Behandeling van het wetsvoorstel Uitvoering van Richtlijn nr. 2002/47/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 6 juni 2002 betreffende financiëlezekerheidsovereenkomsten (28874)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 749-755

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-03-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 17, pagina 749-755

01-03-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28874Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet personenvervoer 2000 in verband met een verbod op het ter beschikking stellen van vergunningbewijzen aan derden (28802); - Wijziging van de Leegstandwet (verlenging duur vergunning voor verhuur van woonruimte in leegstaande woningen en gebouwen) (28987); - Wijziging van de Huisvestingswet (wijziging bepalingen met betrekking tot de huisvesting van verblijfsgerechtigden) (29566); - Wijziging van de Wet op medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (oplossen van enige knelpunten) (29748)Pagina 749-749
Behandeling van het wetsvoorstel Uitvoering van Richtlijn nr. 2002/47/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 6 juni 2002 betreffende financiëlezekerheidsovereenkomsten (28874)Pagina 749-755
Presentie en opening (dinsdag 1 maart 2005)Pagina 749-749
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Uitvoering van Richtlijn nr. 2002/47/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 6 juni 2002 betreffende financiëlezekerheidsovereenkomsten (28874)Pagina 759-771
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 1 maart 2005)Pagina 780-780
Lijst van besluiten (dinsdag 1 maart 2005)Pagina 780-780
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling van beledigende uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadig optreden wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap (strafbaarstelling discriminatie wegens een handicap) (28221)Pagina 755-759
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling van beledigende uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadig optreden wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap (strafbaarstelling discriminatie wegens een handicap) (28221)Pagina 771-780

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Uitvoering
van Richtlijn nr. 2002/47/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 6 juni 2002 betreffende financiëlezekerheidsovereenkomsten
(28874).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik deel de Kamer mede dat ik na de eerste termijn van de Kamer de vergadering
voor een halfuur zal schorsen omdat de minister van Justitie naar de Tweede
Kamer geroepen is voor het vragenuurtje. Hij heeft mij verzekerd het ertoe
te zullen leiden dat hij binnen een halfuur hier terug is. Wij zijn benieuwd
en vertrouwen volledig op het vermogen van de minister zulks te bewerkstelligen.De heer Rabbinge (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Het is mij een voorrecht om nu eens met de minister
van Justitie van gedachten te mogen wisselen. Dat voorrecht heb ik nog niet
eerder mogen smaken in deze Kamer. Ik stel het bijzonder op prijs, vooral
ook omdat het gaat over een voorstel dat naar mijn mening nog wel enige verbetering
behoeft maar politiek geen heikele zaak is.Dit wetsvoorstel kent een lange geschiedenis. Het introduceren van een
Europese Richtlijn om financiële zekerheidsovereenkomsten
tot stand te brengen, is op zich nuttig en zeer wenselijk. De wettelijke vertaling
van deze Europese Richtlijn naar de Nederlandse omstandigheden heeft veel
te lang geduurd. Daarmee zijn wij al een paar jaar bezig. Dat lijkt vooral
veroorzaakt door de manier waarop de Nederlandse wetgever de reikwijdte van
de richtlijn heeft opgerekt.De richtlijn beoogt zekerheidsstellingen tussen overheidsinstanties, financiële
instellingen en verzekeringsbedrijven. Volgens artikel 1 lid 2 van de richtlijn
gaat het om categorie a t/m d. Dit is een technisch detail, maar niet onbelangrijk.In het voorliggende wetsvoorstel wordt de werkingssfeer van de financiële
zekerheidsovereenkomsten uitgebreid tot rechtspersonen of ondernemingen zonder
rechtspersoonlijkheid. Ook kunnen die rechtspersonen onderling financiëlezekerheidsovereenkomst
afsluiten zonder dat één van de partijen tot categorie a t/m
d van de richtlijn behoort. Dat is een oprekking van hetgeen met de richtlijn
wordt beoogd.Na introductie van de richtlijn dienen ook andere wetten te worden aangepast
aan de richtlijn, zoals de Faillissementswet en de Wet giraal effectenrecht.
Met de uitbreiding van de werkingssfeer zoals voorzien in het wetsvoorstel,
wordt de beperking tot de financiële instellingen zoals die in de richtlijn
is voorzien, doorbroken. Voor een dergelijke verruiming bestaan aldus vele
deskundigen geen goede redenen. Dat bleek ook uit de schriftelijke inbreng
van onze collega's van de VVD en het CDA. Die hebben dat met argumenten gestaafd.
Kennelijk is het toch ontoereikend geweest om de minister te overtuigen, want
de argumentatie om de financiëlezekerheidsovereenkomst voor te schrijven
voor transacties tussen partijen die met de financiële markten niets
van doen hebben, ontbreekt. De afgelopen tijd hebben vele deskundigen zich
daarover in de vakpers geroerd. Een van die deskundigen zei: het ziet ernaar
uit dat een financiëlezekerheidsovereenkomst wordt gesloten tussen snackbar
De Vette Hap en diens speelautomatenverhuurder of bierleverancier die ook
een lening heeft verstrekt. Wat de bijdrage van die financiëlezekerheidsovereenkomst
is aan de uitvoering van het Gemeenschappelijk monetair beleid door de Nederlandsche
Bank of aan de efficiëntie van de financiële markten in Europa,
is volstrekt onduidelijk.In feite wordt door de openstelling van de financiëlezekerheidsovereenkomst
een verslechtering bereikt van de positie van de zekerheidsgever en diens
schuldeiser ten faveure van de zekerheidsnemer. De richtlijn biedt daarvoor
geen rechtvaardiging. Bij herhaling is in het voortraject van deze wetgeving
gewezen op de gevolgen voor de verhoudingen tussen de pandgever en de pandnemer.
De Raad van State heeft er ook reeds op gewezen. Bij de schriftelijke behandeling
door de commissie voor Justitie van de Eerste Kamer is steeds gevraagd, de
uitbreiding van de werkingssfeer van dit wetsvoorstel te beargumenteren. Zoals
ik al zei, heeft de regering daarvoor niet echt overtuigende argumenten gegeven.
Een mogelijk argument zou de vereenvoudiging van de verhoudingen kunnen zijn,
doch dat lijkt onjuist omdat de regelgeving, zeker als gevolg van de uitgebreide
memorie van toelichting, niet eenvoudiger, maar zelfs gecompliceerder is geworden.
De machtsverhoudingen worden verschoven naar de kredietverschaffer of de pandnemer.
Dat brengt de kredietontvanger of pandgever in het nadeel. Vaak gaat het om
zeer kleine kredietnemers of pandgevers. Indien het de verhoudingen tussen
financiële instellingen betrof, zou die verschuiving in feite te billijken
zijn, doch dat geldt niet nu ook vele andere instellingen en bedrijven, ook
kleine bedrijven, onder de werkingssfeer kunnen gaan vallen.Vrijwel geen van de in de literatuur over dit wetsvoorstel figurerende
deskundigen op het gebied van het privaatrecht is het eens met de door de
regering ingeslagen weg. Alleen indien de regering tot heroverweging komt
van die dwaling en besluit tot herziening van dit wetsvoorstel, waardoor het
beter in overeenstemming wordt gebracht met de Europese richtlijn en er geen
verstoringen van nu evenwichtige machtsverhoudingen worden bewerkstelligd,
zal mijn fractie instemmen met dit wetsvoorstel.Ik heb mijn bijdrage over dit wetsvoorstel beperkt tot de wettelijke uitwerking
van de richtlijn en ben niet weer ingegaan op heel veel punten die tijdens
de schriftelijke behandeling adequaat zijn afgewikkeld. Daarvoor niets dan
complimenten, maar de wettelijke uitwerking en met name de werkingssfeer is
van groot belang. Vandaar dat ik er zoveel aandacht aan besteed. De beantwoording
door de minister en de nadere toelichting waren in die andere gevallen voldoende.Er zijn twee redenen om aan de verruiming van de werkingssfeer en aan
de dientengevolge ontstane verhouding tussen de instellingen en rechtspersonen
zoveel aandacht te geven. In de eerste plaats moet worden voorkomen dat overbodige
regelgeving wordt geïntroduceerd. Daar zijn wij tegen, en dat lijkt hier
aan de orde. In de tweede plaats lijkt er sprake te zijn van een symptoom
dat zich bij de uitvoering van Europese richtlijnen in Nederlandse wetgeving
meer lijkt voor te doen. De Raad van State wijst daar bij voortduring op.
Er wordt telkenmale een weg gekozen die demonstreert hoe bekwaam het beste
jongetje van de Europese klas is, waardoor in vele gevallen wordt afgeweken
van de geest van de Richtlijn en een langdurig en uitgebreid wetgevingstraject
wordt ingeslagen. Mijn fractie is de regering erkentelijk voor een snelle
en voortvarende wetgeving om Europese richtlijnen in te voeren, doch is tegenstander
van de ook in dit geval gekozen ingewikkelde weg.Mevrouw de voorzitter. Ik hoop dat de regering in staat is dit prangende
punt van de werkingssfeer te corrigeren, opdat de voor financiële instellingen
en organisaties noodzakelijke regelgeving snel kan worden ingevoerd. Wij zijn
eigenlijk al twee jaar achter op de gestelde termijn; het moet niet veel langer
duren. Mijn fractie wacht met belangstelling de reactie van de minister af.De heer Wagemakers (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik heb een verhaal voorbereid dat even lang is
als saai, en dat 25 minuten vergt.Dit wetsvoorstel heeft een uitvoerige schriftelijke behandeling gekregen.
Het aardige van die behandeling was dat ons een aantal zaken duidelijk werd
en dat wij ook het gevoel kregen dat de minister tot steeds grotere helderheid
kwam over de strekking van datgene wat hij hier vandaag verdedigt. Die vragen
van mijn fractie waren overigens grotendeels geleende wijsheid,
want er verschenen artikelen in de vakliteratuur. Toen hier als het ware de
discussie ontstond over deze tamelijk ingewikkelde problematiek creëerde
dat enige tijd die de vakliteratuur benutte om in beweging te komen.Het wetsvoorstel is zeer omstreden, met name als het gaat om de werkingssfeer,
het bereik. Tot nu toe heb ik geen voorstanders aangetroffen. De Vereniging
van burgerlijk recht heeft er een studiemiddag aan gewijd. Zo'n middag pleegt
te eindigen met een soort peiling. Er zat een zaal vol juristen en ik geloof
dat er zo'n zes voor het wetsvoorstel waren en de overige 40 à 45 tegen.
Uiteraard is zo'n peiling niet een stemming als wij hier in dit huis houden,
maar wel tekenend voor de sfeer rondom dit wetsvoorstel.Dit wetsvoorstel wijkt op nogal wat onderdelen af van het systeem van
het BW en dat heeft veel aandacht gekregen in de schriftelijke behandeling.
De minister heeft gezegd dat dit nu eenmaal niet te vermijden is als men een
Europese richtlijn moet implementeren. Dat brengt nieuwe rechtsfiguren met
zich, dat kan de bestaande dogmatiek doorkruisen en, ook als de formulering
van de richtlijn zoveel mogelijk wordt gevolgd – dat ligt toch voor
de hand – dan komt men toch termen tegen die hier een andere betekenis
hebben dan in het kader van de richtlijn. Prof. Van den Boom heeft recentelijk
in een artikel het dilemma voor de wetgevingsjuristen in dit verband aardig
getypeerd: Kies ik voor dogmatische zuiverheid, dan moet ik de systematiek
aanpassen aan Europese regels. Kies ik voor een minimalistische inpassing,
dan is over tien jaar het BW onbegrijpelijk van opbouw. Houd ik de materie
bij elkaar, dan doorkruis ik de gelaagde structuur. Hak ik de materie in mootjes
en verspreid ik ze over het wetboek, dan ontstaat het gevaar dat de samenhang
uit het oog wordt verloren en dat over enige tijd niemand meer beseft dat
de regeling oorspronkelijk uit één Europees hout was gesneden."
Ik vind dat een aardige typering die aangeeft dat het niet simpel is om iedereen
gelukkig te maken bij het implementeren van dit soort richtlijnen.De richtlijn die hier aan de orde is, wordt ingepast in Boek 7. Bij de
door de minister gekozen opzet, die qua werkingssfeer heel breed was, is dat
misschien ook nog wel te begrijpen. In de stukken heeft hij ons voorgehouden
dat er bij implementatie van deze richtlijn geen sprake is van afwijkingen
die moeilijk in het Nederlandse rechtsstelsel vallen in te passen. Die opmerking
overtuigt minder, want het staat wel vast dat het gebruik van de term "overdracht"
in het kader van overdracht van geld door girale overmaking geen overdracht
is in de zin zoals wij dat nu dogmatisch verstaan. Ik denk aan de manier waarop
over verpanding van geld is gesproken, waarbij dan gezocht is naar wat in
dit verband zou kunnen functioneren als een akte, aan de term "verrekenen"
die een heel andere betekenis heeft gekregen dan tot nu toe in het BW en aan
het fenomeen van in de plaats stelling door gelijkwaardige goederen, waarbij
de minister zelf melding maakt van eventuele dogmatische bezwaren, althans
gelet op de huidige structuur van ons BW.Mevrouw de voorzitter. Toch hecht mijn fractie eraan haar waardering uit
te spreken voor in ieder geval de manier waarop in de nadere memorie van antwoord
is gepoogd een en ander te verduidelijken en aan te geven hoe deze zaak met
enige goede wil toch zou kunnen worden ingepast in het systeem van het nieuwe
BW. In die nadere memorie van antwoord waren in feite heel intelligente beschouwingen
neergelegd. Ik zie de minister met mij waarderend kijken naar zijn medewerkers
op te tribune.Er zijn nog wat technische punten overgebleven, zoals het vestigen van
een pandrecht op een creditsaldo van geld. De minister gaat ervan uit dat
men als men in het kader van zo'n financiële zekerheidsovereenkomst een
pandrecht vestigt op een creditsaldo een kwaliteitsrekening op naam van de
pandhouder in het leven moet worden geroepen. Het is ons niet helemaal duidelijk
wat in dat verband met een "kwaliteitsrekening" wordt bedoeld. Uit de jurisprudentie
op dit punt blijkt dat de Hoge Raad zeer restrictief is ten aanzien van mogelijkheden
om een dergelijke kwaliteitsrekening in het leven te roepen. Dat blijkt met
name uit het arrest-ProCall/Van Dam waarin staat dat kwaliteitsrekeningen
alleen kunnen worden geopend door notarissen, deurwaarders, accountants en
advocaten voor cliënten. Als met het begrip "kwaliteitsrekening" wordt
gedoeld op kwaliteitsrekening als in die jurisprudentie aangeduid, dan vraagt
mijn fractie zich af of met het wetsvoorstel beoogd wordt om een nieuwe uitzondering
mogelijk te maken.Voor panding van een creditsaldo is naar de bestaande artikelen van het
BW een akte vereist. Het ligt niet voor de hand dat een dergelijke pandakte
besloten ligt in de financiële zekerheidsovereenkomst zelf. In de regel
komen individuele transacties pas na het sluiten van de overeenkomst tot stand.
De omvang daarvan staat op dat moment nog niet vast en pas later vinden boekingen
plaats naar de pandrekening. Kennelijk was de minister zich daarvan bewust
want hij suggereert dat de akte ook besloten kan liggen in de overboekingopdracht.
Die constructie lijkt mij nogal vergezocht. Bovendien vinden dergelijke overboekingen
in de praktijk, zeker als het gaat om transacties tussen grote financiële
instellingen, vaak elektronisch plaats. Is de elektronische boeking in dat
geval de akte of moet daarnaast nog een schriftelijke akte worden opgesteld?Ik kom op de kwestie van de exclusieve beschikkingsbevoegdheid van de
pandhouder. De minister wijst erop dat de pandhouder, voorzover het pandrecht
hem daartoe bevoegd maakt, over het saldo van de pandrekening kan beschikken,
maar de pandgever niet. De pandhouder is daarmee exclusief beschikkingsbevoegd
ofschoon de pandgever de rechthebbende is op het creditsaldo. Tegelijkertijd
geeft de minister aan dat de pandgever de vordering op de bank kan overdragen
of aan een derde kan verpanden zonder aantasting van het bestaande pandrecht.
Beschikt de pandgever in dit geval over het creditsaldo of over de vordering
op de bank tot overdracht van een gelijke hoeveelheid als oorspronkelijk op
de rekening is gestort? Kan de minister aangeven in hoeverre deze bevoegdheid
van de pandgever blijft bestaan nadat de pandhouder, mogelijk buiten medeweten
van de pandgever om, een eventueel verleend gebruiksrecht heeft aangewend
en het saldo van de rekening heeft gereduceerd tot nul? Over welk goed beschikt
de pandgever in dat geval nog? Ik stel graag enige kwesties aan de orde die samen hangen met de gehanteerde
term "verrekening". De minister heeft in het wetsvoorstel gekozen voor een
systeem waarbij de pandhouder zich moet houden aan de pandbepalingen enerzijds
en de verrekeningsbepalingen anderzijds. Het is maar de vraag of die vermenging
een gelukkige keuze is. Moet de pandhouder voortaan een verrekeningsverklaring
uitbrengen? Beantwoorden de geldvordering en de vordering tot overdracht van
gelijksoortige effecten aan elkaar in de zin van artikel 127 boek 6 BW? Heeft
de uitwinning van een pand door middel van verrekening terugwerkende kracht?De substitutieregeling is neergelegd in artikel 53. De keuze voor substitutie,
uiterlijk op het tijdstip waarop de zekerheidsgever de gesecureerde vordering
voldoet, levert een tamelijk vreemd resultaat op. Op dat moment voldoet de
pandgever in beginsel de gesecureerde vordering, maar het pandrecht dat dan
door substitutie ontstaat, is vanwege het accessoire karakter van het pandrecht,
derhalve zonder gesecureerde vordering, zinledig.De opmerking van de minister in relatie tot de substitutieregeling dat
een en ander raakvlakken heeft met rechtsfiguren in het BW is juist, maar
er is ook sprake van een groot verschil. Substitutie naar het huidige Nederlandse
recht vindt meteen plaats, zonder sprake van een tijdsspanne tussen het tenietgaan
van het oorspronkelijke goed en het in de plaats treden van het vervangende
goed. Bij deze substitutieregeling liggen de zaken echter essentieel anders.
Volgens deze regeling vervreemdt een pandhouder op grond van het hem toegekende
gebruiksrecht verpande goederen; de pandgever moet gedurende een bepaalde
periode, tot het moment dat substitutie plaatsvindt, met een verbintenisrechtelijke
aanspraak genoegen nemen in plaats van met de goederrechtelijke. Dat verschil
is tamelijk essentieel.Ik kom op de laatste van mijn technische vragen. Zal er geen misbruik
worden gemaakt van de voorgestelde regeling in artikel 63c van de Faillissementswet?
Moet misbruik daarvan niet worden gevreesd? Of wordt dat misbruik eigenlijk
niet mogelijk gemaakt? Een zekerheidsovereenkomst, zoals een financiële
zekerheidsovereenkomst, kan mondeling worden aangegaan. Het goederrechtelijke
effect treedt op door een simpele overboeking van een kredietsaldo. De minister
heeft zelfs betoogd dat een dergelijk overschrijvingsopdracht de pandakte
zou zijn. Dan wordt het wel erg simpel om een dergelijke overboeking uit te
voeren en vervolgens als gefailleerde onderneming aan de curator mee te delen –
de begunstigde moet dan wel in het complot zitten – dat dit is gebeurd
in het kader van de uitvoering van een eerder mondeling gesloten financiële
zekerheidsovereenkomst. Er is weliswaar een beperking in dit artikel neergelegd
in dier voege dat de begunstigde dient aan te tonen dat hij ten tijde van
de rechtshandeling de faillietverklaring niet kende of behoorde te kennen.
Bij de beoordeling van die beperking moet echter verdisconteerd worden dat
de faillietverklaring van een gewone onderneming in de praktijk nooit gepubliceerd
wordt op de dag van de faillietverklaring zelf. De wederpartij van de gefailleerde
onderneming zal derhalve vrij snel kunnen aantonen dat hij te goeder trouw
was, omdat uit geen enkel register bleek dat het bedrijf failliet was. Dat
komt er dus op neer dat bij dubieuze ondernemingen, behoudens tegenbewijs
door de curator in geval van aantoonbaar frauduleus handelen, allerlei gelden
aan de boedel onttrokken kunnen worden nadat het bedrijf failliet is verklaard.
Dat hoeft men niet te vrezen bij grote financiële instellingen, waarvoor
de richtlijn eigenlijk bedoeld is. Die wereld is relatief overzichtelijk en
transparant. Gezien het geknoei met gewone vennootschappen moet deze vorm
van misbruik daar echter naar onze mening wel gevreesd worden. En dat dus
kan aan de orde komen als de reikwijdte van deze richtlijn dusdanig wordt
verbreed dat zij geldt voor gewone ondernemingen onderling.Met mijn laatste opmerking ga ik tevens over naar het tweede deel van
mijn betoog. Dat betreft een kwestie waar de heer Rabbinge ook al bij stilstond,
namelijk de werkingssfeer, het toepassingsbereik van de regeling. Het is aardig
om vast te stellen, zeker gelet op de discussie die wij vorige week in deze
zaal hadden met de Raad van State, dat de Raad van State bij de indiening
van dit wetsvoorstel onmiddellijk alarm heeft geslagen op dit punt. De Raad
vond het niet voor de hand liggen, de werkingssfeer van deze bijzondere regeling
uit te breiden tot partijen die niet aangemerkt kunnen worden als financiële
instellingen. De Raad van State wees in zijn advies op dit punt op de afwijkingen
van de normale regeling van het pandrecht in het BW en op het feit dat aan
een crediteur/pandhouder aldus extra zekerheden worden verschaft, ten koste
uiteraard van de debiteur pandgever. De wijziging die wordt voorgesteld in
het wetsvoorstel Faillissementswet betekent eveneens een verschuiving in de
verhouding tussen faillissementscrediteuren en de crediteuren uit de financiële
zekerheidsovereenkomsten. Op zich is dat allemaal ware taal waar weinig aan
toe te voegen valt. Toch zag de minister in het advies van de Raad van State
onvoldoende aanleiding om de regeling geen toepassing te laten vinden op partijen
zonder band met de financiële markten.Gesteund door een nog te verschijnen artikel van prof. Verstijlen meen
ik toch dat er voorop moet worden gesteld dat de Europese richtlijn gericht
is op partijen die behoren tot de allergrootste die aan het handelsverkeer
deelnemen. Daar is de richtlijn voor bedoeld, voor grote financiële instellingen.
De regeling bevat tal van elementen die de positie van de zekerheidsnemer
versterken ten koste van de zekerheidsgever en diens overige schuldeisers.
Daar bestaat niet zoveel bezwaar tegen als het gaat om transacties tussen
financiële partijen die op voet van gelijkheid met elkaar kunnen verkeren.
Het is wellicht nog aanvaardbaar, het bereik op te rekken tot financiële
instellingen in relatie met ondernemingen, als dat voor het functioneren van
de financiële markten bevorderlijk is. Echter, het openstellen van de
financiële zekerheidsovereenkomst voor partijen die met de financiële
markten niets van doen hebben, leidt tot de door de Raad van State gememoreerde
verslechtering van de positie van de zekerheidsgever, zonder dat de richtlijn
daarvoor aanleiding of rechtvaardiging biedt.Een opvallend element in dit verband is het voorgestelde gebruiksrecht
bij verpanding. Het betekent immers een vergaande inbreuk op de positie van
de pandgever. De pandnemer kan immers over het verpande goed
beschikken, niet om zijn zekerheid te executeren en zijn vordering te verhalen,
maar gewoon omdat het hem zo uitkomt. Hij geeft het geld van de pandgever
uit, hij handelt met diens effecten en terwijl de pandgever normaliter een
goederrechtelijke aanspraak heeft – ik wees er al op – wordt deze
nu gereduceerd tot een verbintenisrechtelijke vordering tot overdracht van
gelijksoortige goederen. In bepaalde omstandigheden heeft de pandgever echter
niet bijster veel aan zo'n aanspraak, zeker als hij zijn schuld al ten dele
of zelfs geheel heeft afgelost of als de effecten aanmerkelijk in waarde zijn
gestegen. Dan ontstaat er een insolventierisico, al zal zich dat in de praktijk
niet zo gauw voordoen bij grote financiële instellingen, maar zeker wel
bij het thans gekozen bereik van de regeling, namelijk bij gewone ondernemingen.Voorts wordt als argument voor het gekozen bereik het belang van de rechtszekerheid
genoemd, het voorkomen van overgangssituaties. Nu is er op dit punt niet veel
mis met het reguliere pandrecht dat in het huidige Burgerlijk Wetboek is neergelegd;
ik denk dat dit komt doordat er enige eeuwen lang over dit pandrecht is nagedacht.
Het wetsvoorstel biedt een oplossing voor een niet bestaand probleem en het
veroorzaakt zelf een aantal problemen. Dit is ook wel zichtbaar geworden in
de schriftelijke behandeling, gelet op het groot aantal juridische vragen
dat door het voorgestelde wordt opgeroepen.De minister heeft erop gewezen dat ook in het huidige recht ondernemingen
een financiëlezekerheidsovereenkomst kunnen sluiten. Dit moge zo zijn,
maar het komt in de praktijk nauwelijks voor, anders dan wellicht in de vorm
van bepaalde leaseconstructies. En het is overigens de vraag of het wel verstandig
is om de ontwikkeling die mede in gang gezet is door het Sogelease-arrest,
nog te versterken.In dit verband heeft mijn fractie er goede nota van genomen dat conform
de richtlijn de regels voor het pandrecht niet van overeenkomstige toepassing
zijn verklaard op de financiëlezekerheidsovereenkomst tot overdracht.
De bescherming moet dan derhalve worden gevonden in de inhoud van de overeenkomst
zelf. Mijn fractie verwacht dat financiële instellingen op dit punt standaardcontracten
zullen hanteren waarin regelingen zijn neergelegd voor de afdracht van een
eventuele overwaarde en voor de wijze waarop die moet worden vastgesteld.
Ook dit demonstreert dat dit soort contracten eigenlijk alleen in die verhoudingen
thuishoren.Mijn fractie ontkent uiteraard niet dat het bij financiëlezekerheidsovereenkomsten
gaat om een pandrecht op creditsaldi en op effecten die op de kapitaalmarkt
verhandelbaar zijn, wat de problematiek die aanleiding heeft gegeven tot het
toe-eigeningsverbod in het BW, voor een aanmerkelijk deel oplost. Maar het
lost niet alle problemen op, want de begrippen markt en marktprijs zijn geenszins
eenduidige begrippen, omdat effecten nu eenmaal niet alleen op een officiële
beurs worden verhandeld, maar ook op allerlei meer informele platforms. In
dit verband hebben wij ook kennisgenomen van de opvatting van de minister
dat een zekerheidsnemer die bevoegd is om zelf als tussenpersoon op markten
of beurzen op te treden, bij verkoop geen onafhankelijke derde als tussenpersoon
behoeft in te schakelen. Ook dit zal afbreuk kunnen doen aan de objectiviteit
van de prijsvorming. De minister heeft er voorts op gewezen dat zo nodig achteraf
de rechter ingeschakeld kan worden om de prijsvorming te toetsen, maar wij
denken dat dit niet simpel zal zijn voor ondernemingen die geen directe toegang
hebben tot de financiële markt en de informatie die voor de prijsvorming
relevant is.De CDA-fractie heeft ook nog vastgesteld dat het argument dat Nederland,
bij uitsluiting van financiëlezekerheidsovereenkomsten tussen ondernemingen,
uit de pas zou lopen met het buitenland en dat er gevreesd zou moeten worden
dat zulke overeenkomsten onder toepassing van buitenlands recht toch gesloten
zullen worden, zeker niet opgaat. Het betreft immers slechts enkele lidstaten
die gekozen hebben voor een zodanig bereik van deze regeling, naar ik meen
slechts drie van de vierentwintig andere landen van de Unie.En ten slotte vreest mijn fractie dat er zich bij het voorgestelde toepassingsbereik
van deze regeling, dus inclusief overeenkomsten tussen ondernemingen, een
groot aantal juridische geschillen zal gaan voordoen over de exacte inhoud
en betekenis van de wetsartikelen. Het stelsel wijkt immers op een aantal
onderdelen af van de huidige systematiek. Maar er is nog een ander aspect.
Financiëlezekerheidsovereenkomsten tussen ondernemingen lijken weliswaar
bepaald te worden door de nu te implementeren richtlijn, maar deze richtlijn
is niet rechtstreeks van toepassing, omdat Nederland er vrijwillig voor zou
kiezen, de werkingssfeer van de Europese richtlijn uit te breiden tot overeenkomsten
tussen ondernemingen. Dat betekent dan ook dat voor dit deel van de voorgestelde
wettelijke regeling niet het Europese Hof de hoogste bevoegde rechter is,
maar in beginsel de Hoge Raad. Dit creëert op zich weer het risico dat
het ene deel van de regeling die als implementatie van het Europese recht
kan worden aangemerkt, anders kan worden uitgelegd dan het andere deel van
de regeling, zijnde de gevallen waarop de richtlijn formeel geen betrekking
heeft. Dat leidt dan ook weer tot het risico van rechtsdiversiteit op dit
punt. Al met al heeft mijn fractie de indruk dat het niet wenselijk is de
voorgestelde regeling voor financiëlezekerheidsovereenkomsten ook van
toepassing te verklaren op het verkeer tussen ondernemingen onderling. Wij
wachten de beantwoording van de minister af.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Mevrouw de voorzitter. Het wetsvoorstel tot uitvoering van Richtlijn 2002/47/EG
van 6 juni 2002, betreffende financiëlezekerheidsovereenkomsten
doet mij denken aan de overbekende sneeuwbal die almaar dikker wordt. In de
loop van de behandeling van het wetsvoorstel bleken namelijk steeds meer haken
en ogen aan het wetsvoorstel te kleven, werden er steeds meer vragen opgeworpen
en die vragen vereisten vervolgens een steeds uitvoeriger beantwoording door
de minister. Kon met de nota naar aanleiding van het verslag van 19 september
2003 en de memorie van antwoord van 13 september 2004 nog met zo'n 10
pagina's worden volstaan, voor de nadere memorie van antwoord bleken inmiddels
23 pagina's nodig te zijn. De conclusie lijkt gewettigd dat wat betreft dit
wetsvoorstel er "more to is than meets the eye", liever gezegd dan
"met the eye", althans als wij kijken vanaf de start van het wetgevingsproces
tot de dag van vandaag.De VVD-fractie is de minister erkentelijk voor de gedegen en uitvoerige
beantwoording van de schriftelijke vragen. Daardoor is op een groot aantal
punten de gewenste en noodzakelijke verduidelijking verkregen. Toch hebben
de antwoorden van de minister de VVD-fractie er nog niet van kunnen overtuigen
het wetsvoorstel in de huidige vorm te accepteren. Ik zal dit nader toelichten.
Ik zal daarbij achtereenvolgens behandelen de plaats van de financiëlezekerheidsovereenkomsten
in het systeem van het goederenrecht en de uitbreiding van het toepassingsgebied
van de financiëlezekerheidsovereenkomsten tot ondernemingen, niet zijnde
financiële instellingen.Volgens de preambule beoogt de zogenaamde "Financial Collateral Directive",
de Richtlijn betreffende de financiëlezekerheidsovereenkomsten, de efficiëntie
van de financiële markt te bevorderen door een minimumregeling voor zekerheden
op financiële activa tot stand te brengen. Dit zou moeten leiden tot
efficiëntere transacties van de Europese Centrale Bank en de nationale
banken bij de uitvoering van het gemeenschappelijk monetair beleid. Het zou
tevens moeten leiden tot een grotere liquiditeit van de financiële markten.
Vanuit dit doel van de richtlijn is het dan ook niet verwonderlijk dat de
richtlijn zich in artikel 1, lid 2, richt op zekerheidsstellingen tussen financiële
instellingen, zoals banken, centrale banken, verzekeringsmaatschappijen, overheidsinstanties
enz. onderling, of tussen financiële instellingen en ondernemingen, niet
zijnde financiële instellingen.Het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken, strekt tot uitvoering van
de Richtlijn. Voorgesteld wordt om in Boek 7 BW een nieuwe titel 2, financiëlezekerheidsovereenkomsten,
in te voeren met een regeling voor een financiëlezekerheidsovereenkomst
tot overdracht en een financiëlezekerheidsovereenkomst tot vestiging
van een pandrecht. Het wetsvoorstel bouwt echter tegelijkertijd voort op de
bepalingen in Boek 3 BW: een overdracht uit hoofde van een financiëlezekerheidsovereenkomst
tot overdracht is een overdracht in de zin van Boek 3 en het pandrecht dat
gevestigd is uit hoofde van de financiëlezekerheidsovereenkomst tot vestiging
van een pandrecht is een pandrecht in de zin van Boek 3. Dat leidt hier en
daar, zoals prof. Verstijlen dat in zijn nog te verschijnen artikel in Ondernemingsrecht
2005-3 noemt, tot een al te exotische uitleg. Bijvoorbeeld dat een bankoverschrijvingsopdracht,
die in het normale geval door de betaler aan zijn bank wordt gericht en niet
aan de begunstigde of diens bank, als pandakte kan fungeren. En zo zijn meer
voorbeelden te geven. Is bij het opstellen van het wetsvoorstel, met het oog
op mogelijke fricties met boek 3 BW, overwogen om voor de financiëlezekerheidsovereenkomst
waarop de Richtlijn het oog heeft, een bijzondere regeling in het leven te
roepen? Zo nee, waarom niet als daarmee een – wellicht te grote –
inbreuk op het goederenrechtelijk systeem, of een soms te exotische uitleg
van de bepalingen van dat systeem, had kunnen worden voorkomen? Heeft wellicht
een rol gespeeld dat in het wetsvoorstel het toepassingsgebied van de financiëlezekerheidsovereenkomst
wordt uitgebreid tot ondernemingen onderling, dus het gehele bedrijfsleven,
waardoor een bijzondere regeling minder voor de hand zou liggen dan wanneer
het slechts financiële instellingen zou betreffen?In de Uitvoeringswet wordt het toepassingsgebied van de Richtlijn niet
beperkt tot transacties tussen financiële instellingen onderling en financiële
instellingen en ondernemingen. Ook ondernemingen onderling kunnen financiëlezekerheidsovereenkomst
sluiten. De VVD heeft daar grote problemen mee. Wij hebben dat ook al aangegeven
in het nader voorlopig verslag. Helaas overtuigt het antwoord in de nadere
memorie van antwoord ons niet, omdat voor ons de mogelijke negatieve consequenties
van financiëlezekerheidsovereenkomst tussen ondernemingen onderling zwaar
wegen.Het doel van de Richtlijn is om de integratie en efficiëntie van
de financiële markt, als ook de stabiliteit van het financiële bestel
in de Gemeenschap te bevorderen en tegelijkertijd de vrijheid van dienstverrichting
en het vrije kapitaalverkeer op de interne markt voor financiële diensten
te ondersteunen. Zo staat in de memorie van toelichting op pagina 2 te lezen.
Dat is helder. Financiëlezekerheidsovereenkomst die gesloten worden tussen
ondernemingen onderling, zullen aan dát doel echter weinig bijdragen.
Dat is ook helder.Daarentegen biedt de financiëlezekerheidsovereenkomst wél
minder rechtszekerheid voor de zekerheidsgever en meer bevoegdheden voor de
zekerheidsnemer. Ik noem een voorbeeld. De financiëlezekerheidsovereenkomst
tot het vestigen van een pandrecht introduceert in artikel 7:53 BW het gebruiksrecht
van de pandnemer. Met dat gebruiksrecht wordt de positie van de pandgever
in ernstige mate aangetast in die zin dat hij een belangrijke vorm van bescherming,
namelijk de goederenrechtelijke, mist. Stel de pandnemer handelt bijvoorbeeld
met de in pand gegeven effecten. Hij moet de pandgever te zijner tijd wel
gelijkwaardige goederen teruggeven, volgens artikel 7:53 lid 2 BW. Maar ondertussen
heeft de pandgever nog slechts een verbintenisrechtelijke aanspraak en geen
goederenrechtelijke. Als de pandnemer in financiële moeilijkheden komt
en niet in staat blijkt gelijkwaardige goederen terug te leveren, komt de
pandgever niet ver met de verbintenisrechtelijke aanspraak. Hij draagt dan
het insolventierisico.Hij heeft weliswaar zelf een schuld aan de pandnemer, maar het kan zijn
dat de in pand gegeven effecten een grotere waarde vertegenwoordigen dan de
schuld. Het kan ook zijn dat de pandgever al een deel van de schuld heeft
afgelost enz..Bij grote financiële instellingen hoeft voor een dergelijke situatie
niet snel gevreesd te worden. Daar zal zich het probleem van insolventie niet
gauw voordoen, hoewel het ook niet uit te sluiten valt. Bij "gewone" ondernemingen
onderling zijn die risico's echter veel groter. En dan kan het zijn dat de
pandgever er slecht van af komt.Bij de financiële zekerheidsovereenkomst tot overdracht zal de zekerheidsgever
met de zekerheidsnemer in de financiële zekerheidsovereenkomst zélf
moeten zien te regelen dat een eventuele overwaarde moet worden afgedragen,
hoe de overwaarde moet worden vastgesteld, enz. Bij financiële instellingen
die op voet van gelijkheid met elkaar onderhandelen, zal dit geen problemen
opleveren. Wij zien die problemen wél bij onderhandelingen
over een financiëlezekerheidsovereenkomst tot overdracht tussen financiële
ondernemingen en gewone ondernemingen, bijvoorbeeld uit het midden- en kleinbedrijf,
en ondernemingen onderling. De "zwakkere" partij zal zich onvermijdelijk moeten
schikken in hetgeen de "sterkere" partij bij de onderhandelingen bereid is
af te spreken. De heer Wagemakers noemde al de standaardcontracten. De opmerking
op pagina 16 van de nadere memorie van antwoord, de op één na
laatste alinea, kan ons helaas niet overtuigen.Wij vragen daarom de minister nogmaals waarom hij het nodig heeft geoordeeld
om in het wetsvoorstel het toepassingsgebied van de financiële zekerheidsovereenkomst
uit te breiden tot financiële zekerheidsovereenkomsten tussen financiële
instellingen en gewone ondernemingen en tussen gewone ondernemingen onderling.
Ligt het niet veel meer voor de hand, met het oog op het doel van de Richtlijn,
namelijk het bevorderen van de liquiditeit op de financiële markten,
het wetsvoorstel te beperken tot de financiële ondernemingen? Is de minister
er niet met de leden van de VVD-fractie van overtuigd dat mogelijke negatieve
gevolgen van het wetsvoorstel, zowel in economisch opzicht (de scheve verhouding
tussen zekerheidsgever en zekerheidsnemer) als in juridisch opzicht (doorkruisen
van het goederenrechtelijk systeem), voorkomen worden als het wetsvoorstel
slechts van toepassing is op financiële ondernemingen? Is de minister
bereid het wetsvoorstel op dit punt te heroverwegen?Mevrouw de voorzitter, ik rond af. Het wetsvoorstel Financiëlezekerheidsovereenkomsten
betreft een lastige materie. De Richtlijn moet geïmplementeerd worden.
Daarover bestaat geen misverstand. We moeten echter voorkomen dat we ons achter
een wetsvoorstel scharen dat meer problemen oproept dan dat het oplost.Wij wachten de beantwoording van de minister met belangstelling af.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 14.15 uur tot 14.45 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20042005-749-755.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl