Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen:  - Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met leer-werktrajecten in de basisberoepsgerichte leerweg van het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (regeling leer-werktrajecten vmbo) (28444);  - Wijziging van de Wet van .... 2003 inzake regeling leer-werktrajecten vmbo (28928)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 904-912

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-07-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 30, pagina 904-912

24-06-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28444Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28928Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Europese Conventie, te weten: - de motie-Jurgens inzake meerderheidsbesluitvorming financiële perspectieven (28473, nr. 158j); - de motie-Platvoet c.s. inzake meerderheidsbesluitvorming artikel 99 (28473, nr. 158r)Pagina 904-904
Verkiezing van de tweede ondervoorzitter der KamerPagina 903-904
Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met leer-werktrajecten in de basisberoepsgerichte leerweg van het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (regeling leer-werktrajecten vmbo) (28444); - Wijziging van de Wet van .... 2003 inzake regeling leer-werktrajecten vmbo (28928)Pagina 904-912
Lijst van besluiten (dinsdag 24 juni 2003)Pagina 912-913
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 24 juni 2003)Pagina 913-914
Verkiezing van de eerste ondervoorzitter der KamerPagina 903-903
Presentie en opening (dinsdag 24 juni 2003)Pagina 903-903

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen:Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs
in verband met leer-werktrajecten in de basisberoepsgerichte leerweg van het
voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (regeling leer-werktrajecten vmbo)
(28444);Wijziging van de Wet van .... 2003 houdende
wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs
in verband met leer-werktrajecten in de basisberoepsgerichte leerweg van het
voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (regeling leer-werktrajecten vmbo)
(28928).De voorzitter:Ik heet van harte welkom minister Van der Hoeven, die voor het eerst in
ons midden is als lid van het kabinet-Balkenende II.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Linthorst (PvdA):Voorzitter. Mijn fractie wil de indiening van de thans voorliggende wetsvoorstellen
aangrijpen om enkele meer algemene opmerkingen te maken over het vmbo. 60%
van onze jongeren gaat naar het vmbo en toch neemt dat nog steeds een wat
ondergeschoven positie in. In de regeringsverklaring wordt een pleidooi gehouden
voor nauwe samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven en wordt specifiek
een aantal onderwijssectoren genoemd, maar niet het vmbo, terwijl toch juist
in die sector samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven van essentieel
belang zou kunnen zijn, niet alleen voor het onderwijs, maar ook voor de leerlingen.De v in vmbo staat niet voor voortgezet, maar voor voorbereidend. Officieel
leidt het vmbo niet op tot een startkwalificatie, waarmee wij bedoelen de
kennis, kunde en vaardigheden die mensen nodig hebben om volwaardig te kunnen
participeren op de arbeidsmarkt. Het vmbo is voorbereidend onderwijs en moet
worden afgerond met een mbo-diploma. Tegelijkertijd moet worden erkend dat
een deel van de vmbo-leerlingen niet in staat is of niet gemotiveerd is om
een startkwalificatie te behalen. Mijn fractie begrijpt de zorg over jongeren
zonder zo'n kwalificatie. Het risico is inderdaad groot dat die jongeren als
zij ouder en dus duurder worden, er als eerste uitvliegen. Mijn fractie ziet
evenwel dat de nadruk die wordt gelegd op het behalen van een startkwalificatie
ook negatieve gevolgen heeft. De "lerende doeners", zoals de jongeren in het
wetsvoorstel zo mooi worden omschreven, worden vooral beoordeeld op wat zij
niet kunnen. Op die manier worden zij ook benaderd in het voorliggende wetsvoorstel.
Leer-werktrajecten vormen geen volwaardige vijfde leerweg binnen het vmbo,
maar zijn voorbehouden aan een specifieke groep leerlingen. Hoe je het ook
wendt of keert, die trajecten zijn toch een beetje een vangnet voor potentiële
drop-outs. Natuurlijk zitten er onder de vmbo-leerlingen potentiële voortijdig
schoolverlaters. Het is ook goed als die leerlingen niet worden losgelaten.
Er zijn evenwel ook vmbo-leerlingen die niet kunnen leren of geen zin hebben
om te leren, maar wel twee rechterhanden hebben. In de huidige benadering
wordt aan die groep geen recht gedaan. Mijn fractie ziet graag dat die leerlingen
niet worden beoordeeld op wat zij niet kunnen, maar worden gewaardeerd om
wat zij wel kunnen. Er is niets mis met het leren van een vak. Sterker nog,
wie soms een loodgieter nodig heeft, weet hoe uitermate schaars goede vakmensen
zijn.Sommige leerlingen zullen, hoe jammer wij dat ook vinden, nooit meer de
draad van het leren oppakken. Zij zijn opgelucht dat zij niet meer hoeven.
Ongetwijfeld is er ook een groep die dat wel wil. Dat zijn de laatbloeiers
of de spijtoptanten die achteraf gezien toch graag hadden doorgeleerd. Moeten
wij deze groep nu dwingen om in eerste instantie een mbo-diploma te halen
of zijn zij er meer bij gebaat als zij later alsnog worden gefaciliteerd?Wij hebben de behandeling van het wetsvoorstel aangegrepen om een aantal
meer algemene opmerkin gen over het vmbo te maken. Het is een
belangrijke onderwijssector, die onze volle aandacht verdient. Daarom vragen
wij de minister om bij de komende begrotingsbehandeling uitvoerig in te gaan
op de toekomst en de positie van het vmbo die de minister voor ogen heeft.
Met het voorliggende wetsvoorstel zelf kan onze fractie van harte instemmen.
Het doet ons deugd dat binnen het vmbo meer maatwerk mogelijk wordt. Wij hebben
echter nog wel een aantal vragen. Deelt de minister de zienswijze van de PvdA-fractie
dat praktische kennis en vaardigheden worden ondergewaardeerd ten opzichte
van theoretische kennis en vaardigheden? Is de zij bereid te bewerkstelligen
dat de leer-werktrajecten kunnen uitgroeien tot een volwaardige vijfde leerweg
binnen het vmbo? Is zij bereid om aan de leerroute een erkend vmbo-diploma
te koppelen? Ziet de bewindsvrouw mogelijkheden om de laatbloeiers en spijtoptanten
in deze groep, die op een later moment alsnog onderwijs willen volgen, daarbij
te faciliteren? Als zij daarvoor geen mogelijkheden ziet, is zij dan bereid
te onderzoeken op welke manier ze kunnen worden gecreëerd?De voorzitter:Mevrouw Linthorst, dit is weliswaar niet uw maidenspeech in de Kamer,
want die heeft u gehouden op 21 november 1995 bij de behandeling van de Tijdelijke
wet vrachtverdeling Noord-Zuid-vervoer. Toch ga ik niet voorbij aan uw eerste
speech in de Kamer na uw terugkeer. U was eerder lid in de periode 1995-1999.
Bij uw afscheid op 1 juni 1999 stelde de toenmalige voorzitter er zeker van
te zijn dat u zich niet uit het politieke strijdperk zou laten verdringen.
Hij zei toen: "Wellicht keert ook zij te zijner tijd terug." Hij heeft gelijk
gekregen; u bent er weer. Ik wens u daarmee van harte geluk. Ik geef iedereen
de gelegenheid om u te feliciteren.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Het percentage van het BBP dat voor onderwijs wordt uitgetrokken,
liep de afgelopen vijftien jaar terug van meer dan 7 naar ongeveer 4,7. Dat
is heel ver onder het OESO-gemiddelde, dat op ongeveer 5,8% staat. Op de lijst
van OESO-landen bungelt Nederland dan ook ergens helemaal onderaan. De neergang
moet worden gekeerd, zo vindt ook het nieuwe kabinet, alsmede de minister,
die de kenniseconomie hoog in het vaandel voert. Landen die serieus werk maken
van de kenniseconomie, zoals Finland, besteden bijna het dubbele aan onderwijs.
Om alleen maar op het OESO-gemiddelde te komen, heeft de minister, als ik
het goed heb berekend, recht op 3 mld extra. Gefeliciteerd! De voorgenomen
700 mln voor de komende vier jaar zijn natuurlijk wat schaars. De minister
kan rekenen op de steun van de SP-fractie als zij bij haar collega Zalm een
verhoging van het onderwijsbudget eist. Dat heeft zij vandaag alvast binnen.Het doet mij veel deugd om mijn eerste bijdrage positief te beginnen,
want mijn fractie verwelkomt de Regeling leer-werktrajecten vmbo die voorligt.
Er is een nieuw traject, om te bevorderen dat leerlingen een startkwalificatie
behalen in het vmbo die aansluiting geeft op vervolgonderwijs, of wellicht
uitzicht biedt op een baan. Doordat in het curriculum een buitenschools praktijkgedeelte
is opgenomen van 80 tot 160 dagen, de zogenaamde "lerende doeners", geeft
dit leertraject de kans om op een meer praktijkgerichte wijze een diploma
te behalen. Daarbij is er sprake van maatwerk voor jongeren, die anders wellicht
zouden uitvallen. Dit maatwerk is nodig, want het vmbo is een ondergeschoven
kindje. Het schooltype heeft te maken met het grootste lerarentekort, de meeste
zwarte scholen en met de meeste agressie. Bovendien kent dit schooltype, waar
maar liefst twee derde van alle leerlingen in Nederland naartoe gaan, de grootste
schooluitval. Op dit moment hebben wij te maken met zo'n 47.000 voortijdige
schoolverlaters, waarvan 27.000 nog steeds geen startkwalificatie hebben gehaald.Mevrouw Linthorst merkte op dat er niets mis is met het leren van een
vak. Als filosoof kan ik dat beamen, als politicus trouwens ook, maar het
probleem is, dat mevrouw Linthorst vergeet dat 27.000 van deze leerlingen
geen kwalificatie behalen. Dat is heel erg, want uitvallers op school worden
later ook vaak uitvallers in de samenleving. Geen diploma behalen betekent
weinig kans op een baan, wat in onze maatschappij helaas minder actieve deelname
aan het sociale leven betekent. Geen diploma betekent vaak ook een deuk in
het zelfvertrouwen van jongeren. Het gevoel kan versterkt worden dat men er
"toch niet bij hoort". Deze week kwam bijvoorbeeld het Trimbos-instituut met
de resultaten van een onderzoek naar het geluksgevoel onder jongeren. Vmbo-jongeren
scoren erg slecht op dit punt.Mijn fractie steunt de intenties van de nieuwe regeling. Wij waarderen
het nadrukkelijk dat ook de taal en sociale vaardigheden in dit traject een
belangrijke rol spelen. Toch heeft mijn fractie enkele praktische vragen.
Het buitenschoolse gedeelte van de leer-werktrajecten wordt verzorgd door
een bedrijf of organisatie. Heeft de minister al zicht op het aantal leerbedrijven
dat bij de inwerkingtreding van deze wet, voorlopig voor het leerjaar 2003-2004,
in de buurt van vmbo-scholen beschikbaar is? Met nadruk zeg ik: "in de buurt".
Zonder spoken te willen zien, hoewel je dat een socialist nauwelijks kwalijk
kunt nemen, vraagt mijn fractie zich af hoe deze regeling in de praktijk gaat
uitpakken. Wij menen dat in ieder geval voorkomen moet worden dat goedbedoelende
praktijkbegeleiders in een bedrijf of instelling de stagelopers "erbij" gaan
doen. Ziet de minister het gevaar dat leerbedrijven jongeren zien als goedkope
arbeidskrachten? Bovendien moeten leerbedrijven gekwalificeerde praktijkbegeleiders
hebben. Hun kwaliteit moet blijken uit certificaten of uit gebleken ervaring.
Over wat voor certificaten spreken wij dan? Over een cursus zoals aangeboden
door de Landelijke organen beroepsonderwijs? Welke didactische ervaring moet
een praktijkbegeleider hebben? De SP-fractie ziet hier toch nog veel onduidelijkheid,
met name omdat het moment van invoering aanstaande is.Het voorstel voorziet ook in een verplichte overeenkomst tussen de school
en het leerbedrijf. Daarbij moet de school tezamen met de Landelijke organen
beroepsonderwijs de kwaliteit van het buitenschoolse gedeelte van de opleiding
in de gaten houden. Als ik het goed heb begrepen, is de minister bereid daarvoor
ruim 24 mln euro per jaar te reserveren, ruim 13,5 mln aan fiscale
voordelen voor leerbedrijven, 6 mln voor de scholen en 4,5 mln voor de Landelijke
organen. Het waarborgen van de kwaliteit van de leerbedrijven, zo blijkt uit
de memorie van toelichting, ligt vooral bij de Landelijke organen. Dat brengt
mij tot de volgende vraag: de leer-werktrajecten moeten maatwerk verzorgen
voor iedere leerling. Voorziet de minister niet een toename van bureaucratie
als derden de voor elke leerling specifieke overeenkomst tussen school en
leerbedrijf moeten toetsen? Vindt de minister het niet wenselijk dat scholen
ook hierin meer verantwoordelijkheid krijgen? Zij moeten immers ook al toezien
op de kwaliteit van de praktijkbegeleiders. Moeten de scholen dan niet ook
meer middelen krijgen? Ik gaf de minister in het begin al aan dat zij geld
genoeg heeft en in ieder geval een hoop geld tegoed.Er is al gesproken over de spanning tussen de autonomie van scholen en
waarborgen voor individuele leerlingen. Goede begeleiding vraagt betrokken
leerlingbegeleiders, dat zal de minister met mij eens zijn. Niet meer regels,
maar extra gelden kunnen hier naar de mening van mijn fractie veel goeds betekenen.
In dat verband vraag ik aan de minister of 6 mln extra niet wat weinig is,
vergeleken met de 18 mln extra voor de bedrijven en toezichthouders. Wanneer
mag deze Kamer een evaluatie van de regeling tegemoet zien? Ook belangrijk
acht mijn fractie de vraag of het getuigschrift praktijkonderwijs –
zo wordt de startkwalificatie waarmee leerlingen hun leer-werktraject afsluiten,
straks genoemd – niet gewoon "diploma" mag heten. De minister knikt,
dan is deze vraag al beantwoord. Dank u wel, minister.Graag wil ik ook van de gelegenheid gebruik maken om met de minister nog
wat verder te kijken dan deze regeling. Tijdens de conferentie van Europese
ministers in Lissabon in 2000 beloofde de minister de uitval van leerlingen
in 2006 te beperken met 30% en in 2010 met 50%. Daartoe geeft de Regeling
leer-werktrajecten vmbo een eerste goede aanzet, maar ook niet meer dan dat.
Sinds 2000 is de uitval, zo weten wij bij benadering, alleen maar toegenomen.
Ik benadruk dat wij dit slechts bij benadering weten. Kan de minister aangeven
wanneer zij deze Kamer inzicht geeft in de werkelijke uitvalpercentages? De
minister zal begrijpen dat dit nodig is om te kunnen beoordelen of in 2006
die 30% worden behaald. Graag willen wij de cijfers nu weten, zodat wij over
enkele jaren kunnen beoordelen of de minister haar doel heeft gehaald. Ik
ga nog een klein stapje verder, wij moeten immers ambitieus zijn. Wanneer
denkt de minister haar budget op OESO-niveau te hebben? Nogmaals, mijn fractie
zal haar daarbij van harte steunen. Belangrijker nog dan de nieuwe leer-werktrajecten
in het vmbo is voor de SP-fractie dat de komende jaren structureel wordt geïnvesteerd
in het vmbo, dat op dit moment een ondergeschoven kindje is. De SP houdt op
dit moment een landelijke enquête onder alle vmbo-scholen. Van de uitkomst
zullen wij de minister en de beide Kamers op de hoogte stellen.Tot slot kom ik nog even terug op de leer-werktrajecten. De onderhavige
regeling blijkt te voorzien in een grote behoefte. De meeste vmbo-scholen,
zo begreep ik uit het advies van de Raad van State, nemen nu al meer vakken
in de leer-werktrajecten op dan het voorgeschreven minimum uit de Leer-werktrajectenregeling
van 2001. Op 2 mei schreef de minister in een memorie van antwoord dat de
mogelijkheden worden onderzocht om de leer-werktrajecten uit te breiden naar
de andere leerwegen in het vmbo. Mijn fractie wil graag weten of de minister
er ondertussen al uit is en, zo niet, wanneer wij dan een antwoord kunnen
verwachten.De SP-fractie ziet ernaar uit om in de komende periode in deze Kamer nog
veel nuttige debatten met de minister te voeren over het vmbo. Mijn fractie
vindt de Regeling leer-werktrajecten vmbo in elk geval een goed begin, waarvoor
complimenten op zijn plaats zijn.De voorzitter:Mijnheer Van Raak, u heeft in uw maidenspeech zelf al gememoreerd dat
u filosoof bent. U hebt onder andere filosofie gestudeerd aan de Erasmus Universiteit
in Rotterdam. Naast uw docentschap geschiedenis bij de Universiteit van Amsterdam
en uw verbondenheid aan het Wetenschappelijk Bureau van de SP, bent u nu de
SP-fractie in deze Kamer komen versterken. U bent een welkome aanwinst. Ik
denk dat dit niet alleen voor uw fractie geldt, maar voor heel de Kamer.Uw proefschrift uit 2001 betrof een historisch onderzoek naar het conservatisme
in Nederland in de negentiende eeuw. Deze stroming heeft niet geresulteerd
in de vorming van een politieke partij. Dat is wel gebeurd met de politieke
stroming waaruit de partij is voortgekomen namens welke u in deze Kamer zit,
namelijk de SP. Wij hopen nog veel van u te horen. Ik wens u geluk met uw
maidenspeech en succes met alle verdere werkzaamheden in deze Kamer!De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Klink (CDA):Voorzitter. Ook de CDA-fractie wil de minister complimenteren met het
tot stand brengen van de basis beroepsgerichte leerweg in het voortgezet onderwijs.
Wij complimenteren haar omdat wij het heel goed vinden dat er maatwerk wordt
geboden in het vmbo. De nieuwe leerweg komt tegemoet aan de vaardigheden en
belangstelling van leerlingen die minder op hebben met een schoolse en theoretische
leerweg. Gezien hun belangstelling zijn deze leerlingen gebaat bij een specifieke
didactische aanpak. Een dergelijke aanpak kan worden geboden door een leerbedrijf.Wij tekenen daarbij aan dat die aanpak niet alleen van betekenis kan zijn
en hoeft te zijn voor die leerlingen die minder intellectueel zijn ingesteld.
Ook zij die een meer theoretische leerweg wel degelijk aankunnen, hebben daar
soms uit didactisch oogpunt moeite mee. Hun belangstelling ligt daar simpelweg
niet. Zij willen meer en sneller aan de slag in de wereld van het beroep,
bijvoorbeeld in een garagebedrijf, op een boerderij of wellicht op een kantoor.
Vanuit dat oogpunt juicht ook de CDA-fractie het toe dat de minister gaat
verkennen of deze benadering ook zinvol is voor leerlingen die op zichzelf
genomen in aanmerking komen voor een kaderberoepsgerichte of een theoretische
leerweg. Wij hopen dat de minister die verkenning met een positieve instelling
wil verrichten en wij zijn uitermate benieuwd naar de uitkomsten. De CDA-fractie heeft in haar vorige samenstelling kritische vragen gesteld
over het onderhavige wetsvoorstel. Het zat haar toch dwars dat er in een tijd
en een klimaat van deregulering zeven nieuwe en soms omvangrijke bepalingen
aan de Wet op het voortgezet onderwijs zouden worden toegevoegd. De fractie
vroeg zich dan ook af of al die bepalingen wel nodig waren. Kan er niet worden
volstaan met meer algemene zorgplichten van scholen en bevoegdgezagsorganen
ten behoeve van de betrokken leerlingen, gekoppeld aan de eindtermen die immers
ook voor deze leerlingen blijven gelden? Waarom moet de wet voorschrijven
hoeveel uren er in het derde en het vierde leerjaar besteed mogen worden aan
het buitenschoolse praktijkgedeelte? Kan dit niet meer worden overgelaten
aan het samenspel van leerling, bevoegd gezag en leerbedrijf? Aan veel verplichtingen
die in de wet staan, zullen deze organen, scholen en leerbedrijven spontaan
beantwoorden. Dat hoort nu eenmaal bij een goede leerlingbegeleiding en bij
goed onderwijs.Zijn ook al de wettelijke criteria waaraan de leerbedrijven moeten voldoen,
echt nodig, zeker nu blijkt dat de landelijke organen voor beroepsonderwijs,
die de criteria moeten toepassen, zonder een dergelijke detaillering goed
werk verrichten in het vervolgonderwijs? Zijn al deze wettelijke bepalingen
voor deze categorie van onderwijs dus wél nodig en werken zij in bepaalde
gevallen niet verstarrend? Ik denk aan de bepaling dat elke leerling elke
week binnen- en buitenschools onderwijs moet volgen. Gesteld dat dit om welke
reden dan ook niet praktisch is, belemmert dit dan niet de flexibiliteit?Over het aantal uren per jaar dat een buitenschools praktijkgedeelte gevolgd
mag worden, heb ik al gesproken. Ik noem nog de bepaling dat een leerbedrijf
voldoende variatie moet bieden of respect moet tonen voor het multiculturele
karakter van de populatie. Zijn die bepalingen nu wel nodig? Niemand, zeker
de CDA-fractie niet, zal het oneens zijn met bijvoorbeeld het criterium van
de multiculturaliteit. Is zo'n aparte bepaling nodig, gezien de bestaande
wetten? Ik denk aan de Algemene wet gelijke behandeling en aan bekende strafrechtelijke
discriminatiebepalingen.Nogmaals, dit zijn de bezwaren van de CDA-fractie in de vorige samenstelling
tegen dit wetsvoorstel. De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
heeft ons evenwel grotendeels overtuigd met de memorie van antwoord. Zo antwoordt
zij dat het hierbij gaat om een zeer kwetsbare groep leerlingen. Wij onderschrijven
dat. Er moet voor gezorgd worden dat de beroepsgerichte leerweg voor deze
kwetsbare leerlingen geen drop-outvariant wordt, een variant waarvan eigenlijk
alleen het bedrijf op de korte termijn de vruchten plukt, omdat het zo aan
goedkope arbeidskrachten kan komen, of een kwaadwillende school, omdat die
zo voor een periode wellicht van een lastige leerling verlost wordt. Geen
veredelde drop-outroute dus! Dat is ook de mening van de CDA-fractie.Nog een argument van de minister is van meer wetsystematische aard. De
minister betoogt onder meer dat de wet voor het voortgezet onderwijs essentiële
deugdelijkheidsbepalingen bevat. Een en ander geldt ook voor de nieuwe leerweg
die nu in het vmbo wordt gecreëerd. Hierin is volgens de minister dan
ook het verschil gelegen met de Wet educatie en beroep. De kwaliteitscriteria
voor de leerbedrijven staan niet apart in die wet. Ook dit argument is voor
ons overtuigend.Hierbij moet echter wel worden aangetekend dat er in de boezem van het
CDA, alsook elders, in verband met de Wet op het voortgezet onderwijs ideeën
bestaan over meer eigen verantwoordelijkheid voor scholen. Hiermee is gezegd
dat bestaande wetgeving qua opbouw en systematiek op zichzelf niet heilig
is en niet kan betekenen dat nieuwe wetgeving daar per se bij moet aansluiten.Zoals gezegd, overtuigt de minister ons met name als zij wijst op de kwetsbare
leerlingen. De CDA-fractie hecht er echter aan om daaraan toe te voegen dat
diezelfde leerlingen ook baat hebben bij regelgeving die niet belemmerend
werkt, die leerbedrijven niet nodeloos afschrikt en die het samenspel tussen
school, leerbedrijf en leerling niet nodeloos bemoeilijkt.De CDA-fractie wil dan ook dat de minister serieus naar onze eerste inzet,
namelijk deregulering, kijkt. Wij vragen de minister derhalve met enige klem
om bij de voorgenomen evaluatie van deze wetswijziging na te gaan of en zo
ja, in hoeverre de nieuwe wettelijke bepalingen overbodig zijn gebleken dan
wel misschien zelfs hinderlijk voor het goede samenspel tussen leerling, leerbedrijf
en landelijk orgaan voor het beroepsonderwijs, uiteraard allemaal met inachtneming
van een blijvende bescherming van belangen van kwetsbare leerlingen, om wie
het uiteindelijk te doen is.De voorzitter:Mijnheer Klink, u bent van huis uit socioloog. Het is dan ook verrassend
en boeiend om te lezen dat u naast een periode gewerkt te hebben bij het wetenschappelijk
instituut voor het CDA, werkzaam geweest bent bij het ministerie van Justitie,
onder andere bij de directies wetgeving en rechtspleging. U bent gepromoveerd
aan de juridische faculteit van de Universiteit van Leiden op een proefschrift
getiteld "Christen-democratie en overheid". Vervolgens bent u weer teruggekeerd
naar het wetenschappelijk instituut voor het CDA, maar nu als directeur.Op grond van allerlei publicaties meen ik te mogen constateren dat u van
vele markten thuis bent. Ik wens u dan ook veel geluk met deze maidenspeech
en van harte succes met alle werkzaamheden die u in deze Kamer zult verrichten!De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Dupuis (VVD):Mevrouw de voorzitter. In tegenstelling tot sommige woordvoerders zal
ik hier geen algemene beschouwingen houden maar mij concentreren op de regeling
die nu ter bespreking voorligt. Ik kan het heel kort houden want de VVD heeft
alleen maar lof voor deze regeling. Wij hebben vele jaren grote zorgen gehad
over het grote aantal theoretische vakken in het vmbo en de daarmee corresponderende
uitval van leerlingen die eigenlijk niet geschikt waren voor deze vorm van
onderwijs. Dat er nu een mogelijkheid komt voor leerlingen met een meer praktische
inslag om een praktische leerweg te volgen, is buitengewoon goed. Het had
natuurlijk al veel eerder moeten gebeuren, maar nu is het dan eindelijk zover. De Raad van State heeft een interessante opmerking gemaakt over een mogelijk
conflict met de Wet op de leerplicht die mogelijk niet zou toestaan dat een
leerling een zo groot aantal uren buiten de school doorbrengt. De minister
heeft terecht gezegd dat dit plaatsvindt in het kader van en onder toezicht
van de school en dat daarmee voldaan wordt aan de leerplicht. Daarmee is ook
voor de VVD het enig mogelijke obstakel weggenomen. Wij zullen deze wet dan
ook geen strobreed in de weg leggen.Minister Van der Hoeven:Mevrouw de voorzitter. Allereerst feliciteer ik mevrouw Linthorst, de
heer Van Raak en de heer Klink van harte met hun maidenspeech. Ik vind het
heel leuk dat ik hier voor de eerste keer ben in de periode Balkenende II
en drie maidenspeeches mag beluisteren. Ik voel mij verbonden met degenen
die hun eerste optreden in deze Kamer hadden.Het wetsvoorstel inzake de leer-werktrajecten lag al langer bij de Kamer
voor. Op een gegeven ogenblik ontdekten wij een onvolkomenheid in het voorstel,
hetgeen heeft geleid tot een novelle. In het voorstel kon worden gelezen dat
elke leerling elke week een binnenschoolse en een buitenschoolse component
moest volgen; de heer Klink heeft daar terecht op gewezen. Daarom is nu bij
novelle geregeld dat elke leerling elke week een binnenschoolse component
volgt. Dat was nodig omdat krachtens de leerplicht het buitenschools leren
ingekaderd moet zijn in het totale leerpakket. Ik stel het zeer op prijs dat
wij vandaag over beide onderwerpen kunnen spreken.De leer-werktrajecten zijn onderdeel van het vmbo. Mevrouw Linthorst en
de heer Van Raak hebben expliciet gewezen op de problemen in de beeldvorming
rond het vmbo. Zij hebben daarin gelijk. Als er ook maar iets slechts te melden
is over het vmbo, staan de kranten vol, is het Journaal vol en is Nova vol.
Als er echter iets leuks of goeds te melden is, bijvoorbeeld het feit dat
de centrale examens goed gemaakt zijn, krijg ik van diezelfde media het signaal
dat ik die avond echt niet hoef komen opdraven omdat het goed nieuws is. Ik
vind dat zeer jammer, want daarmee doet men veel onrecht aan deze onderwijsvorm
waarin inderdaad 60% van onze twaalf- tot zestienjarigen zitten. Ik vind het
ongelooflijk belangrijk dat wij ook in positieve zin praten over het vmbo
en kansen geven aan het vmbo, maar ook dat wij nagaan op welke manier wij
moeilijkheden, zoals de inrichting van de leer-werkplekken, kunnen oplossen.
Ik vond het aardig dat de heer Van Raak zei: ik gun u 3 mld. Ik vrees echter
dat ik die 3 mld niet krijg. In dat ene miljard dat ik wel heb uit de enveloppes
van Balkenende I en Balkenende II, waarover wij in de begroting voor 2004
voorstellen zullen doen, zit ook geld voor het vmbo. Daar kan men van overtuigd
zijn. Juist als je uitspreekt dat deze onderwijstak een extra steuntje in
de rug nodig heeft, dan moet je dat ook geven. Ik kom daar graag op terug.De heer Van Raak (SP):60% van de leerlingen gaat naar het vmbo. Gaat dan ook 60% van die ene
miljard naar het vmbo?Minister Van der Hoeven:Die vraag had ik kunnen verwachten, maar voor het antwoord moet u even
wachten totdat wij met onze voorstellen komen.Er is ook gesproken over het probleem van de uitval. De Kamer krijgt daarover
binnenkort een aantal cijfers voorgelegd. Wij hopen met de leer-werktrajecten
een deel van de uitval op het vmbo aan te kunnen pakken, maar daarmee zijn
wij er niet. Er zijn te veel leerlingen die in het BVE-traject, het vervolgtraject,
uitvallen en die in feite alleen met een vmbo-diploma aan de slag kunnen en
dus eigenlijk geen startkwalificatie hebben. Samen met staatssecretaris Nijs
en minister De Geus van SZW ben ik bezig met de ontwikkeling van een plan
dat moet voorzien in de aanpak van jeugdwerkloosheid en ervoor moet zorgen
dat leerlingen met voldoende scholing op de arbeidsmarkt terechtkomen. Ook
daarom willen wij iets aan de uitval doen. Het is immers inderdaad noodzakelijk
dat de in het plan van Lissabon genoemde zaken worden aangepakt. Het duurt
nog even voordat wij met ons plan komen, want het moet nog in de ministerraad
worden behandeld, maar het komt in ieder geval.De leer-werktrajecten vormen een onderdeel van het vmbo. Mevrouw Linthorst
en de heer Van Raak vroegen of de leer-werktrajecten als werkvorm kunnen worden
toegevoegd aan de andere leerwegen van het vmbo. Ik ben dat van plan. Dat
staat ook in de memorie van antwoord, maar ik kan nog niet aangeven wanneer
dat gebeurt. Ik kom erop terug voor de evaluatie. Die vindt over twee jaar
plaats, maar ik kan mij voorstellen dat de Kamer al eerder iets wil zien van
mijn plannen daarvoor.Ik hecht zeer aan de evaluatie. De heer Klink vroeg of kan worden bekeken
in hoeverre de wettelijke bepalingen ter zake hinderlijk of zelfs overbodig
zijn en of het met minder regels kan. De heer Klink voegde eraan toe dat er
evenwicht moet blijven bestaan tussen de deregulering enerzijds en de bescherming
van deze zwakke groep leerlingen anderzijds. Ik zeg graag toe dat dit in de
evaluatie wordt meegenomen. Wij kunnen daar zelf ook nog van leren, want het
gaat er per slot van rekening om dat wij onze doelstelling halen. Als blijkt
dat de regels belemmerend werken in dat opzicht, dan moeten wij daar iets
aan doen.Mevrouw Linthorst vroeg of de leer-werktrajecten kunnen uitgroeien tot
een volwaardige vijfde leerweg binnen het vmbo. Ik wijs er wat dat betreft
op dat ook bij andere leerwegen de mogelijkheid van leer-werktrajecten aanwezig
moet zijn. Dat wil zeggen dat er geen vijfde leerweg van kan worden gemaakt,
want dat staat haaks op elkaar. De leer-werktrajecten zijn eigenlijk een alternatieve
onderwijsvorm voor anders lerende leerlingen. Ik ben het er helemaal mee eens
dat ook anders lerende leerlingen, leerlingen die met hun handen leren, aan
de bak moeten kunnen komen. Wij beginnen daarmee binnen de onderste leerweg,
maar het is de bedoeling na te gaan op welke manier dit ook binnen de andere
leerwegen kan worden gerealiseerd. Een en ander houdt wel dat het begrip "vijfde
leerweg" daarmee niet meer aan de orde is, want dat moet in de toekomst een
variant worden bij alle leerwegen.Inderdaad wordt dit traject met een diploma afgesloten. Geen misverstand
daarover. Jonge mensen willen dat diploma ook. Ik kom veel op vmbo-scholen.
Ik hoor daar vaak van leerlingen dat zij het diploma graag willen, want dat
is een afsluiting en vervolgens een start voor iets nieuws. Wij moeten dat overeind houden. Voor leerlingen die het diploma niet kunnen
behalen, om welke reden dan ook, is er de mogelijkheid van certificaten en
getuigschriften. Het leer-werktraject is dus een volwaardige leerweg, een
volwaardig alternatief, dat wordt afgesloten met een diploma.Ik ben met de Kamer verheugd dat veel scholen niet alleen de minimumvariant
aanbieden, maar ook bezien welke andere vakken, welke andere onderdelen, kunnen
worden ingepast. Dat wil zeggen dat de variatie die wij met elkaar wilden
aan het groeien is.Het klopt dat een aantal leerlingen later opnieuw wil gaan leren. In dat
kader wees ik zojuist op de samenwerking met de collega van Sociale Zaken.
Wij bekijken ook hoe wij leerlingen die na het behalen van het vmbo-diploma
zijn gestopt, om wat voor reden dan ook, later opnieuw aan de slag kunnen
krijgen. Via een combinatie van leren en werken kunnen zij dan toch die startkwalificatie
halen, want die heb je nodig om verder te komen, om deel te kunnen nemen aan
bedrijfsopleidingen. Wij zijn die zaak dus aan het verkennen. Waar mogelijk
komen wij vervolgens met oplossingen.De heer Van Raak heeft ook over het geld gesproken. Laten we eens kijken
naar de totale publieke onderwijsuitgaven. Ik tel dan de overheidsuitgaven
aan instellingen en de uitgaven voor studiefinanciering op. Ik kom dan voor
Nederland in 1999 op 4,8% van het BBP. Overigens wordt voor die uitgaven geen
internationale norm gehanteerd, maar we worden altijd vergeleken met de buurlanden
in de EU en met de OESO-gemiddelden. Terugkijkend naar het verleden blijken
in de periode 1995-1999 de onderwijsuitgaven als aandeel in de totale overheidsuitgaven
te zijn gestegen van 9,1% naar 10,4%. Door de aanzienlijke economische groei
die deze periode kenmerkte, steeg het BBP echter nog sneller. Ik zie aan de
glimlach van de heer Van Raak dat hij mij gelijk geeft. Hierdoor daalden de
totale publieke onderwijsuitgaven als percentage van het BBP in de periode
1995-1999 van 5 naar 4,8. De onderwijsuitgaven als percentage van het BBP
bedroegen in 1999 gemiddeld 5,5 in de EU en gemiddeld in de OESO 5,2. Je ziet
in de buurlanden vergelijkbare en soms hogere percentages dan in Nederland:
4,7 in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, 5,5 in België en 6 in Frankrijk.
Waarom noem ik deze percentages? Om aan te geven dat het percentage schommelt
met de omvang en de stijging van het BBP. Als ik kijk naar de absolute uitgaven
in de afgelopen jaren, dan stijgen deze uitgaven, maar ook al stijgen deze
uitgaven, dan zie je dat in het percentage niet altijd terug. Ik kan er ook
niets aan doen.De heer Van Raak (SP):Mevrouw de voorzitter. Het is misschien een flauwe opmerking, maar ik
bedoel het serieus. Als wij de afgelopen jaren zo rijk zijn geworden, waar
is al dat geld dan gebleven? Waarom is dat geld dan niet in onderwijs gegaan?
Het percentage gaat naar beneden. Als we zo rijk zijn geworden, dan blijven
de investeringen in onderwijs achter. Dat is voor de minister een steun in
de rug om meer geld voor onderwijs te vragen. Mijn fractie wil haar daar graag
in steunen.Wij hebben hier vorige week gedebatteerd over de Europese grondwet. Wij
lopen graag in de pas met Europa. De minister vindt het echter niet erg om
op het gebied van onderwijs achter te blijven. Ik vind dat we ook op dit punt
in de pas met Europa kunnen lopen. Het begrotingstekort loopt misschien op
als we besluiten in onderwijs te investeren, met name in het vmbo, maar we
blijven dan ook hier in de pas lopen met Europa. Mijn fractie doet hier een
oproep om de Europese lijn te volgen en te investeren in het vmbo. De minister
heeft gesproken over 1 mld, maar die zit al in het percentage. De minister
heeft recht op 3 mld extra.Minister Van der Hoeven:Voorzitter. Ik vind het geweldig, maar ik kan er helaas niet veel mee.
Dat weet de heer Van Raak ook. Ik heb in de periode dat ik in de oppositie
zat weleens heftige opmerkingen gemaakt over het onderwijsbeleid van het voor-vorige
kabinet. Er is in die periode echter wel veel extra geld in onderwijs gegaan.
We moeten dat niet ontkennen. Je ziet alleen dat het BBP sneller stijgt dan
het bedrag dat in onderwijs wordt geïnvesteerd. Dat blijft een enigszins
scheve situatie. Het is hoe je het bekijkt. Ik wil graag in de pas lopen met
Europa, ook als het gaat om de goede dingen. Wij hebben echter met elkaar
een regeerakkoord afgesproken. Ik zal mij daaraan houden en ik zal bij de
verdeling van de extra gelden zeker kijken op welke manier een deel daarvan
aan het vmbo ten goede kan komen.Voorzitter. De heer Van Raak heeft verder gevraagd of er voldoende leerbedrijven
zijn. Het antwoord daarop is "ja". Er zijn in potentie ongeveer 30.000 leerbedrijven
beschikbaar. Er zijn in het afgelopen jaar 2.000 leerbedrijven begonnen, waarvan
90% in de directe omgeving van de school. Het aantal van 30.000 leerbedrijven
is het aantal, zoals dat onderzocht is door de landelijke organen.Voorzitter. Er is ook gevraagd hoe het zit met de financiële kaders
en hoe het werkt met de leer-werktrajecten. Ik begin met het laatste. In 2002
zijn 224 scholen gestart met leer-werktrajecten, inclusief LNV. Met ingang
van 2003 startten nog eens 105 scholen met een leer-werktraject. Dat zijn
er nogal wat. 50% van de leer-werktrajecten zit in de techniek, 21% in de
economie, 31% in zorg en welzijn en 3% in de agrarische sector.Mevrouw Linthorst heeft gevraagd of de leerlingen daarmee geholpen zijn.
Die leerlingen zijn daarmee geholpen omdat zij leren in de praktijk en op
school. Het is met elkaar verbonden. Zij werken met praktijkboeken die ontwikkeld
zijn door kenniscentra beroepsonderwijs arbeidsmarkt. Zij worden begeleid
door hun school en door een leermeester van het bedrijf. Zij krijgen ook lessen
op de school. De gecertificeerde leermeesters hebben een cursus gevolgd bij
de landelijke organen. Daarnaast is er een aantal leermeesters dat wel al
behoorlijk wat ervaring heeft opgedaan in het begeleiden van leerlingen, maar
nog geen certificaat heeft. Door hun ervaringen worden zij echter in staat
geacht om te begeleiden.De combinatie tussen binnenschools en buitenschools leren is wel belangrijk.
De verantwoordelijkheid daarvoor ligt zowel bij het leerbedrijf en de leermeester
als bij de begeleider in het onderwijs. Het is de bedoeling dat deze mensen
met elkaar samenwerken. Het gaat tenslotte om het belang van één,
en dat is de leerling die op deze manier aan zijn diploma moet komen.Dan kom ik op de financiële kaders. 6 mln euro gaat naar de scholen,
4 à 5 mln gaat naar de landelijke organen en 13,5 mln gaat naar
bedrijven. De bedrijven krijgen dit geld via een fiscale aftrekbaarheid. Aan
de scholen is voor nominatie en kwalificatie zo'n dikke 17 mln euro verstrekt
voor drie schooljaren. Voor de landelijke organen is per leer-werktraject € 340
ter beschikking gesteld. Op dit moment zijn zo'n 6000 leer-werkovereenkomsten
gefinancierd. Daarnaast zijn 10.000 leerbanen van het MKB gefinancierd. In
de komende jaren is er dus een behoorlijke hoeveelheid leer-werkbanen. Ik
ga ervan uit dat er voldoende leer-werkbanen zullen zijn en dat ze bezet worden,
maar in hoeverre dat het geval is, hangt af van de wijze waarop van de leer-werktrajecten
gebruik wordt gemaakt.Wij zijn er natuurlijk niet. Laat ik dat vooropstellen. Het proces van
de invoering van de leer-werktrajecten hebben wij gedetailleerd gemonitord.
Daarbij is de verhouding tussen de scholen en de bedrijven bekeken, maar ook
de samenwerking met de ROC's en de actieprogramma's van de landelijke organen.
Je ziet dat scholen voorzichtig inzetten en aandacht besteden aan de scholing
van de betrokken docenten, opdat zij leerlingen in leer-werktrajecten optimaal
kunnen begeleiden. Op dit moment is het vinden van leer-werkplekken geen probleem
en zijn er voldoende leerbedrijven. Ik spreek de hoop uit dat dit ondanks
de economische situatie die wordt verwacht, zo blijft. We hebben niet voor
niks een convenant met het MKB afgesloten om zo'n 10.000 leer-werkplekken
in het MKB te vinden. We zijn er nog niet.In ieder geval moet goed gemonitord worden hoe de doorstroom van leerlingen
met een BBL-leer-werktrajectdiploma verloopt. Hoe worden zij bijvoorbeeld
binnen de ROC's opgevangen? De condities zijn er; het moet nu gebeuren. Het
is belangrijk dat ook bij een neergaande conjunctuur er voldoende leer-werkplekken
in bedrijven zijn. Dat is de achtergrond van de afspraken met het MKB.Naar ik meen, heb ik alle vragen beantwoord. Mocht dat niet zo zijn, dan
hoor ik dat graag.Mevrouw Linthorst (PvdA):Voorzitter. Ik ben blij met de antwoorden van de minister, maar er blijft
iets knagen. Het is te ingewikkeld om de vinger precies op de zere plek te
kunnen leggen. Het heeft iets te maken met hinken op twee gedachten. Zijn
de vmbo-leerlingen leerlingen die ontzettend goed met hun handen kunnen werken
en die je alle ruimte moet geven om dat te doen? Of zijn het eigenlijk gehandicapte
leerlingen, omdat zij een meer theoretische kant niet aankunnen? Die dubbelheid
zit voortdurend in de benadering van het vmbo. Dat zie je ook in dit wetsvoorstel.
Aanvankelijk was er zelfs sprake van dat leerlingen die zo'n leer-werktraject
volgen, bij het RMC zouden moeten worden aangemeld. Dat zijn risicoleerlingen.
Ik vind het lastig dat het vmbo een soort vergaarbak is van allerlei soorten
kinderen, met eigenlijk als gemeenschappelijk kenmerk dat zij niet geschikt
zijn voor hogere vormen van voortgezet onderwijs. Daarmee worden die kinderen
ontzettend tekortgedaan. Ik zou dus graag wat meer waardering krijgen voor
jongeren die in de praktijk een vak leren. Het laatste antwoord van de minister
over de aansluiting op het ROC getuigt daarvan. Op zo'n ROC moeten de kinderen
toch weer in de schoolbanken. Ik pleit juist voor een wat ruimere en soepeler
benadering van deze groep leerlingen en voor het meer waarderen van werken
met de handen.Wij hebben de minister in eerste termijn gevraagd of zij bij de begrotingsbehandeling
uitvoerig wil ingaan op haar visie op de toekomst en de positie van het vmbo.
Daarop krijg ik graag een reactie, want dan kunnen wij ons daarop voorbereiden.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Ik stem van harte in met de opmerking van mevrouw Linthorst;
dit traject is een school en geen zorginstelling. Leerlingen moeten ook niet
bezig gehouden worden, maar moeten iets opsteken. Zij moeten als zelfbewuste
en zelfkritische burgers de samenleving in. Dat sluit aan bij het debat over
de toekomst van het vmbo. Het is al vaker gezegd dat het vmbo een zorgenkindje
is. Volgens mij is de minister het daarmee eens. Ik steun het pleidooi van
mevrouw Linthorst om hier zeer binnenkort een debat te voeren over de toekomst
van het vmbo. Wat gaat er nou met het vmbo gebeuren? Wij zien het immers wegzakken.
De 27.000 mensen die nu zonder diploma of zonder startkwalificatie de straat
op gaan, zullen grote problemen krijgen. Wij moeten voorkomen dat wij die
mensen gaan afschrijven. Dat mag politiek nooit gebeuren.Mevrouw Linthorst (PvdA):Een van de dilemma's waarmee ik zelf worstel, is wat wij verstaan onder
"voortijdige schoolverlaters". Zijn dat mensen die geen startkwalificatie
halen of zijn dat jongeren die leerplichtig zijn, maar niet naar school gaan?
Door de huidige spraakverwarring lijkt het er soms op dat ook leerlingen die
niet meer leerplichtig zijn, maar die geen mbo-diploma hebben gehaald, voortijdige
schoolverlaters zijn. Ziet ook de heer Van Raak dat zo of is hij met mij van
mening dat kinderen die geen startkwalificatie hebben zoals wij die gedefinieerd
hebben, heel goed in staat zouden kunnen zijn tot volwaardige participatie
op de arbeidsmarkt?De heer Van Raak (SP):Er gaan 47.000 leerlingen van die school. Ongeveer 20.000 daarvan gaat
weer terug. Het maakt mij niet zoveel uit wat wij nu precies als "diploma"
zien. Het gaat mij erom dat die mensen een kans moeten hebben op de arbeidsmarkt.
Met een startkwalificatie hebben zij veel meer kans. Als men de school voortijdig
verlaat zonder startkwalificatie, zie ik niet veel mogelijkheden op een baan,
zeker niet in het huidige economische tij. Ook mensen die niet meer leerplichtig
zijn en geen kwalificatie hebben, hebben veel minder kansen op de arbeidsmarkt.Mevrouw Linthorst (PvdA):U bent dus van mening dat een vmbo-diploma geen startkwalificatie is.De heer Van Raak (SP):Dat is een heel interessante vraag. Nee, een diploma is een diploma. Als
je een vmbo-diploma hebt – dat geldt dus ook voor mensen die straks
leer-werktrajecten hebben afgerond – heb je een goede kans bij het solliciteren.Mevrouw Linthorst (PvdA):Dat is geen startkwalificatie.De heer Van Raak (SP):Dat geef ik mevrouw Linthorst graag na. Daar zou ik al heel tevreden mee
zijn. Deze regeling vinden wij ook goed, omdat deze leerlingen
dan in ieder geval met iets de straat op gaan.De minister is niet ingegaan op twee korte vragen. Leidt het niet tot
veel bureaucratie als een derde instantie de overeenkomsten tussen scholen
en leerbedrijven moet gaan controleren? Is het niet veel beter om scholen
daarvoor veel meer verantwoordelijkheid te geven en daarvoor de benodigde
middelen beschikbaar te stellen? Als ik het goed begrepen heb, staan dadelijk
6000 leerlingen te trappelen om een leer-werktraject in te gaan. De minister
heeft aangegeven dat daar voldoende leerbedrijven voor zijn. Zij heeft er
alle vertrouwen in dat dit naar wens zal verlopen en dat er voldoende kundige
begeleiding in die leerbedrijven is. De vraag is alleen of er een exit is.
Wat gebeurt er als er straks grote startproblemen zijn, als gevolg waarvan
een groot aantal van die 6000 leerlingen uit die leerbedrijven blijkt weg
te vallen? Wat kan de minister dan nog doen voor deze leerlingen?De heer Klink (CDA):Voorzitter. Ook ik dank de minister voor de beantwoording en de toezegging.
Ik koppel daar één vraag aan. Er is in deze Kamer behoefte aan
om eens in bredere zin over het vmbo te praten. Wanneer komt de verkenning
van de mogelijkheid om een dergelijke leerweg te openen voor degenen die een
theoretische leerweg of een kaderberoepsgerichte leerweg volgen? Die verkenning
is wellicht van groot belang voor het vmbo en voor het karakter van het onderwijs.
Is het niet zinvol om het debat over het vmbo rond die tijd te houden? Bij
de algemene beschouwingen zullen deze gegevens wellicht nog niet aanwezig
zijn.Minister Van der Hoeven:Mevrouw de voorzitter. Ik zal beginnen met de wens die in de Kamer leeft
om in bredere zin over het vmbo te spreken. Met de collega's aan de overkant
heb ik daar al een afspraak over gemaakt, maar ik wil die afspraak graag ook
met de Eerste Kamer maken. Ik heb daar aangekondigd dat ik in het kader van
de begroting het volgende zal doen. In 2004 zal ik met twee beleidsnotities
gecombineerd met een implementatienotitie naar de Staten-Generaal komen. De
ene gaat over de koers voor het primair onderwijs en de andere over de koers
voor het voortgezet onderwijs. Ik denk dat die twee notities het kader zouden
kunnen bieden voor het debat in de Kamer over het vmbo, ook in relatie tot
de rest van het voortgezet onderwijs. Het vmbo is en blijft natuurlijk een
onderdeel van het voortgezet onderwijs. Als de Kamer zich daarin kan vinden,
dan denk ik dat wij hier in de loop van 2004 over kunnen praten. Dan wil ik
ook graag ingaan op de mogelijkheden om verder te gaan met die leer-werktrajecten,
omdat dit past in het kader van een richtinggevende notitie over het voortgezet
onderwijs.Dan kom ik bij de vragen van mevrouw Linthorst. Het zijn nu eenmaal doeners
en ik vind dat wij ze ook zo moeten bekijken. Wij hebben niet voor niets gezegd
dat wij die leer-werktrajecten als mogelijkheid bieden om de doeners wat meer
kansen te geven om het vmbo-diploma te halen. Wij beginnen daarmee in leerjaar
3. Dan zijn zij veertien of vijftien jaar. Dat is weliswaar heel jong, maar
ik denk dat je op die manier een aantal leerlingen de kans biedt om het diploma
te behalen, een kans die zij anders niet zouden hebben. Het is inderdaad een
afwijking van wat wij in eerste instantie in gedachten hadden voor het vmbo,
maar ik denk dat wij het maar zo moeten zien dat de wijsheid met de jaren
komt en de erkenning ook. Dat geldt ook voor de erkenning van de doeners.Mevrouw Linthorst vroeg waarom er nu afspraken met de ROC's moesten worden
gemaakt. Scholen die gekwalificeerd zijn om leer-werktrajecten aan te bieden,
moeten een samenwerkingsovereenkomst met een ROC/AOC hebben. Er moeten dan
afspraken worden gemaakt over de verwante doorstroom van leerlingen met een
diploma leer-werktraject basisberoepsgerichte leerweg naar een opleiding op
niveau 2 en over de niet-verwante doorstroom, waarmee leerlingen met zo'n
maatwerktraject ook een startkwalificatie kunnen behalen. Het moet zeker zijn
dat die leerlingen kunnen doorstromen naar het ROC. Wij hebben afgesproken
dat een startkwalificatie een kwalificatie op niveau 2 van het voortgezet
beroepsonderwijs is, dus eigenlijk van het bve. Als wij daar iets aan willen
veranderen, zouden wij daarover het debat moeten voeren, maar op dit moment
is de afspraak dat de startkwalificatie niveau 2 is.Mevrouw Linthorst (PvdA):Er zijn leer-werktrajecten omdat het doeners zijn en dan moeten ze vervolgens
toch weer naar een ROC, dus in de schoolbanken. Daar zijn het niet de kinderen
naar, want daarvoor zijn nu juist die leer-werktrajecten opgezet. Zo blijft
er ook een negatieve connotatie omheen hangen. Zo bouw je toch eigenlijk het
voortijdig afhaken van die groep op het mbo al in? Is het nu niet mogelijk
om zo'n leer-werktraject, dus het al doende leren, uit te breiden tot een
volwaardige leerweg, zodat die kinderen met dat doen dat niveau 2 kunnen halen,
zonder dat zij daarvoor een mbo-diploma hoeven te halen?Minister Van der Hoeven:Ik zie het probleem, maar dat lijkt mij ook oplosbaar. Het afsluiten van
het vmbo met een leer-werktrajectdiploma geeft toegang tot het ROC en sluit
daar ook op aan. Daar komen ze niet in de schoolbanken, want er is sprake
van een doorlopende leerlijn. Niet voor niets hecht ik aan die afspraken met
de ROC's en dus ook met de AOC's omdat daarmee die doorlopende leerwegen worden
geregeld. Als mevrouw Linthorst zegt dat het probleem wordt voorkomen als
van het leer-werktraject een soort van vijfde leerweg wordt gemaakt, dan ontkent
zij de verschillen tussen de diverse leerwegen van het vmbo. Ik wil ernaar
toe dat daarin niet alleen de klassieke leerroute mogelijk is, maar ook die
leer-werktrajecten met die doorstroom voor degenen die daarvoor in aanmerking
komen, die zogenaamde doeners. Ik hecht zeer aan die doorstroom in de richting
van het ROC, want als wij dat niet goed regelen, staan die kinderen straks
met lege handen en dat moeten wij toch voorkomen.Mevrouw Linthorst (PvdA):Voorzitter. Ik waardeer de inzet van de minister om de toegang tot het
ROC voor deze leerlingen te garanderen, maar er zijn ook leerlingen die dat
niet willen, die hun buik vol hebben van school. Wat moeten wij daarmee?Minister Van der Hoeven:Laten wij daarover praten als wij de evaluatie hebben, dus over zo'n twee
jaar. Dan zal ook duidelijk zijn hoeveel leerlingen inderdaad de buik vol
van school hadden. Mij valt in ieder geval op dat bij de leerlingen die de
kans krijgen om via het leer-werktraject iets te doen helemaal niet de buik
vol van school hebben. Zij ontdekken dat zij in combinatie kunnen gaan leren
en ook dat de wereld niet ophoudt aan het eind van het vmbo maar dat ze nog
verder kunnen. Dat is pure winst.Mevrouw Linthorst (PvdA):Begrijp mij goed, ik vind het wetsvoorstel ook pure winst, maar het bevalt
mij niet dat die jongeren het traject hebben doorlopen en ze gewaardeerd worden
om wat ze kunnen, maar dat dit dan niet iets is wat wij definiëren als
startkwalificatie. Om die te behalen, moeten ze alsnog naar het ROC. Ik denk
niet dat die leerlingen geen leer-werktraject willen, maar niet wat er aan
het einde daarvan gebeurt, want het is nu juist het type leerling dat niet
naar school wil!De voorzitter:Ik verzoek de minister na haar reactie op deze laatste opmerking van mevrouw
Linthorst haar beantwoording te vervolgen.Minister Van der Hoeven:Mevrouw Linthorst wil iets doen aan de definitie van startkwalificatie.
Dat is echter aan ander probleem dan het probleem dat wij met het wetsvoorstel
willen oplossen. Hierbij gaat het om de doorstroommogelijkheden teneinde een
startkwalificatie volgens de huidige definitie te bereiken. Ik kan mij voorstellen
dat als wij met elkaar praten over de koers van het voortgezet onderwijs,
wij dan met elkaar van gedachten wisselen over wat een startkwalificatie is.
Wij hebben daarbij onder meer te maken met de bestaande Lissabon-definities.
Door mijn Europese contacten heb ik overigens inmiddels ontdekt dat in de
verschillende landen daarmee niet altijd even consequent wordt omgesprongen.Voorzitter. Het gaat in het wetsvoorstel om zestienjarigen die nog gedeeltelijk
leerplichtig zijn; zij moeten daarom een aanvullende opleiding hebben binnen
het ROC. Ook voor de doeners is er evenwel een kans op een baan, vooral voor
degenen die goed zijn met hun handen. Ik zie echter ook graag dat zij in die
baan verder kunnen leren. In het kader van levenslang leren en doorlopende
leerwegen, vind ik het van ongelooflijk belang dat wij ook de vervolgtrajecten
bekijken. Als afspraken kunnen worden gemaakt met de landelijke organen, de
ROC's, moeten wij dat ook doen. Dat is in het belang van de leerlingen die
een leer-werktraject volgen. Daarbij vinden wij elkaar weer.De heer Van Raak (SP):Eén vraag is niet beantwoord en ondanks alle lof vind ik dat een
belangrijk punt. Het betreft de verhouding tussen de verantwoordelijkheid
van de scholen en die van de "toezichtsorganen". Een en ander heeft met geld
te maken, namelijk jaarlijks 4,5 mln. Een school moet een overeenkomst sluiten
met een leerbedrijf. Dat zal steeds een specifieke overeenkomst zijn. Waarom
moeten derden, zoals de landelijke organen, daar nog naar kijken? Creëren
wij dan niet een extra bureaucratische laag? Moeten wij niet veel meer vertrouwen
op de kwaliteit en het verantwoordelijkheidsgevoel van de scholen?Minister Van der Hoeven:Wij creëren geen extra laag. Het kwaliteitsoordeel van de landelijke
organen is bepalend voor het al dan niet ontstaan van de juridische positie,
oftewel voor het mogen optreden als leerbedrijf. Die zaak hebben wij ook geregeld
in het kader van de WEB. Ik hecht er zeer aan dat wij dezelfde bescherming
geven aan de desbetreffende groep leerlingen.De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.Sluiting 15.10 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20022003-904-912.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl