Behandeling wetsvoorstel Wijziging van de Drank- en Horecawet (25969)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 192-221

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-10-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 4, pagina 192-221

28-09-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25969Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 28 september 1999)Pagina 165-166
Herbenoeming van de substituut-ombudsman (26720)Pagina 172-172
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 16 september 1999 over grenspompstationsPagina 184-188
Behandeling wetsvoorstel Wijziging van de Drank- en Horecawet (25969)Pagina 192-221
Lijst van ingekomen stukken (dinsdag 28 september 1999)Pagina 221-222
Vragen van het lid Kant aan de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over de prijzen die de thuiszorg in Utrecht uitlooft aan haar personeel indien het nieuwe personeelsleden werft (mondelinge vragenuur)Pagina 166-168
Noot bij pag. 166 met het rapport van de commissie voor Onderzoek van de GeloofsbrievenPagina 223-223
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Destructiewet in verband met de kosten van onschadelijkmaking van gespecificeerd hoog-risico-materiaal (26357), en van: de motie-Eisses-Timmerman over harmonisatie in de EU (26357, nr. 12); en de motie-Stellingwerf over concurrentieverhoudingen binnen de EU (26357, nr. 13)Pagina 188-192
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 28 september 1999)Pagina 168-170
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968 in verband met de invoering van een bijzondere regeling voor beleggingsgoud (26467)Pagina 170-170
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 september 1999 over het terugkeerbeleid (26646)Pagina 172-184
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Coördinatiewet Sociale Verzekering in verband met de aanpassing van het stelsel van bestuurlijke boeten (26411), en over: de motie-Noorman-den Uyl/Schimmel over strafvervolging socialezekerheidsfraude (26411, nr. 6)Pagina 171-171
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Postwet en enige andere wetten in verband met richtlijn nr. 97/67/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 15 december 1997 betreffende gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling van de interne markt voor postdiensten in de Gemeenschap en de verbetering van de kwaliteit van de dienst (PbEG 1998, L 15), en een aantal wetstechnische wijzigingen (26363), en over zes moties (26363, nr. 11 t/m 16)Pagina 170-171
Stemmingen over drie moties, ingediend tijdens het notaoverleg over kunstvakonderwijs: de motie-Belinfante c.s. over de resterende taakstelling van 10 mln. gulden (25802, nr. 14); de motie-Halsema c.s. over fasering, tijdpad en bekostigingssystematiek (25802, nr. 15); de motie-Halsema over scholingsbudgetten voor cultureel ondernemerschap (25802, nr. 16)Pagina 172-172
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens de behandeling van de brief over de millenniumbestendigheid: de motie-Wagenaar c.s. over tijdige en adequate maatregelen t.a.v. het Nationaal noodnet (25674, nr. 55); de motie-Cherribi c.s. over het, zover nog nodig, aanspreken van andere overheden op hun specifieke bestuurlijke verantwoordelijkheid (25674, nr. 56)Pagina 171-172

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 140 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Drank- en Horecawet (25969).De voorzitter:Ik deel u mede dat, zoals bekend, de eerste termijn van de Kamer vandaag
wordt gehouden. Verder is het mijn voornemen, afhankelijk van het moment dat
een spreker klaar zal zijn, rond 18.30 uur te schorsen voor de dinerpauze.
Dan weet men waar men aan toe is.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Buijs (CDA):Het was in 1990 dat in de notitie over de hoofdlijnen van een nieuwe alcoholwet
al gepreludeerd werd op een fundamentele herziening van de Drank- en horecawet.
Dat is nu bijna tien jaar geleden. Het voornemen was destijds om ook andere
maatschappelijke problemen, bijvoorbeeld gokverslaving, drugs, criminaliteit
in de horeca, problemen die samenhang vertonen met de kanalisering van de
alcoholdistributie in ons land, in één keer in preventieve zin
alomvattend aan te pakken. De minister heeft om haar moverende redenen hiervan
afgezien. De CDA-fractie betreurt dit, temeer omdat nu een kans gemist is,
waardoor een meer integrale benadering van de bekende maatschappelijke problemen
achterwege blijft.Maar dit gezegd hebbende wil onze fractie de minister toch ook complimenteren
met de zeer uitvoerige informatie die de minister de afgelopen periode de
Kamer heeft doen toekomen over de voorliggende wijziging van de Drank- en
horecawet. Deze informatie geeft een goed overzicht van de ernst en de omvang
van de alcoholproblematiek in ons land en de daarmee gepaard gaande maatschappelijke
schade, die vele miljarden bedraagt. Het aantal probleemdrinkers in ons land
wordt geschat op 1 miljoen, waarvan zo'n 300.000 alcoholverslaafden. Dit zijn
cijfers die verontrustend zijn en een aanzet moeten geven voor een intensivering
van het alcoholmatigingsbeleid.Zal de nu voorliggende wetswijziging een bijdrage kunnen leveren aan dit
alcoholmatigingsbeleid? De CDA-fractie is van mening dat met deze nieuwe Drank-
en horecawet slechts op zeer beperkte schaal een bijdrage wordt geleverd aan
het terugdringen van de alcoholproblematiek. Deze wetswijziging heeft naar
onze mening een zeer hoog betuttelingsgehalte en laat te weinig ruimte voor
zelfregulering en particulier initiatief.Hoe moet het dan wel? Zoals ook in ons verkiezingsprogram is omschreven,
is het CDA van mening dat een goed alcoholmatigingsbeleid moet beginnen met
preventie. Voorlichting over alcohol moet al beginnen op de basisschool. In
ons verkiezingsprogram wordt voorge steld om consulenten voor
scholen aan te stellen, die overigens dan ook een bredere taak moeten hebben
en ook voorlichting zouden moeten geven over de gevaren van andere verdovende
middelen. Graag verneemt onze fractie de mening van de minister over deze
gedachte, zoals eerder omschreven in ons verkiezingsprogrammaverkiezingsprogram.Naast de preventie op scholen verdient een intensivering van de voorlichting
middels grote publiekscampagnes de aandacht.Na een snelle stijging van het alcoholgebruik tussen 1960 en 1980 is er
in de jaren daarna sprake van een daling en stabiliseert het gebruik zich
de laatste vijf jaar. Naar onze mening is dit vooral een gevolg van de indringende
reclames publiekscampagnes en verdient het aanbeveling ook in de komende jaren
hier nog meer aandacht aan te besteden. Deelt de minister deze mening en,
zo ja, kan de minister nu al aangeven of ze bereid is hier extra middelen
voor in te zetten?Niet alleen de zogenaamde primaire preventie waarbij het zwaartepunt op
voorlichting met name bij de jeugd moet liggen, maar ook de secundaire preventie
gericht op een betere begeleiding van probleemdrinkers en alcoholverslaafden
verdient naar onze mening meer aandacht. Ook hierover hoor ik graag de mening
van de minister.Ik heb de indruk dat de minister de gedachten van het CDA ondersteunt
dat er meer nodig is dan deze wijziging van de Drank- en horecawet. Zo heeft
de minister ook aangegeven dat ze in 2000 een nieuwe alcoholnota zal uitbrengen
waarin ook de niet wettelijke maatregelen en overige instrumenten aan de orde
zullen komen om een samenhangend alcoholmatigingsbeleid te kunnen bewerkstelligen.
Het is jammer dat de nota niet tegelijkertijd met deze wijziging kan worden
behandeld. Kan de minister toezeggen dat deze nota ook daadwerkelijk aan het
begin van volgend jaar zal verschijnen?Zoals gezegd, is onze fractie van mening dat deze wijziging van de Drank-
en horecawet slechts in beperkte mate van invloed zal zijn op alcoholmatiging.
De kernpunten van dit voorstel zijn: een betere handhaving van de leeftijdscriteria
van 16 en 18 jaar, het enigszins inperken van de distributiepunten, een wat
ruimere bevoegdheid voor gemeenten, het aanscherpen van de reclamecode en
de wettelijke grondslag. De minister noemt dit laatste punt overigens een
stok achter de deur voor de invoering van een drietal algemene maatregelen
van bestuur. Op deze kernpunten wil ik graag ingaan.Met betrekking tot de leeftijdsgrenzen koos het kabinet oorspronkelijk
voor het introduceren van één leeftijdsgrens, namelijk 18 jaar.
Uit onderzoeken en publicaties kwam echter naar voren dat momenteel sprake
is van een gebrekkige naleving van de leeftijdsgrens én van een gebrekkige
controle. De minister kiest ervoor de bestaande situatie toch te continueren –
als concessie naar de alcoholbranche, zoals zij zelf aangeeft – maar
dan wel een veel betere naleving te bewerkstelligen en een extra handhaving
te plegen. De CDA-fractie vraagt zich af hoe de minister dat dan effectief
vorm gaat geven, maar ook hoe die keuze zich verhoudt tot eerder en recent
Nipo-NIGZ-onderzoek naar het draagvlak onder onze bevolking. Daaruit komt
naar voren dat een grote meerderheid voor de 18-jaarsgrens is en dat er ook
onder de 15- tot 18-jarigen meer voor- dan tegenstanders zijn. Verder geven
voorbeelden her en der uit Europa ook aan dat de leeftijdshandhaving bijvoorbeeld
vrij eenvoudig zou kunnen geschieden via een speciale identiteitskaart. De
minister is hierop al ingegaan in haar antwoorden, maar ik verneem nog graag
een nadere toelichting van haar, zowel wat de zekerheid over de beschikbare
financiën als wat de vormgeving van een en ander betreft.Ten aanzien van de problematiek rondom de piekuren en happy hours vindt
het CDA het een goede zaak dat de minister vanuit het beginsel van zelfregulering
met de branche in gesprek gaat. Dat sluit ook nauw aan op het CDA-beginsel
van gespreide verantwoordelijkheid. Vanuit de, gelukkig ook door het kabinet
onderkende, relatie tussen alcoholmisbruik en onder andere geweld op straat
en de verkeersveiligheid is het wel belangrijk de vinger aan de pols te houden.
Uit onderzoeken in het land en diverse gesprekken bereiken de CDA-fractie
signalen dat de groep bezoekers van piekuren en happy hours een heel andere
is dan de groep "herrieschoppers". Graag verkrijg ik een reactie van de minister
op dit punt.Wat de toegangseis betreft van 16 jaar voor grote dansgelegenheden plaatst
onze fractie vraagtekens bij dit voorstel. Dan gaat het met name om het specifieke
punt van de adequate handhaving. In de nota naar aanleiding van het verslag
schrijft de minister dat spontane naleving, toezicht en handhaving bij de
ge- en verboden in algemene zin tekortschieten. Het kabinet wil samen met
de alcoholbranche, politie en gemeenten daarin verandering brengen. Echter,
hoe dat moet gebeuren en wat de kosten daarvan zijn, wordt niet aangegeven.
De minister wil voor de extra handhavingplannen de inspectie gezondheidsbescherming
met 50 formatieplaatsen uitbreiden en wil jaarlijks 10 mln. uittrekken om
deze handhavingplannen te financieren. Heeft zij hiervoor inmiddels ruimte
gevonden op haar begroting en zullen gemeenten en politie ook extra middelen
ontvangen ten behoeve van deze handhavingintensivering?Ik heb nog enkele specifieke vragen over de disco's: op welke wijze zal
de naleving worden gecontroleerd en kan een en ander eventueel samengaan met
de controle op mogelijk gebruik van smartdrugs? En wat vindt de minister van
het idee om, als controle bij de toegang van een disco toch al vereist wordt,
tegelijkertijd gratis oordoppen tegen mogelijke lawaaibeschadiging van het
gehoor door de uitbater te laten verstrekken? Ik denk dat dit in het kader
van preventie een erg goede daad zal zijn.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik schrok zo van die oordoppen dat ik er even over na moest denken. Is
het een serieus voorstel? Wilt u de mensen dwingen de oordoppen in te doen?De heer Buijs (CDA):Nee. Onlangs is aangetoond dat jeugd die regelmatig disco's bezoekt, in
25% van de gevallen aanzienlijke gehoorbeschadiging oploopt, die niet meer
te corrigeren is. U moet dat voorstel van mij niet zien als betutteling of
als een verplichting. U moet het zien als een voorstel voor goede informatie
over mogelijke gehoorbeschadiging, waarbij de mogelijkheid wordt geboden om
gehoordoppen in te doen, zodanig dat je wel de trillingen voelt
van de hoge decibellen die door de ruimte gaan, maar minder gehoorbeschadiging
hebt. Dat is in ieder geval een aanbod dat in preventief opzicht wellicht
kan helpen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik ken de gehoorbeschadigingskwestie, een zorgelijk punt. Maar wilt u
daar echt iets aan doen, dan zult u moeten zeggen: niet meer naar de disco
zonder gehoordoppen. Dat zegt u dus niet.De heer Buijs (CDA):Dat zeg ik niet. Wij denken meer aan voorlichting en informatie aan de
jeugd, waarbij wordt gewezen op het nadelige effect.De heer Van der Vlies (SGP):Inderdaad snijdt collega Buijs een belangrijk punt aan. Overigens heeft
collega Van Dijke daarover al Kamervragen gesteld, maar dat terzijde. Ik verbaas
mij toch een beetje over de benadering van de heer Buijs. Als er ergens wateroverlast
is, geven we dan alle betrokkenen een emmertje, of proberen we de bron te
stelpen? Ik zou kiezen voor het laatste!De heer Buijs (CDA):Dat is ook een benadering. Ik denk dat het en-en is. Als u pogingen onderneemt
om de muziek naar een lager decibelgehalte te brengen, bent u wat dat betreft
nóg beter bezig. Aan de andere kant apprecieert de jeugd dat niet altijd.
Vandaar mijn voorstel: wel de trilling voelen, en tegelijkertijd je oren beschermen.De heer Van der Vlies (SGP):De appreciatiegrens van bepaalde categorieën jongeren ken ik, maar
die accepteer ik niet altijd. Ik denk dat wij hier normstellend bezig moeten
zijn, waarmee u het ongetwijfeld eens zult zijn. Wij hebben het nu over alcoholmatiging
als thema, en daar doen wij eigenlijk hetzelfde. Waarom zouden we niet eens
heel kritisch naar die geluidsbronnen kijken? Dát is de essentie waarop
ik doelde.De heer Buijs (CDA):Zoals ik al heb gezegd, houdt onze fractie niet zo van betutteling. Zij
denkt dat de jeugd zeer goed in staat is, bij een adequate voorlichting zelfstandig
verstandige besluiten te nemen. Als dan toch nog controle bij disco's plaats
zou moeten vinden – over de handhaafbaarheid heb ik het al gehad –
waarom dan niet tegelijkertijd het aanbod van extra gehoordoppen? Maar misschien
dwalen wij nu te veel af van het eigenlijke onderwerp. Mijn vraag aan de minister
is duidelijk. Ik dank de collega's voor de aanvulling daarop.Voorzitter! Wat betreft de verkooppunten is de minister voornemens om
wegrestaurants vanwege hun multifunctionele karakter, en dan met name de bijeenkomsten
van persoonlijke aard als trouwpartijen, toe te blijven staan alcohol te schenken.
De associatie van alcohol met verkeer zou dan minder zijn. Bij de aan de benzinestations
verbonden tankwinkels volgt het kabinet de redenering dat de combinatie van
verkeer en alcohol volledig wordt afgewezen, alsmede de heldere boodschap
die daarvan uit zou gaan. Dat lijkt ons tegenstrijdig. Kan de minister nog
eens motiveren wat nu het doorslaggevende onderscheid is?Voorzitter! Dat nu al sprake zou zijn van een ander regime voor tankwinkels
dan voor wegrestaurants is overigens maar ten dele waar. Het betreft dan tankwinkels
langs rijkswegen die vanwege ruimere openingstijden te maken hebben met het
vrijstellingsbesluit winkeltijdenwet, en daarom geen alcohol mogen verkopen.
Daarnaast blijkt uit SWOV-onderzoek bij vrijwel alle automobilisten die gepakt
worden met een te hoog alcoholpromillage, dat dit gebruik ontstaan is in een
horecagelegenheid of op een feestje. De Bovag wijst erop dat de tankwinkels
wat dat betreft meer een rol hebben in voorzien in de "vergeten boodschap"
of onverwacht bezoek. Maar nogmaals, graag de redenering van de minister op
dit punt.Voorzitter! De code voor alcoholhoudende dranken vindt de minister "alles
bij elkaar genomen niet voldoende betekenisvol en maar een beperkte bijdrage
leveren aan het alcoholmatigingsbeleid van de regering". Reden voor het kabinet
een "stok achter de deur" te hebben middels een grondslag voor een algemene
maatregel van bestuur. Bij de piekuren en happy hours kiest het kabinet nadrukkelijk
voor zelfregulering. In dit geval wordt een andere redenering gevolgd. De
branche zelf heeft inmiddels richting de minister aangegeven bereid te zijn
de zelfregulering aan te scherpen door te komen tot een onafhankelijke commissie
die de jaarlijkse evaluatie gaat verrichten in plaats van de tot nu toe gebruikelijke
manier door de branche zelf. Een concreet bijvoorbeeld is een in te stellen
commissie van drie: één aan te wijzen door de minister, één
aan te wijzen door de branche en een door partijen samen te kiezen voorzitter.
Dit zelfreguleringbeginsel lijkt mijn partij een interessante insteek, die
wij wellicht met een amendement willen ondersteunen. Maar eerst de opvatting
van de minister hierover, want in de laatste schriftelijke ronde reageerde
zij nogal afhoudend. Vindt zij een algemene maatregel van bestuur nog nodig
als dit initiatief doorgang zou vinden? Zo ja, waarom?In algemene zin heeft de minister schriftelijk de toezegging gedaan dat
wanneer onverhoopt gekozen zal worden voor een wettelijke grondslag op basis
van een AMvB, de Kamer de mogelijkheid krijgt hierover met de minister in
debat te gaan. Ik meen dat er ook een amendement met deze strekking is geformuleerd
door collega Scheltema. Wil de minister deze toezegging op deze plaats herhalen?
De minister heeft positief gereageerd op ons amendement om de wijziging van
de Drank- en horecawet te evalueren. Ons amendement betreffende de evaluatiebepaling
gaat uit van een periode van drie jaar. De minister geeft de voorkeur aan
een wat langere periode vanwege het tijdsbeslag van een zorgvuldige evaluatie.
Kan zij nader aangeven waarom er een langere periode vereist is dan ons voor
ogen staat?De heer Apostolou (PvdA):Ik heb een vraag over de code. Ik heb een brief gekregen van het platform
Drank- en horecawet, waarin wordt gesteld dat deze code aangescherpt zou moeten
worden. Die code bestaat nu bijna tien jaar. Is dat voor u geen aanleiding
om daar wat kritische vragen te stellen? In die tien jaar is het een en ander
gebeurd en nu is er dit wijzigingsvoorstel. U wilt zo doorgaan en u wilt geen
AMvB. Waarom?De heer Buijs (CDA):Omdat ik zelf de indruk heb dat de zelfregulering door de branche middels
deze reclamecode de afgelopen jaren op zich een goed effect
heeft gehad. Ik heb, gelet op het aantal overtredingen, niet gezien dat hier
een groot misbruik plaatsvindt. Wat dat betreft, denk ik dat daar waar de
branche zelf aangeeft een verdere aanscherping van de code te willen doorvoeren,
er geen reden is om met een AMvB te gaan wapperen.De heer Apostolou (PvdA):Is er echter geen oorzakelijk verband tussen de dreiging van het kabinet,
dat zegt dat indien de code niet gehandhaafd wordt, er maatregelen zullen
worden genomen, en de branche die daarop reageert door te zeggen dat zij met
verdere aanscherpingen zal komen?De heer Buijs (CDA):De minister wil blijkbaar – in Europees verband staan overigens
een aantal maatregelen op stapel – dat de branche strikter gaat toezien
op een aantal nieuwe ontwikkelingen in deze richting. Ik denk dan ook dat
het goed is dat de branche daar alert op heeft gereageerd en heeft gezegd:
minister, wij willen met u meedenken. De minister zegt dat hij dit als een
stok achter de deur wil gebruiken. Ik denk echter dat je die stok niet meteen
moet laten zien, maar dat je de branche en de Reclamecodecommissie duidelijk
moet maken dat het ernst is. Ik geloof nog steeds dat de wil bij de Reclamecodecommissie
daadwerkelijk aanwezig is om hier werk van te maken.De heer Rouvoet (RPF):Mijn vraag ligt in het verlengde van de vraag van collega Apostolou. Waarop
baseert collega Buijs nu precies zijn verwachtingen van die aangescherpte
zelfregulering. In het wetsvoorstel staan een groot aantal aanscherpingen,
los van de effecten die uiteindelijk geboekt worden. Het overlegplatform Drank-
en horecawet ziet in veel dingen niets. Hoe verwacht hij dan dat men dat via
zelfregulering alsnog gaat realiseren, terwijl men zich tegen het voorstel
van de minister uitspreekt?De heer Buijs (CDA):Ik heb een diep geloof en vertrouwen in mensen dat zij bereid zijn om
op dit pad verder te gaan. Ik denk dat daar waar duidelijk sprake is van het
feit dat de branche aanstalten wil maken om zelf te reguleren en zelf een
aanscherping vorm te geven, de overheid een stap terug moet doen. Zij moet
wel toezicht houden en bekijken of het inderdaad gebeurt – vandaar mijn
voorstel voor een commissie van drie – maar zij moet niet tegelijkertijd
een dreiging boven de markt laten hangen. Ik denk dat dat contraproductief
werkt.De heer Rouvoet (RPF):Wij moeten het overlegplatform dus niet serieus nemen, als het in die
19 punten wijzigingen wil aanbrengen of als het vraagt om bepaalde punten
te schrappen. De heer Buijs gaat er immers van uit dat uiteindelijk zelfregulering
het gewenste resultaat op levert. Ik vind dat een ietwat merkwaardige redenering.De heer Buijs (CDA):Ik vind dat helemaal niet zo merkwaardig, maar wij verschillen hierover
klaarblijkelijk van mening. De prikkel die minister met dit voorstel heeft
gegeven, heeft genoeg initiatieven losgemaakt. Ik wil eerst afwachten wat
die opleveren en vervolgens zullen wij wel zien wat wij eventueel verder nog
moeten doen.Mevrouw Kant (SP):De heer Buijs raakt nu de essentie van de zaak. De prikkel die uitgaat
van dit voorstel, is namelijk inderdaad het belangrijkste. Die prikkel verdwijnt
echter als wij het niet aannemen. Wij zijn dan weer terug bij af. Waarom maakt
hij er bezwaar tegen dat de grondslag in de wet wordt vastgelegd? Wat mij
betreft, wordt een reclameverbod inderdaad doorgevoerd, maar voorlopig is
dat nog niet het geval. Ook al wil mijn fractie verdergaan dan de fractie
van de heer Buijs, ik begrijp toch echt niet waarom hij erop tegen is dat
wij een stok achter de deur houden.De heer Buijs (CDA):Ik wil dat de verantwoordelijkheid bij de betrokken partijen wordt gelegd.
Mij bereikt de informatie dat zij daartoe bereid zijn en dan moeten zij ook
de kans krijgen. Het past de overheid niet om onmiddellijk te zeggen: wie
zoet is, krijgt lekkers, wie stout is de roe. Wij zijn toch volwassen genoeg
om dit opnieuw aan de orde te stellen als onverhoopt blijkt dat het nodig
is. Ik heb daarom op dit moment geen behoefte aan een AMvB.Mevrouw Kant (SP):Ik zie nog nauwelijks beweging in de branche. Als die er al is, heeft
die dan echt niets te maken met het feit dat dit wetsvoorstel aan de orde
is?De heer Buijs (CDA):Het is zeer wel mogelijk dat daar een prikkel van uit is gegaan. Het heeft
dan echter zijn functie gehad.Mevrouw Kant (SP):Als wij het wetsvoorstel niet aannemen, vervalt die functie dus.De heer Buijs (CDA):De overheid moet niet een te grote broek aan willen trekken door hardop
te dreigen: dit hangt jullie boven het hoofd als jullie niet doen wat wij
willen. De Reclamecodecommissie, een orgaan dat in de afgelopen periode aanzienlijke
successen heeft geboekt, geeft zelf aan bereid te zijn, in overleg met de
minister aanscherpingen tot stand te brengen. De maatregel rond de happy hours
is hiervan een voorbeeld. Dit is dus klaarblijkelijk goed overleg en het past
dan niet om te dreigen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik kan een heel eind met de heer Buijs meegaan, want ook ik vind dat wij
terughoudend moeten zijn en de reclamebranche de kans moeten geven om zelf
met aanscherpingen te komen. Het is inderdaad niet goed om onmiddellijk een
AMvB uit te brengen. Is het echter toch niet nuttig om deze mogelijkheid in
de wet op te nemen? Wij kunnen onze terughoudendheid in de wet verankeren
door de voorwaarde op te nemen dat die maatregel pas wordt ingevoerd als de
Kamer inspraak heeft gehad.Wat is overigens de toegevoegde waarde van het driemanschap van de heer
Buijs? Hij wil afzien van een AMvB als de branche en de Reclamecodecommissie
het zelf kunnen regelen. Moet dat driemanschap zorgen voor een evaluatie?
Ik zie niet in wat daar de toegevoegde waarde van is. De branche moet het
goed doen en als zij dat niet doet, is dat jammer en komt de minister aan
zet.De heer Buijs (CDA):Of de branche het wel of niet goed doet, wil ik laten beoordelen door
een onafhankelijke commissie die uit drie mensen bestaat. Ik hoor graag haar
advies als het niet goed blijkt te gaan en verder kan zij misschien ook aangeven waarom doelstellingen eventueel niet worden bereikt. Ik wacht verder
gewoon de reactie van de minister op mijn voorstel af.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dat driemanschap is dus een adviescommissie voor de minister?De heer Buijs (CDA):Als u het goed vindt, wordt het ook een adviescommissie voor de Kamer.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het is dus een adviescommissie voor de minister, de Kamer en wie verder
kennis wil nemen van haar bevindingen?De heer Buijs (CDA):Dat is juist.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Het is roerend te horen hoeveel vertrouwen de heer Buijs heeft in het
zelfregulerend vermogen van de branche. Zijn betoog roept bij mij echter de
reactie op: als de vos de passie preekt, boer pas op je ganzen. Ik denk dat
wij ons dit spreekwoord voor ogen moeten houden. In deze branche gaat, net
als in zoveel andere bedrijven, ontzettend veel geld om. Wij zien jaarlijks
een toename van het horecabedrijf en de schenkerij-slijterij. Denkt u werkelijk
dat het reëel is om daarvan matiging te verwachten?De heer Buijs (CDA):Het antwoord is "ja". Anders zou ik het niet voorstellen. Overigens zijn
vossen zeldzaam geworden in dit land, maar er zijn nog genoeg mensen in wie
ik vertrouwen heb.Voorzitter! De minister stelt dat het verbod op de verkoop door tabakswinkels
van zwak alcoholhoudende dranken zich niet enkel richt op deze winkels, maar
komt vanuit een beperking van die verkoop tot levensmiddelenzaken en snackbars.
Daarnaast past het inderdaad in het beleid de verkoopkanalen van de diverse –
potentieel – verslavende stoffen zoveel mogelijk gescheiden te houden.
De brancheorganisatie NSO wijst er terecht op dat een kwart van de tabakswinkels
in een of andere vorm deze producten verkoopt. Kan de minister aangeven in
hoeverre genoemd voornemen het voortbestaan van deze kleine ondernemers bedreigt?
En heeft zij hier een compensatieregeling voor ogen?Het kabinet wil de mogelijkheid scheppen om via een AMvB onder andere
het verstrekken van alcohol in sportaccommodaties te verbieden aan bij die
maatregel aan te wijzen takken van sport. Als reden wordt aangevoerd dat de
minister "alert wil kunnen reageren als verstrekking daar problemen zou blijken
op te leveren". Het blijft de CDA-fractie onduidelijk of de minister aanwijzingen
heeft die het inbouwen van zo'n voorzorgsmaatregel vereisen. Zoals NOC-NSF
terecht heeft aangegeven moeten sportkantines niet verward worden met de reguliere
horeca, aangezien de sociale controle hier veel hoger is. Bovendien draaien
sportkantines doorgaans veelal dankzij vele onmisbare vrijwilligers uit het
verenigingsleven en zijn het ook belangrijke sociale ontmoetingsplaatsen.
Welke signalen heeft de minister dat een AMvB noodzakelijk is? Gegeven de
al bestaande druk op het verenigings- en vrijwilligersleven is er reden temeer,
daar zeer zorgvuldig mee om te gaan. Wij vernemen graag van de minister wat
het kabinet tot dit voorstel brengt.Minister Borst-Eilers:Mijnheer de voorzitter! Ik vrees dat dit misverstand bij vele andere sprekers
ook aanwezig zal blijken te zijn. Sportaccommodaties zijn niet hetzelfde als
sportkantines. Er wordt nergens voorgesteld om voor sportkantines een AMvB
in te stellen.De heer Buijs (CDA):Ik ben blij dat de minister daar al zo snel antwoord op geeft. Dat geeft
ook de andere collega's denk ik een heel andere kijk op een aantal zaken.Mijn laatste punt betreft het verplichte diploma sociale hygiëne.
De verwachting van de minister is dat dit geen problemen zal geven op het
gebied van het beschikbare aantal vrijwilligers. Wij vernemen graag van de
minister op welke mening dit gestoeld is. Onze fractie is van oordeel dat
een verplicht diploma sociale hygiëne voor vrijwilligers die achter de
bar staan, contraproductief zal werken. Laten we zuinig zijn op onze vrijwilligers
en ze niet te veel betuttelen. NOC-NSF heeft een voorstel ontwikkeld waarbij
de aanwezigheidseis wordt ingeruild voor een bereikbaarheidseis, namelijk
twee leidinggevenden per vereniging met een verklaring sociale hygiëne,
een instructie voor barvrijwilligers, gecombineerd met een bestuursreglement.
Een bijkomend voordeel is dat dit voorstel minder kosten met zich meebrengt.
Wij horen graag van de minister hoe zij hier tegenaan kijkt.De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! Ik heb de heer Buijs aandachtig beluisterd. Het verbaast mij
dat het CDA als het om alcohol gaat zoveel vertrouwen heeft in het zelfregulerend
vermogen van mensen. Op een ander terrein, namelijk drugs, dat ook met verslaving
te maken heeft, is het CDA ongelooflijk scherp als het om verkooppunten, verboden
en reclame gaat. Hoe kan dat nou? Waarom is de heer Buijs zo mild ten opzichte
van alcohol en zo fel ten opzichte van drugs?De heer Buijs (CDA):Ik weet niet of dat zo fel is. Ik wil eerst iets in algemene zin zeggen.
Ik heb in het begin niet voor niets gezegd dat wij een alcoholmatigingsbeleid
van grote waarde achten. Ik heb ook aangegeven dat bij ons de speerpunten
van een dergelijk beleid moeten liggen op het gebied van preventie en voorlichting.
Daar heb ik een voorstel voor gedaan dat ook betrekking had op scholen. Dit
beleid loopt parallel aan dat voor drugs. De problematiek die bij drugs aan
de orde is geweest, is ook in de bestaande situatie door ons becommentarieerd.
Dat wil niet zeggen dat wij de ontstane situatie nu toejuichen. Neen, ook
daarvoor vinden wij dat de speerpunten wel degelijk uit de verf moeten komen.
Nu wordt echter een nieuw beleid voor de bestaande situatie voorgesteld, waarbij
zich hetzelfde kan voordoen als bij het drugsbeleid: in plaats van inperking
van het aantal coffeeshops zou uitbreiding worden voorgesteld.Beide liggen inderdaad in elkaars verlengde en daarom hadden wij liever
een benadering vanuit een integrale positie gehad. Maar het past niet helemaal
om de twee zaken vergelijkbaar naast elkaar te zetten en aan te geven dat
wij zo liberaal staan tegenover het alcoholmatigingsbeleid. Wij willen wel
degelijk dat dit beleid een sterke vorm krijgt. Die sterkte zit bij ons echter
meer in de preventie en de voorlichting dan in een uitgebreide wet- en regelgeving
waar wij weinig resultaat van zien.De heer Apostolou (PvdA):Bij het drugsbeleid pleit de heer Buijs wel voor wetgeving.
Ik constateer dat er een bepaalde waardering bestaat die recht tegenover de
waardering voor het alcoholmatigingsbeleid staat. Als er één
fractie is die continu vraagt om aanscherping van het drugsbeleid en wetgeving
op het gebied van drugs, dan is het de CDA-fractie wel.De heer Buijs (CDA):Wij vinden de huidige wetgeving op het gebied van alcohol voldoende. Ik
heb gezegd dat daarnaast een heel actief beleid moet worden gevoerd. Dit wil
niet zeggen dat de wetgeving op het gebied van drugs daarmee direct vergeleken
kan worden.De heer Apostolou (PvdA):Ik zal de fractie van de PvdA herinneren aan het stramien dat ik hier
heb gehoord wanneer wij over het drugsbeleid spreken. In het debat daarover
heb ik nog niet een zo groot vertrouwen in het zelfregulerend vermogen van
mensen gehoord.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter! Om maar met de deur in huis te vallen: de inzet
van het kabinet om gezondheidsrisico's en maatschappelijke problemen die voortvloeien
uit het gebruik van alcohol te voorkomen, heeft de volle steun van de SGP-fractie.
Die houding wordt niet ingegeven door een zucht naar regulering, laat staan
overregulering, maar door een zorg over bepaalde consumptiepatronen. Het gaat
dan om overmatig gebruik, dat voor personen verwoestend is, voor de omgeving
uiterst belastend en voor de samenleving niet zelden tot overlast leidend.
Het gaat ook om vormen van verslaving. Door de cijfers die hierover bekend
zijn, weten wij dat die ten enenmale niet is uit te vlakken. De SGP-fractie
heeft altijd gezegd dat wij het bij verslaving niet alleen moeten hebben over
tabak, of alleen over drugs, of alleen over alcohol, maar over tabak, drugs,
alcohol en gokken.Alcoholmisbruik is een maatschappelijk kwaad dat onmiskenbaar de gezondheid
en veiligheid van velen, ook van derden, kan schaden. Voorbeelden hoef ik
volgens mij niet omstandig te noemen. Natuurlijk ging ook vroeger achter het
nostalgische beeld van de notoire dronkelap die als dorpsfiguur binnen de
beslotenheid van de lokale leefgemeenschap een zekere bekendheid genoot, een
persoonlijke tragedie schuil. En dan heb ik het nog maar niet over eventuele
gezinsleden wier leefomstandigheden niet zelden werden geruïneerd. Tegenwoordig –
de minister signaleert deze ontwikkeling ook in de memorie van toelichting –
lijkt de samenleving echter meer en meer met de kwalijke gevolgen van alcoholverslaving
te worden geconfronteerd. Er is momenteel een breed maatschappelijk draagvlak
voor een integraal pakket van maatregelen, waarmee het steeds verder met alcohol
"doordrenkt" raken van onze samenleving kan worden afgeremd. De
SGP-fractie betwijfelt of met de in het onderhavige wetsvoorstel aangekondigde
aanpak de doelstelling ervan wel volledig wordt recht gedaan. De preventieorganisaties
bepleiten verdergaande maatregelen om het alcoholgebruik terug te dringen.
Op onze vraag waarom deze niet in het wetsvoorstel dat nu voorligt zijn opgenomen,
antwoordt de minister in de nota naar aanleiding van het verslag dat dit te
maken heeft met een afweging van economische belangen en volksgezondheidsbelangen
en met het draagvlak in de samenleving. Betekent dit dat de minister als het
ware een break-even-point in gedachten heeft, waarbij economische aspecten
en handhavingsaspecten uiteindelijk prevaleren boven het belang van de volksgezondheid?
En zo ja, waar ligt dat punt dan voor de minister? Graag hoor ik daarover
een beschouwing.De fractie van de SGP is geneigd om inzake de grondslag voor reclamebeperking
de preventieorganisaties te volgen in hun oordeel dat zelfregulering niet
voldoet als middel om de reclame voor en verstrekking van alcoholhoudende
dranken binnen de door de overheid gewenste perken te houden. In het verslag
heeft mijn fractie reeds gevraagd waarom de minister slechts een stok achter
de deur in de vorm van een algemene maatregel van bestuur wil, terwijl uit
preventieoverwegingen met name voor jongeren een wettelijke regeling voor
reclame-uitingen of, nog beter, een verbod op alcoholreclame wenselijk is.
Ik zeg "met name voor jongeren". Immers, het alcoholgebruik onder jongeren,
scholieren, is vaak onverantwoord groot. De SGP-fractie is daarover werkelijk
verontrust.De minister constateert dat de code voor alcoholhoudende dranken niet
voldoende betekenisvol is voor en slechts een beperkte bijdrage levert aan
het alcoholmatigingsbeleid van de regering en wil dan ook in overleg met de
gehele alcoholbranche komen tot een nieuwe zelfregulering. Ik begrijp de redenering
van de regering. Het is met onwillige honden slecht hazen vangen. Toch vind
ik dat geen sterk uitgangspunt. In de SGP-visie op de overheid stelt de overheid
duidelijke regels en wetten die in het belang van de burgers zijn. De volksgezondheid
is een authentieke taak voor de overheid. Daarover kan geen misverstand bestaan.
Vanuit die taak ligt hier een primaire verantwoordelijkheid. Natuurlijk zijn
ook mensen voor hun consumptie en consumptiepatronen verantwoordelijk. Daarop
mogen zij best worden aangesproken, maar ook de overheid heeft hier een authentieke
taak.Op het punt van de reclamebeperking kan ik mij dus een agressievere houding
van de overheid voorstellen. Overigens, gezien de ervaring met een toch matig
werkende zelfreguleringscode voor de alcoholbranche, vraag ik mij af waarom
de regering zo'n geduld aan de dag legt. Lopen wij niet te veel aan de leiband
van allerlei belangen?De heer Udo (VVD):Wij hebben van de sector vernomen dat de code juist goed heeft gefunctioneerd.
Het aantal klachten in die acht of negen jaar is immers zeer beperkt. De klachten
die er waren, gingen in feite om zeer onschuldige zaken, namelijk om kruidenwijn,
pleegzusterbloedwijn en al dat soort wijntjes die helemaal niet zo slecht
zijn voor de volksgezondheid en die ook niet tot uitwassen hebben geleid.
Vergist de heer Van der Vlies zich niet als hij zegt dat de bedoelde code
niet goed werkt en dat daaraan wat moet worden gedaan? Heeft hij zich verdiept
in de gemaakte klachten en heeft hij ook gezien door wie deze klachten zijn
ingediend?De heer Van der Vlies (SGP):Wellicht dat wij eerst een discussie zouden moeten voeren over de doelstelling
van zulk een code. Voor de SGP-fractie zou een voorname doelstelling niet
alleen zijn om het onderlinge verkeer subtiel en correct te
houden, maar ook om het gebruik en de consumptie te matigen. Dat is in zichzelf
een doelstelling voor ons. Als men naar de consumptie kijkt, kan niet worden
ontkend dat deze bepaald niet in negatieve zin is beïnvloed. Dat geeft
mij in dat de code dus niet in toereikende mate heeft gewerkt. Dat heb ik
net gesteld.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik denk dat hier de cijfers enigszins worden ontkracht. Er is immers te
zien dat het alcoholgebruik sinds 1980 niet is toegenomen. In de cijfers die
ik heb gezien, is een zekere verschuiving tussen de verschillende categorieën
op te merken. Het totale gebruik is echter niet toegenomen.De heer Van der Vlies (SGP):Dat beweer ik ook niet. Ik leg een verband met mijn doelstelling dat de
consumptie zou behoren af te nemen. Dat geldt zeker voor bepaalde leeftijdscategorieën,
zoals ik net heel helder heb gezegd. Ik wijs naar het scholierenbestand. Op
dit moment wordt er elders in dit huis een debatje gevoerd over de problematiek
van geweld op school. Helaas kan ik daaraan niet deelnemen. Ik leg niet een
directe verbinding tussen alcoholgebruik en geweld. Dit zijn twee verschillende
dingen. Men moet ook in die zaken genuanceerd blijven. Het is echter ook niet
zo dat er geen enkel verband zou zijn, integendeel. Ik ben daarover ongerust
en vind dat het consumptieniveau omlaag kan. Ik wil daarbij het genot van
een drankje niet elimineren. Dat hoeft voor mij natuurlijk ook weer niet.
Het gaat mij om de uitwassen en het onmatige.De heer Rouvoet (RPF):De heer Van der Vlies legt alle accenten op het effect van de code op
de matiging en op het terugdringen van de totale consumptie. Ik ben het met
hem eens op dat punt. Ik mag echter toch aannemen dat hij op meerdere vlakken
kritiek heeft, ook gelet op de argumenten die de minister in de stukken heeft
gegeven? In de stukken wordt op een heleboel punten kritiek uitgeoefend op
het functioneren van de code. Zo wordt gewezen op sponsoring van programma's
en jongerenevenementen en wordt er een verband gelegd tussen drinken en sociaal
of seksueel succes. Ook dat zijn toch punten die voor de heer Van der Vlies
meewegen bij zijn kritiek op het functioneren van de code?De heer Van der Vlies (SGP):Je kunt niet alles tegelijkertijd zeggen. De interruptie richtte zich
vooral op het al dan niet toegenomen niveau van de consumptie. Als de minister wijst op een uitbreiding van de reikwijdte en werkingssfeer
van de zelfreguleringscode, bedoelt zij daarmee dan dat er op ruimere gronden
dan alleen die van het belang van de volksgezondheid regels zullen worden
gesteld met betrekking tot de inhoud van alcoholreclame, bijvoorbeeld als
de openbare orde en de zedelijkheid in het geding zijn?Voorzitter! De minister stelt in de memorie van toelichting dat zij tot
het inzicht is gekomen dat het vanuit het oogpunt van jeugdbescherming van
groot belang is dat aan de wettelijke leeftijdscriteria strikt de hand wordt
gehouden. Voorgesteld wordt om alcoholverstrekkers, bij twijfel omtrent de
leeftijd van de aspirant-koper of -consument, deze leeftijd te laten controleren.
Wij hebben hierover eerder gedebatteerd in dit huis. Wij staan hier reeds
sinds het begin sympathiek tegenover. Wel stuit men daarbij direct op de vraag
hoe dit in de praktijk zal gaan uitwerken. Het in artikel 16, lid 5, geformuleerde
vaststellingscriterium laat onzes inziens te veel ruimte voor interpretatie:
onmiskenbaar de vereiste leeftijd bereikt. Dat lijkt ons een onvoldoende objectief
criterium. Het probleem speelt immers niet waar de verschillen groot zijn.
Het gaat juist om de flanken van de bedoelde categorie. En ja, wat is dan
"onmiskenbaar de vereiste leeftijd bereikt"? Hoe moet een rechter in een voor
hem gebracht conflict met deze tekst vaststellen of een horecaondernemer serieus
heeft geprobeerd de leeftijd van een klant te schatten? Is niet eenvoudiger
het vaststellen van de leeftijd bij die horecabezoekers te verplichten van
wie redelijkerwijs kan worden uitgegaan dat zij tot bijvoorbeeld de leeftijdscategorie
14 t/m 22 jaar behoren? Het is maar een voorbeeld om even aan te geven waaraan
ik denk! Ik besef terdege dat de minister ook hier een soort spagaat moet
maken tussen de met de wet beoogde doelstelling en de hardnekkige handhavingspraktijk.
Die laatste zien wij ook en die duiden wij als een hardnekkige, maar toch
zou ik het onwenselijk vinden als de regering zich bij voorbaat zou neerleggen
bij het feit dat de handhaving uiteindelijk wel eens stuk kan lopen op de
goede wil van horeca-exploitanten. Daarvan zou je toch moeten kunnen uitgaan?
Dat willen wij ook, tot het tegendeel zou blijken.In de nota naar aanleiding van het verslag is overigens niet ingegaan
op onze vraag hoe de regering het verbod op alcoholverkoop in benzinestations
en bedrijfskantines denkt te gaan handhaven. Graag alsnog een antwoord op
dit toch cruciale punt.In het verslag hebben wij de regering gevraagd of winkels in restaurants
gelegen langs andere dan autowegen en autosnelwegen, bijvoorbeeld langs provinciale
wegen, ook onder de werking van artikel 17a, lid 1, onderdeel b, vallen. De
regering antwoordde dat het simpelweg niet in de rede ligt om het verbod op
de verkoop van zwakalcoholhoudende dranken in wegrestaurants tot provinciale
wegen uit te breiden, omdat dergelijke winkels niet of nauwelijks bestaan
en evenmin de verwachting bestaat dat deze winkels er gaan komen. Kan de regering
hier toch eens nader op ingaan? Waar baseert zij dit vermoeden eigenlijk op?
Is het ook van voldoende gewicht om het dan ook maar niet te regelen? Mijn
fractie vraagt zich af in hoeverre dit antwoord van de regering ondernemende
horeca-exploitanten ertoe kan brengen om hun activiteiten naar dit soort mazen
in de wet te gaan uitbreiden. Wij hebben op dat punt dan ook maar een amendement
ingediend, ik meen onder nr. 21, en ik vraag daarop graag een reactie van
de regering en de collega's.Is overigens onze indruk juist dat de verkoop van alcohol voor directe
consumptie in wegrestaurants onaangetast blijft?De SGP-fractie vindt dat het gezien de doelstelling van het onderhavige
wetsvoorstel toch in de rede had moeten liggen om het alcoholgebruik door
publiek en sporters bij zowel professionele als amateur sportbeoefening aan
banden te leggen. Juist rondom bepaalde sportwedstrijden wordt veel drank
gebruikt met alle gevolgen van dien. In het recente verleden is meermalen
in de praktijk gebleken dat er een onmiskenbaar verband bestaat tussen geweld
en alcohol en daarvan nader voetbal geweld en alcohol. In dat
licht bezien vraagt de SGP-fractie waarom niet is gekozen voor een onvoorwaardelijk
expliciet verbod.In de nota Alcohol en samenleving, op 17 december 1987 door de toenmalige
staatssecretaris van WVC aan de Tweede Kamer aangeboden – de behandeling
daarvan heb ik mogen meemaken – staat op pagina 58 te lezen: "Uit het
voorafgaande blijkt dat de mogelijkheden van de overheid om stuntaanbiedingen
van alcoholhoudende dranken te voorkomen zeer beperkt zijn. Toch is het uit
een oogpunt van matiging, gelet op de impuls van aankopen die van dergelijke
stuntaanbiedingen zal uitgaan, belangrijk dat stuntaanbiedingen zoveel mogelijk
worden voorkomen." Waarom is in voorliggend wetsvoorstel niet een dergelijke
bepaling opgenomen? Wat zijn de beweegredenen om daarvan af te zien? De SGP-fractie
overweegt op dit punt een amendement. Om wetstechnische redenen ligt dat er
nog niet, maar wij denken dat als de regering dat niet zelf nog tot haar taak
gaat rekenen, een amendement op dit punt zou kunnen dienen. Verstandig gebruik,
ja zeker. Dat genot van dat glaasje niet elimineren. Ik denk ook aan de hoeveelheid,
de tijdstippen. Matiging in het algemeen als thema. Het was ook het motief
van de regering in het alcoholmatigingsbeleid en het tabaksontmoedigingsbeleid.
Als het instrument van de zelfregulering goed en perfect werkt, wie zou daar
tegen zijn? Maar het werkt niet perfect. Het duurt in ieder geval veel te
lang. Als je in dit mechanisme van tabaksontmoediging en alcoholmatiging een
daad wilt stellen, lettend op wat je wilt voorkomen en terugdringen dan is
het mechanisme als volgt: er komt een beleidsvoornemen en iedereen ineens
in de startblokken om de zelfregulering weer uit de mottenballen te halen.
Dan zijn er altijd wel geledingen die door de knieën gaan en zo'n mechanisme
een kans willen bieden. Ik zou dat best een poosje kunnen meemaken. Er komt
wel een moment dat moet worden gezegd: en nu gaan wij een norm stellen. Het
gaat om een authentieke taak van de overheid. Dat houdt in op een verantwoorde
wijze doorpakken. Ik ben het eens met collega Buijs dat je dat moet inbedden
in een meer integrale visie als het gaat om allerlei segmenten van beleid.
Hij sprak over de toegang tot bepaalde activiteiten. Hij noemde voorbeelden:
disco's, drugs, paddo's, XTC, alcohol. Wij staan nu voor een wijziging van
de Drank- en horecawet. Ik hoop dat de minister heeft begrepen dat wij haar
beleidsdoel voluit steunen. Wij hebben nog wel kritische vragen over de handhaafbaarheid
en de reikwijdte van de wet.De heer Buijs (CDA):De minister zegt in de toelichting dat deze wetswijziging slechts een
achteruitgang van 0,3% van de totale omzet zal betekenen en dat er 43 mensen
hun baan verliezen op een aantal van 261.000. Is het geloof van de heer Van
der Vlies in deze wetswijziging ook gebaseerd op deze gegevens? Of moet ik
het anders interpreteren?De heer Van der Vlies (SGP):Ja, dat moet anders worden geïnterpreteerd. Misschien moet het scherper
worden getrokken in een ideologische debat. De SGP-fractie is niet zo bang
voor betutteling. Als wij ervan overtuigd zijn dat het goed is voor jongeren
om minder te gaan drinken, dan wil ik het hun moeilijker maken om bij de drank
te komen. Ik ben geïnteresseerd in effecten en in consequenties. Het
zijn wettige belangen en daarmee moeten wij zorgvuldig omgaan. Ik sta hier
niet met een moker in het wilde weg te slaan. Wij vinden de tijd rijp om de
rug recht te houden en het moeilijker te maken voor de jeugd om bij die drank
te komen. Ik zet overigens ook vraagtekens bij de werking van de wet. Je kunt
wel verboden afkondigen, maar als de handhaafbaarheid niet toereikend is dan
hebben wij weer een probleem. Dat is een kwestie van inschatting. Het gaat
om de grondhouding.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Voorzitter! De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport staat in
de wereld van vandaag als Hercules voor vele en veelsoortige opgaven. Vandaag
moeten wij haar steunen in haar strijd tegen de zevenkoppige Hydra. Die zeven
koppen wil ik u noemen. De eerste is verslaving en verloedering. De tweede
grijnst ons aan met de ziekten van het maagdarmkanaal, de levercirrose, hart-
en vaatziekten en de kanker. De derde is die van de geestelijke problemen.
Gisteren hebben wij daar bij de nota over geestelijke gezondheidszorg nog
over gepraat. Een groot deel van de ziektelast in de geestelijke gezondheidszorg
wordt veroorzaakt door alcohol, in ontwikkelde landen de vierde in de rij
van de grote beschadigers van de mensheid. Er zijn problemen in het verkeer,
ongevallen met dodelijke slachtoffers. Er is de kop van het geweld en de mishandeling.
Er is de kop van mislukken op het werk. Ook is er nog het justitiële
gebeuren, de criminaliteit. Kortom, het is een monster dat bevochten moet
worden.Wat doet de minister? Zij komt met een wijziging van de Drank- en horecawet.
Wie zou haar daarin niet willen steunen? Wat zal het uitrichten? Wij hoorden
zojuist al de collega van het CDA en misschien horen wij straks nog anderen.
Zeker uit de maatschappij horen wij daar heel veel vragen over, die ook bij
leden van mijn fractie leven. "Zal het wel werken?" "Het haalt toch niets
uit". "Kom, dat kun je op je buik schrijven". Zo weten wij er nog wel een
paar. Wij zien het monster, dat ontzettend veel kwaad aanricht. Daarom zeggen
wij, ongeacht of wij veel of wat minder vertrouwen in de succesvolle afloop
hebben, dat wij deze strijd steunen.Er zijn nog wel wat vragen. De minister geeft in haar toelichting aan
dat je met zo'n vijf instrumenten kunt werken in de strijd tegen de alcohol:
de kanalisering van de distributie, de voorlichting aan de consumenten, de
hulpverlening, de (zelf)regulering in de reclame en de accijnsheffing. Wij
missen in het voorstel een aanduiding van de hulpverlening. Die hoort misschien
ook niet echt bij de wijziging van de Drank- en horecawet. Omdat alcoholverslaafden
maatschappelijk eigenlijk nog meer met de nek worden aangekeken dan drugsverslaafden
en het minstens zo moeilijk hebben om een menswaardig bestaan op te bouwen,
zouden wij toch graag een kleine passage over hulpverlening aan verslaafden
horen van de minister.Het heeft ons verbaasd dat zij niet is ingegaan op mogelijkheden tot accijnsheffing.
Natuurlijk is er standaardaccijns. De huidige prijzen van alcoholhoudende
dranken zijn met een of twee generaties geleden vergeleken naar verhouding
veel minder gestegen dan die van tal van andere zaken. Wij denken daarom dat
daar toch wel ruimte is. Kan de minister nog eens precies uitleggen welke
mogelijkheden tot verhoging van de alcoholaccijns er zijn, waardoor de prijs
van alcohol meer op één lijn zou komen met die in omringende
landen? Biedt de verhoging van de alcoholaccijns misschien een mogelijkheid
om de tekorten bij de handhaving te dekken? Kan er, als een budgettair-neutrale
operatie belangrijk is, misschien een uitruil plaatsvinden met de verbruiksbelasting
op frisdranken?Onze medewerkers hebben in het archief nog een aangenomen motie uit 1992
gevonden waarin de verbruiksbelasting op frisdranken als niet meer van deze
tijd werd aangemerkt en de regering werd verzocht, haar af te schaffen. Naar
mijn informatie is dat nog steeds niet gebeurd omdat er geen financiële
dekking zou zijn voor die twee dubbeltjes per liter frisdrank. Kortom, daarover
horen wij straks graag meer.Wij kunnen ons in grote lijnen vinden in het scala van maatregelen op
een paar uitzonderingen na. U weet dat GroenLinks eraan hecht dat jongeren
zoveel mogelijk meedoen. Wij hebben, net zoals andere organisaties, een politieke
jongerenorganisatie en wij vinden het belangrijk dat wij naar deze jongeren
luisteren. Dit betekent dat wij het voorstel om de leeftijdsgrens van 16 jaar
voor discotheken strikt te handhaven niet kunnen steunen. Vaak worden jongere
meisjes of zusjes daarheen meegenomen en die kun je niet op straat laten staan.
Dat is ook niet goed voor die meisjes.De heer Rouvoet (RPF):Mevrouw Hermann slaat de eerste maatregel over en daarom ga ik ervan uit
dat zij het daarmee wel eens is. Het gaat daarbij om een verplichte vaststelling
van de leeftijden bij verstrekking van alcoholhoudende dranken. Nu zij het
met de tweede maatregel – het op 16 jaar stellen van de toegangsleeftijd
voor discotheken – niet eens is, luidt mijn logische vraag hoe zij denkt
dat de eerste maatregel in discotheken – waar het meestal vrij donker
is – kan worden uitgevoerd.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Dit is een goede vraag. Wij kennen een wettelijk regime waarbij verkoop
van zwakalcoholische drank aan jongeren onder de 16 jaar verboden is. Verkoop
van sterke drank is verboden aan jongeren onder de 18 jaar. Op zich is er
geen enkele reden om niet aan die verbodsbepalingen vast te houden. Nieuw
is het idee dat, wanneer de verkoper kennelijk twijfelt aan de leeftijd van
de aspirant-koper, hij naar een brommerrijbewijs of een ander papier kan vragen
zodat de leeftijd van de koper kan controleren. Het is de vraag of wij hiervoor
een nieuw document moeten invoeren, zoals de gemeenten nog steeds een 65-pluspas
kennen à raison van ƒ 5. Moeten wij een nieuw administratief
circuit, met alle fraudegevoeligheid en hoge kosten van dien, invoeren om
die leeftijd aan te tonen? Wij vinden dat je daarmee genuanceerd moet omgaan.
Als de verkoper kennelijk kan zien dat het om iemand onder de 16 jaar gaat,
moet hij gewoon het lef hebben om te zeggen: ga jij eerst maar het trouwboekje
van je ouders vragen en kom dan maar terug met je boodschappentas. Het voert
ons echter te ver om daarvoor een nieuw document in te voeren.De heer Rouvoet (RPF):U bent nu uit de discotheken weg en bij de boodschappentas beland. U komt
volgens mij heel weinig in discotheken.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Dat is waar, daar ben ik te oud voor. Ik word niet toegelaten.De heer Rouvoet (RPF):Ik wil even weer de discotheek ingaan, daar lag immers het probleem. Ik
vind het van realititeitszin van het kabinet getuigen dat het stelt dat je
van de barkeepers in discotheken niet kunt verwachten dat ze "vanwege de massaliteit
aldaar" – zie de memorie van toelichting – ter plekke de leeftijd
controleren. Doe dit dan aan de voordeur. Ik vind dit een zinnige redenering,
maar u wilt dat barkeepers zich aan de wet houden en de leeftijdsgrens van
16 jaar controleren. De inspectie gezondheidsbescherming moet dit op haar
beurt dan ook weer controleren en handhaven. Begrijp ik u goed?Mevrouw Hermann (GroenLinks):Ik zie het probleem en natuurlijk zie ik dat gedrang om die bar ook wel.
Ik snap ook dat wij hier, doordat wij de leeftijdscontrole bij de ingang niet
willen, het probleem verleggen naar de bar waar de maatregel veel moeilijker
te handhaven is. Dat ben ik met u eens, maar – nogmaals – daar
wordt binnen mijn fractie zo genuanceerd over gedacht dat ik daar geen harde
uitspraken over kan doen.De heer Rouvoet (RPF):Dan zal ik u niet meer lastig vallen!Mevrouw Hermann (GroenLinks):Ik hoop dat de jeugd niet iedere avond van de week naar de discotheek
gaat. Zij horen in ieder geval wel geregeld op school te komen. Wij staan
er volledig achter dat op scholen geen alcoholhoudende drank wordt verkocht.
Er is een hele reeks van instellingen die de minister in één
adem noemt. Daarbij zitten de scholen. Daarbij zitten de instellingen voor
gezondheidszorg, de instellingen voor maatschappelijke dienstverlening, voor
sociaal-cultureel werk en de sportkantines. Ik zou het op prijs stellen als
de minister daar wat gedifferentieerder op zou willen ingaan.Ten aanzien van de instellingen voor de gezondheidszorg zijn wij in grote
lijnen akkoord. Het zou raar zijn als je naast het koffieautomaatje in de
wachtkamer van de huisarts ook een bierpompje vond. Maar mag je ook in de
kantineachtige faciliteiten die je tegenwoordig in de hallen van grote ziekenhuizen
hebt, geen biertje drinken? Dat wordt dus wat moeilijker. Ik zou het ook zeer
op prijs stellen als de minister nader ingaat op de sportaccommodaties en
sportkantines. Op de sportkantines en de problemen die sportverenigingen kunnen
hebben als zwaardere eisen worden gesteld dan strikt nodig is aan de vaardigheden
sociale hygiëne van de mensen die achter de bar staan in de sportkantine,
komen andere collega's nog terug. Dat is echter wel een punt dat maatschappelijk
van zeer veel belang is.Hier en daar zijn er nog een paar puntjes gebleven. Als er een kinderdisco
wordt gehouden, moet de hele voorraad uit het zicht. Hoe wordt dat geregeld?
Moeten al die kratten heen en weer worden gesjouwd en dergelijke? Ik denk
ook aan de aanpak van geweld en de relatie tot de ons in het vooruitzicht
gesteld alcoholnota en het wetsvoorstel intensivering terugdringen overmatig
alcoholgebruik. Dit zijn zaken die aangekondigd zijn en waarvan
wij graag horen hoe dat verdergaat.De vergadering wordt van 18.36 uur tot 20.10 uur geschorst.De heer Rouvoet (RPF):Mijnheer de voorzitter! Ik spreek namens de fracties van de RPF én
het GPV. Bij het alcoholmatigingsbeleid hebben wij te maken met sterke, vaak
tegenstrijdige belangen. Ik denk aan de vele brieven die wij hebben gekregen
uit de drank- en horecasector enerzijds en de hoek van de preventie en de
volksgezondheid anderzijds. Deze brieven getuigen ervan dat de belangen kunnen
botsen. Ook het wetsvoorstel zelf getuigt daarvan. In veel opzichten is het
een compromis. Ik zal straks aangeven wat ik uiteindelijk van dat compromis
vind.Het valt niemand kwalijk te nemen – integendeel, het valt zelfs
zeer toe te juichen – dat wordt opgekomen voor de eigen belangen. Ik
wil ook buiten twijfel stellen dat het draaien van omzet, het maken van winst,
een legitiem doel is, ook van de drank- en horecasector. Veel informatie was
zakelijk van karakter en kon door de fracties worden gewogen, uiteraard vanuit
een eigen beoordelingskader. Maar in de strijd tegen de voorgestelde alcoholmatigingsmaatregelen
werden grote woorden en demagogie niet altijd geschuwd. Het mooiste voorbeeld
betreft een persbericht van Bavaria: voorgestelde wijziging Drank- en horecawet
haalt ziel uit samenleving. Wij hebben het over een wetsvoorstel dat leidt
tot een geschatte daling van de totale alcoholomzet met 0,3%. De ziel uit
de samenleving! Wij weten nu ten minste weer hoe wij ervoor staan.Voorzitter! Niet alle cijfers en feiten betreffende het alcoholgebruik,
het alcoholmisbruik en de gevolgen ervan zal ik herhalen. In de stukken, met
name de memorie van toelichting, wordt daarvan een overzicht gegeven. Ik vind
de cijfers en feiten wel indrukwekkend als het gaat om de individuele en de
maatschappelijke risico's van het drinken. Ik wil slechts drie cijfers noemen.
Het aantal probleemdrinkers wordt geschat op 1 miljoen. Het aantal alcoholverslaafden
werd in 1994 geschat op 300.000. En de samenleving krijgt jaarlijks voor enkele
miljarden aan maatschappelijke kosten op haar bordje als gevolg van alcoholmisbruik.
Deze en andere in de stukken vermelde gegevens sporen ons aan om ons met kracht
in te spannen teneinde overmatige alcoholconsumptie tegen te gaan ten behoeve
van degenen die zich niet in de hand hebben én ten behoeve van de samenleving.Dit betekent dat de fracties van de RPF en het GPV hun hartelijke steun
uitspreken voor een krachtig alcoholmatigingsbeleid en dus ook voor de intentie
achter dit wetsvoorstel. Beoogd wordt immers om de alcoholconsumptie terug
te dringen. Ik wil wel een plagerijtje in de richting van de minister naar
voren brengen. Dit voorstel zal paal en perk stellen aan de individuele vrijheid
wat gedragskeuzes betreft. Je zou bijna zeggen dat het een moraliserend voorstel
is. Ik zou het Paarse kabinet het volgende willen voorhouden: ziet u nou wel
dat u het kunt! Als de schade maar duidelijk genoeg is en als je er oog voor
wilt hebben, is het helemaal niet moeilijk om te komen tot het stellen van
normen voor gedrag van burgers. De fracties van de RPF en het GPV complimenteren
de minister hiermee.Ik begrijp in dit verband niet waarom de heer Buijs met zoveel kracht
afstand nam van de term "betutteling". Ik begrijp echt niet waarom de CDA-fractie
zoveel weerzin heeft als het gaat om het stellen van normen ter voorkoming
van maatschappelijke schade.De heer Buijs (CDA):Dit vraagt om een reactie, voorzitter. Ik heb geprobeerd uit te leggen
dat het beleid dat de minister wil bereiken door een wijziging van de bestaande
Drank- en horecazet geen zoden aan de dijk zet in het alcoholmatigingsbeleid.
Er is een daling van 0,3% en er worden 47 mensen ontslagen als gevolg van
deze wetgeving. Ik heb opgeroepen met vereende inspanning juist een andere
koers te kiezen: meer preventie en voorlichting. U kunt dus niet zeggen dat
wij hiervoor geen oog hebben. Wij hebben er wel oog voor, zij het dat wij
denken dat het doel niet wordt gehaald.De heer Rouvoet (RPF):Nee, het ging mij niet om de beoordeling door de CDA-fractie van de resultaten
van dit wetsvoorstel. Ik ben op dat punt niet tevreden, waarna je twee kanten
op kunt gaan. De eerste is, te zeggen: dit is principieel de verkeerde weg,
want de branche moet het zelf doen, aangezien wij tegen betutteling zijn.
Dat was uw stelling in eerste termijn. U moet niet zoveel hebben van betutteling.
Terecht is door collega Apostolou erop gewezen dat het op andere punten anders
ligt. Ik herinner mij ook de debatten van vorige week, waarvan ik dacht: nou,
ik ben het ermee eens, maar het grijpt vrij behoorlijk in bij maatschappelijke
organisaties en kringen, anders dan de overheid. Over gespreide verantwoordelijkheid
gesproken! Omdat ik het daarmee eens ben, begrijp ik op dit punt de terughoudendheid
van de CDA-fractie niet. Overheid, zie de schade die wordt aangericht, grijp
in ter bescherming van met name de jongeren. Eerlijk gezegd vond ik het merkwaardig
uit uw mond te horen dat u geen betutteling wilde. Je kunt ook de andere route
kiezen, en dat is: zet de maatregelen die je halfslachtig vindt volledig door,
en pak dan in één keer door. Ik zal daartoe straks een aantal
voorstellen doen. Op die weg moet je doorpakken om de 0,3% reductie nog wat
op te krikken. Ik had meer voorstellen verwacht die in lijn met de filosofie
van de publieke gerechtigheid liggen. Je kunt immers niet de ene keer kiezen
voor publieke gerechtigheid en dus voor krachtig overheidsingrijpen, en de
andere keer kiezen voor "geen betutteling, afstand, want gespreide verantwoordelijkheid".
Dat is mij nog altijd niet helemaal duidelijk.De heer Buijs (CDA):Toch blijf ik erbij dat wij hier een duidelijk verschil van mening hebben.
Als wij een beleid inzetten, moet dat ook haalbaar zijn. Van beleid dat nu
wordt ingezet, met aanscherping van een aantal regels – nogmaals, wij
zijn het eens met een bepaald aantal voorstellen die wel in deze wet staan –
zien wij het effect niet. Wij zijn een zeer realistische partij.De heer Rouvoet (RPF):Ik ben het met u eens: wij hebben hier een duidelijk verschil van mening.Voorzitter! Dat brengt mij bij de inhoud van het wetsvoorstel. Wij gaan
op zichzelf graag akkoord met de verschillende voorgestelde maatregelen uit
het wetsvoorstel. Ik noem er een paar. Het gaat om de strikte naleving van
leeftijdsgrenzen, om het stellen van een toegangseis van 16
jaar bij discotheken en dergelijke, om het weren van alcoholhoudende dranken
uit benzinestations en de daarbijbehorende winkels, om ruimere bevoegdheden
voor de gemeenten tot inperking van alcoholverstrekking bij gemeentelijke
verordening, en om het weren van alcohol uit personeelskantines en bedrijfsrestaurants.
Enigszins terzijde: het voordeel van het zijn van eerste spreker na de dinerpauze
is dat ik de gelegenheid heb aangegrepen om om mij heen te kijken in het bedrijfsrestaurant
van de Tweede Kamer. Ik heb de stellige indruk dat een aantal onzer na de
inwerkingtreding van dit wetsvoorstel tot het bestellen van een ander drankje
dan voorheen zal moeten overgaan. Daar hoeft helemaal niets mis mee te zijn:
er zijn een heleboel goede drankjes zonder alcohol.De heer Apostolou (PvdA):U zult hebben gemerkt dat op dit punt een amendement is ingediend. Wat
vindt u daarvan?De heer Rouvoet (RPF):Zoals ik al aangaf, heb ik er niet veel moeite mee. Ik hoef mij niet mooier
voor te doen dan ik ben: ik mag graag een glas wijn drinken. Maar ik heb er
helemaal geen moeite mee als dat niet meer in het bedrijfsrestaurant van de
Tweede Kamer kan plaatsvinden, omdat ik dat thuis doe. Ik heb geen moeite
met dat voorstel, dat ik zoals gezegd steun. Dat betekent dat net als in alle
andere bedrijfsrestaurants en personeelskantines andere dan alcoholhoudende
drankjes geschonken en besteld kunnen worden. Op voorhand heeft u nog niet
mijn steun voor dat amendement binnen.Voorzitter! De vraag voor onze fracties is nu of de voorgestelde maatregelen
voldoende zijn. In de nota naar aanleiding van het verslag staat: "Dit is
niet dé oplossing, maar een bijdrage aan de oplossing". Prima, maar
laten we die bijdrage dan wel optimaliseren. Geen halfwas beleid, waarvan
in sommige opzichten wél sprake is. Ik relateer dat evenals de heer
Buijs aan het verwachte zeer geringe effect op de totale alcoholomzet: een
daling van 0,3%, oftewel een kleine 35 mln. minder op de ruim 10 mld. consumentenbestedingen
per jaar. Dat is nogal wat. Die 0,3% scheelt niet echt een slok op een borrel.
Ik kom dan ook, in lijn met wat wij in vragende zin bij het verslag aan de
orde hebben gesteld, tot de stelling dat dit pakket maatregelen te veel een
compromis is geworden tussen de economische belangen van de sector, de industrie,
en het maatschappelijk belang van alcoholmatiging en preventie van alcoholmisbruik.
Dat blijkt ook een beetje uit de bijna per maatregel geschatte omzetverliezen.
De minister geeft iedere keer keurig aan wat de consequenties zijn. Soms klinkt
het bijna verontschuldigend. Bijna opgelucht concludeert de minister in de
memorie van toelichting dat het totale effect op de werkgelegenheid in de
gehele drankenindustrie zeer beperkt zal zijn. Ik snap overigens dat een compromis
tussen de economische belangen en de alcoholmatigingsbelangen nodig is. Daarop
heb ik geen kritiek, maar ik vind dat dit resultaat te veel in het voordeel
van de eerste en te weinig in het voordeel van de tweede is geëindigd.Als de minister de door haar gepresenteerde cijfers, die een goede indruk
geven van de omvang van de problemen en van de schade als gevolg van alcoholmisbruik,
goed op zich laat inwerken, kan zij toch niet werkelijk tevreden zijn met
het verwachte resultaat van dit pakket maatregelen? Dan moet zij het toch
met mij eens zijn dat van een daadwerkelijke ombuiging van de trend –
een verdrievoudiging van de alcoholconsumptie tussen 1960 en 1994 –
geen sprake is? Dus is het in dat opzicht toch een gemiste kans.Er zijn ook andere mogelijkheden. Wat zijn de effecten van een accijnsverhoging
op de alcoholomzet? Kan de minister daar specifiek op ingaan? Hoeveel accijnsverhoging
zou bij benadering nodig zijn om die 0,3% te realiseren? Ik vraag dat puur
voor mijn informatie, om te kijken of dat niet heel zinnig als additionele
maatregel aan dit pakket kan worden toegevoegd. Kan de minister daar een inschatting
van geven? Waarom zit het niet in het pakket? Ik steun de pleidooien die daarvoor
zijn gehouden door anderen.Onze fracties hebben nog wat aanvullende wensen. Wij zouden bijvoorbeeld
graag zien dat in plaats van de voorgestelde wettelijke grondslagen voor algemene
maatregelen van bestuur, als een soort stok achter de deur, dit punt meteen
wordt geregeld, bij wet of als dat beter is bij AMvB. De kan-bepalingen moeten
dan worden aangepast en dat zou dan nu gerealiseerd moeten worden in de wetgeving.
Het gaat dan om een verhoging van de leeftijdsgrens van personeel in horeca
en slijterijen van 16 naar 18 jaar, een beperking van de reclame en een verbod
op het verstrekken van alcohol in met name voetbalstadions.Een ander punt is het verhogen van de leeftijdsgrens voor het verkrijgen
van alcoholhoudende dranken van 16 naar 18 jaar. Ik wil de minister uitnodigen
nog eens op dat punt in te gaan. Ik heb uit haar antwoorden begrepen dat dat
een daling van het alcoholverbruik teweeg zou brengen van 63 miljoen glazen
en een afname van de alcoholomzet van 102 mln. in de horeca en 21 mln. in
de detailhandel. Dat is dus aanmerkelijk meer dan de 34,7 mln. die van het
pakket maatregelen dat nu voorligt, wordt verwacht. Waarom is daar niet voor
gekozen?Verder gaat het om een beperking van het aantal verkooppunten –
dat is een oud aandachtspunt van onze fracties, zowel als het gaat om tabaksproducten
als om alcoholhoudende producten – tot de speciaalzaken. Tabaksproducten
koop je bij de sigarenspeciaalzaak en alcoholhoudende dranken bij de slijter.
Dat is de situatie waar wij graag naartoe zouden gaan.Ten slotte noem ik een verbod op de happy hours. Ik vraag mij af of er
niet een aangrijpingspunt is opgenomen in de code, namelijk het verbod op
het uit een oogpunt van aanprijzing gratis of tegen een symbolische vergoeding
verstrekken van alcoholhoudende dranken, zodat dit vrij simpel opgepakt kan
worden en tot een verbod kan komen, in plaats van dit aan de zelfregulering
over te laten.Ik wil mij nu toespitsen op de reclamebeperking. De minister heeft op
de naleving van de code, die nu tien jaar van kracht is, nogal veel kritiek.
Zij schrijft in de stukken dat de code niet voldoende betekenis voor en slechts
een beperkte bijdrage levert aan het alcoholmatigingsbeleid. Dus is het tijd
voor een ander beleid en voor maatregelen van de zijde van de overheid. Wij
hebben ten aanzien van de tabaksindustrie dezelfde discussie gehad. Je kunt
eindeloos inzetten op zelfregulering, maar als je kijkt naar de manier waarop
van de kant van de industrie is gereageerd op de voorgestelde
aanscherpingen die nu voorliggen, verwacht ik niet dat men dat via zelfregulering
wil doorvoeren, als men er tegen is als het bij wet gebeurt. Men is er inhoudelijk
op tegen en heeft ons opgeroepen om een groot aantal van de voorstellen af
te zwakken of te verwerpen. Ik heb er dan ook weinig fiducie in dat men dat
wel zou willen realiseren via zelfregulering. Daarom is het zaak dat de overheid
haar verantwoordelijkheid neemt en overgaat tot maatregelen bij of krachtens
wet.Voorbeelden voor die maatregelen zouden wij kunnen zoeken in andere landen.
Voor een verbod op alcoholreclame in de massamedia kunnen wij een voorbeeld
nemen aan meerdere landen. In Frankrijk, Zweden en Denemarken geldt een algemeen
verbod op alcoholreclame op radio en televisie dat, wat mij betreft, navolging
verdient. Wij kunnen ook iets terughoudender beginnen en dan is Australië
een goed voorbeeld. Daar bepaalt een speciale broadcasting authority de tijden
waarop televisiereclame voor alcohol mag worden uitgezonden. Dat is daar van
maandag tot en met zaterdag tussen 6.00 uur en 9.30 uur en tussen 16.00 uur
en 19.30 uur verboden. Op zon- en feestdagen mag de hele dag geen alcoholreclame
worden uitgezonden. Frankrijk is een nuttig voorbeeld voor deze discussie.
Hier geldt een totaalverbod op alcoholreclame in tijdschriften die gericht
zijn op jongeren. Kortom, er zijn voorbeelden te over die ons tot nadenken
zouden moeten stemmen.De heer Udo (VVD):De heer Rouvoet moet voor zijn voorbeelden wel heel ver over de wereld
reizen. Hij komt zelfs in Australië uit. Is het hem wel bekend dat men
in de Verenigde Staten helemaal is teruggekomen op het idee van een drooglegging?De heer Rouvoet (RPF):Dit is een geliefde vergelijking die ik in discussies over het drugsbeleid
meermalen heb gehoord. In een aantal landen is er sprake van een doorbraak
in het denken. Men beseft daar dat de beschikbaarheid van en de toegankelijkheid
tot alcoholproducten, net zoals de reclame hiervoor, de omzet doen stijgen.
De minister schrijft ook dat juist de beschikbaarheid en de hoge reclamedruk
leiden tot een hogere alcoholconsumptie. Ik wil dat wij vooral aan die twee
punten iets doen. In de reclames die nog voortdurend over het televisiescherm
flitsen, wordt altijd de relatie gelegd met een leefstijl die als heel aantrekkelijk
wordt voorgesteld. Volgens die reclames tel je pas mee als je dat bepaalde
product drinkt. Ik zie niet in wat erop tegen kan zijn om vooral het belang
van jongeren voorop te stellen en niet primair het belang van de bedrijven.
Ik vind dat wij moeten proberen om de alcoholconsumptie van deze groep te
verminderen, vooral omdat wij als volksvertegenwoordigers zijn ingehuurd om
het algemeen belang te dienen. Het belang van de zwakkeren in de samenleving
zou bij ons buitengewoon zwaar moeten meewegen. Wij moeten onderzoeken welke
maatregelen wij zelf kunnen nemen en het niet overlaten aan de zelfregulering.
Voorbeelden voor die maatregelen kunnen wij in andere landen vinden en daarbij
hoeven wij zeker niet terug te gaan naar de drooglegging. Wij hoeven daarvoor
inderdaad ook niet helemaal naar Australië te gaan, want zoals ik al
zei, wij kunnen ook beginnen met het voorbeeld van Frankrijk na te volgen.
Frankrijk is dichterbij, maar ik sluit niet uit dat wij uiteindelijk in Australië
eindigen.De heer Buijs (CDA):De heer Rouvoet noemde Frankrijk, Zweden en Denemarken als voorbeeldlanden
voor een ander reclamebeleid. Hoe verklaart hij echter het verschil in alcoholconsumptie
tussen deze landen en Nederland?De heer Rouvoet (RPF):Ik heb die cijfers niet paraat en dat is ook niet nodig, want ik wilde
wijzen op de maatregelen die in verschillende landen al zijn genomen. Ik heb
met name Frankrijk genoemd, omdat dit land een goed voorbeeld is van een land
waar een verbod geldt op alcoholreclame in tijdschriften die specifiek op
jongeren zijn gericht.De heer Buijs (CDA):Tot zover kan ik de heer Rouvoet volgen, maar een maatregel moet ook effect
hebben. Met het oog daarop is het frappant om te zien dat de alcoholconsumptie
in de landen die hij noemt, hoger is dan in ons land.De heer Rouvoet (RPF):Het is voor iedereen en ook voor mij heel moeilijk om aan te geven wat
precies het resultaat zal zijn van de maatregelen die nu worden voorgesteld
op de totale consumptie van alcohol. Ik kan echter op grond van een geïsoleerd
voorbeeld uit Frankrijk ook niet de stelling overeind houden dat reclame in
tijdschriften voor jongeren niet moet worden verboden, omdat de heer Buijs
weet dat de alcoholconsumptie in Frankrijk hoger is. Dat zou een heel vreemde
redenering zijn. Ik spiegel mij aan de maatregelen die in een aantal landen
zijn genomen en ik zie niet in waarom die hier niet ingevoerd zouden kunnen
worden. Mijn voorstellen zijn bedoeld als een aanvulling op de voorstellen
van de minister, want ik deel van harte de intentie van het kabinet om te
komen tot alcoholmatiging. Ik zoek net als de heer Buijs naar mogelijkheden
om de effecten van de te nemen maatregelen te optimaliseren, maar in tegenstelling
tot hem vind ik niet dat wij het aan de sector kunnen overlaten, want die
heeft andere belangen. Ik vind dat de overheid om zich heen moet kijken en
dat zij niet moet nalaten om alle mogelijkheden te benutten om schade bij
met name jongeren te voorkomen.Voorzitter! Met het oog op de beperking van de reclame heb ik mijn aandacht
vooral gericht op artikel 2, waar een wettelijke grondslag wordt geboden voor
een algemene maatregel van bestuur. Dit maakt het de Kamer mogelijk om te
zijner tijd te spreken over wijze, plaats, tijd, inhoud en doelgroepen van
alcoholreclame. Ik vind dat te veel de gedachte van een stok achter de deur.
De zelfregulering heeft alle kansen gehad. Het lijkt me goed dat wij tot onze
eigen verantwoordelijkheid komen. Ik heb daarom een amendement ingediend op
stuk nr. 23 dat dit mogelijk maakt. Hierin is het woordje "kunnen" vervangen
door het woordje "worden". Ik heb daarmee mijn doelstelling bereikt. Uiteraard
is een voorhangprocedure nodig, zodat de Kamer kan spreken over de inhoud
van de AMvB. Ik wil niet verhelen wat voor mij uiteindelijk de doelstelling
is. Zoals ik al even aangaf, zou ik uiteindelijk de reclame voor alcohol alleen
in en bij de verkooppunten van alcohol willen toestaan, zoals dat ook mijn
doelstelling steeds is geweest bij de tabaksproducten. Verder zou ik het aantal
verkooppunten nog meer willen terugdringen dan nu het geval is.
Laten wij daar echter verder over spreken als zo'n AMvB er komt. Ik heb echter
liever geen kan-bepaling voor wellicht nog eens tien jaar. Want het is mij
niet duidelijk hoelang de aangescherpte zelfregulering die de minister voorstaat,
een kans krijgt.Voorzitter! Ik kom aan mijn laatste twee detailpunten. Ik heb nog eens
gekeken naar de toegangseis van 16 jaar bij discotheken. Ik heb mevrouw Hermann
daarover geïnterrumpeerd toen zij aan het woord was. Ik neem aan dat
het vaststellen van de leeftijd ook daar zal geschieden aan de hand van een
leeftijdsdocument. Overigens is mij nog steeds niet geheel duidelijk wat wij
daaronder mogen verstaan. Misschien kan de minister dat verhelderen. Ik moet
wel zeggen dat het de vraag is of bij het alleen aan 18-plussers verstrekken
van sterke drank in een discotheek van de leeftijdscontrole binnen nog iets
terechtkomt, wanneer er aan de poort al is geselecteerd op 16-plus. Dat is
ingewikkeld. Hoe gaan we dat controleren of handhaven? Ik wil wel gezegd hebben
dat het probleem, als je de leeftijden gelijk zou trekken op 18 jaar en de
toegangsleeftijd voor discotheken daaraan zou aanpassen, is opgelost. Dit
met oog op de transparantie van de regelgeving!Voorzitter! Waar het in het algemeen gaat om handhaving ben ik ingenomen
met de memorie van toelichting. Daarin schrijft de minister: "Ik ben wel tot
het inzicht gekomen dat het vanuit een oogpunt van jeugdbescherming van groot
belang is dat aan de wettelijke leeftijdsnormen van 16, respectievelijk 18
jaar, voor het verstrekken van alcoholhoudende drank, onderscheidenlijk sterke
drank, strikt de hand moet worden gehouden. Anders gesteld: de naleving en
handhaving behoeft sterke verbetering". Ik ben het daar van harte mee eens.
Een daadwerkelijk alcoholontmoedigingsbeleid staat of valt met name als het
op jeugd gericht is met de handhaving van de leeftijdsgrenzen. Dat is bepaald
niet eenvoudig. Daar zullen dus extra inspanningen geleverd moeten worden.
Ik verwijs ook naar het handhavingsplan. Ik wil niet verhelen, zoals de minister
heeft kunnen vernemen uit de schriftelijke voorbereiding, dat onze fracties
enige scepsis hebben, met name of de voorziene 50 extra plaatsen bij de inspectie
gezondheidsbescherming toereikend zullen zijn. Graag word ik door de minister
op dit punt gerustgesteld.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Vandaag behandelen we dan eindelijk de Drank- en horecawet.
Het punt heeft lang op de agenda gestaan, maar vandaag is het zover. In de
wijziging van de wet die nu voorligt, is de wens van de regering verankerd
om te komen tot een alcoholmatigingsbeleid en meer specifiek een beleid gericht
op het terugdringen van alcoholmisbruik, met het accent op jongeren.Dat streven heeft de warme steun van D66. Het feit dat de alcoholconsumptie
sinds 1960 meer dan verdrievoudigd is, kan op zich als een zorgelijke ontwikkeling
worden gekenschetst. Maar er is wel een maar. Want zeker sinds 1980 is dat
gebruik gemiddeld gestabiliseerd en zelfs enigszins afgenomen, zoals uit de
cijfers blijkt. Het is dus duidelijk niet zo dat Nederland op weg is een alcoholnatie
te worden.Desalniettemin is er reden voor matiging. Onmatig gebruik van alcohol
speelt te vaak een belangrijke rol bij geweldsuitbarstingen en verkeersongevallen
en ook het belang van de volksgezondheid is er niet mee gediend. Het aantal
alcoholverslaafden is nog altijd vele malen groter dan het aantal drugsverslaafden.
Om een getal te noemen: door 660.000 mensen worden 8 glazen wijn per dag gebruikt,
terwijl er maar 28.000 heroïneverslaafden zijn. De getallen geven aan
dat er een groot verschil in omvang is.De vraag is echter welke rol de overheid moet hebben bij het matigingsbeleid
en de terugdringing van misbruik. Is een matig gebruik van alcohol niet in
de eerste plaats een zorg en een verantwoordelijkheid van de betrokkenen zelf?
D66 vindt van wel. Toch kan de overheid natuurlijk de helpende hand bieden,
zeker waar het jongeren betreft. Het gaat ons om een balans tussen de verantwoordelijkheid
van de mens zelf en die van de overheid. Geen laisser-faire en ook geen betutteling.
Het zoeken naar dat evenwicht is bij deze wet bij uitstek aan de orde.Het effect van de onderhavige wet zal gering zijn. Het overlegplatform
Drank- en horecawet verwacht er weinig van. Bij 100% naleving van deze wet
zal er sprake zijn van een daling van slechts 0,3% van het gebruik van alcohol.
Dat is gering, zeker als het wordt afgemeten tegen de ingrijpende maatregelen
die nu worden voorgesteld. Is het evenwicht niet wat zoek?Ten aanzien van jongeren ziet D66, evenals het kabinet, een belangrijke
taak voor de overheid weggelegd. Het drankgebruik door jongeren is ronduit
verontrustend. Jongeren moeten niet te gemakkelijk toegang tot drank hebben
en bovendien moet hen worden geleerd om op een volwassen manier met drank
om te gaan. Aan het reeds bestaande verbod van verkoop van drank aan 16- respectievelijk
18-jarigen willen wij dan ook zeker niet knabbelen. Ook de preventie is van
belang: goede voorlichting die de jongeren aanspreekt en de jongeren ook bereikt.
Ik denk aan voorlichting in televisiespotjes in programma's en op zenders
waar veel jongeren naar kijken, maar ook aan terughoudendheid met alcoholreclame.
Waarom toch niet "een glas cola, spa of sap is cool en zo sta je aan de 'winners'kant",
of iets anders in een soort trendy jongerenjargon? Volgens mij moeten zij
zo bereikt worden. Op het terrein van de voorlichting is naar ons oordeel
nog een wereld te winnen.Een maatregel die ook is gericht op jongeren is de toegangseis van de
leeftijd van 16 jaar voor grote dansgelegenheden. Op zichzelf is dat een begrijpelijke
eis, niet alleen vanuit het oogpunt van alcoholbeleid. Het gaat echter wel
ver dat, als in zo'n horecagelegenheid een feest voor jongeren beneden de
16 wordt gegeven, alle drank ineens uit het pand moet worden verwijderd. Wat
is daarvoor de reden? En is dit wel uitvoerbaar? Zou het niet voldoende zijn
als de drankkast gewoon wordt afgesloten? En waarom geldt dit alleen maar
voor jongeren in grote dansgelegenheden? Voor kleinere disco's, cafés
of kantines van sportclubs wordt geen leeftijdsgrens gesteld, maar ook daar
worden activiteiten voor jongeren beneden de 16 georganiseerd. Dit verschil
in waardering begrijp ik niet goed. Ik hoor graag de reactie van de minister.De in 1990 ingevoerde reclamecode is een stap in de goede richting geweest.
Uit de nota naar aanleiding van het verslag blijkt dat deze zelfregulering
door de branche naar het oordeel van de minister niet goed meer
werkt. Sportsponsoring door de brouwers neemt toe, sponsoring bij jongeren-
en muziekevenementen eveneens, en sponsoring van televisieprogramma's ook.
Te veel reclameboodschappen zouden ook een verband leggen tussen drinken en
sociaal of seksueel succes.Uit een evaluatie die werd gedaan door de branche zelf blijkt echter dat
de code in het algemeen wel redelijk wordt nageleefd. Uit gesprekken die ik
heb gevoerd blijkt ook dat men bereid is tot aanscherping van de code, indien
dat gewenst wordt geacht. D66 verwacht aanmerkelijk meer van een code die
in goed overleg met het veld en de branche tot stand is gebracht, dan van
dwang van bovenaf via centrale regulering in een algemene maatregel van bestuur.
Wij zijn bereid de mogelijkheid van een algemene maatregel van bestuur als
kabinetsstok achter de deur te accepteren, omdat het naar ons oordeel wel
een overheidstaak is om in te grijpen als het door de branche niet goed wordt
geregeld, maar ook niet meer dan dat. Om te voorkomen dat een dergelijke algemene
maatregel van bestuur te lichtvaardig wordt gemaakt, willen wij die mogelijkheid
alleen accepteren als er wettelijk wordt gegarandeerd dat er een voorhangprocedure
aan wordt verbonden. Zo kan de Kamer de vinger aan de pols houden. Ik heb
dit neergelegd in het amendement op stuk nr. 15. Ik begrijp dat de minister
positief is over de voorhangprocedure, maar ik wil iets meer zekerheid en
wil dit graag in de wet opgenomen hebben.Aanscherping van de reclamecode moet in ieder geval niet tot gevolg hebben
dat evenementen als de Amstel Gold race en de Heineken night of the proms
geen doorgang meer kunnen vinden. Wij zijn er verheugd over dat de minister
dat ook vindt.De heer Rouvoet (RPF):Mevrouw Scheltema zei zo-even dat de minister op een aantal punten aangeeft
waar de code onvoldoende of helemaal niet wordt nageleefd. Daarna zei zij –
en dat intrigeerde mij eventjes – dat door de branche wordt gezegd dat
die code wel zorgvuldig wordt nageleefd. Zij liet dat een beetje in het midden,
maar daarna gaf zij aan dat zij zo'n stok achter de deur wel wilde accepteren.
Ik vind het van belang om haar te vragen of zij de feiten die de minister
noemt, als juiste informatie accepteert. Het zijn nogal wat feiten. De minister
zegt dat op die en die punten de code aantoonbaar niet wordt nageleefd.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De minister zegt niet dat de code op die punten niet wordt nageleefd,
maar dat de naleving wat tekortschiet. In het voorkomen van dit soort problemen
blijkt de code dus niet te voorzien. Ik meen dat je dat kunt opheffen door
de code aan te scherpen. Dan hoeft daarbovenop geen centrale regeling te worden
getroffen.De heer Rouvoet (RPF):De minister zegt beide. Zij zegt dat de code op een aantal punten tekortschiet.
Op die punten ziet zij graag een aanscherping. De minister zegt ook dat op
een aantal punten afspraken gemaakt zijn in de code. Ik noem de piekuren.
Die zaken zijn in de wet en in de code verboden, maar gebeuren wel. De proeflokalen
worden als voorbeeld gegeven van dingen die niet mogen, maar wel gebeuren.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Juist op dat soort punten worden nu afspraken gemaakt. Afspraken maken
met het veld, met de branche, werkt volgens mij veel beter dan van hogerhand
een regel opleggen en dan maar hopen dat het allemaal goed gaat. Als men zich
committeert, is dat zeker beter en men zal zich committeren, want anders wordt
de centrale regel toegepast. Dat werkt veel beter en is ook beter te handhaven.De heer Rouvoet (RPF):Dat is mij duidelijk. Je kunt van oordeel verschillen over wat beter zal
werken.Als je terugkijkt naar de tien jaar waarin de code functioneert, blijkt
dat de stelling van de branche dat de code zorgvuldig wordt nageleefd, aantoonbaar
onjuist is. Daarvoor verwees ik naar een aantal voorbeelden dat de minister
gaf.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De code heeft een tijd goed gewerkt. Langzamerhand is daar de klad in
gekomen. Dat moet weer beter worden. De branche is daartoe bereid en dus moeten
wij de branche die kans geven.Mevrouw Kant (SP):Ik heb graag een toelichting op hetgeen mevrouw Scheltema net zei, namelijk
dat je met een code en met afspraken meer kunt bereiken dan met opleggen van
bovenaf. Een aantal zaken dat in de wet staat, is misschien moeilijk handhaafbaar,
maar het reclameverbod kun je gewoon invoeren als je dat wilt. Mevrouw Scheltema
kan wel zeggen "van bovenaf opleggen werkt niet", maar als wij het willen
verbieden, dan verbieden wij het toch gewoon?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Reclame verbieden?Mevrouw Kant (SP):Dan helpt het wel, want dan is er geen reclame meer op de televisie.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Mevrouw Kant hoort mij niet zeggen dat er geen enkele reclame mag zijn.
Als wordt gezegd "drink, maar drink met mate", dan heb ik daar vrede mee.Mevrouw Kant (SP):Mevrouw Scheltema zei net dat codes en afspraken beter werken dan van
bovenaf opleggen. Dat geldt niet voor alle maatregelen, lijkt mij.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Nee. Zo'n code zal geen reclameverbod, maar een regulering van reclame
inhouden. Daarin zal worden aangegeven wat net wel kan en wat net niet kan.Mevrouw Kant (SP):U zegt dat die een regulering zal inhouden. De fractie van D66 is dus
niet voor het stoppen van reclame voor alcohol.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Nee, ik vind het niet nodig om alle reclame te stoppen. Ik vind wel dat
de reclame terughoudend moet zijn. "Drink met mate", kan. Ik meen ook dat
daar een alcoholmatigende werking van uitgaat. Iedere keer word je op het
feit gedrukt dat het glaasje best kan, maar dat je niet te veel moet drinken.Mevrouw Kant (SP):Over die slogan kunnen wij nog langer discussiëren, want die luidt
"drink met mate". En "drink" is volgens mij toch ook een soort oproep. Maar
goed, daarover kunnen wij van mening verschillen. Als mevrouw
Scheltema bepaalde vormen van reclame niet wil toestaan, kan zij die vormen
verbieden. Dan kan zij niet zeggen dat dit minder werkt omdat afspraken beter
werken. Als wij iets gezamenlijk niet wensen, kunnen wij dat verbieden. Dan
heeft iedereen zich gewoon aan de wet te houden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ja, dat kun je natuurlijk doen. Je kunt alles van hogerhand verbieden,
maar je moet nog maar zien of het werkt. Als je samen met de branche tot de
overtuiging komt dat het op die manier goed zal lopen, werkt dat veel beter.
Dan heb je draagvlak in de maatschappij voor regelingen die je gezamenlijk
getroffen hebt. Daar ben ik voor, mevrouw Kant kennelijk niet. Nou ja, zij
is centralist, ik niet.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Of men nu centralist is of niet, er kan geprobeerd worden om te luisteren
naar mensen die er verstand van hebben. Dat probeer ik te doen en dat probeert
mevrouw Scheltema-de Nie volgens mij ook te doen.Mevrouw Scheltema gaf al aan dat het enige tijd heeft geduurd voordat
wij aan de behandeling van dit wetsvoorstel toe waren. Wij hebben in november
1998 een brief gekregen op het briefpapier van GGZ Nederland, namens GGZ Nederland,
het Trimbos-instituut, NIGZ en de stichting Alcoholpreventie. Dat zijn, kortom,
de instellingen die er verstand van hebben en die zelf zeggen zicht te hebben
op preventie, hulpverlening en beleid. Een van hun aanbevelingen is om te
bezien hoe het de zelfregulering is vergaan die in 1987 in de Tweede Kamer
is afgesproken. In de brief staat: "De alcoholbranche is van mening dat de
code tot nu toe goed functioneert, maar de stichting Alcoholpreventie is het
daar in het geheel niet mee eens." Deze gezamenlijke instellingen zeggen de
minister van harte te steunen in het voornemen, alcoholreclame waar noodzakelijk
en gewenst bij AMvB te kunnen beperken. Zij zeggen dus, weet hebbend van preventie,
hulpverlening en beleid, dat het niet werkt. Dat kan ik dus niet goed rijmen
met wat mevrouw Scheltema naar voren brengt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik vind dat er op zichzelf kritiek kan zijn op de manier waarop het nu
werkt. Het kan echter verbeterd worden. De bereidheid daartoe is er bij de
branche. Ik vraag daarom de branche een kans te geven en de algemene maatregel
van bestuur als stok achter de deur te houden. De zelfregulering moet een
volle kans krijgen. Ik heb er het volste vertrouwen in.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Mevrouw Scheltema heeft de staatjes gezien van wat de branche uitgeeft
aan reclame. Dat bedrag is jaarlijks gestegen en is de laatste jaren ongeveer
constant gebleven. Het ligt niet voor de hand dat men andere reclame gaat
maken. Om iets te veranderen, moet er dus veel minder aan de reclame worden
uitgegeven. Reclame betekent immers verkoop.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Wacht maar af!Mevrouw Hermann (GroenLinks):Waaraan moet ik het vertrouwen ontlenen dat de vos die de passie preekt
de ganzen deze keer niet zal bijten?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik heb meer vertrouwen in de branche dan mevrouw Hermann. Ik geef de branche
het voordeel van de twijfel. Mevrouw Hermann doet dat niet. Ik heb er echter
vertrouwen in, op grond van de door mij hierover gevoerde gesprekken.De heer Rouvoet (RPF):Ik heb een vraag over het vertrouwen in de bereidheid om tot aanscherping
te komen. Mevrouw Scheltema heeft ongetwijfeld ook de brief van 27 augustus
van het overlegplatform Drank- en horecawet gekregen, waarin staat dat men
aan het nadenken is over aanscherpingen van de code. Dat klinkt positief en
wekt dus vertrouwen. De volgende brief is die van 6 september, waarin op 22
punten bij elk voorstel tot aanscherping wordt aangegeven wat ingetrokken,
afgeschaft, veranderd of aangepast moet worden. Waaruit blijkt dan de bereidheid
tot aanscherping van de code? Alles wordt toch afgeschoten?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Wacht toch eens af! Laat het toch gebeuren! Men toont de bereidheid. Bovendien
leert de ervaring dat afspraken die gedragen worden door het veld veel beter
werken dan dwang.De heer Rouvoet (RPF):Wij geven de sector al tien jaar lang het voordeel van de twijfel. Neemt
mevrouw Scheltema de laatste brief van het platform, waarin de voorstellen
tot aanscherping worden bekritiseerd, serieus?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik neem die brief serieus. Ik heb er echter het volste vertrouwen in dat
er gezamenlijk tot een goede afspraak gekomen kan worden.Voorzitter! Een aantal beleidsmaatregelen gaat te veel in de richting
van bevoogding. Daarbij doel ik dan met name op het verbod op verkoop van
drank in bedrijfsrestaurants, een mogelijk centraal gereguleerd alcoholverbod
in sportkantines en een vergelijkbare centrale regulering voor instellingen
op het terrein van de maatschappelijke dienstverlening, sociaal-cultureel
werk en de gezondheidszorg, de algemene maatregelen van bestuur genoemd in
artikel 17a. D66 ziet niets in centrale regelgeving op deze terreinen. Als
er overlast gevreesd wordt, kunnen gemeenten regels treffen op grond van de
bevoegdheid die zij via artikel 18 krijgen.D66 is van mening dat de afweging over al dan niet verkopen van alcohol
in bedrijfsrestaurants moet worden overgelaten aan de werkgever. Een algemeen
verbod van verkoop van alcoholische dranken in bedrijfsrestaurants is erg
vergaand. Zelfregulering lijkt ons hier meer op zijn plaats. Ik zie het vooral
als de taak van de bedrijven zelf om te bezien of en in welke mate zij het
verstrekken van zwakalcoholica mogelijk willen maken en van de individuele
werknemers in hoeverre zij ervan gebruik maken. leder zichzelf respecterend
bedrijf zal in eigen belang en in dat van zijn werknemers een goede regeling
treffen. De werkgever kan bovendien het best bepalen of enig alcoholgebruik
in het werkproces tot problemen leidt of niet. Daar moet de overheid niet
in willen ingrijpen. Daarom heb ik met de heer Udo van de VVD een amendement
ingediend, stuk nr. 12, dat regulering bij AMvB op dit punt schrapt.Ik kom op het alcoholverbod in stadions, sportclubs en andere instellingen.
Naast de grondslag voor de reclame-AMvB is in de wet ook een
grondslag opgenomen voor een bij AMvB in te stellen alcoholverbod bij diverse
soorten instellingen. Wij kunnen ons wel iets voorstellen bij zo'n verbod
voor voetbalstadions, alleen al vanwege de grootschaligheid van de evenementen
en de veelvuldig voorkomende geweldsproblemen. Ook kunnen wij ons dat wel
voorstellen bij het onderwijs, al was het alleen al vanwege de voorbeeldfunctie
die het onderwijs toch heeft. Vandaag nog werden wij opgeschrikt door het
voorbeeld van een dronken leraar voor de klas. Dat moeten wij natuurlijk helemaal
niet hebben! Overigens gaat het ons wel wat erg ver als onder de AMvB ook
categorisch het onderwijs voor boven-18-jarigen zal vallen, maar is dat ook
de bedoeling? Naar de mening van de D66-fractie zou de resterende AMvB eigenlijk
niet mogen worden vastgesteld zonder de mogelijkheid van inspraak van de Kamer.
Daarom stellen wij in amendement op stuk nr. 16 ook hiervoor een voorhangprocedure
voor.Wat de sportkantines betreft, heb ik het gevoel dat wij collectief op
het verkeerde been zijn gezet. Na de interruptie van de minister vroeg ik
mij af of ik het nu zo slecht gelezen had en heb ik het nog maar eens nagekeken.
In artikel 17a, lid 2, sub c, wordt gesproken over gebouwen waar sport wordt
beoefend dan wel sportieve recreatie plaatsvindt. Dat zouden dus geen kantines
zijn, maar als je kijkt naar de uiteenzetting op bladzijde 24 van het verslag,
dan lees je daar dat een algemene regeling voor (delen van) sportaccommodaties
van kracht zou zijn en dat zo'n maatregel per definitie zal gelden voor alle
desbetreffende accommodaties in de aangewezen takken van sport. Het woord
"accommodatie" heeft in ieder geval bij mij verwarring gewekt, want een accommodatie
is veel meer dan een gebouw waarin sport wordt beoefend. Als er wat anders
bedoeld is, zal dat wellicht iets anders moeten worden geformuleerd, maar
ik wacht allereerst de nadere reactie van de minister af. Laat ik in ieder
geval duidelijk zijn: wij willen geen categorisch, geen centraal verbod van
verstrekking van alcohol in sportkantines.De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! Wat vindt mevrouw Scheltema van zo'n verbod voor ziekenhuizen?
Zij gaf zojuist het voorbeeld van de dronken leraar. Ik hoop dat zij niet
vindt dat een arts dronken kan zijn in het ziekenhuis.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik kom op al die punten nog terug.Als uit het oogpunt van verstoring van de openbare orde een alcoholverbod
wel gewenst is, dan hebben gemeenten daarvoor toch voldoende bevoegdheden?
Volledige drooglegging van sportkantines zou wel eens het einde van de inzet
van vrijwilligers in die kantines kunnen betekenen. Een grondslag voor een
AMvB zoals in deze wet is opgenomen is daarom wat ons betreft overbodigHet opleggen van een alcoholverbod aan instellingen op het terrein van
maatschappelijke dienstverlening, sociaal-cultureel werk, gezondheidszorg
en onderwijs vinden wij een te vergaande maatregel. Iemand die in het ziekenhuis
ligt moet toch gewoon een wijntje bij het eten kunnen krijgen, als dat overigens
om gezondheidsredenen niet wordt verboden en door het ziekenhuis wordt toegestaan?
Ook in de ziekenhuiskantines moet toch iets mogelijk zijn? Daar moet toch
geen categorisch verbod gelden? Moet een kienavond in het buurthuis ook helemaal
drooggelegd worden? Laten we toch niet al te puriteins worden. We hebben een
amendement ingediend waardoor de grondslag voor centrale regulering op deze
terreinen wordt geschrapt. Maar graag hoor ik nog de argumenten van de minister.Dan kom ik tot de beperking van de alcoholverkoop in winkels, bij benzinestations
binnen de bebouwde kom, in sigarenwinkels en proeverijen aanpalend aan drankwinkels.
De voorgestelde maatregelen zetten de deur open naar een wel vergaande beperking.Op zichzelf is D66 positief over verbod van verkoop van zwakalcoholische
dranken bij benzinestations. Immers, drank en verkeer gaan niet samen. De
Bovag wil lauw bier aan automobilisten gaan schenken. Ik denk dat hij daar
een dag succes mee heeft, maar het helpt natuurlijk niet.Maar benzinestations binnen de bebouwde kom doen vaak dienst als een soort
buurtwinkel, waar de laatste vergeten boodschappen worden gehaald. Hier aarzel
ik. Dat zijn haast gewone levensmiddelenwinkels. Kan de minister aangeven
waarom zij van mening is dat in deze benzinestations met een sociale functie
geen bier en wijn mag worden verkocht? Ik kan mij er wel iets bij voorstellen.
Daarom heb ik geen amendement ingediend. Er zou een signaalfunctie van kunnen
uitgaan. Bovendien halen jongeren daar 's avonds laat wel eens een pilsje
vandaan. Ik hoor echter graag wat de overwegingen van de minister zijn geweest.De minister wil het verkopen van zwakalcoholische dranken in niet-levensmiddelenzaken
verbieden. Terecht is zij van mening dat alcoholverkoop in spijkerbroekenwinkels,
cd-zaken etc. niet nodig is. Maar bij een aantal tabakswinkels is het reeds
bestaand gebruik dat naast het genotsmiddel tabak ook zwakalcoholische drank
en bonbons wordt verkocht. Het zijn een soort algemene cadeauwinkels van genotsmiddelen
geworden. Moet dit soort winkels nu van die mogelijkheid worden beroofd? Komt
het voortbestaan van die winkels daarmee niet in het geding? Wij vinden dat
die mogelijkheid moet blijven bestaan. Er is naar mijn oordeel helemaal geen
sprake van een uitwas. Waarom zou je dat verbieden? Wij hebben samen met de
VVD een amendement ingediend om dit verbod eruit te halen.In een klein aantal gespecialiseerde slijterijen vinden wel eens proeverijen
plaats, ongeveer vergelijkbaar met het proeven van een plakje kaas bij de
kaasboer. De minister geeft aan dat proeverijen niet passen bij de verantwoordelijkheid
en terughoudendheid die horen bij de handel in riskante stoffen met een psychotrope
en verslavende werking. Maar dragen proeverijen nu werkelijk bij aan alcoholverslaving?
Heeft de minister voorbeelden van proeverijen waarbij het uit de hand is gelopen?
D66 meent dat de huidige situatie waarin een aantal gespecialiseerde slijterijen
wel eens een proeverij houden geen kwaad kan. Wij willen daarom de huidige
situatie handhaven.De heer Apostolou (PvdA):In de wet is een verbod op die proeverijen opgenomen. Het wordt alleen
niet gehandhaafd, maar daarom moet het nog niet uit de wet verdwijnen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Er is een praktijk waarbij proeverijen mogelijk zijn in lokalen buiten
de slijterijen. Wat is er tegen die praktijk? Ik hoor dit graag van de minister.Ik wil dan enige opmerkingen maken over de aanscherping van de scholings-
en administratieve eisen. In de horeca moet een leidinggevende beschikken
over het bewijsstuk kennis en inzicht in sociale hygiëne. Dit heeft bij
niet-commerciële organisaties als sportverenigingen tot nogal wat problemen
geleid. De wet maakt nu een uitzondering voor dit soort organisaties en op
zich vindt D66 het nu voorgestelde bestuursreglement al een hele stap vooruit,
maar we willen toch graag een reactie van de minister op het voorstel van
NOC-NSF. Zij stellen het volgende voor: minimaal twee leidinggevenden per
vereniging zijn in het bezit van een verklaring van sociale hygiëne.
Vrijwilligers die bardienst doen krijgen een verkorte instructie sociale hygiëne.
De vereniging stelt een bestuursreglement op waarin in elk geval de aanwezigheidseis
en de bereikbaarheid van leidinggevenden geregeld worden. Dit lijkt een praktische
aanpak waarover ik graag het oordeel van de minister verneem.Daarnaast horen wij graag nog van de minister waarom alle bestuurders
over een vergunning moeten beschikken. Bij vele bestuurswisselingen kan dat
voor problemen zorgen. Wat is het nut ervan? Introduceren wij hier geen pure
bureaucratie?Ik kom bij de handhaving. Er kunnen nog zoveel regels worden gesteld en
afspraken gemaakt, als deze niet worden gehandhaafd, werken zij niet en hebben
ze ook geen effect. Voor die handhaving is, naast sancties, commitment van
de branche van groot belang. Immers, voor de handhaving van veel regels is
medewerking van barkeepers en winkeliers een vereiste. Zonder medewerking
zijn leeftijdsgrenzen niet te handhaven.Volgens het kabinet is het met de naleving van de leeftijdsgrenzen slecht
gesteld. Op basis van welke onderzoeken wordt deze conclusie getrokken?Ik wil nu enige opmerkingen maken over het leeftijdsdocument. Is er een
reden voor weer een apart document naast allerlei identiteitsdocumenten die
wij al hebben? Ik voel er niet veel voor, maar ik wil het ook niet onmogelijk
maken als hieraan behoefte ontstaat. Op dit punt volgen wij graag de minister.D66 heeft nogal wat vragen gesteld over de praktische uitwerking van dit
voorstel en de handhaafbaarheid ervan mede vanwege het zware beroep op het
horecapersoneel. De afweging of iemand onmiskenbaar een bepaalde leeftijd
heeft bereikt is erg subjectief. Daarnaast mag de barman ook niet schenken
aan iemand die wel oud genoeg is, maar die de drank haalt voor jongeren onder
de 16 of 18 jaar. De vraag is natuurlijk hoe een barman dat allemaal in de
gaten moet houden en ook of deze een eventuele confrontatie met een bezoeker
aandurft. Veel zal afhangen van de mate waarin de naleving van de regels zal
worden gecontroleerd. Op welke grond verwacht de minister dat naleving van
deze wet beter mogelijk zal zijn dan van het oude regime? Wij hebben zo onze
twijfels.In de Tabakswet, die de Kamer nog moet behandelen, worden vergelijkbare
voorstellen gedaan voor leeftijdscontrole als bij het alcoholbeleid. Stivoro
(de stichting verantwoord roken) heeft de handhavingsadviesgroep om een analyse
gevraagd van de voorgestelde aanpak ten aanzien van het rookbeleid. Deze instantie
verwacht geen betere naleving van de leeftijdsgrens in de Tabakswet. Natuurlijk
gaat het hier om het rookbeleid en niet om het alcoholbeleid, maar het is
de vraag of dit bij het alcoholbeleid geen probleem zal opleveren. Kan de
minister hier een reactie op geven?Mevrouw Hermann (GroenLinks):U sprak over de stichting verantwoord roken, maar u bedoelt waarschijnlijk
de Stichting volksgezondheid en roken.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het is goed dat u mij corrigeert.Voorzitter! In het handhavingsplan wordt geconstateerd dat de inspectie
gezondheidsbescherming nu onvoldoende capaciteit heeft om de leeftijdsgrenzen
ingevolge de Drank- en horecawet naar behoren te controleren. Behalve de politie
krijgt die inspectie die taak en daarvoor zijn 45 extra controleurs in het
vooruitzicht gesteld, wat in totaal per jaar 10 mln. kost. Ik sluit mij aan
bij de vraag van een van de woordvoerders of daarvoor al dekking is gevonden.
Ook rijst evenwel de vraag of dit naar het oordeel van de minister voldoende
is om alle cafés en restaurants in Nederland regelmatig te controleren
op naleving van de regels.In het debat over de regeringsverklaring is een wetsvoorstel toegezegd
inzake intensivering terugdringing overmatig alcoholgebruik, welk wetsvoorstel
voor verschillende overtredingen van verschillende bepalingen van de Drank-
en horecawet bestuurlijke boetes moet introduceren. Dit lijkt mij uitermate
relevant voor de handhaving. De vraag is dan ook wanneer dit voorstel er komt
en of het de bedoeling is om het uiteindelijk in de Drank- en horecawet te
integreren. Bovendien is de vraag wat er verder in de wet wordt opgenomen.Dat de gemeenten ingevolge deze wet meer bevoegdheden krijgen om zelf
een drank- en horecabeleid te voeren, vindt D66 op zich positief, maar de
formulering van artikel 18 lijkt bijzonder ruim. Ik heb dan ook graag dat
de minister meer ingaat op de grenzen. Kunnen alle gemeentelijke inrichtingen
bijvoorbeeld bij gemeentelijke verordening helemaal worden drooggelegd? Moet
er een verband met de openbare orde zijn of is tijdelijkheid altijd een vereiste?
De toelichting bevat weliswaar verschillende argumenten voor een dergelijke
verordening, maar de vraag is of dit niet iets meer geclausuleerd in de wet
geregeld moet worden. Naar mijn gevoel staat er nu wel erg categorisch dat
er fors volledig drooggelegd kan worden. Ik verneem hierop dan ook graag de
reactie van de minister.Ik kom tot de conclusie. Ik heb deze wet kritisch getoetst aan de hand
van ons uitgangspunt dat er een balans moet zijn tussen de eigen verantwoordelijkheid
van de mensen en die van de overheid. Welnu, in de ogen van D66 spoort een
aantal maatregelen daar niet mee en daartoe heb ik, vaak in samenspraak met
de heer Udo, wijzigingsvoorstellen gedaan.De wet bevat veel maatregelen waarmee wij instemmen, zoals de verlaging
van de leeftijdsgrens voor leidinggevenden, een nieuwe omschrijving van het
begrip "inrichting" en het begrip "alcohol", de vereenvoudiging van de vergunningverlening,
de afschaffing van de ontheffingenpraktijk, de uitbreiding van
de gronden tot weigering en intrekking van de vergunning, het schrappen van
beroep op gedeputeerde staten en de vervanging van de strafbaarstelling door
de Wet op de economische delicten. Dit zijn belangrijke punten en daarom kan
D66 in grote lijnen instemmen met deze wet. Als de door ons voorgestelde wijzigingen
zijn aangenomen, sluit deze wet goed aan bij een door D66 gewenst alcoholmatigingsbeleid.De heer Apostolou (PvdA):Mijnheer de voorzitter! De fractie van de PvdA heeft zich bij de schriftelijke
behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van de Drank- en horecawet
beperkt tot de vraag in hoeverre hiermee de suggestie van de overheid gerechtvaardigd
is dat dit een oplossing voor een maatschappelijk probleem biedt.De vraag aan het kabinet was of de burger ervan kan uitgaan dat met deze
wetswijziging de overlast ten gevolge van drankmisbruik, de problemen voor
de drinker zelf en de maatschappelijke kosten van alcoholmisbruik daadwerkelijk
verminderd worden. Hoe wordt ook met deze wetswijziging gegarandeerd dat deze
niet alleen normstellend is, maar ook een signaalfunctie heeft? Deze vraagstelling
heeft te maken met de wijze waarop de fractie van de Partij van de Arbeid
naar dit wetsvoorstel wil kijken.De PvdA-fractie wil de voorgestelde maatregelen bezien uit twee belangrijke
invalshoeken: de mogelijkheden tot handhaving en de daadwerkelijk te verwachten
effecten. De regering is uitvoerig op deze vragen van mijn fractie ingegaan.
Daarvoor wil ik nadrukkelijke dank uitspreken.Terecht stelt de regering dat dit wetvoorstel beschouwd moet worden als
een bijdrage aan de oplossing van het alcoholprobleem, maar niet als dé
oplossing. Deze relativering is nodig, ook in de discussie met de alcoholbranche.
Het is de overtuiging van mijn fractie dat een polarisatie tussen enerzijds
door de overheid te nemen maatregelen en anderzijds de zelfregulering van
de branche ons geen stap verder helpt om effectief op te treden tegen alcoholmisbruik,
alcoholverslaving en de schadelijke effecten daarvan voor het betrokken individu,
zijn omgeving en de samenleving. Alle actoren, de betrokken individuen, de
maatschappelijk organisatie, de alcoholbranche zelf en de overheid dragen
verantwoordelijkheid en dienen vanuit hun specifieke invalshoek een bijdrage
te leveren.Wetgeving is niet in alle opzichten en in alle situaties beter dan zelfregulering,
zoals zelfregulering niet in alle omstandigheden toereikend is om daadwerkelijk
gedragsverandering teweeg te brengen en tastbare effecten te bereiken. Vanuit
dit principe beoordeelt de PvdA-fractie de in deze wet voorstelde maatregelen.
In een aantal gevallen zullen wij tegen de wens van de alcoholbranche in voor
wettelijke verankering pleiten en in andere gevallen een strak keurslijf van
de wet afwijzen. Niet zelden wordt gehoord dat de politiek steeds verder naast
de maatschappelijke werkelijkheid staat en dat de overheid de aansluiting
met de samenleving kwijt is en dat in de politiek eindeloos gepraat en betrekkelijk
weinig gedaan wordt. Wij dienen deze kritiek zeer serieus te nemen en er daar
waar mogelijk, ook werk van te maken. Toch past naar mijn mening ook een weerwoord
op deze kritiek, wanneer het gaat om maatschappelijke problemen zoals het
overmatig alcoholgebruik.Er valt niet te ontkennen dat zakelijke belangen van de alcoholsector
vaak niet te combineren zijn met de zorg van de overheid en de politiek voor
een gezonde samenleving. Het klinkt aannemelijk te stellen: laat mensen op
basis van informatie hun eigen verantwoordelijkheid nemen. Maar de praktijk
van alledag is dat die informatie niet zelden ingegeven is door commerciële
belangen, die ondersteund worden door zelf gefinancierd onderzoek en reclame.
Iedere poging van de overheid om wettelijke grenzen te stellen, is niet per
definitie betuttelend en paternalistisch, maar een uiting van reële zorg
voor negatieve effecten van bijvoorbeeld misbruik van alcohol. Met andere
woorden: de fractie van de PvdA is voorstander van overheidsinterventie, daar
waar deze een stimulans kan betekenen voor activering van het eigen initiatief
van organisaties en individuen ten gunste van het algemeen belang.Een discussie over het alcoholmatigingsbeleid betekent niet dat de overheid
met mate dient te interveniëren ten gunste van de volksgezondheid en
de bescherming van de jeugd. Complementariteit van overheidsbeleid en zelfregulering
is naar ons oordeel het motto dat wij dienen te propageren en niet de exclusiviteit
van het een boven het ander. Ik zou willen zeggen: betutteling met mate –
zoals een columnist het uitdrukte – is een goed recept voor bevordering
van het alcoholmatigingsbeleid.Naast de overwegingen over zelfregulering en wettelijke voorschriften
wil ik nog een algemene opmerking maken, die essentieel is voor de positiebepaling
ten aanzien van de voorgestelde maatregelen. Alcoholhoudende dranken worden,
zoals in de memorie van toelichting bij het onderhavige wetsvoorstel wordt
gesteld, van oudsher door de mensheid gebruikt. Verslaving is een van de consequenties
van overmatig gebruik. Dat is een kenmerk voor zowel alcohol als andere drugs.
Ik denk echter dat degenen die een wezenlijk onderscheid tussen alcohol en
drugs maken, wel een punt hebben. Het belangrijks verschil zou kunnen zitten
in het feit dat alcoholhoudende dranken in welvarende tijden bijna dagelijks
werden en worden genuttigd door de meerderheid van de bevolking als een min
of meer normaal voedingsmiddel, terwijl drugs hoofdzakelijk werden en worden
gebruikt vanwege hun psychoactieve werking. In dit onderscheid ligt wellicht
ook de verklaring voor het verschil in de maatschappelijke waardering voor
alcohol en drugs. Het is niet toevallig dat ook de schrijver van één
van de psalmen de wijn samen met het brood noemt: er is wijn die het mensenhart
deugd doet en er is brood dat het mensenhart kracht geeft. Wellicht moeten
wij deze gedachte van de combinatie van voedsel en alcoholische dranken, meer
dan nu het geval is, in ons achterhoofd houden als wij het hebben over alcohol
en reclame.Voorzitter! Het is dit legitieme en in onze cultuur geaccepteerde gebruik
van alcohol dat een ambivalentie met zich brengt bij de keuze van maatregelen
om misbruik tegen te gaan. Alleen appelleren aan de eigen verantwoordelijkheid
is niet voldoende. Maar wij dienen ook niet door te schieten naar vormen van
absoluut verbod en drooglegging. Op grond van deze algemene opmerkingen
zal ik een oordeel geven over enkele onderwerpen die in dit wetsvoorstel worden
behandeld.Ik begin met de reclame. De regering stelt een algemene maatregel van
bestuur voor als stok achter de deur. De code functioneert nu bijna tien jaar.
En de kritiek die het kabinet op de naleving van de code heeft, is zeer krachtig.
Ook de stichting Alcoholpreventie spreekt krachtige taal en uit stevige kritiek
op de naleving van de code. Het overlegplatform Drank- en horecawet schreef
ons op 27 augustus jl. dat moet worden gekomen tot een verzwaring en het frequenter
opleggen van boetes bij overtreding van de code. Er is dus veel discussie
over de code, met name over de daadwerkelijke naleving daarvan. Toch is het
kabinet uiteindelijk mild. Het stelt voor, opnieuw in overleg te treden met
de gehele alcoholbranche om te komen tot een nieuwe, stevig aangescherpte
zelfregulering inclusief afspraken over een actief toezicht en duidelijkere
sanctionering. De fractie van de PvdA is voorstander van overleg met de alcoholbranche
en ondersteunt de zienswijze van het kabinet om de algemene maatregel van
bestuur met de Tweede Kamer te bespreken en vooraf de betrokken branches en
sectoren te horen. Zij staat ook positief tegenover het amendement op stuk
nr. 15 van collega Scheltema inzake een zogenaamde voorhangprocedure van deze
algemene maatregel van bestuur. Echter, gezien de ervaringen in de afgelopen
tien jaar dringt de fractie van de PvdA er bij het kabinet op aan om op korte
termijn – wellicht in het kader van de toegezegde alcoholnota –
aan te geven welke nadere afspraken met de sector zijn gemaakt, wat de te
verwachten effecten van deze afspraken zijn en wat de toegevoegde waarde van
een algemene maatregel van bestuur zal zijn. Kan de minister uiteenzetten
wat het verschil in de praktijk zal zijn als de bepalingen in de code voor
alcoholhoudende dranken – bepalingen die sinds eind jaren tachtig functioneren –
in een algemene maatregel van bestuur zijn opgenomen? Welk bezwaar bestaat
ertegen om, nu de branche zelf een aanscherping van de code bepleit, de inhoud
van de nieuwe code als algemene maatregel van bestuur te presenteren? Een
wettelijke verankering van bepalingen die identiek zijn aan de door de branche
opgestelde code helpt ons allen, lijkt mij, bij de consistente handhaving
daarvan. Op dit punt zie ik een goed voorbeeld van complementariteit tussen
zelfregulering en wettelijk voorschrift.In dit verband constateer ik nogmaals namens mijn fractie dat de aandacht
die besteed wordt aan tabak en drugs onevenredig groot is, vergeleken met
de aandacht die besteed wordt aan de gevaren die aan overmatig alcoholgebruik
kleven. Ook ten aanzien van de reclamebepalingen is er een groot verschil.
Wil de minister haar visie geven op dit verschil in benadering? Hoe wordt
op Europees niveau over dit punt gedacht? Er bestaat nu een EU-richtlijn voor
tabaksreclame. Komt er een soortgelijke richtlijn voor alcoholreclame? De
stichting Alcoholpreventie stelt dat in veel Europese landen een geheel of
gedeeltelijk verbod op alcoholreclame op radio en televisie geldt. Welke landen
zijn dat? En kan iets gezegd worden over de effecten van dit verbod?Ik stem in met de kritiek van het kabinet op het punt van de sponsoring:
de reclameboodschappen van de sponsors, de sponsoring van jongeren- en muziekevenementen
en de sponsoring van televisieprogramma's. Tevens delen wij de kritiek op
de volgende specifieke punten: de zogenaamde alcopops, de proeverijen in de
detailhandel en de prijsreclame voor de piekuren en de happy hours. Deze twee
laatste punten wegen zwaar voor het kabinet, gezien de incidenten van misbruik
en geweld. Wat betekent dit concreet? Gaat de minister een verbod op happy
hours of een andere maatregel instellen? Het Nationaal instituut voor gezondheidsbevordering
en ziektepreventie attendeert ons op een Nipo-onderzoek onder jongeren, waaruit
blijkt dat veel jongeren tussen 15 en 24 jaar in Nederland voorstander zijn
van een harde aanpak van het alcoholprobleem. Ook voor een verbod op happy
hours schijnt veel steun te zijn: 46% is voor een verbod, 44% is tegen. Van
alle Nederlanders is 63% voor een verbod. Wil de minister aangeven hoe zij
haar kritiek op al de hierboven genoemde punten, van sponsoring tot happy
hours, in maatregelen wil omzetten?Voorzitter! Ik kom toe aan artikel 17a. In dit artikel wordt een wettelijke
grondslag voor een algemene maatregel van bestuur voorgesteld inzake een verbod
op het verstrekken van alcohol in voetbalstadions en andere aan te wijzen
categorieën van sportaccommodaties, alsmede instellingen van gezondheidszorg,
maatschappelijke dienstverlening, sociaal-cultureel werk en onderwijs. Ik
ga ervan uit dat de sportaccommodaties hier wel onder vallen, want anders
zou de sector niet reageren zoals is gereageerd. In het verslag en de nota
naar aanleiding daarvan, is er altijd van uitgegaan dat sportkantines hieronder
vallen. Maar goed, de minister zei net in een interruptie dat dat niet het
geval is; ik hoor morgen haar uitleg wel. De fractie van de Partij van de
Arbeid vindt dit een voorstel dat ver rijkt, waarvan de consequenties met
name voor de sportverenigingen niet zijn te overzien. Daarom heb ik op dit
punt op stuk nr. 20 een amendement ingediend, dat een wijziging is van een
door mij al eerder ingediend amendement op stuk nr. 9. Mijn voorstel is, de
reikwijdte van een algemene maatregel van bestuur te beperken tot instellingen
als ziekenhuizen, scholen voor primair en middelbaar onderwijs en zwembaden.
Naar mijn mening past een verbod op alcohol in deze categorieën van instellingen
in het beleid van onverenigbaarheid van alcoholgebruik met de leeftijdscategorie
van 16 jaar en jonger, alsmede de aard van de activiteiten in deze lokaliteiten.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Ik vind dat een interessant amendement, waarover ik twee vragen
heb. U zegt dat zelfregulering via codes door sportorganisaties en instellingen
van maatschappelijke dienstverlening en sociaal-cultureel werk meer aangewezen
is om mentaliteitsbeïnvloeding en verandering van attitudes ten aanzien
van verantwoord gebruik van alcohol tot stand te brengen, dan een opgelegd
verbod. Ik sta aan uw zijde! Maar dat is ineens niet zo bij instellingen voor
gezondheidszorg, in het onderwijs en bij zwembaden. Ik vind inderdaad dat
je iets moet regelen voor het onderwijs. Maar wat maakt die instellingen voor
gezondheidszorg nu ineens zo anders? En zwembaden? Waarom moeten
die nu anders worden behandeld dan sportaccommodaties?U zegt dat de nieuw voorgestelde algemene maatregel van bestuur zich beperkt
tot scholen voor primair middelbaar onderwijs. In uw amendement wordt uitgegaan
van het hele onderwijs, dus zonder beperkingen. Uw toelichting zegt dus iets
totaal anders dan in het amendement staat. Dat begrijp ik ook niet.De heer Udo (VVD):Ook ik wil van de heer Apostolou weten, wat het verschil in deze aanpak
is tussen sportverenigingen en bedrijfskantines aan de ene kant, en onderwijs
en gezondheidszorg aan de andere kant. Realiseert hij zich ook dat een leeftijdsgrens
voor iedereen geldt en dat volwassen mensen misschien eigen keuzen kunnen
maken, ook in een ziekenhuis?De heer Apostolou (PvdA):Er is een groot verschil. Sportverenigingen komen vaak bij elkaar voor
de gezelligheid na een sportevenement. Dat is iets anders dan dat je in een
ziekenhuis ligt omdat je ziek bent, of dat je in een zwembad eerst iets drinkt
en daarna gaat zwemmen. Dat kan namelijk heel gevaarlijk zijn. Een gezelligheidsvereniging
is totaal iets anders dan een instelling als een ziekenhuis of school of zwembad.
Het is precies hetzelfde als in het verkeer. Daar gaat het ook om volwassen
mensen. Wij zeggen echter allemaal: verkeer en alcohol, dat vinden wij onverenigbaar.
Zo vind ik ook dat als je in het water springt terwijl je een aantal glazen
hebt gedronken, dat gevaarlijk kan zijn. Dat is de redenering.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik neem aan dat de heer Apostolou ook denkt: een drankje op en dan het
hockey- of voetbalveld op, is ook niet verstandig. Dat weten de mensen zelf
echter ook. Die weten ook dat ze niet met een drankje op het zwembad in moeten
duiken. Wat is nu het grote verschil tussen de sportkantine enerzijds en het
zwembad anderzijds? Dat begrijp ik echt niet. Als je echt ziek bent, wil je
inderdaad geen drankje drinken, maar als je er met een gebroken been ligt,
mag dat toch wel? Moet het dan ook verboden worden in de kantine beneden?De heer Apostolou (PvdA):Weet u dat de mensen tegenwoordig heel kort in het ziekenhuis liggen?
Zij gaan direct naar huis. Ik wil het voorstel van de regering op dit punt
niet onderuithalen, want ik zie wel dat er een aantal beperkingen zijn –
dat heb ik in het filosofische gedeelte van mijn verhaal ook gezegd –
en dat dit niet de oplossing is, maar het zijn mogelijkheden die je zou kunnen
gebruiken. Ik vind het logisch om alcohol niet toe te staan op scholen en
in ziekenhuizen, omdat daar een positieve werking van uitgaat.De heer Rouvoet (RPF):Het is nog wat schimmig, omdat de heer Apostolou begon met te zeggen dat
hij er gemakshalve van uitging dat sportkantines er wel onder vallen, maar
dat hij dat morgen wel zal horen van de minister. Dat verplaatst de discussie
een beetje naar morgen. Als wij aannemen dat sportkantines er niet onder vallen
en wij het hebben over sportaccommodaties niet zijnde voetbalkantines, kan
de heer Apostolou dan aangeven hoe hij daar tegenaan kijkt? Waarom dan wel
de zwembaden laten staan, maar niet een sporthal, waarin gesquasht wordt of
iets dergelijks?De heer Apostolou (PvdA):Waar zou je dan alcohol moeten drinken? Ik ben ervoor dat in stadions
niet gedronken mag worden. Hoe stelt u het zich echter voor? Dat de mensen
drank meenemen?De heer Rouvoet (RPF):U gaat nu een interpretatie van de intentie van mijn vraag geven. Dat
is heel boeiend. U zegt echter dat u eerst dacht dat bij sportaccommodaties
ook de kantines zaten. De minister zei echter dat die er buiten vallen. U
heeft toen een verder onderscheid aangebracht. Ik vraag u naar de ratio van
dat onderscheid, waarbij u zwembaden loskoppelt van andere sporthallen en
dergelijke. Ik vraag u dit, omdat ik u zo graag wil begrijpen.De heer Apostolou (PvdA):Ik veronderstel dat er bij zwembaden ook een kantine is. Ik zou niet willen
dat in die kantine alcohol wordt geschonken.De heer Rouvoet (RPF):Maar in een squashcentrum wel.De heer Apostolou (PvdA):In een sportaccommodatie waar ook een kantine is, zou ik dat wel willen
toelaten. Daar is namelijk geen sprake van een gevaar voor het leven van mensen.
Ik vind het gevaarlijk dat er in zwembaden zoiets gebeurt. Dat is mijn uitleg.
Ik wil graag de minister horen op dit punt en horen in hoeverre zij het met
mij eens is.De heer Buijs (CDA):Ik wil het graag goed begrijpen. Een multifunctionele sporthal met een
zwembad, een tennisbaan, een bowlingbaan enzovoort heeft een sportkantine.
Mag daar dan wel of niet alcohol worden geschonken?De heer Apostolou (PvdA):Uit de punten die nu naar voren worden gebracht, blijkt goed de complexiteit
van het onderwerp van dit debat. Ik wil daarover best verder discussiëren,
maar ik wil eerst duidelijk maken waarom ik mij zo opstel tegenover de zwembaden.
Hier gebeuren ook ongelukken. Ik weet niet of die verband houden met alcoholgebruik,
maar als dat het geval is, moet dat voorkomen worden. Toen ik mijn tekst opstelde,
vermoedde ik al dat dit punt aanleiding zou kunnen zijn voor de nodige discussie.
Ik hoor graag de reactie van de minister en wellicht is dat voor mij aanleiding
om mijn amendement aan te passen op het punt van de zwembaden. Ik handhaaf
het amendement voorzover daarin de positie van ziekenhuizen aan de orde komt.Voorzitter! Ik kom bij het amendement op stuk nr. 10 van de heer Udo en
mij dat ertoe strekt artikel 5a te wijzigen. Wij beogen de wet zo te wijzigen
dat de sector beter in staat wordt gesteld de wet te implementeren. In een
gesprek van enkele collega's met NOC-NSF kwam naar voren dat vrijwilligers
in sportkantines wellicht een aangepaste opleiding of een instructie sociale
hygiëne moeten volgen, willen de verenigingen kunnen voldoen aan de eisen.
Beoordeelt de minister een dergelijke instructie of opleiding positief? In
tweede termijn zal ik hierop terugkomen. Het lijkt mij zeer redelijk dat er
voor de vrijwilligersorganisaties een gedifferentieerd beleid wordt gevoerd.
Een verkorte opleiding en de bereikbaarheidseis zijn logische voorstellen.
Ik ben benieuwd naar de reactie van de minister op dit punt. De fractie van de Partij van de Arbeid steunt het voorstel om personeelskantines
en bedrijfsrestaurants buiten de werking van dit wetsvoorstel te houden. De
strikte toepassing van deze bepaling leidt tot onlogische consequenties. Zo
zou bijvoorbeeld in het restaurant van de Tweede Kamer of in restaurants van
bedrijven waar in ploegendienst wordt gewerkt geen bier of wijn meer mogen
worden geschonken. Is dit soms wat de minister beoogt? Is het niet beter om,
indien noodzakelijk, een aangescherpte en meer consistentere uitvoering in
de Arbowet te regelen?De fractie van de PvdA is het eens met het kabinet dat er een verbod op
het verstrekken van zwakalcoholische dranken in benzinestations en de daaraan
verbonden winkels wordt ingesteld. De rechtvaardiging van deze maatregel is
volgens ons en ook volgens het kabinet hierin gelegen dat wij de combinatie
verkeer en alcohol volledig afwijzen, alsmede in de heldere boodschap die
van dit verbod uitgaat. De belangenvereniging voor de tankstations, het overlegplatform
Drank- en horecawet en de Vereniging Nederlandse petroleumindustrie protesteren
tegen een mogelijk verbod op de verkoop van alcoholhoudende dranken in gemakswinkels
in "buurtbenzinestations". Het argument daarbij is dat in de Winkeltijdenwet
deze tankstationwinkels gelijk worden gesteld met andere winkels en dat zij
dus ook alcoholhoudende dranken mogen verkopen. Wat vindt de minister van
deze argumentatie? Afhankelijk van de reactie van de minister zullen wij ons
definitieve standpunt in dezen bepalen.De PvdA-fractie onderschrijft, met in achtneming van de daarbij genoemde
uitzonderingen, de beperkingen op de verstrekking van alcoholhoudende dranken
die in artikel 15 worden voorgesteld. Zoals het kabinet stelt, dient te worden
voorkomen dat de verkoop van alcohol wordt uitgebreid naar bedrijven waar
alcohol een branchevreemd artikel is. Met het oog op deze redenering hebben
wij aarzelend ingestemd met het amendement op stuk nr. 18 van mijn collega's
Scheltema en Udo. Zij pleiten in dit amendement voor de verkoop van alcohol
in tabakswinkels. Ook hier willen wij de reactie van de minister afwachten,
alvorens een definitief standpunt in te nemen.Voorzitter! Ik kom bij de handhavingproblematiek. Dat is in het algemeen
een van de belangrijkste punten die in de gaten moet worden gehouden als wij
nadenken over de uitvoering van wetten. Dat geldt ook bij deze wet. Het kabinet
heeft zich voorgenomen het alcoholmatigingsbeleid te intensiveren. De minister
heeft echter vooralsnog, volgens de nota naar aanleiding van het verslag,
onvoldoende dekking gevonden voor de financiering van het handhavingsplan.
Mijn fractie vindt dat de minister op dit punt klare wijn moet schenken. Wat
heeft het overleg met haar collega's van Economische Zaken en Binnenlandse
Zaken opgeleverd? Wat staat in de begroting 2000 over dit punt? De controle
berust bij gemeenteambtenaren en politie, terwijl ook de inspectie gezondheidsbescherming
zich extra zal inspannen en hiertoe met 50 formatieplaatsen zal worden uitgebreid,
aldus de memorie van toelichting. Kan de minister aangeven wat de stand van
zaken omtrent deze formatieplaatsen is?Mijn fractie stemt in met de voorgestelde maatregelen over de vergunningverleningen
en de weigeringsgronden, de verplichte vaststelling van de vereiste leeftijden
en de toegangseis van 16 jaar voor grote dansgelegenheden zoals discotheken.
De fractie van de Partij van de Arbeid is echter niet gerust op de naleving
van deze bepalingen in de praktijk. Niet dat dit niet zou kunnen, maar omdat
zij ziet dat het voornemen met betrekking tot het handhavingsplan niet voortvarend
wordt uitgevoerd. Er is gesteld dat de extra inspanningen op dit punt jaarlijks
10 mln. zouden kosten, maar zoals de minister zelf stelt, is de dekking daarvoor
nog niet gevonden. De minister zegt in de memorie van toelichting dat het
onwenselijk is wettelijke regels te hebben, die onvoldoende worden nageleefd.
Deze zin, die overigens door de fractie van de Partij van de Arbeid volledig
wordt onderschreven, schept verplichtingen. Ik nodig de minister nadrukkelijk
uit haar zienswijze over de handhaving uiteen te zetten. Ik vraag haar ook
nader uiteen te zetten hoe de leeftijdscontrole van jongeren onder de 16 jaar
zal plaatsvinden. Dit levert namelijk ook negatieve aspecten op bij de controle.
Hoe wordt bijvoorbeeld vermeden dat voor de ingang van discotheken ruzies
of gevechten ontstaan? Dat lijkt mij wel een punt van aandacht.In de nota naar aanleiding van het verslag wordt gesproken over het voornemen
een wetsvoorstel intensivering terugdringing overmatig alcoholgebruik in te
dienen in verband met bestuurlijke boetes bij overtredingen van bepalingen
van deze wet. Hoever is de regering hiermee gevorderd en wanneer zal de Tweede
Kamer dit wetsvoorstel ontvangen? Mevrouw Scheltema sprak daar ook over. Dit
wetsvoorstel geeft gemeenten ruimere mogelijkheden om op te treden tegen overmatig
alcoholgebruik. De PvdA steunt deze verruiming. Enkele gemeenten nemen ook
daadwerkelijk krachtige maatregelen om met name overlast door alcoholmisbruik
te bestrijden. Een enkele gemeente heeft het verbod ingesteld dat geen alcohol
genuttigd mag worden op straat. De overlast is daarmee drastisch gereduceerd.
De PvdA-fractie vraagt de minister dergelijke initiatieven te stimuleren en
wellicht in het kader van het stedenbeleid financieel te ondersteunen.Voorzitter! Bij de schriftelijke behandeling van dit wetsvoorstel heeft
de fractie van de Partij van de Arbeid gepleit voor een samenhangend voorlichtingsbeleid
inzake alcohol, drugs en tabak. In de nota naar aanleiding van het verslag
wordt gesproken over voornemens voor een campagne in samenwerking met de alcoholbranche.
Zijn sinds januari 1999, toen de nota naar aanleiding van het verslag is uitgebracht,
nieuwe ontwikkelingen te melden? De Stiva heeft ons vandaag een afschrift
van de brief aan de minister gestuurd, waarin zij de activiteiten van de campagne
"Drank kopen kent zijn leeftijd" uiteenzet. Wat is de reactie van de minister
op de brief van 27 september?Voorzitter! Ik wil ook graag het punt van de hulpverlening aan alcoholverslaafden
aan de orde stellen. Ik heb al eerder opgemerkt dat een onevenredige aandacht
bestaat voor drugs- en rookverslaving in vergelijking met de alcoholverslaving.
Ook in de hulpverlening is dit het geval. Uit het rapport "Verslavingszorg
herijkt" blijkt dat verslaafden aan alcohol nauwelijks met de
hulpverlening in contact komen. Van de 350.000 zijn dit er slechts 17.800,
terwijl er van de 27.000 drugsverslaafden 22.500 in contact staan met de hulpverlening.
En dat terwijl de maatschappelijke kosten van alcohol worden geschat op jaarlijks
6 mld., tegenover 3 mld. voor drugsverslaafden. Soortgelijke constateringen
met wat andere cijfers zijn opgenomen in de voortgangsrapportage Drugsbeleid
1997-1999. Ziet de minister in deze cijfers aanleiding om maatregelen te nemen
en meer aandacht te besteden aan de hulpverlening aan alcoholverslaafden?Voorzitter! Ik vond de suggestie die mevrouw Hermann naar voren bracht
over de afschaffing van de frisdrankbelasting, zeer interessant. Is de minister
bereid om in haar beantwoording morgen aan te geven of zij iets ziet in een
dergelijke maatregel?In Elsevier van begin september van dit jaar werd onder de kop "Nooit
meer nuchter; drinkende ouders, zuipende kinderen; Nederland heeft een drankprobleem"
een overzichtsartikel gepubliceerd. Daarin wordt enerzijds gesteld dat Nederland
volgens de statistieken en met name in vergelijking met andere Europese landen
geen drankprobleem heeft. Anderzijds wordt vermeld, hetgeen door veel onderzoeken
wordt bevestigd, dat met name het alcoholgebruik onder jongeren zorgwekkend
toeneemt. Nederland is de laatste jaren geconfronteerd met ons onbekende verschijnselen
van geweldpleging en criminaliteit door jongeren die in verband staan met
overmatig alcohol- en drugsgebruik. Het Nationaal instituut voor gezondheidsbevordering
en ziektepreventie heeft onlangs laten becijferen dat 86% van de geweldplegers
in het uitgaansleven alcohol heeft gedronken en 14% zowel alcohol als drugs
heeft gebruikt.Met dit wetsvoorstel wordt richting gegeven aan de zoektocht naar oplossingen.
Uit mijn inbreng moge duidelijk zijn dat de PvdA het kabinet steunt daar waar
wettelijke instrumenten kunnen worden ingezet ten aanzien van reclame, de
verplichte vaststelling van de vereiste leeftijden, de toegangseis van 16
jaar voor grotere dansgelegenheden, de beperking van verkooppunten en de ruime
bevoegdheid van gemeenten. Het zijn met name de commercie en het uitgaansleven
die veel meer oog moeten krijgen voor de negatieve effecten van een mentaliteit
die overmatig gebruik van alcohol stimuleert. Wij steunen de voorgenomen maatregelen
van het kabinet onder de nadrukkelijke voorwaarde van een consistente handhavingspraktijk.
Overleg met de sector is en blijft noodzakelijk, maar wij blijven gescheiden
verantwoordelijkheden houden. Zelfregulering is naar de mening van de PvdA
een goede zaak, maar de fractie sluit wettelijk aangegeven kaders niet uit.De fractie van de PvdA volgt het kabinet niet daar waar wettelijke verboden
worden voorgesteld voor beïnvloeding van het alcoholbeleid in het verenigingsleven,
met name de sportverenigingen. Wij moeten de talloze vrijwilligers in de sport
en het sociaal-cultureel werk tot bondgenoot maken in de opvoedingstaak van
een verantwoord en matig alcoholgebruik. Wij verwachten dat de ons in het
vooruitzicht gestelde alcoholnota ons spoedig zal bereiken, met uitgewerkte
voorstellen voor de implementatie van het wettelijke kader dat wij nu aan
het vaststellen zijn.De heer Udo (VVD):Voorzitter! Ik ben blij dat ik vanavond de zevende spreker ben, want ik
vernam van verschillende collega's dat zij het de burger moeilijk willen maken.
Maar daar gaat het hier vanavond niet om. Waar het wel om gaat, is dat wij
de burger beter moeten leren omgaan met alcohol. Dat is essentieel in het
debat over de Drank- en horecawet.In de diverse schriftelijke ronden inzake het huidige wijzigingsvoorstel
heeft de VVD een kritische ondertoon gebruikt. De antwoorden van de minister
hebben mijn fractie op diverse onderdelen van het onderhavige voorstel niet
overtuigd van de noodzakelijkheid ervan. Integendeel, er worden vergaande
voorstellen gedaan die in velerlei opzicht geen directe relatie hebben met
de bestrijding van het alcoholmisbruik, maar wel ingrijpen in de marktordening
en in de vrijheid van consumptie. De VVD-fractie heeft grote vraagtekens bij
de drooglegging van sport-, buurt- en personeelskantines alsook bij instellingen
van onderwijs en gezondheidszorg. Het wetsvoorstel kapittelt en betuttelt,
en staat deels op gespannen voet met onze liberale opvatting over de vrijheid
en verantwoordelijkheid van burgers, en met datgene wat de mensen in het land
willen.Positief in het wetsvoorstel is aan de andere kant de aanscherping van
de vergunningsvoorwaarden voor horecagelegenheden. Bovendien hebben de gemeenten
meer mogelijkheden gekregen om bedrijven te sanctioneren. Mijn fractie waardeert
deze aanscherping, omdat wij in Nederland een schone horeca nodig hebben die
het predikaat "ster" in alle gevallen verdient en kan behouden.Dan kom ik op de alcoholproblematiek in Nederland. Deze is ernstig en
omvangrijk: 25.000 alcoholcliënten in de zorginstellingen, 1738 alcoholdoden
in 1994 en 83 alcoholverkeersdoden in 1998. Dit zijn gegevens die wij buitengewoon
serieus onder ogen moeten zien en die om effectief beleid roepen. Via de media
hebben wij bovendien de afgelopen twee jaar het volgende beeld gekregen. De
jeugd begint op steeds jongere leeftijd te drinken en drinkt ook steeds meer
per keer. De studenten zijn de grote drinkers, zo wordt gezegd, en mensen
hebben het gevoel dat zij niet meer veilig uit kunnen gaan.Wat wil mijn fractie niet? Zij wil niet dat mensen zodanig drinken dat
zij onwel of ziek worden, laat staan in een verslavingskliniek terechtkomen.
Ook zijn wij tegen overlast, agressie en geweld thuis, tijdens uitgaan en
rond sportevenementen. Verder zijn wij uiteraard tegen risicovol gedrag zoals
rijden onder invloed.Wat willen wij wel? Wij hechten belang aan de vrijheden van de burger
en het bedrijfsleven en willen dat iedereen op een verantwoorde manier omgaat
met alcohol. Dat vereist wel dat eenieder zijn of haar verantwoordelijkheid
neemt. Daarbij is het belangrijk te beseffen dat het drinkpatroon van een
individu vooral wordt bepaald door zijn of haar kennis over de effecten van
alcohol, en niet alleen de positieve, maar ook de negatieve. De mentaliteit
en cultuur geven wij met z'n allen vorm. Met andere woorden: het gaat om onze
maatschappelijke en individuele drinknormen en -gewoonten.Bevordert de voorliggende wet dat eenieder zijn verantwoordelijkheid neemt?
Mijn fractie denkt van niet.De heer Van der Vlies (SGP):Collega Udo zei dat er mensen zijn die te weinig inzicht hebben in de
effecten van drinken. Is dat echt zo?De heer Udo (VVD):Ja, ik denk dat dit zeker zo is. Kijk maar naar de volksgezondheid. Mensen
worden ziek of komen in een verslavingskliniek. Ik neem toch aan dat bepaalde
mensen die in de klinieken terecht zijn gekomen, dat niet van tevoren van
plan waren. Men zag dus onvoldoende in dat men door die alcohol dood- en doodziek
zou worden. Ik denk dat dit een heel duidelijk signaal is.De heer Van der Vlies (SGP):Dan heeft de heer Udo het vooral over degenen bij wie het echt uit de
hand is gelopen. Daar zit echter een heel traject voor. Ik had de indruk dat
je geen enkele middelbare scholier hoeft uit te leggen dat, als hij in korte
tijd 8 glazen pils drinkt en een vermoeid lichaam heeft, hij niet meer aan
het verkeer moet deelnemen. Dat hoef je hun niet uit te leggen. Dat weten
ze best. En toch drinken zij die 8 glazen of nog meer.De heer Udo (VVD):Daarom moeten wij voorlichtings- en preventieprogramma's opstellen om
dat te voorkomen en hen daarvan bewust te maken.De heer Van der Vlies (SGP):En misschien ook gewoon verbieden.De heer Udo (VVD):Verbieden werkt niet. Wat wel werkt, is mensen verstandig laten omgaan
met alcohol. Dat is het belangrijkste.De heer Van der Vlies (SGP):Maar hoelang zijn wij daar al mee bezig? Daar zijn wij al tientallen jaren
mee bezig.De heer Udo (VVD):Wat wil de heer Van der Vlies daarmee zeggen?De heer Van der Vlies (SGP):Dat het weinig geholpen heeft.De heer Udo (VVD):En deze wet zal daar ook weinig aan bijdragen. Wij moeten veel meer nieuwe
instrumenten inzetten. Daar kom ik in mijn verhaal nog ruim op terug. Ik hoop
dat de heer Van der Vlies daarmee enorm wordt bediend.De heer Van der Vlies (SGP):Geweldig. Ik ben nieuwsgierig.De heer Udo (VVD):Voorzitter! Het wetsvoorstel laat de overheid beslissen voor de consument
en verwacht dat de burger verstandiger zal omgaan met alcohol als de verkrijgbaarheid
wordt bemoeilijkt en de reclame wordt beperkt. Van diverse hulpverleners heb
ik gehoord dat het ontstaan van de verslavingsproblematiek niet samenhangt
met de verkrijgbaarheid van alcohol, maar met ongunstige, psychische en sociaal-economische
factoren. 1. De wet is niet voldoende toegesneden op de problemen waar het
om gaat. Zij is niet gericht tegen alcoholmisbruik, maar wel tegen de verkrijgbaarheid
van de drank. 2. De wet grijpt op onderdelen te ver in in de marktordening
en zorgt voor onnodige administratieve rompslomp. 3. De wet betuttelt en legt
te veel verantwoordelijkheid bij de overheid en doet te weinig appèl
op het zelfregulerend vermogen van de burger en het bedrijfsleven.Neem bijvoorbeeld de drooglegging van bedrijfskantines. Het zou toch van
de gekke zijn als wij hier in de Tweede Kamer bepalen dat de dames en de heren
bij de Sociaal-economische raad, ABN Amro, Akzo en Unilever niet zelf meer
kunnen afspreken waar en wanneer zij hun drankje kunnen bestellen? Ik moet
er niet aan denken dat wij ons eigen huis droogleggen. Ik heb vanavond in
het restaurant gezien dat de minister zelf ook een wijntje heeft besteld.
Ik hoop dat zij dat nog duizenden malen kan herhalen, ook in dit huis.De voorzitter:Ik wil opmerken dat ik aan de reactie van de minister zie dat zij er geen
bezwaar tegen heeft wat u nu zegt. Ons restaurant is echter wel een besloten
ruimte.De heer Udo (VVD):Als democraat ergeren wij ons bijzonder aan de mate waarin de wet de Tweede
Kamer buitenspel zet met de talrijke voorgestelde AMvB's.Ik keer terug naar de problemen waarvoor wij oplossingen moeten vinden.
Wij lopen het gevaar ons daarbij te laten leiden door de drama's rond Meindert
Tjoelker, Reinoud Pfeiffer en de beelden van zuipende jongeren in Renesse
of elders. Dit is begrijpelijk, maar niet verstandig. Mijn fractie vindt het
belangrijk om naar het drinkgedrag van de hele Nederlandse bevolking te kijken.Uit onderzoek, onder andere de grootscheepse voedselconsumptiepeiling,
blijkt dat de overgrote meerderheid, circa 70%, met mate drinkt, een tot drie
glazen per dag. Van de Nederlanders drinkt 20% geen alcohol. 1% van de Nederlanders
drinkt overmatig. Dit percentage daalt overigens in bijna alle categorieën.
Zo'n 9% van de Nederlanders drinkt stevig, drie tot zes glazen per dag. Dit
soort cijfers moet richting geven aan het beleid. Met andere woorden, de mensen
die overmatig drinken, moeten matigen. Verder moeten andere vormen van riskant
alcoholgebruik worden voorkomen en worden teruggedrongen. Onder riskant alcoholgebruik
versta ik het rijden en sporten onder invloed en alcoholgebruik door risicogroepen,
zoals zwangere vrouwen, minderjarigen, alcoholisten en kinderen van alcoholisten.Het gaat er de VVD om dat de consumenten zelf leren om verantwoord te
drinken en dat de risicogroepen worden beschermd. Volgens de VVD kan dit het
best geschieden door een mix van de volgende beleidsinstrumenten: ten eerste
voorlichting en preventie, ten tweede zelfregulering, ten derde wetgeving
en ten vierde hulpverlening. De wet moet niet doorslaan naar de verantwoorde
drinker, want die mag niet onnodig in zijn vrijheid worden aangetast. Bij
het voorbereiden van het wetsvoorstel heeft mijn fractie alle bepalingen getoetst
op doelgerichtheid, handhaafbaarheid, regeldruk, maatschappelijke realiteit
en ongewenste neveneffecten.Mevrouw Kant (SP):Wie wordt hier in welke vrijheid aangetast? De heer Udo kan toch altijd
een borreltje drinken als hij dat wil? Niemand verbiedt hem dat.De heer Udo (VVD):Op welke gelegenheid doelt mevrouw Kant?Mevrouw Kant (SP):De heer Udo hamert erop dat de mensen niet meer vrij zijn om zelf te kiezen.
Dat is echter niet aan de orde bij dit wetsvoorstel. Het gaat om het terugbrengen
van het aantal verkooppunten en dus om ontmoediging. Niemand in Nederland
wordt verboden om op zijn tijd en waar hij wil een borreltje drinken. De heer Udo kan toch ook ergens anders een borreltje halen?De heer Udo (VVD):Dat heeft niets te maken met de vrijheid van consumptie. Mevrouw Kant
zegt dat een borreltje ook ergens anders te halen is. Er is echter geen enkele
reden om bij sportverenigingen, bedrijfskantines of instellingen van gezondheidszorg
drank te verbieden. Daar ligt geen gevaar of probleem. In die instellingen
is immers per definitie geen sprake van alcoholmisbruik. Daar heeft het dus
geen zin om de vrijheid van consumptie in te perken. Het heeft geen enkel
nut en het dient geen enkel doel.Mevrouw Kant (SP):Het dient wel een doel, bijvoorbeeld bij een bedrijf. Bij een sportkantine
ligt dat anders. Mensen zoeken daar een vorm van ontspanning, waarbij het
minder ernstig is dat er een gelegenheid is om te drinken. De mensen kiezen
daar min of meer bewust voor. Ik vind het heel anders bij een bedrijf. Men
creëert op deze wijze immers heel veel plaatsen waar het normaal is om
te drinken. Als het gaat om ontmoediging, ben ik ervoor alcoholverkoop bij
bedrijven niet meer mogelijk te maken. Het gaat om het beperken van de mogelijkheden.
Daarbij is iedereen geheel vrij om te doen en laten wat men wil.De heer Udo (VVD):Wij verschillen van mening over de individuele verantwoordelijkheid van
de burger. Daar ligt het grote verschil tussen uw filosofie en de onze. Ik
denk dat er geen enkel beletsel hoeft te zijn om normale alcoholverkoop toe
te laten bij instellingen waar mensen dat gewend zijn en waar dat al sinds
jaar en dag gebruikelijk is in onze Nederlandse cultuur. Door de sociale controle
zullen mensen bovendien nog beter leren omgaan met normaal alcoholgebruik.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! De heer Udo zet sterk in op de liberale beginselen en sprak
zojuist over het niet onnodig beperken van de vrijheid van de burger, maar
is dat "onnodig" in zijn voorbeelden niet heel willekeurig bepaald? Als wij
er last van hebben, als het gaat om overlast, wellicht criminaliteit en drankmisbruik,
dat wil de VVD niet en dus moet de overheid ingrijpen, maar op andere punten
vindt hij iedere vorm van overheidsingrijpen al snel betutteling. Ik zoek
dus naar een consistente toepassing van die liberale beginselen. Of men vindt
het een verantwoordelijkheid van de burger, maar dan moet men niet zeuren
als men er last van heeft, of men vindt dat de overheid de taak heeft om alcoholmisbruik
tegen te gaan, maar dan moet men ook niet terugschrikken voor een beetje betutteling!De heer Udo (VVD):Het is niet het een of het ander, het is niet zwart of wit. Wij moeten
hier zoeken naar een mix van instrumenten, niet alleen wetgeving waar de overheid
een taak heeft, maar ook het bedrijfsleven moet nog betere zelfregulering
toepassen. Wij moeten met de sportwereld, met het bedrijfsleven, met het onderwijs,
dus met zijn allen zorgen voor uitstekende voorlichting en preventieprogramma's.
Dat zijn instrumenten die het beste werken! Bewustwording dus!De heer Rouvoet (RPF):In uw betoog is het juist of zwart of wit, want of wij hebben er last
van en dan moet ertegen worden opgetreden, of wij hebben er geen last van
en is het dus betutteling. U stelt het zelf dus zo zwart wit en daarom plaatste
ik daar een kanttekening bij. Vanuit uw liberale beginselen hanteert u als
uitgangspunt de vrijheid van de burger, die niet onnodig mag worden beperkt.
Als ik u goed begrijp, vult u dat "onnodig" zo in dat als wij er last van
hebben er ingegrepen moet worden. Ik vind dat nogal kort door de bocht en
weinig maatschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel in zich dragen.De heer Udo (VVD):Ik kom nog uitgebreid te spreken over die voorlichting en preventie. In
ieder geval vind ik uw vraag zeer tendentieus en niet terecht!Voorzitter! Wij komen tot de conclusie dat het wetsvoorstel veel amendering
behoeft en dat het beleid en dus de overheid meer waarde moet geven aan voorlichting
en preventie in samenwerking met het bedrijfsleven en aan zelfregulering.
Ik wil eerst in algemene zin aandacht vragen voor voorlichting, preventie
en zelfregulering. Daarna ga ik op de diverse voorstellen in en zal daarbij
enkele vragen stellen en voorstellen doen.Naast de voorlichting van overheidswege vanuit het Nationaal instituut
voor gezondheidsbevordering, het NIGZ, heeft het bedrijfsleven via Stiva,
de Stichting verantwoord alcoholgebruik, de afgelopen jaren tal van initiatieven
ontwikkeld ter bevordering van een verantwoord alcoholgebruik en ter preventie
van alcoholmisbruik. Algemeen bekend is de boodschap "geniet, maar drink met
mate". De voorlichting over alcohol in relatie tot jeugd, verkeer, sport,
werk en openbare orde zijn erop gericht om problemen te voorkomen en terug
te dringen. Goede voorbeelden van programma's op scholen zijn "Leefstijl voor
jongeren" van de Lions Quest en "De gezonde school" van het Trimbos-instituut,
de stichting Alcon heeft programma's die zijn toegesneden op alcoholproblemen
op de werkplek. Desalniettemin constateer ik via de media dat het bedrijfsleven
dikwijls als de veroorzaker van de problemen wordt gezien en te weinig wordt
beschouwd als een partner in de oplossing van problemen. De VVD-fractie vindt
dat zorgelijk. Ik wil de minister dan ook voorstellen om de voorlichting en
preventie te intensiveren. Daarbij moet niet worden geschroomd ook de alcoholproducenten
een fundamentele financiële verantwoordelijkheid te laten nemen. Ik heb
bovendien vernomen dat middelbare scholen grotendeels vrij zijn in de wijze
waarop zij omgaan met alcoholvoorlichting. Ik wil de minister dan ook vragen
of alcoholvoorlichting op middelbare scholen niet te intensiveren is, zeker
omdat het hier gaat om een van de risicogroepen.Ik kom op de zelfregulering. De minister is ontevreden over de uitvoering
van de code en heeft met het wetsvoorstel de bijl gezet in de wortels van
de zelfregulering. Het valt te betwijfelen of dat wel zo verstandig is. De
VVD-fractie vindt de zelfregulering van de alcoholbranche een groot goed.
De code voor alcoholhoudende dranken moet waarborgen dat alcoholmisbruik via
de commerciële communicatie niet wordt uitgebeeld of in de hand wordt
gewerkt. Dat is het doel van de code, niet meer, maar ook niet minder. De
overheid moet erop toezien dat het bedrijfsleven de code effectief naleeft
en handhaaft. Bij dit alles moet worden beseft dat de zelfregulering grote
voordelen heeft ten opzichte van de wetgeving. Denk aan de betrokkenheid
van de sector en de nalevingsbereidheid. Zelfregulering is praktijkgericht
en flexibel. Expertise wordt benut en er is sprake van een actieve sociale
controle. Ten slotte leidt zelfregulering tot een groot aanpassingsvermogen,
want nieuwe regels kunnen snel worden ingevoerd.De heer Rouvoet (RPF):Vindt u dat de minister terecht constateert dat de code de afgelopen jaren
op een aantal punten niet is nageleefd? Of vindt u dat de minister overdrijft
of het bij het verkeerde eind heeft? De minister heeft nogal een aantal pagina's
nodig om te beschrijven waar men tekort is geschoten. Deelt u die opvatting
of vindt u dat de minister de plank misslaat?De heer Udo (VVD):Ik ben het met de sector eens dat de code de laatste acht jaar over het
algemeen goed heeft gewerkt. De klachten waren absoluut onschuldig. Wij hebben
het daar vanmiddag al over gehad. Ik heb van de sector gehoord dat de minister
ook doelt op dingen die van tevoren überhaupt niet waren afgesproken.
Het gaat er niet om elkaar vliegen af te vangen of de code goed heeft gefunctioneerd
of niet. In het algemeen heeft de code redelijk gefunctioneerd. De klachten
kwamen van Stap, de Stichting alcoholpreventie, die naar mijn inschatting
er toch wel eenzijdig naar heeft gekeken. Uiteindelijk zijn er geen grote
klachten te noemen. Hebt u zelf die klachten gezien?De heer Rouvoet (RPF):Ik neem aan dat u het over pleegzusterbloedwijn hebt. Daar had ik het
niet over. Ik had het niet zozeer over de klachten, maar over de punten die
de minister aanstipt, zoals de piekuren, de relatie met topsport, de sponsoring,
het leggen van relaties met succes in het leven en met seksualiteit. De minister
maakt een opsomming op de bladzijden 26 t/m 28 van de nota naar aanleiding
van het verslag. Zij stelt vast dat die punten niet worden nageleefd. Bent
u het met die observatie eens?De heer Udo (VVD):Daar ben ik het niet mee eens. Ik heb die klachten bekeken. Volgens mij
is er geen reden om van grote, wanstaltige overtredingen te spreken. Ik ben
ervan overtuigd dat de sector, nu erover gesproken wordt, er extra op zal
toezien, want de code moet natuurlijk worden gehandhaafd. De overtredingen
waren echter niet van dien aard, dat ik zeg dat de code niet goed is nageleefd.De heer Rouvoet (RPF):De minister geeft een aantal feiten en voorbeelden waar niet alleen de
code, maar soms ook de wet overtreden is. Ik noem als voorbeeld de piekuren.
De minister geeft aan dat het volgens de wet én volgens de code niet
mag, maar dat het toch voorkomt. Ontkent u dat? Geeft de minister verkeerde
informatie? Of geeft u toe dat het gebeurt, maar weegt u het een beetje anders
dan de minister?De heer Udo (VVD):Wij zullen de minister vragen hier nog eens op in te gaan. Ik nodig u
uit om zelf alle klachten over de code nog eens goed te bestuderen. Dat zou
heel goed zijn voor uw kennis van de code.De heer Apostolou (PvdA):Het platform Drank- en horecawet heeft ons een brief geschreven, waarin
het letterlijk zegt dat de code aanscherping behoeft. Er moet vooral meer
op de handhaving ervan worden gelet. Ik heb het idee dat u roomser bent dan
de paus, door te zeggen dat er niets aan de hand is, terwijl de sector zelf
zegt dat er wel degelijk iets aan de hand is. Er moet een aanscherping komen.De heer Udo (VVD):Zo moet u dat niet zien. De sector doet aan zelfregulering. Zelfregulering
kun je altijd nog verbeteren. "Aanscherping" lijkt mij geen goede woordkeuze.
Een code spreek je met elkaar af. Als er minder ernstige overtredingen zijn,
moet je natuurlijk proberen die in te dammen. De zelfregulering door middel
van een code kun je altijd nog verbeteren. Goed is goed, maar beter is nog
beter. Daar streeft het bedrijfsleven naar.Mijn fractie is blij met de uitspraak van de minister dat bedrijfsleven
en overheid gezamenlijk dienen op te trekken. Het verbaast mij daarom dat
de minister eerst op eigen houtje zware wettelijke maatregelen bedenkt, vervolgens
kritiek uit op de zelfregulering van de alcoholbranche en onder het dreigement
van wettelijke reclamebeperkingen om aanscherping van de code vraagt. Dit
doet mij denken aan het zwaard van Damocles. Het lijkt mij effectiever om
op basis van duidelijke trends in de problematiek overleg te voeren over de
beste wijze van zelfregulering en voorlichting aan sportverenigingen, scholen,
jongerencentra, en dergelijke. Ik vraag de minister derhalve, probleemgericht
met de sector te gaan praten en bindende afspraken te maken over effectieve,
strenge maatregelen die de sector deels zelf en deels in samenwerking met
de overheid zal moeten nemen. Daarbij moet op professionele wijze gebruik
worden gemaakt van elkaars expertise. De sector heeft immers een grote eigen
verantwoordelijkheid in dezen en kan de eigen leden mobiliseren of aanpakken.Ik kom bij de handhaafbare wetgeving. Het wetsvoorstel houdt een streng
regime in met betrekking tot de vergunningvoorwaarden en vermeldt de situaties
waarin de vergunning wordt ingetrokken: gevaar voor openbare orde, veiligheid
en zedelijkheid. In het nader verslag heeft mijn fractie vragen gesteld over
de handhavingspraktijk. Een afdoend antwoord hebben wij niet gekregen. Dit
is een reden temeer om bij elke voorgestelde bepaling te vragen hoe de minister
vorm denkt te geven aan de rechtshandhaving. Zijn de rijksoverheid en de gemeenten
voldoende geëquipeerd om de nieuwe wettelijke maatregelen te implementeren?
Hoe denkt de minister de horecasector te kunnen aanspreken op excessief alcoholgebruik
van klanten? Kan de minister aangeven aan welke sanctiemiddelen zij de voorkeur
geeft? Kan de Amerikaanse honkbalterm "three sides and you are out" hier opgeld
doen? Ik noem bijvoorbeeld het uitdelen van waarschuwingen, bestuurlijke boetes,
tijdelijke sluiting en uiteindelijk definitieve sluiting. In welke gevallen
wordt toepassing van de bevoegdheid tot intrekken een proportionele sanctie?Mijn fractie is er eveneens benieuwd naar hoe de minister afstemming van
de gemeentelijke bevoegdheden denkt te bewerkstelligen. Wat is daarbij de
rol van de VNG? Ook de bekostiging van de doeltreffende handhaving is niet
toegelicht. Gewezen wordt op het handhavingsplan consumenten, leeftijdsgrenzen
alcohol, tabak en kansspelen. Ook is mijn fractie benieuwd naar een nadere
beschouwing van de minister over het voorstel van de VNG over
een meer integrale benadering van orde en volksgezondheidsproblemen op het
gebied van prostitutie, gokken, drugs en alcohol.Ik maak enkele opmerkingen over de wijzigingsvoorstellen. De minister
stelt voor, een AMvB-grondslag voor reclamebeperking in de wet op te nemen.
In april 1998 deelde de minister nog mede dat de alcoholbranche een positieve
bijdrage heeft geleverd aan het terugdringen van onwenselijke reclame, in
het bijzonder voor minderjarigen, en noemde dit een goede zaak. Bij de nota
van 13 januari jl. naar aanleiding van het verslag van 18 september 1998 stelt
de minister dat er de laatste jaren de sleet in de code is gekomen. Een afdoende
uitleg over die sleet is er echter niet gekomen. Voorzover de VVD het kan
overzien, houdt het bedrijfsleven zich aan de gemaakte afspraken. De kritiek
van de minister richt zich echter op zaken die nooit binnen de code zijn afgesproken.
Dan moeten er dus nieuwe afspraken worden gemaakt. Mijn fractie blijft ervan
overtuigd dat de zelfregulering van eminent belang is en eenzijdig ingrijpen
van de overheid op het terrein van commerciële communicatie geen goede
uiting is van publiekprivate samenwerking. Integendeel, dan is er sprake van
een dictaat. Verdergaande verbetering van de code ligt veel meer voor de hand.Ik meen dan ook dat de dialoog tussen overheid en bedrijfsleven inzake
alcoholreclame op zakelijk en reële grondslag zal moeten worden voortgezet.
Nu de minister in de tweede nota naar aanleiding van het verslag meldt dat
het geen zin heeft met het bedrijfsleven te gaan praten over een gezamenlijke
evaluatie, ontstaat een onwenselijke situatie. Tegenover voortzetting van
de zelfregulering en een verdergaande verbetering van de code staat mijn fractie
positief. Dit moet dan wel gebeuren met instemming van beide partijen. De minister heeft ongezouten kritiek geleverd op de sportsponsoring en
de sponsoring van jongeren- en muziekevenementen en gepleit voor een terughoudender
opstelling van organisatoren. Het is echter zeer de vraag of sponsoring van
sportwedstrijden iets te maken heeft met excessief alcoholgebruik. En als
je onder andere de Heineken trophee en de Amstel Gold race onaantrekkelijk
maakt voor de sponsor, is het gevaar dat die zich terugtrekt, met alle gevolgen
van dien. Voor het terugdringen van alcoholmisbruik door jongeren is een verbod
op alcoholreclame niet het aangewezen instrument. Noodzakelijk zijn alcoholvoorlichting
via ouders en school en training in het zelfstandig maken van keuzen, alsook
ervaring. Het is dan ook mijn stellige overtuiging dat het bedrijfsleven bij
dit reclameonderwerp een belangrijke eigen verantwoordelijkheid heeft, die
het nu en in de toekomst moet waarmaken.De inhoud van een eventuele nieuwe code is uiteraard in de eerste plaats
een zaak van het bedrijfsleven, maar de stem van de overheid moet wel doorklinken.
Als dit gebeurt, is er een win-winsituatie. Over de inhoud van de code doe
ik de volgende suggesties. Regel dat korting tijdens happy hours vooral geldt
voor frisdranken en hapjes en niet alleen voor alcoholhoudende dranken. Neem
eventueel regels op voor alcoholhoudende niksdranken. Voorts kan ik mij voorstellen
dat er tijdens sportwedstrijden en bij jongerenevenementen positieve voorlichtingsboodschappen
worden overgebracht, zoals "Geniet, maar drink met mate" en "Maak een deal,
als je nog moet rijden".Aangaande het toezicht op de zelfregulering is mijn fractie positief over
de instelling van een onafhankelijke commissie die de werkwijze van Stisa-Stiva
toetst en die rapporteert aan de Tweede Kamer.Ik kom nu te spreken over de verplichting tot het hebben van een diploma
sociale hygiëne. Andere woordvoerders zijn hier ook op ingegaan. Dit
gaat sportverenigingen, buurtclubs en andere organisaties van sociaal-cultureel
werk met een kantine aan. Vanaf 1 januari 1996 is het voorgeschreven dat er
gedurende de openingstijden van een kantine waar alcoholhoudende drank wordt
verkocht, altijd iemand aanwezig is die in het bezit is van een verklaring
inzake sociale hygiëne. In het kader van de wijziging van de onderhavige
wet worden alle leidinggevenden en vrijwilligers die bardienst hebben hiertoe
verplicht. NOC-NSF heeft ons al voorgerekend dat deze verplichting tot grote
problemen leidt. Verenigingen en andere clubs werken namelijk meestal met
roosters voor bardiensten; er is altijd verloop van vrijwilligers in de vereniging.
Hierdoor zullen grote groepen vrijwilligers opgeleid moeten worden, hetgeen
veel kosten met zich brengt. Voor de sportwereld schat NOC-NSF dit op 5 mln.
per jaar. Deze Kamer heeft eind 1998 ingestemd met de motie-Rijpstra/Oudkerk,
waarin om dit bedrag per jaar voor deze opleidingskosten is gevraagd. Daar
dit geld nu echter niet door de minister ter beschikking wordt gesteld, komt
NOC-NSF met een alternatief: ten eerste zijn minimaal twee leidinggevenden
per vereniging in het bezit van een verklaring sociale hygiëne, ten tweede
krijgen vrijwilligers die bardienst hebben een verkorte instructie sociale
hygiëne en ten derde stelt de vereniging een bestuursreglement sociale
hygiëne op, waarin in elk geval de aanwezigheidseis en de bereikbaarheid
van leidinggevenden geregeld wordt.Dit voorstel heeft grote voordelen. Zo zijn de eenmalige kosten voor de
sportwereld in bijvoorbeeld het eerste jaar aanzienlijk lager dan 5 mln. NOC-NSF
schat de kosten op maximaal 3 mln., waarvan de sport 1 mln. voor haar rekening
neemt. De gevraagde bijdrage van de overheid in het eerste jaar is dus 2 mln.
Essentieel is dat wetgeving en voorlichting over sociale hygiëne in kantines
met specifieke aandacht voor alcoholmatiging gekoppeld worden.Al met al acht mijn fractie dit een uitstekend voorstel van NOC-NSF. Ik
heb dan ook met mijn collega van de PvdA, de heer Apostolou, een bijpassend
amendement ingediend, dat uiteraard dezelfde consequenties heeft voor buurtclubs
en andere organisaties voor sociaal-cultureel werk met een kantine.Dan nog iets over het droogleggen van sportkantines, buurtclubs en andere
instellingen. De minister wil bij AMvB het bedrijfsmatig of anders dan om
niet verstrekken van alcoholhoudende dranken verbieden in stadions, sportkantines,
buurtclubs en andere instellingen op het terrein van maatschappelijke dienstverlening.
Enorm veel mensen vinden ontspanning en plezier in de beoefening van voetbal,
tennis, hockey en andere sporten, alsmede in andere maatschappelijke instellingen.
De VVD, mijn fractie, hecht grote waarde aan sport en het culturele
leven in Nederland. De in de wet genoemde sportinstellingen en buurtclubs
zijn voor een belangrijk deel financieel afhankelijk van de barinkomsten.
Bij de ook al afnemende subsidies voor deze instellingen betekent deze maatregel
een serieuze bedreiging voor hun voortbestaan. Het kan toch niet de bedoeling
van de minister zijn dat zij het voortbestaan hiervan in gevaar brengt, temeer
daar juist deze organisaties ook grote voordelen hebben bij de preventie van
volksgezondheid. Bovendien acht ik het gebruik van een AMvB overbodig, omdat
de Gemeentewet voldoende ruimte geeft aan het lokaal bestuur om passend beleid
te voeren. De wet geeft het college van burgemeester en wethouders het recht
om een vergunning van een inrichting in te trekken als zich niet incidenteel
in een betrokken inrichting ernstige feiten hebben voorgedaan met de openbare
orde, zedelijkheid of veiligheid. De wet geeft het college van B en W dus
ruim voldoende bevoegdheden om de vergunning tot het verstrekken van alcohol
in inrichtingen, genoemd in artikel 17a, leden 2 en 3, in te trekken.Ook de passages in het wetsvoorstel om eventueel bij AMvB het onderwijs
en de gezondheidszorg droog te kunnen leggen, vinden bij mijn fractie geen
instemming. Hier doen zich immers in het geheel geen problemen voor. Scholen
houden via interne regels de verkrijgbaarheid en consumptie van alcohol zelf
in de hand, waarbij de leerlingen bovendien in opvoedkundige zin leren met
alcohol om te gaan zonder aangemoedigd te worden drank te gaan gebruiken in
stiekeme sferen.Ten slotte zal het gebruik van de AMvB, zoals nu geformuleerd in artikel
17a, de Tweede Kamer buitenspel zetten. Daarvoor heeft in elk geval mevrouw
Scheltema gelukkig al een amendement ingediend. Aangezien de criteria voor
het toepassen van die AMvB's dermate ruim zijn geformuleerd, geeft het de
instellingen bijzonder veel onzekerheid over de toepassing ervan. Ik heb zelf
ook al een amendement ingediend op artikel 17a, lid 2. Ik meen dat het stuk
nr. 13 is.Over de tabakshandelaren heeft mevrouw Scheltema al gesproken.Wat de verkoop van alcoholhoudende dranken door de non-foodsector betreft
ziet mijn fractie geen verband met het voorkomen van excessief alcoholgebruik.
Het door D66 ingediende amendement ondersteunen wij dan ook.Bij de proeverijen, artikel 10, lid 2, heeft de minister besloten tot
een verbod op het laten proeven van alcoholhoudende drank. Dit gaat verder
dan de huidige Drank- en horecawet, waarin proeven is toegestaan in speciaal
daarvoor ingerichte ruimten. Ik vraag de minister de aard en omvang aan te
geven van problemen die hieruit in de praktijk zijn voortgekomen. Deze wetswijziging
staak haaks op de ervaring, wensen en verantwoordelijkheden van consument
en bedrijfsleven. Handhaving van de huidige wettekst lijkt mij realistischer.Wat betreft de controle op leeftijd van de koper, artikel 16, heb ik al
eerder bij de schriftelijke voorbereiding twijfels geuit over de handhaafbaarheid
van de leeftijdsgrenzen, de wettelijke leeftijdsnormen van ten minste 16 respectievelijk
18 jaar voor het verstrekken van alcoholhoudende drank onderscheidenlijk sterke
drank. Vaak is het immers in de praktijk niet haalbaar om na te gaan wie de
uiteindelijke consument zal zijn van de verkochte drank. Overigens ben ik
van mening dat de branche zich moeten inspannen om de naleving te verbeteren
en de eigen verantwoordelijkheid sterker op te pakken. Ik stel de minister
voor, in deze nog eens te spreken met de branche. Het instellen van een nieuw
document, een soort van "age"-kaart vindt de VVD-fractie in elk geval niet
nodig, omdat wij in Nederland genoeg mogelijkheden hebben voor jongeren om
zich te identificeren.Het droogleggen van de personeelskantines wordt geregeld in artikel 17a,
lid 1c. Het voorgestelde verbod om alcohol te verstrekken in personeelskantines
en bedrijfsrestaurants geniet bijzondere aandacht. De Nederlandse wetgever
moet zich bij dit onderdeel immers zorgvuldig afvragen of hij überhaupt
wel een taak hier heeft en of hij het tot haar competentie kan reken om in
te grijpen binnen de bedrijfspoorten. Alcohol op de werkvloer is voor elk
bedrijf een potentieel risico. Ondernemers moeten zich afvragen of voor hun
specifieke bedrijf alcohol een probleem vormt of kan vormen. Het is ook primair
een zaak van sociale partners, eventueel bijgestaan door deskundige instellingen.
Zij moeten het samen klaren. Zoals VNO-NCW het ook voorstelt, is het logisch
om dit onderdeel over te laten aan de zelfregulering. De huidige regelgeving
op het terrein van arbeidsomstandigheden, de Arbowet, biedt de werkgever mogelijkheden
genoeg om deze problematiek aan te pakken en te behandelen op een gelijk risiconiveau
als andere Arbo-risico's. In 1994 heeft de overheid dit standpunt ook zo verkondigd
in een adviesaanvraag aan de commissie arbeidsomstandigheden van de SER. Samen
met mijn collega van D66, mevrouw Scheltema, heb ik het amendement op stuk
nr. 12 ingediend.Dan kom ik bij het diploma bestuurders rechtspersonen. Van rechtspersonen
die horeca- of slijterbedrijven exploiteren, kan niet worden verlangd dat
alle bestuurders op alle vergunningen worden vermeld. De enkele wijziging
van een bestuurslid zou leiden tot het moeten wijzigen van alle vergunningen
van de rechtspersoon. Bij grote filiaalbedrijven gaat het daarbij soms om
honderden vergunningen. De administratieve lasten die dat met zich brengt,
zijn aanzienlijk en staan niet in relatie tot het doel van de wet.Het huidige vergunningenstelsel belet dat zelfstandige slijters of horecaondernemers
hun bedrijf bij afwezigheid in leiding kunnen geven aan andere vergunninghouders.
Ook slijterijen en horecabedrijven die zijn ondergebracht in een eigen rechtspersoon
kunnen leidinggevenden niet tijdelijk onderling uitwisselen. Omdat deze maatregel
met het voorkomen van alcoholmisbruik niets van doen heeft, wil ik graag van
de minister vernemen wat het doel hiervan is.Voorzitter! Ik kom te spreken over een aantal specifieke punten. Ik begin
met de ontheffingsmogelijkheden. In het wetsvoorstel wil de minister de zogenaamde
ontheffingsmogelijkheden schrappen. In sommige gevallen bestaat echter de
nadrukkelijke behoefte om deze mogelijkheid te handhaven. In situaties waarin
redelijkheid en billijkheid dat vragen, is ontheffing van de inrichtingseisen
als bedoeld in artikel 6 gewenst, zoals ook in de huidige wet is geregeld.
Een soortgelijke ontheffingsmogelijkheid van verkoop van alcoholhoudende drank
in bijvoorbeeld warenhuizen zou conform de huidige regeling
ook voor de hand liggen.Dan kom ik bij het verwijderen van de drankvoorraad in horecalokaliteiten
bij aanwezigheid van minderjarigen, zoals opgenomen in artikel 16, derde lid.
De tekst van het artikel hangt het wel of niet aanwezig mogen zijn van jongeren
onder de 16 jaar op aan de aanwezigheid van alcoholhoudende drank in de horecalokaliteit
Dat heeft tot gevolg dat een bedrijf uitsluitend activiteiten voor jongeren
kan organiseren, ook indien daarbij geen alcoholhoudende drank wordt verstrekt,
nadat de hele drankvoorraad is verwijderd. Het gevolg van deze maatregel is
dat veel bedrijven die van hun avondinkomsten alleen niet kunnen rondkomen
en overdag andere activiteiten organiseren, onevenwichtig worden benadeeld.
De jeugddisco's op de zondagmiddag zijn hierdoor praktisch niet meer te organiseren.
Het enige argument van de minister hiervoor is dat het zo makkelijk te controleren
valt. Het gaat niet om de aanwezigheid van alcoholhoudende drank, maar om
de verstrekking ervan aan minderjarigen. Dit vergt nog een zorgvuldige handhaving
van artikel 16, eerste en tweede lid. Het voorgestelde derde lid is derhalve
volstrekt overbodig.Dan is er het verbod op werk door minderjarigen, zoals voorgesteld in
artikel 21. Met de voorliggende wetswijziging wordt het jongeren onder de
16 jaar verboden om in een horecalokaliteit of slijterij te werken. Mijn fractie
kan zich uiteraard vinden in het idee dat minderjarigen geen drank mogen verkopen.
Maar er zijn tal van andere ondersteunende werkzaamheden, zoals vakken vullen
en broodjes smeren, die natuurlijk prima kunnen worden uitgevoerd door deze
jongeren. In plaats van een verbod op het werken in horecabedrijven en slijterijen
voelt mijn fractie meer voor een verbod op het verstrekken van alcohol door
minderjarigen.Ik kom bij de verruiming van de gemeentelijke bevoegdheden. De gemeenten
krijgen met het voorliggende wetsvoorstel een grote verruiming van de bevoegdheden.
Ik denk hierbij aan vergunningsvoorwaarden. Mijn fractie kan zich grotendeels
vinden in deze maatregelen. Zij kan zich echter niet vinden in twee artikelen.
De gemeente kan door middel van een verordening de leeftijdsgrens voor toelating
tot horecagelegenheden verhogen naar 21 jaar. Omdat dit indruist tegen de
wettelijk bepaalde leeftijdsgrens voelen wij hier niet voor. De gemeente moet
de vergunning verlenen aan horecagelegenheden voor de verkoop van alcoholhoudende
dranken. Dat gebeurt op grond van in de wet genoemde eisen. Tot zover prima,
maar met het wetsvoorstel kan de gemeente buiten de wet om ook zelf nog aanvullende
eisen stellen. Hierdoor ontstaat feitelijk totale decentralisatie van het
horecabeleid, een soort mini-Drank- en horecawet. Dit kan de wetgever toch
nooit hebben bedoeld? Elke gemeente kan zo immers een geheel eigen invulling
geven aan datgene wat landelijk is bepaald. Hiermee ontstaat een onwenselijke
situatie, waardoor aanzienlijke plaatselijke en regionale verschillen ontstaan
in de uitvoering van de wet. Kan de minister hierop een reactie geven?Voorzitter! Het voorliggende wetsvoorstel biedt diverse mogelijkheden,
die wij met de oude wet niet hadden. Er zijn dus verbeteringen te verwachten.
Daar staat tegenover dat het voorstel op zeer veel punten nog niet in orde
is. Ik noem ze hier nogmaals heel kort. De wet bestrijdt alcoholgebruik, maar
niet alcoholmisbruik. De geschiedenis bewijst dat drooglegging niet werkt,
en van selectieve drooglegging verwachten wij al helemaal geen heil. De wet
brengt te veel nieuwe administratieve lasten voor de sector. De wet betuttelt
en kapittelt, en richt zich niet op de verantwoordelijkheid van burgers.Voorzitter! Ik verwacht van de minister in de nabije toekomst een integrale
visie op het alcoholbeleid. Het is de hoogste tijd dat zij met een alcoholnota
naar de Kamer komt, die wij dan hier uitvoerig kunnen bespreken. Ik verheug
mij op de beantwoording van de minister.Mevrouw Kant (SP):Mijnheer de voorzitter! In de wetgeving rond alcohol en tabak gaat het
om het maken van keuzes uit verschillende belangen, die niet in elkaars verlengde
liggen en zelfs tegenstrijdig zijn. Want wat weegt zwaarder: een alcoholbranche
die draait als een tierelier, of de maatschappelijke gevolgen van alcoholmisbruik,
zoals sociale ellende en problemen met de gezondheid? Mogen dit soort branches
die producten voortbrengen die de gezondheid kunnen schaden, ongebreideld
hun gang gaan en zich, zoals zij nu in relatie tot de reclame doen, beroepen
op de vrijheid van commerciële meningsuiting? Of mag de overheid ingrijpen
vanuit maatschappelijk belang, vanuit een oogpunt van bescherming van de volksgezondheid
en welzijn, en vanuit bescherming van de jeugd en de veiligheid?Voorzitter! Ook bij dit wetsvoorstel heeft een weging tussen de economische
belangen van de branche en genoemde andere maatschappelijke belangen plaatsgevonden.
Hier en daar had die afweging wel wat scherper gemaakt kunnen worden in het
voordeel van de andere maatschappelijke belangen. De huidige voorstellen impliceren
geen revolutionaire veranderingen van de bestaande wetgeving, en zullen geen
grote effecten scoren. Dit ondanks de in 1986 door de overheid uitgesproken
wens, dat in het jaar 2000 een 25%-reductie van het alcoholgebruik in Nederland
zou moeten worden bereikt. Dat is niet gelukt. Het gebruik is van 1986 t/m
1994 iets gedaald, en vanaf 1994 is weer sprake van een geleidelijke stijging.
Zon 9% van de bevolking drinkt te veel of is riskant alcoholgebruiker. Helemaal
zorgwekkend is het gebruik onder jongeren. Behalve een toename zien wij een
verschuiving naar een jongere leeftijd. De helft van de jongeren van 10 en
11 jaar drinkt wel eens alcohol. Het aantal jongens van 16 en 17 jaar die
minstens één dag per week 6 of meer glazen drinken, is in enkele
jaren gestegen van 16 naar 28%, en bij de meisjes van 6 naar 12%. Het wordt
de jongeren ook wel makkelijk gemaakt. Uit onderzoek blijkt, dat zij bij uitgaan
te makkelijk alcohol krijgen aangeboden, dat een deel van de horeca en andere
drankverstrekkers de regels niet in acht neemt en te veel uitlijken op gewin,
en dat de reclame voor jongeren uit de hand is gelopen. Het RIVM stelde dat
uit het falende tabaksbeleid kan worden geleerd dat intersectoraal of facetbeleid
alleen kansen op succes biedt bij het maken van duidelijke keuzes, met name
als de belangen tegenstrijdig zijn, bijvoorbeeld gezondheid versus economie.
Met andere woorden: hier passen geen compromissen, maar hoort een duidelijke
stellingname. Overal waar de minister dat doet, zal ik haar
volledig steunen.Voorzitter! De branche heeft als door een wesp gestoken gereageerd op
de kritische uitlating van de minister inzake de evaluatie van de reclamecode.
Reclame voor alcohol zou geen relatie hebben met consumptie. Maar waarom zou
de branche dan toch 170 mln. hieraan uitgeven, als het geen effect zou hebben?
De reactie van de branche daarop is: net als bij tandpasta, moet je een marktaandeel
veroveren. In hoeverre gaat dat op voor jongeren die nu nog niet of nauwelijks
drinken? Heeft het daar dan geen invloed op?Overigens zou volgens een manifest van de GGZ van verleden jaar uit internationaal
onderzoek blijken dat in landen met een verbod op tv-reclame voor sterke drank
de consumptie 60% lager ligt. Ik zeg dit ook tegen de heer Buijs die daarover
een interruptie had in het betoog van de heer Rouvoet en in de richting van
de heer Apostolou, die ook over het effect van reclame heeft gesproken. Misschien
kan de minister hier nog meer over zeggen. Zijn daar nog meer cijfers over
bekend?De vergelijking met tandpasta is natuurlijk onzin. Tandpasta gebruiken
wij namelijk allemaal. Dat mag ik althans hopen. Daarbij gaat het bij die
reclame om een merkkeuze die je probeert te beïnvloeden. Met die tandpasta
krijg je wittere tanden of ruik je lekker uit je mond of die tandpasta heeft
een lekker smaakje. Daarmee wordt geprobeerd de keuze voor een middel te beïnvloeden.
Bij drankreclames ligt dat natuurlijk anders. Die zijn bedoeld om te prikkelen
om iets lekkers te proberen en om het wat vaker te proberen.De alcoholbranche levert een belangrijk en positieve bijdrage aan sport
en cultuur, dat menen zij, en wel via de sponsoring. Ik vind het bedenkelijk
dat steeds meer functies die wij goed en leuk vinden en waar wij van genieten,
afhankelijk worden van deze reclames. De branche ontkent het, maar de minister
constateert terecht dat in veel reclames een relatie wordt gelegd met sociaal
of seksueel succes. De alcoholreclame toont, aldus de minister, succesvolle
mannen en aantrekkelijke vrouwen die het naar hun zin hebben en laat niet
de werkelijkheid zien. De werkelijkheid is dat je van veel bier drinken een
dikke buik krijgt en dat na overvloedige alcoholconsumptie de seksuele prestaties
juist minder worden.De branche moppert dat de minister andere maatstaven aanlegt dan de tekst
van de reclamecode. Dat is volgens mij des te meer een argument voor een eenduidige
en aangescherpte code of beter nog een wettelijk reclameverbod. Een stok voor
de deur, in plaats van achter de deur. Wij hebben wat dat betreft genoeg ervaring
opgedaan met de tabaksbranche. In een ding geef ik de branche toch wel gelijk,
namelijk dat de minister geen antwoord geeft op de vraag wanneer zij over
wil gaan tot een wettelijk verbod. Zij geeft wel aan dat zij de jurisprudentie
van de reclamecodecommissie slechts een beperkte maatstaf vindt voor de werking
van een zelfregulering van de alcoholbranche, maar niet wat haar maatstaven
zijn. Met andere woorden, hoeveel en tot wanneer krijgt de branche van haar
een kans?In 1986 was er al sprake van een wettelijk verbod voor televisie- en radioreclame.
Dat is toen niet doorgegaan, onder de conditie dat zelfregulering goed zou
werken. Aangezien dat duidelijk niet het geval is, lijkt het mij alleszins
gerechtvaardigd, dit voorstel weer uit de kast te halen. Wat is de reactie
van de minister daarop?Een voorbeeld dat bepaalde zaken niet aan de branche over kunnen worden
gelaten, is de uitkomst van een vervolgonderzoek naar de opstelling van alcoholhoudende
mixdranken in de supermarkten. Nog 26% van deze mixdranken staan bij de frisdranken.
Is de minister met mij van mening dat wij op een wettelijke regeling of op
de code moeten kunnen terugvallen? Hetzelfde geldt voor de piekuren en de
happy hours. Een tweede voorbeeld dat je zaken niet aan de branche over kunt
laten, is het achterhouden van een onderzoek over jongeren en drankmisbruik,
waaruit blijkt dat jongeren onder de 16 jaar veelal zelf alcohol kopen. De
voorzitter van het productschap van gedestilleerde dranken zou medebestuurslid
Gruijters gevraagd hebben of deze pogingen kon ondernemen om dit via zijn
partijgenoot, de minister, op een gunstige manier in de pers te krijgen. Ik
heb daarover schriftelijke vragen gesteld. De minister erkende dat het rapport
weliswaar ondergeschikt, maar toch een punt van bespreking was geweest in
haar overleg over het alcoholmatigingsbeleid met de heren Wiegel, Kamminga
en Gruijters als vertegenwoordigers van respectievelijke het Centraal brouwerijkantoor,
Stiva en Stisa en het productschap voor gedestilleerde dranken. Als mannen
zich met alcohol bezighouden of zich inlaten met alcohol, dan willen zij nog
wel eens opdringerig worden. De heren zullen dan ook wel flink gelobbyd hebben.
Daar ga ik maar van uit. Ik wil de minister vandaag er dan ook mee complimenteren
dat zij, zo blijkt uit haar nota, deze lobby heeft weerstaan. Dat de minister
opdringerige heren kan weerstaan, wisten wij al naar aanleiding van de commotie
rond het "Beste Els-briefje".Ook de minister sluit niet uit – zij vindt het zelfs in de rede
liggen – dat kan worden vermoed dat de alcoholbranche het bewuste rapport,
waaruit blijkt dat het erbarmelijk is gesteld met de spontane naleving van
de leeftijdsgrenzen, heeft willen uitstellen tot het moment van dit plenaire
debat.Naast het terugdringen van reclame, is goede voorlichting een van de efficiëntste
middelen. Hoeveel wordt hier eigenlijk aan uitgegeven en in welke verhouding
staat dit tot de reclame-uitgaven? Hoewel minder effectief lijkt het mij toch
goed de bereikbaarheid – bereikbaarheid is in dit verband een vreemd
woord, want het wordt normaliter gebruikt bij voorzieningen, misschien kan
het beter worden vervangen door "grijpbaarheid" – van alcohol te verminderen.
Ook het handhaven van leeftijdsgrenzen zal met minder verkooppunten beter
uitvoerbaar zijn. Mijn fractie steunt dan ook de voorgestelde beperkingen
van de verkooppunten.De minister wil de huidige leeftijdgrenzen handhaven. Ik twijfel zelf
ook een beetje of het optrekken van de grens naar 18 jaar voor alle alcoholische
dranken een juiste maatregel is. Wellicht gaan wij hiermee iets te ver. Ik
hoor echter graag waarom de minister is teruggekomen op haar oorspronkelijke
voorstel, een leeftijdsgrens van 18 jaar in te stellen voor alle dranken.
Uit een recent onderzoek van het Nipo blijkt dat hiervoor een draagvlak onder
de bevolking bestaat. Er zijn dan ook een aantal goede argumenten voor een
grens van achttien jaar. Hierdoor zou er een uniforme leeftijdsgrens komen voor tabak, gokken, softdrugs en alle soorten alcohol. Volgens de
minister leidt invoering van deze leeftijdsgrens tot een substantieel lager
alcoholgebruik. Daar komt nog bij dat het onderscheid tussen zwak- en sterkalcoholische
dranken enigszins kunstmatig is nu de zogenaamde mixdranken zijn ingevoerd.
Wij gooien tegenwoordig immers alles gewoon door elkaar.Mijnheer de voorzitter! Ik steun dus vrijwel alle maatregelen die door
de minister zijn voorgesteld, al had het hier en daar nog wel wat steviger
gemogen. Ik denk daarbij aan het onmiddellijk opleggen van een reclameverbod,
in plaats van afwachten. Wij willen "een stok voor de deur" in plaats van
een stok achter de deur. Maar goed, er komt in ieder geval een stok. Een wettelijke
grondslag voor een reclameverbod is alleszins gerechtvaardigd. Er moet echter
wel duidelijkheid worden geschapen over de voorwaarden die de minister zal
stellen aan de branche, voordat zij de stok mogelijkerwijs alsnog gebruikt.Hoewel ik het beleid van de minister dus grotendeels volg – dat
is ook wel eens een keer prettig – heb ik wel een probleem met de positie
die zij inneemt ten opzichte van de niet-commerciële sector. De voorstellen
van de minister lijken redelijk, maar zijn moeilijk uitvoerbaar, gezien het
risico dat deze met zich brengen voor het voortbestaan van het club- en buurthuiswerk
en het aantrekken van vrijwilligers. Ik steun derhalve de amendementen van
de heren Udo en Apostolou op dit punt. Er is enige onduidelijkheid gerezen
over het amendement van de heer Apostolou, maar ik ga ervan uit dat het desbetreffende
artikel betrekking heeft op sportkantines. Andere sportgelegenheden, zoals
de sporthal zelf, liggen bepaald niet voor de hand. Het lijkt mij moeilijk
een balletje te slaan met een glas in de hand. In een gewoon zwembad zie ik
ook niet zo gauw gebeuren dat er alcohol wordt geschonken, maar in de zwemparadijzen
kan wel het een en ander geconsumeerd worden. Hoe kijkt de minister daar tegenaan?Hoewel ik de genoemde amendementen steun, ben ik van mening dat er nog
veel moet gebeuren op het gebied van het alcoholmatigingsbeleid, ook in de
sportsector. Is de minister bereid onderzoek te doen naar de praktijk van
de alcoholverstrekking bijvoorbeeld in sportkantines? De voorstellen van NOC-NSF
kunnen bijdragen aan alcoholmatiging door instructies aan barvrijwilligers
en invoering van een bestuursreglement. Ik krijg hierop graag een reactie
van de minister.Voor een goed alcoholmatigingsbeleid is er veel meer nodig dan alleen
dit wetsvoorstel. Het is maar een stapje. Kunnen wij nadere voorstellen in
het kader van een overall alcoholbeleid verwachten? Het is belangrijk dat
wordt nagegaan wat de oorzaken van overmatig alcoholgebruik zijn. De vraag
waarom steeds meer jongeren gaan drinken, is in het bijzonder van belang.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De minister zal morgenmiddag antwoorden, waarna de rest van de behandeling
zal volgen.Sluiting 22.46 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-192-221.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl