gaat mijn hele betoog. Ik zal dit thema punt voor
punt afwerken. Het lijkt mij zonde om mijn hele betoog nu al voor u te moeten
samenvatten.Te vaak lijkt het alsof privatisering en marktwerking doelen op zich zijn.
Het is daarom jammer dat de minister niet eerder de suggestie van de PvdA
heeft overgenomen om bij elke MDW-operatie een consumen- tentoets uit te voeren.
Zo'n toets moet antwoord geven op de vraag wat privatisering en marktwerking
in een bepaalde sector voor consumenten oplevert. Worden de prijzen lager?
Wordt de keuzevrijheid groter? Verbeteren kwaliteit en service? Vermindert
de administratievelas- tendruk? Alleen als de antwoorden volmondig "ja" luiden,
heeft een MDW-operatie zin. Met het antwoord dat elke MDW-operatie een consu-
mentenoperatie is, heeft de minister de onrust niet weten weg te nemen. Het
moet duidelijk worden dat juist de tegenstanders van MDW vaak de beschermers
zijn van markten en bedrijven en niet de hoeders van de consument. Marktwerking
is niets meer of minder dan concurrentie tussen verschillende partijen. De
minister moet voortdurend duidelijk maken dat dit goed is voor de consument.Ondanks de complimenten zijn ze er ook bij de OESO niet gerust op. Het
gaat om snelheid, transparantie en scherpte. Vooral in de implementatiefase
ontbreken die nogal eens. De onlangs verschenen rapportage over MDW-1-projecten
laat dit duidelijk zien. De vraag is welke rol EZ speelt.De heer Rabbae (GroenLinks):Uit de woorden van mevrouw Van Zuijlen maak ik op dat zij enige kritiek
heeft op de marktwerking en het privatiseringsbeleid van Paars, omdat dit
de consument niet ten goede komt. De privatisering van de Ziektewet en de
invoering van marktwerking in de thuiszorg hebben rampzalige gevolgen gehad.
De PvdA is medeverantwoordelijk voor deze operaties. Is mevrouw Van Zuijlen
achteraf ongelukkig met deze operaties?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik vind dat de heer Rabbae ietwat snel zijn conclusies trekt. Ik heb zojuist
gezegd dat er kritisch moet worden omgegaan met privatisering en marktwerking.
Deze moeten aan bepaalde randvoorwaarden voldoen en voordelig zijn voor de
consument. De kwaliteit moet erdoor verbeteren; de prijzen moet lager worden;
de toegankelijkheid moet verbeteren; de keuzevrijheid moet groter worden en
de regelgeving moet verminderen. Achteraf moet worden beoordeeld wat wel en
wat niet goed is gegaan. In de ene sector kan privatisering veel minder voor
de hand liggen dan in de andere. De Partij van de Arbeid gaat hier pragmatisch
mee om en laat zich niet leiden door een bepaalde ideologie. Het is zeer wel
mogelijk dat men in bepaalde sectoren te enthousiast te werk is gegaan. Zeker
aan de sectoren die de heer Rabbae noemde, hoeven wij nu geen woorden meer
vuil te maken. Ik zal zo dadelijk dan ook ingaan op de geneesmiddelenproblematiek.De heer Rabbae (GroenLinks):In dat laatste ben ik natuurlijk zeer geïnteresseerd. Het is heel moeilijk om onderwijl te beoordelen of een bepaalde operatie goed
of slecht zal uitwerken en je moet dat dan ook achteraf doen. Er hebben nu
twee operaties plaatsgevonden: de Ziektewet en de thuiszorg. Dat waren belangrijke operaties van paars waarvoor de PvdA medeverantwoordelijk is. Is
mevrouw Van Zuijlen het met mij eens dat deze operaties, achteraf gezien,
niet goed hebben uitgewerkt? Neemt zij afstand van de lijn die de PvdA hier
heeft gevolgd?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Debatten als deze kun je niet op een zo'n simplistische wijze voeren.
Je moet heel precies onderzoeken waar wat is misgegaan, welke randvoorwaarden
niet zijn vervuld en waar de overheid haar taak onvoldoende heeft ingevuld.
Ik vind het veel te gemakkelijk om dergelijke snelle conclusies te trekken.De heer Rabbae (GroenLinks):Mevrouw Van Zuijlen vindt deze operaties te grootschalig om er nu een
oordeel over te kunnen vellen?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik kan en wil daarover inderdaad geen algemeen oordeel vellen.De heer Rabbae (GroenLinks):De PvdA heeft geen mening over de vraag of de privatisering van de Ziektewet
en de marktwerking in de thuiszorg rampzalige gevolgen hebben gehad?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het woord "rampzalig" wil ik in dit verband zeker niet in de mond nemen.
Op sommige terreinen worden er stapjes teruggezet, omdat men vindt dat de
overheid zich te veel heeft teruggetrokken. Voor andere terreinen geldt dat
echter niet. De verantwoordelijkheid moet uiteindelijk echter wel daar neer
worden gelegd, waar hij thuis hoort.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik formuleer mijn vraag nog een keer in de terminologie van mevrouw Van
Zuijlen zelf. Denkt zij dat beide operaties goed zijn geweest voor de consument?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat is een veel te ingewikkelde vraag om nu te kunnen beantwoorden. Wie
bedoelt de heer Rabbae in dit geval met de consument?De heer Rabbae (GroenLinks):De burgers.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik vind dat de heer Rabbae op een veel te simplistische manier dit debat
probeert te voeren. Er worden twee grootschalige operaties naast elkaar gezet,
waarover je niet in algemene zin een positief of negatief oordeel kunt geven.
Dat zou voor het publiek wel leuk zijn, maar voor het debat heel slecht.De heer Van Dijke (RPF):Het is in de politiek geen schande om te bekennen dat bepaalde operaties
mislukt zijn en dat je het opnieuw gaat proberen.Mevrouw Van Zuijlen zei dat aan de MDW-operaties een consumententoets
hoort te worden verbonden. Kan zij een voorbeeld noemen van een MDW-operatie
die volgens haar zou moeten worden heroverwogen als er een consu- mententoets
op wordt losgelaten?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik kom daarover te spreken.Ik denk aan de geneesmiddelen- en hulpmiddelenmarkt. Dit is mede op aandringen
van de PvdA een MDW-project geworden. Maar de werkgroep is nog niet tot concrete
resultaten gekomen. Ondertussen flirt de minister van Volksgezondheid doodleuk
met ideeën over prijsconcurrentie. Waar is EZ? Zal het advies van de
MDW-werkgroep in lijn zijn met de opvattingen van de commissie-De Vries? Wanneer
kunnen wij het advies van de werkgroep verwachten? Zal de MDW-toets op het
rapport-De Vries worden losgelaten?Een tweede voorbeeld is de erkenning en certificering van praktijkervaringen
en competenties. Al twee jaar hamert de PvdA op dit thema. Verliest de minister
dit debat van de gevestigde belangen in het onderwijs? De conferenties over
empowerment en employability waar de PvdA verleden jaar om heeft gevraagd
zijn er gekomen. Nu de concrete maatregel nog. Wanneer kunnen wij die verwachten?
Verleden jaar heeft de fractie van de PvdA bij de behandeling van de begroting
van VROM en EZ de toezegging gekregen dat de NMA kritisch zou kijken naar
de mogelijke vormen van machtsmisbruik door bouwconsortia op Vinex-locaties.
Bij voortduring heeft de PvdA hiernaar gevraagd, maar helderheid is niet gegeven.
Hoe staat het met dit onderzoek en wanneer kunnen wij de resultaten verwachten?
Het is merkwaardig dat bij de energiesector de minister juist terughoudend
is met het inzetten van marktinstrumenten, terwijl daar een wereld te winnen
is. Energiebesparing, warmtekrachtkoppeling en duurzame energieopwekking worden
duur naarmate de prijs van conventionele stroom daalt. De overheid kan vergunningen
voor productie aanscherpen door bijvoorbeeld eisen te stellen aan installaties
of prijsprikkels in de markt te zetten. De PvdA wil nog verder gaan. Laten
wij de markt opleggen dat een bepaald percentage duurzame energie gebruikt
moet worden. De bewijsstukken daarvan, groene stroomcertificaten, mogen worden
verhandeld. Hier wil de PvdA de markt het werk laten doen. Dat is goed voor
het milieu. Wanneer kunnen wij op dit vlak iets van de minister verwachten?
Of blijft zij naïef dat zij denkt, dat vrijwillige afspraken hier het
werk zullen doen? Wel markt, maar geen milieu is voor de PvdA niet aanvaardbaar.De heer Van Dijke (RPF):Ik ben dat helemaal met mevrouw Van Zuilen eens. Vindt de geachte woordvoerder
van de PvdA nu, dat de milieudoelstellingen in de Elektriciteitswet tekortschieten
en dat daaraan gesleuteld moet worden?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Nee. Wij hebben het over dezelfde doelstellingen: 5% in 2010 en 10% in
2020. Het gaat om de manier waarop die doelstellingen kunnen worden bereikt.
Ik denk dat vrijwilligheid tot niets leidt.De heer Van Dijke (RPF):Het betekent dat aan de ambitie om het te regelen, om het als verantwoordelijkheid
toe te delen wordt geaarzeld? U zegt: er moet meer gebeuren dan wat wij in
de Elektriciteitswet hebben afgesproken.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De formulering van de doelstellingen blijft gelijk. Wij moeten harder
gaan optreden als het gaat om de manier waarop. De PvdA heeft daarover een
motie ingediend bij de behandeling van de Elektriciteitswet. Daarin werd de
minister opgeroepen om nieuwe instrumenten te verzinnen. Als haar dat niet
lukt, dan moet tot verhandelbare milieurechten worden gekomen.De heer Van Dijke (RPF):De minister heeft daarop in het debat gereageerd. Wat is de aanleiding
om dit opnieuw aan de orde te stellen? Wantrouwt u de minister?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Geenszins. Ik wacht nog steeds op de betere voorstellen. Ik wil helderheid
en ik daag de minister uit om te zeggen dat er verhandelbare milieurechten
komen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Wij zijn het zeer eens met de fractie van de PvdA. Bij de behandeling
van de Elektriciteitswet hebben wij gezegd, dat een verplicht aandeel duurzame
energie in de wet moet worden geregeld. Helaas kregen wij geen volledige steun
voor het amendement. Het is goed dat uw fractie duidelijk die koers kiest.
Wij praten al een hele tijd met de minister hierover. Zij schuift het voortdurend
voor zich uit. Wil de fractie van de PvdA het bij deze begrotingsbehandeling
voor eens en altijd met de minister regelen?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voor eens en altijd iets regelen kan bij een begrotingsbehandeling niet.
Het is mogelijk dat er in tweede termijn aanleiding is om hierover een motie
in te dienen. Er is overigens al een motie ingediend. Ik wacht liever het
antwoord van de minister af.De heer Van den Akker (CDA):Bij de behandeling van de Elektriciteitswet is de warmtekrachtkoppeling
aan de orde geweest. Mevrouw Van Zuilen doelde zo-even op een motie van mevrouw
De Boer om in 2010 op 15.000 megawatt warmtekrachtkoppeling te komen. Wij
hebben verschillende amendementen over warmtekrachtkoppeling bij de wijziging
van de Elektriciteitswet in maart en april ingediend, maar uw fractie heeft
daar toen neen tegen gezegd. Toen lag er een kans om echt iets aan duurzame
energiebesparing te doen.De voorzitter:Maar wat is uw vraag?De heer Van den Akker (CDA):Ik vond de opmerking van mevrouw Van Zuijlen een beetje raar en daarom
vraag ik haar hoe dit met elkaar gerijmd kan worden.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U begrijpt mij verkeerd, omdat het over andere zaken gaat. U spreekt over
amendementen met betrekking tot warmtekrachtkoppeling die onlangs zijn ingediend.
Ik spreek over een motie die in een veel eerder stadium bij de behandeling
van de Elektriciteitswet is ingediend. Die motie gaat over verhandelbare emissierechten.
De minister wordt daarin uitgedaagd om nog efficiëntere middelen te ontwikkelen.Een onderdeel van de MDW-operatie is het project markt en overheid. Snelle
omzetting van het rapport-Cohen in combinatie met de noties uit het SER-advies
is gewenst. Lagere overheden zijn ondernemende clubs en daar is niet altijd
wat mis mee. Het kan verstandig zijn om toenadering te zoeken tot en samenwerking
met private partijen in PPS-constructies en private methoden te hanteren waardoor
de publieke dienst efficiënter wordt en de output gerichter. Naast wetgeving
is toezicht nodig. Voor de hand ligt om de NMA deze rol op zich te laten nemen
en mede daarom is het belangrijk dat de NMA snel onafhankelijk wordt. Waarom
duurt het zo lang voordat het wetsvoorstel tot verzelfstandiging van de NMA
naar de Kamer komt?Toezichthouders zouden hun kennis en inzichten wat ons betreft actiever
mogen gebruiken om consumenten voor te lichten en te beschermen. Nu zijn niet
alle bedrijven even duidelijk over de uiteindelijke kosten van bijvoorbeeld
zogenaamd gratis aanbiedingen. Voelt de minister iets voor een dergelijke
rol van toezichthouders?De heer Van Dijke (RPF):Even voor de duidelijkheid: moet de NMA gaan toezien op wat gemeenten
en PPS-constructies doen?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik praat misschien wat snel, maar dat komt omdat ik maar tien minuten
spreektijd heb.De heer Van Dijke (RPF):Het gaat inderdaad heel snel.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De PPS-constructies hebben hier niet veel mee te maken. Het ging over
de ondernemende overheid en ik zei dat er niets mis is met PPS-constructies.
Ik pleitte ervoor dat er snel een wet moet komen, zie het rapport-Cohen, in
combinatie met de noties uit het SER-rapport. Als die wet er eenmaal is, moet
daarop toezicht worden uitgeoefend. Dat toezicht strekt zich bijvoorbeeld
uit tot concurrentievervalsing omdat gemeenten gaan ondernemen. Ik vind het
niet vreemd als de NMA daarop toezicht houdt en in dat kader is het belangrijk
dat dit orgaan onafhankelijk wordt.De heer Van Dijke (RPF):Snelheid vergroot niet altijd de duidelijkheid!Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Goed blijven luisteren! Als wij spreken over de kwaliteit van de groei,
staat het begrip innovatie centraal. Bij innovatie denken wij in eerste instantie
vaak aan de sexy IT-industrie, maar de meeste bedrijven maken geen computers,
maar bijvoorbeeld kaas. Het gaat om kennisinventarisering en integratie van
ICT in processen. Daarom is het jammer dat Economische Zaken zo weinig genereus
is met de haalbaarheidsfaciliteit, een eenvoudige en efficiënte regeling
die innovatie bij allerlei MKB-ondernemingen stimuleert. Deze regeling is
op. Bij de begrotingsbehandeling heeft de minister verleden jaar toegezegd
dat de regeling voor iedereen voldoende ruimte zou bieden. Hoe is zij van
plan inhoud te geven aan deze toezegging?MKB Nederland is bezig samen met de brancheorganisaties de achterstand
van met name de detailhandel en de ambachten op het terrein van ICT in te
halen. Aanvullend onderzoek, voorlichting en pilotprojecten moeten daarvoor
zorgen. Is een ondersteuning van EZ hierbij niet voor de hand liggend? Hoe
wil de minister die vormgeven?De heer Blok (VVD):Ik ging even af op het woord "kaas". Dat wordt niet vaak gebruikt bij
het onderwerp Economische Zaken. Biotechnologie zou hierbij zinvolle en toegevoegde
waarde kunnen hebben. Ziet u inspanningen in de richting van biotechnologie
en consumentenproducten als een taak van Economische Zaken?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Volgens mij houdt EZ zich intensief bezig met life sciences, maar het
was niet mijn onderwerp.De heer Blok (VVD):Het gaat mij natuurlijk om de link tussen die kaas en de biotechnologie.
Ziet u de link tussen consumenten en biotechnologie?De voorzitter:Het is handig als u binnen de begrotingsbehandeling blijft. Als mevrouw
Van Zuijlen een antwoord heeft, moet zij dat geven, maar daarna vervolgt zij
haar betoog.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het lijkt wel een overhoring, dan sla ik altijd dicht.De voorzitter:Dan vervolgt u uw betoogMevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat vind ik ook. Bij innovatie denken wij niet alleen aan de IT, maar
wij spreken daarbij ook over producten en diensten. De discussie over investeringen
in de ICT-infrastructuur heeft tot nu toe weinig opgeleverd. Het lijkt erop
dat in dit debat een kentering optreedt. Het Commissariaat voor de media pleitte
onlangs voor investeringen van de overheid in decoders en de Raad voor verkeer
en waterstaat doet in een recent rapport de aanbeveling, een grootscheeps
experiment op te zetten. Wat zou de betrokkenheid van EZ bij een dergelijke
"kenniswijk" kunnen zijn? Wat is de reactie van de minister op de ideeën
van het commissariaat en de raad?Specifieke aandacht gaat de laatste tijd uit naar de kabel. De PvdA vindt
het onbegrijpelijk dat ondanks de vele problemen het kabinet niet eerder met
de branche om de tafel is gaan zitten om te praten over acceptabele pakketten
en prijzen, een snelle digitalisering, introductie van de decoder en een tijdspad
waarin wordt aangegeven hoe en hoe snel individueel aanbod voor consumenten
realiteit kan zijn. Daarbij zouden behalve de kabelexploitanten ook de programma-aanbieders,
de Consumentenbond en de VNG betrokken moeten zijn. Waarom is hiertoe niet
al in een eerder stadium door EZ het initiatief genomen? Welke rol ziet EZ
eigenlijk voor zichzelf? Volgens mij is hier sprake van te veel afstandelijkheid.
Burgers en consumenten begrijpen het niet dat de overheid aan de kant blijft
staan, als ongevraagd en onaangekondigd het beeld op zwart gaat. Gezag uitstralen
en verantwoording afleggen, daarover gaat het ook bij de kabel.De overheidsbemoeienis met de kabel is nodig zolang kabelexploitanten
op het terrein van het programma-aanbod een monopoliepositie hebben. Dat is
voorbij, als concurrentie tussen infrastructuren een feit is. De PvdA-fractie
vindt dat het kabinet het belang hiervan onvoldoende inziet. De laissez-fairehouding
overheerst te veel. De digitalisering van de ether verloopt traag. Hoe gaat
het kabinet ervoor zorgen dat het winnende consortium ook daadwerkelijke de
concurrentie met de kabel aankan en zal aangaan? Sturing is voor de PvdA belangrijker
dan opbrengst voor de schatkist. Hoe denkt de minister daarover? Waarom staat
de gelijke behandeling van distributieplatforms niet op de politieke agenda?
Waarom duurt het zo lang voordat het kabinet een reactie op het rapport over
cross-ownership in de mediamarkt heeft geformuleerd? Een proactieve houding
is ook hier nodig.In de memorie van toelichting van het niet-bestaande ministerie voor communicatie
pleiten de bewindslieden voor het oprichten van een fonds voor gemeenschapsdiensten.
Al bij diverse gelegenheden heeft de PvdA dit pleidooi ondersteund. Ik denk
dat dit een goede manier kan zijn om aan een verantwoordelijkheid van het
kabinet in het algemeen en van de minister van EZ in het bijzonder een gezicht
te geven. Het gaat om het daadwerkelijk vormgeven van een publiek domein op
het internet. En passant wordt hiermee uitvoering gegeven aan een motie die
vorig jaar maart is aangenomen over niet-commerciële diensten. Graag
verkrijg ik een helder antwoord van de minister.Jonge IT-ondernemers vestigen zich graag in de stad. De PvdA vraagt zich
al langer af of alles wordt gedaan om de stad een aantrekkelijke vestigingsplaats
te maken. Minister Van Boxtel heeft ervoor gekozen geen wet op de kansenzones
te maken, maar wat komt ervoor in de plaats? Worden alle instrumenten creatief
genoeg ingezet? Wanneer worden versnelde afschrijvingen in bedrijfsverzamelgebouwen
mogelijk gemaakt? Wanneer is de tijdelijke OZB-vrijstelling een feit? Twee
jaar geleden kreeg de fractie van de PvdA hierover toezeggingen. Vorig jaar
bleek dat er niets mee was gebeurd. Toen is een motie aangenomen. Daar is
weer niets mee gebeurd. Daar word ik verdrietig van. Ik wil dat de minister
hier belooft dat wij vóór het kerstreces helderheid krijgen
in de vorm van een brief.Ten slotte, voorzitter. Het ministerie heeft een interessant rapport gepubliceerd
over de economische mogelijkheden van Sub-Sahara-Afrika. Het rapport bevat
een goede inventarisatie van problemen en kansen. De conclusie dat hier een
potentieel ligt voor het Nederlandse bedrijfsleven, biedt vooral hoop voor
de betrokken landen. Landen als Benin, Botswana, Gabon, Senegal en Ivoorkust
hebben een redelijk stabiele politieke basis en zijn bezig met economische
hervormingen. Daarbij kunnen Nederlandse bedrijven en de overheid een rol
spelen. EZ heeft ervaring in het ondersteunen van transitie-economieën
in Oost- en Midden-Europa. Het gaat daarbij vooral om participatie van de
overheid bij risicovolle investeringen. Dat werkt daar goed en dat moet zo
blijven. Maar gezien de uitkomsten van dit rapport en de jarenlange onderuitputting
op de post economische hulp Oost-Europa (de afgelopen drie jaar gemiddeld
zo'n 30 mln.) vindt de PvdA dat deze steun verder uitgebreid zou moeten worden
naar de in het rapport genoemde Afrikaanse landen. Graag verkrijg ik een reactie
hierop.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik heb in het begin gevraagd waaruit de collega van de PvdA
afleidde dat het eerste jaar, voor wat betreft het verwerven van gezag, voor
de minister moeilijk was. Zij zou aan de hand van voorbeelden aantonen waarom
zij dat kon vinden. Ik heb heel scherp geluisterd naar het razendsnelle betoog,
maar het antwoord op die vraag niet gevonden.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat is echt onvoorstelbaar, want het ene na het andere voorbeeld heb ik
genoemd. Ik ben begonnen met te zeggen dat juist op terreinen die EZ niet
eigen zijn, het voor de minister belangrijk is om gezag op te bouwen. Ik heb
voorbeelden genoemd uit de arbeidsmarkt, voorbeelden uit de zorg en voorbeelden
uit de volkshuisvesting. Nu, als dat niet genoeg is... Ik wil ook weer niet
te onaardig worden.De heer Van Dijke (RPF):U wilt niet te onaardig worden?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Nee, ik vind dit wel genoeg.De heer Van Dijke (RPF):Maar daarmee geeft u aan dat er, voor wat betreft het gezag van de minister,
wat u betreft nog een heleboel te doen valt?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Wat mij vooral opvalt, is dat een groot aantal toezeggingen die gedaan
zijn en moties die zijn aangenomen, niet zijn uitgevoerd. Dat valt me tegen
van een minister die zelf jarenlang in de Kamer heeft gezeten; die moet weten
hoe irritant Kamerleden zoiets vinden.De heer Van Dijke (RPF):Maar zij kan vanwege haar gezag niet met opzet zo hebben gehandeld. Dit
heeft dus niet een directe relatie met gezag. Het gaat mij nu niet om het
uitvoeren van moties of het uitvoeren van beleidsvoornemens. Voor het niet
uitvoeren daarvan kan zij een goede reden hebben. Het gaat mij nu om de vraag
die u aan de orde stelde: heeft deze minister tijdens het afgelopen jaar gezag
verworven, zodat zij aan de slag kan op een manier die vertrouwen geeft?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Wij verschillen van mening. Ik vind gezag wel degelijk samenhangen met
de manier waarop je met de Kamer omgaat. Of je bent te laconiek of je vindt
werkelijk dat je moties van de Kamer niet hoeft uit te voeren en dat op dit
punt de markt alles wel oplost. Ik weet niet wat erger is.De voorzitter:Het woord is aan de heer Hindriks, die zijn maidenspeech zal houden.De heer Hindriks (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Het is een jongensdroom om in de arena te mogen
debuteren en om voor de eerste keer op te treden voor een vak matig gevuld
met eigen aanhang. In deze arena is juichen en zingen niet toegestaan, ook
niet voor de mensen op de publieke tribune. Gelukkig is een fluitconcert in
de pauze eveneens verboden. Een goed gebruik in de arena is, dat debutanten
gelijk scoren, maar of dat gebeurt, moeten we afwachten. Overigens, het spel
in de arena wordt meestal beter bij gebrek aan tegenstand.Voorzitter! Gezag en verantwoording zijn de centrale woorden in de inbreng
van onze fractie. Wij verwachten van de bewindslieden een daadkrachtige en
sturende rol. En om het de bewindslieden gemakkelijker te maken daarover verantwoording
af te leggen, vragen wij de concrete prestatiegegevens al in deze begroting
op te nemen.Sinds het aantreden van Paars I is het beleid van Economische Zaken gericht
geweest op flexibiliteit en vernieuwing, en er is verbetering gerealiseerd.
De dynamiek is toegenomen, de markten zijn ontdaan van concurrentiebeperkingen
en het aantal starters is toegenomen. Maar dat is niet genoeg. Doorgaande
groei ontstaat niet vanzelf, maar komt alleen tot stand als markten goed functioneren
en knelpunten in het aanbod worden gereduceerd. Ik wijs in dit verband in
het bijzonder op het innovatief vermogen van Nederlandse bedrijven, dat structureel
achterblijft bij het vermogen van bedrijven in het buitenland, zeker ook in
Europees verband. Verder zijn er knelpunten bij de beschikbaarheid van kennis.
De afstand tussen het onderwijs en de bedrijven moet verkleind worden. De
beschikbaarheid van kennis verkregen door onderzoek voor toepassing door Nederlandse
bedrijven kan en moet beter. Verder zijn er knelpunten bij de beschikbaarheid
van leefmilieu en ruimte. Er dreigt een tekort aan ruimte voor bedrijven en
tegelijk trekken bedrijven weg uit de Randstad vanwege de druk op het leefmilieu.
Vermindering van deze knelpunten vergt dat nu snel concrete resultaten worden
behaald.Mevrouw de voorzitter! De doelstellingen uit de nota De ondernemende samenleving,
het bevorderen van ondernemerschap en dynamiek, onderschrijven wij van harte.
"Marktwerking en ordening horen bij elkaar. Waar het evenwicht tussen marktwerking
en ordening precies ligt, is niet op voorhand te zeggen. (...) Er moet rekening
gehouden worden met de mogelijke nadelen van de markt (...) én met
de mogelijke nadelen van voorziening door de overheid." Aldus Hans de Boer
in de ESB van 15 januari. Ik citeer hem met instemming. Voor de PvdA betekent
dat echter niet dat wetgeving met slechts symbolische waarde moet worden gehandhaafd.
Een goede marktordening vereist dat wetgeving effectief en handhaafbaar is.
Intrekking van de Vestigingswet onder handhaving van waarborgen kan bijdragen
aan versterking van de dynamiek. Voorwaarde is wel dat starters worden uitgedaagd
en begeleid bij het opdoen van ondernemersvaardigheden. Ook hier geldt dat
deregulering geen doel op zichzelf is, maar moet bijdragen aan dynamiek, vermindering
van administratieve lasten en het verhogen van de kwaliteit en de service.
Meer starters en een hoge economische groei leiden onvermijdelijk tot een
groter aantal ondernemingen dat in problemen komt. Op zichzelf is dat toe
te juichen omdat meer mensen hun kansen waarnemen. Vooral allochtonen en minder
geschoolden hebben belang bij een startersklimaat dat toleranter is ten opzichte
van het nemen van risico. Dan is van groot belang dat ondernemers die in problemen
komen kansen krijgen op een herstart of doorstart. Een eventuele restschuld
mag niet langdurig als een loden last aan de ondernemer blijven hangen. Het
ondernemerschap proberen en niet slagen is immers geen schande, maar een bewijs
van inzet en durf. De PvdA fractie is dan ook zeer benieuwd naar de voorstellen
voor een nieuwe faillissementswetgeving. Kan de minister ons informeren over
het moment waarop die voorstellen de Kamer zullen bereiken?Het verlagen van administratieve lasten kan misschien wel de grootste
bijdrage leveren aan een goed klimaat voor ondernemers. Wat zijn de maatschappelijke
voordelen van de regels? Wat levert verandering op voor consumenten? Worden
de prijzen lager? Verbeteren kwaliteit en service? Wij verwachten het grootste
voordeel uit het vereenvoudigen van de uitvoering. Dat kan door een andere
organisatie of door het toepassen van IT of een combinatie van beide. De PvdA
wil vooral inzetten op concrete maatregelen, op toetsbare doelstellingen per
ministerie en niet op het oprichten van nieuwe instituties. Ik heb niets tegen
het door deskundigen adviseren van de minister, vooral uit het eigen apparaat,
maar ik heb wel een probleem met het bestrijden van bureaucratie door bureaucraten.Waarom wordt de afspraak om de administratieve lasten in de memorie van
toelichting bij nieuwe wetgeving op te nemen niet strenger gehandhaafd? Hier
geldt dat goed voorbeeld goed doet volgen. Van de minister horen
wij graag welke wetten en regelingen van EZ zelf de grootste administratieve
lasten veroorzaken. Is het CBS een grote veroorzaker, of de kamers van koophandel,
of misschien de Vestigingswet? Ook horen wij graag hoeveel reductie de minister
het komend jaar zelf denkt te realiseren. Wij vragen haar om dat als prestatiegegeven
in de begroting op te nemen.Voor een groeipad van 3% moet de concurrentiekracht van onze bedrijven
verbeteren. Wij verwachten van de minister een actieve rol in Europees verband.
In Nederland is actieve versterking van de innovatiekracht nodig. Dat geldt
vooral voor sectoren waar Nederland een comparatief voordeel heeft, zoals
bij innovatieve agrarische bedrijven en bij de zelfscheppende maakindustrie.
Een groot aantal regelingen is daar terecht op gericht. Het aantal regelingen
is echter zo groot, dat de regelingen slecht bereikbaar en toepasbaar zijn
geworden, vooral voor kleine en middelgrote ondernemingen in de fase van snelle
groei. De minister kondigt aan, het aantal regelingen substantieel te zullen
verminderen. Wij zouden graag zien dat zij op een rij zet welke regelingen
het meest effectief zijn voor de stimulering van de industrie, in het bijzonder
de MKB-bedrijven. Daarmee zou een realistisch handvat ontstaan om de resterende
regelingen beter af te stemmen op de doelgroep. Is de invoering van subsidievouchers
voor MKB-ondernemingen daarbij misschien een idee dat de moeite van het onderzoeken
waard is?De toegankelijkheid van kennis en de beschikbaarheid van hoogopgeleid
personeel, vooral technisch personeel, is een erkend knelpunt. Dat geldt des
te meer voor bedrijven in het MKB die grote moeite hebben om afgestudeerde
HBO'ers aan te trekken. Wij zouden graag zien dat er binnen de begroting ruimte
wordt gevonden om initiatieven van het bedrijfsleven voortvarend, zonder al
te veel voorwaarden en rompslomp, te kunnen ondersteunen vanuit EZ. Wij denken
daarbij aan een budget van beperkte omvang om leerstof te ontwikkelen en de
samenwerking tussen hogescholen en het MKB via regionale overeenkomsten actief
te bevorderen.Om hooggeschoold personeel te kunnen aantrekken, moet er een leefomgeving
zijn waarin deze mensen willen wonen en werken. Het ontbreken van een goed
leefmilieu is voor hoger personeel en bedrijven nu al een reden om regio's
te verlaten. De bedrijfslocatiemonitor van het CPB bevat hierover de volgende
passage: "De sterk teruglopende vraag naar nieuwe bedrijfsterreinen wordt
vooral veroorzaakt door de verdienstelijking van de economie. Het aandeel
van de traditioneel ruimtevragende bedrijfstakken in de werkgelegenheid zal
steeds verder afnemen. Kennisintensivering leidt tot verschuivingen in de
manier waarop bedrijven omgaan met ruimtegebruik. Zowel medewerkers als bedrijven
kunnen in toenemende mate kiezen of zij zich hier vestigen of in het zonnige
zuiden. Het is dus een economisch belang om te investeren in de ruimtelijke
kwaliteit, de kwaliteit van de stedelijke omgeving en het leefmilieu".Om Nederland interessant te houden als vestigingslocatie zijn vier factoren
van groot belang: de aanwezigheid van een cluster van kennis, partners en
toeleveranciers, de aanwezigheid van voldoende goedgeschoold personeel, de
aanwezigheid van voldoende en hoogwaardige ruimte en een goede bereikbaarheid.
De combinatie van een goede leefomgeving en voldoende ruimte voor bedrijven
komt niet vanzelf tot stand. Wij vragen ons dan ook af of het niet gewenst
is om een bedrijfsterreinenplan te ontwikkelen dat uitgaat van een nieuw toekomstscenario.
Sinds 1990 zijn grondige veranderingen opgetreden in de economische ontwikkeling.
Is de minister bereid om een nieuwe scenariostudie uit te voeren?Er dreigen vooral in de Randstad tekorten met betrekking tot bedrijventerreinen
voor de industrie. Een aantal factoren belemmert de snelle ontwikkeling van
nieuw terrein. Wij stellen vast dat de kostprijsverhouding tussen Randstad
en overig Nederland het ontwikkelen van nieuwe terreinen in het stedelijk
gebied financieel onaantrekkelijk maakt. Daarnaast bestaan in de Randstad
grote ruimtelijke beperkingen. Sommige ontwikkelingen zijn zelfs ongewenst,
zoals de Kamer recent heeft vastgesteld. De bereikbaarheid van terreinen in
de Randstad is moeizaam en zou bij een ongebreidelde groei langs de snelwegen
alleen nog maar verder verslechteren. De keuze van de ontwikkelingslocaties
binnen de randstad is daarom duur maatwerk. Grootschalig gebruik van nog resterende
open ruimte en groen is ongewenst, omdat daarmee de leefomgeving in het gedrang
komt. Binnen het stedelijk gebied bestaat op diverse plaatsen ruimte die niet
meer voldoet aan de eisen. Wij verwachten dat met de herstructurering van
deze terreinen veel ruimte te winnen valt. Maar deze vernieuwingsopgave komt
onvoldoende snel van de grond. De PvdA-fractie is van mening dat hier een
impuls nodig is, vooral gericht op de grote steden en stedelijke regio's in
de Randstad. De PvdA stelt voor om verwachte en incidentele meevallers in
de ontvangsten van EZ te bestemmen voor een impuls in herstructurering van
bedrijfsterreinen, en deze gelden ter beschikking te stellen van de vier grote
steden. Verder menen wij dat TIPP uitsluitend dient te worden ingezet voor
het herstructureren van bestaand terrein. Wij dagen de bewindspersonen uit
om middels een prestatiegegeven te ramen, tot hoeveel hectaren herstructurering
dat in 2000 kan leiden.Voorzitter! De opgave is niet eenvoudig: voldoende ruimte voor bedrijven
tot stand brengen en tegelijk de kwaliteit van de leefomgeving verbeteren.
Er is dus een omslag nodig van het steeds verder spreiden van economische
activiteit naar verweving met wonen en verdichting van de activiteiten zelf.
Ook als we daarin slagen, zal nog een aanzienlijk beslag plaatsvinden door
het ontwikkelen van nieuwe locaties. Bij de bestaande kostprijsverhoudingen
tussen een nieuw bedrijfsterrein "in de groene weide" en een bedrijfsterrein
in stedelijk gebied verwachten we dat zelfs met een extra impuls de herstructure-
ringssnelheid onvoldoende zal blijven. Wij denken daarbij aan een heffing
op nieuw uit te geven terrein in uitleggebieden, ten gunste van een subsidie
op uit te geven terrein na herstructurering via een vereveningsfonds. We vragen
de minister de mogelijkheden daartoe te onderzoeken.De voorzitter:Ik feliciteer de heer Hindriks met zijn maidenspeech.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Rabbae (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Het is voor mijn fractie een genoegen om te constateren
dat het wilde geloof in privatisering bij een deel van Paars voorbij is. Als
zelfs de VVD-fractie de gang van de Nederlandse Spoorwegen naar de beurs afwijst,
moet dat geloof wel diep gezakt zijn. De PvdA-fractie heeft eindelijk het
licht gezien, maar met de gedachte "beter laat dan nooit". Dit even ter constatering.De minister van Economische Zaken is bezig samen met haar collega van
Binnenlandse Zaken, de heer Van Boxtel, te beoordelen in hoeverre een aantal
voorzieningen en bedrijven millenniumproof zijn. Dat is een belangrijke kwestie.
Is het beleid van Economische Zaken wel millenniumproof? Het Paarse kabinet
heeft sinds 1994 de economische wind mee. De economie groeit. Ondanks allerlei
tactische manoeuvres van Zalm, die deze en gene waarschuwt dat dit niet zo
zal zijn, loopt de economie als een trein. De vraag naar goederen, huizen,
immateriële diensten etc. is bijna onverzadigbaar. Aan alles komt echter
een einde en dat geldt ook voor de gunstige conjunctuur. Hoewel wij te maken
hebben met "nieuwe economen", die ons willen doen geloven dat wij maar continu
kunnen groeien zonder problemen met inflatie en zonder prijsfricties van de
productiefactoren arbeid en kapitaal.Wij hebben te maken met een schijngratis economie, met gratis e-mail,
gratis voicemail en dergelijke Internetvoorzieningen, maar het is een brug
te ver om te geloven dat de groei continu door kan gaan zonder inflatie en
zonder fricties op de arbeidsmarkt. Die fricties treden nu al op. Tot mijn
goede verbazing heb ik kunnen constateren dat ook de minister van EZ niet
gelooft in de nieuwe economie en dat wij maar zullen blijven groeien. Kennelijk
is zij dus ook van mening dat er een moment zal aanbreken dat wij op een lager
peil economie moeten bedrijven in Nederland dan nu het geval is. Dat moment
zal aanbreken. Dat kan niet anders, gezien de praktijk met de Nederlandse
economie en wereldeconomieën in het algemeen. Heeft deze minister wel
een alternatief voor dat moment?De heer Hindriks (PvdA):Kunt u mij uitleggen of het echt onvermijdelijk is dat de economie weer
minder wordt? Of kan de economie wel op een hoog groeipad worden gehouden,
maar moet daar wat voor worden gedaan?De heer Rabbae (GroenLinks):Het gaat mij te ver om een economische theorie uit te dragen. Ik meen
dat collega Hindriks op de hoogte is van de Kondratievgolven.De heer Hindriks (PvdA):Die Kondratievgolven hebben alles te maken met innovatie en het innoverend
vermogen.De heer Rabbae (GroenLinks):Je kunt op een gegeven moment dus trendmatig op langere termijn een hogere
groei constateren, maar dat neemt niet weg dat er parallel daaraan schommelingen
kunnen zijn in de conjunctuur. Ik bedoel dat een conjunctuuromslag om een
gegeven moment onvermijdelijk zal zijn. Dat kan nog twee, drie of vier jaar
duren, maar de empirie van de ontwikkeling in de economie, in welk land dan
ook, heeft laten zien dat wij op een gegeven moment te maken krijgen met laagconjunctuur
na hoogconjunctuur. Dat kan minder zijn dan wij vrezen...De heer Hindriks (PvdA):Ik zal het nog een keer proberen.De voorzitter:Dat mag niet. U kunt een vraag stellen en dan krijgt u een antwoord en
dan kunt u weer een vraag stellen. Wat u nu wilt, kan echter niet. U mag nu
nog een afrondende vraag stellen, maar dan houdt het op.De heer Hindriks (PvdA):Ik heb nog een vraag. Heeft het tot stand komen van een laagconjunctuur
wellicht te maken met het feit dat er onvoldoende aanbod is en anderzijds
een te geringe behoefte aan het aanvullen van de voorraden? Wellicht kan deze
situatie vermeden worden bij een goed gedoseerd economisch beleid. Is de heer
Rabbae het hiermee eens en vindt hij dat de minister daar verantwoordelijk
voor is?De heer Rabbae (GroenLinks):Dat is mogelijk. Ik wijs er alleen op dat de arbeidsmarkt op dit moment
laat zien dat onze voorraad hooggeschoold personeel bijna op is. Hierop kom
ik overigens straks nog terug.Voorzitter! Ik vroeg mij af of de minister van EZ wel een alternatief
heeft als dit gaat gebeuren. Of is dat alternatief helemaal overbodig, omdat
de Nederlandse economie zo geprofiteerd heeft van de hoogconjunctuur dat er
genoeg veerkracht en innovatieve krachten ontwikkeld zijn om straks met succes
de slag tegen de laagconjunctuur aan te gaan? Ik vrees dat dit niet het geval
is. Ik heb namelijk moeten constateren dat wij wat de productiviteitsgroei
betreft aanzienlijk achterlopen bij een aantal landen: Frankrijk, Duitsland,
Oostenrijk, om maar niet te spreken van Amerika. Dit geldt zeker voor de dienstensector.
Het aantal starters in Nederland is zeer mager te noemen, ondanks alle pogingen
om veel starters op weg te helpen. Ook als het gaat om de innovatieve kracht
van de Nederlandse economie is de situatie niet al te rooskleurig vergeleken
met die van Frankrijk en Duitsland. Wij zijn op het gebied van research en
development niet in staat om voldoende potentie te ontwikkelen om de economie
krachtig genoeg te maken om de laagconjunctuur te verzachten dan wel te boven
te komen.Voorzitter! Wij hebben kunnen constateren dat de belangrijkste grondstof
voor Nederland kennis is. Toch is gebleken dat Nederland – en dat blijkt
uit het rapport van de OESO – in vergelijking met andere Europese landen
onvoldoende investeert in het onderwijs. Dan zijn wij toch verkeerd bezig
als wij de omslag willen maken naar een kenniseconomie? Met veel tamtam is
door minister Wijers in het verleden de employability geïntroduceerd.
Wat is er eigenlijk terechtgekomen van het equiperen en toerusten van werknemers
gaandeweg hun carrière, zodat zij op flexibele wijze kunnen meegroeien
met nieuwe functies? Dan moet ik constateren dat de employability, ondanks
het laatste persbericht van Economische Zaken, een kwijnend bestaan leidt
onder Paars II. Je hoort ook niemand meer spreken over "Een leven lang leren",
een van de belangrijkste "lovebabies" van Paars I. Dat thema is begraven.
Uit onderzoek is gebleken dat Nederland 1 miljoen functionele analfabeten
kent, maar de minister van Economische Zaken is er absoluut niet bij betrokken
om te onderzoeken op welke wijze wij deze potentiële arbeidskrachten
kunnen mobiliseren voor de arbeidsmarkt. Dan moet ik helaas constateren dat
de minister op belangrijke agendapunten voor de toekomst absoluut afwezig
is.Mijn conclusie is dat Paars, ondanks een maar al te graag geëtaleerde
moderniteit als het gaat om de potentiële en intrinsieke krachten van
de Nederlandse economie, een beleid heeft ontwikkeld dat meer van hetzelfde
inhoudt, een traditioneel beleid. Wij kunnen dan ook constateren dat de economie
dreigt te stagneren door gebrek aan geschoolde kaders. Werkgevers stemmen
hun investeringsplannen daarop af, dat wil zeggen dat zij terughoudend zijn.
Daarnaast moet ik constateren dat het onderzoek bij universiteiten en bedrijven
mager is bejegend. Ik vraag mij werkelijk af of wij de goede koers volgen.
Kortom, met dit economische beleid van EZ schiet Nederland zich in eigen voet.
Er is immers niet voldoende kracht ontwikkeld voor de toekomst. EZ denkt blijkbaar
de volgende economische oorlog te kunnen winnen met de wapens van de vorige
oorlog. Mijn fractie heeft grote twijfels over het "proof"-karakter van het
economische beleid als het gaat om het tweede millennium. Mijn fractie stelt
daarom een aantal zaken voor als het gaat om het investeren in de toekomst.Ik noem het opkrikken van een aantal regelingen om nieuwe starters aan
te moedigen. Ik noem, naar analogie van het Amerikaanse model, het in staat
stellen van studenten van alle richtingen, niet alleen ICT, om in de verkennende
fase een voorbereiding voor het ondernemen te kunnen ontwikkelen op kosten
van de staat. Dit mag desnoods ten koste gaan van de overheid. Deze studenten
kunnen dan later de markt opgaan. Een trainingscentrum voor starters, samen
met MKB en VNO-NCW, is van groot belang om deze starters in staat te stellen
om tot de markt toe te treden, gewapend met enige kennis en ervaring. Dat
maakt de kans kleiner dat zij zullen sneuvelen. De wet inzake het faillissement
is in dit verband belangrijk, omdat de overheid zich niet als eerste schuldeiser
presenteert bij gesneuvelde ondernemers. Wij zijn immers verkeerd bezig als
het anders zou zijn.Voorzitter! ICT is een belangrijk agendapunt voor deze minister. Achter
dit agendapunt zijn echter weinig substantiële initiatieven ontwikkeld,
zeker als het gaat om de vraag hoe de overheid zelf omgaat met projecten inzake
ICT. VNO-NCW pleit ervoor dat 10% van elke begroting erop gericht is dit project
van de grond te krijgen. Ik vind het teleurstellend dat de minister afwijzend
heeft gereageerd op het instellen van een raad voor de ICT als belangrijke
technologie. De minister is van mening dat de ICT voldoende is geïntegreerd
in de verschillende departementen en de verschillende segmenten van het bedrijfsleven.
Ik vind het zeer jammer dat juist op dit punt, dat veel aandacht verdient
en veel investeringen vergt voor de toekomst, de minister geen kans geeft
aan een nieuwe dynamiek. Zij blijft als het ware draaien op de traditionele
adviesorganen en de traditionele segmenten van de Nederlandse economie.Voorzitter! Mijn laatste onderwerp is het maatschappelijk verantwoord
ondernemen. Het is bekend dat mijn fractie samen met de PvdA bezig is met
een initiatiefwetsvoorstel op dit punt. Dit gebeurt omdat de staatssecretaris
afwijzend heeft gereageerd als het gaat om de verslaglegging van bedrijven
op dit vlak. Tot mijn verbazing constateer ik dat de staatssecretaris om is.
Op zich is dat winst, maar hij wil een en ander gieten in een soort convenant
met het bedrijfsleven. Het doel is daarbij om middels zelfregulering tot een
doelstelling te komen. Wij zwemmen een beetje in een diarree van convenanten
in Nederland. Mijn fractie is daarom zeer geïnteresseerd in het karakter
en in de sterkte van zo'n voorstelling van zaken. Voorlopig gaan wij echter
door met zijn tweeën.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik besteed mijn bijdrage aan de liberalisering van de elektriciteitssector
en leg daarbij de vraag op tafel of wij niet het paard van Troje hebben binnengehaald.
Wat zien wij gebeuren? De import van stroom is verdubbeld. Dat is razendsnel
gegaan. Of het milieu daarmee wat opschiet, is echter zeer de vraag. Een deel
van die stroom is immers ongetwijfeld afkomstig van kerncentrales en bruinkolencentrales.
In het eigen land zien wij dat de elektriciteitsbedrijven er alles aan doen
om mee te kunnen doen aan de zich ontwikkelende prijzenslag. Ook de distributiebedrijven,
die de stroom in- en verkopen, willen in deze prijzenslag mee kunnen komen.In dit alles is voor milieumaatregelen geen plek meer. Dat is te zien
in de discussie rond de uitvoering van de klimaatnota. Dat is te zien bij
de energiebesparing, omdat de prikkel daartoe dreigt te verdwijnen. Dat is
te zien bij alle plannen die te maken hebben met duurzame energie. Wij blijven
tot nu toe steken op een mager aandeel van 1,1%. Dat is te zien bij de stagnatie
van de warmtekrachtkoppeling. Kortom, alles wat met energie en duurzaamheid
te maken heeft, dreigt verloren te gaan in deze liberalisering. Dit is een
punt waarvoor mijn fractie uitdrukkelijk aandacht heeft gevraagd bij de behandeling
van de wet. Hier wreekt zich dat Europa de elektriciteitsmarkt liberaliseert
zonder harde randvoorwaarden op dit terrein en dat ook de Nederlandse regering
daarbij een groot verzuim heeft gepleegd. Daarnaast maken wij ons zorgen over
de positie van de kleine klanten. Want zullen die wat opschieten met de liberalisering
van de wet? Dat dit twijfelachtig is, blijkt ook uit de studie "Marktwerking
op weg" van R. Hakvoort, lid van de dienst toezicht elektriciteit.De winnaars bij de liberalisering zijn volgens ons de grote buitenlandse
bedrijven die met overcapaciteit zitten en deze op de Nederlandse markt kwijt
kunnen, en de bedrijven die graag in Nederland voet aan de grond krijgen en
druk bezig zijn onze productiebedrijven op te kopen. Inmiddels bevinden zich
drie van de vier bedrijven in vergaande mate in buitenlandse handen. Overigens
worden daar behoorlijke prijzen voor betaald. Voor het bedrijf UNA is 4,5
mld. op tafel gelegd, terwijl het ministerie van EZ eerder op 1 mld. had gerekend.
Is het gezien de enorme prijzen die worden betaald nog wel reëel dat
de regering zo'n groot aandeel van de niet-marktconforme kosten voor haar
rekening neemt? Zou dat niet moeten worden herzien? Wij vragen ons ook af
of de maatschappelijke belangen wel voldoende worden gewaarborgd bij deze
snelle privatisering. Is de leverings zekerheid voor bijvoorbeeld
de kleine consumenten wel gewaarborgd? Ik zou graag een reactie van de minister
hierop willen.De heer Van den Akker (CDA):De argumenten die u naar voren brengt, zijn allemaal ook genoemd toen
er werd gesproken over de wijziging van de Elektriciteitswet. Wij hebben toen
over de bakstenen gesproken en gevraagd of die bedrijven niet met de bakstenen
erin verkocht zouden moeten worden. Wij hebben gesproken over de import en
dergelijke. En toch heeft u voor de wet gestemd.Mevrouw Vos (GroenLinks):Wij hebben voor de wijziging gestemd. Op het moment suprème, namelijk
de invoering van de Elektriciteitswet toen het echt ging om het fundament
van de liberalisering, zijn wij tegen geweest. Wij zijn er nog steeds tegen.
Wij hebben vervolgens geconstateerd dat er door de wijzigingswet op een aantal
punten verbetering werd aangebracht. Wij hebben ook op een aantal punten geconstateerd
dat er nog steeds grote problemen waren. Dat ben ik met u eens. Er waren problemen
rond de bakstenen en het hoogspanningsnet bijvoorbeeld. Maar omdat wij de
indruk hadden dat er op een aantal punten sprake was van enige verbetering,
hebben wij voor de wijziging gestemd. Maar ik moet inderdaad nu met u vaststellen,
dat het absoluut niet goed gaat en dat het in die zin aan de minister is om
juist op die terreinen forse stappen te zetten. Want het gaat beslist niet
de goede kant op.De heer Van Walsem (D66):De liberalisering van de Elektriciteitswet is toch ook een gevolg van
Europese regelgeving?Wanneer de markt geliberaliseerd wordt in het kader van het mondiaal denken,
de globale economie en de Europese eenwording is het toch niet zo erg als
een buitenlander eens eigenaar is van een centrale? Weet u hoeveel Nederlandse
bedrijven in het buitenland investeren en bedrijven overnemen? Daar hoor je
toch ook niemand over? Daar is helemaal geen bezwaar tegen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het klopt dat het voortvloeit uit de Europese richtlijn, maar het is wel
zo dat Nederland veel verder en veel sneller gaat dan de Europese richtlijn
voorschrijft. Dat heeft mijn fractie altijd gezegd. Wij hebben altijd gezegd,
zorg dat die randvoorwaarden – en dan hebben we het over het milieu
en de positie van de kleine consument – gewaarborgd zijn en ga niet
harder lopen dan moet van Europa. Dat doet de regering wel.Natuurlijk is het inderdaad niet ten principale verkeerd dat een Nederlands
bedrijf in buitenlandse handen komt. Wat je wel kunt vaststellen, is dat daarmee
de greep die de Nederlandse overheid heeft op beleidsbeslissingen nog minder
wordt. Tot dusverre waren veelal de Nederlandse overheid of lagere overheden
aandeelhouder van elektriciteitsbedrijven. Ik denk dat zij toch eerder oog
hadden voor de maatschappelijke belangen die met zo'n bedrijf samenhangen.
Ik vraag mij af of als wij de zaken niet goed regelen, de nieuwe aandeelhouders
straks nog wel voldoende oog zullen hebben voor een aantal maatschappelijke
belangen, zoals de kleine consument en het milieu. Ik zeg niet dat wij in
principe tegen elke overname zijn, maar ik er wel zorgen over.De heer Van Walsem (D66):Ik weet niet of die kleine consument zo goed af is geweest, bij de aandeelhouder
die de overheid, provincie of gemeente, vaak was. Blijkbaar is er altijd erg
inefficiënt geproduceerd en gedistribueerd. Dat heeft de kleine consument
natuurlijk ook altijd moeten betalen. In de overgangsmaatregel tot 2007 is
de positie van de consument nog altijd gewaarborgd. Je mag toch verwachten
dat daarna via de marktwerking de prijzen eerder een dalende tendens zullen
vertonen, los van eventuele olieprijzen, dan een stijgende.De voorzitter:U houdt nu een betoog. Wat is uw vraag?De heer Van Walsem (D66):Bij de oude aandeelhouders was de consument blijkbaar helemaal niet zo
goed af. Er werd buitengewoon inefficiënt gewerkt. Dat heeft de consument,
ook de kleine, moeten betalen. Bovendien wordt de kleine consument voorlopig
nog beschermd.Mevrouw Vos (GroenLinks):Inderdaad was het vroeger ook niet allemaal best. Het was echt nodig om
wat te doen aan het beleid van de energiebedrijven, dat ben ik volstrekt met
u eens. Maar of deze marktwerkingsoperatie nu de manier is om dat proces tot
het meer klantgerichte en meer efficiency op gang te brengen, daar zetten
wij grote vraagtekens bij. Dezelfde discussie speelt natuurlijk bij het openbaar
vervoer en op enkele andere terreinen. Dat er iets nodig was, ben ik volstrekt
met u eens!Over die kleine klant hebben wij grote zorgen. In deze wet zouden allerlei
dingen ingebouwd zijn. Zo zou er op onze markt niet meer stroom mogen komen
dan wij in die landen kunnen afzetten. De marktopening zou gelijk moeten zijn,
maar dat blijkt in de praktijk niet gewaarborgd te zijn. Ook de leveringszekerheid
zou gewaarborgd zijn in de wet, maar ik moet dat nog zien. Ik zie daar op
dit moment in ieder geval geen harde garanties voor, zeker niet als bedrijven
straks in buitenlandse handen komen. Kortom, ik wil van de minister hardere
garanties op een aantal punten. Ik heb er weinig vertrouwen in als ik zie
hoe de wet op dit moment in de praktijk uitwerkt.De heer Blok (VVD):Voorzitter! Mevrouw Vos gaf aan geen groot vertrouwen te hebben in marktwerking
waar het gaat om lagere prijzen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dat is een misverstand, want dat heb ik niet direct gezegd!De heer Blok (VVD):Ik kreeg in ieder geval die indruk. Er zijn voorbeelden van geliberaliseerde
markten, zoals in Scandinavische landen, waar de prijzen toch fors gedaald
zijn, zelfs tot zo'n 20%! Waarom zou dat in Nederland dan niet kunnen?Mevrouw Vos (GroenLinks):Er zijn allerlei voorbeelden waaruit blijkt dat die prijsdaling voor de
consument niet gegarandeerd is. Op sommige markten is de consument zelfs hogere
prijzen gaan betalen en zijn de voordelen met name bij de grote bedrijven
terechtgekomen. De verlaging kan aan de consument ten goede komen, maar gegarandeerd
is dat volgens mij niet, het is in ieder geval onvoldoende geregeld. Bovendien,
het gaat niet alleen maar om een zo laag mogelijke prijs voor elektriciteit,
het gaat ook om de milieukwaliteit, de leveringszekerheid, de
service. Ik maak mij daar zorgen over en ik vind dat die lage prijs te veel
in de aandacht staat en een aantal maatschappelijke zaken onderbelicht blijven.De heer Blok (VVD):De heer Rabbae sprak over de mogelijkheid van een volgende recessie en
zei dat wij dan aantrekkelijk moeten zijn voor buitenlandse bedrijven. De
energieprijs weegt daar natuurlijk heel zwaar in. Vindt u niet dat wij juist
moeten zorgen voor een lage energieprijs om die recessie, waar de heer Rabbae
zo bang voor is, voor te zijn?Mevrouw Vos (GroenLinks):Het grote probleem is dat die lagere energieprijs er ook toe leidt dat
de prikkel voor energiebesparing, voor investeringen in duurzame energie,
minder wordt. Daarmee wordt dus het hele milieuverhaal onderuitgehaald. In
die zin gaat het dus niet alleen maar om die lage prijs, maar ook om het milieuverhaal
dat gerealiseerd zal moeten worden. Mijn fractie staat dus niet alleen maar
te juichen als de prijs voor elektriciteit omlaag gaat. Wij vinden overigens
dat er in alle Europese landen op eenzelfde manier moet worden gewerkt aan
milieu en energie, want die verschillen kunnen inderdaad een probleem zijn.Voorzitter! Ik zou de minister ten slotte op vijf punten een actie willen
vragen. Het verplichte aandeel duurzame energie zal er moeten komen. Gaat
de minister dat nu regelen? Grootverbruikers die steeds meer gaan profiteren
van die goedkoper wordende stroom, zullen een energieheffing moeten gaan betalen.
De opbrengst daarvan kan in een revolving fund worden gestort waaruit milieu-
en energiebesparende investeringen kunnen worden voorgefinancierd. Ik vraag
de minister in te grijpen waar inderdaad vanuit Frankrijk veel stroom op onze
markt terechtkomt, terwijl de Fransen hun markt niet evenredig open stellen.
Ook volgens de wet zou de minister in dat geval moeten ingrijpen. Ik vind
dat er op dit moment op de stroombeurs, de APX, tegen dumpprijzen gehandeld
kan worden. Het gaat daarbij om een bepaald aandeel van die markt. Er wordt
zelfs tegen een minimumprijs van 0,22 cent per kilowattuur gehandeld. Ik verzoek
de minister daartegen actie te ondernemen en ervoor te zorgen dat daar niet
beneden de kostprijs gehandeld kan worden. Ik vind bovendien dat een verdergaande
marktopening ter discussie zal moeten komen als wij er niet in slagen om aan
de milieukant een aantal doelstellingen te realiseren en ook als er voor de
positie van de kleine consument en de leveringszekerheid niet meer garanties
komen. Ik vraag de minister daar serieus op in te gaan. Ten slotte vraag ik
de regering om met name in Europees verband milieukwaliteitseisen aan stroom
te gaan verbinden en daartoe initiatieven te nemen. In de richtlijn zou toch
ook de bepaling moeten worden opgenomen dat er aan alle stroom minimumkwaliteitseisen
moeten worden gesteld. Ook zou er in Europees verband een bepaald aandeel
groene stroom verplicht moeten worden gesteld.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! Mevrouw Vos is ook bij de hoorzitting over de klimaatnota
geweest. Verschillende ondernemers zeiden toen dat elektriciteit vanuit bruinkoolgestookte
centrales in Duitsland nu wordt aangeboden voor 5 cent, te weten 2,2 eurocent
per kilowattuur. De levering vindt dus plaats tegen marginale kosten. Vindt
zij het een goede ontwikkeling dat in Nederland capaciteit wordt stilgelegd
en dat vervolgens heel goedkope elektriciteit op basis van bruinkool uit Duitsland
komt? De minister vindt dit wel een goede ontwikkeling, want zij zei dat zij
wil dat Duitsland zelf maatregelen neemt.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dat vind ik geen goede ontwikkeling. Als u goed naar mijn betoog had geluisterd,
dan had u kunnen horen dat dit een van onze grote bezwaren tegen liberalisering
is. In de liberalisering zit de kern van de problematiek, ook als het gaat
om de maatregelen die moeten worden voorgesteld in het kader van het klimaatbeleid.
Kortom, wij moeten in Europees verband milieueisen gaan stellen aan alle stroom
die zal worden opgewekt. Maar ook in Nederland zullen elektriciteitscentrales
aan scherpere milieueisen moeten voldoen.Verder wil ik de groene stroom onder de aandacht brengen. Vanaf volgend
jaar zal groene stroom voor de consument nauwelijks duurder zijn dan gewone
stroom, omdat de regulerende energiebelasting ook omhoog gaat. Ik heb stellig
de indruk dat bijna niemand dit weet. Ik vraag de minister om de distributiebedrijven
zeer nadrukkelijk op te roepen om dit bij iedere consument letterlijk op het
bordje te leggen. Laat de burger erover nadenken om groene stroom aan te schaffen.
Desnoods gooien we er een Postbus 51-cam- pagne tegenaan. Iedereen moet dit
weten! Tot slot wil ik de minister vragen of zij de Score-motie,
die gaat over de feitelijke besteding van 10 mln. aan het Score-project in
Midden- en Oost-Europa en die bij de Voorjaarsnota is ingediend, zal uitvoeren.De vergadering wordt van 19.12 uur tot 20.40 uur geschorst.De heer Blok (VVD):Mevrouw de voorzitter! Is het wel leuk om aan de vooravond van het jaar
2000 minister of staatssecretaris van Economische Zaken te zijn? Ik zie de
bewindslieden knikken, maar is dat wel helemaal terecht? Als je de gemiddelde
Nederlander vraagt wat hij belangrijk vindt, antwoordt hij: mijn gezondheid.
En op de vraag wat de overheid moet doen, noemt hij de openbare orde of de
veiligheid. Het woord "economie" zal hij zeker niet laten vallen.Daarbij komt nog dat het met de Nederlandse economie goed lijkt te gaan.
De werkeloosheid lijkt verdwenen te zijn. De overheid schijnt geld over te
houden en de belangrijkste bezigheid van het CPB is het naar boven bijstellen
van de eigen verwachtingen. Als het goed gaat met de economie is er natuurlijk
minder behoefte aan de versterking van de concurrentiepositie of aan ruimte
voor ondernemerschap. Dat zijn echter wel de belangrijkste producten van het
ministerie van Economische Zaken.Hoe goed doet Nederland het eigenlijk? Gemeten naar het nationaal product
per inwoner neemt Nederland de elfde plaats in op de ranglijst van de OESO.
Interessanter dan die elfde plaats is de vraag welke landen eigenlijk hoger
op die lijst staan. Het is op z'n minst wonderlijk te constateren dat bijvoorbeeld
België, Denemarken, Oostenrijk en Zwitserland hoger staan dan Nederland.
Dat zijn immers allemaal landen die het moeten doen zonder aardgas,
zonder de grootste havenstad van de wereld en zonder de vierde luchthaven
van Europa. Het zou logischer zijn dat Nederland met deze grote voordelen
beduidend beter presteert dan deze verder goed vergelijkbare landen. Kortom,
Nederland haalt een zeventje op zijn rapport, terwijl achten en negens voor
het grijpen liggen.Een belangrijke verklaring voor het suboptimale presteren van Nederland
is het lage percentage van de bevolking dat werkt. Omgerekend naar voltijdbanen
werkt 53% van de potentiële beroepsbevolking. Het gemiddelde percentage
van de EU ligt hoger en in Denemarken werkt zelfs bijna 70% van de potentiële
beroepsbevolking. Verder lijkt de werkeloosheid in Nederland laag, 200.000
werkzoekenden tegenover evenveel vacatures, maar schijn bedriegt. Het aantal
mensen jonger dan 65 jaar met een uitkering bedraagt immers bijna 2 mln. Onder
deze mensen zitten grote groepen die in het buitenland wel degelijk tot de
werkzoekenden gerekend worden. Verder is de arbeidsparticipatie van vrouwen
ook laag in vergelijking met het buitenland en de werkloosheid onder allochtonen
nog steeds erg hoog.Naar de mening van de VVD is het onrechtvaardig om grote groepen mensen
lange tijd langs de kant te laten staan, zeker omdat deze groepen vaak best
willen werken. Het is onzin om te zeggen dat Nederland slecht presteert, want
met een zeventje ga je uiteindelijk ook over. Nederland presteert echter wel
minder dan mogelijk is. Voor het beoordelen van de Nederlandse economie heb
ik een vergelijking gemaakt met het buitenland, maar dat buitenland levert
ons ook vaak goede economische theorieën waaraan wij ons kunnen spiegelen,
bijvoorbeeld de "new economy". Ik mag zelf ook graag gebruik maken van zo'n
wijze les en ik wil daarom het "Boebkaprincipe" introduceren.Het is niet mijn bedoeling dat alle ambtenaren nu onmiddellijk naar de
telefoon grijpen om erachter te komen wanneer die Boebka de Nobelprijs voor
economie heeft gewonnen en of hij het postkeynesiaanse dan wel neoklassieke
gedachtegoed aanhangt. Dat zou hij zelf ook niet weten, want hij is geen econoom,
maar hoogspringer. Deze Sergei Boebka vestigt jaar op jaar wereldrecords,
in totaal 35, en misschien komen er nog wel een paar bij. Ook al dachten mensen
dat ze zijn laatste wereldrecord nu wel hadden gezien en dat hij in baan om
de aarde terecht zou komen, als hij het nog een keer probeerde, lukte het
hem toch weer. Toen men hem vroeg hoe hij het voor elkaar kreeg om telkens
weer een stukje hoger te springen, antwoordde hij: "Dat is heel simpel. Ik
leg de lat steeds een stukje hoger".Dat Boebkaprincipe wil ik de Kamer in deze begrotingsbehande- ling voor
ogen houden. Als de lat hoger kan, moet hij ook hoger. Die lat hoeft van mij
niet hoger uit geldzucht of competitiedrang. Die lat moet hoger om een aantal
voorzieningen die wij allemaal belangrijk vinden, betaalbaar te houden. Ik
denk daarbij aan een onbezorgde oude dag. De SER schreef hierover in zijn
recente rapport "Gezondheidszorg in het licht van toekomstige vergrijzing"
dat er op zichzelf geen grote reden is tot bezorgdheid over de kosten van
die vergrijzing, maar dat dan wel onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat de
economie stevig blijft groeien en dat het percentage mensen met betaald werk
verder toeneemt. De extra belastinginkomsten kunnen onder meer gebruikt worden
voor het verminderen van de staatsschuld. De rente die wij daardoor besparen
zou fantastisch veel ruimte kunnen bieden voor investeringen in nuttiger zaken,
bijvoorbeeld onderwijs, gezondheidszorg, mobiliteit en milieu. Voor die doelen
moeten wij die economische lat hoger leggen. Om die lat hoger te kunnen leggen
moet de stem van Economische Zaken nadrukkelijk worden gehoord. Om die reden
denk ik dat het best leuk is om bewindspersoon op dat ministerie te zijn.Voor het hoger leggen van de lat zijn twee palen nodig. De palen waarop
ik die lat wil leggen betreffen ruimte voor ondernemerschap en concurrentiekracht.
Allereerst de ruimte voor ondernemerschap.De heer Rabbae (GroenLinks):Is de heer Blok het met mij eens dat in dat Boebkaprincipe investeringen
in het onderwijs passen?De heer Blok (VVD):Ik heb aangegeven dat een van de zaken waaraan meer geld kan worden uitgegeven
wanneer je van die verschrikkelijke rentelast verlost raakt, bij uitstek onderwijs
is.De heer Rabbae (GroenLinks):Dat is goed. Tussen nu en 2002 geven wij 14 mld. aan generieke lastenverlichting,
terwijl maar 2 mld. aan het onderwijs wordt besteed. Dat is toch een scheve,
bizarre verhouding?De heer Blok (VVD):Het is een vergelijking van appels en peren. De lastenverlichting heeft
geresulteerd in een enorme toename van de werkgelegenheid. Een paar jaar geleden
ging het debat hier alleen maar over de werkloosheid. Gelukkig hebben wij
dat voor een groot deel onder de knie gekregen. Onderwijs is op zichzelf een
belangrijk onderwerp, maar bedragen voor onderwijs kunnen niet worden vergeleken
met die voor een ander beleidsterrein. Los van het bedrag is de kwaliteit
van het onderwijs van groot belang. Daar scoort Nederland met uitzondering
van een aantal specifieke terreinen redelijk.De heer Rabbae (GroenLinks):Volgens de OESO investeert Nederland aanzienlijk minder in het onderwijs
dan een aantal andere Europese landen. De heer Kok wil met dezelfde fysieke
conditie van de sportvrouw – de minister van Economische Zaken –
de lat een paar centimeter hoger leggen. Met de huidige conditie van het onderwijs
zijn wij daartoe niet in staat.De heer Blok (VVD):Dat heb ik niet gezegd. Ik heb gezegd onderwijs heel belangrijk te vinden.
Ik vind het een taak van dit kabinet en van Economische Zaken om ervoor te
zorgen dat het onderwijs goed kan voldoen aan de noden van de samenleving
en het bedrijfsleven. Daarover hoeven wij niet van mening te verschillen.De heer Van Dijke (RPF):Om een dergelijke prestatie te kunnen leveren moet de sportman zich van
alles ontzeggen. Hij moet veel trainen, moet gezonde voeding hebben en vooral
dingen niet doen. De houding van Paars in het debat over het hoger leggen
van de lat is dat het zich niets wil ontzeggen. Het wil jaar op jaar lastenverlichting,
consumentisme. Waarom ontzegt u de samenleving die lastenverlichting niet
teneinde collectieve doelen sneller binnen bereik te brengen?De heer Blok (VVD):Uw voorbeeld spreekt mij zeer aan. Ik ben een tijd raceroeier geweest.
Ik heb geen brede schouders gekregen, maar ik ben wel mager geworden. Dat
trainen bestaat voor een deel uit afzien. Je mag niet meer drinken. Voor een
deel bestaat het uit investeren in veel trainen. Dat afzien hebben wij behoorlijk
moeten doen. Het heeft pijn gedaan. Er is gesneden om het vet dat er in het
verleden in is geslopen eruit te halen, en met succes. Je moet ook investeren.
De VVD ziet vanouds graag dat de overheid investeert in bijvoorbeeld infrastructuur
of onderwijs. Ik weet niet waar het verschil van mening zit.De heer Van Dijke (RPF):Het zit hierin, dat...De voorzitter:U kunt nog een vraag stellen. Ik verzoek u uw interrupties aan de korte
kant te houden.De heer Van Dijke (RPF):Het verschil is dat ik vind dat je je niets ontzegt als je lastenverlichting
voorrang geeft op investeren in innerlijke kracht, de collectieve voorziening.De heer Blok (VVD):Het kabinet investeert toch meer in infrastructuur? In deze kabinetsperiode
is daar 12 mld. extra voor uitgetrokken. Het is niet het een doen of het ander;
je moet het juiste doen op de juiste plaats.De levensloop van iedere ondernemer begint als starter en de starters
zijn vitaal belang. In Nederland valt het op dat het percentage starters bij
HBO'ers en universiteitgeschoolden laag is. Dit heeft zeker te maken met de
Nederlandse cultuur die bijvoorbeeld in het onderwijs meer gericht is op loondienst
dan op ondernemerschap. De VVD is vanouds geen partij die het onderwijs wil
opzadelen met allerlei nevenactiviteiten waardoor er onvoldoende tijd overblijft
voor de kerntaak: kennisoverdracht. Er zijn echter mooie voorbeelden van universiteiten
en hogescholen die kwalitatief hoogwaardig onderwijs weten te combineren met
faciliteiten voor starters. Ik wijs op de universiteit Twente en de hogescholen
in Haarlem en Den Haag. Op dit gebied kan EZ een nuttige rol als makelaar
en kenniscentrum spelen. Kan het ministerie ons inzicht verschaffen in universiteiten
en hogescholen die nog geen faciliteiten voor starters beschikbaar hebben?
Zijn de bewindslieden bereid om in overleg met de desbetreffende instellingen
en het ministerie van OCW na te gaan hoe EZ op dit terrein een functie kan
vervullen?Als zo'n starter lekker los komt met zijn onderneming en groeit, groeit
ook de behoefte aan huisvesting. Het ministerie heeft daarover de nota Ruimtelijk-economisch
beleid geschreven die een zorgelijk toekomstbeeld geeft. In een aantal regio's
dreigen, zelfs bij een gematigde economische groei, tekorten aan bedrijfsterreinen.
Voor de VVD is het ondenkbaar dat ondernemers in grote delen van het land
klem komen te zitten door gebrek aan ruimte. Bij de VVD leven daaromtrent
een aantal vragen. Op welke manier wil het ministerie van EZ ervoor zorgen
dat tijdig rekening wordt gehouden in de planologische procedures die in Nederland
lang kunnen duren met het geschetste ruimtetekort? Hoe wordt specifiek rekening
gehouden met de ruimtevraag van de toeristische sector, wereldwijd een van
de snelst groeiende sectoren? Zowel in het kader van plattelandsvernieuwing
als van het grotestedenbeleid kan daarvan geprofiteerd worden op voorwaarde
dat er ruimte wordt gereserveerd. De behoefte wordt in de algemene nota gesignaleerd,
maar ik mis de consequenties.Overigens, nu ik over toerisme spreek, is niet alleen fysieke ruimte van
belang. Ook de makelende en schakelende rol van EZ is belangrijk. Zo vraagt
de VVD zich af of het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij voldoende
betrokken wordt bij het toeristische beleid, bijvoorbeeld bij de opzet van
het toeristisch huis.Een paar jaar geleden lanceerde het VVD-statenlid Waterman een plan voor
natuurlijke kustuitbreiding tussen Hoek van Holland en Scheveningen. Dat plan
werd toen gunstig onthaald en kreeg op provinciaal niveau brede politieke
steun. Het ligt niet voor de hand om dergelijk land te gebruiken voor bedrijfsterreinen.
Natuur, recreatie en woningbouw liggen daar meer voor de hand. Daardoor ontstaat
minder druk op de ruimte van het oude land van Zuid-Holland. Daarnaast zal
bij uitvoering van zo'n plan economisch interessante expertise ontstaan. Waarom
wordt met geen woord gerept over dit plan in de nota Ruimtelijk-economisch
beleid?Onderdeel van hetzelfde economische beleid, overigens van het hele kabinetsbeleid,
is het grotestedenbeleid. Terecht is dit een speerpunt, want mede als gevolg
van onverstandig overheidsbeleid in het verleden zijn ondernemers de stad
uitgevlucht en is de werkloosheid, ondanks de hoogconjunctuur, in sommige
wijken erg hoog. De VVD steunt dan ook de beslissing om 200 mln. uit te trekken
voor onder meer de begeleiding van etnische ondernemers. Wel hebben wij al
tijdens het overleg hierover aan de staatssecretaris gevraagd welke concrete
resultaten hij verwacht en of hij daarbij doelen kan aangeven. Het ligt toch
in lijn met de nieuwe begrotingssystematiek dat je juist bij nieuw beleid
concrete doelstellingen geeft, bijvoorbeeld op het punt van afname van de
werkloosheid of toename van het percentage zelfstandige ondernemers. Voor
al die ondernemers in grote steden is overigens ook bereikbaarheid een enorm
probleem. Niet alleen klanten kunnen de binnensteden moeilijk bereiken, ook
leveranciers lopen hier tegenop. Voor leveranciers wordt dit probleem nog
eens verergerd door het bestaan van venstertijden, die in bijna alle gemeentes
in de vroege ochtenduren vallen.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! Ik zou graag een vraag willen stellen over een artikel dat
vanochtend in De Telegraaf is verschenen. Dat ging over de Turkse bakker en
te dien aanzien werd door de VVD gesteld dat in de Haagse Schilderwijk een
bijzondere band met de zondag niet bestaat. De vraag was dan ook: waarom moet
die bakker dan wel gesloten zijn op zondag? Voorts wordt gesteld: we geven
honderden miljoenen uit aan beleid, maar laten we ook exact afspreken met
welk percentage het aantal etnische ondernemers moet stijgen. Ik heb met een
beetje verbazing dat artikel gelezen in De Telegraaf, want ten eerste gaat
de VVD daarmee veel verder dan de minister heeft gezegd. Ten tweede wordt
nu een soort quotering van VVD-zijde ingevoerd. Ten derde is er ook nog zoiets
als een Nederlandse cultuur waar we rekening mee mogen houden. Moeten we die
ondergeschikt maken aan die van etnische minderheden?De heer Blok (VVD):Uw verbazing zal misschien nog wel stijgen, want het verhaal waar u op
doelt, ga ik nu nog houden. Misschien is het goed dat ik daarna dan even op
uw vragen inga.Voorzitter! Ik was halverwege mijn verhaal over de bereikbaarheid en de
venstertijden. Mede om dat probleem op te lossen is er een breed platform
stadsdistributie opgericht, maar resultaten zijn nog niet erg zichtbaar. Wanneer
kunnen we hier concrete uitkomsten uit verwachten?Nog mooier dan het verstrekken van subsidies is natuurlijk het schrappen
van overbodige regelgeving, regelgeving die eerlijke concurrentie kan verstoren
en zeker bepaalde groepen zoals etnische ondernemers kan hinderen bij het
starten van een eigen bedrijf. De VVD steunt daarom minister Jorritsma wat
betreft haar plannen om de meest hinderlijke drempels uit de Vestigingswet
te schrappen en vraagt zich af of we nog niet een tandje verder zouden kunnen
gaan. Daarbij wekt het vooral onze verbazing dat in de Winkeltijdenwet alleen
een verruimingsmogelijkheid voor de zondagsopenstelling bestaat voor toeristische
gebieden, vaak stadscentra, en geen mogelijkheid voor achterstandswijken,
wijken die vaak juist grenzen aan die centra. Dan kom ik inderdaad op die
Turkse bakker in de Schilderswijk of een Somalische kruidenier in de Amster-
damse Staatsliedenbuurt, die zelf helemaal geen bijzondere band met de zondag
heeft, maar door de wet verplicht wordt om gesloten te zijn. We zouden het
grotestedenbeleid op een eenvoudige manier een extra impuls kunnen geven door
niet alleen voor die toeristische gebieden maar ook voor achterstandswijken
een verruiming van de zondagsopenstelling toe te staan. Daarmee kunnen deze
wijken op koopzon- dagen extra klanten uit andere delen van de stad trekken.
Vanzelfsprekend moet die verruiming dan wel gelden voor alle ondernemers in
die wijk, ongeacht de afkomst. Wat zou de minister vinden van een dergelijke
verruiming?De heer Van den Akker (CDA):U gaat dan verder dan datgene wat in de evaluatie naar voren is gekomen,
waar de minister heeft gezegd: we laten het bij het oude zoals we het nu hebben
afgesproken, namelijk twaalf zondagen, afgezien nog even van de toeristische
centra. Bovendien zegt u in het artikel dat u exact wilt afspreken met welk
percentage het aantal etnische ondernemers moet stijgen. U heeft derhalve
nog een quoteringsregeling ingesteld.De heer Blok (VVD):Quoteringsregeling vind ik een heel wild woord. Kamerbreed is er ingestemd
met de notitie van het ministerie van Financiën over de nieuwe begrotingssystematiek,
waarin erop wordt gewezen dat het zinvol is om met concrete doelstellingen
te komen. Nu, als wij dat Kamerbreed allemaal vinden, dan is het niet helemaal
onlogisch dat je bij een begrotingsbehandeling ook vraagt om dat in te voegen.
Dat heeft niets met quotering te maken.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik ben met name wat verbaasd over deze opmerking van mijn
collega, omdat ik mij nog goed herinner dat de heer Bolkestein een aantal
jaren geleden de Nederlandse cultuur en de eigenheid daarvan sterk benadrukte,
ook als er veel etnische groeperingen van buitenaf hier hun woon- en verblijfplaats
zochten. Waarom relativeert de heer Blok zijn eigen cultuur zo?De heer Blok (VVD):Die relativeer ik helemaal niet. Sterker, ik ben zeer gehecht aan Scheveningen
en de Efteling, die allebei op zondag open zijn.De heer Van Dijke (RPF):Waarom relativeert u uw eigen cultuur zo, waar de zondag een bijzondere
plaats innam en ten aanzien waarvan we met elkaar, ook bij de bediscussiëring
van de Winkeltijdenwet, hebben gezegd dat die zondag een collectief karakter
moest houden, althans wat betreft het zijn van een vrije dag. Waarom relativeert
u dat zo, ook als de Arbeidstijdenwet van de zondag een bijzondere dag maakt?De heer Blok (VVD):Ik heb alle respect voor mensen die de zondag als een bijzondere dag ervaren,
evenals ik respect heb voor mensen die een andere dag in de week als een bijzondere
dag ervaren. Dat is wat anders dan bij wet verbieden om op bepaalde dagen
gesloten te zijn. Wij constateren dat wij dat verbod al hebben opgeheven voor
delen van steden, of men dat nu leuk vindt of niet. Het is dan niet zo gek
voor een ander deel van de stad, dat daar bovendien aan grenst, de lijn door
te trekken. Dat heeft niets te maken met gebrek aan respect voor een geloofsovertuiging.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik heb het woord geloofsovertuiging hier nog niet laten vallen.
Ik heb verwezen naar wetten, door dit paarse kabinet gemaakt, waarin de zondag
een bijzonder karakter krijgt. Ik verwijs verder naar de Arbeidstijdenwet,
bij de behandeling waarvan we juist op dat punt een langdurige discussie hebben
gevoerd. Toen hebben we gesteld, dat de zondag in de Nederlandse samenleving
een bijzondere dag is, lettend ook op de Nederlandse cultuur. Waarom gaat
de heer Blok daaraan voorbij? Waarom relativeert hij dat nu zo?De heer Blok (VVD):Ik ontzeg niemand het recht om de zondag of een andere dag in de week
als een bijzondere dag te ervaren. Om dezelfde reden, en dat is de vrijheid
die wij in dit land zo hoog achten, ontzeg ik mensen die de zondag of een
andere dag niet als bijzondere dag ervaren, niet het recht om op zondag naar
de Efteling te gaan.De heer Van Dijke (RPF):Maar, voorzitter, dat is helemaal buiten de orde.De voorzitter:Mijnheer Van Dijke, u gaat voor de derde keer dezelfde vraag stellen.
Daarop krijgt u steeds hetzelfde antwoord. Daarom krijgt u nu voor de laatste
keer de gelegenheid op dit punt te interrumperen.De heer Van Dijke (RPF):Maar dit is toch merkwaardig, voorzitter, ik vraag nu inderdaad voor de
derde keer waarom de heer Blok voorbijgaat aan datgene wat in wetgeving, ook
door Paars gemaakt, ten aanzien van de zondag is vastgelegd. De heer Blok
zegt voortdurend tegen mij: ik gun mensen hun pleziertje op zondag, ook als
dat niet in overeenstemming is met wat u daarvan vindt. Dat heb ik evenwel
helemaal niet in debat gebracht. Ik heb in debat gebracht: in wetgeving, die
ook door Paars is gemaakt, krijgt de zondag een bijzonder accent. De heer
Blok gaat daaraan met zijn opmerkin gen voorbij en gaat niet
in op de vragen die ik op dat punt stel.De heer Blok (VVD):Ik vind het jammer dat u dit zo scherp opvat, juist omdat ik aangeef dat
ik respect heb voor iedere overtuiging en voor iedere waardering voor welke
dag in de week dan ook. Dat respect houdt evenwel ook in, dat je mensen de
vrijheid moet geven om, wanneer zij een bepaalde dag niet als bijzonder ervaren,
op die dag de dingen te doen die zij willen doen. Die vrijheid is onder dit
Paarse kabinet op een aantal terreinen geboden. Daarvoor is dat overigens
ook al gebeurd. Daarom blijf ik op die Efteling terugkomen. Dus we kunnen
moeilijk roepen, dat er nu sprake is van een enorme trendbreuk.Voorzitter! Al die ondernemers die in de grote steden of elders hun kans
gegrepen hebben, lopen tegen hetzelfde probleem op: het tekort aan personeel.
In de goede oude tijd was er een heel beschaafde manier om een ondernemer
hel en verdoemenis toe te wensen: dan wenste je hem of haar veel personeel
toe. Die tijden zijn veranderd, want zie maar eens aan personeel te komen.
Tegen die achtergrond blijft het van de kant van Economische Zaken nogal stil
met betrekking tot die arbeidsmarkt. Weliswaar las ik gelukkig gisteren nog,
dat EZ met een werkgroep komt. Die zal een aantal knelpunten nader bestuderen.
Toch wil ik nu een aantal vreemde zaken onder de aandacht brengen. In Nederland
worden nog steeds op grote schaal in CAO's 36-urige werkweken afgesproken.
Dat maakt de onder- handelingsvrijheid mogelijk. De afspraak wordt evenwel
zodanig gemaakt, dat als men op individuele basis te kennen geeft graag 40
uur per week te willen werken, dat dan niet kan. Een politiechef die dit recent
vroeg, werd keihard afgehamerd. Ook als mensen zelf meer dan die 36 uur willen
werken, dan kan dat niet.De arbeidsparticipatie van ouderen is nog steeds extreem laag in Neder-
land. Ook de arbeidsparticipatie van vrouwen is nog steeds niet indrukwekkend.
In aantallen gaat het wel, maar in percentage van het aantal gewerkte uren
is het mager.De heer Hindriks (PvdA):Voorzitter! De heer Blok wil toch niet serieus beweren, dat op grond van
de Nederlandse CAO's werknemers die dat willen niet massaal 40 uur en langer
kunnen werken. Dat kan toch niet waar zijn. Het is ook niet waar. Als de heer
Blok beweert dat dit in het algemeen wel zo is, adviseer ik hem echt eens
bij de industrie te gaan kijken.De heer Blok (VVD):Ik wil dat wel beweren en verwijs naar het recente debat bij de politie.
Daarbij ging het concreet over deze kwestie. Er waren enorme tekorten aan
agenten, er was een 36-urige werkweek afgesproken, wat overigens prima was,
maar een deel van de agenten zei: ik wil wel meer werken. Dat kwam ook goed
uit, want er was een tekort, maar zoiets mocht niet vanwege de bepalingen
in de CAO.De heer Hindriks (PvdA):Mag ik u dan toch vragen dit specifieke geval, dat ik overigens niet ken,
niet te gebruiken om te veralgemeniseren en te zeggen dat het op grond van
CAO's niet mogelijk is om 40 uur per week te werken. De Arbeidstijdenwet staat
toe om langer dan 40 uur te werken. Dat gebeurt ook op grote schaal. Door
de FNV en door ondernemingsraden in dit land is op vele momenten en op vele
plekken geklaagd, dat er juist veel te lang wordt gewerkt. Er zijn problemen
door het ontstaan, men kreeg stress, doordat werknemers in dit land gedwongen
werden om 48 uur en langer te werken. Dan kunt u toch niet volhouden dat 40
uur per week werken niet zou kunnen.De heer Blok (VVD):U mag mij alles vragen. U had mij zelfs mogen vragen om een kopietje van
het krantenartikel waarin dit voorbeeld stond.Voorzitter! Zijn er op het gebied van de arbeidsmarkt concrete initiatieven
van het ministerie van EZ te verwachten? Ik noemde daarnet al het onderwerp
van de arbeidsparticipatie van vrouwen en kom daarmee op de kinderopvang.
Het is heel vreemd dat er een enorme vraag naar een dienst is waarop relatief
weinig ondernemers inspringen. Er bestaan eindeloze wachtlijsten, ouders zitten
met de handen in het haar, en de particuliere sector lijkt niet te reageren.
Je hoeft helemaal geen vrijemarktfundamentalist te zijn om daarover in ieder
geval verbaasd te zijn. Al in mei 1998 constateerde een MDW-werkgroep kinderopvang,
waarin ook EZ deelnam, dat er geen sprake is van gelijke condities voor alle
aanbieders van kinderopvang. Particuliere aanbieders blijken niet dezelfde
toegang te hebben tot subsidies van lagere overheden en tot huisvesting als
gesubsidieerde instellingen. Uit gesprekken met ondernemers in de kinderopvang
is de VVD gebleken dat deze problemen nog steeds heel sterk spelen. Vaak willen
de ondernemers hun capaciteit wel uitbreiden, maar lopen zij vast op die oneerlijke
concurrentie van gesubsidieerde instellingen. De minister is het
ongetwijfeld met mij eens dat het goed zou zijn wanneer er in iedere wijk
in Nederland een kinderopvang Lindelotje of Nijntje Pluis of Sneeuwwitje en
de zeven dwergen zou komen. Als particuliere aanbieders een bijdrage kunnen
leveren aan de oplossing van het tekort, mag het ook best een Lindelotje BV
of een Nijntje Pluis BV of een Sneeuwwitje holding met zeven kleine BV'tjes
zijn. Mijn concrete vraag aan de minister is of zij kan aangeven wat er gebeurd
is met de uitkomsten van het MDW-rapport.De heer Van Dijke (RPF):Onze fractie heeft in het verleden herhaaldelijk gepleit voor een kindgebonden
budget, zodat ouders hun kind kunnen aanbieden op de plek waar zij het het
beste achten. Pleit de heer Blok daar ook voor?De heer Blok (VVD):Dat zou een onderdeel van de oplossing kunnen zijn. Mijn collega Weekers
zal dit onderwerp morgen bij de behandeling van de begroting van VWS ook aansnijden.
Het voorstel dat de heer Van Dijke noemt, zal hij daarbij ter sprake brengen.
Het zit in de richting waarin wij denken.De heer Van Dijke (RPF):Ik ben blij dat te vernemen. Gaandeweg lijk ik toch steun voor mijn plan
te krijgen.De heer Blok (VVD):Wij staan hier ook niet voor niets.Dit concrete voorbeeld van knellende regelgeving brengt mij op de administratievelastendruk.
De Kamerbrede steun voor vermindering hiervan is een goede zaak, maar het
zou ook goed zijn als de Kamer de hand in eigen boezem zou steken. De luide
roep om minder administratieve lasten doet soms denken aan het
verhaal van de muis en de olifant die samen over een brug lopen. Minister
Jorritsma is dan de muis en de Tweede Kamer, als groot producent van regels,
de olifant. De olifant zegt tegen de muis: als jij nu wat minder stampt, dan
stort de brug niet in.Ondanks dat de nadruk ligt op de Kamer zelf als regelgever, ziet de VVD
ook voor het ministerie een duidelijke rol in de vermindering van de administratieve
lasten. Een deel van de druk komt voort uit maatregelen bij lagere overheden.
Ik denk aan milieurapportages en bouwvergunningen. Ook voor lagere overheden
geldt dat ICT een belangrijke bijdrage kan leveren aan vermindering van de
lastendruk. In de praktijk komt het voor dat een bedrijf een geautomatiseerde
registratie bijhoudt van milieugegevens, maar dat de overheid dat niet geautomatiseerd
kan verwerken. De VVD-fractie vraagt zich af of EZ in overleg met IPO en VNG
kan nagaan hoe ICT ook bij lagere overheden kan worden ingezet voor administratievelastenverlichting.De heer Hindriks (PvdA):De verwijzing naar de lokale overheid vind ik iets te makkelijk. Is de
heer Blok bekend met het bouwstoffenbesluit?De heer Blok (VVD):In grote trekken.De heer Hindriks (PvdA):Het is een van de grootste bronnen van administratieve lasten rondom bouwvergunningen.
Als je een hutje wilt bouwen van 80 cm, moet je een enorme stapel papieren
indienen. U bent er ongetwijfeld mee bekend wie die regelgeving heeft ingesteld
en goedgekeurd. Daar was u namelijk zelf bij.De heer Blok (VVD):Ik denk dat u dit bedoelt als in tegenspraak met wat ik net heb gezegd.
Mijn punt is dat dit soort regels, dat zoals u al zegt grote hoeveelheden
papier oplevert, zoveel mogelijk via geautomatiseerde weg zou moeten worden
verwerkt. Ik denk dat u het daar moeilijk mee oneens kunt zijn.De heer Hindriks (PvdA):Misschien moeten we ervoor zorgen dat dit soort dingen bij kleine bouwvergunningen
helemaal niet meer nodig is. Het gaat erom de regels wat anders te maken.
Wij zijn daarvoor verantwoordelijk, niemand anders. Vervolgens zijn de bewindslieden
daarvoor verantwoordelijk. Wij moeten niet verwijzen naar lokale overheden,
zolang wij onze eigen zaken wat dat betreft niet voor elkaar hebben.De heer Blok (VVD):Wij hadden het niet meer met elkaar eens kunnen zijn. Ik heb net het verhaal
over dat muisje en die olifant verteld. Die olifant is de Kamer, die al die
regels maakt. Wij zijn het dus gloeiend met elkaar eens!Voorzitter! Mijn concrete vraag was, of er een gezamenlijk expertisecentrum
van EZ, IPO en VNG kan komen, zodat niet iedere gemeente of provincie het
digitale wiel zelf hoeft uit te vinden, mogelijk in aansluiting op het overheidsloket
2000. Overigens zijn diezelfde lagere overheden ook vaak klanten van het MKB.
Om dit soort klanten optimaal te bedienen, zoeken veel MKB-ondernemingen naar
mogelijkheden om hun concurrentiepositie te versterken, bijvoorbeeld door
het aangaan van samenwerkingsverbanden. Een veelgehoorde klacht van het MKB
is dat de NMA erg kritisch kijkt naar de samenwerkingsverbanden, en dat veel
potentiële samenwerkingsverbanden niet van de grond komen, omdat onduidelijk
is wat de NMA daarvan zal vinden. Bij mijn weten zijn er nog niet veel concrete
uitspraken van de NMA op dit terrein geweest, maar in ieder geval is er hierdoor
veel onduidelijkheid. Op dit terrein is dat schadelijk. Kan de minister aangeven,
op welke wijze een eind kan komen aan de onduidelijkheid op dit terrein?Voorzitter! De tweede paal onder de hoge lat van de economische groei
is de concurrentiekracht. Uit internationaal onderzoek blijkt, dat de concurrentiekracht
van Nederland redelijk is. Wij halen een vijfde plaats in het World Competiveness
Yearbook. Maar ook hier natuurlijk geen reden voor zelfgenoegzaamheid. Ook
hier hanteren wij het Boebkaprincipe: de lat kan hoger. Nogmaals, niet omdat
die lat op zich hoger moet, maar om datgene te kunnen blijven betalen en te
blijven betalen wat wij allemaal belangrijk vinden. Bij de concurrentiekracht
van de Nederlandse economie spelen twee factoren een belangrijke rol: de eigen
sterke punten en een internationaal gezien gelijk speelveld. Wat de eigen
sterke punten betreft: het belang van kennis en kennisontwikkeling voor een
gezonde economische groei is iedereen duidelijk. Het is opvallend dat Nederland
niet eens zo slecht scoort waar het gaat om het totaal aan uitgaven voor R&D,
maar wel als het gaat om het commercieel toepassen van die kennis. Vooral
het MKB blijft hierbij achter. De bewindslieden denken waarschijnlijk dat
zij dat verhaal al eens gehoord hebben, wat ook klopt, want dit heb ik letterlijk
uit hun eigen nota "Ruimte voor industriële vernieuwing" gehaald. Maar
omdat het ministerie zelf die analyse al had gemaakt en daarbij zoveel aandacht
heeft besteed aan het MKB, is het vreemd dat juist datzelfde MKB niet enthousiast
is over de nota "Ruimte voor industriële vernieuwing". MKB Nederland
heeft in haar reactie aangegeven dat het beleid te veel is gericht op de grote
jongens en te weinig op het MKB, terwijl we het er allemaal over eens waren
dat daar juist de kansen liggen. Het is altijd lastig als een van je grootste
klanten ontevreden is. Wat is hiervoor de verklaring van de minister?Voorzitter! Naast het totaalbeeld is het de moeite waard, in te gaan op
een aantal specifieke opmerkingen vanuit het MKB. Het aanbestedingsbeleid
van overheden leidt nog steeds tot een concurrentienadeel voor het MKB. Dit
roept allereerst de vraag op wat de minister heeft gedaan met de motie van
mijn collega Voûte, die vorig jaar bij de begrotingsbehandeling is ingediend
en waarin werd gevraagd om het MKB een gelijke kans te geven bij overheidsaanbestedingen.
Die eerlijke kans is juist van belang met het oog op innovatie, want de overheid
kan nieuwe ontwikkelingen stimuleren door innovatief aan te besteden. Veel
aanbestedingen worden gedaan door lagere overheden, of door nutsbedrijven
waarvan de aandelen in handen zijn van de lagere overheden. Die lagere overheden
graven tunnels, bouwen bruggen en nutsbedrijven kopen trams en bussen. Kan
EZ ook hier, weer in overleg met die lagere overheden, bezien hoe ook daar
ruimte gegeven kan worden aan innovatief aanbesteden? Bij het MKB speelt op
het punt van de innovatie ook duidelijk de aansluiting met de ICT-ontwikkelingen.
Een groot deel van de detailhandel dreigt de hele ontwikkeling van de E-commerce
aan zich voorbij te zien gaan. Hierover is mede door MKB Nederland
een rapport geschreven. Ziet EZ mogelijkheden om toegevoegde waarde te leveren
in het helpen van de detailhandel, zodat die aansluiting houdt met de ontwikkeling
van E-commerce?De Nederlandse economie is, zoals bekend, sterk afhankelijk van de export
en daarmee van het internationaal gelijke speelveld. Het is wrang om te constateren
dat binnen de EU nog steeds sprake is van staatssteun en afscherming van markten,
bijvoorbeeld in de scheepsbouw en bij luchtvaartmaatschappijen, nutsbedrijven
en financiële diensten. Dat duurt al jaren zo. Oefent Nederland, en in
het bijzonder EZ, eigenlijk wel voldoende invloed uit? Rammelen de ruiten
op het Elysée wanneer Nederlandse bedrijven geen toegang krijgen tot
de Franse elektriciteitsmarkt, of wanneer actievoerende chauffeurs of boeren
Nederlandse producten tegenhouden? Naast die diplomatie van de rammelende
ruiten bestaat natuurlijk ook de Brusselse diplomatie. Wij hebben inmiddels
uitgebreide ervaring met het naast elkaar bestaan van meerdere Europese ministerraden,
de industrie, consumenten en de interne markt. Dat kan ertoe leiden dat in
de ene raad wordt gepraat over steun aan een specifieke bedrijfstak, terwijl
een andere raad zich sterk maakt voor het belang van de consument. Dat is
dezelfde consument die de rekening moet betalen van de bedrijfssteun uit de
eerste raad. Zou het niet efficiën- ter zijn om een aantal van die raden
samen te voegen, zodat die belan- genafweging in ieder geval in één
raad plaatsvindt?Deels in reactie op die oneerlijke concurrentieverhoudingen en deels om
het Nederlandse bedrijfsleven te stimuleren om meer te exporteren, heeft EZ
een groot aantal regelingen. Een veel gehoorde klacht van ondernemers is dat
deze regelingen op papier goed zijn, maar dat de uitwerking traag en bureaucratisch
is. Een scheepsbouwer vertelde mij eens dat onder invloed van de concurrentie
Nederlandse werven in staat zijn om in enkele maanden een kwalitatief hoogwaardig
schip te bouwen. De behandelingstijd voor een matchingsubsidie voor datzelfde
schip bleek echter meer tijd te kosten dan de bouw van het hele schip. Zoals
die scheepsbouwer heel terecht aangaf, zijn het de klanten die zorgen voor
prikkels tot snel en hoogwaardig werken. Daarom zou het zinvol zijn wanneer
de uitvoe- ringsorganisaties van EZ, Senter, Syntens en Novem, regelmatig
klanttevredenheidsonderzoek zouden houden. Het zou ook heel zinvol zijn wanneer
de Tweede Kamer als raad van commissarissen van de BV Economische Zaken, inzage
zou krijgen in de hoofdlijnen van die klanttevredenheidsonderzoeken.Ik kom aan het eind van mijn betoog, maar ik heb nog steeds niets gezegd
over het bijzondere karakter van deze begroting. Het is de laatste begroting
van het oude millennium of de eerste van het nieuwe. Ik wil daar een ding
over zeggen. Wat er ook mag veranderen in het komende millennium, voorlopig
blijft economische groei noodzakelijk. Dat is niet uit luxe, maar uit noodzaak;
de noodzaak om datgene te kunnen betalen en blijven betalen wat wij allemaal
belangrijk vinden. Dus blijft ook in het nieuwe millennium het Boebkaprincipe
gelden. Wanneer de lat hoger kan, moet de lat hoger.De heer Van Walsem (D66):Mevrouw de voorzitter! Ik zal in mijn eerste termijn 13 minuten spreken
in plaats van 20, om wat meer tijd over te houden voor mijn tweede termijn
en zo uitvoerig te kunnen reageren op de antwoorden die ik van de bewindslieden
hoop te krijgen. De punten die ik in die 13 minuten kort zou willen behandelen,
zijn de rol van het departement van Economische Zaken, nieuwe economie, marktwerking,
maatschappelijk ondernemen, duurzaam nationaal inkomen en bestrijding van
saaie winkelcentra. Daarnaast heb ik nog een aantal concrete vragen.Het gaat economisch goed in Nederland. Wat dat betreft kun je dus zeggen
dat het economisch beleid van het ministerie ook goed is. Wij zijn het er
bijna allemaal over eens dat het in economisch opzicht goed gaat met Nederland.
Alleen de heer Rabbae zet daar grote vraagtekens bij gelet op het sombere
scenario dat hij heeft geschetst. Dat deel ik echter vooralsnog niet.De heer Rabbae (GroenLinks):Collega Van Walsem is, als ik het goed heb, ondernemer geweest en hij
kent dit circuit veel beter dan ik. Dan moet hij het toch met mij eens zijn
dat het goed is om ons gedurende een periode van hoogconjunctuur te preparen
op een wat mindere periode? Dat is toch in de geest van het ondernemerschap?De heer Van Walsem (VVD):Ja, je moet in goede tijden investeren om ervoor te zorgen dat die continuïteit
gewaarborgd is. Dat ben ik zonder meer met u eens. Maar ik vond dat u een
wat al te somber beeld schetste. Naar u luisterend, zou je kunnen constateren
dat het nu allemaal niet goed gaat en dat wij allerlei dingen verkeerd doen.
Daar wens ik mijn beeld tegenover te zetten. Ik vind namelijk dat het in economisch
opzicht goed gaat, dat het de afgelopen vijf jaar goed is gegaan en dat de
komende jaren er ook goed uitzien. Dan praat ik over een periode van acht
jaar en het is niet toevallig dat ik het heb over de Paarse periode.De heer Rabbae (GroenLinks):Mag ik hieruit afleiden dat u geen enkel kritiekpunt hebt op het EZ-beleid
en...De heer Van Walsem (D66):Ik ben slechts één minuut bezig en ik heb natuurlijk nog
een aantal kritiekpunten.De voorzitter:Mijnheer Van Walsem, misschien kunt u de heer Rabbae eerst zijn vraag
laten stellen.De heer Rabbae (GroenLinks):Bedankt, voorzitter. De heer Van Walsem maakt tempo vanavond. Dat doet
hij meestal niet.De heer Van Walsem (D66):Ik dacht dat u uitgesproken was.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik wilde u vragen of u volledig tevreden bent met de wijze waarop EZ zich
voorbereidt op de toekomst. Het gaat mij dan niet alleen om de intentie, maar
ook om de uitwerking en de financiering van een aantal zaken.De heer Van Walsem (D66):Ik was al met mijn antwoord begonnen. Zoals ik al zei, ben ik slechts
één minuut bezig en ik heb 13 minuten spreektijd in eerste termijn.
Op een aantal punten heb ik kritische kanttekeningen, met name als het gaat
om investeringen in de toekomst. Ik zal dit nader aanduiden. Voorzitter! Het gaat in economisch opzicht goed met Nederland, maar de
aandacht voor onze economie mag niet verflauwen. In een wereld waarin de veranderingen
elkaar zo snel opvolgen is het fataal om op je lauweren te rusten. Dus wat
dat betreft ben ik het met de heer Rabbae eens. Veel besluiten die van invloed
zijn op onze economie vallen echter buiten het strikte werkingsgebied van
het departement van Economische Zaken. Te denken valt aan het beleid op het
gebied van ruimtelijke ordening, sociale zekerheid, belastingen, arbeidsmarkt,
enz. Met name op het punt van de arbeidsmarkt maak ik een extra kanttekening.Naar mijn mening vormt de problematiek van de arbeidsmarkt een van de
grootste knelpunten voor de groei van onze economie in de komende jaren. Het
aantal onvervulbare c.q. moeilijk vervulbare vacatures is al enorm hoog en
het zal waarschijnlijk alleen maar groeien. Een en ander zal belemmerend werken
voor de noodzakelijke groei van onze economie. Het vraagstuk van de arbeidsmarkt –
vergrijzing, de inzet van allochtonen en van buitenlandse werknemers, de VUT-problematiek,
etc. – zal breed en vooraanstaand op de agenda moeten worden gezet,
niet alleen door het ministerie van Sociale Zaken, maar zeker ook en waarschijnlijk
zelfs in de eerste plaats door het ministerie van Economische Zaken. Vanzelfsprekend
moet in de besluitvorming op deze terreinen ook de stem van EZ te horen zijn.
Verkokering werkt hier averechts. Overigens werkt deze verkokering ook door
in de werkwijze van de Kamer via de vaste commissies. Een brede discussie
in en buiten het parlement zou de kwaliteit van de besluitvorming ten goede
komen. Nu is het gemakkelijk om te stellen dat Economische Zaken hierin onvoldoende
scoort. Ik wil de minister en de staatssecretaris graag de gelegenheid geven
om duidelijk aan te geven hoe zij met de rol van Economische Zaken op deze
gebieden zullen omgaan.Voorzitter! Het is jammer dat de discussie over wat er in economisch opzicht
gaande is in de wereld, ook over de vraag of er sprake is van een nieuwe economie,
met nieuwe kengetallen en nieuwe parameters, afgedaan dreigt te worden met
"wij willen meer geld dan afgesproken is". Het moge voor iedereen duidelijk
zijn dat er veranderingen optreden in de wereldeconomie, met name in de Verenigde
Staten. Of je het nu een nieuwe economie of een netwerkeconomie noemt, het
doet niets af aan de veranderingen die zich voltrekken. De voortgang van de
informatietechnologie is niet te stuiten. De internationale handel zal sterk
blijven groeien en de grenzen vallen weg. Dat vergt heel veel van bedrijven.
Zij moeten zich hiervan bewust zijn en zij moeten hun strategieën hierop
aanpassen. Wij moeten onze samenleving en dus ook ons bedrijfsleven zo goed
mogelijk voorbereiden, voorzover zij dat zelf al niet doen. Ontkenning van
deze veranderingen is een gevaarlijke struisvogelpolitiek. Substantiële
verlaging van de interactiekosten maakt het voordeel van schaalvergroting
minder. Informatie- en communicatietechnologie, Internet etc., verandert de
bedrijfsvoering en zal die op ingrijpende wijze blijven veranderen. Hoe gaan
wij daarmee om? Investeren wij genoeg in ICT? Doen wij genoeg aan voorlichting?
Macro-economisch is er nog geen afdoende verklaring gevonden voor de aanhoudende
economische groei, in combinatie met een lage inflatie en een lage werkloosheid,
in de Verenigde Staten. D66 gelooft niet dat er vanaf nu altijd een hoogconjunctuur
zal zijn. Zij probeert wel de veranderingen te ontdekken en te begrijpen,
om zodoende adequaat beleid voor de toekomst te ontwikkelen. Dat is toch ook
de verantwoordelijkheid van de politiek? Minister Zalm heeft bij de financiële
beschouwingen toegezegd met de minister van Economische Zaken te overleggen
om het CPB een "scanning for the future" te laten uitvoeren. Ik vraag of de
minister hiermee inmiddels akkoord is gegaan, als de minister van Financiën
dat verzoek al heeft voorgelegd.De heer Blok (VVD):Ik brand van interesse voor de "new economy". De heer Van Walsem zegt
echter dat er macro-economisch geen verklaring is gevonden voor de aanhoudende
groei in de Verenigde Staten, gecombineerd met een lage inflatie. Die verklaring
is er wel. Ik doel op de lage grondstoffenprijzen, versterkt door de Aziëcrisis.
Als wij dat argument zetten tegenover de cijfers, wat blijft er dan van de
redenatie over van de heer Van Walsem?De heer Van Walsem (D66):De theorie van de lage grondstoffenprijzen en de Aziëcrisis is een
vrij recente theorie. De economische groei in de Verenigde Staten is echter
al langere tijd aan de gang. Ik denk, en velen met mij, dat er iets meer aan
de hand is dan alleen een lage grondstoffenprijs, versterkt door de crisis
in Azië. Ik zeg niet dat alles nu ineens anders is, maar een en ander
moet wel onderzocht worden. Zijn er veranderingen gaande? Welke veranderingen
zijn dat? Hoe kunnen wij daarop sturen? Ik kan niet precies aangeven wat wel
en wat niet waar is. Ik vraag echter om het te onderzoeken. Klaarblijkelijk
is er immers iets aan de hand. In die constatering sta ik niet alleen.De heer Blok (VVD):Wij kunnen nooit tegen onderzoek zijn. Hier interesseren ons vooral de
politieke consequenties. De fractievoorzitter van D66 heeft aangegeven dat
wij politieke consequenties uit de situatie zouden moeten trekken. Ik ben
benieuwd of ook de heer Van Walsem vindt dat wij nu reeds consequenties moeten
trekken uit een economische theorie waarvan hij zelf zegt dat wij die nog
moeten onderzoeken.De heer Van Walsem (D66):Mijn fractievoorzitter heeft gezegd dat wij voor deze regeerperiode een
groei hebben aangenomen. Als wij volgend jaar relatief boven dat niveau uitkomen,
kan het in het jaar 2000 nodig zijn om een nieuwe termijnvisie vast te stellen.
Als er meer in zit, moeten wij de mensen die nu in de kou staan immers niet
onnodig laten wachten. Het onderzoek zou dus kunnen leiden tot hogere uitgaven
in het jaar 2001.De heer Blok (VVD):De fractievoorzitter van D66 legde een nadrukkelijk verband met de "new
economy". Dat is in ieder geval verder niemand ontgaan.De heer Van Walsem (D66):Wat? Ik kan het niet helpen dat het de heer Blok is ontgaan.De heer Hindriks (PvdA):Is het niet verstandig, gegeven de discussies en debatten over wat wel
en wat niet waar is, een aantal door ons ingehuurde en betaalde
professionals op het gebied van de economische theorie uit te laten zoeken
wat een realistisch scenario is en op grond van dat scenario verder te praten?De heer Van Walsem (D66):Mijn fractiegenoot, de heer Bakker, heeft de heer Zalm daarover tijdens
de behandeling van de begroting van Financiën de uitspraak ontlokt dat
die dit via het CPB aan de minister van Economische Zaken zal voorleggen.
Wat dat betreft zijn wij het eens.De heer Hindriks (PvdA):Is het dan niet verstandig om de speculaties te dimmen totdat wij dat
scenario in handen te hebben?De heer Van Walsem (D66):De heer Hindriks heeft van mijn kant geen speculaties gehoord.Voorzitter! Marktwerking is maatwerk. Dat moeten wij ons goed voor ogen
houden. D66 schaart zich niet bij degenen die roepen dat de marktwerking te
ver is doorgeschoten. Er staat wat dat betreft nog veel te gebeuren. Het motto
van D66 is altijd geweest: sociaal waar het moet en markt waar het kan. Wij
hebben geen koudwatervrees, maar vragen wel om een beoordeling per geval of
marktwerking mogelijk is. Deze beoordeling moet zorgvuldig gebeuren. Dan kan
er nog veel. Van belang is dat er een breed draagvlak in de samenleving blijft
bestaan voor marktwerking. Daarvoor is het zaak goede voorlichting te geven
om onnodige angst en tegenstand weg te nemen dan wel te voorkomen. Hier ligt
onmiskenbaar een taak voor Economische Zaken.De volgorde der dingen is van belang. Waar sprake is van een monopolie
is de eerste zorg liberalisering van deze markt en daarna pas privatisering.
Bij de staatsmonopolies is natuurlijk de eerste vraag of marktwerking gewenst
is. Indien deze vraag bevestigend wordt beantwoord, kunnen de volgende stappen
worden gedaan. De voordelen van marktwerking mogen en moeten duidelijk zijn
voor burgers. Ik noem als voorbeeld de telefoontarieven naar de Verenigde
Staten. Voor de invoering van de marktwerking kostte een gesprek een gulden
per minuut en erna nog twintig cent. Een en ander moet wel goed voorbereid
worden. Dat betekent onder meer dat de werkorganisaties klaar moeten zijn
voor de commerciële concurrentie, kwaliteitsbesef moeten hebben et cetera.
Ook het MDW-project dient met voortvarendheid aangepakt te blijven worden.
Economische Zaken noemt het project zelf een voorbeeld waarnaar het buitenland
met waardering kijkt. Maar hoe gaat het met de voortgang? Er dreigt hopelijk
geen stagnatie in de implementering. Loopt deze ook naar wens?Tijdens de begrotingsbehandeling van drie jaar geleden sprak ik reeds
over het fenomeen maatschappelijk ondernemen. De aandacht hiervoor groeit
en dat is een goede zaak. Allereerst is er in het algemeen overleg van enige
weken geleden aandacht gevraagd voor het internationale aspect van maatschappelijk
ondernemen en voor de rol van de overheid daarin.De heer Van der Akker (CDA):Bent u het eens met datgene wat uw partijgenote mevrouw Sorgdrager in
Trouw heeft geschreven over de privatisering en de liberalisering? De essentie
van wat zij in het artikel heeft gesteld is, dat die veel te ver doorgeschoten
zijn en dat wij ons er eens goed op moeten bezinnen of wij op de juiste weg
zijn.De heer Van Walsem (D66):Ik heb dat artikel in Trouw gemist, maar wanneer zij heeft gesteld dat
het doorgeschoten is, dan ben ik het daarmee in elk geval niet eens, zoals
ik al zei. Ik vind wel dat je zorgvuldig moet zijn, maar ik denk dat dat een
vanzelfsprekendheid is, en dat je het van geval tot geval moet bekijken.De heer Rabbae (GroenLinks):D66 staat bekend als een pragmatische partij. Mag ik van u weten welke
criteria volgens u van belang zijn om te beoordelen of marktwerking gewenst
is of niet?De heer Van Walsem (D66):Marktwerking moet voordelen geven voor degenen die daarvan moeten profiteren.
Dat betekent dat je concurrentie moet kunnen introduceren. Als er geen sprake
is van concurrentie, is er ook geen sprake van marktwerking en moet je ook
niet privatiseren. Dan houdt het op. Of specifieke taken van de overheid zich
überhaupt lenen voor marktwerking en dan privatisering, moet van geval
tot geval worden bekeken.De heer Rabbae (GroenLinks):Als u die criteria loslaat op een aantal operaties die tot nu toe door
Paars zijn geïnitieerd, komt u dan tot de conclusie dat er hier en daar
wat dingen zijn misgegaan of bent u van mening dat alles keurig is gegaan?De heer Van Walsem (D66):Misschien zal niet alles meteen de schoonheidsprijs hebben verdiend, maar
wij staan nog maar aan het begin van de privatisering en marktwerking op een
aantal terreinen. Ik kan niet zeggen dat ik nu spijt heb van beslissingen
die wij de afgelopen tijd hebben genomen inzake privatisering. D66 is bijvoorbeeld
geen voorstander van de beursgang op dit moment van de spoorwegen. Daarvoor
vinden wij het te vroeg. Daar is ook geen sprake van marktwerking en evenmin
van concurrentie. De organisatie is er nog niet klaar voor. Daarvan hebben
wij dan ook gezegd: dat moeten we niet doen.De heer Rabbae (GroenLinks):Welke zaken hebben wat u betreft niet de schoonheidsprijs gekregen?De heer Van Walsem (D66):Wij hebben net de Elektriciteitswet behandeld. Ik ben daar per saldo gelukkig
mee, maar je ziet daar toch wat haken en ogen aan. Het is een heel ingewikkelde
wet over een heel ingewikkelde materie. Hier en daar zullen we nog wel wat
glad moeten strijken. De toekomst zal dat leren en uitwijzen dat dat ook kan.Ik verzoek de staatssecretaris zijn visie te geven over voorschriften
of liever nog aanbevelingen voor opname van het jaarverslag wat betreft het
maatschappelijk ondernemen, het hanteren van gedragscodes, het aankoop- en
aanbestedingsbeleid van de overheid en de rol van de overheid als grootaandeelhouder.
Ik heb in het algemeen overleg gevraagd om een door de overheid te initiëren
gedragscode voor ondernemers. Als je een gedragscode voor bedrijven wilt adviseren –
en dat zou ik zeker willen – moet je het de bedrijven volgens mij gemakkelijk
maken door als EZ zo'n gedragscode aan te bieden, zodat zij die niet allemaal
zelf behoeven te ontwikkelen en weten waaraan zij zich grosso modo te houden
hebben. Ik geloof dat de staatssecretaris daar later in een symposium op terug
is gekomen en heeft toegezegd dat hij dat zal doen, maar ik
hoor dat ook graag in dit parlement.Mijn eerste inbreng op dit beleidsterrein, zo'n drie jaar geleden, behelsde
het maatschappelijk ondernemen. Er was daarover een aardige publicatie van
de SMO verschenen, de Stichting maatschappij en onderneming. Een bedrijf moet
zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid ook nemen voor zijn directe omgeving.
Dat kan een wijk of buurt zijn, een stad of een dorp, al naar gelang de grootte
van het bedrijf. Investeren in de directe leefomgeving behoort onderdeel te
zijn van de bedrijfsstrategie. Meer en meer dringt in het bedrijfsleven het
besef door dat hun imago van belang is voor de continuïteit van de onderneming.
Steeds meer consumenten worden zich bewust van hun keuze en hun macht om daar
verantwoord mee om te gaan en aan de andere kant is de zorg om voldoende gemotiveerd
personeel te krijgen, er ook een waar het bedrijf goede zaken kan doen met
een goed imago van zowel het bedrijf als zijn producten. Investeren van bedrijven
in hun omgeving kan goed samengaan met de verbeteringsplannen voor steden,
de stadseconomie, enz. Wellicht dat juist de minister van EZ hier de voortrekkersrol
kan vervullen om bedrijven hierin te interesseren.Op initiatief van D66 in 1996 heeft EZ een studie laten verrichten naar
de mogelijkheden om een duurzaam nationaal inkomen te berekenen. Het is een
heel ingewikkelde materie; een inkomen waarin de milieukosten verwerkt zijn,
een en ander volgens de methode Hueting. D66 blijft van mening dat het essentieel
is om te weten wat de milieulasten zijn in financiële termen vertaald
voor ons economisch beleid, want alleen dan ben je in staat om juiste afwegingen
te maken. De resultaten van de eerste deelstudie zijn bekendgemaakt op een
symposium in april jongstleden. Graag zou ik de mening van de minister over
de eerste resultaten horen. Hoe staat het met de eventuele vervolgstudie?
Is die reeds begonnen, is er een budget voor uitgetrokken? Kortom, hoe wordt
er gevolg gegeven aan eerdere toezeggingen en wanneer kunnen wij de resultaten
daarvan verwachten?D66, maar zij niet alleen, vindt dat er zo langzamerhand een te grote
uniformiteit in winkelcentra is ontstaan, waarbij saaiheid troef is geworden.
Je kan bij wijze van spreken in elk willekeurig winkelcentrum blindelings
de weg vinden. Bovendien geeft de huidige procedure bij het opzetten van winkelcentra
de lokale c.q. regionale ondernemer weinig kans. Gemeentebesturen zien in
hun streven om hun plaats in de vaart der volkeren te houden de belangen van
hun eigen ondernemers al te vaak over het hoofd. Niet alleen is dit uiterst
frustrerend voor de lokale ondernemer, ook de consument en zelfs de beleggers
zijn daar uiteindelijk de dupe van. De consument heeft belang bij een gezellig
winkelcentrum waar hij of zij het goed toeven vindt. Uiteraard is daar ook
plaats, een grote plaats zelfs, voor de grote winkels c.q. winkelketens ingeruimd,
maar juist de lokale ondernemer kan iets extra's toevoegen als couleur locale
en dat kan heel verfrissend zijn. De belegger heeft er alle belang bij dat
zijn winkelcentrum goed bezocht blijft en als de lokale onderneming daartoe
bij kan dragen, is dat ook voor hem een goede zaak.Wat zijn nu die hobbels voor de lokale c.q. regionale ondernemer? Ten
eerste een achterstand in informatie: waar komen locaties vrij en waar worden
zij gebouwd. In de tweede plaats een mindere financiële draagkracht en
in de derde plaats onderschatting van zijn rol door gemeentebesturen, beleggers,
projectontwikkelaars en anderen.Een achterstand in informatie is alleen te voorkomen als ook de kleine
ondernemer over de kennis en de databank van gespecialiseerde makelaars kan
beschikken. Ik denk ook dat deze makelaars moeten kunnen worden ingeschakeld
door de lokale ondernemer, eventueel met behulp van de rijksoverheid.De mindere financiële draagkracht kan voorkomen worden door de juiste
expertise in te schakelen en door het oprichting van revolving funds door
de overheid, banken, MKB Nederland en een financiële bijdrage van de
ondernemer zelf. Het startkapitaal zal door gezamenlijke partners gefourneerd
moeten worden.Ten slotte kan iets aan de onderschatting van de rol van de lokale ondernemer
worden gedaan door meer aandacht aan andere factoren te besteden en door in
samenwerking met MKB Nederland, gemeentebesturen, projectontwikkelaars, beleggers
en banken een andere opzet te bedenken. Ik denk dat zij daar nu rijp voor
zijn; ook bij hen is de gedachte inmiddels doorgedrongen dat het goed is om
de aantrekkelijkheid van winkelcentra te verbeteren. Dit geeft niet alleen
hun plezier, maar ook de burger. Met name de kleine lokale ondernemer biedt
dit meer perspectief en dat kan deze uitstekend gebruiken. Afhankelijk van
het antwoord van de minister overweegt D66 om hierover een motie in te dienen.Een aantal concrete vragen om af te sluiten. Is de omschakeling van kolencentrales
naar gascentrales definitief en hoe zijn de levenskansen van deze bedrijven
op de markt? Biotechnologie is een steeds belangrijkere sector. Voor 1 juli
2000 moeten de Europese richtlijnen in Nederland worden geïmplementeerd.
Los van het beroep bij het Hof, is het de vraag of er enige ruimte is bij
de implementatie voor deze richtlijn ten behoeve van het Nederlandse voorzorgprincipe.
De Europese Unie heeft overeenstemming bereikt over een gezamenlijk standpunt
inzake de WTO-ministersconferentie in Seattle. Kan de staatssecretaris ons
dit standpunt en zijn visie en inbreng dienaangaande meedelen? Er is een commissie
van wijze mannen actief om de "bakstenenproblematiek" van de elektriciteitsbedrijven
op te lossen. Energiebedrijven die verkocht zijn, hebben terecht grote bedragen
voor deze oude lasten moeten reserveren. Op welke termijn is de definitieve
oplossing bereikt? Is de bijdrage van EZ aan DSM, 130 mln. ten behoeve van
de versterking van de werkgelegenheid in Limburg, nog steeds gerechtvaardigd?
Is het niet tijd om deze bijdragen te beëindigen?Ten slotte de toezegging van de minister op het verzoek van D66 bij de
behandeling van de Elektriciteitswet. D66 verzocht toen om het jaar 1996 als
uitgangspunt te nemen voor de tarieven in 2000 en ook om een oplossing te
zoeken voor de bedrijven die daarvoor al een lager tarief hanteerden omdat
zij efficiënt werkten. Op die manier zouden zij niet worden gestraft
met een generieke efficiencykorting. Dit verzoek van de Kamer is door de minister
overgenomen. Zij heeft hierover beleid ontwikkeld, maar de DTE schijnt dit
naast zich neer te leggen. Kan de minister dit bevestigen en zo ja, wat zal
zij doen om de toezegging aan de Kamer te concretiseren en de
DTE zo nodig te corrigeren?Mevrouw Vos (GroenLinks):U stelde een vraag over de omschakeling van de kolencentrales. Staat D66
nog steeds achter die omschakeling van kolen op gas – u hebt dat idee
immers voortdurend in de Kamer verdedigd – of betekent uw vraag dat
ook u bent gaan twijfelen?De heer Van Walsem (D66):Wij hebben gevraagd om onderzoek naar de mogelijkheden van omschakeling
van kolen naar gas. Met het oog op het milieu staan wij hier nog steeds vierkant
achter. Wel hebben wij willen wijzen op de financiële consequenties van
een dergelijke omschakeling. De kosteneffectiviteit voor CO2 is
bekend: volgens mij is dit gemiddeld ƒ 50 per vermeden ton CO2, met een maximum van ƒ 150. Beantwoordt die omschakeling daaraan?
Als alles ver boven dat bedrag zou komen, dan blijven wij voorstander van
de omschakeling, maar dan zal meer rekening moeten worden gehouden met de
afschrij- vingstermijnen van de huidige installaties.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik spreek mede namens de fracties van het GPV en de SGP.Wat willen wij met onze economie? Waaraan zal de economische orde van
ons land moeten voldoen en is onze economie tegen die achtergrond volgens
ons op orde? Het is de vraag of wij aan onze economie nog doelstellingen willen
koppelen. Dat lijkt allemaal immers een beetje uit de tijd; de dagen van de
planeconomie liggen achter ons. Maar ook de meer gematigde varianten daarvan
hebben onder invloed van europeanisering en mondialisering aan belang ingeboet.
De economie is sterk geïnternationaliseerd. Deregulering en zelfs privatisering
hebben plaatsgevonden binnen sectoren die daar tien jaar geleden nog geen
gedachte aan wijdden. De NMA is gekomen, die actief de concurrentie in allerlei
sectoren bevorderde, zelfs binnen het notariaat. Wij staan, zo vermoeden wij,
nog maar aan het begin van alle veranderingen die ICT met zich brengt. Wat
is de rol van de overheid in dit proces? In grote lijnen kun je zeggen dat
deze processen door de overheid zijn gestimuleerd. De oude rol van de overheid
als regelsteller in de economische orde is steeds verder afgenomen. In de
memorie van toelichting staat dat de overheid de economische dynamiek haar
gang moet laten gaan. Ik citeer: "Hierin past beleid dat zo generiek mogelijk
van aard is en zo min mogelijk specifiek ingrijpt in het economische proces.
Voor grote delen van de markteconomie is deze beleidsaanpak al enige tijd
gemeengoed. Voor sectoren die verschuiven van publiek naar marktdomein gaat
dit gepaard met een ingrijpende verandering van het overheidsoptreden."Deze veranderingen staan niet automatisch gelijk aan terugtreden. Gelukkig
heeft men ook oog voor het feit dat een deregulerende of privatiserende overheid
wel degelijk een sterke overheid moet zijn, bijvoorbeeld om eerlijke concur-
rentieverhoudingen en een goede marktwerking te bevorderen. De marktpartijen
bevinden zich in de arena en de overheid bepaalt de grenzen van het spel.Deze overheidsopvatting heeft aantrekkelijke kanten. In lijn met deze
overheidsopvatting wekt het geen verwondering dat het idee opgang doet om
het openbaar ministerie te privatiseren. Waarom zou dat immers niet kunnen,
als de overheid toch de regels van het spel bepaalt? Zei de minister vorig
jaar niet bij de behandeling van de Elektriciteitswet: "In dit geval betekent
meer marktwerking niet dat de rol van de overheid verdwijnt. De overheid treedt
als marktmeester op en als regisseur. Zij stelt de publieke taak vast, bepaalt
de voorwaarden waarbinnen het spel en de taak moeten worden uitgevoerd en
schept mogelijkheden voor de meest efficiënte taakuitvoering."?Voorzitter! Hoe houdbaar zijn echter deze opvattingen? Is de minister
nog steeds zo zeker van haar zaak? Overschat zij haar mogelijkheden niet met
alle risico's van dien voor de publieke belangen? Is het zo en zal het zo
zijn dat de overheid blijvend de regels van het spel kan vaststellen? Ik neem
als voorbeeld de privatisering en de deregulering van de telecomsector. Dit
geldt als een van de meest sprekende successen van de grote operaties in de
economie. De ontwikkelingen in deze sector zijn razendsnel gegaan, net als
de schaalvergroting. Inmiddels is er een overnamebod gedaan op Mannesman van
maar liefst 136 mld. Dat is ongeveer de helft van de Nederlandse staatsbegroting.
Er ontstaan conglomeraten waarbij de overheden allicht steeds meer gebonden
raken aan dergelijke enorme machtsblokken en waarbij de vrijheid van de overheden
om eigen beleidsdoelstellingen te formuleren de facto steeds meer wordt beperkt.
De telecommarkt is vrij, maar zijn de tarieven ook blijvend lager?Dergelijke schaalvergrotingen zijn er op meerdere terreinen. Ik denk aan
de bankwereld. Is het niet naïef te veronderstellen dat de overheden
voldoende zijn toegesneden op die ontwikkelingen en weten wij zeker dat wij
straks nog kunnen wat wij willen als samenleving en overheid? Is er dan de
facto nog sprake van een gewenste economische ordening? Er dient zich een
nieuwe economische ordening aan die anders is dan die wij kennen uit de leerboekjes.
Bezwijken wij niet gewoon weer voor het grote geld? Dat is vaker gebeurd en
gaat ten koste van gewenste en rechtvaardige sociale verhoudingen en van een
goede zorg voor de schepping, nationaal en mondiaal. Immers, waar financiële
calculaties en transacties van genoemde omvang de trend zijn, moet je haast
wel bepaalde zaken van kwalitatieve en normatieve aard relativeren om te kunnen
overleven.Ik nodig de minister uit het achterste van haar tong te laten zien. Wat
zijn voor haar fundamentele uitgangspunten en onvervreemdbare basisverantwoordelijkheden
en hoe worden die toegedeeld? Het geluid van EZ en de verantwoordelijke bewindspersoon
moet worden gehoord. Dat geluid mag niet verstommen en mag niet worden "weggetikt".
Kortom, dit is een uitgelezen moment voor deze minister om haar visie kenbaar
te maken.Voorzitter! Het lijkt wel of de twijfel toeslaat op het gebied van de
privatisering en de marktwerking. De privatisering van de waterleidingbedrijven
lijkt van de baan, het draagvlak voor de beursgang van de NS kalft snel af
en ook over Schiphol bestaan kennelijk nieuwe inzichten. Waartoe zal deze
twijfel leiden? Kan de minister haar visie eens geven?Er is niet alleen sprake van minder mogelijkheden, maar ook van minder
ambitie om de economische orde in te kaderen. De Winkeltijdenwet
is hiervan een voorbeeld. Deze wet is te beschouwen als een kader om gewenste
sociale omstandigheden in onze economische orde te waarborgen. De ambities
van het kabinet zijn hier helemaal niet zo groot. Wat vindt de minister overigens
van het raadsvoorstel in Den Haag om in ruil voor het afzien van een miljoenenclaim
van grootwinkelbedrijven inzake de geleden schade door de ellende met de tramtunnel,
volgend jaar de winkels 52 zondagen openstellingstijd te geven? Dat is toch
een deal die volstrekt in tegenspraak is met de wet. Wat doet de minister
als dit raadsvoorstel het haalt? Ik hoor graag een duidelijk antwoord.Een sterke overheid heeft ook een heldere visie op de ontwikkelingen nodig.
Tegen die achtergrond is een bezinning op Nederland distributieland dringend
nodig. De Raad voor verkeer en waterstaat deed daartoe intrigerende voorstellen.
De reactie van het kabinet hierop stelde echter teleur. Waarom toch zo voorspelbaar
conservatief? Wat is er mis met "Nederland regieland" en wat is het alternatief?
Er zal toch eens een grens moeten worden gesteld aan de uitbreiding van al
het asfalt en beton?Nederland doorbrak ooit een vertrouwde traditie van dijk- en damaanleg
en bouwde de Oosterscheldekering. Daarbij werd de positie van de Nederlandse
weg- en waterbouw mondiaal een enorme impuls gegeven. Nederland zou er een
eer in moeten stellen op het gebied van verkeer en vervoer innovatieve oplossingen
te ontwikkelen. Er zijn goede proefprojecten. Waarom krijgen die hoegenaamd
geen kans? Gaat Nederland door zoals het nu gaat, dan verliezen wij onze voorsprong
op het gebied van logistiek. Graag een reactie van de minister.In relatie met het voorgaande nog een punt. Ik wil de minister vragen
haar recent gedane uitspraken inzake de corridorgedachte en de groene ruimte
in Nederland te verduidelijken. Natuurlijk, slechts 7% van ons land is bebouwd.
Maar ik kan mij niet voorstellen dat de minister daarmee wil zeggen dat er
dus nog volop ruimte is. Ik kan mij niet voorstellen dat de minister dat ook
zo heeft bedoeld. Graag een reactie.Voorzitter! De economische structuur van ons land verandert snel. Het
is zeer de vraag of vakopleidingen in ons land dat allemaal meemaken. Deze
zijn überhaupt niet gericht op de industrie. Jammer, want dat maakt het
probleem van moeilijk vervulbare vacatures alleen maar structureler. Met name
de chemische industrie kampt met dit probleem. Vindt de minister dat een zaak
waarvoor zij verantwoordelijkheid heeft? Wil de minister overleggen met haar
collega van OCW om tot verbreding van het aandeel techniek in het vakkenpakket
in basisonderwijs en VWO te komen? Overigens, acht de minister het grote aantal
vacatures als zodanig niet een zaak waardoor een gezonde economische ontwikkeling
problematisch kan worden? Wat gaat zij daaraan doen, buitenom het platform?De minister heeft inzake het industriebeleid de Kamer een brief gezonden.
De Kamer gaat een hoorzitting houden en zal het debat met de minister voeren.
Dit alles is dringend nodig nu toch het gevoel gaat bestaan dat Nederland
als industrieland gaandeweg gaat afhaken. Ik heb begrepen, dat de minister
een SER-advies heeft gevraagd. Ik heb daar verleden jaar naar gevraagd en
toen verzette zij zich ertegen. Waarom dan nu?De minister heeft in het kader van het stimuleringsbeleid een groot aantal
specifieke regelingen in de aanbieding. Het is de vraag of niet van versnippering
gesproken kan worden en of het sturingsbeleid niet meer geconcentreerd moet
worden op de sterke sectoren van Nederland. De veelvoud van afzonderlijke
beleidsthema's genereert een hoop administratieve rompslomp en bureaucratie.
Het resultaat is veel niet gehonoreerde aanvragen uit het bedrijfsleven en
een MKB dat vanwege die bureaucratische rompslomp afhaakt en kansen mist.
Jammer en frustrerend. Graag een reactie.Voorzitter! In de brief "Voortgangsrapportage duurzame energie in uitvoering"
toont de minister van Economische Zaken op het gebied van duurzame energie
een hoog ambitieniveau. Ook haar voorganger was heel ambitieus. Enkele jaren
geleden beloofde hij dat er voor het jaar 2000 zo'n 1000 megawatt windenergie
zou zijn. Wat is er nu? Voorzover mijn informatie reikt, komen wij nog niet
veel verder dan 400 megawatt. Ambitie alleen is niet voldoende. Graag meer
informatie over de stand van zaken en inzicht in de doelstelling van de minister.Dan het punt van de plaatsing van windmolens buitengaats. Ik heb tijdens
een AO op 3 september 1997 – het was mijn verjaardag – aandacht
gevraagd voor de offshoreprojecten. De minister zegde toen toe dat deze bijzondere
aandacht zouden krijgen. Maar daarna is het opmerkelijk stil geworden. Nederland
had zo'n prachtige mooie positie op het gebied van windenergie. Ik heb de
indruk dat wij dat gaandeweg aan het verliezen zijn. Hoe zit dat nu toch?
Geeft de minister weinig prioriteit aan deze projecten of moet ik het anders
zien?De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De regering zal morgen antwoorden.Sluiting 21.54 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-886-912.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl