Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake het toezicht op en de handhaving van de voorschriften voor financiële verslaggeving van effectenuitgevende instellingen alsmede tot wijziging van enige wetten (Wet toezicht financiële verslaggeving) (30336)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 5719-5726

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-07-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 93, pagina 5719-5726

21-06-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30336Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 21 juni 2006)Pagina 5747-5749
Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake het toezicht op en de handhaving van de voorschriften voor financiële verslaggeving van effectenuitgevende instellingen alsmede tot wijziging van enige wetten (Wet toezicht financiële verslaggeving) (30336)Pagina 5719-5726
Regeling van werkzaamheden (woensdag 21 juni 2006)Pagina 5700-5702
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 8 juni 2006 over pakketmaatregelen voor reageerbuisbevruchting (IVF) en psychotherapiePagina 5682-5684
Behandeling van het rapport 'Vandaag over gisteren en morgen' van de Tijdelijke Commissie Onderzoek TBS (30250, nrs. 4 tot en met 6)Pagina 5684-5700
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels met betrekking tot de financiële markten en het toezicht daarop (Wet op het financieel toezicht) (29708)Pagina 5702-5719
Debat over de status van asielzoekers die onder de oude wet vallen (19637)Pagina 5726-5747
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 mei 2006 over preventiebeleid volksgezondheid (22894)Pagina 5677-5682
Presentie en opening (woensdag 21 juni 2006)Pagina 5677-5677

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Regels
inzake het toezicht op en de handhaving van de voorschriften voor financiële
verslaggeving van effectenuitgevende instellingen alsmede tot
wijziging van enige wetten (Wet toezicht financiële verslaggeving) (30336).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Voorzitter. Als dit half zo goed gaat als de behandeling net van de Wet
financieel toezicht, dan heb ik de dag van mijn leven. Dat wetsvoorstel omvatte
meer dan 1000 pagina's en dat ging echt subliem. Hier ligt een veel kleinere
wet. Toen ik deze wet las, dacht in eerste instantie "moet dit nu allemaal?".
Mede naar aanleiding van de antwoorden op onze vragen werd al snel duidelijk
dat hieraan internationale en vooral Europese regelgeving ten grondslag ligt
die veel van deze regels meer dan nodig maakt. Veel marktpartijen hebben bovendien
uitgesproken dat het weliswaar niet allemaal per se moet, maar dat het erg
belangrijk is voor het internationale aanzien van onze financiële sector
om dit goed geregeld te hebben. Voor mij is dat nog het allerbelangrijkste.
Als de mensen die hiermee worden geconfronteerd er in essentie geen probleem
mee hebben, wie zijn wij dan om een niet bestaand probleem te bevechten? Dit
doet er echter niet aan af dat het wetsvoorstel een paar punten bevat waarover
ik met deze twee ministers van gedachten wil wisselen.Die punten betreffen niet de kern van het verhaal, maar drie duidelijke
uitvoeringspunten. Mijn collega's Douma en De Vries hebben daarop al een prachtig
amendement ingediend, dat op mijn steun kan rekenen. Beide minister stellen
voor de jaarrekeningprocedure aan te passen door de termijn waarop belanghebbenden
of de AFM een procedure kunnen starten op te rekken van twee naar twaalf maanden.
Die oprek van twee naar twaalf maanden is gewoon te veel. Ik kan dat niet
uitgelegd krijgen. Als wij die termijn van twaalf maanden zouden gaan hanteren,
hebben de verschillende ondernemingen met een nieuw jaar te maken. De AFM
en belanghebbenden zijn dan veel te laat om daar nog wat tegen te beginnen.
Ik begrijp dat de amendementen op stuk nrs. 9 en 10 zijn samengevoegd tot één
nieuw amendement. Dit amendement stelt duidelijk dat de termijn van twaalf
maanden moet worden vervangen door een termijn van zes maanden. Daarbij wordt
tevens geregeld – en dat is erg belangrijk voor de VVD-fractie –
dat de termijn van zes maanden alleen van toepassing zal zijn op beursgenoteerde
ondernemingen, oftewel effecten uitgevende instellingen. Alle overige instellingen
kunnen gewoon de termijn van twee maanden blijven hanteren. Dit is volgens
mij het allerbelangrijkste punt van het voorliggende wetsvoorstel, ook in
het kader van verlichting van administratieve lasten.In een voorfase is hierover veelvuldig met de markt gecommuniceerd. Toen
is gezegd dat het eventueel mogelijk zou kunnen zijn dat de AFM binnen zes
maanden kenbaar moet maken dat er gegevens in een jaarverslag staan die haar
doet overwegen tot een nader onderzoek. Ik zou hierop graag de reactie van
beide ministers horen, omdat zij zo stringent vasthouden aan die twaalf maanden.
Zij zeggen namelijk dat de AFM deze ruimte nodig heeft. Het voorliggende amendement
gaat veel verder. Als de ministers blijven vasthouden aan de stelling dat
de AFM twaalf maanden nodig heeft, dan lijkt het mij dat de AFM er op zijn
minst voldoende aan heeft om zes maanden de kans te krijgen naar een jaarverslag
te kijken en vervolgens een signaal te geven dat er nader onderzoek nodig
is. Als ik er op grond van de beantwoording van onze vragen van uitga dat
de ministers niet tevreden zullen zijn met het loslaten van de termijn van
twaalf maanden, komt dit dan meer tegemoet aan de wensen die aan verschillende
kanten leven?In het wetsvoorstel staat nog steeds de dubbele verplichting tot het deponeren
van gegevens, namelijk bij de AFM en bij het handelsregister van de kamer
van koophandel. Dan gaat het vooral om gegevens die betrekking hebben op de
uitgifte van aandelen of op het toekennen van rechten tot het nemen van aandelen.
Ik heb onlangs een discussie gevoerd met de minister van Financiën over
het deponeren van gegevens bij de kamer van koophandel in het kader van het
Besluit toezicht accountantsorganisaties. Daarbij is hij ons tegemoetgekomen.
Ik hoop dat hij dat ook op dit punt wil doen. Ik zie twee mogelijkheden, namelijk
maar één keer deze gegevens melden bij de AFM, die vervolgens
zorgt voor doorgeleiding naar of inzage geven aan de kamer van koophandel,
of mededeling doen bij de kamer van koophandel dat er sprake is van een effectgevende
instelling, waarna men automatisch wordt verwezen naar de AFM om daar de ter
inzage liggende gegevens te bekijken. De eerste mogelijkheid heeft mijn voorkeur
omdat wij dan eindelijk verder gaan in het programma Andere Overheid en een
koppeling maken tussen de systemen van AFM en kamer van koophandel. Ik hoor
graag van de ministers hoe wij ervoor kunnen zorgen dat niet twee keer dezelfde
gegevens bij een overheidsinstelling hoeven te worden gedeponeerd. Ik ga ervan
uit dat dit voor de minister van Financiën een mooie manier is om nog
boven de 25% administratieve lastenverlichting uit te komen.Wij vinden het heel belangrijk dat dit wetsvoorstel naadloos aansluit
bij de zojuist afgeronde behandeling van de Wet financieel toezicht. Dat betekent
dat niet mag worden afgeweken van die wet, hetgeen hier wel gebeurt, bijvoorbeeld
in artikel 15, lid 1 en in artikel 22. Ik ben helaas niet in staat geweest
om dit verder uit te zoeken. Misschien zijn er nog meer voorbeelden te vinden.
Ik roep de minister op tot een specifieke check om de tekst van de Wet financieel
toezicht te laten aansluiten bij dit wetsvoorstel.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. De CDA-fractie steunt de doelstellingen van dit wetsvoorstel
van harte. Ook dit wetsvoorstel moet bijdragen aan het herstel van het vertrouwen
in de financiële markt. De noodzaak daartoe is nog eens onderstreept
door de recente rechterlijke uitspraken over Enron en Ahold. Aandeelhouders,
banken, crediteuren en andere belanghebbenden moeten kunnen afgaan op de betrouwbaarheid
van de financiële verslaggeving. Wanneer dat niet het geval is, heeft
dat niet alleen gevolgen voor de beurskoersen van de desbetreffende onderneming
maar ook voor het vertrouwen in de economie als geheel. Daarom is het zozeer
van belang dat de jaarverslagen een getrouw beeld geven van de financiën
van de onderneming. Met de toepassing van de international accounting standards
wordt bijgedragen aan de transparantie en vergelijkbaarheid
van de jaarverslagen. Dan moeten die standaarden echter wel worden nageleefd.
Daaraan moet dit wetsvoorstel met de introductie van toezicht op de financiële
verslaggeving ook gaan bijdragen.In het verslag heeft de CDA-fractie mede naar aanleiding van het advies
van de Raad van State kritische vragen gesteld bij de nadere uitwerking van
het toezicht. Allereerst noem ik de noodzaak van de invoeringstermijn. Het
kabinet is in de nota naar aanleiding van het verslag nader ingegaan op de
vraag of het wetsvoorstel niet zou kunnen wachten tot het jaar 2009. De erkenning
van de Amerikaanse beurstoezichthouder, de SEC, van de jaarrekeningen die
zijn gebaseerd op de IAS is daarvoor een van de redenen. De CDA vraagt zich
af of deze erkenning ook rechtstreeks toezicht vereist door een financiële
autoriteit als de AFM.De regering wijst verder op de implementatie van de transparantierichtlijn.
Wij constateren dat steeds delen worden geïmplementeerd, ook bijvoorbeeld
al van de Wet melding zeggenschap, terwijl het implementatiewetsvoorstel nog
in voorbereiding is en nog niet bij de Staten-Generaal is ingediend. Leidt
het implementatiewetsvoorstel niet mogelijk tot nieuwe inzichten? Is de samenhang
voldoende gewaarborgd?De CDA-fractie is overtuigd geraakt van de wenselijkheid om de AFM met
het toezicht te belasten. Het ontbreekt ons nu aan een instrumentarium om
op systematische wijze tekortkomingen in de financiële verslaggeving
op te sporen en vervolgens actie te ondernemen. De zelfstandige procesbevoegdheid
van de AFM is een nuttige aanvulling op die van de individuele belanghebbenden
en de advocaat-generaal. Civielrechtelijke handhaving via de Ondernemingskamer
is in lijn met de bestaande bevoegdheid van die kamer. Het introduceren van
een bestuursrechtelijk instrumentarium voor het aanpassen van de jaarrekening
zou in de ogen van de CDA-fractie leiden tot een gebrek aan rechtseenheid.
Overigens is ook in onze ogen vooral sprake van een aanvulling op de rol van
de externe accountant, die voorafgaand aan de vaststelling van de jaarrekening
de inhoudelijke juistheid van de financiële verslaglegging beoordeelt.
In de wet zijn in onze ogen voldoende waarborgen ingebouwd dat de verschillende
toezichttaken van de AFM elkaar niet overlappen en de vertrouwelijkheid is
gewaarborgd. Ik zeg er met nadruk bij dat de CDA-fractie aanneemt dat de AFM
niet de kwaliteit van de motivering van de afwijzing van de code-Tabaksblat
in ogenschouw neemt en zelfstandig gaat toetsen.De CDA-fractie kan instemmen met het voorstel om de jaarrekeningprocedure
bij de Ondernemingskamer om te zetten van een dagvaardingsprocedure in een
verzoekschriftprocedure. In onze ogen zal dit de doorloopsnelheid kunnen bekorten.
De bij nota van wijziging voorgestelde beperking dat geen andere belanghebbenden
in de verzoekschriftprocedure kunnen worden opgeroepen of een verweerschrift
kunnen indienen, heeft eveneens onze instemming. Dat zou de procedure alleen
maar compliceren en daarmee verlengen.De CDA-fractie heeft moeite met het feit dat in het wetsvoorstel de termijn
voor het indienen van een verzoekschrift wordt verlengd van twee naar twaalf
maanden. Ook wij begrijpen dat twee maanden te kort is voor de AFM om te kunnen
bepalen of een civielrechtelijke actie noodzakelijk is. Maar twaalf maanden
geeft de onderneming een lange periode van onzekerheid, temeer daar in deze
periode de verslaglegging over een volgend boekjaar in voorbereiding is of
zelfs wordt gepubliceerd of vastgesteld. Dat is in onze ogen ongewenst. Een
verzoekschriftprocedure moet juist voor de toekomst helderheid en zekerheid
bieden over de inrichting van de financiële verslaglegging. Om die reden
heeft de CDA-fractie een amendement ingediend om de termijn voor het indienen
van een verzoekschrift te stellen op zes maanden. In onze ogen heeft de AFM
in die periode voldoende tijd en mogelijkheden om te bepalen of een civielrechtelijke
actie noodzakelijk is, zeker als je in aanmerking neemt dat de AFM al op basis
van de gepubliceerde, maar nog niet vastgestelde, jaarrekening een onderzoek
zou kunnen instellen.Overigens hebben ook aandeelhouders behoefte aan snelle zekerheid over
de vraag of door de AFM een procedure wordt gestart. Daarom heb ik samen met
collega Douma het amendement op stuk nr. 11 ingediend. In datzelfde amendement
willen wij corrigeren dat door het wetsvoorstel van de regering voor alle,
dus ook de niet-beursgenoteerde ondernemingen een termijn van twaalf, of in
ons voorstel zes, maanden zou moeten gelden. Nu geldt overeenkomstig artikel
1011 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering voor alle rechtspersonen
een termijn van twee maanden. De CDA-fractie ziet geen reden waarom voor alle
rechtspersonen en vennootschappen, dus ook voor de mkb-ondernemer, een langere
termijn voor het indienen van een verzoekschrift noodzakelijk zou zijn. De
administratieve lasten zijn met € 6000 relatief beperkt. De jaarlijkse
kosten voor het uitoefenen van het toezicht bedragen 3,8 mln. per jaar, waarvan
3,3 mln. wordt doorberekend aan de marktpartijen. Voor rekening van de Staat
komt dus 0,5 mln. Kan de regering nog eens toelichten waarom dit bedrag ten
laste komt van de Staat? Hoe ziet de regering de verhouding tussen het publieke
belang en het belang van de marktpartijen en de vertaling van die verhouding
in de verdeling van de kosten?Er vindt in dat licht ook nog een discussie plaats, hebben wij begrepen,
over de voorbereidingskosten, de voorbereidingskosten van de AFM wel te voorstaan.
Het gaat over een bedrag van 9,1 mln., een niet gering bedrag. De regering
wil deze kosten in een periode van vijf jaar ten laste brengen van de marktpartijen.
Kan de regering nog eens toelichten waarom ook de voorbereidingskosten ten
laste van de marktpartijen zouden moeten komen?De heer Douma (PvdA):Voorzitter. Wie het voorliggende wetsvoorstel beziet, bekruipt in eerste
instantie een wat vreemd gevoel. Wij hebben al verschillende vormen waarin
wordt gecontroleerd of de financiële verslaglegging van ondernemingen
in orde is. Er wordt al door een accountant naar gekeken. Die moet een verklaring
van getrouw beeld afgeven. Er bestaan tegenwoordig audit committees die daar
nog eens naar kijken. Er is een aandeelhoudersvergadering die ernaar kijkt.
Het lijkt erop dat wij met het voorliggende wetsvoorstel de derde of vierde
vorm van toezicht op diezelfde financiële verslaglegging toepassen. Dat
leidt tot de vraag of het nu echt wel nodig is dit allemaal te doen.In de motivatie om dit wel te doen, vallen twee heel belangrijke zaken
op. Het vloeit enigszins logisch voortuit het feit dat wij
International Accounting Standards (IAS) hebben ingevoerd, want die vragen
daarom. Verder is het in verband met het internationaal kapitaalverkeer van
belang te bezien hoe een en ander in de Verenigde Staten is geregeld. Ik doel
op de Sarbance-Oxley Act en dergelijke. De redenen waarom wij dit type toezicht
nog toevoegen aan hetgeen wij hebben, lijkt vooral door buitenlandse overwegingen
ingegeven. Dat verbaast mij enigszins omdat men zich verbaasd afvraagt of
dit niet het zoveelste toezicht is op iets waarvoor wij al beschikken over
accountants, auditcommissies, aandeelhoudersvergaderingen en raden van commissarissen.Niettemin ligt het wetsvoorstel hier nu en van een aantal zaken in het
voorstel is het misschien nodig ze enigszins te veranderen of onhelderheden
op te lossen. De vorige sprekers zijn al ingegaan op een van onze zorgen bij
dit voorstel, namelijk dat het wel een werkbare vorm van toezicht moet opleveren
die geen al te grote belemmeringen oplegt aan het proces van tijdige en transparante
verslaglegging door ondernemingen. Op dat punt lijkt het wetsvoorstel met
de termijn van twaalf maanden enigszins in zijn eigen staart te bijten. Als
de procedures gaan lopen die op grond van die twaalf maanden worden gevoerd,
dan schept dat eerder meer verwarring bij partijen op de kapitaalmarkt dan
gewenst is. Vandaar dat wij samen met de heer Jan de Vries van de CDA-fractie
een amendement hebben ingediend om die termijn op een aantal punten terug
te brengen om te lange onduidelijkheid te voorkomen.Een punt zijn ook de kosten van het toezicht. Daarom ben ik begonnen met
het noemen van hoeveel vormen van toezicht wij al hebben. De accountant, het
audit committee, de raad van commissarissen, de aandeelhoudersvergadering
en de kosten daarvan worden door de onderneming betaald. Op zich weten wij
ondertussen dat het gebruik is geworden de ondertoezichtgestelde ondernemingen
zelf te laten betalen voor dat toezicht, maar is dat ook in dit geval zo logisch,
gezien het feit dat een groot deel van de kosten al door de onderneming zelf
gedragen wordt? Vandaar dat ik graag van de bewindspersonen wil horen waarom
zij in dit geval, bij die stapeling van toezicht, ervoor hebben gekozen om
de kosten van het toezicht ten laste van de ondernemingen te brengen.Alle beursgenoteerde Europese fondsen zijn op grond van de IAS-verordening
verplicht om de IFRS te hanteren voor de jaarrekening. In de voorbereiding
van de behandeling van dit wetsvoorstel is zowel door Eumedion, een club van
beleggers, als door de heer Doctors van Leeuwen, die uiteindelijk dit verhaal
moet uitvoeren, de kwestie opgeworpen van de wenselijkheid van een geharmoniseerd
toezicht. Dat is van belang om tegenstrijdige interpretaties van de IAS in
de verschillende Europese landen te voorkomen. Wij werken dus met een internationaal
systeem, IAS, en met een nationaal systeem van toezicht door de AFM. Is dat
op termijn een houdbare situatie? Lopen wij niet het risico dat wij door dat
nationale toezicht in de toekomst tegenstrijdige interpretaties van de IAS
krijgen?De AFM gaat in het wetsvoorstel toezien op de aanwezigheid van een verklaring
over de corporate governance en op de naleving van de code-Tabaksblat. In
de memorie van toelichting staat dat dit geen inhoudelijke toets is, maar
verderop wordt aangegeven dat die toets zich richt op de consistentie van
die verklaring met betrekking tot de inhoud van de rest van het jaarverslag
en de andere openbare informatie. Dit leidt toch tot enige onduidelijkheid.
De vraag is hoe groot de rol van de AFM op dit gebied is. De vraag is tevens
of de AFM in die rol de mogelijkheid krijgt nadere invulling te geven aan
eventuele interpretatieverschillen over de code-Tabaksblat.Naar aanleiding van een overleg dat wij gisteren hadden, heb ik nog een
vraag aan de minister van Financiën, ook een beetje op verzoek van de
minister van Justitie. In de aanbiedingsbrief van de commissie-Tabaksblat
stond destijds dat het wenselijk was dat er een wettelijke verankering zou
komen voor de rapportageplicht van administratiekantoren en institutionele
beleggers over hun stemgedrag in aandeelhoudersvergaderingen. Minister Zalm
en minister Donner omarmden dat idee in hun reactie op de voorstellen van
de commissie-Tabaksblat, echter wij hebben dat wetsvoorstel nooit gezien.
Het gaat enigszins langs het randje van het onderwerp van vandaag, maar ik
vraag de minister hier of dat wetsvoorstel er nog komt.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Minister Zalm:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar inbreng. Wij hebben een wat onduidelijke
werkverdeling, maar het zal er wel op neerkomen dat minister Donner de moeilijke
dingen doet en ik de gemakkelijke. Hij stofzuigt achter mij aan en ik schuif
de hete aardappels wel door.Ik ben het eens met mevrouw Van Egerschot over het belang van de wetgeving.
Ik zit meer op haar lijn dan op de ietwat terughoudende lijn van de heer Douma.
Er zijn heel wat zaken geweest. De boekhoudaffaire is wel genoemd. Wij hebben
Ahold gehad. Het wetsvoorstel heeft een meerwaarde voor de handhaving van
de integriteit van het systeem. Zelfs als er geen accountantsverklaring is
maar een onthoudingsverklaring, zoals ook wel eens voorkomt, kan achteraf
onafhankelijk toezicht plaatsvinden. Dat past in de internationale context
en vloeit voort uit de international accounting standards, die een robuust
handhavingssysteem vereisen. De erkenning van de Nederlandse verslaggeving
door de SEC wordt er gemakkelijker door. Daar speelt hetzelfde. De kans dat
de SEC ooit IAS aanvaardt zonder dat er robuust toezicht op gehouden wordt,
lijkt ons gering. Wij lopen dit keer eens wat vooruit in plaats van te laat
te implementeren. Op onderdelen anticiperen wij op de transparantierichtlijn,
die nog geïmplementeerd wordt.De AFM zou twaalf maanden hebben voor een verzoek tot herziening van de
financiële verslaglegging. Mevrouw Van Egerschot wil zes maanden uittrekken
voor een eerste signaal en daarna nog verder onderzoek. Anderen hebben, nog
iets robuuster, gezegd dat het gewoon zes maanden kan zijn. Nadat wij de Kamer
gehoord hebben, erkennen wij dat twaalf maanden lang is. Acht maanden zien
de deskundigen als een mooie termijn. Een termijn van zes maanden zou nog
net werkbaar zijn.Wij spreken dan wel over de beursgenoteerde ondernemingen. Collega Donner
zal ingaan op de niet-beursgenoteerde. Ik merk daarbij op dat de ene twee
maanden de andere twee maanden niet zijn. In het ene geval is de termijn twee
maanden in een dagvaardingsprocedure, in het andere geval is
er een andere regel. De termijn van twee maanden lijkt aan de korte kant.Mevrouw Van Egerschot bepleit een eenmalig deponeren van de verslaglegging.
Dat zullen wij regelen bij de implementatie van de transparantierichtlijn.
Het voorstel daarvoor komt in het najaar bij de Kamer. Wij regelen dan dat
een onderneming maar een keer hoeft te deponeren. Wij anticiperen dus niet
alleen op richtlijnen, maar ook op de wensen van mevrouw Van Egerschot.Ik ben het ermee eens dat de wet naadloos moet aansluiten bij de Wet financieel
toezicht. Naar ons oordeel zijn er niet al te veel punten waarop nog iets
mankeert. Wij zullen technische aanpassingen meenemen bij de invoeringswet
voor de Wft. In de Wft zijn in de loop van de tijd nog een paar wijzigingen
aangebracht. In de invoeringswet zullen wij de aansluiting tussen beide wetten
goed op orde brengen.De heer De Vries legt de nadruk op het belang van het wetsvoorstel. Dat
belang brengt met zich dat wij de invoeringsdatum niet steeds moeten verschuiven.
Dat is al een paar keer gebeurd. Wij zijn nu al drie jaar verder dan de oergedachte
uit 2002. Wij willen de regeling nu echt doorvoeren. Verder heeft hij gezegd
met welke punten hij expliciet instemt. Wij waarderen die instemming. De AFM
zal inderdaad niet toetsen op de kwaliteit van comply en explain. In theorie
kan de schoonmoeder van de bestuursvoorzitter dus worden aangehaald voor explain,
maar in de praktijk gaat dat natuurlijk te ver. Het is uiteindelijk aan de
aandeelhoudersvergadering om zich hierover uit te spreken. De AFM ziet er
wel op toe dat op alle punten waarop niet sprake is van comply, er explain
is. Elders in het jaarverslag moet dan niet een geheel ander verhaal staan.
Dus er is ook een toets op de consistentie, maar de uiteindelijke afweging
om als het ware in explain te gaan in plaats van in comply, is aan de aandeelhoudersvergadering.
Het enige waar de AFM voor zorg moet dragen, is dat de aandeelhoudersvergadering
consistente en volledige informatie krijgt over de explain. Dat lijkt ons
voldoende om de AFM niet als big brother te laten optreden, dus niet als een
instelling die ook wel eens zal beoordelen of de verklaring voldoende is.
Tegelijk wordt door haar toezicht voldoende garantie geboden voor de kwaliteit
van het jaarverslag op de punten volledigheid en consistentie.Bij de kosten van doorrekening zijn twee aspecten aan de orde. Voor de
permanente kosten volgen wij de lijn om de repressieve kant voor rekening
van de Staat te laten en het overige voor rekening van de sector. Deze lijn
wordt ook bij andere wetgevingscomplexen toegepast. Tijdens het debat over
de Wft heb ik toegezegd dat ik meer in den brede met de Kamer van gedachten
wil wisselen over de vraag wat wel en wat niet moet worden toegerekend. Wellicht
kunnen wij hierop dus op een ander moment terugkomen.De AFM heeft relatief veel voorbereidingskosten gemaakt, ook doordat er
eerst sprake was van een fata morgana. Dit is voor mij aanleiding om de voorbereidingskosten
niet volledig door te rekenen. Een deel, zo'n 2,3 mln., zal dus ten laste
komen van de begroting van Financiën. Op die manier zullen de voorbereidingskosten
niet meer dan 150% van de jaarlijkse kosten belopen en over vijf jaar
kunnen worden uitgesmeerd. Ook in de toekomst zullen wij met de AFM afspraken
proberen te maken om te vermijden dat te vroeg met de voorbereiding wordt
gestart en als het ware te lang wordt drooggezwommen. Soms gaat de wetgeving
langzamer dan verwacht en door daarmee rekening te houden willen wij proberen
de hoge voorbereidingskosten te voorkomen.Door de heer De Vries is gesproken over de transparantierichtlijn. Die
richtlijn schrijft ook het toezicht op de halfjaarcijfers voor en bevat een
regeling voor het kwartaalbericht. In het najaar komt de indiening. Wij verwachten
dat meer zal worden gezegd over de complementering van de implementatie. Daarop
lopen wij reeds vooruit. Wij verwachten geen strijdigheid met wat nu voor
ons ligt.Voorzitter. Het algemene punt van de heer Douma heb ik besproken. Meestal
word ik door de fractie van de PvdA zwaar gesteund, soms tegen de wil van
mijn eigen partij in. De terughoudendheid is nu enigszins opmerkelijk, maar
zo'n rolwisseling is ook wel eens leuk.Over de twaalfmaandenkwestie heb ik het nodige gezegd. Een termijn van
zes maanden zou werkbaar zijn voor het beurstoezicht. Een termijn van acht
maanden heeft de voorkeur.Vervolgens wil ik iets zeggen over het punt van de institutionele beleggers
en over de verplichting om verslag te doen van het stemgedrag. Voor de beleggingsinstellingen
is de verantwoordingsplicht van het stembeleid met de Wft geregeld. Dat wist
de minister van Justitie waar u bij lobbyde natuurlijk niet.Voor banken, verzekeraars en pensioenfondsen is gewacht met een wettelijke
verankering, omdat wij een initiatief verwachten vanuit de Europese Unie.
Dan weten wij precies hoe wij die wettelijke verankering vorm moeten geven.
Overigens heeft de Europese Unie tot nog toe niets gedaan. Na de Kamer en
de lobby bij de Kamer te hebben beluisterd, meen ik dat het tijd wordt om
onze eigen verantwoordelijkheid te nemen en via de invoeringswet Wft een verantwoordingsplicht
inzake het stembeleid voor banken, verzekeraars en pensioenfondsen wettelijk
te verankeren in de Wft. Dat kan heel snel; die invoeringswet komt binnenkort
bij u terecht. Daarmee scheppen wij hopelijk grote vreugde alom, ook bij collega
Donner.Voorzitter. Ik meen dat ik hiermee mijn deel van de beantwoording heb
gedaan. Misschien heb ik zelfs zitten grasduinen op het terrein van de minister
van Justitie.Minister Donner:Voorzitter. Het is de minister van Financiën vrij aardig afgegaan.
Ik heb dan ook weinig toe te voegen. Ik dacht dat de meeste vragen waren beantwoord.Het eerste punt dat aan mij is gelaten, is het tweede onderdeel van het
amendement van de leden J. de Vries en Douma, waarbij voor de kleine vennootschappen
de termijn van twaalf maanden wordt teruggebracht naar twee maanden. Ik wijs
de Kamer erop dat dit niet het enige argument kan zijn. Het staat natuurlijk
vreemd in het wetsvoorstel, als je een organisatie zoals de AFM, met alle
mogelijkheden die zij heeft, zes maanden geeft om een actie te beginnen en
aan ieder ander die dat bij een kleine vennootschap wil doen slechts twee
maanden. Uiteraard is er een verschil in omvang, maar de logica zal met zich
brengen dat beide termijnen gelijk zijn. Daarbij telt niet alleen mee dat
met het verzoekschrift en de dagvaarding in wezen een verschil ontstaat. Wij
proberen überhaupt tot een kortere procedure te komen, je hebt niet meer
de mogelijkheid om, nadat het verzoekschrift is ingediend,
een verdere onderbouwing te leveren. Kortom, alles moet op het moment van
het verzoekschrift bij elkaar zijn. Dan kan een termijn van twee maanden te
kort zijn. Op dat punt wil ik de Kamer toch ernstig in overweging geven om,
als de termijnen gaan bewegen, ze naar elkaar toe te laten bewegen en uiteindelijk
op dezelfde termijn uit te komen. Dan heeft men een redelijke termijn voor
beide.Er speelt een puur technisch punt bij het amendement, als ik mij in die
zin mag verstouten een advies te geven. In onderdeel b, waarin staat dat in
de leden 2 en 4 "twaalf maanden" wordt vervangen, moet wetstechnisch
staan "telkens vervangen".De voorzitter:Mijnheer De Vries, dat advies miste u nu nog net.De heer Jan de Vries (CDA):Ik dank de minister van Justitie voor de concrete tekstsuggestie. Daarmee
heeft dit debat in ieder geval bij de CDA-fractie tot vreugde geleid. Ik kijk
even naar mevrouw Van Egerschot, die hoopte dat dit een geweldig mooi debat
zou worden.Ik kom op het meer principiële vraagstuk. De minister van Justitie
geeft de Kamer en de indieners van het amendement in overweging om te komen
tot een gelijkschakeling van de termijnen voor zowel niet-beursgenoteerde
ondernemingen als beursgenoteerde ondernemingen. Dat verbaast mij. Het wetsvoorstel
is er alleen gekomen om het toezicht op de jaarverslaggeving van de beursgenoteerde
ondernemingen te realiseren en ziet helemaal niet op alle andere ondernemingen
en rechtspersonen. Wat is dan nog de ratio om voor al die andere ondernemingen
en rechtspersonen ook tot een verlenging van de huidige termijn te komen van
twee naar zes maanden?Minister Donner:De ratio is dat wij ook daarvoor de procedure van dagvaarding en verzoekschriften
veranderen en dat in die procedure met andere tijdslimieten wordt gewerkt.
Nu is de termijn voor iedereen twee maanden, terwijl een organisatie als de
AFM ten minste zes maanden nodig heeft om te kunnen optreden. Dan kan de wetgever
niet zeggen: de termijn was twee maanden voor iedereen; ik voer nu een termijn
van zes maanden in, omdat dat nodig is voor dat toezicht. Nee, dan moet de
wetgever beargumenteren waarom niet voor alle vennootschappen die eronder
vallen dezelfde termijn wordt gehanteerd. De rechtvaardiging moet dan ingevolge
artikel 1 van de Grondwet omgekeerd worden.De heer Jan de Vries (CDA):Laten wij het gelijkheidsbeginsel niet te gemakkelijk van stal halen in
dit soort situaties. Redenerend vanuit het belang van de belanghebbende, of
dat nu de AFM is, de advocaat-generaal of enige andere belanghebbende, is
er geen verschil. Als je aandeelhouder bent van een beursgenoteerde vennootschap
heb je dezelfde rechten als de AFM. Vanuit die optiek is er geen reden om
tot een gelijkschakeling van termijnen te komen. Ik ben wel gevoelig voor
het argument van de regering inzake het verschil tussen de dagvaardingsprocedure
en de verzoekschriftenprocedure. Kan dan niet volstaan worden met een beperktere
verlenging in plaats van een verlenging van twee naar zes maanden? Zou niet
kunnen worden volstaan met drie maanden?Minister Donner:Ik heb de argumenten voor de gelijkheid gegeven. Directe ervaring op dit
punt heb ik niet. Als wij het verschil delen en er vier maanden van maken...De heer Jan de Vries (CDA):Dat ik ooit nog in de positie zou komen dat ik koehandel zou bedrijven
met de minister van Justitie in een debat over jaarverslaggeving! Het is een
historisch feit, maar ik ga er niet in mee. Ik had niet verwacht dat de minister
van Justitie op deze manier zou optreden. Wij kennen hem anders. Nadere suggesties
wachten wij met belangstelling af.De voorzitter:Het is een novum. U hebt de andere kant van de minister van Justitie leren
kennen!Minister Donner:Ik heb ook agrarische wortels! Ik zal overigens nader bezien wat op dit
punt wijsheid is.Er zijn vragen gesteld over de internationale status van de normen die
wij gaan toepassen. De heer De Vries heeft gevraagd of de erkenning van de
IFRS de aanwezigheid van een toezichthouder vergt. Het toezicht zoals dat
geregeld wordt, komt voort uit de algemene verplichting om Europese verplichtingen
afdoende te sanctioneren. Toepassing van de IFRS is een Europese verplichting.
Daarnaast heeft de SEC in de VS aan de Europese Commissie laten weten dat
aanvaarding van de IFRS in Amerika ook afhankelijk is van toezicht. Concrete
eisen op dit punt zijn verder niet geformuleerd.De heer Douma vroeg of wij, nu de materiële normen Europees zijn,
ook moeten gaan werken met een Europese toezichthouder. De normen waar wij
het nu over hebben, worden bij wijze van richtlijn aan Nederland opgelegd.
Daarmee is de uniforme uitleg in beginsel een zaak van het Europese Hof en
de Europese rechter. Verschillende lidstaten richten het toezicht verschillend
in. Sommige kiezen voor een toezichthouder zoals wij dat doen, andere kiezen
voor de rechter. Wij hebben een Europese toezichthouder in de vorm van de
Europese rechter. Door de Europese beurstoezichthouders wordt voorts samengewerkt
in het CESR teneinde tot een coördinatie van standpunten te komen. De
IAS worden door verordeningen van de Europese Commissie goedgekeurd en vormen
daarmee onderdeel van het Europese recht. Dat is dus ook een kwestie van uiteindelijk
uitleg door het Europese Hof. Een Europese toezichthouder zou daar niet wezenlijk
iets aan veranderen. Vanwege de rechtsvorm die gekozen is, is dit dan ook
de meest adequate methode om een gelijkvormige uitleg te waarborgen van de
verschillende bepalingen.De collega van Financiën is al ingegaan op het toezicht door de AFM
op de code-Tabaksblat. Dat toezicht beperkt zich inderdaad tot de vraag of
is voldaan aan artikel 2:391, vijfde lid. Kortom, de AFM beperkt zich tot
de vraag of de bepalingen in het verslag staan, maar ziet niet toe op de substantie
van de verslaglegging, net zo min als de AFM naast de jaarrekening controleert
of men wel efficiënt met zijn middelen omgaat.Voorzitter. Ik heb het aan mijn collega van Financiën gedelegeerd
om nog op de twee maanden in te gaan.Minister Zalm:Ik ben een punt vergeten, alhoewel de heer Donner zo vriendelijk is geweest
om dit al ten dele te behandelen. Dit punt betreft de Europese
interpretatie. Een Europese toezichthouder is inderdaad nog een stap te ver.
Binnen CESR wordt dit wel opgevat als stimulans om een en ander op een gecoördineerde
en gelijke wijze te gaan interpreteren. Aangezien de toezichthouders het hierover
eens zijn, wordt er vrij intensief van gedachten gewisseld over de praktische
toepassing en interpretatie van de IAS. Dit laat onverlet dat het Hof uiteindelijk
een oordeelt geeft. De Europese Commissie heeft een rondetafelconferentie
opgezet met accountantsorganisaties, ondernemingen en lidstaten om met deze
gemengde club de interpretatie en de verslaggeving in de praktijk te harmoniseren.
Juist omdat het iets nieuws is, biedt het volgens mij een extra mogelijkheid
om een Europees zo veel mogelijk uniforme toepassing te garanderen.Ik kom dan nog op de kwestie van de twee, zes en twaalf maanden. Het is
niet zo dat niet-beursgenoteerde vennootschappen altijd klein zijn. Wij hebben
bijvoorbeeld SHV, om maar een grote te noemen. Aangezien het een nogal technische
kwestie is, is het wellicht beter om de Kamer hier schriftelijk over te informeren,
zoals de minister van Justitie al suggereerde. Er is een verschil waar het
gaat om het moment dat de teller gaat lopen. Onder de oude wetgeving hield
de teller verband met de dagvaardingsprocedure. Je kon dus iemand dagvaarden
per 1 januari volgend jaar. Als je bijna klaar was met je voorbereiding,
ging je over tot die dagvaarding. De twee maanden in de onderhavige wetgeving
gaan voor niet-beursgenoteerde vennootschappen vanaf een ander moment lopen.
Het lijkt mij het beste om dit schriftelijk verder toe te lichten. Zeker als
wij ons daar gezamenlijk in verdiepen, krijgt de Kamer een waanzinnig goed
antwoord.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Voorzitter. Ik heb drie punten aangedragen. Op het punt van de twee maanden
krijgen wij nog een reactie. Voor de VVD-fractie ging de discussie trouwens
meer over de vraag of er in het aantal maanden ruimte zat voor effectenuitgevende
instellingen. Op het punt waar de discussie nu over gaat, zit bij de VVD-fractie
erg weinig ruimte.Mijn tweede vraag betrof het deponeren van de gegevens. De minister heeft
gezegd dat dit in orde gemaakt zal worden, als de volledige inhoud van de
transparantierichtlijn bekend is en die richtlijn geïmplementeerd gaat
worden. Ik heb een en ander nog even bekeken, maar het is een nieuw feit in
de wet dat die gegevens twee keer verstrekt moeten worden. Aangezien wij dit
nu al gaan introduceren, begrijp ik niet waarom wij dit niet nu al kunnen
rechtzetten. Als het bestaande wetgeving was geweest, had ik begrepen waarom
wij dit laten staan tot het implementeren van de richtlijn. Het gaat hierbij
echter om iets nieuws. Daarom lijkt het mij verstandig om de zaak in één
keer goed te regelen.De minister heeft gezegd dat de kwestie rond de artikelen 15 en 22 zal
worden opgelost bij het uitvoeringsbesluit van de Wft. Het probleem is echter
niet dat de Wft niet strookt met dít wetsvoorstel, maar dat dit wetsvoorstel
niet strookt met de Wft. Waar de minister niet heeft gezegd dat er zeker niet
meer dan twee voorbeelden zijn, geldt het wellicht voor meerdere punten. Het
is in ieder geval van belang dat wat betreft genoemde artikelen aanpassing
in dít wetsvoorstel plaatsvindt in plaats van straks in het uitvoeringsbesluit
van de Wft. Ik vraag de minister op deze kwestie te reageren.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun heldere beantwoording. Het
is goed om te zien dat zij elkaar zo mooi aanvullen. Misschien kan dat met
betrekking tot de termijnen ook nog tot een mooi resultaat en een helder,
weloverwogen onderbouwd advies leiden, want zoals het zo-even ging, was het
ons iets te snel en te gemakkelijk; en dat zijn wij niet gewend van beide
bewindslieden.Wij zijn blij met de constatering dat de zesmaandentermijn nét
werkbaar is. Laten wij het daarom maar op die manier doen, want dat geeft
in ieder geval alle belanghebbenden, maar ook de onderneming zelf, snel en
binnen een redelijke termijn helderheid over de vraag of de jaarverslaggeving
in de ogen van de AFM voldoet.Ik dank de regering ook voor de toezegging over de kosten. Ik heb begrepen
dat zij in het debat over de Wet op het financieel toezicht heeft toegezegd
hierop terug te komen. Het is echter ook goed om te horen dat de regering
een deel van de voorbereidingskosten ten laste van de begroting van de minister
van Financiën brengt. Ook de minister van Justitie zal dit met dankbaarheid
hebben aangehoord.Wij wachten met belangstelling de nadere berichtgeving van het kabinet
af over de termijn voor niet-beursgenoteerde ondernemingen en de verzoekschriftprocedure
die daarbij kan worden gestart. Daarna zullen wij ons definitieve oordeel
bepalen.De heer Douma (PvdA):Voorzitter. Natuurlijk heb ik er een hekel aan om de minister van Financiën
teleur te stellen met mijn inbreng over dit wetsvoorstel. Ik zie uiteraard
dat er vanuit de IAS en de Security and Exchange Commission een belang speelt
om de onderhavige kwestie goed te regelen. Ik hoop dat een eenduidige interpretatie
van IAS-regels, een duidelijk intern controle- en beheersysteem in ondernemingen
en het werk van de accountant, het audit committee, de raad van commissarissen
en de aandeelhoudersvergadering ertoe zullen leiden dat de AFM het buitengewoon
rustig krijgt. Dit is misschien een betere verwoording van de lijn die de
fractie van de PvdA op dit punt voorstaat. Laten wij dus hopen dat alle voorzorgsmaatregelen
die wij met elkaar op dit moment nemen, zo afdoende zijn dat de AFM weinig
te doen zal hebben.Het lijkt mij ten slotte verstandig om de nadere reactie van de regering
af te wachten op de kwestie van de twee, zes en twaalf maanden om daarna te
bezien wat wij met het amendement doen. Wellicht komt de minister met een
heel slimme, kleine nota van wijziging.Minister Zalm:Voorzitter. Tegen mevrouw Van Egerschot zeg ik dat er door deze nieuwe
wetgeving nu niet opeens sprake is van het tweemalig deponeren. Het is iets
wat al langer bestaat. Het vloeit al voort uit de huidige Wet toezicht effectenverkeer
uit 1995. Niettemin zal ik nagaan of wij bij nota van wijziging dit punt kunnen
regelen, want iedere administratieve lastenverlichting die
gerealiseerd kan worden, moeten wij zo snel mogelijk meepakken. Ik moet nu
echter even een voorbehoud maken, want er kunnen nog haken en ogen aan zitten.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Bent u bereid om de afweging op dit punt te betrekken bij uw beantwoording
over de twee, zes en twaalf maanden?Minister Zalm:Het is de bedoeling dat u nog deze week een brief krijgt over de kwestie
van de twee, zes en twaalf maanden. Daarin zal tevens worden ingegaan op het
dubbel deponeren. Er bestaat naar mijn idee een misverstand over de invoeringswet.
Niet alleen de Wft kan worden aangepast. Vanwege de Wft kan juist andersoortige
wetgeving mede worden aangepast. Dat is het typerende van een invoeringswet
waarmee wordt geprobeerd om de nog bestaande verschillen weg te werken. Ook
deze wet kan dan dus via de invoeringswet Wft worden geharmoniseerd.Ik ben de heer De Vries en de heer Douma erkentelijk voor hun opmerkingen.
Ik spreek de hoop uit dat de AFM het betrekkelijk rustig krijgt. Daarmee bedoel
ik te zeggen dat ik hoop dat er niet veel zaken bij de Ondernemerskamer behoeven
te worden gemeld. De AFM moet echter wel goed steekproefsgewijs controle uitoefenen.
Dat zal voorlopig de nodige tijd in beslag nemen.Minister Donner:Voorzitter. Ik heb niets toe te voegen aan de woorden van minister Zalm.
Ik ben al de hele dag aanwezig en zal verder zwijgen. Nu kunnen wij naar het
voetbal.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Wij hebben de aanwezigheid van beide bewindspersonen zeer op prijs gesteld.
De minister van Financiën heeft toegezegd dat er nog deze week een brief
komt. Daardoor worden wij waarschijnlijk in staat gesteld om aanstaande dinsdag
zowel over het amendement als over het wetsvoorstel te stemmen.De vergadering wordt van 18.35 uur tot 20.15 uur geschorst.Voorzitter: Hamer 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-5719-5726.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl