Voortzetting van de behandeling van:  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2001 (27400 XIV);  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2001 (27400 F)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 1587-1613

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

17-11-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 21, pagina 1587-1613

09-11-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27400-XIVToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27400-FToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001 (27400 VI), en van: - de motie-Van de Camp over intensivering van bestrijding van criminaliteit (27400 VI, nr. 20); - de motie-Van de Camp/Dittrich over slachtofferzorg (27400 VI, nr. 21); - en 14 andere moties (27400 VI, 21 t/m 35 en 27400, 6)Pagina 1669-1676
Presentie en opening (donderdag 9 november 2000)Pagina 1587-1587
BIJVOEGSEL bij blz. 1588: Schriftelijke antwoorden van de minister en de staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij voor het jaar 2001 (27400 XIV)Pagina 1678-1686
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 9 november 2000)Pagina 1676-1677
Regeling van werkzaamheden (donderdag 9 november 2000)Pagina 1613-1614
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2001 (27400 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2001 (27400 F)Pagina 1587-1613
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2001 (27400 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2001 (27400 F)Pagina 1614-1641
Behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 6 november 1997 te Straatsburg totstandgekomen Europees Verdrag inzake nationaliteit, en voornemen tot opzegging van de op 13 september 1973 te Bern totstandgekomen Overeenkomst inzake beperking van het aantal gevallen van staatloosheid (26990, R1647)Pagina 1663-1669
Behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 11 december 1997 te Kyoto totstandgekomen Protocol van Kyoto bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (Trb. 1998, 170 en 1999, 110) (27089, R1652)Pagina 1641-1651
Behandeling van de wetsvoorstellen met betrekking tot: - sociale werkvoorziening (27167); - productaansprakelijkheid (27051); - Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming (26871); - Arbeidsvoorwaarden rechterlijke macht (25947); - pensioenrechten bij scheiding (27049)Pagina 1587-1587
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001 (27400 VI)Pagina 1651-1663
Behandeling van: - de brief van het Presidium inzake het instellen van een tijdelijke commissie biotechnologie (27428, nr. 3)Pagina 1587-1587

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 146 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar
2001 (27400 XIV);het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds
voor het jaar 2001 (27400 F),en van: - de motie-Van der Vlies over vernieuwing en doorstroming in de land-
en tuinbouw (27232, nr. 7).(Zie vergadering van 8 november 2000.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de minister en de
staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij op vragen, gesteld
in eerste termijn. Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel
bij de Handelingen van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Brinkhorst:Voorzitter! Ik dank de Kamer voor de vele opmerkingen van zeer fundamentele
aard. De visie van de minister en de staatssecretaris op de toekomst van de
landbouw is daarbij centraal gesteld. Ik ga daar uitvoerig op in. Hetzelfde
geldt voor de betrokkenheid van de overheid, ook in de richting van het particuliere
bedrijfsleven. Er zijn ook opmerkingen gemaakt over mijn persoonlijke inzet
naar de landbouw, naar de sector toe. Daar kom ik ook nog over te spreken.Enkele weken geleden hebben wij uitvoerig gesproken over de toekomst van
de agrofoodsector in ons land en de rol en de betekenis van de overheid daarbij.
Ik ben heel blij met de globale instemming van de Kamer met de hoofdlijnen
van Voedsel en groen. Het vertrekpunt is wat mij betreft dat de agrofoodsector
moet worden beschouwd als een normale economische sector met bijzondere publieke
kenmerken. Die kenmerken zijn de zorg voor veilig voedsel en hoogwaardig groen.
Tegen de heer Stellingwerf zeg ik dat vanuit die publieke dimensie een specifieke
overheidsbemoeienis zeer geboden is. Wij praten dan over zaken als voedselveiligheid,
diergezondheid en dierwelzijn. Het geschetste perspectief is een duurzaam
werkende, maatschappelijk gewaardeerde agrofoodsector die zich op eigen kracht
staande weet te houden, ook op de internationale markten. De inzet van het
kabinet spitst zich toe op drie speerpunten, drie pijlers: 1. het
beantwoorden aan maatschappelijke wensen ten aanzien van voedselveiligheid,
milieu, dierwelzijn en landschappelijke kwaliteit;2. het versterken
van het innoverend vermogen, vanuit de optiek van de maatschappelijke wensen
en als voorwaarde voor de verbetering van de economische vitaliteit;3. het voortdurend inspelen op veranderingen in de internationale omgeving,
zowel vanuit het beleid als vanuit de markt.Het perspectief is dus voedsel en groen van internationale klasse. De
heer Van der Vlies noemde de term LLNVV. Ik vond dat een aardige toevoeging.
Enerzijds komt het landschap erbij, anderzijds de voedselveiligheid. Ik denk
echter dat de missie van het ministerie van LNV als ministerie voor voedsel
en groen een en ander iets compacter aangeeft. Dat is het soort landbouw waarvoor
wij, de staatssecretaris en ik, pal staan. Mijn eigen inzet is mijn grote
betrokkenheid om dat te helpen realiseren. Ik weet dat er in de sector heel
veel vernieuwing aanwezig is, maar tegelijkertijd is er misschien nog meer
ambitie nodig om de uitdagingen die er bestaan, nationaal en internationaal,
waar te maken. Niet voor niets zeg ik regelmatig dat ik trots ben op de Nederlandse
landbouw, want die heeft het zeker niet gemakkelijk. Voordat ik daar wat over
zeg, wil ik kort iets zeggen over het punt van de ruimtelijke behoefte van
de landbouw. De staatssecretaris zal daar ook op ingaan. Ik wil alleen zeggen
dat het ministerie van LNV uitgaat van een vermindering van de ruimtebehoefte
van ongeveer 170.000 ha in de komende decennia. Ik denk dat dat aan de behoudende
kant is als het gaat om de bandbreedte die de gezamenlijke planbureaus hebben
berekend, maar de discussie in het kader van de vijfde nota is nog niet afgerond.Ik constateer dat in diverse agrarische sectoren bij velen het gevoel
leeft in de verdrukking te staan. Voor die onzekerheden en die zorg ben ik
bepaald niet blind, maar ik ben er ook niet verbaasd over. De vraag hoe de
ondernemers daarmee moeten omgaan, is echter in eerste instantie een zaak
van de ondernemers zelf. De minister van Landbouw is niet een herder die de
agrariërs de weg wijst. Die opvatting wijs ik af. De verantwoordelijkheid
ligt bij de boer. Dat vereist een omslag in denken. Uit de vele brieven die
ik krijg, blijkt dat de sector dat zelf ook zo ziet. Ook in de serie brieven
naar aanleiding van de befaamde uitspraak in Zetten, zeggen de boeren dat
zij heel goed zien dat zij zelf die verantwoordelijkheid hebben. Dat is een
belangrijk punt. Het kernbegrip is "marktgericht denken". Daarop is mijn beleid dan ook
gebaseerd. In het verleden is te veel beleid gevoerd vanuit een aanbodgericht
denken. Vanaf de Tweede Wereldoorlog is de landbouw gestimuleerd om voedsel
te produceren. Er was als het ware een oneindige markt en de landbouw behoefde
geen aandacht te besteden aan de kwaliteit van het product. Ter vermijding
van ieder misverstand: ik zeg daarmee niet dat er geen kwaliteitsproducten
werden gemaakt, want die werden natuurlijk wel gemaakt, maar dat was niet
de centrale zorg. Voedselvoorziening en groei, daar ging het om. Ook de overheid
heeft dat jarenlang ondersteund met een aanbodgericht beleid. Daardoor bleef
de reactie van de landbouw op maatschappelijke kritiek ten aanzien van bijvoorbeeld
de productiewijze, zoals het dierwelzijn, heel lang uit. Een omslag naar een
marktgericht beleid is mijns inziens daarom noodzakelijk. Ik wil dit graag
illustreren aan de hand van een paar sprekende voorbeelden van aanbodgericht
denken of aanbodgericht beleid, die in het verleden niet het gewenste resultaat
hebben opgeleverd.Het eerste voorbeeld is het volgende. Op initiatief van de overheid is
er eind jaren tachtig, begin jaren negentig heel veel geld gestoken in de
agrificatie. Ik denk daarbij aan het karwijprogramma, het hennepprogramma
en het plantaardige olieprogramma. De marktpartijen waren daarbij niet of
nauwelijks betrokken. Het gevolg daarvan is dat de nieuwe toepassingen en
daarmee het zogenaamde vierde gewas van de landbouw nog steeds op zich laten
wachten.Een tweede voorbeeld is het gemeenschappelijk landbouwbeleid in de Europese
Unie tot het begin van de jaren negentig. Vanaf het ontstaan van het landbouwbeleid
eind jaren vijftig, begin jaren zestig was het GLB gericht op zoveel mogelijk
productie. Die lijn heeft uiteindelijk geleid tot marktverstoringen, van boterbergen
tot melk- en wijnplassen. Vervolgens zijn vanaf het begin van de jaren tachtig
de bakens verzet en zijn wij meer naar een marktgerichte benadering gegaan.
Die trend zal zich voortzetten.Het derde voorbeeld. De overheid heeft in het kader van het dierenwelzijn
de volièrestal als alternatief voor de legbatterij ontwikkeld. De sector
was daarbij nauwelijks betrokken. Wij kunnen constateren dat de toepassing
van die volièrestal geen groot succes is geworden. De noodzaak van
de omslag van aanbod- naar vraagdenken zal ik straks nog adstrueren aan de
hand van een aantal concrete voorbeelden die nu een rol spelen. De Kamer heeft
daarop ook gereageerd.De rol van de overheid. Het vertrekpunt is het behartigen van het algemeen
maatschappelijk belang, dat soms wel, maar niet altijd spoort met het boerenbelang
op korte termijn. Het gaat er mij om dat de verantwoordelijkheden helder worden
onderscheiden, in het bijzonder tussen publieke en private zaken. Ik wil drie
dingen belichten.In de eerste plaats is het noodzakelijk dat er meer transparantie in de
particuliere sector ontstaat. Ik denk bijvoorbeeld aan de problemen die wij
kort geleden hadden: het was voor de overheid heel moeilijk om gegevens te
krijgen uit de melkveehouderij rond de problematiek van het IBR-vaccin. Zeer
recentelijk – ik ben er nog steeds niet helemaal uit – hadden
wij nog problemen met het verkrijgen van gegevens van het productschap over
de salmonellabesmetting bij slachterijen. Transparantie vanuit de particuliere
sector is belangrijk.In de tweede plaats vereist dit een zekere ontvlechting, een ontstrengeling,
van de verstrengeling die de afgelopen decennia is ontstaan in een aantal
organisaties. Wij zitten midden in dat proces. Ik denk aan de oude Gezondheidsdienst
voor dieren. Als je de gemiddelde Nederlander vraagt waar de Gezondheidsdienst
voor dieren voor staat, zal men zeggen dat dit een overheidsdienst is. Wij
weten dat het geen overheidsdienst is, maar daar heeft jaren lang een sluier
omheen gezeten. Ik weet dat de nieuwe directie van de Gezondheidsdienst voor
dieren samen met de overheid die ontstrengeling, die ontvlechting, tot stand
wil brengen. Hetzelfde geldt voor een aantal andere organisaties.In de derde plaats wil ik zeer uitdrukkelijk de eigen verantwoordelijkheid
van de overheid benadrukken en duidelijk maken wie aanspreekbaar is. Dat staat
centraal, ook gelet op de rol van de Kamer. Ter vermijding van ieder misverstand:
het bedrijfsleven houdt natuurlijk een buitengewoon belangrijke rol. Die is
essentieel, ook bij het probleem van het plaatsen van verantwoordelijkheid
vanuit het marktgerichte denken. Transparantie is vereist. Het is noodzakelijk
dat wij weten waar de verschillende verantwoordelijkheden liggen.De heer Stellingwerf (RPF/GPV):Bij de lijn die de minister schetst, kan ik mij goed iets voorstellen.
Bij de agrificatie en de volièrestal is de sector te weinig betrokken,
maar wat heeft de overheid dan gedaan om die vraag te stimuleren? Dat is toch
een belangrijke rol van de overheid?Minister Brinkhorst:Het is evident dat de rol van de overheid erop is gericht, het innovatieve
denken in de sectoren te bevorderen. Daarbij wordt wel uitgegaan van de vraag.
Op een aantal specifieke punten kom ik nog kort terug. De overheid is er natuurlijk
voor om dat te stimuleren in de richting van de belangrijke eigen kracht van
de ondernemer. Haar rol is niet om, zonder dat er een markt is, het aanbod
te stimuleren. Dat is het verschil. Ik heb dat ook in het antwoord op schriftelijke
vragen aangegeven. Naar ik meen, vroeg de heer Van der Vlies wat aanbodgericht
denken en marktgericht denken is.De heer Stellingwerf (RPF/GPV):Een aantal landen heeft bijvoorbeeld een regeling getroffen waardoor op
biodiesel minder accijns hoeft te worden betaald. Nederland heeft die keuze
niet gemaakt. Die signalen van de overheid wijzen toch in feite de verkeerde
kant op? Zij stimuleren die vraag niet.Minister Brinkhorst:Op het ogenblik ben ik met de glastuinbouw in discussie om te bezien wat
in Nederland de effecten zijn geweest van de prijsverhogingen. Ik hoop binnenkort
de resultaten hiervan aan de Kamer voor te leggen. Dat wijkt niet wezenlijk
af van het centrale punt dat ik net heb aangegeven, namelijk dat het aanboddenken
moet worden omgezet naar het vraagdenken. Het gaat hierbij in feite om een
storing in de internationale concurrentie doordat sommige sectoren in sommige
landen wel worden gesteund of gecompenseerd en andere niet. Het liefst moeten
wij in een grote Europese markt naar één Europese benadering.
Dat is nog niet altijd het geval. Vandaar dat wij daarmee soms problemen hebben. Het kernpunt is niet zozeer de vraag van compensatie bij een individueel
geval, want ik ben nog in het algemene deel van mijn beschouwingen. Ik zeg
dat wij het aanboddenken moeten omzetten in vraagdenken of marktdenken.Misschien mag ik die eigenstandige rol van de overheid toelichten aan
de hand van de opmerking van de heer Waalkens over de rol van de convenanten.
De convenanten behoren tot het palet van instrumenten waarmee beleid tot uitvoering
kan worden gebracht. Ik ben geen categorisch tegenstander van het instrument
convenant, maar de verantwoordelijkheden moeten te allen tijde helder zijn.
In dat licht zie ik geen rol voor een convenant waarbij onvoldoende duidelijk
is wie waarvoor staat of waarbij de overheid en de sector op elkaars stoel
gaan zitten. Ik kom nog terug op het convenant voor de melkveehouderij. Het
is belangrijk dat die convenanten soms een aanvullende rol kunnen spelen,
maar nooit de plaats in kunnen nemen van de eigen verantwoordelijkheid van
de overheid. Convenanten zijn geen doel op zichzelf, maar zij zijn in voorkomende
gevallen een hulpmiddel.Deze scheiding van verantwoordelijkheden wil ik graag toespitsen op de
voedselveiligheid. Dit is een centraal thema, hopelijk ook in de rest van
het debat. Op dit terrein is een heldere scheiding tussen publieke en private
taken zeer gewenst. Ik wil deze graag systematisch aanpakken. De oprichting
van de Nederlandse voedselautoriteit, waarover ik de Kamer heb geïnformeerd,
moet daarin een belangrijke functie vervullen.Het gaat erom dat de minister de kaders bepaalt waarbinnen de ondernemersbeslissingen
moeten worden genomen. Daarbij richt ik mij op de agrofoodsector als geheel,
op ketens, vraaggestuurd. De begroting voor 2001 moet in dat perspectief worden
gelezen en begrepen. Ik heb geprobeerd een eerste vertaling te geven van die
visie in concreet beleid. Ik noem als herkenbare prioriteit die bij de begroting
is gepresenteerd, het vormen van een agro-innovatiefonds, deels met een revolving
karakter, waarover ik nog uitvoerig kom te spreken. Ik denk aan de beleidsnota
Biologische landbouw, die de geest van Voedsel en groen ademt en een concrete
uitwerking biedt van de daarin gepresenteerde filosofie. Er is de beleidsbrief
groen onderwijs 2010, evenzeer een poging om vanuit de inhoud naar vernieuwing
van het onderwijs te streven. Ik noemde al de versterkte inzet op voedselveiligheid,
waarover ik graag nog een paar extra commentaren geef.Voor de periode van 2002 tot 2005 is 85 mln. extra beschikbaar gesteld
voor voedselveiligheid en diergezondheid. Het gaat hierbij om extra inzet
bij datgene wat al traditioneel bestond. De vraag is waarom er nu een beleidsintensivering
komt op het terrein van voedselveiligheid. Door verschillende geachte afgevaardigden
is gezegd dat voedsel een primaire levensbehoefte is. Dat betekent dat de
overheid tot taak heeft om de beschikbaarheid en de veiligheid te garanderen.
De waarborging van die veiligheid vindt plaats door middel van regelgeving,
in het bijzonder door normstelling, en door toezicht.Binnen dat kader is de producent primair verantwoordelijk voor de veiligheid
van het eigen product. Consumenten hebben ook een verantwoordelijkheid. Zij
moeten de maaltijden hygiënisch bereiden en samenstellen, maar zij zijn
afhankelijk van de aangeboden voedingsmiddelen. Het komt erop neer dat de
consument heel weinig sturingsmogelijkheden heeft bij de veiligheid van aangeboden
voedingsmiddelen. De consument vertrouwt erop dat de producent veilige producten
levert en dat de overheden de juiste normen stellen en toezicht hebben.Welnu, deze combinatie van primaire levensbehoeften en afhankelijkheid
van de producent en de overheid maakt dat een inbreuk op de veiligheid van
voedingsmiddelen door de consument vaak snel en terecht heel emotioneel wordt
ervaren, waardoor het vertrouwen in de producent en in de overheid afneemt.
Een sprekend voorbeeld hiervan is de BSE-crisis in het Verenigd Koninkrijk.
Helaas hebben er in de afgelopen jaren meerdere incidenten plaatsgevonden
die afbreuk doen aan die veiligheid van voedingsmiddelen en het vertrouwen
in die veiligheid. Ik geloof nog steeds dat je kunt zeggen dat er een basisvertrouwen
aanwezig is, maar ten tijde van een crisis neemt dat snel af of is zelfs afwezig.
Daarmee gaat dan ook meteen gepaard dat het vertrouwen in de overheidsmaatregelen
gering of afwezig is. Om die reden is het essentieel dat degenen die zich
over deze thema's uitspreken, dat niet lichtvaardig doen en ook geen suggestieve
mededelingen doen als zij geen volstrekt sluitend bewijs hebben.Mevrouw de voorzitter! Het kabinet wil investeren in voedselveiligheid
om veiligheid beter te kunnen maximaliseren en ten tijde van een crisis adequater
te kunnen optreden. Dat is een belangrijke taak van het ministerie van voedsel
en groen. Dat vertrouwen mag niet worden beschaamd en die 85 mln. zullen de
komende jaren worden ingezet voor een aantal concrete acties. Aan welke acties
denk ik dan? Ik noem ten eerste een versterking van de communicatie tussen
overheid en consument, in het bijzonder de positionering van het Voedingscentrum.
Ik denk ten tweede aan het doorlichten van de gehele voedselketen op risico's
voor de voedselveiligheid en de diergezondheid. Dat zal per sector plaatsvinden.
Ik noem ten derde de modernisering en de totale versterking van de ketengarantiesystemen.
Een vierde actie is de herstructurering van de organisatie van het onderzoek,
de controle en de communicatie. Zoals bekend, heeft het kabinet in de ministerraad
van 3 november jl. het besluit genomen om de Nederlandse voedselautoriteit
op te richten. Die Nederlandse voedselautoriteit met een eenduidige aansturing
zal nog deze kabinetsperiode als zodanig functioneren. Het gaat daarbij niet
om een klein bureautje, maar om een bureau dat de centrale regie zal voeren
over onderzoek, controle en communicatie ten aanzien van de totale voedselveiligheid.
Juist gisteren heeft de Commissie haar officiële voorstel gepubliceerd
voor de oprichting van een Europese voedselautoriteit. Dat betekent dat Nederland
in staat is om tijdig te functioneren als nationaal aanknopingspunt voor die
Europese voedselautoriteit. Dat is een belangrijke prioriteit.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik ben met name geïnteresseerd in die regiefunctie als
het gaat om de controle op de voedselveiligheid.Minister Brinkhorst:Voorzitter! Ook de heer Waalkens heeft hier vragen over
gesteld. Die regiefunctie betreft onderzoek, waarborging en communicatie.
Zoals ook al in de nota Voedsel en groen werd aangekondigd, zal hiertoe een
projectorganisatie worden opgericht: de nationale voedselautoriteit in oprichting.
Die zal worden aangestuurd door de ministeries van LNV en VWS. Het onderzoek
krijgt een plaats in het op te richten instituut voor de voedselveiligheid.
In dat instituut zullen de onderzoeksactiviteiten met een publiek karakter
worden samengebracht: het RIKILT, het RIVM, de RVV en TNO. De waarborging
zal gestalte krijgen in het voedselwaarborgingsbureau. In feite betekent dit
een stroomlijning van de organisatie van de voedselveiligheid betreffende
de keuring, de controle en het toezicht. In lijn met wat ik zojuist al zei,
worden de publieke en de private controletaken binnen dat voedselwaarborgingsbureau
helder gescheiden.Mevrouw Vos heeft gevraagd hoe de versterking van het toezicht op de hele
voedselketen vorm krijgt. Dat voedselwaarborgingsbureau zal fasegewijs worden
opgezet. In de eerste plaats wordt de voedselveiligheidssituatie per keten
in kaart gebracht. Zoals ik al eerder heb gezegd, neemt het ketendenken daarbij
een centrale plaats in. Daarbij wordt de ketengarantie, inclusief de befaamde
HACCP en "tracking and tracing"-methodieken, nader geïntensiveerd. De
controletaken zullen worden onderscheiden in publieke en private taken, waarna
de wettelijke inbedding plaatsvindt. In de tweede fase zullen de publieke
controletaken worden ondergebracht in het voedselwaarborgingsbureau. Kortom,
wij gaan de huidige situatie als het ware in kaart brengen, analyseren en
vervolgens onderbrengen in dat voedselwaarborgingssysteem. Nogmaals: onderzoek
hoort dus thuis in het instituut voor de voedselveiligheid en waarborging
in het voedselwaarborgingsbureau. Bij de communicatie krijgt het Voedingscentrum
Nederland een spilfunctie toebedeeld. Dat houdt in een zeer stevige herpositionering
van het bestaande Voedingscentrum. Vervolgens komt het ontwikkelen van signalerings-
en early-warningsystemen. Het tijdig beschikken over informatie over nieuwe
potentiële risico's voor de voedselveiligheid vind ik immers uiterst
belangrijk. Nieuwe wetenschappelijke informatie dient zo spoedig mogelijk
in beleidsmaatregelen te worden omgezet.De I&R-systemen voor alle diersoorten zullen worden verbeterd. Op
termijn zal dat ook gebeuren met elektronische identificatiemiddelen. Dat
is belangrijk voor zowel de diergezondheid als de volksgezondheid. Ik denk
dat dit een goede mogelijkheid biedt voor de tracering van zieke dieren.De heer Van der Vlies (SGP):De minister heeft hier terecht veel aandacht voor. Dat is onbetwist. Ik
wijs echter op de voorlichtingsfunctie van het bureau naar de consument. Vindt
de minister niet dat de consument wat verwend is geraakt de laatste tijd?
Men wil een zo goed mogelijk product tegen een zo laag mogelijke prijs. Dat
goede product wil men houden, maar aan de prijs zou vervolgens iets moeten
gebeuren. Ziet de minister ook hier een taak voor het bureau? Om op dat punt
de consument meer bewust te maken?Minister Brinkhorst:De rol van het bureau moet zijn om altijd het aspect van de kwaliteit
te benadrukken. Voor kwaliteit moet men betalen. Ik heb al eerder in deze
Kamer gezegd dat Nederland de neiging heeft om voor een dubbeltje op de eerste
rang te willen zitten. Ik deel die kritiek dus. Vanuit mijn visie op de problematiek
kan men echter niet zeggen dat enige nationale minister in een Europese context
de prijs wezenlijk kan beïnvloeden. De heer Ter Veer heeft gisteren de
suggestie gedaan om tot een minimumprijs voor melk te komen. Ik zie daar niets
in. Het betekent dat in de nationale context een regeling wordt getroffen,
terwijl de realiteit een Europa zonder grenzen is. De grens zal dus direct
opengaan. Wij kunnen immers geen productiebeperking opleggen door de grens
dicht te houden. Er zal dus vervolgens melk uit andere landen binnenkomen.De heer Van der Vlies (SGP):Daarom zie ik juist ruimte voor overheidsbemoeienis. De consument zal
eraan moeten wennen, een wat hogere prijs te betalen voor hetzelfde, goede
product. Wie is echter de aangewezen partij om de consument dat wijs te maken?
Niet de winkelketen. Die heeft er immers belang bij om veel klanten te houden.
Mijn vrees is dat het kwaliteitsproduct weggedrukt wordt door de bulk van
elders als wij hieraan niet gaan werken.Minister Brinkhorst:Ik ben er niet zo benauwd voor dat dit het geval zal zijn. Ik denk dat
ook de Nederlandse consument zich steeds bewuster zal zijn van die kwaliteit.
Misschien is dat nu nog onvoldoende het geval. Wij zien echter ontwikkelingen
als milieukeuren, ecokeuren, en de elementen die vanuit de Consumentenbond
en andere consumentenorganisaties worden aangedragen. Ik wil overigens het
structurele contact met de Consumentenbond versterken. Het ministerie heeft
in het verleden incidentele contacten gehad met de Consumentenbond. Ik vind
het belangrijk, duidelijk te maken dat bij de voedselveiligheid de consumenten
moeten worden betrokken. Ik heb echter grote aarzeling bij het idee dat, anders
dan vanuit de voorlichting en de algemene opvoeding van de consument, de overheid
een wezenlijke invloed op, bijvoorbeeld, de prijs kan hebben.De heer Poppe (SP):Mijn eerste vraag betreft de reikwijdte van de voedselautoriteit. Het
gaat hier om humane voeding. De mens zit aan het einde van de voedselketen.
In hoever reikt de autoriteit van de bedoelde commissie wat betreft het eindpunt
van de keten, de mens? Zitten in die keten ook het diervoer, de import, de
toevoegingmiddelen en de verwerkende industrie? Mijn tweede vraag is of de
minister vindt dat de overheid een grote verantwoordelijkheid heeft voor de
basis waarop mensen moeten werken. Hij geeft de sector terecht een grote verantwoordelijkheid.
Ik doel echter op, bijvoorbeeld, het boereninkomen. Moet er geen basis zijn
opdat men goed kan werken?Minister Brinkhorst:Ik doel op de hele keten. Tot nu toe is er sprake geweest van lacunes.
Het is echter essentieel om de totale keten te nemen, vanaf grondstof tot
het eindproduct. Dat is evident. Ik zie daarnaast echter geen direct verband
tussen de problematiek van de inkomens en de kwaliteit. Het is niet zo dat
de overheid vanuit de voedselveiligheidsdimensie extra inkomensgaranties zou
moeten geven.De heer Poppe (SP):Ik doel niet alleen op de boer, maar ook op hetgeen de boer weer moet
inkopen, zoals veevoer. Alles zit in die keten?Minister Brinkhorst:Ieder die op enigerlei wijze bij de keten van de productie, de verwerking
en de consumptie van voedsel betrokken is, draagt een verantwoordelijkheid.
Daarom ben ik begonnen met te zeggen dat het van essentieel belang is dat
wij een betere scheiding krijgen tussen de particuliere verantwoordelijkheid
en de publieke verantwoordelijkheid. Dat is niet bedoeld om de particuliere
verantwoordelijkheid min of meer weg te poetsen, maar om duidelijk te maken
wie waarvoor staat. Uit de paar voorbeelden die ik zojuist gaf, blijkt dat
er in het verleden toch te vaak een verstrengeling van verantwoordelijkheden
is geweest. Ik noem bijvoorbeeld de problematiek rond de salmonella.De heer Waalkens (PvdA):Nu de minister het hoofdstuk voedselveiligheid bijna wil afsluiten, wil
ik hem toch vragen...Minister Brinkhorst:Ik heb dit hoofdstuk afgesloten waar het de algemene, organisatorische
kant betreft. Ik kom straks nog uitvoerig te spreken over de problematiek
van diergezondheid, BSE e.d.De heer Waalkens (PvdA):De minister heeft opmerkingen gemaakt over insprekers op het thema voedselveiligheid
en over de suggestie alsof daar onzorgvuldig mee omgegaan zou worden. Naar
aanleiding van de brief die wij hebben ontvangen over het dossier dat de VVD-fractie
heeft ingebracht, heb ik in eerste termijn een aantal vragen gesteld over
een sluitende aanpak van met name het specifieke geval in Zelhem. Ik hoor
graag het oordeel van de minister daarover.Minister Brinkhorst:Nu, laat het hoge woord er maar eens uitkomen. Het is zeer terecht dat
deze vraag wordt gesteld. Inzake de affaire-Roozegaarde heb ik een categorische
uitspraak gedaan en die uitspraak houd ik onverkort staande. Het gaat hier
om 182 dieren die zijn overgenomen voor onderzoeksdoeleinden. Vanaf het eerste
ogenblik is er geen enkele verdenking geweest op het punt van BSE. Er zijn
suggesties gedaan alsof niet goed duidelijk is wat er precies met die 182
dieren is gebeurd, zelfs vanmorgen nog. Ik kan klip en klaar zeggen hoe het
is gegaan. 147 van die 182 dieren zijn afgevoerd naar Tolbert, naar een noodslachter.
Daar is weefsel eraf gehaald voor onderzoek en die 147 dieren zijn afgevoerd
als SRM. Dat was niet eens nodig, want alleen het BSE-gevoelige deel is SRM
en de rest is HRM, maar vanuit de zorgvuldigheid die de overheid past en de
rol die de overheid heeft gespeeld ten aanzien van de noodslachter, is ervoor
gekozen om het geheel als SRM af te voeren. De 147 dieren zijn dan ook naar
Rendac gestuurd en daar vernietigd.Ik heb een stuk van circa 15 bladzijden bij mij, waarin alle concrete
gegevens van die 147 dieren zijn vermeld. Ik zal het op prijs stellen als
dit stuk kan worden gekopieerd en rondgedeeld. Iedere suggestie dat er met
die 147 dieren toch iets verkeerds gebeurd zou zijn en dat ze in de voedselketen
terecht zouden zijn gekomen, kan met dit stuk worden gelogenstraft.De voorzitter:Ik zal het stuk zo snel mogelijk laten vermenigvuldigen en ronddelen.Minister Brinkhorst:Om aan te geven hoe gedetailleerd het stuk is, wijs ik erop dat het bijvoorbeeld
de routelijsten bevat van het transport van Rendac en Euroveer, een lijst
waarop kan worden teruggevonden dat de betreffende containers in de bunker
van Rendac als SRM zijn gelost, de lijst van aanvoer in de betreffende week
(week 33) en de lijst van het meel dat ter verbranding is aangeboden. Er kan
dus geen spoor van twijfel zijn over de vraag, wat er met die 147 dieren is
gebeurd.De heer Waalkens (PvdA):Dank voor het stuk dat wij straks rondgedeeld krijgen, maar ik heb nog
een vraag in verband met het dossier dat de VVD-fractie heeft ingebracht,
namelijk over het inspectierapport dat daarin is opgenomen, en de aanbevelingen
en verordeningen die daarin zijn genoemd. Is er sprake van een sluitende aanpak
in het verlengde van het inspectierapport en de bestaande regelgeving?Minister Brinkhorst:Ik kom hierop zo nog even terug. Ik wil echter eerst nog even ingaan op
de 35 andere dieren, anders zou iemand nog weer kunnen suggereren dat de 137
dieren nu zijn afgewerkt, maar dat er ook nog iets mis is met die 35 dieren.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik heb nog een vraag over het algemene stuk dat hieraan vooraf ging. Ik
hoop dat ik die zo nog kan stellen.De voorzitter:Misschien is het beter dat de minister eerst dit hele verhaal afmaakt.Minister Brinkhorst:Er zijn zoveel suggesties gedaan, ook vanmorgen, dat het mij inderdaad
goed lijkt dat wij deze zaak nu eindelijk eens een keer naar de fabeltjeskrant
kunnen verwijzen.Mevrouw de voorzitter! Van die 35 overgebleven dieren zijn er 20 naar
de ID Lelystad gevoerd. Het verheugt mij te kunnen zeggen dat die dieren nog
steeds leven en dat zij het goed maken. Het gaat ze veel beter dan toen zij
bij de firma Roozegaarde op het bedrijf waren. Zij leven niet alleen, maar
zien er veel beter uit dan destijds op het bedrijf van de firma Roozegaarde.
Er blijven dan 15 dieren over. Die zijn verdeeld over drie researchinstituten.
Vijf dieren zijn afgevoerd naar de ID Lelystad waar zij terecht zijn gekomen
op de afdeling pathologisch onderzoek. Vijf zijn er terechtgekomen bij de
Veterinaire faculteit Utrecht en zijn daar behandeld voor researchdoeleinden.
De laatste vijf zijn terechtgekomen bij het onderzoekslaboratorium van de
gezondheidsdienst in Boxtel. De Kamer zal van mij willen aannemen dat deze
drie onderzoekcentra er niet op zijn gericht om deze producten in de voedselketen
te brengen. Daarmee is dus een sluitende situatie bereikt.De heer Waalkens heeft gevraagd of deze situatie voor mij aanleiding is
om nog eens na te denken over de procedure. In dit proces zijn twee fouten
gemaakt. De betrokken veehouder had die 147 plus 35 dieren moeten afmelden.
Hij heeft dit niet gedaan. Dit heeft uiteindelijk geen problemen opgeleverd,
want wij hebben kunnen controleren wat er fysiek met die 147 dieren is gebeurd.
Niettemin moeten wij in de toekomst wellicht een regeling treffen, opdat er
een hogere strafmaat geldt als men zich op een dergelijke manier gedraagt.
Vervolgens zijn de dieren ontvangen, maar niet afgemeld door de noodslachter
in Tolbert. Dit betekent dat er dus ergens een gat is ontstaan. De afmelder
en ontvanger hadden beiden moeten melden. Ik vind dat er aanleiding is te
onderzoeken of wij wellicht een derde waarborg moeten invoeren. Het is kennelijk
in dit geval voor de particuliere sector moeilijk zich aan de regels te houden.
Ik wil dit juist zeggen, omdat ik niet de verdenking wil wekken dat dit regel
zou zijn, integendeel. De regel is natuurlijk dat heel veel veehouders buitengewoon
goed en zorgvuldig hun zaken afhandelen, maar er zijn nu eenmaal altijd cowboys.
Om die cowboys af te vangen, moet er nog wat gebeuren. Ik wil daarom bezien
in hoeverre de overheid een derde waarborg moet geven. Dit betekent echter
niet dat de verplichting tot aanmelden en afmelden van de ander moet worden
afgenomen. Betrokkenen kunnen zich daarop dus nooit beroepen als ik nog een
derde vang heb. Dit is de conclusie die ik in de richting van de heer Waalkens
wil trekken.Mevrouw de voorzitter! Dit is dus het verhaal over Roozegaarde. Ik hoop
dat wij nu eindelijk eens een keer van deze problematiek af zijn.De heer Oplaat (VVD):Ik verbaas mij erover dat er nu zo'n uitgebreid verhaal in de Kamer wordt
gehouden, terwijl wij hadden gevraagd om een schriftelijke reactie. Die reactie
was heel kort en had in onze ogen een heel verkeerde toonzetting. Ik beschik
over heel andere informatie, bijvoorbeeld dat de dieren nog steeds op naam
van Roozegaarde staan. Zo zijn er nog meer punten. Ik wil hierop terugkomen
en vraag de minister om wat hij nu heeft verteld, nog eens in een brief aan
de Kamer neer te schrijven, opdat wij zijn mededelingen kunnen leggen naast
het verhaal dat ik heb gehoord. Dit moet niet even zo in een begroting mondeling
worden afgedaan. Ik wijs erop dat de fabeltjeskrant altijd eindigde met de
woorden: "oogjes dicht en snaveltjes toe" en dat willen wij op dit dossier
nu juist niet.Minister Brinkhorst:Ik vind het ongelooflijk, maar het staat de Kamer vrij om dat te doen
met de informatie die ik gegeven heb. Zoals altijd ben ik als was in uw handen.De heer Waalkens (PvdA):Wij gaan absoluut niet over tot "snaveltjes toe en oogjes dicht". Wij
spreken hier nu met elkaar over. Het is onderdeel van de beraadslagingen in
het verlengde van de landbouwbegroting. Ik verlang dus ook van de heer Oplaat
dat, als er meer zaken zijn die in dit kader meegenomen moeten worden, dit
onderdeel van de beraadslagingen wordt.Ik heb ook een nog wat technische vraag. Als de RVV de opdracht krijgt
om dieren over te nemen, is dan niet de RVV de instantie die zou moeten afmelden?Minister Brinkhorst:Op dit moment is de regelgeving niet van dien aard. Vandaar dat ik het
punt van die derde extra waarborg heb gemaakt. De verplichting berust bij
de betrokken veehouder. Dat is ook een logische zaak. Die verplichting berust
ook bij de afmelding bij de slachterijen. Als noch de veehouder noch de slachter
wat doet, moeten wij dus regelgeving hebben om die derde waarborg te maken.
Dit is echter onverminderd de eigen verantwoordelijkheid van de particuliere
veehouder.De heer Waalkens (PvdA):Wij hebben in een gesprek met Rendac over het sluitend zijn van de I&R-systematiek
begrepen, dat Rendac ze niet eerder verwerkt dan dat ze zijn afgemeld en aangemeld.Minister Brinkhorst:Ik weet dat hier recent een hoorzitting over is geweest. Ik kan melden
dat dit inderdaad de gegevens zijn van Rendac. In het geval waarover het ging,
is dit ook zo geweest. Rendac heeft ons dat ook direct laten weten.De heer Atsma (CDA):De CDA-fractie vindt dat het goed is dat op dit punt de brief die de vorige
week door de VVD-fractie is geschreven naar aanleiding van de zaak-Roozegaarde
wordt afgehandeld. Wij vinden het goed, omdat de suggestie is gewekt dat er
een relatie zou zijn tussen BSE en het in de voedselketen komen van dat wat
wij allen niet willen. Toen de minister zijn betoog begon, heeft hij in algemene
zin opmerkingen gemaakt over suggesties als het gaat om gevaar van de voedselveiligheid.
Ik neem aan dat die opmerkingen op dit dossier en de vragen van de VVD van
toepassing zijn. Als dit niet zo is, hoor ik dat graag. Anders voel ik mij
ook aangesproken en voelen wellicht anderen uit deze Kamer zich aangesproken.Vindt de minister dat hij alle punten die de heer Oplaat de vorige week
in zijn brief heeft genoemd over het bedrijf Roozegaarde, voldoende heeft
beantwoord? Ik wil daar onmiddellijk aan toevoegen dat ik de heer Oplaat wil
vragen of hij van mening is dat een aantal punten uit die brief niet voldoende
zijn beantwoord. Ik zou dat toch wel graag weten, omdat de suggestie is gewekt
ten aanzien van in de voedselketen komen van een aantal dierlijke grondstoffen
in relatie tot BSE. Ik vind dat zeer kwalijk.Minister Brinkhorst:Ik ben blij met deze interruptie van de heer Atsma. Ik heb zojuist geenszins
willen suggereren dat ik iemand anders op het oog had dan de verspreider van
de informatie die vanmorgen in het Algemeen Dagblad stond. Dat is natuurlijk
precies hetgeen buitengewoon schadelijk is voor de sector waar het om gaat.
Er staat een onbewezen suggestie op de voorpagina van het Algemeen Dagblad
"Volksgezondheid in gevaar door ministerie". Ik had inderdaad alleen het oog
op degene die die informatie heeft verspreid.In antwoord op de heer Atsma in tweede instantie zeg ik, dat de informatie
die ik zojuist heb gegeven, inclusief de bijlage van de 147 en de gegevens
over de 35 plus mijn brief, mijn afsluitende antwoord zijn op de vragen van
de heer Oplaat, die de vorige week aan mij zijn gesteld.De heer Oplaat (VVD):Ik heb ook kennisgenomen van het artikel en ik constateer dat de sector
het ook vindt. De sector heeft dezelfde zorg en maakt min of meer hetzelfde
verwijt. Ik vind in het kader van de zorgvuldigheid dat de minister uitgebreid
de Kamer hierover moet informeren en dit niet nu vaag en mondeling moet doen.
Mijn vraag is of de minister de Kamer uitgebreid wil informeren met alle stukken
die hij ter beschikking heeft. Dat is dan tevens een antwoord op de vraag
van de heer Atsma. Ik wil dit in alle zorgvuldigheid en alle rust kunnen behandelen.
Ik heb er niet voor gekozen om dit plenair te doen. Ik had ervoor gekozen
om informatie uit te wisselen in een AO, in aanwezigheid van mevrouw Borst.
Ook aan haar heb ik namelijk nog een aantal vragen.De heer Atsma (CDA):Ik vraag aan de heer Oplaat welke concrete vragen zijn blijven liggen.
Hij heeft er niet voor gekozen om het plenair te behandelen, maar het onderwerp
is dusdanig zwaar en de suggestie gaat zover, dat op dit moment wel volstrekt
helder moet zijn wat er aan de hand is. Wat kunnen wij ermee als hij zegt,
dat de sector dezelfde mening is toegedaan? De "sector" is iets ongrijpbaars.
Als hij mij kan verzekeren dat de sector op dit moment bang is, dat er sprake
is van onveilig voedsel in relatie tot BSE in de keten, moet hij dat ook nader
duiden.Minister Brinkhorst:Mevrouw de voorzitter! Ik constateer dat de heer Oplaat in gebreke is
gebleken om de suggesties te substantiëren die hij nogmaals heeft gedaan
in het stuk dat vanmorgen in het Algemeen Dagblad stond.De heer Oplaat (VVD):Allereerst wil ik opmerken, dat ik niet de koppen maak in het Algemeen
Dagblad, hoewel het mij best leuk lijkt om dat eens te doen. Nogmaals, het
wordt een welles-nietesspelletje als wij nu gaan discussiëren over de
vraag of er al dan niet een verdenking was van BSE. Mijn informatie is, dat
de veearts zelf het verzoek heeft gedaan voor een onderzoek naar BSE. U zegt
dat er geen verdenking was. Dat heeft geen enkele zin. Ik vind het jammer
van de tijd dat we nu in zo'n hoog tempo zo'n onderwerp...De voorzitter:Mijnheer Oplaat, we nemen hier alle tijd voor! Ik heb u gisteren al uitgelegd,
dat ik bij een zodanig beleidsonderwerp niet kan voorkomen dat er bij fracties
de behoefte bestaat om daarover met de minister te spreken. Ik ga ervan uit,
dat de minister die informatie aan de Kamer geeft die hij beschikbaar heeft.
Als u na ommekomst van de begrotingsbehandeling meent, dat u niet voldoende
bent ingelicht, start u een nieuwe procedure via de vaste commissie. Dat heb
ik u gisteren ook al gezegd. Zolang echter de begrotingsbehandeling loopt,
kan daarover informatie gevraagd worden en is de minister gehouden om die
informatie ook te verstrekken. U moet niet de suggestie wekken – dat
is niet goed voor de gehele Kamer – alsof dit niet serieus behandeld
wordt. Als u het niet wilt behandelen, is dat uw keuze en moet u een andere
procedure starten. Andere fracties kunnen wel gelijk de minister daarover
ondervragen. Dat is uw keuze. U mag niet suggereren, dat andere fracties dat
niet serieus doen. Dan moet ik voor hen opkomen en zeggen, dat het wel degelijk
serieus aan de orde kan zijn.De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ik zal u nederig dienen!De voorzitter:Dat is ook weer een beetje veel!De heer Oplaat (VVD):Ik heb één vraag gesteld en wel of de minister bereid is
om dit ons uitgebreid schriftelijk te doen toekomen, omdat ik van mening ben
dat het de vorige keer in een rap tempo in een emotionele opwelling naar de
Kamer is gekomen. Daarna staat het mij vrij om een procedure aan te vragen.
Daar kies ik dus voor.De voorzitter:Maar net zo goed staat het dus anderen vrij om daar nu vragen over te
stellen. Als u dat ook maar met mij eens bent!De heer Atsma (CDA):Ik maak toch bezwaar tegen de opstelling van collega Oplaat. Gisteren
en eergisteren heeft de heer Oplaat in de procedurevergaderingen aangegeven,
dat hij ongeveer tien minuten nodig zou hebben om zijn gehele verhaal te duiden.
Ik stel nu vast, dat hij inmiddels al over elf minuten zit en dat we nog niets
hebben gehoord. Ik vind dat kwalijk, want het gaat om een ernstige zaak.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik wil de heer Atsma hierin bijvallen. De minister heeft natuurlijk
een punt als hij zegt, dat hij liever geen twijfel laat ontstaan en dat, als
die twijfel er eenmaal is, deze zo snel mogelijk moet worden weggenomen. De
minister heeft hierover zijn laatste woord gesproken, dus een emotioneel getoonzette
brief is hier als het ware geautoriseerd door het laatste woord van de minister
in deze zaal. Wat is er zorgvuldiger dan een publiek debat in deze ruimte?
Als de voorzitter daarover helder aangeeft, dat die ruimte er is vanwege het
belang van de zaak, val ik de heer Atsma erin bij dat de heer Oplaat gehouden
is zijn aanvullende vragen te stellen.De voorzitter:Maar zullen we ons nu weer tot de minister richten? Het heeft natuurlijk
weinig zin. De individuele keuze van een Kamerlid beïnvloed ik verder
niet.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Ik ben ook van mening, dat de heer Oplaat verder maar zijn
eigen boontjes moet doppen!Ik heb twee vragen aan de minister. Ik heb in eerste termijn al vragen
gesteld over de afvoer van 147 dieren naar Rendac. De minister hoorde ik zeggen,
dat de dieren in een bunker zijn gegaan en verder zijn verwerkt als SRM. Rendac
mag echter SRM niet verwerken, omdat het verbrand moet worden. Is dat ook
zo gebeurd?VWS heeft Roozegaarde op slot gedaan wegens risico's voor de volksgezondheid,
omdat er teveel dieren ziek waren. 7000 andere boeren hebben ook meldingen
gemaakt en dan gaat het om 10.000 of misschien wel 40.000 dieren. De omvang
is niet bekend omdat deze niet is onderzocht. Het gaat in ieder geval om veel.
Hoe is het dan mogelijk dat in het ene geval dieren als een risico voor de
volksgezondheid zijn aangemerkt en daarom als specifiek risicomateriaal zijn
verbrand, waardoor een boerenbedrijf op slot moest hetgeen weer een heleboel
ellende met zich bracht, terwijl iets dergelijks voor al die andere dieren
niet gold? Met 20% dieren was je een slijtersbedrijf en ging je op slot en
met minder dan 20% niet. Hoe kunt u dat in verband brengen met een risico
voor de volksgezondheid? U handelt in het ene geval niet hetzelfde als in
het andere. Dat moet u mij eens uitleggen.Minister Brinkhorst:Mevrouw de voorzitter! Ik vind het interessant dat de heer Poppe mij deze
vraag stelt. Hiermee wordt namelijk precies aangegeven hoe belangrijk het
is dat wij de verstrengeling van particulier en niet-particulier ongedaan
maken. Zoals u weet, was de Gezondheidsdienst voor dieren direct bij de zaak
betrokken. Ik heb al gezegd, dat het ons veel moeite kostte de gegevens van
deze zaak beschikbaar te krijgen. Uiteindelijk is de zaak verdampt. De gegevens
zijn namelijk uiteindelijk beperkt gebleven tot het bedrijf Roozegaarde. Tegen
de heer Oplaat zeg ik, dat dit niet is gebeurd in een opwelling. Integendeel!
De taak van de minister is om zonder emotioneel te worden zo
zorgvuldig en scherp mogelijk de zaak te onderzoeken. Ik heb al gezegd: het
niet sluitende element betrof uitsluitend de waarborg rondom de afmelding.
Straks kom ik nog specifiek te spreken over Rendac. Als u dat goed vindt,
voorzitter, wil ik die kwestie in een wat bredere context behandelen. Ik wil
namelijk nog uitvoerig uiteenzetten hoe in Nederland de systematiek voor het
verkrijgen van een goede diergezondheid en de controle op BSE is en hoe zowel
intern als extern wordt geopereerd. Ik zou het prettiger vinden als ik dit
onderwerp niet hapsnap hoef te behandelen. Ik geef de voorkeur aan een geordend
betoog.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Ik had een vraag en die kan nu wel beantwoord worden. We hadden
het over voedselveiligheid en daarover heb ik een concrete vraag gesteld.
De overheid heeft het bedrijf in Zelhem op slot gedaan wegens een risico voor
de volksgezondheid vanwege te veel slijtersproblemen. Hoe is het dan mogelijk
dat in het ene geval vanwege volksgezondheidsrisico's de dieren zijn aangemerkt
als SRM en zijn verbrand en in alle andere gevallen dit niet is gebeurd? Het
is van tweeën één: óf er zijn bij die andere gevallen
risico's voor de volksgezondheid genomen óf het bedrijf Roozegaarde
is onrecht aangedaan.Minister Brinkhorst:Is het bedrijf Roozegaarde onrecht aangedaan? Op die vraag is het antwoord
duidelijk: daarvan kan in geen enkel opzicht sprake zijn. Wat het overige
betreft, is er sprake van een sterke mate van verdamping. Dat is de reden
waarom wij de keten beter moeten organiseren.De heer Poppe (SP):De dieren zijn bij de slager terechtgekomen. Dat is toch geen verdamping.
Ze zijn in de voedselketen terechtgekomen. In het ene geval mag het niet en
in al die andere gevallen, waarmee dus veel meer dieren gemoeid zijn, mag
het wel. Dan wil ik weten welke dieren er eigenlijk ziek waren. Anders weet
ik niet of er wel of niet sprake was van een risico voor de volksgezondheid.
Nu heeft de overheid zeer onzorgvuldig gehandeld door de dieren in het ene
geval als SRM aan te merken en in al die andere gevallen niet, omdat er minder
dieren per bedrijf waren, terwijl het om dezelfde ziekte ging. Dat is niet
helder en getuigt niet van een duidelijk beleid.Minister Brinkhorst:Voorzitter! Ik meen dat mijn antwoord klip en klaar was. Als de heer Poppe
dezelfde weg wil gaan als de heer Oplaat, staat hem dat vrij en kan hij nadere
gegevens verzamelen.De heer Poppe (SP):Dat accepteer ik niet. Ik heb het niet over BSE. Ik heb het over de slijtersziekte
en u en de staatssecretaris weten niet wat de oorzaak van het probleem is.
In het ene geval worden de dieren wel als een gevaar voor de volksgezondheid
aangemerkt en in al die andere gevallen niet. Dat vind ik getuigen van onduidelijk
beleid. Ik wil helderheid en een consistent beleid bij het wegnemen van diergezondheidsproblemen
en ik wil weten wanneer een dier wel en wanneer niet een gevaar voor de volksgezondheid
oplevert. Zo'n beleid heeft u nu niet gevoerd. Ik wil niet in het vakje van
de heer Oplaat geplaatst worden die de BSE-discussie wil voeren.De heer Brinkhorst:Voorzitter! Ik kan alleen maar constateren, dat wij tot een herhaling
van zetten komen.De heer Atsma (CDA):Voorzitter! De minister kent onze zorg op dit dossier en de vragen die
wij in de afgelopen jaren hebben gesteld. Stel dat een boer met een groot
aantal zieke beesten op zijn bedrijf wordt geconfronteerd en zich daarover
zorgen maakt. Die boer kan met het oog op de voedselveiligheid vragen om een
nader onderzoek. Is de minister in zo'n geval met het CDA van mening, dat
daarmee moet worden ingestemd en dat het voor de boer en zijn dierenarts altijd
moet zijn te checken dat die controle daadwerkelijk heeft plaatsgevonden?
Daardoor is thans namelijk de welles-nietesdiscussie ontstaan. Boeren hebben
gevraagd om een onderzoek. In onze richting is aangegeven dat dat, om welke
reden dan ook, niet kon. Vindt ook de minister niet dat er op dit punt meer
transparantie zou moeten zijn?Minister Brinkhorst:Bij het bedrijf Roozegaarde waren in tegenstelling tot andere bedrijven
bijna alle koeien er slecht aan toe. Een van de problemen was om boven water
te krijgen wat de gegevens elders waren. Ik zal het proces zoals het in de
praktijk verloopt, graag uitvoerig schetsen. Het belang van transparantie
is groot. Als er een verdenking van BSE is, beoordeelt een team van specialisten
het desbetreffende rund. Dit team bestaat uit dierenartsen van de RVV, de
Gezondheidsdienst voor dieren en een practicus. Die beoordeling vindt plaats
zo snel mogelijk na de melding, dat wil zeggen binnen 24 uur.De heer Atsma (CDA):U garandeert, u weet zeker dat dit in alle gevallen waarin een boer aan
de bel heeft getrokken, is gebeurd.Minister Brinkhorst:Gisteren heb ik bij interruptie al een garantie rond Roozegaarde gegeven,
namelijk een categorisch ja. In het algemeen blijft het natuurlijk zo dat
waar mensen werken fouten worden gemaakt. Ik heb een uitvoerig verhaal gehouden
over de voedselveiligheid. Ik heb gezegd wat wij eraan doen om dit probleem
zo centraal mogelijk te stellen en de onduidelijkheden in de bestaande systematiek
op te helderen. Bij Roozegaarde is meer gedaan dan per se nodig was. De hele
stapel is opgekocht. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat daar nog
een probleem is.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik keer terug naar een iets algemenere vraag, die ik eigenlijk vóór
dit blok had willen stellen. Het gaat om de verhouding tussen de private verantwoordelijkheid
en de controle en verantwoordelijkheid van de overheid. De minister heeft
een duidelijk voorbeeld gegeven. Hij wil dat de overheid veel duidelijker
als een derde partij in dit soort gevallen aanwezig is. Zal de overheid in
gevallen van private controle altijd de eindverantwoordelijkheid behouden?
Zal de overheid overal aanwezig zijn in de controlesystematiek? Zal het nieuwe
voedselbureau in omvang in staat zijn om die regie op een goede wijze uit
te voeren?Minister Brinkhorst:Mevrouw Vos heeft het heel aardig geformuleerd. Uiteindelijk probeert
de overheid een sluitend controle- en toezichtsysteem te hebben. Door het
verloop van omstandigheden en door de verstrengeling waar ik over gesproken
heb, zijn hier en daar vragen gerezen. Die vragen zijn naar
ik hoop opgehelderd. Ik heb gesproken over het volstrekt doorspitten van de
hele keten. Ik heb aangegeven waar de verantwoordelijkheden moeten liggen
en wie waarvoor verantwoordelijk is. De Nederlandse voedselautoriteit is mede
daarom van zeer groot belang.Mevrouw Vos (GroenLinks):De minister heeft gezegd dat hij gaat proberen om al die belangenverstrengelingen
door te hakken, om de controle transparant te maken, om overal de overheidstaak
helder te maken. Is dat een verplichting die de overheid op zich neemt? Zal
de voedselautoriteit die omvang krijgen, dat zij in staat is om die verplichting
op een goede wijze waar te maken?Minister Brinkhorst:Ik wil geen enkele suggestie horen dat er op dit ogenblik iets met de
voedselveiligheid in Nederland verkeerd zou zijn. Ik heb het geval van Roozegaarde
genoemd, omdat het in dat geval bij de Gezondheidsdienst voor dieren veel
te lang geduurd heeft voordat wij de gegevens eindelijk boven water kregen.
Bij de slachterijen is er nog steeds onhelderheid over de slachterijen die
onaanvaardbaar hoge percentages salmonellabesmetting hebben, waardoor wij
in Nederland nog te veel salmonella in het kippenvlees hebben. Aan dergelijke
situaties moeten wij radicaal een eind maken, mede om het consumentenvertrouwen
te vergroten. Het vertrouwen dat het echt gaat om kwaliteitsvlees, zou misschien
tot hogere prijzen kunnen leiden. Het is belangrijk dat wij zorgvuldig met
de problemen omgaan. Het is niet goed om ongemotiveerde verhalen hier en daar
rond te strooien.Mevrouw Vos (GroenLinks):Neemt de overheid de verantwoordelijkheid op zich dat zij staat voor de
controles en voor de deugdelijkheid daarvan? Zal de nieuwe autoriteit haar
taak ten volle kunnen uitvoeren?Minister Brinkhorst:Voorzitter! Ik heb al eerder gezegd dat het niet zo maar om een bureautje
gaat. Het is een behoorlijke organisatie. Kijkend naar onze verantwoordelijkheid
als één van de 15 lidstaten voor de Europese voedselautoriteit,
vanuit de Nederlandse context, moet dat ook. Die organisatie wordt de komende
tijd opgetuigd.De heer Ter Veer (D66):Voorzitter! Ik zit nog met een probleem in de richting van de VVD-fractie.
Het belangrijkste wat wij hier doen, is stemmen, het uitbrengen van onze stem.
Voorzien is dat wij komende dinsdag over de begroting stemmen. Wij zullen
dan geen lichtvaardig voor of tegen uitbrengen. Ik ben van mening dat, als
wij dinsdag voor deze begroting stemmen, wij het tot dusverre gevoerde beleid
goedkeuren, net als de beleidsvoornemens, gepresenteerd en aldus besproken.
Ik ben voorts van mening dat de VVD-fractie gehouden is nu te komen met haar
aanvullende vragen. Anders blijven wij zitten met een zweem van verdachtmaking,
in die zin dat er iets niet goed zit met het gevoerde beleid en de beleidsvoornemens.
Ik verg van de VVD-fractie dat zij nu komt met die aanvullende vragen.De voorzitter:Dat kunt u vragen, maar de ander maakt zijn eigen antwoorden. Dat zeg
ik vaker. Ik kan dus niet meer doen met uw opmerkingen dan ze overbrengen
aan de heer Oplaat. Hij wil misschien reageren op wat u zegt. Daar geef ik
hem nu de gelegenheid voor.De heer Oplaat (VVD):Voorzitter! Wij zien wel wat er dinsdag met de stemming gebeurt.Ik vraag de minister waarom hij dit dossier niet bij de brief heeft gevoegd.
Ik had gevraagd om informatie daarover. Dan hadden wij die rustig kunnen bestuderen.
Dan was mijn zorg misschien weggenomen. Ik heb de informatie nu niet kunnen
bestuderen. Het zijn 16, 17 pagina's. Ik blijf erbij dat ik hier nog een keer
in alle rust over wil spreken. Ik kies voor de procedure die u zojuist heeft
aangegeven, voorzitter.De voorzitter:Juist, maar ik heb geen procedure aangegeven. Een en ander betekent dat
u na ommekomst van de behandeling van de begroting moet afwegen of u vindt
dat die niet voldoende is geweest. Op dat moment moet er een nieuwe procedure
worden gestart.Minister Brinkhorst:Voorzitter! Het volgende blokje gaat over de problematiek van de inkomensontwikkeling
en de armoede in de primaire sector. Vrijwel alle woordvoerders hebben hun
zorg uitgesproken over de inkomens in de Nederlandse landbouw. Er is op gewezen
dat in 23% van de agrarische gezinnen een inkomen wordt verdiend onder het
niveau van het minimuminkomen. Het lijkt mij goed dat ik als minister deze
cijfers een keer in het Europese perspectief zet, al bagatelliseer ik de cijfers
niet. Ik kom er zo meteen ook uitvoerig op terug.Ik wijs erop dat de Nederlandse boeren zich in de Europese kopgroep bevinden
als wij het gemiddelde inkomen van boerengezinnen in de verschillende landen
met elkaar vergelijken. Volgens het Landbouw-economisch bericht van het LEI
voert Denemarken binnen de Europese Unie de kopgroep aan met een inkomen dat
75% boven het EU-gemiddelde ligt, gemeten naar de netto toegevoegde waarde
per arbeidskracht. Nederland en België zijn op deze ranglijst respectievelijk
tweede en derde, met een inkomen dat 50 tot 60% boven het gemiddelde ligt.
Volgens andere cijfers, afkomstig van Eurostat, de Europese statistische organisatie,
ligt het gemiddelde inkomen per agrarisch bedrijf in Nederland na Denemarken
en het Verenigd Koninkrijk op het hoogste niveau binnen de Europese Unie.De landbouw kent een grote diversiteit aan bedrijven. Er bestaat niet
één landbouw in Nederland. Er bestaan grote verschillen, van
streek tot streek, tussen diverse landbouwsectoren, akkerbouw, glastuinbouw
en tussen de kwaliteit van bedrijven. Het gaat om de grondsoorten, de kwaliteit
van de gebouwen en de outillageschaal. Er zijn ook verschillen in ondernemerschap,
capaciteiten, ambities en bedrijfsstijlen. Samenhangend met die grote diversiteit
zijn er ook grote verschillen in inkomen tussen ondernemers. Het interessante
is dat de ondernemersverschillen binnen een bepaalde sector soms groter zijn
dan die tussen de verschillende sectoren. Dat ligt ook aan bijvoorbeeld het
ondernemersaspect. De landbouw kent traditioneel – dat is geen zaak
van nu – een zeer ongelijke inkomensverdeling. Er zijn bedrijven die
het goed doen, die voldoende ruimte hebben voor bestedingen, en die in staat
zijn om fors te investeren. Ook nu is dat nog steeds het geval. Anderzijds
zijn er bedrijven met een laag inkomen. Het is zeker waar dat
in het afgelopen boekjaar het inkomensbeeld in de landbouw in het algemeen
is verslechterd. De tuinbouw vertoonde gemiddeld een redelijk gunstig beeld
en dat was verleden jaar ook het geval. In de dierlijke sectoren lagen de
bedrijfsresultaten in het afgelopen boekjaar onder het meerjarig gemiddelde.
In de intensieve veehouderij zelfs zeer ver daaronder. Ook in de akkerbouw
was het het afgelopen jaar ongunstig. Een heel belangrijk deel van deze ontwikkeling
wordt ook veroorzaakt door maatschappelijke randvoorwaarden die wij in democratisch
overleg in de Nederlandse samenleving vaststellen.De heer Poppe (SP):Ik maak een beetje bezwaar tegen het feit dat de minister aan het bagatelliseren
is door alles weg te middelen. Gemiddeld is iedere Nederlander schatrijk,
omdat wij een hele groep miljonairs hebben. De werkelijkheid is echter dat
300.000 mensen in armoede leven. Onder de boeren is dat nog erger dan gemiddeld
in Nederland. 44% van de boeren leeft op de armoedegrens. Met bijwerken meegerekend,
is dat zelfs nog 23%. Over die groep boeren, die wegkwijnen, hebben wij het.
Dat is een groot deel van de boerenstand. In twintig jaar tijd is de helft
verdwenen. Nu verdwijnen er 8 tot 10 per dag. De boerenstand kwijnt weg.De voorzitter:Ik weet dat de meeste sprekers weinig tijd over hebben voor de tweede
termijn. Daarom moet ik een beetje opletten dat zij niet hun betoog van de
tweede termijn bij interruptie gaan houden. Ik zie dat u dat met mij eens
bent, mijnheer Poppe. Stelt u daarom nu uw vraag maar.De heer Poppe (SP):Ik verzoek de minister om in te gaan op de problemen en ze niet weg te
middelen. Dan moet hij bekijken wat voor visie wij hebben als het gaat om
het behoud van het landschap, waar wij de boeren voor nodig hebben.Minister Brinkhorst:Ik ben niet aan het bagatelliseren. Ik ben pas aan het begin van mijn
betoog en ik heb een algemeen beeld gegeven. Ik zal straks nog ingaan op de
specifieke punten en op de notitie van het CDA. De ontwikkeling en de verslechtering
worden, los van een aantal specifieke sectoren, voor een deel veroorzaakt
door een proces dat inherent is aan het verduurzamingsproces van de landbouw.
Dat heeft bijvoorbeeld gevolgen voor de intensieve veehouderij, waar wij willen
zorgen voor een kleinere, gezonde intensieve varkenshouderij. Als er geen
mogelijkheid bestaat om het bedrijf voort te zetten, worden er goede sociale
en andere voorzieningen getroffen, zoals het Sociaal-economisch plan.Er is aandacht gevraagd voor de problematiek van de bedrijfsovername.
Daarbij is aandacht gevraagd voor het NAJK en het next generation fund. Het
is belangrijk te constateren dat in het belastingpakket voor 2001 de fiscale
regelingen voor bedrijfsovername worden gecontinueerd en op onderdelen worden
verruimd. Bedrijfsovername zonder enige fiscale afrekening, wordt ook mogelijk
in een wijder familieverband, bijvoorbeeld als het gaat om de relatie neef-nicht,
of zelfs zonder dat er sprake is van een familieverband. Verder is er een
regeling voor starters, het "durfkapitaal", en die blijft wat de effectiviteit
betreft op peil. De regeling van het durfkapitaal bij directe vermogensverstrekking,
zonder tussenkomst van een bank, wordt verruimd en zelfs verdubbeld. Een ander
probleempunt in het nieuwe belastingstelsel, dat betrekking heeft op de partiële
bedrijfsovername, wordt opgelost. Het kabinetsstandpunt omtrent de aanbevelingen
van de commissie inzake bedrijfsopvolging en successie is in voorbereiding.
Ik stel mij in beginsel positief op ten aanzien van de aanbevelingen. Het
komt mij voor dat in fiscale zin sprake is van een belangrijke verbetering
van de fiscale positie, juist ook in de richting van bedrijfsovernames. Het
LEI verricht op dit ogenblik in mijn opdracht een onderzoek naar de financiering
van bedrijfsovernames in verschillende lidstaten. De fiscale arrangementen
en subsidies horen daar bij. Ik zal het LEI vragen om nog in het begin van
het komend jaar een rapportage over het voorstel van het next generation fund
te doen.Hoe kunnen wij de problematiek van die economische activiteiten proberen
op te lossen? De opvatting van de regering is dat landbouw een economische
activiteit is en dat het inkomen uit de markt dient te komen, uit goederen
en diensten die een waarde vertegenwoordigen voor hen aan wie zij worden geleverd.
Dat kunnen dus ook publieke diensten zijn. Daar wil ik geen misverstand over
laten bestaan. De oplossing van de problematiek rond de inkomens bestaat dus
enerzijds uit een ontwikkelingsproblematiek en anderzijds uit een sanering.
Iedere ondernemer dient in dezen een keuze te maken. Het is van belang dat
de overheid oog heeft voor de diversiteit van de bedrijven. Zij dient randvoorwaarden
te scheppen zodat individuele ondernemers een oplossing kunnen vinden.Enerzijds is er discussie over het sociale vangnet voor degenen die geen
voldoende bestaansbasis kunnen vinden. Daarbij kan de agrarische sector gebruik
maken van de sociale maatregelen die voor iedereen gelden, namelijk het Besluit
bijstandsverlening zelfstandigen en de IOAZ. Mevrouw Schreijer heeft daarbij
een aantal speciale punten aangegeven. Ik kom daar nog op terug.Anderzijds kent het landbouwbeleid drie sporen. De heer Stellingwerf heeft
dit al naar voren gebracht. In de eerste plaats is er een bescherming van
de inkomens bij aanpassing in het markt- en prijsbeleid. De trefwoorden daarbij
zijn directe inkomenstoeslagen en bijvoorbeeld vergoedingen voor natuur en
onderhoud van het landschap. De staatssecretaris zal daarop nog zeker ingaan.
Ik doel nu op de discussies over de publieke diensten. In de tweede plaats
bevordert de overheid een verandering in de bedrijfsvoering door kennisbeleid
en innovatie. Daarbij zijn de trefwoorden: steun voor onderzoek en onderwijs
en steun voor innovatie. In de derde plaats is er ondersteuning voor beëindiging
of overgang naar een ander beroep. Het trefwoord daarbij is flankerend beleid
in de vorm van steun voor sociaal-economische plannen en steun voor voorlichting.Dan kom ik nu op de notitie van het CDA over de inkomensproblematiek in
de landbouw. Mevrouw Schreijer geeft in haar notitie aan dat gezinsbedrijven
essentieel zijn voor een leefbaar en dynamisch platteland. Ik ben het met
die constatering van het CDA helemaal eens. Veruit het grootste deel van de
agrarische bedrijven is gezinsbedrijf. Daarbij moet ik wel een kleine kanttekening
maken. Er zijn natuurlijk ook niet-gezinsbedrijven. Dat aantal
van 4000 is natuurlijk veel kleiner dan het aantal van bijna 95.000 bedrijven
die als persoonlijke onderneming worden gevoerd. Dat wil nog niet zeggen dat
die bedrijven in welk opzicht dan ook een mindere positie innemen. Vorig jaar
is een onderzoek verricht naar de megabedrijven. Daarbij is aangetoond dat
ook bij deze groep perspectiefvolle ontwikkelingen plaatsvinden. Ik acht het
de verantwoordelijkheid van de ondernemer zelf om te kiezen voor de organisatievorm
die hem het beste voorkomt. Dat kan een gezinsbedrijf zijn, maar dat kan ook
een vennootschap zijn.In de notitie die ik onlangs naar de Kamer heb gezonden, ben ik diep op
deze problematiek ingegaan, met name op de problematiek van de lage inkomens.
Ongeveer een kwart van de agrarische gezinnen heeft een inkomen onder het
minimum. Ongeveer 10% geeft aan dat men niet kan rondkomen. Daarbij moet wel
in acht worden genomen dat landbouwers, ook de boeren met een laag inkomen,
vaak over een vermogen beschikken in de vorm van grond en gebouwen die een
aanzienlijke waarde vertegenwoordigen. Gisteren kon men nog in NRC Handelsblad
lezen wat de grondprijsstijging voor het vermogen van de boeren betekent.
De problematiek van dat lage inkomen ligt bij een belangrijk deel van de landbouwers
dan ook anders dan in de situaties buiten de landbouw, waar men veel minder
vaak over een eigen vermogen beschikt en dus minder mogelijkheden heeft om
in het levensonderhoud te voorzien door dit vermogen aan te spreken.Het CDA noemt de reactie op het onderzoek naar de inkomensproblematiek
teleurstellend. Het verwijst daarbij naar aspecten die in de brief niet aan
de orde zijn gekomen. Ik wil mevrouw Schreijer er toch op wijzen dat de meeste
aspecten – dat men er vaak een baan bij heeft, dat men bezuinigt op
verzekeringen, dat het moeilijk is om nevenactiviteiten op te zetten als men
een laag inkomen heeft en dat er weinig gebruik wordt gemaakt van sociale
verzekeringen en van de sociale dienst – in de brief wel aan de orde
komen. Nu suggereert het CDA dat de overheid lage inkomens accepteert. Dat
is een verwijt dat ik verre van mij wil werpen. Ik ben in mijn brief juist
uitgebreid ingegaan op de inzet van het beleid. Een belangrijk onderdeel daarvan
is het sociale beleid – het inkomensbeleid en de sociale begeleiding –
waarvoor de minister van Sociale Zaken primair verantwoordelijk is. De notitie
van het CDA bevat een reeks knelpunten op het gebied van de sociale zekerheid.
Het CDA noemt het knelpunt IOAZ, de Algemene bijstandswet, de Wet arbeidsongeschikte
zelfstandigen, de Algemene kinderbijslagwet, de Wet tegemoetkoming studiekosten
en het zorgverlof. Het lijkt mij dat deze punten nadere aandacht vergen. Het
zijn punten die in eerste instantie op het beleidsterrein van mijn collega
liggen. Ik zal de minister van Sociale Zaken daarop wijzen. Ik wil daar ook
graag vanuit mijn vakgebied naar kijken en die knelpunten met collega Vermeend
bespreken. Hij heeft op de sociale conferentie afgelopen maandag heel duidelijk
gesteld dat hij wil kijken naar de knelpunten in de socialezekerheidswetgeving,
als zij er zijn.Ik wil mij hier niet met een jantje-van-leiden van af maken. In de notitie
worden een paar andere knelpunten genoemd die ik wel tot mijn werkterrein
reken. Het CDA bepleit voorlichting over mogelijkheden voor financiële
en psychosociale hulp en een laagdrempelige aanpak, waarbij raad op maat wordt
gegeven. Zoals bekend, geeft mijn ministerie al jaren steun aan instanties
op dit gebied. Ik heb in het kader van de mestproblematiek de telefonische
hulpdienst agrariërs en de zelforganisatie bedrijfsbeëindiging geactiveerd.
Daar zijn financiële mogelijkheden voor aanwezig. Ik heb in mijn brief
over de inkomenssituatie te kennen gegeven dat ik de komende tijd zal nagaan
of op dit terrein nieuwe initiatieven wenselijk zijn.Het CDA wijst nog op de werkdruk bij agrariërs en bepleit om hieraan
aandacht te besteden in het Arbo-convenant dat wordt voorbereid. In de werkzaamheden
die tot nu toe voor dit convenant zijn verricht, heeft dit punt aandacht gekregen.
Daarbij gaat het vooral om het aspect van de psychische werkdruk die kan leiden
tot lichamelijke klachten.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Ik ben blij dat de minister onze notitie zo goed heeft bestudeerd, en
niet alleen ik, maar heel veel mensen in de landbouw. De minister zegt dat
er andere bedragen en salarissen zijn, als je de Nederlandse situatie vergelijkt
met de landen om ons heen, maar die vergelijking gaat niet op. Daarom heeft
het CDA gezegd dat hier aandacht aan moet worden besteed en dat heeft de minister
gedaan. De minister zei in een tussenzin dat hiervoor ook aandacht is in het
Sociaal-economisch plan van de varkenshouderij en van de veehouderij, dat
ik heel goed ken. Is de minister het met mij eens dat dit een mooie aanvulling
is op het Sociaal-economisch plan dat door de minister is ondersteund?Minister Brinkhorst:Het komt mij voor dat dit zeker het geval is. Wij moeten deze elementen
met elkaar bespreken. Ik kom hierop terug zodra ik nadere gegevens heb gekregen
van collega Vermeend.De heer Poppe (SP):Het CDA stelt voor om armoede op een verantwoorde, sociale wijze te begeleiden,
maar het gaat er ook om te voorkomen dat te veel boeren in armoede vervallen,
zoals nu het geval is. De minister zegt dat boeren vaak vermogen hebben, maar
dat is niet altijd zo, want er zijn ook pachtboeren. Hij geeft als het ware
de moed op en zegt: verkoop de zaak nu maar en ga maar naar de sociale dienst.
Het gaat erom hoe de minister de boerenstand in stand gaat houden om al die
andere mooie taken te kunnen uitvoeren.Minister Brinkhorst:Er is geen enkele twijfel dat wij in Nederland niet alleen een krachtige
boerenstand hebben, maar deze de komende jaren ook zullen houden. Deze zal
in veel opzichten worden versterkt. De suggestie dat de boerenstand aan het
verkommeren en aan het verdwijnen is, werp ik verre van mij. Ik heb gezegd
dat het inkomen van de agrariër in beginsel een inkomen uit de markt
is. Dat kan een rechtstreekse markt zijn, maar het kan ook een vergoeding
voor publieke diensten zijn.In mijn inleiding heb ik al gezegd dat dit een normale economische sector
is, waarbij wij rekening moeten houden met een aantal specifieke aspecten.
Daarnaast hebben wij in Nederland uitvoerige sociale wetgeving. In de notitie
van mevrouw Schreijer worden een aantal knelpunten genoemd
die nog worden bekeken. Er is geen aanleiding om te zeggen dat het de taak
van de overheid is om een inkomen te garanderen, als dat niet op de markt
kan worden verworven. Dat is weer dat aanboddenken. Ik denk dat ik op dit
punt een filosofisch verschil van mening heb met de heer Poppe, maar dat verbaast
mij niet, omdat ik hem al een paar keer heb gesproken.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! De minister kondigde zojuist aan dat hij het LEI zou vragen
om een oordeel over de optie van het Agrarisch Jongeren Kontakt. Hij sprak
daarbij over het voorjaar.Minister Brinkhorst:Ik sprak over het begin van het volgend jaar.De heer Van der Vlies (SGP):Kan het dan niet sneller worden uitgebracht? Het is immers een urgente
problematiek. En als wij iets zouden zien in die LEI-studie, dan duurt het
toch nog weer een hele tijd voordat die geïmplementeerd is.Minister Brinkhorst:Ik begrijp de urgentie. Ik houd ook van die "next generation". Die is
van enorm belang. Maatregelen moeten echter op een zorgvuldige wijze worden
genomen. Daarom heb ik het verzoek aan het LEI gedaan. Ik zal het instituut
vragen om er zoveel mogelijk haast achter te zetten. Ik neem overigens aan
dat de mensen van dat instituut nu naar dit debat zitten te luisteren. Ik
wil het dus zoveel mogelijk bespoedigen. Ik hoop dat het advies begin maart
kan worden uitgebracht. Dat is mijn streefdatum. Ik denk ook niet dat het
heel veel sneller zou kunnen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Wil de minister bezien hoe ondernemers met een laag inkomen er via de
fiscale regelgeving beter kunnen uitspringen dan nu het geval is? Wil hij
zich daarvoor inzetten? Ik denk daarbij aan het omzetten van aftrekposten
in heffingskortingen, waar juist de mensen met een lager inkomen meer baat
bij hebben. Wil hij zich bij zijn collega's van Financiën hard maken
voor deze zaak?Minister Brinkhorst:Het probleem is natuurlijk dat mensen met een laag inkomen in het algemeen
heel weinig belasting betalen. Er liggen op dat vlak dus geen oplossingen
voor mensen met een lager inkomen. Juist omdat wij praten over een actief
ondernemerschap, is in die fiscale regelingen natuurlijk heel veel te doen.
Ik ben in het algemeen zeer onder de indruk van de kracht van de Nederlandse
land- en tuinbouw. Daar komt het gemiddelde land- en tuinbouwbedrijf dus goed
vanaf. Voor de specifieke lagere inkomens zijn andere situaties denkbaar.
Daar heb ik al over gesproken.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik ben het volstrekt oneens met de minister. Het gaat er juist
om dat mensen met hogere inkomens meer profiteren van allerlei aftrekposten,
zoals de zelfstandigenaftrek en de duurzame ondernemersaftrek. Er zijn zelfs
mensen die er nu helemaal niets aan hebben. Is de minister bereid om naar
een andere vormgeving te zoeken, zodat juist ook de ondernemers met een laag
inkomen en zelfs de ondernemers die geen belasting betalen, ervan profiteren?
Dat betekent een omzetting in heffingskortingen en dat betekent voorts dat
er ook een negatieve inkomstenbelasting uitgekeerd kan worden. Het is wel
degelijk een probleem waarvoor een andere oplossing te vinden is.Minister Brinkhorst:Voorzitter! Ik zie in eerste instantie niet heel veel in de suggestie
van mevrouw Vos om als het ware bij de zeer lage belasting die mensen met
lage inkomens betalen, nog eens een specifieke aparte aftrekregeling te creëren.
Ik denk dat de oplossing eerder in een andere richting moet worden gezocht.
Ik ben echter geen groot fiscaal specialist en zal de suggesties van mevrouw
Vos nog eens bezien. Ik wil in dit publieke debat echter niet de suggestie
wekken dat daar het ei van Columbus ligt.De heer Stellingwerf (RPF/GPV):Voorzitter! Ik denk dat de minister een te rooskleurig beeld geeft van
de toestand in de sector en wijs daarbij op de, naar ik veronderstel, bekende
percentages van 44 en 23. Ik heb de indruk dat hij wel begeleiding wil bieden
bij de uitstroom, maar dat hij onvoldoende toekomt aan de oorzaak. Sterker
nog, ik heb de indruk dat hij juist de oorzaak versterkt wanneer er verdergegaan
wordt op het spoor van de liberalisering. Is het effect van zijn beleid niet
dat er steeds meer tuinbouw komt, omdat die blijkbaar nog rendabel is, en
dat er steeds minder sprake is van open groene functies? Is er geen sprake
van een verdere verdichting en verkassing van Nederland in de toekomst?Minister Brinkhorst:Dat is zeker waar. Mevrouw Schreijer heeft ook gevraagd naar het economisch
perspectief voor de verschillende sectoren. Ik ben daar overigens uitvoerig
op ingegaan in de notitie Voedsel en groen. Er zijn heel duidelijke verschillen
aanwezig. Ik kan mij in het algemeen aansluiten bij hetgeen de heer Ter Veer
daarover in eerste termijn heeft gezegd. In de tuinbouw, de bollenteelt en
de melkveehouderij zijn aanpassingen noodzakelijk. Dat zijn sectoren met perspectief.
Wanneer de aanpassing van de intensieve veehouderij eenmaal achter de rug
is, is er sprake van perspectief. Daarom is de discussie over de agroproductieparken
en over de biologische landbouw ook nog niet gesloten. Nogmaals, het centrale
punt is dat het om ondernemersbeslissingen gaat. Het gaat om de vraag, hoe
ondernemers reageren op nieuwe marktomstandigheden.De heer Stellingwerf (RPF/GPV):Als de voorwaarden zodanig worden geformuleerd dat er eigenlijk weinig
keuze is en dat men alleen maar kan afvloeien, ligt daar een groot probleem.Minister Brinkhorst:Dat beeld is zeer eenzijdig. Er is niet uitsluitend en alleen sprake van
afvloeiing. Er is al veertig tot vijftig jaar sprake van afvloeiing. Dat is
niet te danken aan deze minister of aan welke andere minister ook. De primaire
agrarische sector neemt nu eenmaal in omvang af. Er is ook sprake van heel
sterke bedrijven. Ik heb dat net uitvoerig aangegeven. Het beeld dat de boerenstand
verkommert of dat het beleid erop gericht is de boeren te laten emigreren
of te laten stoppen met boeren, klopt absoluut niet met de werkelijkheid.
De heer Poppe hangt dit beeld regelmatig op. Ik wil juist het beeld bevorderen
van een actieve land- en tuinbouw. Ik ben daar dagelijks mee bezig. Iedere
suggestie dat wij daarvan wegdrijven, is in strijd met de werkelijkheid.De heer Waalkens (PvdA):Wij bekritiseren het oude beleid en zetten dat om in nieuw beleid. Erkent
de minister dat die omzetting soms niet geruisloos gaat en dat er soms in
het beleid gaten vallen waardoor bedrijven, op basis van ondernemingsbeslissingen,
tussen wal en schip vallen?Minister Brinkhorst:Sinds mijn aantreden realiseer ik mij dat buitengewoon goed. Dat is echter
geen reden om de omslag niet te bevorderen. Het is evident dat het aanboddenken,
waarvoor zowel de nationale als de Europese overheid medeverantwoordelijk
is, zijn tijd heeft gehad. Dat zien wij aan de Agenda 2000 en aan de ontwikkelingen
in het kader van de WTO en aan velerlei ontwikkelingen op nationaal gebied.
Daarbij moet tevens opgemerkt worden dat zowel arbeid als grond dure productiefactoren
zijn in Nederland. Gesteld voor deze uitdagingen, moet de Nederlandse land-
en tuinbouw nieuwe ontwikkelingen aangaan. Dat is geen reden om bij de pakken
neer te zitten. Men moet de uitdaging aangaan.Tegen de heer Waalkens zeg ik dat wij in de overgangsfase met overgangsoplossingen
moeten komen. Dat doen wij, bijvoorbeeld, door de tijdelijke omschakeling
biologische landbouw. Er zijn ook veel andere ontwikkelingen die wij proberen
te bevorderen. Over het belangrijke punt van innovatie hoop ik straks nog
te komen spreken.De heer Waalkens (PvdA):Ik ben blij dat de minister dit erkent. Overal waar oude regelingen in
nieuwe regelingen omgezet worden, is er sprake van een geweldig knellend punt.
Dat is niet alleen een uitvloeisel van Agenda 2000, maar ook van het natuurbeleid
en andere zaken die hierbij zijn betrokken.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):De minister erkent duidelijk dat er verschil bestaat tussen twee varianten
van landbouw. De tuinbouw en de grotere bedrijven kunnen op de markt inspelen.
Er is echter ook een beleid in Nederland ingezet waarmee een aantal bedrijven
dat absoluut niet kan. Dat proef ik niet uit het antwoord in relatie tot de
inkomens. Ik hoor niet dat de minister deze twee varianten onderkent in zijn
beleid.Minister Brinkhorst:Ik denk dat er drie soorten bedrijven komen. Ik heb dat in eerdere debatten
al gezegd. Ik spreek hierbij overigens vooral mevrouw Snijder aan als marktliberaal.In de eerste plaats is er de 80% aan bedrijven die produceert voor de
Europese markt en daarbuiten. Men zal in toenemende mate vanuit dat kader
inkomen uit de markt halen. In de tweede plaats is er de multifunctionele
landbouw, waarin ook andere bronnen van inkomsten worden betrokken. Dat kan
agronatuurbeheer zijn, agrotoerisme, de zorgboerderij of landbouw gericht
op een specifieke niche of op streekgebonden producten. Men verkrijgt dus
een vergoeding via de markt of via publieke diensten. In de derde plaats is
er een specifieke vorm van landbouw, de biologische landbouw. Die slaat als
het ware een andere weg in. Ik kom daar straks nog over te spreken. Voor een
deel vervult men een voortrekkersrol en voor een deel vervult men een eigen
rol. In al die gevallen gaat het echter om een ondernemersgerichte benadering.
Dat betekent dat het gaat om inkomens die in brede zin uit de markt worden
gehaald. Dat lijkt mij niet strijdig met de uitgangspunten van mevrouw Snijder.Mevrouw Vos (GroenLinks):De minister heeft ook gesproken over het systeem van directe inkomenstoeslagen,
in verband met het nieuwe Agenda 2000-beleid. Hij is tot nu toe zeer terughoudend
met het invoeren van dat systeem. Dat blijkt althans volgens mij uit de brief
van december vorig jaar. Is hij nu bereid om dit systeem, in het kader van
cross compliance, voortvarender en op een steviger manier in te zetten dan
tot nu toe?Minister Brinkhorst:Er is sprake van een misverstand, want er is geen sprake van dat ik tegen
inkomenstoeslagen zou zijn. Ik constateer dat wij, als gevolg van de wijzigingen
in het Europese landbouwbeleid, gaan van een systeem van prijs- en marktondersteuning
naar een systeem van inkomenstoeslagen. Die overgang is al ingezet onder MacSharry,
eind jaren tachtig, en is versterkt in het kader van Agenda 2000. Dit heeft
te maken met de exportpositie en met concurrentieverstorende maatregelen,
ook vanuit het buitenland. Ik noem exportrestituties, waar mevrouw Vos uit
een ander oogpunt terecht vaak vraagtekens bij zet. Vervolgens – dat
staat los van de cross compliance – worden er onder bepaalde omstandigheden
aan de inkomenstoeslagen randvoorwaarden gesteld, bijvoorbeeld op het vlak
van milieu en in de toekomst misschien ook ten aanzien van dierenwelzijn.
Ik denk dat de ontwikkelingen zodanig zullen zijn dat wij nog geruime tijd
met inkomenstoeslagen te maken houden. Op een aantal gebieden zijn deze toeslagen
er zelfs nog niet eens volledig, want bijvoorbeeld bij het zuivelbeleid hebben
wij nog steeds mede met een prijselement te maken. Wel teken ik aan dat de
inkomenstoeslagen geen permanente oplossing kunnen vormen.Kortom: ik ben dus niet terughoudend met inkomenstoeslagen. Ik voer voor
Nederland, als deel van de EU, de inkomenstoeslagen uit conform de Europese
regels en probeer daar onder bepaalde omstandigheden een zodanige inhoud aan
te geven dat bijvoorbeeld de milieudimensie volop aan haar trekken komt.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het is mij nog niet helder wat precies uw positie hierbij is. Tot nu toe
heeft u naar mijn beleving – de brief van december 1999 was daar volgens
mij heel duidelijk over – het standpunt ingenomen dat er geen reden
is om een extra invulling te geven aan het systeem van directe inkomenstoeslagen,
ook niet in het kader van de cross compliance. Dat betekent mijns inziens
dat u het voor u uitschuift.Minister Brinkhorst:Ik wil de brief uit 1999 nog wel eens opnieuw bekijken, maar wat ik in
1999 heb gezegd, geldt ook nu nog. Ik evolueer, zoals iedereen, in mijn ideeën,
maar dat gaat ook weer niet zó snel dat ik nu al afstand neem van mijn
standpunt uit 1999.De heer Poppe (SP):Waarom gaat de minister zijn beleid niet zodanig inrichten dat er voor
de boeren die moeten blijven, wordt gezorgd voor een financieel fundament,
op basis waarvan ze kunnen overgaan naar vraaggerichte productie en andere
activiteiten die in allerlei nota's worden genoemd? Daar zal dan, in verband
met de prijsvorming, een zekere marktordening bij moeten zijn. Is de minister
bereid om via vormen van marktordening te zorgen voor het financiële
fundament voor de boeren, opdat ze inderdaad de omslag kunnen maken en door
kunnen gaan, in plaats van te moeten verdwijnen?Minister Brinkhorst:Ik constateer nogmaals dat er een wezenlijk verschil van opvatting tussen
de heer Poppe en mij is. De heer Poppe stelt in feite dat boeren gewoon moeten
worden gesubsidieerd, helemaal los van de markt. Dat lijkt mij de beste manier
om de boerenstand in Nederland te laten verdwijnen. Laat ik het nu maar eens
wat harder tegen de heer Poppe zeggen, ook gezien de verwijten die hij mij
soms maakt. De weg die hij bepleit, lijkt mij voor de boeren in Nederland
de meest slechte weg, want daarmee worden ze in feite ambtenaren. Dat is in
strijd met de gedachte van een krachtige, actieve boerenondernemersstand in
Nederland.Ik kom tot een aantal opmerkingen naar aanleiding van het interview in
De Volkskrant van afgelopen zaterdag. Volgens mevrouw Snijder zou ik mij daarin
neerbuigend over het parlement hebben uitgelaten. De heer Stellingwerf heeft
mij een cynische toon verweten en houdt mij voor dat wij juist blij mogen
zijn dat er binnen het Nederlandse parlement voeling bestaat met een beleidsterrein
als de landbouw. Als er iemand hecht aan het grote belang van de parlementaire
democratie, zowel nationaal als Europees, ben ik het wel. Ik heb daar zowel
in mijn tijd in de Tweede Kamer als in het Europees Parlement een- en andermaal
uiting aan gegeven en ik zal dat blijven doen. Er is geen sprake van dat ik
mij neerbuigend zou uiten over het parlement, integendeel. Het is ook van
groot belang dat wij de landbouwproblematiek vaak te eng hebben benaderd.
Ik heb geconstateerd – en verschillende afgevaardigden waren dit met
mij eens – dat er in het parlement te weinig aandacht is voor de landbouw.
Afgezien van de zijde van landbouwwoordvoerders die ik overigens zeer waardeer,
laat daarover geen twijfel bestaan, wordt er te weinig aandacht geschonken
aan de landbouwproblematiek en dit terwijl het toch zo'n belangrijke sector
is. De agro als geheel maakt zo'n 11% uit van de Nederlandse economie. Wij
zien steeds meer in dat de landbouw vanuit een integrale benadering moet worden
bezien: De milieudimensie, de consumentendimensie, de voedselveiligheid, alles
wat wij vandaag bespreken, is veel breder dan de klassieke benadering van
de landbouw als primaire sector.Mijn derde opmerking was dat het parlement uiteindelijk natuurlijk altijd
een afweging moet maken. Dit is een integrale afweging van particuliere belangen.
Als het parlement dan tegen de minister zegt dat hij met de sector tot overeenstemming
moet geraken, opdat daarna gezamenlijk kan worden gediscussieerd, vind ik
dat een abdicatie van de parlementaire verantwoordelijkheid. Ik zie dit niet
als neerbuigend, maar veel meer als een aanmoediging voor de centrale rol
die de parlementaire democratie in Nederland heeft en hopelijk nog vele jaren
zal behouden.Als dit interview misverstanden heeft opgeroepen, maak ik daarvoor mijn
verontschuldigingen. De centrale boodschap was: hier staat een volbloed parlementair
democraat.De heer Stellingwerf (RPF/GPV):Moeten wij het dan zo zien dat de minister misschien nog meer de rest
van de Kamer heeft aangesproken op het gebrek aan aandacht voor de landbouw,
dan dat hij problemen vond in de opstelling van de woordvoerders?Minister Brinkhorst:Mevrouw de voorzitter! Als de heer Stellingwerf het zo wil uitleggen,
zal ik hem niet tegenspreken. Afgezien van de inzet van de landbouwwoordvoerders,
gonst het niet van de activiteit in de Kamer.De heer Stellingwerf (RPF/GPV):Zou ons dat nu juist niet veel meer zorgen moeten baren, dit gebrek aan
aandacht en de desinteresse in de maatschappij en de politiek? Zou het ons
geen zorgen moeten baren dat de aandacht voor deze sector beperkt blijft tot
zo'n klein clubje mensen? In dit opzicht ben ik blij met de opmerking van
de minister.Minister Brinkhorst:Natuurlijk moet dit ons zorgen baren. Dit is een aanmoedigingspremie voor
alle andere leden van de Kamer om zich bezig te houden met de bredere problematiek
van de landbouw. Als wij het daarover eens zijn, kunnen wij een gezamenlijk
front vormen. Ik ben een dualist.De Brinkhorstvergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Brinkhorst:Mevrouw de voorzitter! Veel geachte afgevaardigden hebben vragen gesteld
over BSE en de procedures daaromheen. Ik zou willen zeggen dat in het algemeen
de Nederlandse wetgeving en de praktijk gekenmerkt worden door
een grote mate van zorgvuldigheid. Ik wil proberen puntsgewijs aan te geven
hoe het met die procedure rond BSE zit en of er en onder welke omstandigheden
aanleiding is om nog tot verfijning of verdieping over te gaan.1. BSE is een aangifteplichtige ziekte. De eigenaar en de dierenarts zijn
verplicht om elk verdacht geval te melden aan de RVV of de AID.2. Na een melding van een mogelijk verdacht rund onderzoekt een team van
specialisten het desbetreffende rund. Dat team bestaat uit dierenartsen van
de RVV, een van de Gezondheidsdienst voor dieren en een practicus. De beoordeling
van dat team vindt zo snel mogelijk na de melding plaats, in ieder geval binnen
24 uur.3. Wanneer het specialistenteam BSE bij het rund in kwestie niet kan uitsluiten,
wordt het rund door het ministerie van LNV overgenomen en voor onderzoek vervoerd
naar het Instituut dierhouderij en dierengezondheid in Lelystad. Na aankomst
bij dat instituut wordt het rund gedood en onderzocht op BSE. De resten van
het rund worden verbrand en dat betekent dat elke melding van een veehouder
of dierenarts serieus wordt opgepakt, zoals de heer Waalkens ook bepleit.
Verder onderzoek op BSE vindt evenwel niet plaats als BSE kan worden uitgesloten,
bijvoorbeeld in het geval van jonge runderen, waarbij BSE niet aantoonbaar
is.4. Nadat een rund verdacht is verklaard, wordt het gehele bedrijf van
de herkomst van het rund volledig geblokkeerd.5. Bij een positieve uitslag van het onderzoek op BSE – BSE is dan
dus aangetoond – wordt die uitslag gemeld aan de chief veterinary officer
en aan de directeur van de RVV en direct daaropvolgend worden alle voor BSE-gevoelige
dieren op het bedrijf van herkomst van het rund met BSE afgevoerd en vernietigd
en dat wil zeggen alle runderen, alle schapen, alle geiten en alle katten.6. Naast de ruiming van de dieren op het bedrijf wordt nagegaan of van
het bedrijf van herkomst runderen zijn afgevoerd die behoren tot een van de
volgende twee groepen. Of het zijn nakomelingen van het rund met BSE of het
zijn runderen die op het bedrijf van herkomst zijn geboren binnen een periode
van zes maanden voor tot zes maanden na het dier met BSE. Als die runderen
nog in leven zijn, worden ze eveneens door het ministerie overgenomen.7. Alle overgenomen dieren worden gedood en onderzocht op BSE. In Nederland
is nooit BSE vastgesteld bij onderzoek van deze andere dieren die zijn geruimd
naar aanleiding van een geval van BSE.8. Na ontruiming wordt het bedrijf van herkomst van het rund met BSE ontsmet
en kunnen eventueel ook nog bepaalde voeders worden verwijderd. Na die acties
is het bedrijf weer vrij van BSE en kan het worden herbevolkt met nieuwe dieren.9. Wanneer in het buitenland BSE wordt vastgesteld bij een rund dat in
Nederland is geboren, wordt nagegaan op welke plaats de besmetting waarschijnlijk
heeft plaatsgevonden. Als niet kan worden uitgesloten dat besmetting in Nederland
heeft plaatsgevonden, worden weer diezelfde twee groepen runderen opgespoord
waar ik het eerder over had, dus de nakomelingen van het rund en runderen
die geboren zijn in de periode van zes maanden voor tot zes maanden na het
desbetreffende rund.Met het ruimen van gehele bedrijven gaat Nederland verder dan in Europees
verband is voorgeschreven. De procedure die ik net beschreef, is de Europese
procedure. Het feit dat wij dus gehele bedrijven ruimen, is bijvoorbeeld anders
dan in het Verenigd Koninkrijk en dus verdergaand dan formeel is voorgeschreven.De heer Atsma heeft de vraag opgeworpen: hoe is de situatie in andere
lidstaten? In het algemeen passen andere lidstaten met gevallen van BSE dezelfde
procedure toe als die in Nederland wordt gevolgd. De heer Atsma heeft het
Griekse geval genoemd en ik heb even nagetrokken hoe men in Griekenland handelt:
Griekenland kent geen afwijkende procedure. Het Verenigd Koninkrijk is een
uitzondering: daar worden alleen runderen onderzocht en eventueel gedood,
maar daar wordt niet de gehele veestapel geruimd. In het Verenigd Koninkrijk
worden er naast deze wel andere maatregelen ten behoeve van de volks- en diergezondheid
genomen. Die maatregelen zijn conform de Europese regelgeving waarbij, zoals
u weet, een speciaal regime geldt.De heer Atsma heeft ook gevraagd hoe gewaarborgd wordt, dat geen met BSE
besmet vlees of andere dierlijke producten in Nederland kunnen komen. Hierover
is al eerder gesproken, maar ik wil toch nog een zorgvuldig antwoord geven.
Uitgangspunt is, dat lidstaten elkaar dienen te vrijwaren voor risico's van
BSE. Die vrijwaring is vervat in de Europese regelgeving en is niet alleen
van toepassing op BSE, maar ook op een aantal andere dierziektes. In aanvulling
op die vrijwaringsplicht voor alle lidstaten, is voor het Verenigd Koninkrijk
en Portugal door de Europese Commissie aanvullende regelgeving opgesteld.
Dat is gebeurd omdat in die twee landen zich een relatief groot aantal gevallen
van BSE heeft voorgedaan. De export van runderen, vlees en veeproducten, diermelen
en dergelijke, uit die landen is verboden. Voor het Verenigd Koninkrijk bestaat
op dat verbod sinds medio 1999 een uitzondering voor de export van vee- en
vleesproducten als die aan stringente voorwaarden voldoen. Dat betekent, dat
op basis hiervan er een volledig verbod op de export van diermelen uit deze
landen is.De heer Poppe (SP):Voorzitter! In de brief aan de Kamer van 2 november schrijft de minister
dat bloed daar niet onder valt. Dat wordt als HRM, als hoog risicomateriaal,
beschouwd. Er gelden voorwaarden bij de productie: 133 graden en 3 bar. Dan
mag het als dierenmeel of -vet gebruikt worden. Kent de minister literatuur
waaruit blijkt dat zeer waarschijnlijk ook bloed een BSE-drager kan zijn en
dus als SRM beschouwd zou moeten worden?Minister Brinkhorst:Mevrouw de voorzitter! Naar de huidige stand van informatie is bloed inderdaad
HRM. Straks kom ik nog te spreken over de problematiek voor de toekomst en
de vraag wat wij nog gaan onderzoeken. Thans is dit de situatie. De literatuur
op dit punt is nog niet doorslaggevend, maar uiteraard worden de gegevens
betrokken bij de verdere ontwikkeling. Nu wordt bloed echter nog niet anders
dan als HRM beschouwd.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Zou het niet beter zijn het voorzorgbeginsel te hanteren en
in het geval van twijfel ook bloed als SRM te beschouwen?Minister Brinkhorst:Voorzitter! Het is evident dat ik de stand van de wetenschap in aanmerking
neem. Er zijn natuurlijk altijd nieuwe ontwikkelingen. Ik wijs er echter op,
dat er zorgvuldig onderzoek is geweest en op grond van dat onderzoek is bloed
als HRM gekwalificeerd. Er is geen aanleiding om te veronderstellen dat dat
niet zou moeten. Zoals u weet, worden in Frankrijk voorstellen gedaan en die
kunnen in de beschouwingen worden betrokken. Er is echter geen aanleiding
om te veronderstellen, dat wij nu het voorzorgbeginsel zouden schenden door
bloed als HRM te beschouwen.De heer Poppe (SP):Uit onderzoek, ik meen in Engeland, blijkt juist dat bloed wel verdacht
is en dat het niet zeker is dat het niet BSE-dragend is. Dan brengt het voorzorgbeginsel
toch met zich dat wij zeggen: bloed ook maar even niet als HRM als het via
diervoer uiteindelijk in de humane voedselketen terecht kan komen?Minister Brinkhorst:Ik neem daar kennis van.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik vind dat de minister op dit punt iets te laconiek is. Ik
steun de heer Poppe als hij zegt dat er wel degelijk nieuw onderzoek is. Ook
in volksgezondheidkringen onderzoekt men of bloed een nieuwe risicofactor
is, bijvoorbeeld in verband met bloedtransfusie. Dan is het toch de vraag
of het niet echt absoluut noodzakelijk is om te zeggen: we kunnen beter het
voorzorgprincipe toepassen dan op een sluitend bewijs wachten?Minister Brinkhorst:Voorzitter! De opmerking dat ik laconiek zou zijn op het punt van voedselveiligheid
hoor ik niet graag. Ik neem nu kennis van deze opmerkingen. Wellicht kan ik
er in tweede termijn op terugkomen. Ik heb geen nadere gegevens en wil graag
weten wat de literatuur hierover zegt. Ik wijs er wel op, dat ik op grond
van de mij nu ter beschikking staande gegevens geen aanleiding heb om te veronderstellen,
dat bloed anders dan als HRM wordt gezien.De heer Waalkens (PvdA):In het kader van de BSE-problematiek vraag ik de minister of het hem bekend
is dat dieren in Frankrijk, geboren voor 1 januari 1996, niet meer in het
voedselkanaal mogen komen. Is het niet verstandig, als dat waar is, om ook
voor Nederland te kijken of er dieren zijn die via die route hier ervoor zorgen
dat wij BSE importeren?Minister Brinkhorst:Ik zal hier straks op ingaan.Ik was bijna klaar met de Nederlandse procedure. Lidstaten dienen elkaar
te vrijwaren. De verplichting tot vrijwaring houdt ook in dat lidstaten elkaar
dienen te melden als een geval van BSE zich op hun grondgebied heeft voorgedaan.
Daarbij dienen lidstaten elkaar ook te melden welke maatregelen zij hebben
genomen om risico's te beperken. De melding van export van levende dieren
naar een andere lidstaat valt ook onder deze verplichting. Zo is in het kader
van de verplichting tot vrijwaring het vorige weekend door de Belgische overheid
een geval van BSE gemeld, waarbij export van een rund van het betreffende
bedrijf naar Nederland heeft plaatsgevonden. Bij tracering door de RVV bleek
dit rund te zijn geslacht. Het vlees van alle producten van dit rund is inmiddels
geblokkeerd. Vlees en andere producten zullen worden vernietigd. Door ID Lelystad
is een snelle test uitgevoerd om vast te stellen of het dier lijdt aan BSE.
U weet dat wij bezig zijn deze snelle test ook in grote hoeveelheden te vermenigvuldigen.
Het verheugt mij, te kunnen zeggen dat de uitslag negatief was.In het geval van BSE in Nederland informeert de Nederlandse CVO ook zijn
collega's in andere lidstaten over het geval en over de door Nederland genomen
maatregelen. Dat is in overeenstemming met de eerder genoemde Europese verplichting.Ik kom nu op de situatie in Frankrijk. Frankrijk is voornemens om naast
de organen die op basis van de Europese regelgeving verplicht verwijderd moeten
worden – hersenen, het ilium, de ogen en het ruggenmerg – met
ingang van 1 oktober ook de zwezerik ongeschikt te verklaren voor menselijke
consumptie. Daarbij wordt de leeftijdsgrens van één jaar losgelaten.
Bij die zwezerik is het een merkwaardig iets. Bij ons is altijd het beeld
dat bij kalveren onder één jaar BSE niet kan worden aangetoond.
Zoals u weet, verdwijnt de zwezerik. De zwezerik verdwijnt dus juist bij pinken
die ouder zijn dan één jaar. Daar zit dus een probleem. Daarnaast
wil Frankrijk op termijn verplichten dat bij de slacht het ruggenmerg verwijderd
wordt voordat het karkas wordt gekliefd, om besmetting van het karkas met
ruggenmerg te voorkomen. Dat voornemen wordt waarschijnlijk niet voor eind
2001 doorgevoerd vanwege het ontbreken van een operationele methode voor het
verwijderen van het ruggenmerg voor klieving van het karkas. Dat zou waarschijnlijk
wezenlijke gevolgen hebben voor de slachterijen, als dat op een industriële
basis plaatsvindt.Er is nadrukkelijk een onderscheid met de Franse regering. President Chirac
heeft gisteren aangekondigd dat zonder uitzondering een verbod van diermeel
in voedsel in de bio-industrie zou moeten plaatsvinden. Jospin en mijn collega
Glavany hebben dat punt niet overgenomen en zijn van mening dat op dit ogenblik
gekeken moet worden naar een aantal praktische problemen. Dit geeft dus aan
dat in Frankrijk de discussie over deze problematiek in beweging is. Ik voeg
eraan toe, dat de voornemens in Frankrijk vooral zijn ingegeven door twijfels
over de effectiviteit van het veevoerverbod in Frankrijk. Anders dan in Nederland
is er in Frankrijk geen scheiding tussen de veevoerstromen voor runderen,
varkens en pluimvee. Die scheiding hebben wij wel. Dat betekent dat Frankrijk
geen zekerheid heeft dat er geen diermeel van herkauwers in het voer voor
herkauwers belandt. Die problematiek maakt het dus extra ingewikkeld.Dit alles geeft aan dat wij op zo kort mogelijke termijn in Europees verband
deze Franse maatregelen moeten bestuderen en moeten bekijken of dit aanleiding
geeft tot nieuwe situaties. Ik wijs er nogmaals op dat de situatie in Nederland
een wezenlijk andere is dan de situatie in Frankrijk. Tegen deze achtergrond
heb ik ook de Nederlandse procedure zo uitvoerig mogelijk aangegeven, die
ertoe heeft geleid dat wij een zeer, zeer gering aantal BSE-gevallen hebben
gehad ten opzichte van de landen om ons heen. Je kunt natuurlijk niets uitsluiten.
Vandaar dat ik zeg dat ik de zaak op zo kort mogelijke termijn ook in Europees
verband verder wil bestuderen.De heer Waalkens (PvdA):Ik heb nog geen antwoord gekregen op mijn vraag over de
Franse situatie. De dieren die voor 1 januari 1996 geboren zijn, mogen niet
in het voedselkanaal terechtkomen. Moet er niet eens geïnventariseerd
worden hoeveel dieren via de Franse route zijn geïmporteerd en welke
risico's Nederland daarmee naar zich toe heeft gehaald?Minister Brinkhorst:Het is mij bekend dat die maatregel is aangekondigd maar bij mijn weten
wordt hij op dit ogenblik nog niet toegepast. Dit punt zal natuurlijk worden
meegenomen in het totaalonderzoek waarover ik sprak.De heer Atsma (CDA):Om deze reden heb ik gisteren gevraagd: wat gebeurt er allemaal in Frankrijk
en hoe zorgvuldig wordt er naar een en ander gekeken, zowel door de Franse
overheid als door de verschillende overheden in Europa? Ik steun de mening
van de minister dat dit op korte termijn in Europa nog eens nadrukkelijk op
de agenda moet worden geplaatst. Naar de mening van de CDA-fractie kan het
nooit zo zijn, dat binnen de Unie op dit punt een verschillend beleid wordt
gevoerd, gezien ook de lijst van landen waar de afgelopen jaren BSE is voorgekomen.
In dit kader kan verder gewezen worden op de open grenzen. Daarom moet met
Frankrijk, maar ook met andere Europese landen, hand in hand worden gelopen
op het gebied van BSE-bestrijding.Minister Brinkhorst:Ik ben het met de heer Atsma eens. Om die reden is er een permanent veterinair
comité en zijn er gezamenlijke CVO's. In dit soort gevallen moet je
ervoor zorgen dat je niet in twee extremen belandt. Aan de ene kant moet er
geen onnodige paniek veroorzaakt worden door op de eerste de beste situatie
te reageren. In Frankrijk is de gang van zaken rond veevoederstroom anders
dan in Nederland, en in Frankrijk zijn er op dat punt dan ook andere garanties.
Aan de andere kant mag er ook niet laconiek gereageerd worden door de zaak
te laten liggen. Het woord "laconiek" is in dezen, zoals ik zojuist al aangaf,
absoluut taboe. Tegen die achtergrond kiezen wij de juiste weg: zo snel mogelijk
deze problematiek in Europees verband bespreken. Ik blijf de Kamer hierbij
over belangrijke beleidsontwikkelingen regelmatig informeren.De heer Atsma (CDA):In vergelijking met vorig jaar is het aantal BSE-gevallen in Frankrijk
met 300% toegenomen. Vandaag staat de teller op 92. Dat is belangrijk, ook
gelet op hetgeen de heer Waalkens heeft gezegd en gisteren is aangegeven.De voorzitter:Mijnheer Atsma, ik zal wat strenger moeten worden: betogen dient u te
bewaren voor tweede termijn. Verhelderende vragen om die voor te bereiden,
kunt u nu stellen.De heer Atsma (CDA):De minister stelt dat er in Frankrijk nog geen duidelijkheid is over het
wel of niet slachten van vee en het doorsturen voor consumptie. Ik stel vast
dat de teller van het aantal BSE-gevallen in Frankrijk dit jaar vandaag op
92 staat.De voorzitter:Alles wat u vaststelt, kan in tweede termijn. Ik schijn u dit alleen maar
op deze manier duidelijk te kunnen maken. Ik herinner mij dat ik vorig jaar
heb moeten besluiten geen interrupties meer toe te staan, maar ik wilde daar
dit jaar niet toe besluiten. U bederft het op deze manier echter voor de anderen.
Dit geldt overigens niet slechts voor de heer Atsma, maar voor iedereen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Kan de minister reageren op het bericht in NRC Handelsblad van gisteren
dat er vorig jaar een koe met BSE-symptomen wel degelijk in het slacht- en
voedselcircuit terecht is gekomen? De koe kwam uit Nieuw-Buinen.Minister Brinkhorst:Ik heb van dat bericht kennisgenomen. Het ging niet om één
maar om twee koeien, die naar de noodslachter zijn gegaan. Een van de koeien
had alleen een poot gebroken, maar bij de andere koe was sprake van hersenletsel.
De praktiserende dierenarts heeft het hersenletsel niet gemeld aan het RVV
en hij is om die reden voor het tuchtcollege verschenen. Volgens de uitspraak
van het college had een link met BSE niet kunnen worden uitgesloten. Die ene
koe is dus onverhoopt goedgekeurd voor menselijke consumptie. Wel zijn de
SRM-delen uit die koe gehaald. Ik heb de procedure daarvoor zojuist uiteengezet.
Als de praktiserende dierenarts, die dus veroordeeld is, de zaak wel aan de
RVV gemeld had, dan had er een nader onderzoek plaatsgevonden. Als gevolg
daarvan zou ook de rest van het bedrijf geblokkeerd zijn. Dat is echter niet
gebeurd. Aangezien het twee jaar geleden is gebeurd, zijn alle sporen van
de koe en dergelijke verdwenen. Ik heb dan ook opdracht gegeven om te bekijken
of het nog zin heeft om twee jaar na dato alsnog nadere maatregelen te nemen.
Ik zal de Kamer daar op zo kort mogelijke termijn over berichten.Mevrouw Vos (GroenLinks):Kan de minister ons in ieder geval verzekeren dat er niet meer zoiets
zal gebeuren? Is de controle nu dusdanig aangescherpt dat dit niet meer zal
gebeuren?Minister Brinkhorst:Mevrouw de voorzitter! Menselijkerwijze doen wij alles. Ik heb ook uitdrukkelijk
die categorische uitspraak over Roozegaarde gedaan. De heer Oplaat had kunnen
weten dat ik bekend was met de zaak. Je moet evenwel een dubbelcheck hebben
voor het geval een dierenarts niet volgens de regels werkt. Ik heb net gezegd
dat er misschien een derde waarborg moet komen voor het geval een bedrijf
niet afmeldt en aanmeldt. Wij zijn hier dus volop mee bezig. Een geval als
dit is menselijkerwijze niet te voorkomen. Ik wil echter proberen om de speciale
regels nog verder aan te scherpen, zodat wij hier niet meer mee geconfronteerd
worden. De ontstane situatie is evenwel het gevolg van het feit dat iemand
zich niet aan de spelregels heeft gehouden. Dat is een probleem. Zoals gezegd,
zal ik de Kamer er op zo kort mogelijke termijn over informeren of het zinvol
is om nog maatregelen te nemen voor dit geval van twee jaar geleden. Als dat
zo is, zal ik het niet nalaten om de Kamer dit direct te melden.Wat de diergezondheid en de voedselveiligheid betreft, rest mij alleen
nog de destructie. De heer Waalkens heeft over de uitvoering van de Destructiewet
gesproken. Ik heb al gezegd dat de veiligheid van producten van dierlijke
oorsprong een kernpunt van het beleid is. In dat kader past ook een goed gecontroleerde
verwerking van afval van slachtdieren en van kadavers om te voorkomen dat
die producten niet in de voeder- of voedselketen terechtkomen.
Met de minister van VWS streef ik op dit punt naar een heldere verdeling van
verantwoordelijkheden tussen overheid en bedrijfsleven en tussen de verschillende
betrokken overheidsinstanties onderling. Wij doen dit alles met het oog op
het grote belang van de garantie van volksgezondheid en diergezondheid. Ik
heb ondertussen met de minister van VWS een werkgroep ingesteld die als onderdeel
van haar activiteiten ook de huidige regelgeving van de Destructiewet en de
wijze van toezicht analyseert, teneinde eventuele hiaten te signaleren. Ik
voeg hieraan toe dat in de huidige situatie de verantwoordelijkheid voor de
Destructiewet primair bij de minister van VWS berust.In overeenstemming met het besluit van de Tweede Kamer is besloten om
de kosten van de verwerking van destructiemateriaal door te berekenen aan
de aanbieder. Nu signaleert de heer Waalkens dat de huidige tariefstelling
voor hoogrisicomateriaal en specifiek risicomateriaal te hoog is en dat dit
tot ontwijkingsgedrag leidt. Ik begrijp die zorgen en zal dit punt dan ook
graag met mijn collega opnemen om te bereiken dat dit ontwijkingsgedrag niet
optreedt. De minister van VWS heeft overigens juist vanwege het risico van
ontwijkingsgedrag een werkgroep ingesteld om onderzoek te verrichten naar
preventieve maatregelen ter beperking van dit lekverlies. De Kamer heeft terzake
een rapport gekregen. Op dit ogenblik onderzoekt de AID mede naar aanleiding
van de bevindingen van een werkgroep van VWS de mogelijkheid om de handhaving
van de Destructiewet op dit punt te verbeteren.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Er is een motie-Poppe/Ter Veer over de gescheiden inzameling
van hoogrisicomateriaal en specifiek risicomateriaal dat verbrand moet worden.
Op welke termijn zal die scheiding van de inzameling gaan plaatsvinden? Uit
een onderzoek blijkt al dat dit financieel en technisch mogelijk is.Minister Brinkhorst:Ik wil daar graag in tweede termijn op terugkomen.De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter! De minister maakt melding van het feit dat wij de rapportage
van de commissie lekverliezen zouden hebben ontvangen. Dat is mij ontgaan.Op dit moment ligt er een voorhangprocedure voor met betrekking tot de
tariefstelling. De minister gaat daar nog met zijn collega over spreken, maar
de tussenliggende tijd mogen wij natuurlijk niet laten verstrijken.Minister Brinkhorst:Het laatste mag inderdaad niet gebeuren. De minister van VWS is verantwoordelijk
voor de tariefstelling. In de tekst die ik zojuist heb voorgelezen, staat
dat het rapport van de commissie aan de Kamer is gestuurd. Ik zal nog even
laten nagaan wanneer dat precies is gebeurd.Nog even iets over de financiering. Mevrouw Borst heeft het bedrijfsleven
uitgenodigd met voorstellen te komen voor een ander financieringsstelsel,
ook in verband met de lekverliezen en het ontwijkend gedrag. Helaas heeft
het bedrijfsleven tot dusverre nog geen voorstellen gedaan. Ik ga daar nu
niet doorheen lopen, maar naar mijn gevoel behoort de invoering van een verzekeringsstelsel
tot de mogelijkheden. De heer Ter Veer heeft gesuggereerd te komen met een
soort van heffing. Ik hoop op zo kort mogelijke termijn op een en ander terug
te komen, nadat de collega van VWS haar positie verder heeft aangegeven.Dan de meldingsplicht van veterinaire handelingen. De heer Waalkens heeft
er ook over gesproken. Hij heeft gevraagd of ik de dierenartsen en het bedrijfsleven
wil stimuleren als het gaat om het tot stand brengen van een meldingsplicht
voor alle veterinaire handelingen en gebruikte medicijnen. Er bestaat echter
al een meldingsplicht voor wettelijk te bestrijden dierziekten. Er ligt ook
een voorstel tot wijziging van de GWWD. Voorts is er de mogelijkheid de meldingsplicht
uit te breiden tot alle dierziekten die relevant zijn voor de volksgezondheid.
Er bestaat voorts een verplichting tot het houden van een logboek. De vraag
is of datgene wat de heer Waalkens wil iets toevoegt aan het geheel, want
het veterinaire netwerk geeft, als uitvloeisel van Europese wetgeving, invulling
aan deze ontwikkelingen. Daardoor kan er ook invulling worden gegeven aan
een systeem van periodieke bedrijfsbezoeken. Wij zijn ook bezig met een discussie
over de APK-keuring. Er is voorts voorzien in een centrale opslag van diergezondheidsgegevens
die het belang van het individuele bedrijf overstijgen. De kwestie van de
eigen verantwoordelijkheid speelt ook hier weer. De Maatschappij voor diergeneeskunde
heeft dezer dagen gezegd dat er soms onoorbare druk op dierenartsen wordt
uitgeoefend. Ik heb er vorige maand in een rede voor de maatschappij op gewezen
dat het niet aangaat dat dierenartsen gevangenen worden van een eventueel
toenemende druk vanuit het bedrijfsleven of van individuele bedrijven om anders
te handelen. Het lijkt mij van groot belang dat wij wettelijk vastleggen dat
de erkende dierenartsstatus als het ware een garantie vormt voor het je weren
tegen ongeoorloofde druk vanuit het bedrijfsleven.Dan nog een opmerking over salmonella en campylobacter. De heer Van der
Vlies vroeg zich af of het bedrijfsleven daar in eerste instantie niet verantwoordelijk
voor is. Ik constateer dat de inspanningen van het bedrijfsleven de afgelopen
tijd onvoldoende resultaat hebben opgeleverd. Tegen die achtergrond zal ik
het bedrijfsleven vragen een plan van aanpak te ontwikkelen, zodat er in 2004
alleen nog maar onbesmet pluimveevlees aan de consument wordt aangeboden.
Binnen dat plan van aanpak is een optimale waarborging van de microbiologische
kwaliteit in elke schakel van de keten het uitgangspunt. Het HACCP-principe
moet ook wettelijk worden verankerd. Kortgeleden heeft het PVV inzicht gegeven
in de prestaties ten aanzien van de salmonellapreventie in de afzonderlijke
pluimveeslachterijen. In de periode mei-juni 2000 hebben acht van de 25 slachterijen
in Nederland een salmonellapercentage van onder de 10 geproduceerd. Dat betekent
dat het gestelde doel op dit punt slechts voor een deel van de sector haalbaar
is. Een belangrijk deel heeft dat niet gerealiseerd. Daarom heb ik, conform
wat ik al eerder zei over de eigen verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven,
aan het PVV gevraagd om de resultaten van afzonderlijke bedrijven kenbaar
te maken aan de overheid. Ik vind namelijk dat het niet zo kan zijn dat het
productschap kennis draagt van gegevens over slachterijen die een te hoog
percentage salmonella hebben, terwijl de overheid daar geen
inzicht in zou hebben. Ik heb daarom aan de voorzitter van het PVV toegang
tot die cijfers geëist.De heer Poppe (SP):Het gaat niet alleen over salmonella, maar ook over campylobacter, dat
nog vervelender schijnt te zijn voor de menselijke gezondheid. Als een bedrijf
niet gegarandeerd salmonella- en campylobactervrije producten levert, waarom
mogen die producten dan nog op de schappen komen? Is het niet veel beter om
dat gewoon te verbieden? Dat zet namelijk een druk op de sector om maatregelen
te nemen.Minister Brinkhorst:Tot nu toe komen salmonella en campylobacter inderdaad te veel voor. Wanneer
er echter sprake is van een verwarming en goede behandeling, is er niets mis
met dat kippenvlees. Maar het is wel gewenst en noodzakelijk dat aan die situatie
een eind wordt gemaakt. Vandaar dat ik dat om een plan van aanpak vraag. Tegen
die achtergrond heeft het kabinet het voorstel gedaan om per 1 januari a.s.
een aanzienlijk aangescherpte etiketteringsverplichting op te nemen.De heer Poppe (SP):Betekent dat dat op het etiket komt te staan: dit vlees kan gevaarlijk
zijn voor uw gezondheid? Dat vlees mag toch niet op de schappen komen? Waarom
etiketteren? Wat niet gegarandeerd deugt, mag toch gewoon niet op de schappen
komen? Nu legt u de verantwoordelijkheid bij degene die in de keuken staat
te braden.Minister Brinkhorst:Ik ben het met u eens dat dit een tijdelijke oplossing is. Dit moet het
bedrijfsleven aansporen om nog scherper dan voorheen te reageren en de problematiek
van de salmonella en campylobacter aan te pakken. Aan de andere kant moeten
wij ons wel realiseren dat het kippenvlees een belangrijk product is in de
Nederlandse samenleving. Ik wil niet dat het Nederlandse bedrijfsleven door
ongemotiveerde uitspraken van mijn kant in grote moeilijkheden komt.De heer Van der Vlies (SGP):Ik vind toch dat er wat spanning zit tussen het besluit van afgelopen
vrijdag in het kabinet over die etikettering en de opdracht die de minister
aan de sector geeft, namelijk om te komen met een plan van aanpak, zodat het
in 2004 afgelopen kan zijn. Zou die etikettering niet voorwaardelijk kunnen
worden afgekondigd, zodat het een stok achter de deur is voor dat plan van
aanpak, maar de sector wel de ruimte krijgt voor die aanpassing? Die aanpassing
moet overigens ook in mijn visie gebeuren.Minister Brinkhorst:Vandaar dat ik het niet alleen aan het bedrijfsleven over kan laten. U
weet dat in een vorig kabinet afspraken zijn gemaakt over een plan van aanpak.
Helaas heeft men die afspraken niet kunnen nakomen. Daarom heeft de overheid
een eigen rol te vervullen. Ik hoop dat wij op korte termijn met het herziene
plan van aanpak van de sector geconfronteerd worden en dat het mogelijk is
om op die basis met elkaar verder te gaan. Ik zie op dit ogenblik echter geen
aanleiding om het etiketteringsvoorschrift dat is ingediend in het kabinet,
te vervangen.De heer Van der Vlies (SGP):Zou dat etiketteringsvoorschrift niet het consumentengedrag in negatieve
zin kunnen beïnvloeden? Dat gunnen wij de sector toch ook niet?Minister Brinkhorst:Dat is inderdaad een probleem. Ik zie daar geen oplossing voor. Het is
echter van belang om meer voortvarend bezig te zijn met deze problematiek.
Daarom geven wij deze waarschuwing. Ik hoop op korte termijn van het bedrijfsleven
te horen wat men van plan is te doen. Ik heb ze een brief geschreven en ik
heb de problematiek van de slachterijen daarin aangemeld. Ik hoop op korte
termijn te horen wat het PVV wil doen.De heer Waalkens (PvdA):De minister zegt dat hij niet de gevraagde cijfers over de slachterijen
kan krijgen. Is dat geweigerd door het productschap? Worden wettelijke maatregelen
voorbereid, zodat als de doelstelling niet wordt gehaald, de zaak kan worden
gesloten?Minister Brinkhorst:Ik wacht het antwoord van de voorzitter van het PVV met belangstelling
af. Ik heb hem een brief geschreven in deze richting en ik wil de beantwoording
van uw tweede vraag dan ook laten afhangen van het antwoord dat ik op korte
termijn zal krijgen.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):De minister spreekt nu over de etikettering. Ik begrijp dat dit geldt
voor alle kipproducten, ook voor de producten die geïmporteerd worden.
Geldt het ook voor de producten die geëxporteerd worden?Minister Brinkhorst:Het is evident dat wij geen onderscheid kunnen maken omdat wij daarin
op dit ogenblik onvoldoende inzicht hebben. Er kan dus niet gegarandeerd worden
dat het kippenvlees salmonellavrij is. Het spreekt daarom vanzelf dat voor
het geïmporteerde kippenvlees dat in Nederland op de schappen terechtkomt,
dezelfde verplichting geldt.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wordt het vlees dat vanuit Nederland naar het buitenland gaat, op dezelfde
wijze behandeld?Minister Brinkhorst:Ja. Er is geen uniforme Europese etiketteringsregeling. De Europese Commissie
ontwikkelt hiervoor wel voorschriften. Ik heb met de heer Born, de commissaris
voor voedselveiligheid, hierover contact gehad. Deze Nederlandse regeling
heb ik bij hem aangemeld. Hij was daar zeer verheugd over. Ik hoop dat er
uiteindelijk een Europese regeling komt. Wat de heer Atsma over de BSE opmerkte,
geldt in feite ook hiervoor: in een grote Europese interne markt moet je gemeenschappelijke
regelingen treffen. In andere lidstaten bestaat dit etiket niet.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):De minister probeert veiligheid in te bouwen, maar wordt met dit beleid
het eten van kip niet ontmoedigd?Minister Brinkhorst:Nee, het is een aanmoedigingsbeleid.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Wil de minister voor 1 januari het gesprek met de sector aangaan?Minister Brinkhorst:Het adres van de minister van Landbouw is bekend. Ik heb de sector een
brief geschreven. Ik hoop op zeer korte termijn een reactie te krijgen. Ik
wacht die met belangstelling af. Het voorstel van de etikettering is aangenomen
in het kabinet. Het lijkt mij van groot belang dat wij snel
horen dat dit wordt gerealiseerd. Het is geen ontmoedigingspremie, het is
een aanmoedigingspremie. Ik wil niet de discussie over de bestrijdingsmiddelen
openen, maar in sommige gevallen doen zich ontwikkelingen voor die een zekere
bespoediging vereisen om ervoor te zorgen dat wij redelijke resultaten krijgen.
Als in Nederland in 200.000 of 300.000 gevallen salmonella tot ziekte leidt,
vind ik het niet aanvaardbaar dat een plan van aanpak van de sector niet is
aangenomen. Ik ben sinds enige maanden met de sector in gesprek en ik ben
ook al enige tijd bezig om de gegevens van de slachterijen te krijgen. Helaas
zitten wij met het probleem van de vervlechting. Ik wil die ontvlechting graag
tot stand brengen in het belang van de sector, in het belang van een krachtige
land- en tuinbouw en in het belang van een krachtige pluimveesector.Voorzitter! Ik ben klaar met dit blokje. Ik heb nog een aantal onderwerpen
waarop ik kort zal ingaan. Op de biologische landbouw zal ik uitvoeriger ingaan.
Verder heb ik het voornemen om nog iets te zeggen over de internationale dimensie.
Daarover zijn weinig vragen gesteld. Wellicht kan dat in de tweede termijn
worden behandeld.De beleidsnota over de biologische landbouw is nog niet in de Kamer behandeld,
maar daarover zijn wel vragen gesteld. Het uitgangspunt van deze nota is dat
ik de biologische landbouw vanwege zijn voortrekkersrol wil stimuleren. Mevrouw
Schreijer heeft opgeroepen tot een betere wetenschappelijke onderbouwing van
claims voor biologische landbouw. Biologische landbouw voldoet, gezien de
wettelijke eis waaraan de biologische productiewijze en de producten moeten
voldoen, in hoge mate aan de maatschappelijk eisen op het gebied van milieu,
dierenwelzijn en biodiversiteit. Biologische producten moeten uiteraard, evenals
alle andere landbouwproducten, veilig zijn voor mens en dier. Daarom heeft
de overheid een belangrijke taak op het gebied van wetgeving en controle.
Dat vloeit voort uit hetgeen ik voorheen heb gezegd. In het reeds gestarte
en nog te starten LNV-onderzoek wordt aandacht besteed aan het verder in kaart
brengen van de relatie tussen biologische productie en milieueffecten, dierenwelzijn
en diergezondheid en aan de mogelijke optimalisatie van de situatie. Helaas
heb ik nog geen concrete resultaten beschikbaar. TNO coördineert in opdracht
van de Europese Unie een onderzoek op het gebied van de voedselkwaliteit.
Dat betreft de residuen, het nitraat en de versheid van biologische producten.
Ik hoop de resultaten van dat onderzoek – en daar wordt dan ook de vraag
van mevrouw Schreijer mee beantwoord – in februari te krijgen. Uiteraard
zal de Kamer daarover informatie ontvangen.Net als het gehele agrofoodcomplex staat de biologische keten voor de
uitdaging om zich in het komende decennium te ontwikkelen tot een op eigen
kracht, internationaal concurrerende duurzame sector, die middenin de samenleving
staat en duurzaam en toonaangevend is in Europa. Ik beschouw de biologische
landbouw in beginsel als een normale economische sector. Ik wil deze ontwikkeling
met de beleidsnota biologische landbouw een forse impuls geven door een verdrievoudiging
van de middelen voor dat beleid.Het gaat hierbij om een vraaggerichte benadering die consistent is met
de benadering van Voedsel en groen. De wensen van burgers en consumenten zijn
doorslaggevend bij het aansturen van het agrofoodcomplex. Die benadering heb
ik toegepast in de nieuwe beleidsnota Biologische landbouw. Dat betekent dat
bij de in te zetten beleidsinstrumenten meer wordt aangegrepen bij de vraagversterking
en de marktontwikkeling en minder bij het stimuleren van het primaire productieaanbod.De rol van de overheid in dat proces is vooral stimulerend en aanjagend
en uiteindelijk van tijdelijke aard. Het vloeit voort uit die filosofie dat
het uiteindelijk de markt is waar dit proces moet worden uitgewerkt. De verantwoordelijkheid
voor daadwerkelijke investeringen in biologische landbouw ligt bij de sector
zelf. Tegen die achtergrond past op termijn geen permanente omschakelingsregeling.Verschillende woordvoerders, zoals mevrouw Schreijer, de heer Stellingwerf
en mevrouw Vos, hebben erop aangedrongen die regeling min of meer permanent
te maken. Mijn antwoord hierop is dat ik mij realiseer dat er een tijdelijk
probleem is. De heer Waalkens heeft hier in een ander verband over gesproken.
Ik wil de overgang van een aanbodgerichte naar een meer vraaggerichte benadering
soepel laten verlopen. Om die reden wordt de omschakelingsregeling 2000 ook
voor 2001 en 2002 opengesteld. Daarvoor is in totaal 60 mln. beschikbaar.
Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van de voorgaande drie jaar.
Het lijkt mij dat een periode van twee jaar voldoende moet zijn voor het stimuleren
en professionaliseren van vraaggerichte ketens, gegeven de gunstige marktperspectieven.
Wij werken hier hard aan en wij hebben samen met de supermarkten een stuurgroep
opgezet om de primaire producenten voldoende garanties te bieden voor een
omschakeling naar biologische productiemethoden.De heer Waalkens heeft de suggestie gedaan om het agro-innovatiefonds
te benutten voor het stimuleren van omschakeling. Ik kom straks nog uitvoerig
terug op die agro-innovatie, want ik heb nadere gegevens over de relatie met
Economische Zaken. De overheid moet niet het risico overnemen door bij tegenvallende
bedrijfsresultaten tegemoet te komen in het betalen van rente en aflossing.
Als het agro-innovatiefonds daarvoor wordt ingezet, wordt naar mijn gevoel
een verkeerd spoor gevolgd. De overheid geeft wel een stimulans door het inzetten
van de regeling groenfinanciering, de milieu-investeringsaftrek en het borgstellingsfonds.Mevrouw Vos heeft gevraagd of de afbouw van de omschakelingsregeling leidt
tot onderuitputting van het Europese budget voor plattelandsontwikkeling,
omdat het vrijvallen van de cofinanciering bij de omschakelingsregeling niet
zou kunnen worden opgevangen door andere maatregelen voor plattelandsontwikkeling.
Ik denk dat dit niet het geval is, want wij hebben ook andere mogelijkheden
om de plattelandsontwikkeling te financieren. Er valt dus geen gat.Mevrouw Schreijer heeft gevraagd waarom de omschakelingsregeling niet
van toepassing is op de veehouderij. Tot nu toe is de veehouderij niet opgenomen
in de RSBP, omdat er geen Europese regelgeving was voor dierlijke biologische
productie. Dat argument valt weg, omdat er per 24 augustus jl. een Europese
regeling voor biologische dierlijke productiemethoden tot stand
is gekomen.Ik constateer dat een omschakelende veehouder vooral wordt geconfronteerd
met hoge investeringen in de aanpassing van gebouwen. Bij de huidige omschakelingsregeling
wordt uitgegaan van inkomstenderving ten gevolge van opbrengstverschillen
van producten tijdens de overgangsperiode. De omschakelingsregeling zou niet
gericht moeten zijn op inkomsten, maar op gebouwen. Om die reden heb ik gekozen
voor de inzet van het borgstellingfonds. Dat instrument past ook binnen de
vraaggerichte benadering.In de plantaardige sector komen de volgende productierichtingen in aanmerking
voor de omschakelingsregeling: de akkerbouw, de vollegrondstuinbouw inclusief
de teelt van veevoedergewassen, de glastuinbouw en de fruitteelt.Er is nog een vraag gesteld over de biologische varkenshouderij. Die staat
eigenlijk nog in de kinderschoenen. Er is een ketenconvenant getekend door
marktpartijen en maatschappelijke organisaties, maar dat heeft helaas nog
niet tot een doorbraak geleid. Ik wil die ketenaanpak – de rode draad
in mijn verhaal – heel erg graag stimuleren, maar een voorwaarde is
wel dat de marktpartijen uitdrukkelijk hun eigen betrokkenheid bij dat ketenverhaal
ook aanduiden. Tegen die achtergrond zie ik de biologische varkenshouderij
als een belangrijke pilot in de voorgestelde aanpak. Dat heb ik ook in de
beleidsnota neergelegd. De heer Waalkens heeft gevraagd of ik een heroverweging
van de intentieverklaring bij de biologische varkenshouderij wil hebben. Ik
vind toch dat ik een heel concrete inzet van de particuliere partijen moet
blijven verlangen, maar ik ben bereid, als de keten zelf met een goed businessplan
komt waaruit ook een commitment en een concrete inzet van alle marktpartijen
blijkt, om binnen dat businessplan een extra impuls aan de activiteiten te
geven uit de middelen die hiervoor aanwezig zijn. Ik spreek de sector echter
hard aan: hij moet wel met een eigen businessplan komen.De heer Stellingwerf (RPF/GPV):Voorzitter! Dat laatste klinkt wellicht hoopvol, maar als je dat beziet
in het licht van de opmerking van de minister over de afbouw van die regeling,
dan word je eigenlijk blij gemaakt met een dode mus. Het is heel vreemd dat
je 10% tot 2010 wilt halen en dat je dan de regeling voor een omschakeling
maar zo kort in stand laat.Minister Brinkhorst:De heer Stellingwerf denkt uiteindelijk nog steeds vanuit de aanbodkant.
Het is niet de overheid die deze 10% zal garanderen. Het is niet zo dat ik
iedere biologische landbouwer eigenlijk een biologische ambtenaar wil laten
zijn. Wanneer een boer omschakelt op biologische landbouw, dan juich ik dat
toe. Wij gaan die omschakelingsregeling zelfs tijdelijk verlengen. Ik heb
echter een vraaggestuurde benadering. Ik wil de supermarkten ertoe brengen
en ik wil innovatie tot stand brengen. Uiteindelijk moet men het businessrisico
zelf nemen.Ik zal een ander voorbeeld geven. Stel dat iemand een zoon heeft die een
tijdje gestudeerd heeft, maar die een andere studie wil gaan volgen. Hij wil
dus omschakelen. Daarvoor kan een tijdelijke financiering worden aangevraagd
of een verzekering worden afgesloten. Er zijn dus verschillende mogelijkheden.
In die overloopperiode zul je dus je inkomen op een andere manier moeten verwezenlijken.
Dat is toch de filosofie waar ik ondernemers op aanspreek. De heer Stellingwerf
denkt dat daarmee de 10% niet gehaald kan worden. Ik denk dat dit wel mogelijk
is, omdat de biologische landbouw een goede toekomst heeft. Ik wil echter
geen situatie creëren waarin ik een boer er alleen maar toe kan brengen
om biologisch te boeren als ik hem eerst geld geeft.De heer Stellingwerf (RPF/GPV):Daarmee wordt gesuggereerd dat het hier om een subsidie gaat, maar het
is gewoon een vergoeding voor gederfde inkomsten.Minister Brinkhorst:Vanuit mijn wijze van denken is het een subsidie. Ik kan het niet anders
zeggen. Het is immers niet gebaseerd op een vergoeding van productie. Het
is een regeling waarmee tijdelijk een inkomen wordt gesubsidieerd, waar geen
andere prestatie tegenover staat. Wij moeten het erover eens zijn dat het
een omschakelingsregeling is, waarbij een subsidie aan de orde is gedurende
de periode dat het inkomen op een andere manier tot stand komt.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik bestrijd de opvatting van de minister dat ook de biologische
sector puur vanuit de vraaggestuurde benadering behandeld moet worden. Hij
spreekt zelf over 10% in 2010. Kortom, hij zegt ook zelf dat het hier gaat
om een collectief en maatschappelijk belang. Dat betekent toch dat juist voor
deze sector de plicht bestaat om ervoor te zorgen dat die sector de kans krijgt
om zich uit te breiden? Dat vergt toch een andere benadering dan bij andere
takken van landbouw?Minister Brinkhorst:Nee, dat vergt geen andere benadering. Er moet natuurlijk wel op de innovatieve
kant worden ingezet. Het gaat daarbij om vragen als: hoe kun je de markt bevorderen,
hoe kun je boeren aansturen, zodat zij inderdaad gaan omschakelen? Wij zullen
het misschien niet eens zijn over die filosofie, maar het is wel de basis
voor de wijze waarop ik tegen deze problematiek aankijk. Ik vind de biologische
landbouw een buitengewoon belangrijke sector. Ik kan niet persoonlijk garanderen
dat het 10% is. Het is ook niet zo dat boeren alleen omschakelen omdat men
een premie krijgt. Dit is nu precies een benadering waartoe de marktdynamiek
niet dient. Ik wil natuurlijk wel sterk bevorderen dat er biologische landbouw
plaatsvindt, naast alle andere methoden die er zijn. Er is ook een markt voor,
getuige het feit dat in Nederland de vraag naar biologische producten zo groot
is dat wij daar nationaal niet aan kunnen voldoen. De boeren en de ondernemers
zelf moeten dan ook de beslissing daartoe nemen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik denk dat de minister gelijk heeft dat men van een eenmaal omgeschakeld
bedrijf mag verwachten dat het zich in de markt handhaaft. Er is dan ook een
eigen biologische markt. Het gaat erom dat bedrijven een aantal jaren met
gederfde inkomsten worden geconfronteerd. Ik bestrijd de opvatting van de
minister dat het hier om een subsidie gaat. Als hij dit middel afschaft, haalt
hij het voor 2010 gestelde doel "never".Minister Brinkhorst:Wij kunnen daar geen overeenstemming op vinden.Mevrouw Snijder heeft vragen gesteld over de relatie van biologische landbouw
met andere vormen van duurzame landbouw. De heer Geluk, die net de zaal binnenkomt,
heeft hierover indertijd een motie ingediend. Ik hecht aan een forse verduurzamingslag
van de totale agrarische productie. Dat blijkt uit de toonzetting van mijn
verhaal. Verduurzaming van de Nederlandse land- en tuinbouw is essentieel
en zal ook plaatsvinden. Dan blijft de positie even krachtig. Een van de mogelijkheden
om de landbouw duurzamer te maken en meer in balans met het milieu te brengen,
is het toepassen van de duurzame biologische landbouwmethode. Ik hoop dat
ik het hierover wel met mevrouw Vos eens ben.Een andere mogelijkheid is om de gangbare landbouwmethode meer duurzaam
te maken. Ook voor de gangbare landbouwmethode acht ik het van belang dat
wij de duurzaamheid inbouwen. Het concept stimulans duurzame landbouw, SDL,
moet daartoe bijdragen. Het gaat dan naast milieuaspecten in de dierlijke
sectoren ook om verbetering van het dierenwelzijn en diergezondheid. Naast
fiscale stimulering van afzonderlijke duurzame milieu- en welzijnsinvesteringen
voor alle landbouwbedrijven zullen vanaf volgend jaar, speciaal voor gecertificeerde,
duurzame landbouwbedrijven, extra fiscale stimulansen worden ingezet, zoals
de duurzame ondernemersaftrek en de regeling groen beleggen, de vrije afschrijving
van milieu-investeringen, Vamil, en de milieu-investeringsaftrek, MIA.Nu wil de VVD-fractie 10% van de 85 mln. aan extra middelen, beschikbaar
voor de biologische landbouw, inzetten voor innovatie en onderzoek en 90%
voor het stimuleren van de duurzame landbouw. De genoemde 85 mln. heeft echter
in mijn wijze van zien geen enkele relatie tot de DOA-middelen, zoals de VVD-fractie
lijkt te veronderstellen. De vraag is of de VVD-fractie de middelen bestemd
voor de biologische landbouw wil afromen om deze voor de gangbare landbouw
in te zetten. Of wil de VVD-fractie de DOA-middelen inzetten ten behoeve van
de duurzame landbouw in zijn geheel? Dat laatste heb ik voorzien, mede in
relatie tot de motie van de heer Geluk. Verder worden er voor de duurzame
landbouw veel andere middelen en instrumenten ingezet. Ik maak echter bezwaar
tegen een ruimere inzet van de middelen, speciaal bestemd voor de biologische
landbouw, door deze af te romen ten behoeve van de duurzame landbouw. Mijns
inziens voldoe ik aan de wens van de VVD-fractie door de en-en-benadering
toe te passen. Ik kies een inzet voor zowel de duurzame als de biologische
landbouw, volgens de net aangegeven patronen.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Vorig jaar was het de bedoeling om de DOA alleen voor de biologische landbouw
in te zetten. Bij motie is toen besloten om het voor biologische en duurzame
landbouw te gebruiken. Daarover is wat verwarring ontstaan, ook in de antwoorden
van de minister aan de Kamer en in de persberichten. De minister zegt nu dat
de DOA-middelen er zijn voor biologische en duurzame landbouw. Gisteren heeft
de VVD-fractie beoogt te betogen dat de genoemde 85 mln. niet alleen voor
biologische landbouw ingezet moet worden. Het moet gelijkwaardig ingezet worden
voor zowel biologische als duurzame landbouw.Minister Brinkhorst:Het middel is fiscaal gereserveerd voor de biologische landbouw. Er is
ook structureel 85 mln. gereserveerd voor andere vormen van duurzame landbouw.
Daarmee denk ik inhoud te geven aan de motie van de heer Geluk.Mevrouw Snijder vraagt mij welke rol ik weggelegd zie voor de biologische
landbouw in het licht van de liberalisering. In Nederland groeit, net als
in de rest van Europa, de maatschappelijke belangstelling voor zaken als milieu,
dier en welzijn, natuur- en landschapsbescherming. Ik voorzie dat de biologische
landbouw daarin een belangrijke rol kan spelen. Ook hierbij kom ik tot de
conclusie dat biologische producten op de Europese markt een steeds prominentere
plaats weten te verwerven. Ik kies daarbij voor een vraaggerichte benadering.
Ik denk ook dat dit de meestbelovende ontwikkeling is en ben daarom zeer verheugd
dat het kabinet zich op deze wijze krachtig inzet voor het bevorderen van
de biologische landbouw.Mevrouw Vos (GroenLinks):In de schriftelijke antwoorden hebt u gezegd dat de DOA-faciliteit wellicht
geen soelaas biedt als er structureel geen of weinig inkomen wordt genoten.
Het gaat hier om een aftrekpost waar in principe iedereen van gebruik zou
moeten kunnen maken. Vindt u het dan uit een oogpunt van rechtvaardigheid
reëel, dat degenen met een hoger inkomen er in feite meer van profiteren
dan ondernemers die met een laag inkomen worden geconfronteerd, zeker ondernemers
die aan het omschakelen zijn? Bent u bereid om nog eens naar de vormgeving
van die faciliteit te kijken?Minister Brinkhorst:Dit doet mij sterk denken aan de discussie van zojuist. Bij lage inkomens
zijn de fiscale effecten inderdaad anders, omdat er bij lage inkomens ook
maar weinig belasting betaald wordt. Bij heel lage inkomens betaalt de boer
zelfs helemaal geen belasting. In die gevallen is een fiscale aftrek inderdaad
een weinig interessant middel. Ik wil er graag nog eens naar kijken, maar
ik zie niet hoe bij lage inkomens door middel van een fiscale aftrek nog soelaas
kan worden gegeven.Ik zal het hele internationale deel laten liggen, mevrouw de voorzitter.
Daar zijn immers nauwelijks vragen over gesteld. Ik had vooral het punt van
de exportrestitutie wel aan de orde willen stellen, maar misschien kan mevrouw
Vos dat alsnog doen in haar tweede termijn.De cross compliance die door een aantal geachte afgevaardigden aan de
orde is gesteld, vormt een belangrijk punt. Met ingang van dit jaar is een
begin gemaakt met de implementatie van cross compliance. Het gaat hier om
één van de instrumenten om duurzame landbouw te bevorderen.
Bij de start heb ik aangegeven dat de implementatie van cross compliance in
de komende jaren zal worden uitgebouwd. Op dit ogenblik heeft deze alleen
nog betrekking op de snijmaïs en de zetmeelaardappelen, maar ik hoop
dat wij in de komende tijd tot een uitbouw kunnen komen.Mevrouw Schreijer heeft vragen gesteld over de reconstructie en gesteld
dat daar onvoldoende financiële middelen voor beschikbaar zijn. Bovendien
heeft zij gevraagd of extra geld kan worden gevonden door "dubbel werk in
de regio", zoals zij het noemde, te voorkomen. In de periode
2000-2002 is er 60 mln. beschikbaar voor de zes pilotprojecten. Ik heb tot
nu toe afspraken gemaakt over de helft van deze 60 mln. en voer over de andere
30 mln. nog uitvoeringsbesprekingen met de reconstructieprovincies. Ik neem
aan dat de staatssecretaris nog uitvoerig zal ingaan op de relatie tussen
LNV en de regio's, dus ik beperk mij in mijn beantwoording. Ik merk nog op
dat in de reconstructie de voorstellen van de commissie herstructurering melkveehouderij
een belangrijke rol spelen. Verder komen belangrijke delen van de gelden voor
het mestbeleid, de landinrichting en de grondverwerving ten goede aan de reconstructiegebieden.
Wellicht kunnen wij ook een beroep doen op de investeringsimpuls 2002-2006
van de ICES-gelden.Ik zie daarom op dit moment geen noodzaak voor extra middelen. Ik denk
ook niet dat er sprake is van dubbel werk in de regio's. Iedereen werkt hard,
zowel in de regio's als op rijksniveau.Ik ben nog een reactie verschuldigd op de vraag waarom ik de intentieverklaring
melkveehouderij niet onderteken. Ik wil er geen enkel misverstand over laten
bestaan dat ik grote waardering heb voor het initiatief van de sector om met
maatschappelijke organisaties en overheden te komen tot een integrale aanpak
van de milieudoelen. Het zijn juist de integrale elementen die mij zeer aanspreken.
Cruciaal is wel dat intentieverklaringen worden omgezet in concrete ambitieniveaus.
Intentie is immers één, resultaat is iets anders. De effectieve
doorvertaling van meetbare doelen van ambities naar primaire bedrijven lijkt
mij van grote betekenis.Waarom ben ik nu niet ingegaan op het verzoek om de intentieverklaring
te ondertekenen? Niet omdat ik er afstand van zou willen nemen, maar omdat
op dit moment de prioriteit ligt bij de aanvaarding door het parlement van
de wetsvoorstellen inzake mestafzetcontracten en reconstructie. De helderheid
die daarmee zou ontstaan, biedt geweldige aanknopingspunten om verder te kijken
naar die intentieverklaring. Kortom, ik trek mijn handen er niet van af. De
stuurgroep zal ook ambtelijk ondersteund blijven. Ik hoop ook zeker dat de
sector door blijft werken aan de inhoud van het convenant, maar de uiteindelijke
beoordeling van het kabinet wordt bepaald door de vraag of er duidelijke resultaten
van dat convenant kunnen worden verwacht.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Dit stelt mij toch wel een beetje teleur. Zo ik het begrepen
heb, heeft het departement loyaal meegewerkt aan de opstelling van de intentieverklaring,
maar nu puntje bij paaltje komt, haakt het af. De minister heeft daar zijn
redenen voor, maar verloopt het tij nu niet wat?Minister Brinkhorst:Dat denk ik niet, maar het zijn andere partijen dan de overheid en dat
past in mijn visie op de relatie overheid en particuliere organisaties. De
overheid heeft een eigenstandige rol en kan niet worden vergeleken met bijvoorbeeld
de stichting Natuur en milieu, LTO Nederland, Greenpeace, de Consumentenbond
of wat ook maar. Als de overheid zich zou binden aan processen in de fase
van een intentie, waar er een prioriteit bestaat voor het verwezenlijken van
wetgeving, dan is het van essentieel belang dat ik die steun geef –
onze medewerking zal dus even loyaal blijven – maar de minister van
LNV is nu eenmaal niet in dezelfde positie als al die anderen die goede intenties
hebben. De minister van LNV heeft een eigen wetgevingsprogramma in overleg
met de Kamer vast te stellen. Hoe sneller dat wetgevingsprogramma tot stand
komt, hoe sneller volgens mij die intentieverklaring ook in resultaten kan
worden omgezet.De heer Van der Vlies (SGP):Tot nu toe hebben wij in dit proces toch altijd de gemeenschappelijke
verantwoordelijkheid beklemtoond. Als er een commitment kan ontstaan, doel-
en resultaatgericht, met participatie van de overheid, frustreert dat op zichzelf
toch niet de eigenstandige positie van die overheid? Integendeel, je kunt
naar een win-winsituatie toe!Minister Brinkhorst:Mijn beoordeling hiervan is dat wij op weg naar de resultaten zo snel
mogelijk de ingezette wetgevingsprocessen daarin zullen inpassen. Als het
zou lukken om die wetgeving op zo kort mogelijke termijn gestalte te geven,
zou dat een enorme impuls geven aan degenen die bovenwettelijk willen werken,
zoals de bedoeling van de intentieverklaring is. Maar wij zijn nog niet eens
wettelijk. Laten wij dus zo snel mogelijk aan de gang gaan, de eigenstandige
verantwoordelijkheid van de overheid is een andere!Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):De minister legde de koppeling met de reconstructiewet. Kunnen dan bedrijven
in de integrale zonering die hieraan voldoen verdergaan?Minister Brinkhorst:Niet voor niets zetten wij zo geweldig actief met die pilots in omdat
die nu juist inzicht gaan geven hoe die integrale aanpak op bedrijfsniveau
tot concrete resultaten zal kunnen leiden. Ik stimuleer dat ook heel sterk.
Met die pilots in de hand gaan wij de reconstructiediscussie in, hopelijk
begin volgend jaar. Die intentieverklaring melkveehouderij werkt een tijdje
door. Als wij eenmaal in de Tweede Kamer de Meststoffenwet, de mestafzetcontracten
en de reconstructiewet behandeld hebben – zonder overigens iets af te
doen aan de grote betekenis, ook constitutioneel, van de Eerste Kamer –
dan hebben wij een fantastische basis om die intentieverklaring een geweldig
nieuwe impuls te geven. Die kan dan vervolgens ook bovenwettelijk verdergaan,
want dan weten wij ook precies waar wij aan toe zijn!Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Minister Pronk heeft in Met kracht en kwaliteit gesteld dat provincies
deze bevoegdheden zouden mogen hebben. Begrijp ik nu goed dat u zegt dat,
als alles goed uitgewerkt zal worden, de intentieverklaring kan worden uitgevoerd,
zonder dat u die ondertekent?Minister Brinkhorst:Minister Pronk is een buitengewoon goede collega en ik ben ervan overtuigd
dat hij best iets verstandigs zal hebben gezegd, maar...Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Minister Pronk gaat toch over milieuwetgeving, handhaving? Wij kennen
de hele malaise met alles erop en eraan. Zeker via dit systeem gaan bedrijven
concreet gezamenlijke doelstellingen nastreven. In de reconstructiegebieden,
dat heeft weer met provincies te maken, worden afspraken gemaakt. Als conform die afspraken zal worden gehandeld en minister Pronk zegt
dat provincies die bevoegdheden hebben, zou het toch kunnen worden ingevuld?Minister Brinkhorst:Als minister Pronk dit zegt, wie ben ik dan om hem tegen te spreken.De heer Waalkens (PvdA):De minister heeft gezegd dat hij met kracht wil bevorderen dat er bovenwettelijke
eisen komen en dat hij daarin coöperatief wil zijn naar de sectoren die
dat willen. Heb ik goed begrepen dat hij op dat moment ook bereid is intentieverklaringen
te ondertekenen?Minister Brinkhorst:De heer Waalkens begrijpt het heel goed, maar zolang je nog niet weet
wat de wet is, vind ik het tekenen van een bovenwettelijke intentieverklaring
toch een beetje het oppompen van een luchtballon zonder dat je een ballon
hebt. Daarom blijf ik bij mijn opvatting. Ik houd erg van staatsrechtelijke
zuiverheid.De heer Waalkens (PvdA):Over het staatsrechtelijke aspect verschillen wij niet van mening, alleen
de vraag is op welk moment het ministerie zich als leidsdepartement opstelt.
Dan past ieder bestaand wettelijk en bovenwettelijk instrumentarium. Wij zien
op dit moment een aantal sectoren dat er boven uitstijgt.Minister Brinkhorst:Mevrouw de voorzitter! Mag ik dit punt zo afronden? Ik zie dat de Kamer
hartstochtelijk belangstelling heeft voor een intentieverklaring voor de melkveehouderij
voor het bovenwettelijk traject. Ik neem daar goede nota van. Ik neem aan
dat wij het dan ook met elkaar eens kunnen zijn dat wij zo snel mogelijk het
wettelijk traject moeten afronden, want dan weten wij waarover wij spreken.
Op dat moment ontstaat een nieuwe situatie en dan vindt u in deze minister
een buitengewoon enthousiast persoon om daaraan verder inhoud te geven.Mevrouw de voorzitter! Ten slotte kom ik op het agro-innovatiefonds. Ik
wil hierop iets uitvoeriger ingaan, juist ook vanwege de fundamentele opmerkingen
die de heer Waalkens heeft gemaakt. In het verleden was het innovatiebeleid
van het ministerie van LNV sterk gericht op een economisch efficiënte
primaire sector. Naar mijn gevoel past dit niet meer in de werkelijkheid van
vraaggestuurde ketens en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Uit het LEI-rapport
Onderweg blijkt dat de internationale concurrentiepositie van de Nederlandse
agrosector zeer per sector verschilt. De agrosector heeft in het algemeen
een heel sterke positie op de Europese markt. Dit is ook weer een reden waarom
ik het zo fundamenteel oneens ben met de heer Poppe dat wij bezig zijn de
boerenstand te verwaarlozen. Daarvan is geen sprake.Op basis van een sterktezwakteanalyse heb ik geconstateerd dat voor de
agrosector het aansluiten bij de voorhoede die de meest veeleisende marktsegmenten
tracht te verbinden, ook het meeste perspectief biedt. Vanwege de snelle maatschappelijke
en technologische veranderingen en de gewijzigde prioriteiten is een herijking
van het Nederlandse innovatiebeleid voor de agrosector onvermijdelijk. Dat
innovatiebeleid bevindt zich dan ook in een transitie. Die is noodzakelijk
om mee te groeien met de veranderde maatschappij en economie. Het stimuleringskader
was een eerste stap in die transitie. Naar mijn overtuiging zetten wij nu
de tweede stap. Om die reden hecht ik zoveel waarde aan het agro-innovatiefonds.Wat maakt het LNV-innovatiebeleid nu eigenlijk specifiek? In de eerste
plaats heeft het huidige LNV-innovatiebeleid een veel bredere doelstelling –
daarover hebben verschillende leden terecht gesproken – dan alleen de
technische vooruitgang. Het gaat ook om maatschappelijke doelstellingen op
terreinen met een grote overheidsverantwoordelijkheid zoals voedselveiligheid,
dierenwelzijn en de kwaliteit van het landelijk gebied. Bij het meer generieke
EZ-innovatiebeleid is dit veel minder het geval.Een tweede belangrijk aspect is dat voedselproductieketens buitengewoon
gecompliceerd en tot nu toe voor een deel gefragmenteerd zijn. Vooral aan
het begin van de keten, bij de boer, en aan het eind – ik denk aan al
de producten in de supermarkt – is die keten ver uitgesplitst. En veel
innovaties, zoals het salmonellavrij maken van de pluimveeketen, kunnen alleen
tot stand komen door een integrale aanpak door de hele keten heen. Alle partijen
moeten meedoen. Als een van de partijen wegvalt, valt het hele systeem in
elkaar. Ook daarin onderscheidt de voedselketen zich van andere economische
clusters.In de derde plaats gaat het bij innovaties in de voedselketen om de synergie
tussen verschillende instrumenten, tussen onderzoek, onderwijs en het innovatiefonds.
Een gecoördineerde aansturing van die instrumenten is noodzakelijk. Om
die reden ben ik een hartstochtelijk voorstander van een afzonderlijk agro-innovatiefonds.
Dit betekent natuurlijk niet dat wij niet zoveel mogelijk met het instrumentarium
van het ministerie van EZ werken. Op vele gebieden gebeurt dit ook. Ik denk
aan de nota Milieu en economie, het IOP-eiwit, de ICES-KIS-projecten en energie.
Het is de Kamer bekend dat het energiebesparingscenario nu ook bij het ministerie
van LNV terecht is gekomen, nadat daarover met EZ goede afspraken zijn gemaakt.
Ook maakt de agrobusiness veel gebruik van generieke EZ-maatregelen die bestemd
zijn voor de hele industrie. Het EZ-instrumentarium is meestal niet ingericht
op de ketenprojecten, waarbij ook de primaire productie is betrokken. Ik wil
ook voor het agrocluster zeker die primaire sector er zeer nauw bij betrekken.
Dat is de vernieuwing en dat is de concrete uitwerking ervan.Ik heb ook gezegd dat het gaat om een transitie. Dat ben ik met de heer
Waalkens eens.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik heb gisteren ook de relatie gelegd tussen stimuleringskader en kleinere
projecten. Onze angst was dat juist met het agro-innovatiefonds, dat zich
naar ons gevoel toch richt op grotere projecten, de kleine projecten echt
in de verdrukking zullen komen.Minister Brinkhorst:Mijn uitdrukkelijke hoop is dat de primaire sector ook van het agro-innovatiefonds
kan profiteren en dus ook de wat kleinere projecten, maar dit alles wel gekoppeld
aan die keten. Zeer fundamenteel is namelijk de werkelijke omslag, zodat de
primaire sector werkelijke toekomst heeft wanneer die van het aanboddenken
naar het vraagdenken gaat. Dat betekent natuurlijk dat zij daarin financieel
gestimuleerd moet worden. Die agro-innovatieprojecten trekken als het ware
de primaire sector mee in de keten. Daarmee krijgen wij dus
een modernere en een veel meer op innovatie gerichte primaire sector.De heer Waalkens (PvdA):Waar de minister bijvoorbeeld een pleidooi houdt om de agrarische sector
als een gewone economische sector te beschouwen, noemt hij ook argumenten
waarom deze sector apart geïnnoveerd moet worden. Dat conflicteert met
elkaar. Ik ben het daar ook niet mee eens. Ik vraag de minister nogmaals waarom
dit apart moet.Minister Brinkhorst:Ik kan de argumenten nog wel eens aangeven. Wij hebben de hele ochtend
met elkaar gediscussieerd over voedselveiligheid en over dierenwelzijn, omdat
plantaardige en dierlijke producten nu eenmaal andere elementen hebben en
omdat het levende wezens zijn. Dat is namelijk het bijzondere erin. Vandaar
ook dat de gehele Kamer wordt aangesproken op de publieke verantwoordelijkheid
van de overheid op dat punt. Voor een chemische fabriek of micro-elektronica
kun je dat standaardiseren. Daar zit bij wijze van spreken geen levende cel
in. Wanneer wij spreken over innovatie in de primaire sector, spreken wij
dus ook over aanpassing en vernieuwing van voedselveiligheid, van dierenwelzijn
en op een andere wijze daarmee omgaan. Maar dit alles wel in het kader van
een keten. Dat was het eerste argument.Het tweede argument was de fragmentatie. Je kunt vernieuwing op het punt
van voedselveiligheid niet doorvoeren door te zeggen dat wij het in de primaire
sector doen. Dat zie je bijvoorbeeld bij de salmonellabacterie. Als de primaire
sector dat niet doet, zullen sommigen zeggen dat zij gaan decontamineren aan
het einde van de sector. Dat is echter niet voldoende, want dan handel je
in strijd met het beginsel van voorzorg. Je moet dus de hele keten aansluiten.
Dit zijn allemaal fundamentele redenen waarom een agro-innovatiefonds nuttig
is, maar niet in een isolement. Het laatste wat u mij kunt verwijten, is dat
ik geïsoleerd ben van de rest van de samenleving. Ik sta er hier voor
om het agro-innovatiefonds een eigen karakter te geven, om daarmee de landbouw
te trekken in de samenleving. Dat is dus geen dogmatiek, dat is een heel praktische
overweging. Dat is de modernisering in een modernere landbouw, die inderdaad
de kracht kan hebben om in de toekomst te concurreren.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Wij hebben voorlopers, 20%, de middengroepen en de achterblijvers. Hoe
weet de minister nu zeker dat wij die middengroep bereiken? Daar gaat het
uiteindelijk om. Uiteindelijk gaat het om netwerkondersteuning. Hoe weet ik
nu zeker dat die middengroep mee kan in dit traject?Minister Brinkhorst:Als er meer voortrekkers komen, wordt die middengroep naar boven getrokken.
Laat er geen misverstand bestaan over mijn beleid. Innovatie komt niet voort
vanuit de achterblijvers. De achterblijvers zullen wij op andere manieren
moeten helpen. Daar zitten sociale dimensies in, daar zitten andere aspecten
in. Als sociaal-liberaal heb ik er zeer veel zorg voor. Ik ben echter wel
ingehuurd om de modernisering van de landbouw tot stand te brengen. Als ik
gelden ga besteden om de achterblijvers tot innovatie te brengen, is dat ten
opzichte van het geld dat je voor voortrekkers besteedt, anders. Het agro-innovatiefonds
is bedoeld voor de vernieuwers, evenzeer als wij op het gebied van de universiteiten
premies geven aan degenen die inderdaad wat willen voorlopen.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Maar het beleid moet ook iets betekenen voor de middengroep, laat dat
duidelijk zijn. Nogmaals, voor ons is van groot belang dat de middengroep
wordt bereikt. Hoe wil de minister ervoor zorgen dat dat gebeurt?Minister Brinkhorst:Ook in de Kamer kan men niet met etiketten werken en zeggen wie tot een
middengroep behoort en wie tot de voorlopers. Er zijn nu eenmaal middenkaders
die zeer innovatief bezig zijn, maar ook voorlopers die op een bepaald punt
toch achterlopen. De Kamer heeft wel eens tegen mij gezegd: op bepaalde punten
loop je voor en op andere achter. Dat accepteer ik. Als dat geconstateerd
wordt, probeer ik mijn achterstand weg te werken en een voorloper te worden.
De dynamiek van het agro-innovatiefonds heeft daar alles mee te maken. Ik
wil alle middenlopers voorlopers laten zijn.De voorzitter:Ik zie dat mevrouw Schreijer weer wil interrumperen. Voor de laatste keer
dan!Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Ik weet dat op basis van het Sociaal-economisch plan geld wordt uitgetrokken
voor ondersteuning van bepaalde innovatieve bedrijven. Dat zijn de topbedrijven.
Een grote groep wacht nog op geld en die middengroep wil ook graag meedoen.
Daarom mijn concrete vraag: hoe bereiken wij die?Minister Brinkhorst:Door ze innovatiever te laten worden.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA):Dat antwoord klopt niet...De voorzitter:Ik zei: de laatste keer!Minister Brinkhorst:Voorzitter! Ik vind het debat met mevrouw Schreijer ontzettend boeiend.
In tweede termijn kunnen wij het vervolgen.Ik wijs er nog op, dat we met een transitie bezig zijn. Bij die transitie
is stimulering de eerste stap. Sommigen zeiden: het stimuleringskader was
een mislukking. Ik vind dat dit niet het geval is. Met het stimuleringskader
zijn interessante projecten gefinancierd. Bovendien zijn met het stimuleringskader
verschillende regelingen samengebracht tot één doelgericht en
flexibel subsidiekader. In mijn ogen zijn het agro-innovatiefonds en het innovatienetwerk
groene ruimte een agrocluster – die horen eigenlijk bij elkaar –
een logisch vervolg van het stimuleringskader. Dat kader was nog te veel gericht
op de individuele bedrijven in plaats van op clusters en ketens. Het innovatiefonds
gaat zich meer richten op de voorfase van de innovatie: het bij elkaar brengen
van ketenpartijen in plaats van het geven van investeringssubsidies. Op deze
manier stimuleer je de primaire sector en zorg je ervoor dat zij te maken
krijgt met de realiteit van de markt. Daarmee beoog ik een sterkere aansturing
en tucht van de markt. Projecten gericht op de markt en op marketing komen
dan ook zeker in aanmerking voor ondersteuning uit het agro-innovatiefonds.
Het revolvingdeel van het fonds is daar zelfs zeer geschikt voor. Ik wil ieder misverstand vermijden: het gaat zeker niet alleen om harde, technische
innovaties, maar ook om zachte innovaties, innovaties die veranderingen in
de organisatie met zich brengen.Voorzitter! Mevrouw Schreijer stelde de vraag: hoe verzekeren wij dat
het agro-innovatiefonds een succes wordt? De overheid kan het succes van innovaties
niet afdwingen. De verantwoordelijkheid voor het realiseren van vernieuwingen
ligt primair bij de sector. De faciliërende rol is echter ontzettend
belangrijk. Om die reden hoop ik zeer, dat de primaire sector aan zijn trekken
komt. Dat is de toekomst. Daarvoor wil ik mij inzetten.Mevrouw de voorzitter! Mevrouw Snijder heeft gesproken over het vrouwelijk
ondernemerschap. Het is inderdaad waar, dat vrouwelijke ondernemers minder
gebruik hebben gemaakt van het stimuleringskader. Ik vind dat heel jammer,
want als er voortrekkers zijn, dan zijn het wel vrouwelijke ondernemers. Ik
ontmoet ze te weinig bij LTO Nederland, maar dat zij voortrekkers zijn, is
wel waar. Ik hoop daarom dat wij bij het nieuwe innovatiefonds een speciale
plus kunnen zetten voor het innoveren door en het stimuleren van vrouwelijke
ondernemers.De heer Waalkens heeft een vraag gesteld over de aantallen studenten op
de Wageningen Universiteit. Ook ik ben bezorgd vanwege de dalende instroom
in deze universiteit. Daar zijn recent veranderingen in de studieprogramma's
doorgevoerd. Er wordt een intensieve PR-campagne gevoerd. Belangrijk is dat
wij de inhoud van de Wageningen Universiteit in aanmerking nemen. Ik ben er
zeer van overtuigd, dat we in Nederland een unieke universiteit hebben met
een internationaal karakter. Dat betekent dat we er alles aan moeten doen
om die te behouden. Naast de innovatie en het maatschappelijk ondernemen is
het derde kernpunt, de kennisinnovatie, nodig.Met ingang van 2002 kan het nieuwe bekostigingsmodel voor de Wageningen
Universiteit van kracht worden. Op dit moment wordt samen met Wageningen Universiteit
de introductie voorbereid, waarbij wordt aangesloten bij het systeem dat voor
de andere universiteiten geldt. Een belangrijk aspect van het nieuwe bekostigingsysteem
is de honorering van prestaties, waaronder het aantal promovendi. In het systeem
wordt uitgegaan van een rechtvaardige en evenredige bekostiging van Wageningen
ten opzichte van de andere universiteiten. Wageningen Universiteit heeft net
zoveel mogelijkheden als andere universiteiten om gebruik te maken van beurzen
van Ontwikkelingssamenwerking. Daarnaast is er uiteraard het beurzenfonds
van LNV waaruit zij al rijkelijk put. Tot zover het antwoord op de concrete
vraag van de heer Waalkens. Wellicht kunnen wij later eens in bredere zin
met elkaar spreken over de universiteit.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.30 uur tot 14.05 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-1587-1613.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl