Voortzetting van de behandeling van:  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1998 (25600 XV);  - de Sociale Nota 1998 (25602)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 2575-2593

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-12-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 33, pagina 2575-2593

04-12-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25600-XVToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25602Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Noten met o.m. bijvoegsel met schriftelijke antwoorden van de minister van SZW, mede namens de staatssecretaris, op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor 1998 (25600 XV)Pagina 2662-2679
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1998 (25600 XV); - de Sociale Nota 1998 (25602)Pagina 2575-2593
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Les- en cursusgeldwet en van de Wet tegemoetkoming studiekosten in verband met het eerder laten ingaan van de lesgeldplicht en met betaling van het lesgeld in termijnen (25321).Pagina 2641-2650
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet (25172)Pagina 2650-2660
Presentie en opening (donderdag 4 december 1997)Pagina 2575-2575
Regeling van werkzaamheden (donderdag 4 december 1997)Pagina 2595-2597
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van 4 december 1997 over de toetreding van Griekenland tot het Verdrag van Schengen.Pagina 2593-2595
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 4 december 1997)Pagina 2660-2661
Behandeling van de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (25702, nrs. 11 t/m 24)Pagina 2575-2575
Stemmingen over twee moties, ingediend in het debat over de toetreding van Griekenland tot het Verdrag van Schengen, te weten: * de motie-Van den Doel/Verhagen over een adequate buitengrenscontrole door Griekenland (19326, nr. 184), * de motie-Dittrich over de inwerkingstelling van de uitvoeringsovereenkomst Schengen met betrekking tot Griekenland (19326, nr. 185).Pagina 2597-2597
Voortzetting van de behandeling van: * het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1998 (25600 XV); * de Sociale Nota 1998 (25602),Pagina 2597-2641
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet belastingen op milieugrondslag in verband met uit het Gemeenschapsrecht voortvloeiende notificatieverplichtingen (25708)Pagina 2575-2575

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 95 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar
1998 (25600 XV);de Sociale Nota 1998 (25602),en van:- de motie-Rosenmöller over periodieke verhogingen, zonder dat daarbij
rekening wordt gehouden met de grens van maximaal 120% WML (25344, nr. 1);- de motie-Bakker c.s. over de overheid als werkgever en de arbeidsvoorziening
(25369, nr. 17).(Zie vergadering van 3 december 1997.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de bewindslieden
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vragen, gesteld in eerste termijn.Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze weekeditie.)3De (algemene) beraadslaging wordt hervat.Minister Melkert:Mijnheer de voorzitter! Inderdaad is door ons een aantal vragen van meer
feitelijke aard schriftelijk beantwoord. Ik zal mij in de beantwoording van
nu vooral concentreren op een aantal hoofdblokken met betrekking tot de werkgelegenheid
en inkomenspolitieke aspecten.Goed geluisterd hebbend naar de inbreng van de Kamer bekroop mij het gevoel
dat er ook gisteren weer sprake was van de handhaving van een sterke Nederlandse
traditie. Over tradities wordt wel vaker gesproken in het kader van de sociaal-economische
discussie. Wij moeten natuurlijk niet altijd achteruit kijken. Het is wel
goed om uit het verleden te leren waar de kracht van bepaalde ontwikkelingen,
van institutionele vormgeving, samenwerking en partnerschap kan liggen. Die
tradities zijn vaak tot in onze genen verankerd.Dat bleek ook gisteren. Kennelijk gaat het ons niet gemakkelijk af om
onze zegeningen te tellen. Wij moeten het overlaten aan het buitenland, als
ik zo de verschillende sprekers beluister, om vast te stellen waar wij in
Nederland werkelijk zijn. In het buitenland vind je verschillende boodschappen.
Tussen "debunking the Dutch myth" en het "himmelhoch jauchzende" van Duitse
partijcongressen zijn zij allemaal te horen in deze wereld. De waarheid zal
wel een beetje in het midden liggen. Vaststaat dat er in het buitenland wat
meer ontspannen aangekeken wordt tegen wat er in Nederland is gebeurd en is
veranderd. Hier in de Kamer werd gisteren echter een beetje gedaan alsof 1994
als vertrekpositie niet heeft bestaan.Kijkend naar 1998, naar inkomenspolitieke uitgangspunten, naar het perspectief
dat wij daarbij voor ogen hebben, de werkgelegenheidsontwikkeling, de statische
cijfers en de daarin bevatte dynamiek, is er nog heel veel te doen en heel
veel te wensen. Dat begrijp ik ook wel. Ik wil dus elke suggestie dat wij
al aan het tellen van het resultaat toe zijn verre van mij houden. Bovendien
weten wij ook dat in de fluctuerende conjunctuur van de internationale en
de nationale economie het resultaat van vandaag nooit een voorspelling voor
het perspectief van morgen in zich houdt. Men moet altijd bezig zijn om de
zwakkere punten op sociaal en economisch terrein voor morgen te versterken.De vertrekpositie in 1994 was echt een andere. Ik kom daar zo op terug.
Het was een positie met een aantal cijfers. Ik verontschuldig mij overigens
dat ik hier en daar iets herhaal dat de Kamerleden ook in de stukken kunnen
aantreffen. Ik heb echter niet de indruk dat het overal al helemaal verinnerlijkt
is. Ik doe toch een poging om daar een kleine illustratie bij te geven.Het hoofdthema daarbij wordt gevormd door de naar mijn indruk ietwat geforceerde
pogingen die hier en daar in de bijdragen zijn gedaan om een tegenstelling
tussen "werk" en "sociaal" te suggereren. Die pogingen gaan naar mijn mening
voorbij aan het kernpunt van wat er in de afgelopen jaren is gebeurd. Ik claim
dat overigens niet als een monopolie voor dit kabinet. Dit is een ontwikkeling
die al langer gaande is en die ook onder voorgaande kabinetten een belangrijke
rol heeft gespeeld. Ik doel hierbij op het steeds dichter bij elkaar brengen
van de notie dat "werk" en "sociaal" niet zonder elkaar kunnen en dat die
elkaar moeten versterken. Zonder werk geen sociale ruimte en zonder sociale
investeringen geen moderne ontwikkeling van de arbeidsmarkt. Deze zaken houden
elkaar in stand en versterken elkaar, mits de samenhang op een goede wijze
vorm wordt gegeven. Dat is wat mij betreft het kernpunt van wat in deze jaren
op steeds meer terreinen is ingezet. Ik pleit ervoor om die lijn ook in de
toekomst vast te houden. Werk en sociaal liggen in elkaars verlengde en ze
hebben elkaar nodig.Wanneer men tegen die achtergrond terugkijkt naar de afgelopen jaren,
blijkt dat er veel nieuwe kansen zijn benut. Bijna een half miljoen mensen
hebben die nieuwe kansen benut. Daaronder bevinden zich ook, méér
dan voorheen, mensen die heel lang geen kansen kregen. Wij zien voorts dat
een omslag is gemaakt met betrekking tot het omgaan met het systeem van sociale
zekerheid. Het gaat niet langer om het sleutelen aan de hoogte en de duur
van uitkeringen; de fundamentele problemen worden aangepakt. Men gaat van
passieve uitkeringsverstrekking naar een activerende inzet van uitkeringsgelden,
waarbij ernaar wordt gestreefd om zomin mogelijk mensen afhankelijk te laten
zijn of blijven van een uitkering. De cultuuromslag in de uitvoering die thans
tot stand wordt gebracht – het is uiteraard een proces van jaren –
is tegen die achtergrond cruciaal.Voorzitter! Er is ruimte geschapen voor een koppeling van lonen en uitkeringen,
voor een intensivering van de armoedebestrijding en voor een mate van inkomensondersteuning
die lange tijd niet mogelijk was. De armoedebestrijding is jarenlang genegeerd.
De zorgtaak van de instellingen die zich hiermee moeten bezighouden, de sociale
diensten voorop, heeft echt een nieuwe inhoud gekregen.Uiteindelijk komt het erop neer dat wij in het bijzonder drie dingen doen.
Wij investeren meer in meer mensen. In toenemende mate zien wij in de praktijk
bevestigd dat kanslozen, die lange tijd met dat etiket moesten rondlopen,
helemaal niet kansloos behoeven te zijn. Door de inspanningen op het gecombineerde
terrein van werkgelegenheid en het sociale, slagen wij erin om een klimaat
te scheppen waarbinnen volgehouden loonkostenbeheersing mogelijk is. Het laatste
blijft een sleutel voor het begrijpen van de werkgelegenheidsontwikkeling
in de afgelopen vijftien jaar.Dat dit beleid kan en moet worden versterkt, staat vast. Dat er meer mogelijkheden
voor vrouwen, langdurig werklozen en oudere werknemers moeten worden gecreëerd
om op de arbeidsmarkt een plaats te vinden, staat eveneens vast. Daarmee kan
weer meer draagvlak worden gecreëerd voor het sociale, waarmee er weer
mogelijkheden voor het sociale ontstaan om het economische te versterken.
Daaraan moet in de komende jaren nog veel worden gedaan.Voorzitter! Gisteren is in het kader van de inbreng van de Kamer gebleken
dat de paradox van een gunstige sociaal-economische ontwikkeling is dat datgene
wat eraan mankeert, scherper in beeld komt. Inderdaad, als de welvaart toeneemt,
ziet men scherper welke mensen in onvoldoende mate daaraan deel kunnen hebben.
Als de werkgelegenheid toeneemt met een in historisch perspectief
bezien groot aantal plaatsen, ziet men des te beter wie er tóch niet
in slaagt of geen mogelijkheden krijgt om daaraan deel te hebben. Ik voel
mij wat dit betreft voluit aanspreekbaar om aan te geven wat wij daaraan doen.
Echter, ik vraag dan wél aan de Kamer om de basis te zien waarop wordt
geopereerd. Zonder die basis is het onmogelijk om met armoedebestrijding bezig
te zijn of om extra perspectief te bieden voor mensen, die minder werkervaring
hebben, niet gekwalificeerd zijn of in de ogen van sommigen een verkeerde
kleur hebben. Het is ondenkbaar dat men dit voor elkaar krijgt wanneer het
draagvlak niet solide is en economische ontwikkeling en arbeidsmarktontwikkeling
dit niet mogelijk maken. Daarom dient dat algemene beleid voorop te staan.De heer Van Dijke (RPF):Ik kan het in verregaande mate met de minister eens zijn dat het reliëf
dan scherper op het netvlies komt. Wanneer je daar iets aan gaat doen, moet
je tot de erkenning komen dat de bestaande structuren, waarin het altijd is
gegaan zoals het is gegaan, kennelijk niet vanzelfsprekend leiden tot een
meenemen van alle betrokkenen in onze samenleving bij de welvaartsgroei. Aan
die structuren mankeert dus iets.Minister Melkert:De heer Van Dijke geeft terecht aan hoe wij onszelf georganiseerd hebben
in de periode die ik zojuist beschreef, waarin er tal van institutionele belemmeringen
kunnen zijn. Die kunnen in regels en instituties zitten en die kunnen ook
zitten in onze perceptie van wat in de besluitvorming het eerst komt. Bij
al dat soort onderdelen moeten wij toch openstaan voor veranderingen.Ik wijs ook op de aandacht die door meerderen van u is gevraagd voor wat
er met de stelseldiscussie sociale zekerheid, die in het regeerakkoord was
aangekondigd, is gebeurd. Mij valt ontzettend op dat een suggestie wordt gewekt
alsof voorbijgegaan zou zijn aan die afspraak in het regeerakkoord, die overigens
niet als stelselherziening is aangekondigd, maar wel als noodzaak om halverwege
de kabinetsperiode opnieuw te ijken of wij in de goede richting gaan en of
institutionele veranderingen aan de orde zijn. Als je ziet wat er allemaal
is gebeurd op het terrein van de WAO, de WW, de ABW en de Ziektewet, welke
nieuwe vorm het arbeidsmarktbeleid heeft gekregen en wat er per 1 januari
van start gaat, PEMBA, REA en WIW, dan is dat een stelselverandering zonder
weerga. Het is niet voor niets dat hier en daar stevig gekreund wordt door
uitvoeringsorganisaties op tal van niveaus dat het allemaal vrij veel is.
Het is moeilijk om dat anders te zien en anders te doen, omdat vanuit deze
Kamer terecht aandrang wordt uitgeoefend om er flinke druk op te zetten. Het
is echter wel een wijziging binnen het stelsel van sociale zekerheid en arbeidsmarkt
zonder weerga.Nu ik de heer Van der Vlies naar de microfoon zie komen, wil ik hem nog
wel zeggen dat ik een beetje bevreemd was dat hij erin slaagde in een paar
zinnen te vragen of het niet wat veel is en of wij hier en daar niet een beetje
pas op de plaats moeten maken om de uitvoeringsorganisaties de gelegenheid
te geven zich in te stellen op de nieuwe wijzigingen die er zijn, om vervolgens
te zeggen dat hij een stelselherziening niet is tegengekomen en of die er
alsnog van kan komen. Eén ding weet ik wel: als je aan een stelselherziening
zou beginnen, zou je weer alles op de schop nemen. Dat is toch de klankkleur
van het woord "stelselherziening". Nu hebben wij alles op de schop genomen
de afgelopen jaren. Ik ben het dus eerder eens dat wij het geduld moeten hebben
om de resultaten te zien van hetgeen is gebeurd dan dat wij ons moeten fixeren
op een nieuwe stelselherziening, terwijl deze herziening nog niet eens is
afgerond.De heer Van der Vlies (SGP):Er is zeker een heleboel gebeurd. Dat is ook mij niet ontgaan. Het is
inderdaad in de uitvoeringssfeer ook heel erg veel in korte tijd geweest.
Daarom zei ik ook wat ik zei gisterenmiddag. In de regeringsverklaring is
echter een stelseldiscussie in het vooruitzicht gesteld. Het zou ten principale
gaan om de verantwoordelijkheid, de toedelingen, de mate van privatisering
en dergelijke. Kortom, de achtergrondvragen. Wij zijn aan de gang gegaan met
wetsvoorstellen om dit te doen en dat te doen, om hier te korten en daar te
snijden, om hier eens wat weg te schenken – en ik bedoel dat niet cynisch –
terwijl de meer fundamentele samenhangende discussie niet is gevoerd. Die
was in het vooruitzicht gesteld. Er moesten een paar dingetjes worden geregeld.De voorzitter:U bent een betoog aan het opbouwen. Wilt u langzamerhand tot een vraag
komen?De heer Van der Vlies (SGP):In 1994 zijn wij dus zomaar van start gegaan en er is geen stelseldiscussie
ten principale geweest. Mijn vraag aan de minister is of het niet goed zou
zijn, er voor de toekomst eens een principiële discussie over te voeren
wat wij in dit land eigenlijk willen regelen en in welke mate, en wie voor
wat verantwoordelijk is.Minister Melkert:U verheldert hiermee uw opmerking. Het is mij nu duidelijk waar u naar
zoekt. Toch bestrijd ik dat zulke discussies niet hebben plaatsgevonden en
niet zijn gestimuleerd door de regeringsvoorstellen zelf. Ik noem datgene
wat er in de sfeer van werk en sociale zekerheid is gebeurd op het terrein
van de bijstand, de inschakeling van werkzoekenden en de sociale werkvoorziening.
Hierbij hebben wij een discussie ten principale gevoerd over de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen Rijk, gemeente en individu, waarvoor wij ons ook hebben verantwoord.
In het kader van de WAO en de Ziektewet is een discussie ten principale gevoerd
over de verhouding tussen privaat en publiek. Ook het inkomensbeleid en het
inkomensondersteuningsbeleid hebben wij op deze manier benaderd. Ik houd een
beetje afstand van de gedachte dat wij ertoe in staat zijn of zelfs moeten
willen zijn, alle vraagstukken waarmee wij te maken hebben, in één
kader van verantwoordelijkheidsverdeling te plaatsen. Naar mijn mening moeten
op verschillende terreinen verschillende taken binnen een verschillende verantwoordelijkheidsverdeling
worden uitgevoerd. Ik vind wel dat de regering er verantwoording voor moet
afleggen dat per onderdeel in samenhang wordt aangegeven waarom zij wat doet
of laat. Dat dit niet gebeurd is, lijkt mij sterk.De heer Van der Vlies (SGP):Dit is de laatste begrotingsbehandeling van deze zittingsperiode en daarom
heb ik een beetje een nabeschouwing gehouden. U kunt niet ontkennen dat dit
kabinet is aangetreden met de toezegging dat halverwege de
rit een principiële stelseldiscussie gevoerd zou worden. U hoort mij
niet zeggen dat het lukraak is gebeurd, maar het is wel al werkende weg gebeurd
zonder dat wij meer principiële lijnen hebben getrokken, althans in mijn
perceptie. Wij zijn ergens uitgekomen; dat is waar.Minister Melkert:Het stond zeker niet in het regeerakkoord geformuleerd als een principiële
stelseldiscussie. Wat destijds in het regeerakkoord is vastgelegd, is dat
halverwege de rit zou worden bezien of wij op koers waren en tot welke verdere
taken de bevindingen zouden leiden. Ik heb de precieze formulering nu niet
in mijn hoofd, maar dat was de afspraak. De vraag was of het wel voldoende
was wat wij wilden inzetten. U herinnert zich nog wel dat er in 1994 een stevige
discussie over is gevoerd of het allemaal wel hout zou snijden wat wij wilden
doen. Het heeft er intussen wel diep in gekerfd.De heer Van Dijke (RPF):Het valt mij een beetje tegen dat u niet letterlijk uit het regeerakkoord
kunt citeren. U moet daar toch mee opstaan en mee naar bed gaan.Minister Melkert:Als je weet dat iets gerealiseerd is, kun je het in het archief opbergen.De heer Van Dijke (RPF):Toen de Paarse plannen in 1994 werden gepresenteerd, werd in ieder geval
de suggestie gewekt dat het kabinet geld tekortkwam en dus hier en daar moest
gaan snijden. Waar het zijn financiële doelstelling mee kon bereiken,
was het primaire punt. Ik moet ook zeggen dat dit punt in de afgelopen vier
jaar heeft gedomineerd. De vraag was steeds of wij genoeg centen konden binnenhalen
en niet of wij op een verantwoorde wijze vorm konden geven aan een stelsel
dat ook in de 21ste eeuw houdbaar is.Minister Melkert:Ik ben het er niet mee eens dat dit niet gebeurd is. Op velerlei terrein,
ook in Werken aan zekerheid, is aangegeven dat wij zeer op de toekomst gericht
bezig zijn. Ik kan mij geen kabinet herinneren dat bijvoorbeeld op het terrein
van de oudedagsvoorziening zoveel bezig is geweest met erover nadenken wat
er in 2015, 2020 en daarna aan de orde is. Wel moet het natuurlijk besproken
worden of de keuzes die hierin worden gedaan, voldoende zijn. Je kunt echter
moeilijk volhouden dat er niet over de toekomst nagedacht wordt.Onder meer de heer Rosenmöller sprak over de ontwikkeling van de
werkgelegenheid. De klankkleur van zijn woorden was toch: het is wel mooi
en aardig, maar wat stelt het eigenlijk voor als je het afzet tegen de bewegingen
op de arbeidsmarkt en in de werkloosheidscijfers in het verleden? Het is natuurlijk
waar, dat wij aan het begin van deze kabinetsperiode met de naijling van de
moeilijke economische jaren 1993 en 1994 weer op een hoog werkloosheidsniveau
zijn gekomen, zowel van de kortdurende als van de langdurende werkloosheid.
Zet je het resultaat dat intussen is bereikt af tegen de getallen die in een
eerdere periode aan de orde zijn geweest, dan weet je dat je er nog lang niet
bent. Tegelijkertijd is wel bijzonder relevant, dat de omvang van de beroepsbevolking
aanzienlijk is gegroeid. Daarmee daalt het percentage werklozen. Nu weet ik
wel dat achter dat percentage mensen schuilgaan. Het aantal mensen waarover
je het hebt blijft even zorgwekkend. De waarde van een dalend percentage is,
dat als de omvang van de beroepsbevolking enorm stijgt de kansen om mensen
terug op de arbeidsmarkt te krijgen toenemen. Wat dat betreft is onze uitgangssituatie
nu beduidend beter dan zeker aan het begin van de jaren tachtig, maar ook
aan het begin van de jaren negentig.De getallen mogen er toch wel zijn. Het dieptepunt in deze periode wat
WW-uitkeringen betreft was begin 1995. Het was toen om en nabij de 496.000.
Intussen is het laatste cijfer, van september, 349.000. Dat is dus wel 150.000
WW-uitkeringen minder in bijna twee jaar tijd. Dat is dus heel veel.Er is nog iets anders gebeurd. Over het totale aantal bijstandsuitkeringen
ben ik niet tevreden. Ik vind het te hoog. Er is echt nog een potentieel om
dat te laten dalen. Wij hebben echter wel een enorme trendbreuk gerealiseerd.
Het is relevant om na te gaan wat wij in 1994 verwachtten, namelijk dat de
bijstandsuitkeringen in volumetermen met zo'n 100.000 zouden groeien. Dat
is niet gebeurd. Het zijn 100.000 bijstandsuitkeringen minder dan destijds
werd gedacht. Daarmee is een trendbreuk gerealiseerd, zij het dat de ruim
400.000 mensen in de bijstand natuurlijk nog steeds een grote zorg voor ons
allen zijn.Ik zeg het niet zozeer tegen de heer Rosenmöller, maar tegen mensen
buiten de zaal, onder anderen werkgeversvoorzitter Blankert, maar het is van
belang is om iets zorgvuldiger met getallen om te gaan. Het klinkt gemakkelijk
en staat ook stoer om te zeggen dat wij stille reserves hebben. Je ziet als
het ware een zaal met stille reserves voor je. Dat zijn er dan 1,5 of 2 miljoen.
Als wij nu even ons best doen, zijn zij ook morgen gearriveerd op de arbeidsmarkt.
Maar wie zijn best doet om iets verder te kijken naar de getallen die er zijn,
ziet bijvoorbeeld dat van de 1,1 miljoen personen die volgens het Centraal
bureau voor de statistiek in 1996 wilden werken en als zodanig geregistreerd
stonden, er 252.000 niet op korte termijn konden beginnen, omdat zij een scholing
volgden. Die worden dan ook niet tot de werkloze beroepsbevolking gerekend.
Van degenen die wel beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt hebben in dat jaar
1996 zo'n 370.000 mensen recent niet gezocht naar een baan. Zij staan wel
ingeschreven, maar zijn als het ware niet urgent op zoek naar een baan, ook
niet met een uitkering. Je kunt natuurlijk zonder uitkering als werkzoekende
ingeschreven staan. Dat verklaart dat de werkloze beroepsbevolking met 491.000
op dat moment een stuk geringer in omvang is dan 1,1 miljoen. Kernpunt is
dat er binnen de groep van, zeg maar, 500.000 mensen die onmiddellijk beschikbaar
zijn voor de arbeidsmarkt, toch nog veel mensen zijn die op grote afstand
van de arbeidsmarkt staan. Dan gaat het om voorbereiding, capaciteit en mogelijkheden.
Een groot deel van onze zorg gaat daarnaar uit. De groep van mensen die qua
kwalificaties en scholing onmiddellijk beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt,
is beperkt. Dat verklaart waarom er in toenemende mate fricties zichtbaar
zijn. Op de arbeidsmarkt wordt steeds meer naar gekwalificeerde mensen gezocht.
Dus de gemakkelijke getallen zijn mijns inziens niet meer van toepassing op
de huidige arbeidsmarkt. Wij zitten bijna aan het niveau van frictiewerk loosheid waar het gaat om gekwalificeerde mensen. Wij hebben nog
steeds een groot probleem met het kwalificeren van mensen die het vereiste
niveau nog niet hebben bereikt. En wij hebben nog steeds een enorme kans om
in het bijzonder vrouwen toegang tot de arbeidsmarkt te verlenen, een kans
die nog steeds onvoldoende is benut. Er moet, voor mannen en vrouwen, sprake
zijn van een betere combinatie van loopbaan, werk en zorg.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Met de laatste zinsnede van de minister ben ik het natuurlijk
eens. Maar hij haalde de klankkleur van mijn bijdrage aan. Ik voel mij niet
genoodzaakt om de heer Blankert in bescherming te nemen. Daar kan hij zelf
buiten deze Kamer wel voor zorgen. Maar ik heb relativerende kanttekeningen
gemaakt bij het vraagstuk van de langdurige werkloosheid. Ik denk dat dit
maatschappelijk een van de meest schrijnende kwesties is op het terrein van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Daar past geen borstklopperij, zo heb ik
gezegd. Dat houd ik staande. Mijn vraag aan de minister is: is hij het eens
met de stelling, afgeleid uit rapportages van het CPB en cijfers van het CBS,
dat er in de verhouding tussen de langdurige werkloosheid en de totale werkloosheid
geen sprake is van een structureel dalende trend? Natuurlijk, de werkloosheid
is gedaald. De langdurige werkloosheid is ook met 60.000 gedaald. Maar de
verhouding tussen die twee is niet kleiner geworden. Dat had met al die inspanningen
rondom de onderkant van de arbeidsmarkt natuurlijk wel moeten gebeuren. Met
de banengroei had dat moeten gebeuren. En dat houd ik de minister voor.Minister Melkert:Voorzitter! Dit vind ik echt een heel merkwaardige veronderstelling. Als
de werkloosheid daalt, moet je jezelf als extra opgave stellen dat de langdurige
werkloosheid sneller daalt dan de kortdurende werkloosheid. Als dat gebeurt,
is het natuurlijk prima. Er is niemand die dat zal tegenhouden. Maar de hoofdzaak
is dat beide componenten dalen en dat de langdurige werkloosheid niet achterblijft
bij de altijd veel grotere fluctuaties, ten negatieve en zeker ten positieve,
van de kortdurende werkloosheid. Ik vraag de heer Rosenmöller naar zijn
bijdrage in het debat over de regeringsverklaring. Hij heeft toen pogingen
gedaan om de minister-president ertoe te bewegen om een norm af te spreken
op het punt van de langdurige werkloosheid. Weet hij nog wat die norm was?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik weet het wel. U ook?Minister Melkert:Ik weet het ook. Wij hebben die norm gehaald.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dat denk ik ook. In het debat met de minister-president heb ik duidelijk
willen maken dat datgene wat hij voor de verkiezingen zei, ook moest worden
waargemaakt. Ik heb gezegd: het zal getalsmatig om en nabij de 60.000 moeten
uitkomen. Dat getal is gehaald. Maar ik heb niet alleen in 1994 hierover iets
gezegd. Ik volg mijzelf, ik volg het kabinet. Die norm is gehaald. De banengroei
is veel sterker geweest dan de minister-president in april 1994 veronderstelde.
Toen had hij het ook over de sociale norm. Daarom ben ik gerechtigd om die
relativerende kanttekeningen erbij te plaatsen. Ik vind dat het kabinet een
extra inspanning moet leveren om het probleem van de langdurige werkloosheid
op te lossen. En dat probleem is buitengewoon moeilijk op te lossen, want
het is heel complex. Daar weet de minister net zoveel van als ik. Dat vraagt
dus om meer inspanningen. Uiteindelijk telt het resultaat. En ik vind dat
te weinig succesvol om te zeggen: de twee lijnen hebben gedurende jaren achter
elkaar dezelfde afstand tot elkaar. Immers, de langdurige werkloosheid was
in 1992 lager dan in 1997 of 1998.Minister Melkert:Vastgesteld moet worden dat gehaald is wat destijds als wens is uitgesproken.
Dat doet de heer Rosenmöller ook fideel. De minister-president aarzelde
destijds om zich daaraan te committeren, niet omdat hij dat niet wilde, maar
meer onder het motto "grote woorden nú moeten wel gevolgd worden door
daden". De daden zijn er gekomen, op het terrein van de langdurig werkloosheid
meer dan evenredig, juist door de extra inspanningen die het kabinet heeft
geleverd. Tegelijkertijd is echter het aantal van 189.000 werklozen dat er
nog steeds zijn – het zijn echter niet altijd dezelfde, ook in het bestand
van de langdurige werkloosheid zit meer mobiliteit dan wij soms wel eens denken –
natuurlijk nog veel te hoog is. Dat vereist extra inspanningen. Ik zal daarover
nog het nodige zeggen.Ik zal mij daarbij schrap zetten tegen de geseling die ik gisteren mocht
ondergaan van de heer Van Hoof, dat de regering alleen hiermee bezig zou zijn.
Dat is precies de andere kant van de medaille dan de heer Rosenmöller
mij nu voorhoudt. Maar die munt komt wel weer plat te liggen aan het eind
van het debat.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De minister zegt in een tussenzin dat die langdurige werkloosheid meer
dan evenredig is gedaald. Dat houd ik tegen. Dat is precies de kritiek die
ik op dat punt op het kabinet heb. Die is niet meer dan evenredig gedaald.Minister Melkert:Sorry, dat zei ik niet. Ik zei, dat het meer dan evenredig het gevolg
is van de kabinetsinspanningen die op dit punt zijn gepleegd, omdat je voor
die langdurige werkloosheid méér moet doen om mensen er inderdaad
uit te krijgen. Dat was de opmerking die ik maakte.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik vind dat het kabinet dat had moeten doen.Minister Melkert:Dat hebben wij gedaan! Wat zullen wij nu krijgen? Dat hebben wij toch
gedaan!De heer Rosenmöller (GroenLinks):Alles wat er met betrekking tot de banengroei is gebeurd, had moeten leiden
tot een situatie dat er hier na vier jaar kabinetsbeleid als resultaat was
gepresenteerd, dat dit had geresulteerd in een méér dan evenredige
daling van die langdurige werkloosheid. Ondanks de Melkertbanen, ondanks de
sollicitatieplicht, ondanks de loonkostensubsidies, etc., zijn er inderdaad
nog steeds bijna 200.000 langdurig werklozen.Minister Melkert:Niet nog steeds, er waren er 250.000.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik spreek over de begroting 1998.Minister Melkert:Er waren er 250.000.De heer Rosenmöller (GroenLinks):U denkt steeds dat ik spreek over de begroting 1994.Minister Melkert:Als er nu minder dan 200.000 zijn, zijn er niet nog steeds 250.000. Nee,
er zijn er gewoon 60.000 minder dan toen. Dat moet verdergaan, dus ook bovenop
de door uzelf gestelde norm. Die norm heeft wat ons betreft altijd hoger gelegen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het was niet mijn norm, het was de norm van de minister-president.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik blijf buiten het debat tussen de heer Rosenmöller en de minister.
Ik spreek mij niet uit over de relatieve tevredenheid van de minister. Maar
de Kamer heeft bij de algemene beschouwingen wel via de motie-Schutte uitgesproken
dat er juist op het punt van de langdurige werkloosheid extra inspanningen
uit de kast moeten worden gehaald en dat er dus geen reden is tot welke vorm
van tevredenheid dan ook.Minister Melkert:Ik weet niet waar het woord tevredenheid vandaan komt. Ik geloof dat ik
in mijn bijdrage niet één keer heb gezegd dat ik tevreden ben
over waar wij zijn. Ik ben nota bene begonnen met vast te stellen dat er nog
veel meer moet gebeuren.De heer Van Middelkoop (GPV):Het was een beetje de klankkleur.Minister Melkert:Dat kunt u absoluut niet uit mijn woorden of uit mijn toonzetting afleiden.
Ik kom uiteraard nog te spreken over de motie-Schutte en de verdere inspanningen.
Nogmaals, ik moet mij voorlopig schrap zetten tegen het verwijt dat het naar
verhouding te veel is geweest.Voorzitter! Om het perspectief te zien van wat je kunt bereiken ter bestrijding
van zowel de kortdurende als de langdurende werkloosheid, is het van belang
te kijken naar de groei van de arbeidsparticipatie. Dat geeft uiteindelijk
aan dat, hoe groot die zogenoemde stille reserves ook zijn, wij wel bezig
zijn daarop veel meer een beroep te doen. Die participatie is in een periode
van acht jaar gestegen met zo'n 6%, bijna 1% per jaar. Dat komt in onevenredig
grote mate voor rekening van vrouwen die toetreden tot de arbeidsmarkt en
daar meer blijven, al zit de knik waarover mevrouw Adelmund sprak, er nog
steeds in, namelijk dat de combinatie van loopbaanontwikkeling van vrouwen
en het krijgen van kinderen nog altijd als heel problematisch wordt ervaren.
Daarover hebben wij vorige week reeds uitgebreid gesproken en daarover zal
ik ook straks nog iets zeggen.Als je kijkt naar de totale balans tussen wat in het jargon heet "inactieven
en actieven", zijn wij als Nederland met onze I/A-ratio inmiddels trendmatig
op de goede weg. Ik zeg dat ook in de richting van de heer Van Hoof. Dat doen
wij natuurlijk wel met een naar verhouding hoog bestand aan bijvoorbeeld mensen
in de WAO, maar als je de zaak internationaal vergelijkt, dan zitten wij inmiddels
goed met de trendmatige ontwikkeling van de totale I/A-ratio van mensen beneden
de 65. Dat is jarenlang niet gebeurd. Gelet op onze vertrekpositie moeten
wij wat dat betreft echter niet tevreden zijn. Ik sluit mij aan bij de cultuur
van gisteren, in die zin dat wij niet onze zegeningen moeten tellen, maar
dat wij onze ontevredenheid moeten laten blijken. Wij moeten de arbeidsparticipatie
namelijk nog veel verder verhogen.Hoe doen wij dat? Dat doen wij door in ieder geval aan te sluiten bij
de punten die de heer Bakker heeft genoemd. Wij moeten proberen om langs verschillende
wegen, met de beperkingen die daaraan zijn gesteld voor de overheid, ouderen
langer actief te houden op de arbeidsmarkt. De participatie van ouderen is
te laag. Wij moeten voorts proberen om de kansen voor allochtone werknemers
te stimuleren. In aantallen gemeten, zijn er al heel veel allochtonen op de
arbeidsmarkt gekomen, maar kijkend naar het aanbod van mensen die een baan
zoeken, is dat nog ruimschoots onvoldoende om te kunnen spreken van een evenredige
ontwikkeling van de arbeidsdeelname. Ook moeten wij proberen om te komen tot
een gedeeltelijke reïntegratie van arbeidsongeschikten, buitengewoon
belangrijk, en tot een combinatie van arbeid en zorg, in die zin dat het verlof
een volwassen plaats krijgt op de agenda van zowel overheid als Rijk.De vraag van mevrouw Bijleveld had betrekking op het delen van de verantwoordelijkheid
voor de kinderopvang tussen overheid, sociale partners en ouders. In de nota
Kansen op combineren heeft de overheid wat dat betreft een nieuwe stap gezet.
Nog niet eerder heeft een kabinet uitgesproken dat ook de overheid op langere
termijn verantwoordelijkheid, ook financieel, moet blijven dragen voor de
ontwikkeling en de organisatie van de kinderopvang. Willen wij de arbeidsmarkt
daarin ondersteunen, afgezien van de sociale en de emancipatorische kanten
ervan, dan moet er grootscheeps in kinderopvang worden geïnvesteerd.
Wie dat nalaat, is zeer oneconomisch bezig. Het ligt wat mij betreft in de
verwachting dat deze kwestie de komende jaren een hoofdpunt zal zijn. Dat
is ook de reden dat het kabinet in het najaarsoverleg nadrukkelijk zal proberen
om tot een aantal afspraken met de sociale partners te komen, deels ook in
de procedurele sfeer. Er moet met elkaar worden geprobeerd om de beslissingen
die naar ik hoop volgende zomer aan de orde zijn, goed voor te bereiden. Dat
moet gebeuren door middel van een juiste afstemming. Dat geldt in het bijzonder
voor de wat oudere kinderen, waarvoor de sociale partners tot nu toe een voor
mij onbegrijpelijke blinde vlek aan de dag leggen. Voor kinderen tot en met
het vierde levensjaar is het kennelijk allemaal wel uit te leggen, maar als
de kindertjes 5 jaar zijn, dan wordt er niet meer naar omgekeken. Ik heb zelf
de ervaring dat het aanbevelenswaardig is om dat toch te doen.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Voorzitter! Ik ben dat met de minister eens. Ik stem ook in met de inzet
die hij heeft gekozen op het punt van een gezamenlijke financiële verantwoordelijkheid.
Een en ander heeft echter ook betrekking op een gezamenlijke zeggenschap over
en de verantwoordelijkheid voor de organisatie. Is de minister dat ook van
plan?Minister Melkert:Een belangrijk deel van de kinderopvangcapaciteit wordt, als het goed
is, mede door of binnen het bedrijfsleven georganiseerd. Het ligt dus voor
de hand dat men zelf voluit betrokken is bij de wijze waarop daar vorm aan
wordt gegeven. Ik ben niet van plan om met een vooropgezette
organisatorische conditionering te komen. Dit zal op allerlei plaatsen op
verschillende wijze vorm moeten krijgen. De hoofdzaak is dat iedereen zich
daarbij betrokken weet en zich aan die ontwikkeling wil committeren.Mede naar aanleiding van de motie-Schutte, maar mevrouw Adelmund heeft
er ook vragen over gesteld – tijdens de algemene beschouwingen hebben
heel veel fracties erover gesproken – zijn wij doende langs drie wegen
het najaarsoverleg grondig voor te bereiden. Ik denk dat dit overleg ook voor
de komende jaren heel wat betekenis kan krijgen.In de eerste plaats gaat het daarbij om de afspraken die door de werkgevers
en de werknemers in de Stichting van de arbeid zijn gemaakt. Die afspraken
zijn een uitermate belangrijk signaal voor CAO-onderhandelaars. Er is een
evenwichtige agenda bij de CAO-onderhandelingen. Het gaat niet alleen om het
primaire loon, maar ook om voldoende investeringen in opleiding, in kinderopvang
en in employability. Doel is dat de brede inzetbaarheid van werknemers de
komende jaren intact blijft. Vergeleken met de opstelling van sociale partners
in ons omringende landen, is het opmerkelijk dat in ons land in een tijd van
economische groei – het is verleidelijk om zeer hoge looneisen te stellen –
dit evenwicht gehandhaafd wordt. Om die reden is de waarde van dit akkoord
moeilijk te overschatten.In de tweede plaats noem ik het pensioenconvenant. De staatssecretaris
zal daar nader op ingaan. Dit convenant is bijzonder omdat er sprake is van
tripartiete afspraken.In de derde plaats noem ik de rol van de overheid. Er wordt getracht een
nadere invulling te geven aan de verbinding tussen de nieuwe afspraken van
de sociale partners en de specifieke verantwoordelijkheid van de overheid;
zo men wil, het algemeen belang. In dat kader moet de vraag beantwoord worden
op welke wijze de nieuwe wetten en regels toegepast moeten worden. Ik wijs
op de WIW, de REA, de kinderopvang en sectorale werkgelegenheidsafspraken.
Hoe kunnen overheid en sociale partners meer tot elkaar komen om knelpunten
op de arbeidsmarkt verder te lijf te gaan? De conferentie hierover van 8 november
jl. is niet voor niets georganiseerd. Daar moet een vervolg aan worden gegeven.
Dat doet het ministerie soms zelf, zoals in de zorgsector. Ik zal binnenkort
een gesprek hierover hebben met de werkgevers en met minister Borst-Eilers.
Ook in de markt moet de overheid ondersteunend optreden.Voorzitter! Dit is de inzet van het najaarsoverleg. Er wordt op een serieuze
wijze geprobeerd invulling te geven aan het signaal dat door de Kamer onder
meer in de motie-Schutte is gegeven. Het is de bedoeling dat de inspanningen
meer resultaten opleveren, in het bijzonder het verder terugdringen van het
aantal langdurig werklozen. Daarbij moet bedacht worden dat langdurig werklozen
die met de huidige mogelijkheden toch niet aan het werk komen, vaak op zeer
grote afstand van de arbeidsmarkt staan. Voor de desbetreffende groep is wellicht
een andere benadering nodig. Daarbij dient er uiteraard op gelet te worden
dat degene die een kans krijgt om tot de arbeidsmarkt toe te treden, deze
ook wil benutten. Soms moet echter erkend worden dat er geen sprake is van
een reële kans. In dat geval moet op een verstandige wijze volledige
maatschappelijke deelname van de betrokkenen zijn gewaarborgd.Voorzitter! Deze opmerkingen over de inzet van het najaarsoverleg en hetgeen
ik straks zal zeggen over de specifiekere inspanningen van het kabinet op
het punt van de werkgelegenheid, mogen de Kamer niet op het verkeerde been
zetten. Ik meende een misverstand te bespeuren in de inbreng van de heer Van
Hoof. Hij bracht naar voren dat het kabinet pretendeert een groot deel van
het arbeidsmarktbeleid voor eigen rekening te nemen of als uitvloeisel te
zien van de eigen inspanningen. Er zou sprake zijn van een onevenredige nadruk
op de totstandkoming van werkgelegenheid in de collectieve sector of door
middel van inspanningen vanuit de collectieve verantwoordelijkheid.Voorzitter! Ik schat dat tussen de 90% en 95% banengroei in de afgelopen
jaren tot en met 1998 tot stand is gekomen in de marktsector, zoals overigens
ook is voorspeld. Dus ik weet niet hoe de heer Van Hoof op het idee kwam dat
het allemaal wat scheef begon te groeien. Duidelijk is in ieder geval dat
de markt de motor is, ook in het SZW-beleid. De algemene lastenverlichting,
die natuurlijk een belangrijke rol speelt in de revitalisering van de arbeidsmarkt,
wordt ook door de minister van SZW gedragen. Hij claimt dat bijvoorbeeld niet
voor inkomensgroei, voor wie dan ook. Hij claimt dat ook niet voor extra inspanningen
in de collectieve sector. Hij schaart zich ook achter de erkenning –
jarenlang volgehouden inmiddels – dat die lastenverlichting nodig is.
Met het pakket Flexibiliteit en zekerheid en de aanpassingen die in het arbeidsrecht
tot stand zijn gekomen, waarbij op een aantal punten werkgevers en op andere
punten werknemers tegemoetgekomen worden, is in meer algemene zin een ondersteuning
gegeven aan de dynamiek op de arbeidsmarkt. Dat ligt ook in het hart van het
beleid van dit departement.Een derde cruciale component om de arbeidsdeelname te vergroten wordt
gevormd door Arbeid en zorg. Geleidelijk aan hebben wij meer aandacht –
en ik verwijs naar de Sociale nota – gekregen voor de voorwaarden waaronder
oudere werknemers langer kunnen participeren. Eerst dan kom je terecht bij
wat ik altijd het sluitstuk van beleid heb genoemd. Daar begon ik vier jaar
geleden mee en ik heb dat elke maand herhaald. Geleidelijk aan hoop je dat
het "entendu" is, maar ik zet die grijsgedraaide plaat toch nog een keer op.
Als het aan mij zou liggen, kon iedereen zelf een plek op de arbeidsmarkt
vinden. Dat blijkt echter voor een behoorlijk aantal langdurig werklozen moeilijk
te zijn. Dan moet de stap gemaakt worden naar uitbreiding van de publieke
sector, waarmee ook de kwaliteit van de dienstverlening zeer is gediend. Er
worden dan veel meer werkervaringsplaatsen gecreëerd waardoor mensen
indirect toch een plaats op de arbeidsmarkt kunnen verwerven. Dat is een onmisbaar
element in de inspanning om uiteindelijk iedere werkloze te kunnen bereiken.De heer Van Hoof (VVD):Dat is nu precies het knelpunt waar het mij gisteren om ging. Ik heb gisteren
ook niet het belang ontkend van het creëren van werk op de arbeidsmarkt.
Sterker nog, ik heb gezegd dat ik de minister geloofde. Hij heeft wel gelijk
dat een groot deel van de banengroei op de arbeidsmarkt plaatsvindt,
maar juist als het gaat om de mensen die moeilijk inzetbaar zijn, de langdurig
werklozen, zouden de inspanningen van de minister ruimer mogen zijn. Wat mij
betreft zouden de belemmeringen die op dit moment in stand gehouden worden
weggenomen moeten worden. Alleen op die manier worden mogelijkheden en kansen
gecreëerd voor deze belangrijke groep mensen. De inspanningen zouden
erop gericht moeten zijn om deze mensen eerder werk te bieden op de arbeidsmarkt
dan in de publieke sector, hoewel in de laatste sector – en dat heb
ik gisteren ook erkend – op een aantal plaatsen wel degelijk behoefte
is aan inzet van die categorie.Minister Melkert:Kunt u aangeven wat die belemmeringen zijn?De heer Van Hoof (VVD):Het is mij gisteren opgevallen dat de minister goed oplette. Hij zat aantekeningen
te maken. Ik neem aan dat hij mijn opsomming genoteerd heeft. Ik had het over
lage loonschalen, algemeenverbindendverklaringen en allerlei andere arbeidsmarktbelemmeringen
die in de loop der jaren aan de orde zijn geweest. Ik heb de minister geciteerd
toen de employabilitydiscussie aan de orde kwam, toen het ging over deregulering
van de arbeidsmarkt en over zijn gedachten over Philips. Ik heb de krantenknipsels
bij mij waaruit blijkt hoe de minister daartegenover stond. Hij wilde niet
bewegen, hij vond dat de waarde in stand moest worden gehouden. Dat zijn de
belemmeringen waar ik het over heb. Zonder nu meteen alle remmen los te gooien,
vind ik dat er een andere inzet, een verruiming of een andere oriëntatie
moet komen, ook als het gaat om toekomstvisies waar de minister het over had.
Iedereen wil zich ervoor inzetten dat de belemmeringen voor de categorie mensen
waar ik het zojuist over had worden weggenomen.Minister Melkert:U wilt van twee walletjes eten. U wilt aan de ene kant de vruchten plukken
van de loonkostenbeheersing, het evenwichtige akkoord dat sociale partners
zijn overeengekomen. Ik zag u zojuist instemmend knikken bij mijn beschrijving
van de waarde van zo'n akkoord.De heer Van Hoof (VVD):Ik knik weer.Minister Melkert:Ik ben u er overigens erkentelijk voor, want vier jaar geleden werd er
nog niet zoveel geknikt. Iedereen kan de waarde ervan in de loop van de tijd
leren waarderen. U eet van twee walletjes als u enerzijds zegt dat de flexibiliteit
en zekerheid onvoldoende zijn en dat er meer flexibiliteit moet zijn en dat
anderzijds door een werkgelegenheidsproject de onzekerheid van de werknemer
over zijn positie in de onderneming wordt vergroot. De employability is belangrijk,
maar men wil wel dat er een wederzijdse inspanningsverplichting is, dus van
werkgever en werknemer. De vraag kan niet eenzijdig bij de werknemer worden
neergelegd. Op de bijeenkomst in het Kurhaus werd daarover gediscussieerd.
Ik heb werkgeversvertegenwoordigers letterlijk – het gaat mij niet om
Philips, waarover ik overigens zelf niet direct heb gesproken – horen
zeggen dat het een stimulans voor werkgevers is om meer opleidingen in de
aanbieding te hebben voor werknemers als zij weten dat zij niet aan die werknemer
vastzitten en zij die kunnen beoordelen op de prestatie. Dit heeft een belangrijke
vertegenwoordiger van een belangrijk bedrijf gezegd.Het is op zichzelf al een misvatting – ik vind om die reden dan
ook dat u van twee walletjes eet – te denken dat op die wijze de balans
intact wordt gehouden die uiteindelijk tot de afspraken leidt zoals deze tussen
de partners in de Stichting van de arbeid tot stand zijn gekomen. U eet ook
van twee walletjes als u pleit voor verlaging van het minimumloon en tegelijkertijd
krokodillentranen huilt over de armoedeval. Met verlaging van het minimumloon
wordt de armoedeval verhoogd. Wat wilt u nu eigenlijk? Waar bent u nu eigenlijk
mee bezig? Wat wilt u nu eigenlijk opruimen? Waar wilt u dynamiek organiseren,
meer dynamiek dan er op dit moment is in het werkgelegenheidsbeleid, met resultaten
die nog niet eerder zijn vertoond? Wat wilt u veranderen?De heer Van Hoof (VVD):Voorzitter! Ik wil de manier waarop de minister tegen dit soort dingen
aankijkt, veranderen. In de discussie over employability reageert de minister
op die ene werkgever. Ik heb ook wel andere werkgevers gehoord. Ik heb de
minister-president horen zeggen dat de baanzekerheid, waar de minister nog
steeds aan vasthoudt, er niet meer is, dat al die opleidingen juist leiden
tot werkzekerheid, dat mensen inzetbaar zijn en blijven op de arbeidsmarkt,
ook tot 65 jaar en daarna. Die verandering wil ik graag. Ik heb gisteren het
woord "beperkingen" niet in de mond genomen zoals de minister het nu naar
voren brengt.Minister Melkert:U ontkent toch niet dat uw partij daarvoor pleit?De heer Van Hoof (VVD):Voorzitter! Ik heb de minister een kabinetsvoorstel over dit onderwerp
hier horen verdedigen. Het is niet teruggenomen door de minister, maar om
andere redenen van de agenda afgevoerd. Dat is de feitelijkheid van dit moment.
Ik begrijp dan ook niet waarom de minister, als woordvoerder van het kabinet,
op dit dossier op een of andere manier probeert terug te halen wat hij eerder
in de Kamer heeft verdedigd. Ik vind dat onterecht en onjuist. Dat past niet.Minister Melkert:U hebt gisteren erop gewezen dat de armoedeval een groot probleem is.
Ik ben dat met u eens. Ik kom daarop nog terug, want ik vind dat een belangrijk
punt. Tegelijkertijd pleit u ervoor, gesteund door een programma, het minimumloon
te verlagen. Ik vind u dan niet recht door zee. U wilt dan van twee walletjes
eten. U wilt zaken realiseren die niet gecombineerd kunnen worden met elkaar.
Ik vraag u te kiezen. Welke arbeidsmarkt wilt u? Welk signaal wilt u geven
aan werkgevers en werknemers? Wilt u naar een balans zoeken in dit land of
wilt u eenzijdig doorstoten naar een soort van arbeidsmarkt die ook wel bestaat
en die ook wel functioneert, maar die tal van andere problemen met zich brengt,
zoals sociale? Kijk maar naar de Britse arbeidsmarkt. Zo'n arbeidsmarkt zou
ik hier niet willen.De heer Van Hoof (VVD):Ik heb gisteren nadrukkelijk aangegeven hoe die armoedeval volgens ons
aangepakt kan worden. Wij willen het verschil tussen werken en niet-werken
via het fiscale systeem aan de orde stellen. Wij hebben daarbij het arbeidskostenforfait
en wat dies meer zij genoemd. De minister had dus antwoord
kunnen krijgen, als hij had willen luisteren.Het valt mij op dat in de discussie over werk en zekerheid, de employability –
de vraag van welke wal je wel en niet wilt eten – de minister nooit
verder komt dan deze eenzijdige invalshoek. Hij gaat in krantencommentaren
voorbij aan de nuancering dat het er niet om gaat, een wilde markt tot stand
te brengen. Hij vertoont een soort Pavlovreactie: zodra er wordt gepraat over
wat meer flexibiliteit, moeten de hakken in het zand en is de minister niet
bereid om verder te kijken naar de mogelijkheden.De voorzitter:Dit is wel een heel boeiend debat, maar ik verzoek de heer Van Hoof toch
om tot een punt in zijn betoog te komen. Hij kan desnoods nog één
vraag stellen aan de minister, die ik verzoek om geen retorische vragen meer
te stellen.De heer Van Hoof (VVD):Gisteren heb ik enigszins prikkelend gesproken tegen de minister, in een
poging om het denkproces te veranderen: denk eens aan een maatschappij waarin
straks sprake is van een werkaanbieder en een werkondernemer, en bedenk eens
wat er zou kunnen veranderen. Ik heb alle ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
aangegeven en gezegd dat de minister op een aantal dossiers heel aardige congressen
weet te organiseren, maar dat hij eens zou moeten proberen om verder te kijken
dan de vier jaar die in de knelpuntennota worden aangegeven. Die nota is immers
heel beperkt in de tijd als het gaat om de arbeidsmarkt. Voorts gaf ik hem
aan, wat meer visie te ontwikkelen.Minister Melkert:Voorzitter! "Werkaanbieder" en "werkondernemer", neem mij niet kwalijk!
Ik begin bijna te reageren zoals de heer Marijnissen doet op dit soort stuitende
eufemismen voor wie ziet wat er aan de hand is op de werkvloer, waar ongelooflijke
prestaties worden verlangd van mensen tegen vaak moeilijke arbeidsvoorwaarden
en in lastige arbeidsomstandigheden. Waar heeft de heer Van Hoof het over?
Weet hij zelf wel hoe de arbeidsmarkt eruitziet? Hij heeft het over papieren
concepten.Gisteren las ik in de krant dat werkgevers af willen van de "dodelijke
omarming van het vaste dienstverband". Het baart mij zorgen dat zo'n mentaliteit
kan postvatten op de Nederlandse arbeidsmarkt. Zo'n mentaliteit zal niet alleen
afdoen aan de relatie tussen werkgever en werknemer in de onderneming zelf,
maar zal uiteindelijk ook het draagvlak eroderen voor het type gemeenschappelijke
afspraken dat wij nu allemaal heel belangrijk vinden en als kwaliteit in stand
willen houden. Er moet namelijk voor worden gezorgd dat het geen naakte strijd
om het loon wordt, zoals in Amerika. Daar zijn de lonen in ondernemingen waar
vakbonden vertegenwoordigd zijn, veel hoger dan daarbuiten, omdat er alleen
maar over loon, loon, loon wordt onderhandeld. Hier wordt echter naar evenwicht
gezocht en dat heeft ook te maken met de relatie tussen de werkgever en de
werknemer en de onderneming. Baanzekerheid heeft nooit bestaan, maar werkzekerheid
is vastgelegd in contracten. Een contract, een vast dienstverband voor onbepaalde
duur waarover wij gelukkig afspraken hebben gemaakt in Flexibiliteit en zekerheid,
is een kernpunt op de Nederlandse arbeidsmarkt. Voor de werkgever houdt dit
overigens in dat hij met gemotiveerde werknemers kan werken en dat zij niet
verdwijnen als hij ze opleidt, maar daar wat van terugziet. Het is dus een
gemeenschappelijk belang. Waar leidt de uitspraak toe dat wij onorthodox moeten
durven denken?De heer Van Hoof (VVD):Wij mogen best van mening verschillen en de minister mag een andere kijk
op de arbeidsmarkt hebben, maar op zijn vraag of ik wel weet hoe die arbeidsmarkt
in elkaar steekt, moet ik toch zeggen dat ik op dit punt volgens mij meer
ervaring heb dan de minister. Ik heb immers midden in die arbeidsmarkt gezeten,
aan de tafels waaraan over dit punt werd gesproken en waaraan arbeidsovereenkomsten
werden afgesloten.Minister Melkert:Ik geloof niet dat de heer Van Hoof de werknemers vertegenwoordigde waar
ik het over heb.De heer Van Hoof (VVD):Wij praten over het bedrijfsleven en over iedereen die zich bezighoudt
met werkgelegenheid.Minister Melkert:Maar de heer Van Hoof vertegenwoordigde niet de werknemers waar ik het
in hoge mate over heb.De heer Van Hoof (VVD):Als de doelstelling van de minister dezelfde is als die van mij, namelijk
het aan de slag krijgen van de groep mensen die nu nog aan de kant staat,
dan moeten wij geen middel schuwen om dat te doen, en wel binnen de sociale
context waar de minister voor staat en waar ook ik voor sta.Minister Melkert:Maar erken dan dat het belangrijk is dat werkgever en werknemer, ook bij
een vast dienstverband, met elkaar kunnen bezien hoe de kwalificatie van werknemers
gedurende hun loopbaan steeds op peil kan worden gebracht. De heer Van Hoof
zou tevens kunnen erkennen dat het ook een verantwoordelijkheid is van de
werkgever om daarin te investeren en dat veel werkgevers het er aardig bij
hebben laten zitten, gezien de tranen die nu worden geplengd over het gebrek
aan vakgeschoolde krachten. Dit heeft dus ook te maken met een gebrek aan
visie in ondernemingen. Daar moeten wij nu met zijn allen wat aan doen en
daarin past geen polarisatie. Die polarisatie kan er heel gemakkelijk inkomen
als er met beelden wordt gewerkt waarin iedereen op een tijdelijk contract
wordt gezet om vervolgens de zaak te evalueren. In feite gaat men zo met een
U-bocht om het ontslagrecht heen. Wij hebben deze discussie gevoerd bij Flexibiliteit
en zekerheid. Het kabinet heeft ervoor gekozen om wat dat betreft uit te blijven
gaan van het bestaande ontslagrecht. Wij hebben ook niet de indruk dat dit
de dynamiek van de Nederlandse arbeidsmarkt in de weg staat.Voorzitter! Na deze zijsprong kom ik terug op het hoofdspoor van de inspanningen
bij de gesubsidieerde arbeid. Het moet mij van het hart dat hierbij de bedoelingen
van de banen een beetje door elkaar lopen. Werkervaringsplaatsen zijn er natuurlijk
voor doorstroming. Dat is het beoogde doel. Na een tijdlang werkervaring krijgen
deze mensen hopelijk een betrekking, als het even kan in het kader van een
vast dienstverband. Dat geldt niet voor de regeling extra
werkgelegenheid langdurig werklozen met de 40.000 banen. Daarbij is het uitgangspunt
dat er in de publieke sector nieuwe ruimte wordt gecreëerd, juist ook
waar de dienstverlening aan de burgers moet worden verhoogd. Ik doel ook op
kinderopvang en toezicht op straat, op onderwijs en op de zorg. Noem maar
op!Ik wil graag dat wij hierbij niet de term gesubsidieerde arbeid toepassen.
Bij ambtenaren, leraren, verpleegkundigen en agenten zeggen wij ook niet dat
zij bezig zijn in het kader van gesubsidieerde arbeid. Dat is voor de onderwijsassistenten
en de stadswachten niet anders. Dat zijn gewoon betaalde werknemers die ook
op structurele arbeidsplaatsen zitten. Zij hebben een reguliere baan en hoeven
niet over te stappen naar een andere baan. Als er doorstroming is naar hogere
functies is dat natuurlijk prima. Dat gebeurt overal. Ik denk wel dat het
belangrijk is om het uitgangspunt vast te houden.De heer Van Dijke (RPF):Ik ben het eens met de minister. Hij zal echter toch niet willen ontkennen
dat er een verschil is tussen deze baan en een gewone CAO-baan met betrekking
tot agenten, de collectieve sector en anderszins?Minister Melkert:Nee, dit is ook een CAO-baan, met dien verstande dat er aan de subsidiëring
condities zijn verbonden met betrekking tot het feit dat het om langdurig
werklozen moet gaan en dat er beperkingen zijn gesteld aan de inschaling en
dus aan de functies waarop deze werkzaamheden betrekking hebben. Dat zijn
de enige twee condities. "Du moment" dat iemand in zo'n functie is terechtgekomen,
valt hij binnen het kader van een CAO en is er dus sprake van een normale
dienstbetrekking.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik heb zelf nooit meegedaan met de mensen die spraken van kunstbanen of
anderszins. De minister herinnert zich echter de positie van mijn fractie
in deze discussie. Over een van de belemmeringen of voorwaarden die het kabinet
heeft gesteld met betrekking tot, bijvoorbeeld, de maximale beloning van 120%,
is er nog steeds een verschil van mening tussen het kabinet en in ieder geval
mijn fractie. Wij hebben een halfjaar geleden gesproken over op z'n minst
de mogelijkheid om van de onderste schaal door te groeien naar iets boven
de 120%. Wat is daar nu het standpunt van het kabinet over?Minister Melkert:Dat behoeft niet per se in deze periode te worden geregeld. Het probleem
doet zich nu nog niet voor. Al eerder hebben wij gesignaleerd dat het nodig
is om dit in een latere fase te doen. Er zijn geen redenen om aan te nemen
dat men dit zou kunnen nalaten.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dat vind ik toch merkwaardig. Als het kabinet zelf inziet dat het met
betrekking tot die beperking – de maximale beloning van 120% –
wat te krap bemeten een voorwaarde heeft gesteld, is het toch voor het perspectief
van die mensen goed en belangrijk dat duidelijk is dat men in die schaal kan
doorgroeien? Als zij er over twee jaar aan toe zijn, moeten ze weten dat dan
niet de bijl valt maar dat er kan worden doorgegroeid naar 122, 125 of 127%.
Als wij het hierover in materiële zin eens zijn, wil ik dat graag nu
geregeld hebben. Het kabinet heeft daartoe nog niet besloten.Minister Melkert:Elke zekerheid op z'n tijd. De meeste fundamentele onzekerheid waarmee
men te maken had, had betrekking op elke dag dat men werkte. Ik doel op de
onmogelijkheid om een onregelmatigheidstoeslag te geven, anders dan in tijd.
Het feit dat wij dit wél mogelijk hebben gemaakt, heeft in veel gevallen
tot een aanzienlijke verlichting geleid. Vervolgens is men toe aan het wegnemen
van de volgende onzekerheid. Nogmaals, alles op z'n tijd.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik denk er blijkbaar in de tijd anders over. De vraag is of dat het meningsverschil
is. Is het kabinet nog steeds van mening dat op dit moment de 120% maximale
beloning moet worden gehandhaafd, of vindt het kabinet dat dit moet worden
losgelaten en dat hierop alleen in formele zin op een later moment moet worden
teruggekomen? Ik herinner eraan dat ik mijn motie van 13 mei heb aangehouden
en dat die motie in dit debat herleeft. Ik wil inderdaad dat voor die mensen
een perspectief ontstaat. Er is méér kritiek op de Melkertbanen
te leveren, maar op dit punt moet het toch mogelijk zijn om de mensen een
perspectief te geven. Het is van tweeën één: óf
je vindt het nú, óf je vindt het straks, maar dan vind je het
nú niet. Ik vind dat dit nú geregeld zou moeten worden.Minister Melkert:Ik kom straks terug op de vragen die zijn gesteld over het perspectief
van deze banen in de komende jaren. Echter, het kabinet heeft vastgesteld
dat in de huidige periode een hogere beloning dan 120% niet aan de orde is.
Het is evident dat daarover nieuwe afspraken moeten worden gemaakt bij de
aanvang van de volgende periode. Daar is toch niets mis mee?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Neen, maar er zou ook niets mis mee zijn wanneer de Kamer zou anticiperen
op de werkelijkheid, wetend wat de omstandigheden zijn waaronder deze mensen
werken. Er zou toch niets mis mee zijn, deze zekerheid aan de mensen te verschaffen?
Regeren is vooruitzien, maar ook controleren kan vooruitzien zijn.Minister Melkert:Wat de Kamer wil uitspreken, is aan de Kamer.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik constateer dat u nog steeds niet gecharmeerd bent van het aannemen
van de motie van 13 mei.Minister Melkert:Die motie heeft op zichzelf geen betrekking op wat er in de huidige kabinetsperiode
aan de orde is. Het is voorts aan de Kamer om na te gaan of het wijs is zo'n
motie aan te nemen of niet.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Meer dan eens heb ik het fenomeen van banenpool en Melkertbanen
gekwalificeerd als "gesubsidieerde uitbuiting". De achtergrond is de minister
bekend. Niet zelden zijn banen weggesaneerd om vervolgens weer via deze constructies
terug te komen. Ik verwijs naar twee krantenberichten die beide betrekking
hebben op projecten in Almere. Het ene betreft onderwijsassistenten. Mensen
hadden daarop zeer enthousiast ingetekend en gingen ervan uit dat ze 32 uur
zouden gaan werken, maar het bleken er maar 24 te zijn zodat ze afhaakten
omdat ze er financieel op achteruitgingen. Het tweede project betreft 26 allochtonen
die een cursus krijgen om school conciërge te worden.
Ze zijn verplicht om deze cursus af te maken, op straffe van een strafkorting.
Ze zijn er enthousiast ingestapt en ze hadden het met alle plezier gedaan
als ze in inkomen gelijk zouden zijn gebleven. Maar wat blijkt? Die mensen
krijgen na acht jaar een salarisverhoging van ƒ 200. Die mensen zijn
daarover zeer verontwaardigd. Wij hebben hier het sprongetje naar de armoedeval.
Zij raken allerlei regelingen kwijt die zij tevoren hadden. Met andere woorden,
de mensen gaan er financieel op achteruit. Dat is de reden geweest waarom
die allochtonen bedanken voor de eer. Er moeten dan maar op een andere manier
conciërges komen.Minister Melkert:Ik vind toch dat werk vooropstaat. Ook als je een uitkering hebt, ben
je verplicht om werk te aanvaarden als dat er is. Dat staat voorop. Ik heb
eerder erkend dat er problemen zijn in de sfeer van de armoedeval. Wij zijn
daar druk mee bezig. Men kan niet meer een beroep doen op regelingen in de
inkomensafhankelijke subsidiesfeer. Dat moet ook veranderen.Voordat u een algemeen beeld neerzet, wil ik u toch wel wijzen op een
rapport dat in Rotterdam is uitgebracht. De conclusie van de Rotterdamse uitvoerders
over duizenden banen is dat men er door de bank genomen toch echt op vooruitgaat,
ondanks het verlies aan de kant van de inkomensafhankelijke subsidies in individuele
gevallen. Wees dus voorzichtig om zo'n algemeen beeld neer te zetten.De heer Marijnissen (SP):Het mag zo zijn dat de uitvoerders er zo over denken...Minister Melkert:Die hebben de situatie nagegaan van degenen die in zo'n baan werken. Zij
hebben het niet zelf verzonnen.De heer Marijnissen (SP):Ik blijf erbij dat de banen die er vroeger waren, in een normaal verband
en met normale salarissen, vaak zijn weggesaneerd. De minister zal dat moeten
bevestigen. Nu wordt via de weg van Melkertbanen geprobeerd op de een of andere
manier weer werkperspectief voor die mensen te creëren. Aanvankelijk
stappen zij daar positief op in. Het pleit alleen maar voor die mensen dat
zij bereid zijn zich te scholen en een opleiding te volgen. Zij zijn zelfs
bereid om dat te doen voor hetzelfde bedrag als waarvoor zij eerder een uitkering
hadden. Zij gaan toch gewoon werken. Blijft staan het gebrek aan perspectief
in hun loopbaan voor de meesten, dat na een jaar zichtbaar wordt. De mensen
raken daardoor danig gefrustreerd. Vervolgens is het salaris veel en veel
te laag.Minister Melkert:En dat gezet tegenover het perspectief van langdurig, soms levenslang,
in de uitkering blijven? Alsof je salaris dan vooruitgaat!De heer Marijnissen (SP):Het is net een gesprek tussen twee doven.Minister Melkert:Dan zijn het er in ieder geval twee.De heer Marijnissen (SP):Ik wil u heel goed begrijpen. Natuurlijk willen die mensen graag werken.
Dat bevestig ik toch? Het is precies wat die allochtonen in Almere zeggen.
Zij willen graag werken, voor hetzelfde geld als de uitkering die zij hebben.
Maar kunt u die mensen uitleggen waarom zij erop achteruit moeten gaan? Dat
kunt u ze niet uitleggen.Minister Melkert:Daarom zeg ik ook dat wij daarnaar kijken. Dat zal moeten veranderen.
Maar dat is nog geen reden om dat werk niet te aanvaarden.De heer Marijnissen (SP):Dat is wel een reden om werk niet te aanvaarden.Minister Melkert:Dat vind ik absoluut niet. Als je werk kunt krijgen, moet je het pakken.De heer Marijnissen (SP):Je gaat fors achteruit in netto besteedbaar inkomen, in dit geval honderden
guldens per maand. Dat is door die mensen becijferd. Wij hebben het nu over
een inkomen van om en nabij de ƒ 2500, voor een gezin met drie kinderen.
Die mensen gaan er veel op achteruit. Zij lopen vele regelingen mis omdat
zij een Melkertbaan accepteren. De minister doet nu net alsof hij dit voor
de eerste keer hoort.Minister Melkert:Ik sta even te kijken van het bedrag dat u noemt. Wilt u mij die gegevens
overhandigen, dan zal ik er graag naar laten kijken. Wilt u dan in de tussentijd
het rapport uit Rotterdam lezen? Dat verraste mij, omdat ik allerlei andere
geluiden had gehoord. Men heeft vastgesteld dat er door de bank genomen toch
sprake is van een lichte tot redelijke inkomensvooruitgang, waarbij ook nog
komt dat je er uiteindelijk wat op vooruit kunt gaan in de richting van wat
nu 120% is. Wij komen later nog over de andere punten te spreken. Er zit echt
meer perspectief in dan ooit in een uitkeringssituatie kan zitten. Ik kan
het niet anders zien. Het zou goed zijn als u dat ook zou communiceren met
de betrokkenen en hen een beetje zou aanmoedigen. Zo kom je uit de uitkeringsval,
die de enige echter permanente armoedeval is.De heer Marijnissen (SP):Wat mij het meeste bij blijft uit dit interruptiedebatje, is uw opmerking
dat mensen zelfs een Melkertbaan moeten aanvaarden als zij daar financieel
op achteruitgaan.Minister Melkert:Niet structureel. Ik ben zeer bereid om ernaar te kijken of voorkomen
kan worden dat dit soort situaties zich voordoen. Dat doen wij ook. De heer
Marijnissen zal echter moeten erkennen dat dit soms ook met de individuele
situatie te maken heeft. Het uitgangspunt van de regeling is dat je een salaris
krijgt waarmee je helemaal uit de uitkering wordt gehaald. Dat is gewoon het
leidende criterium. In individuele situaties kunnen zich knelpunten voordoen.
Ik wil graag dat die zich in de toekomst niet meer voordoen. In zoverre erken
ik het punt van de heer Marijnissen, maar dat is nog geen reden om maar te
gaan zitten en te zeggen: ik ga pas aan de slag op het moment dat het echt
allemaal goed geregeld is. Zo wordt het land er natuurlijk niet beter van.Mevrouw Bijleveld heeft, onder verwijzing naar het CPB, gevraagd hoe wij
dat verder organiseren. Het is niet aan dit kabinet om daar verregaande uitspraken
over te doen. Wij kijken belangstellend naar programma's die er liggen. De
notie dat de functiewaardering die mogelijk is binnen deze regeling, ook gelijke
tred moet houden met het soort functies dat je in de aanbieding hebt, is hier
en daar wel te herkennen. Dat zou ook tot een verbreding van de regeling aanleiding
kunnen geven. Er zijn overigens kwantitatieve beperkingen gesteld aan wat
je verder zou moeten kunnen of willen doen. Waar die precies
liggen, zal afhangen van de ruimte die wordt gevonden op bijvoorbeeld gemeentelijk
niveau of in de zorgsector.In de zorgsector is nog iets anders aan de hand. Daar zijn de werkgevers
vooral geïnteresseerd in de financieringsstroom, maar hebben zij nooit
kunnen aangeven hoe je kunt bewerkstelligen dat inderdaad langdurig werklozen
exclusief binnen het kader van de financieringsstromen aan de slag komen.
Met het niet oplossen van het probleem is de consequentie ontstaan dat er
meer banen voor de 40.000-banenregeling in de gemeenten beschikbaar komen.Ik geloof niet dat het idee om de werkenden in deze banen te binden aan
een maximumtermijn, een verstandig idee is. Ik begrijp ook de redenering van
het CPB niet, want het komt zelf tot de conclusie dat doorstroming niet per
se het hoofddoel is van deze regeling. Vervolgens fixeert men zich op de doorstroming
van individuen en komt met het zotte idee van een maximumtermijn. Ik zie daar
helemaal niets in en ik zou niemand aanraden om daarmee verder aan de slag
te gaan.De heer Bakker (D66):Dat punt van de maximumtermijn vind ik ook zot. Die doorstroming vormt
wel een punt. Het is toch de bedoeling dat mensen uit de uitkering komen en
hun kansen op de arbeidsmarkt zien verbeteren. Zowel in de Melkert-1-regeling
als de Melkert-2-regeling als de banenpool, waar al langer ervaring mee is,
is de doorstroming buitengewoon laag. Het is dus wel een probleem, want kennelijk
dragen die regelingen er niet toe bij om mensen effectief betere kansen op
de arbeidsmarkt te geven, alhoewel wel alle voorwaarden daartoe in de regeling
zitten.Minister Melkert:Als doorstroming geen doelstelling is, is een lage doorstroming ook geen
probleem. De meeste mensen zitten gemiddeld anderhalf jaar in die baan. Doorstromingsperspectief
ontstaat voor de meeste mensen in een normale arbeidsorganisatie na vier of
vijf jaar. Laten wij dus niet al te ongeduldig zijn op dit punt.De heer Bakker (D66):Met de banenpool hebben wij natuurlijk wel een jaar of acht ervaring.
Daar zie je ook geen stijging in de doorstroming.Minister Melkert:Dit zijn geen banenpoolplaatsen.De heer Bakker (D66):Dat weet ik wel, maar ik had het wat breder gesteld in het kader van de
gesubsidieerde werkgelegenheid.Minister Melkert:Maar dit is geen gesubsidieerde werkgelegenheid.De heer Bakker (D66):Sorry, dit is echte werkgelegenheid.Minister Melkert:Juist.De heer Bakker (D66):Misschien mag ik het toespitsen op de banenpool. Het is gesubsidieerde
werkgelegenheid, hoe dan ook.Minister Melkert:De banenpool wel en voor de WIW geldt het ook.De heer Bakker (D66):Voor Melkert-1-banen ook.Minister Melkert:Nee, dat is geen gesubsidieerde arbeid.De heer Bakker (D66):Dat is niet het punt waar het om gaat. Het gaat erom dat wij ernaar streven
via alle mogelijke vormen van aanvullende werkgelegenheid mensen een plaats
op de arbeidsmarkt te laten vinden. Daarmee kan het echter niet gedaan zijn.
Het is toch wel de bedoeling dat mensen daarmee hun kansen zien verbeteren.
De minister heeft gelijk dat de mensen nog niet zo lang in Melkert-1-banen
zitten. Dat is nog in het proces. Dat proces zou echter in de banenpool zo
langzamerhand tot een betere doorstroming moeten leiden. En dat zien wij niet
gebeuren. Dat is toch wel een probleem en mijn vraag is wat de minister daaraan
wil doen.Minister Melkert:Doorstroming, uitstroom in feite, is een expliciet doel van de banenpool
en dus straks ook van de Wet inschakeling werkzoekenden. Dit is echt gesubsidieerde
arbeid, die je organiseert voor mensen die niet op een andere wijze een plek
op de arbeidsmarkt kunnen vinden. Tot die arbeidsmarkt behoren inmiddels die
40.000 banen, want die blijven gewoon bestaan als dienstverlening in de publieke
sector. Dat de doorstroming vanuit de banenpool verder accent behoeft, is
wel duidelijk. Om die reden hebben dan ook in ons voorstel werkervaringsplaatsen
een plaats in de WIW gekregen. Dit instrument, waarmee mensen een ervaring
van zes of twaalf maanden in de marktsector kunnen opdoen, is bij uitstek
geschikt om hun de kans te geven een baan in de marktsector te vinden.Ik kom even terug op de vraag over het aantal gemeenten. Ook vorig jaar
is in het debat gevraagd of het niet meer gemeenten konden zijn dan die 79.
In antwoord op het verzoek van mevrouw Adelmund, de heer Van Dijke en mevrouw
Bijleveld zeg ik dat het kabinet ertoe heeft besloten dat vanaf 1 januari
1998 in principe iedere gemeente kan meedoen. Voor de nieuwe gemeenten zijn
ongeveer 2000 arbeidsplaatsen gereserveerd. De gemeenten wordt gevraagd zich
voor 1 maart aan te melden. Wij hebben wel een criterium voor de uitvoering
vastgesteld, namelijk dat een gemeente die arbeidsplaatsen wil realiseren,
zelf of in samenwerking met andere gemeenten ten minste 1000 bijstandsgerechtigden
telt. Wij willen zo de uitvoering een beetje blijven clusteren en niet in
elke gemeente een eigen uitvoeringsapparaat tot stand brengen. Het criterium
van 1000 bijstandsgerechtigden dat nu grosso modo per gemeente wordt gehanteerd,
willen wij in de toekomst dus blijven hanteren, maar dan ook laten gelden
voor samenwerking tussen gemeenten, zodat ook kleine gemeenten de banen kunnen
aanvragen.De heer Van Dijke (RPF):Dit is een stap voorwaarts en ook naar aanleiding van mijn vraag winst
in deze discussie. Als ik het goed begrijp, hoeven gemeenten aan geen andere
voorwaarden te voldoen dan de voorwaarde die u net noemde. Dat "in principe"
slaat dus uitsluitend op die voorwaarde.Minister Melkert:Ja. Vanzelfsprekend gelden ook de voorwaarden van de regeling zelf, maar
voor de toewijzing geldt alleen dat ene criterium. Wij zullen in de komende
dagen dit en ook de procedure in een brief aan de gemeenten toelichten. De
hoofdzaak is dat in principe iedere gemeente ervoor in aanmerking komt en
dat wij alleen om een zekere bundeling in de uitvoering vragen,
waarvoor 1000 bijstandsgerechtigden als criterium geldt. Het lijkt mij belangrijk
om in kleine gemeenten, waar het ook om veel kleinere aantallen gaat dan in
de grote steden, extra mogelijkheden te creëren om vaak uitzichtloze
situaties toch van uitzicht en perspectief te voorzien.De heer Van Dijke (RPF):Denkt u niet dat het aantal van 1000 een belemmering zal zijn voor plattelandsgebieden?
Daar zijn 1000 bijstandscliënten niet zomaar bij elkaar gesprokkeld.Minister Melkert:Wij zijn door vele gemeenten benaderd en hebben er voldoende aanwijzingen
voor dat dit een heel redelijk uitvoeringscriterium kan zijn. Ik ben ertoe
bereid, op de vraag die een beetje in uw opmerking zit, toe te zeggen dat
wij het nog eens zullen bekijken als er reële knelpunten blijken te zijn.
Ik denk echter dat wij een heel eind komen als wij zo beginnen als ik net
zei.De heer Van Dijke (RPF):De datum die u noemde, kan dan niet zo hard zijn dat er daarna niets meer
mogelijk is. Indien in de loop van de maanden blijkt dat men problemen heeft
met de grens van 1000, is de datum van 1 maart wel heel dichtbij om afspraken
met de betrokken gemeenten te maken.Minister Melkert:Mij is wel gevraagd te bewerkstelligen dat wij zo goed mogelijk dat aantal
van 40.000 aan het eind van 1998 halen. Daar is ook alles op gezet. Omdat
ons van verschillende kanten belangstelling is gebleken om ook daarna te bekijken
wat er nuttig en nodig is, denk ik niet dat het komende jaar einde verhaal
is.De voorzitter:Mag ik de minister vragen hoeveel tijd hij nog nodig denkt te hebben?Minister Melkert:Nog wel heel wat tijd, voorzitter.De voorzitter:Zou hij er rekening mee willen houden dat in elk geval om half één
een schorsing moet plaatsvinden, wellicht iets eerder?Minister Melkert:Wellicht is het mogelijk dat ik dan klaar ben met mijn antwoord. Ik doe
mijn best.Voorzitter! De heer Van Hoof heeft vragen gesteld over het aanvangsniveau
van de arbeidsvoorwaarden in de regeling. Dat is nu op 103% gesteld. Het is
inderdaad niet de bedoeling dat dit een opmaat is om het ieder jaar te verhogen.
Uitgangspunt blijft in feite 100% minimumloon. Wij hebben gezien dat het in
de jaarlijkse verwerking van de CAO-afspraken net boven de 100% uitkomt. Dan
kan als het ware ingehaald worden in de ontwikkelingen daarna, maar het is
nooit precies op 100% uit te meten. Als voormalig onderhandelaar moet de heer
Van Hoof begrijpen hoe dat komt. Het is een voordeel dat hij die ervaring
heeft. Het uitgangspunt blijft gehandhaafd.De heer Van Hoof (VVD):Ik heb in de schriftelijke beantwoording gekeken of ik iets kon vinden
over de Amsterdamse voorbeelden. Reageert de minister daar nog op?Minister Melkert:Daar kom ik nu op. In Amsterdam wordt er wel gesproken over 130%, maar
dat wordt niet toegekend. Men krijgt toegekend tot 120%, zoals overal het
geval is. Er is nu een onregelmatigheidstoeslag bijgekomen. Die moet er voor
eigen rekening bijgelegd worden. Overigens is het loon dat men per uur erbij
heeft gekregen wel verbonden aan de afspraken die gemaakt zijn in het kader
van de 36-urige werkweek. Als de werkweek naar 36 uur gaat, wordt daardoor
het uurloon hoger. Dat moet u niet door elkaar laten lopen.De heer Van Hoof (VVD):Ik reageer alleen op een krantenbericht. Misschien is dat krantenbericht
dan niet juist. Ik citeer uit de krant. De heer Verheij, directeur van NV
Werk, zegt: "De meeste mensen met een Melkertbaan verdienen nu 130% van het
minimumloon, terwijl er eerst een maximum gold van 120%." In datzelfde bericht
wordt ook gesproken over die 7%. Daar reageer ik op. Misschien kan de minister
daar nog eens naar kijken?Minister Melkert:Ik begrijp die reactie. Vermoedelijk bedoelt de heer Verheij de optelsom
van het salaris zelf (maximaal 120%) en de onregelmatigheidstoeslag die voor
rekening van de gemeente komt. Dat mag in de nieuwe situatie.De heer Bakker (D66):Wat de loonkosten per uur betreft, de minister heeft vorig jaar in een
onbewaakt moment de gemiddelde werkweek bij het minimumloon tot 36 uur verklaard.
Dat zij zo. Daaruit blijkt ook al dat kortere werkweken tot hogere loonkosten
leiden.Ik mag toch wel hopen dat in ieder geval het beginpunt van de beloning
bij de Melkertbanen vuurvast gekoppeld blijft aan het minimumloon en dat zich
dat niet geleidelijk van het minimumloon verwijdert?Minister Melkert:Dat was het punt van de marge tussen 100% en 103%. Dat is om technische
redenen gebeurd, om niet ieder jaar in de problemen te komen. Dat is in feite
de vertaling van onze expliciete wens dat het aanvangssalaris op het minimumloon
blijft.De heer Bakker (D66):Die 103% wordt om technische redenen niet 106%, 109%, enzovoorts?Minister Melkert:Nee, dat verhaal zou er bij mij niet goed ingaan.Voorzitter! Dan kom ik op de vraag van de heer Van Hoof over de loonkostensubsidies.
De specifieke afdrachtskorting (SPAK) heeft daarbij aandacht. Ik wijs hem
erop dat wij volgend jaar het maximale voordeel van de specifieke afdrachtskorting
op 36 uur hebben gelegd. Wij hebben dat bewust gedaan om de voltijdbanen zoveel
mogelijk te laten "profiteren" van deze regeling. Overigens is het lastig
om deeltijdbanen en jongerenbanen uit te zonderen, omdat je dan voordat je
het weet de kostenstructuur omkeert, namelijk dat door de werking van de SPAK
een kleine deeltijdbaan naar verhouding veel duurder zou zijn dan een iets
grotere deeltijdbaan. Idem dito bij de jongerensalarissen, dat 21- en 22-jarigen
naar verhouding duurder zouden worden dan 23-jarigen en ouder als gevolg van
de werking van de SPAK. Wij hebben op die manier geprobeerd een en ander zoveel
mogelijk te stroomlijnen. Overigens hecht ik eraan te zeggen, ook met betrekking
tot de oppervlakkige waarneming van het CPB, dat het hier werkelijk gaat om
een verandering van de loonkostenstructuur van de arbeidsmarkt. Je moet vreselijk
uitkijken om dit een subsidie te noemen. Want hebben wij dan niet altijd gesubsidieerd
in de structuur van de werkgeverslasten en de werknemerslasten
door bijvoorbeeld ook premie-inkomensgrenzen te leggen of door de volksverzekeringen
alleen uit de eerste schijf te financieren? Wat is subsidie eigenlijk? Nee,
het gaat om de kostenstructuur op de arbeidsmarkt. Daarin speelt de specifieke
afdrachtskorting een wezenlijke rol.De heer Van Hoof (VVD):Voorzitter! Dat is duidelijk. Mijn vraag was ingegeven door de realiteit
op de arbeidsmarkt. Er zijn bedrijven waar men jongeren aan de slag heeft,
waar men deeltijdbanen heeft en waar men bijna ongewild die SPAK toegepast
ziet. Die bedrijven vinden dat mooi meegenomen. Dat zeggen zij zelf ook. Het
is toch eigenlijk zonde dat het geld niet wordt ingezet op de effectieve wijze
die wij voorstaan. Daarbij houd ik rekening met de technische kant.Minister Melkert:Ik kan mij die vraag voorstellen. Het is wel een onvermijdelijke consequentie
van de bewuste keuze om hier niet iets te doen in de sfeer van specifieke
subsidies. Daar hebben wij immers ook instrumenten voor. Nee, er is voor gekozen
om de kostenstructuur van de arbeidsmarkt te veranderen. Voor werkgevers moet
het in de toekomst structureel beter voorspelbaar zijn dat laagbetaalde arbeid
naar verhouding minder zal kosten. Dat begint nu aan te tikken, doordat de
bedragen steeds hoger worden. Het kan gaan om meer dan ƒ 3500 "algemene
winst" plus de korting langdurige werklozen, oplopend tot zo'n ƒ 8000.
Dat zijn substantiële bedragen. Mevrouw Adelmund sprak over het aanbod
van laaggekwalificeerde banen. Er zijn te weinig van deze banen ten opzichte
van het aantal mensen dat daarop is aangewezen. Een verandering in de kostenstructuur
moet dus effect kunnen sorteren. Wij hebben aanwijzingen dat dit het geval
is. De Kamer ontvangt hierover binnenkort een evaluatie. Wij blijven natuurlijk
alert op alle aspecten die in de evaluatie aan de orde zijn.Voorzitter! Ik noemde tussen neus en lippen door het wettelijk minimumjeugdloon.
De heer Van Zijl zal uit de schriftelijke beantwoording hebben begrepen dat
er stevige argumenten zijn die als antwoord kunnen dienen op de door hem gestelde
vraag. Het lijkt het verstandigst om de structuur die in een groot aantal
jaren met vallen en opstaan en met pijn en moeite is bereikt, niet te veranderen.
Het lijkt mij niet verstandig daarin een wijziging aan te brengen.De heer Van Zijl (PvdA):Ik heb niet gevraagd wat u verstandig vindt. Ik heb gevraagd of u dit
wilt onderzoeken.Minister Melkert:Ik vind het niet zo verstandig om het te onderzoeken, met name omdat het
al onderzocht is. Ik verwijs naar het antwoord op uw vraag. Misschien kunt
u in tweede termijn hierop nader ingaan.Voorzitter! Ik kom bij de algemeenverbindendverklaring en de laagste schalen.
Ik heb mij verbaasd over hetgeen door de heer Bakker en de heer Van Hoof naar
voren is gebracht. Ik verwijs naar de cijfers. Zo'n 80% van alle CAO-werknemers
heeft inmiddels met CAO's te maken waarin wél afspraken zijn gemaakt
over minimumloonschalen. Bovendien geldt feitelijk in relatieve termen dat
meer CAO'ers dan niet-CAO'ers in het onderste segment van de arbeidsmarkt
werkzaam zijn en dat de gemiddelde bruto-uurlonen voor algemeen verbindend
verklaarde CAO's het allerlaagst zijn. In sectoren die niet onder een CAO
of een algemeenverbindendverklaring vallen, wordt het wettelijk minimumloon
nauwelijks gebruikt. Men moet dan toch constateren dat een behoorlijke dekkingsgraad
is bereikt met de CAO's voor de laagste loonschalen. En dat is de kern van
de afspraak die in het regeerakkoord is gemaakt. Tegen individuele werkgevers
die werknemers in dienst willen nemen op of vlak boven het minimumloon, mag
niet worden gezegd: dat kan niet, want volgens de CAO is het onmogelijk om
iemand in een lage loonschaal in dienst te nemen. Dat is echt veranderd in
deze jaren. Dat leidt ook materieel tot een verandering. Al drie jaar achter
elkaar is de gemiddelde laagste loonbetaling in het CAO-bereik gedaald. Dat
is dus een materieel effect van de inzet die destijds door het kabinet is
gekozen. Die inzet en de verbinding met het instrument van de algemeenverbindendverklaring
had betrekking op de dekkingsgraad. De invulling is uiteraard een kwestie
van marktwerking. Laat de markt daar zijn werk doen! Wie er behoefte heeft
aan laaggeschoold personeel, die moet onder gunstige condities, nota bene
door het kabinet gestimuleerd met de instrumenten waarover ik het zojuist
had, mensen in dienst kunnen nemen. Dat kunnen wij moeilijk voorschrijven.
Wij kunnen dat ook niet in verbinding brengen met die algemeenverbindendverklaring.
Als je dat toch doet, dan is er eigenlijk sprake van een andere agenda. Dan
wil je af van die algemeenverbindendverklaring, maar dan ben ik terug bij
het punt waarover ik eerder heb gesproken. Dan ben je bezig om van twee walletjes
te eten. Dan ben je blij met de gemaakte afspraken, maar je wilt er anderzijds
ook voor zorgen dat er geen freeriders zijn die niets te maken willen hebben
met het investeren in de opleiding van werknemers. Dat zou uitermate ongelukkig
zijn.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Geen dubbele agenda. Het punt van de algemeenverbindendverklaring
staat hier niet ter discussie. Wat wel ter discussie staat, dat is de afspraak
dat, als men zich niet houdt aan wat er in een CAO is overeengekomen, het
instrument van het niet algemeen verbindend verklaren uit de kast komt. De
minister kijkt echter alleen naar het totaalbeeld. Als dat hem aanstaat, dan
gaat hij alles AVV'en, ook als het specifieke beeld in een bepaalde sector
hem eventueel niet aanstaat. Dan gaat het algemene AVV'en voor. In nogal wat
CAO's zijn er afspraken gemaakt, maar dan gaat het altijd om het volgende:
niet beginnen op het minimumloon, maar altijd een stukje erboven; niet structureel
functies kunnen creëren, maar altijd kijken naar specifieke doelgroepen
of mensen die net beginnen en dan gedurende een halfjaar op 110% zitten, vervolgens
op 120% en dan naar de gewone CAO gaan. Dat is puur aanloop in plaats van
via taaksplitsing en dergelijke functies creëren op dat niveau. Dat betekent
dat er onvoldoende aanleiding is om tevreden te zijn over wat er is gebeurd.Minister Melkert:Tegen wie zegt u dat dan?De heer Bakker (D66):Tegen u, omdat u het instrument dat daarvoor is overeengekomen in het
regeerakkoord tussen de drie partijen nooit hebt willen gebruiken. Daar komt
bij dat dit instrument nog altijd actueel is op dit punt,
want er is sprake van grote hiaten.Minister Melkert:Voorzitter! Neem mij niet kwalijk! Ik geef aan dat datgene wat er in het
regeerakkoord is beoogd, namelijk het realiseren van een bepaalde dekkingsgraad
van CAO's, zodat er geen blokkade wordt opgeworpen tegen het in dienst nemen
van mensen op of vlak boven het minimumloon, is uitgevoerd, in betekenende
mate.De heer Bakker (D66):In betekenende mate, de dekkingsgraad, maar er staat niets over de dekkingsgraad.
De minister heeft het over de verantwoordelijkheid voor de procentuele daling
dit jaar. Dat is alleen de bouw, want elders gaat het percentage weer omhoog.
De bouw begint echter nog altijd op 114% van het minimumloon en dan slechts
tijdelijk.Minister Melkert:In het regeerakkoord staat dat er CAO-schalen moesten komen.De heer Van Hoof (VVD):Dat staat niet in het regeerakkoord.De voorzitter:Als de heer Van Hoof zich er ook nog mee gaat bemoeien, dan is het helemaal
niet meer te volgen. Zou u elkaar willen laten uitspreken? Graag korte interrupties,
geen betogen!Minister Melkert:Wat staat er dan?De heer Bakker (D66):Er staat in het regeerakkoord dat de ruimte vanaf het minimumloon tot
aan de laagste loonschalen zal worden benut.Minister Melkert:Dat staat er ook niet.De heer Bakker (D66):In een aantal gevallen is dat heel evident niet of gedeeltelijk gebeurd.
Dat is onvoldoende.De heer Van Hoof (VVD):Voorzitter! Het gaat niet om de dekkingsgraad, maar om het aantal lage
loonschalen in de CAO's. Wie daarnaar kijkt, aan de hand van tabel 3.2 van
de rapportage van de minister, moet vaststellen dat het wat dat betreft aanmerkelijk
minder gaat, ook met de effecten daarvan. Ik heb er gisteren op gewezen dat
de percentages alleen bij de bouw zakken en dat er sectoren zijn waarbij ze
omhoog gaan. In het regeerakkoord staat dat het scheppen van meer banen in
het segment tussen het wettelijk minimumloon en de laagste CAO-schalen zal
worden bevorderd door het niet langer algemeen verbindend verklaren van CAO's
op dit onderdeel. Dat is heel duidelijk. Dat betekent dat er geen schijn van
twijfel over kan bestaan. Wij hebben vervolgens gepoogd, in navolging van
de lijn van de minister, om een en ander op een andere manier voor elkaar
te krijgen, maar ik stel vast, met de rapportage van de minister in de hand,
dat dit niet is gelukt, althans niet in voldoende mate.Minister Melkert:Voorzitter! De vraag of het voldoende is of niet, moet u zelf beantwoorden.
Er is precies gebeurd wat in het regeerakkoord is beschreven. Wij hebben zeker
bevorderd dat er banen voor laaggeschoolden zijn gekomen. Aan CAO's zijn lage
loonschalen toegevoegd. Wie bij het opschrijven van deze zin in het regeerakkoord
de fictie had dat wij de banen zelf zouden kunnen invullen, had geen kijk
op de arbeidsmarkt, ondanks al zijn ervaring.De heer Van Hoof (VVD):Dat is nooit de bedoeling geweest. De minister heeft gelijk dat hij die
banen en die CAO-schalen heeft bevorderd, maar niet op de manier zoals in
het regeerakkoord is omschreven, namelijk door het niet langer algemeen verbindend
verklaren. Ik heb vanmorgen al meer gemerkt dat de minister het regeerakkoord
niet exact in zijn hoofd heeft. Dat kan ook niet, ik heb ook moeten opzoeken.Minister Melkert:Dan was kennelijk een niet-algemeenverbindendverklaring de bedoeling van
de heer Van Hoof, zonder overigens naar de effecten te kijken. Dat is echter
nooit de interpretatie geweest.De heer Van Hoof (VVD):Voorzitter! Als de minister nog één keer wil luisteren.
Er staat: niet algemeen verbindend verklaren van CAO's op dit onderdeel.Minister Melkert:Wij hebben al eerder vastgesteld dat dit niet kan. Dat kan alleen op de
gehele loonparagraaf. Wij zijn niet vier jaar in stilte bezig geweest. Hier
is uitgebreid over gesproken. Als dit instrument alleen op de gehele loonparagraaf
ingezet kan worden, moet er naar de effecten worden gekeken. Ik houd staande
dat er behoorlijke resultaten zijn geboekt. In 1994 wilden wij dat er loonschalen
aan CAO's zouden worden toegevoegd. Dat is in betekenende mate gelukt. Hier
en daar kan het overigens nog beter, maar dit geldt al voor 80% van de werknemers.
Ik wijs overigens de hooggeleerde heer Van Vooren erop dat het percentage
banen dat tot stand komt in de laagste loonschalen hoger is dan nul. Op dit
punt valt een beweging waar te nemen die zich nog niet eerder heeft gemanifesteerd.
Het is nog niet genoeg – wij hebben vastgesteld dat er op een aantal
terreinen nog veel moet gebeuren – maar het is wel betekenend.De heer Van Hoof (VVD):Het gaat niet om 80% van de werknemers, maar om 80% van de CAO's en dat
is een aanmerkelijk verschil.Minister Melkert:Het gaat mij om het aantal werknemers dat hiervan kan profiteren. CAO's
met veel werknemers hebben een grotere betekenis dan CAO's waar weinig werknemers
onder vallen. Het gaat om het effect van het beleid en toch niet om het papier
van de collectieve arbeidsovereenkomst?De voorzitter:Ik vraag de minister met het oog op de tijd, minder retorische vragen
de zaal in te slingeren. Wil hij zijn betoog vervolgen?Minister Melkert:Voorzitter! Ik wil dat graag doen, maar ik neem toch aan dat u ook een
zekere waarde aan de retorica toekent.De voorzitter:Zeker, daarom heb ik het tot nu toe ook toegelaten.Minister Melkert:Voorzitter! Er zijn vragen gesteld over scholing van werkzoekenden, van
laaggekwalificeerde werknemers of van flexibele werknemers. Ook de vraag naar
de startkwalificatie van de langdurig werkloze is in dit verband van belang.
Mevrouw Adelmund heeft in dit verband op de zwarte lijst van de FNV gewezen.
Bij nader inzien blijkt dit een grijze lijst te zijn. Ik heb hierover uitgebreid
met de FNV gesproken en erop gewezen dat in de uitvoering
soms meer mogelijk is dan hetgeen waar gebruik van wordt gemaakt. De uitvoeringsinstanties
kunnen zich meer richten op het benutten van de bestaande mogelijkheden. Het
lijkt mij overigens mogelijk en nodig om de ruimte in de bijstand en in de
WW gelijk te schakelen. In de WW is er namelijk minder ruimte dan in de bijstand.
Er zal in het kader van de WW geëxperimenteerd worden met scholing. Meer
in het algemeen is het van belang dat wordt gekeken naar de mogelijke aanwending
van gelden uit deze fondsen voor dit soort inspanningen.Een belangrijk aandachtspunt vormen de flexibele werknemers, die nu in
fase 1 worden ingedeeld. Zij komen derhalve wat het arbeidsvoorzieningsintrumentarium
betreft niet in aanmerking voor scholing en opleiding. Ik ben met de arbeidsvoorziening
in gesprek gegaan om dat te veranderen. De arbeidsvoorziening heeft zich bereid
verklaard om de positie van flexibele werknemers in hun aanspraken op scholing
in het kader van dat instrumentarium waar te maken. Ik hoop dat daarover in
de komende maanden een reëel voorstel wordt gedaan.Ook de beroepskwalificatie voor langdurig werklozen komt in dit kader
naar voren. De heer Rosenmöller stelde een zeer reële vraag op dit
punt. Er zit een ernstige complicatie aan vast, namelijk dat voor degenen
die het betreft juist het volgen van scholing of een opleiding het laatste
is waar zij aan willen denken. Het zijn niet voor niets vaak drop-outs uit
een bepaalde opleiding, namelijk omdat zij het dus helemaal niet zagen zitten.
Het is moeilijk om deze mensen via een gerichte opleidingsinspanning terug
te krijgen op de arbeidsmarkt. Dus moeten wij zoeken naar een combinatie van
werk en opleiding, zoals dat ook in de WIW mogelijk wordt gemaakt. Dan werkt
men 19 uur en de overige uren volgt men een opleiding. Met het opleidings-
en activeringsbudget dat daarvoor is uitgetrokken, wordt dit expliciet nagestreefd.
In het kader van het aangekondigde programma "Een leven lang leren", waar
het kabinet ook de follow-up van het kennisdebat een plaats in wil geven,
zullen dit soort aspecten ook zeker een rol spelen. Het gaat om de employability.
Dan gaat het niet alleen om werkenden, maar ook om mensen zonder vaste contracten
en om werkzoekenden. Wij zullen proberen in samenhang, kijkend naar de regelgeving
en de financiering, daarvoor oplossingen te vinden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Er zijn nogal wat belemmeringen, ook bij de organisaties, die het voor
werkzoekenden moeilijk maken om via scholing – en dat is een onmisbaar
instrument – de stap naar een startkwalificatie te maken. De minister
heeft er een aantal besproken en hij heeft ook initiatieven genomen om die
belemmeringen weg te nemen. Hij heeft het perspectief geschetst dat dit soort
vraagstukken ook in "Een leven lang leren" aan de orde komt. Is het de bedoeling
dat er op dit punt een plan ontwikkeld wordt dat eventueel begin volgend jaar
aan de Kamer wordt voorgelegd? Ook kan ik mij voorstellen dat dit via "Een
leven lang leren" gebeurt.Minister Melkert:Het is mijn voornemen om daaraan aandacht te besteden in het kader van
het actieprogramma, dat uiteraard door het kabinet moet worden vastgesteld.
Ter vermijding van misverstanden wijs ik erop dat alle begrenzingen niet zomaar
weggenomen kunnen worden. Ik zeg niet dat de heer Rosenmöller dat heeft
gevraagd. Het lijkt mij bijvoorbeeld niet goed als men een HBO-opleiding of
een wetenschappelijke opleiding kan volgen met behoud van de bijstandsuitkering.
Ik ben niet van plan om daar "ja" tegen te zeggen. Er moeten wel grenzen in
acht worden genomen en ik denk dan aan een studiefinancieringssysteem. Voor
mij staat vast dat er met name in de WW en binnen de bijstandsuitkering wat
meer ruimte kan worden geboden. Volgens mij is die ruimte er nu al, maar deze
wordt verschillend geïnterpreteerd. Op dat punt moet er helderheid komen.
De Kamer mag mij daar in een later stadium op aanspreken.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het is inderdaad van belang dat er een aantal belemmeringen weggenomen
worden, uiteraard niet alle belemmeringen. Daar hoor ik graag nadere opvattingen
van het kabinet over. Ik zal daar in tweede termijn nog op terugkomen.Minister Melkert:Voorzitter! Mevrouw Bijleveld heeft een vraag gesteld over de participatiegraad
van ouderen. Zij heeft suggesties gedaan met betrekking tot de WW-premie en
een eventuele afdrachtskorting. Zij is bekend met ons onderzoek naar vormen
van premiedifferentiatie, die eventueel leeftijdsgebonden zouden kunnen zijn
in de WW. Maar het is te vroeg om daar op dit moment uitspraken over te doen.
Bij haar suggestie voor een afdrachtskorting voor werkgevers gericht op vermindering
van de loonkosten van oudere werknemers, zet ik een dik vraagteken. Wij moeten
ervoor uitkijken dat wij niet zoveel afdrachtskortingen introduceren, dat
er elders in het loongebouw een onevenredig zware druk op de hoger productieve
werknemers komt te liggen. Op dat punt zal de wal het schip keren. Ik ben
er groot voorstander van dat de systematiek van de afdrachtskortingen met
name is gericht op de laagproductieve werknemers. Oudere werknemers zijn niet
per definitie laagproductief en bovendien zijn het er bijzonder veel, dus
dat kan in de papieren lopen. Die weg lijkt mij dan ook minder voor de hand
liggend.Voorzitter! Ik kom op een aantal punten die betrekking hebben op het inkomensbeleid.
Vervolgens ga ik nog in op het belastingplan. Het einde is dus in zicht!De voorzitter:Bent u in staat uw betoog voor half één af te ronden?Minister Melkert:Ja.Voorzitter! Ik kom ten aanzien van het inkomensbeleid terug bij waar ik
mee begon, namelijk dat het lijkt alsof 1994 al ver achter ons ligt. Ik ben
bereid op dit punt grote ontevredenheid tentoon te spreiden. De welvaart is
in Nederland ongelijk verdeeld. De inkomensverschillen zijn toegenomen; overigens
voor deze kabinetsperiode meer dan in deze periode. De toename van de inkomensverschillen
in deze periode betreft met name die buiten het standaard koopkrachtbeeld.
Ik vind het overigens zeer acceptabel daarover te spreken, want het is een
onderdeel van de maatschappelijke realiteit. Het constateren van het fenomeen
is wel gekoppeld aan de vaststelling dat er beperkte mogelijkheden zijn om
daar direct wat aan te doen, zij het dat in het kader van het belastingplan
de vraag aan de orde dient te zijn hoe het uiteenlopen van inkomens
beter in de hand gehouden kan worden.De heer Van Dijke (RPF):De vaststelling is één en het eraan toekennen van een waardeoordeel
is twee. Kan de minister deze ontwikkeling van een waardeoordeel voorzien?
Vindt hij dat er nog wel ruimte is, dat de grenzen zijn bereikt of dat dit
teruggedrongen moet worden?Minister Melkert:Ik vind de ontwikkelingen van met name de hogere inkomens buiten de sfeer
van de looninkomens niet passen in het type samenleving dat wij in stand moeten
houden, ook voor het behoud van de sociale cohesie, de leefbaarheid en maatschappelijke
deelname voor eenieder. Die zaken komen onder spanning te staan als de individuele
inkomens te ver uiteenlopen. Er zijn tendensen die ons moeten alarmeren.De heer Van Dijke (RPF):Dat betekent actie van het kabinet?Minister Melkert:Ja.De heer Van Dijke (RPF):Waarom legt de minister de cesuur zo nadrukkelijk bij het looninkomen?
Vindt hij dat het sein daarvoor niet op rood staat?Minister Melkert:Ik zie dat niet als een absoluut verschil, want naarmate de looninkomens
hoger worden, komt men dichter bij de feitelijke inkomsten van mensen, maar
het minder zichtbare deel van de inkomensontwikkeling moet ons nog het meeste
zorgen baren. Aan wat je ziet, kun je zelf wel wat doen. De koopkrachtplaatjes
spelen daarbij ook een rol. Wij kunnen de effecten van de overheidsmaatregelen
op de inkomens van twee, drie of vier keer modaal volgen. Het is interessant
dat zich in de afgelopen jaren tussen tweemaal modaal en het minimum een behoorlijk
evenwichtige ontwikkeling heeft voorgedaan. Er zijn echter ook onzichtbare
ontwikkelingen. Ik spreek dan ook niemand tegen die signaleert dat er aanwijzingen
zijn dat de inkomensverschillen groter worden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Is de minister van mening dat het kabinet de taak heeft om via gerichte
politiek de inkomensverschillen, die de neiging hebben groter te worden c.q.
groter zijn geworden, te verkleinen?Minister Melkert:Ja. Ik verwijs naar het voorstel van staatssecretaris Vermeend inzake
de opties en naar de discussie die is gevoerd in het kader van het belastingplan.
Het is daarbij van belang om – met name de heer Van Zijl heeft dat ingebracht –
vooruitkijkend naar de belastingsystematiek in de komende jaren, de belastingen
onverkort te beschouwen als een instrument van inkomenspolitiek.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Toch is dat er in de afgelopen jaren niet van gekomen, ook niet met dit
kabinet. Want ook onder dit kabinet zijn de inkomensverschillen weer gegroeid
en daarop heeft de minister op een bepaalde manier lijdzaam toegezien, want
er zijn geen instrumenten ontwikkeld waardoor de inkomensgroei aan de bovenkant
via een bewuste politiek zou zijn afgeremd. Daarvan had het belastinginstrument
een belangrijk onderdeel kunnen zijn. Is het inderdaad de bedoeling van dit
kabinet om straks enkele scenario's in het belastingplan te presenteren die
zijn gericht op het verkleinen van de inkomensverschillen?Minister Melkert:Ik vind dat de heer Rosenmöller geen recht doet aan hetgeen in deze
periode door het kabinet is ingezet. Hij dacht toch niet dat wij de cijfers
van de koopkrachtontwikkeling zo zouden hebben gekregen – bijvoorbeeld
een zeer grote plus voor de alleenstaande AOW'er – als daar geen belastinginstrument
in nivellerende zin voor ingezet zou zijn? Dat de alleenstaande AOW'er er
in vier jaar 8% bij krijgt, gaat namelijk niet vanzelf.De heer Rosenmöller gaat ook voorbij aan het wetsvoorstel dat is
ingediend. Dat komt ook niet zomaar uit een gedachte voort, maar uit bepaalde
feiten. Zo acht het kabinet het niet gewenst dat er zoveel inkomen wordt ontleend
aan de waardestijging van de opties voor werknemers. Dat is namelijk een loonbestanddeel
dat op de een of andere manier als zodanig benaderd moet worden. Dat is dus
niet gering.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Allereerst verschillen de minister en ik van mening over het
gevoerde inkomensbeleid, maar daar hebben wij al vaak over gesproken, dus
ik vind het niet nodig om daar nu weer uitgebreid op in te gaan. Bovendien
had de Kamer natuurlijk graag de beschikking gehad over hetgeen het kabinet
van plan is de samenleving en ons voor te houden met betrekking tot het belastingplan.
Dan hadden wij enige indicatie gehad van het antwoord op de vraag of er voor
de volgende eeuw via de fiscale techniek een halt kan worden toegeroepen aan
de tegenstelling tussen armoede en verrijking die er onmiskenbaar is en waardoor
een tweedeling in de samenleving zich dreigt te verscherpen, dan wel of er
een bepaalde mate van nivellering kan worden ingezet. Dat is mijn wens, maar
ik kan niets beoordelen en daarom is verdere discussie op dit moment zinloos.Minister Melkert:Ik betreur het zeer dat de heer Rosenmöller dat zegt en ik vind het
ook goedkoop van hem om dit zo te doen. In 1994 startten wij met een bepaald
inkomensbeeld. Ik herinner mij nog goed dat de heer Rosenmöller de heer
Kok bijna over de balustrade trok. Het ging over meer minnen voor de minima
en over minder minnen voor iedereen, maar vooral voor de mensen met de hogere
inkomens. De heer Rosenmöller vroeg zich af hoe wij aan dat avontuur
konden beginnen. In het regeerakkoord hebben wij toen opgenomen dat het voor
de regering geen doel was, omdat zij van mening was dat het niet voldoende
was. Er moest dus voor gezorgd worden dat het beter werd.Alle minnen zijn na vier jaar inmiddels veranderd in plussen. Zo gaat
het om plussen die in het bijzonder terechtkomen bij de werkende minimumloner
met kinderen en bij de alleenstaande AOW'er. Als daar de individuele huursubsidie
bij wordt opgeteld, is er een aanzienlijk nivellerender uitkomst te zien dan
ooit eerder bedacht had kunnen zijn. De plussen doen overigens niets af aan
het probleem dat de niet zichtbare inkomensontwikkeling natuurlijk ook zo
zijn eigen gang gaat. Het kabinet heeft terzake echter niet stilgezeten, zoals
blijkt uit het recente initiatief dat wij op dit punt hebben genomen.Ik wil dus wel van de heer Rosenmöller aannemen dat heus de vlag
niet in top hoeft over deze ontwikkeling. Ik weet immers ook heel
goed wat er in de vijftien jaar hiervoor is gebeurd. Ik neem ook aan dat je
zo je opvattingen kunt hebben – ik geef die niet vanuit het kabinet,
vooruitlopend op het belastingplan – over de wijze waarop het in de
toekomst moet, maar je kunt toch echt niet met droge ogen staande houden dat
in deze periode de kloof tussen verschillende inkomens en tussen arm en rijk
zou zijn vergroot, integendeel. De heer Rosenmöller heeft een "credit"
opgebouwd door hier jaar in jaar uit op te hameren, ook voordat een kabinet
eraan toe was om iets te doen. Het zou gewoon aardig zijn als hij zou zeggen
dat wat ik stel, op zichzelf waar is, maar dat dit dan de voorbode moet zijn
van nog veel meer. Ik parafraseer dus nu zijn vermoedelijke woorden op dit
punt. Dit zou gewoon aardig zijn. Kom nou eens over de brug.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De kwaliteit van de retorica is volgens mij sterker, als je niet zelf
het antwoord geeft. Ik ben al een keer over de brug gekomen en ik ben al een
keer fideel genoemd door de minister. Je moet ontzettend uitkijken dat je
niet aan alle kanten in het pak wordt genaaid. Hier is echt sprake van een
behoorlijk meningsverschil tussen de minister en mij. Ik heb met enige regelmaat
gezegd dat mijn fractie ontevreden is over het inkomensbeleid tegen de achtergrond
van de groei die wij de afgelopen jaren hebben gehad. De minister heeft zelfs
gezegd dat ik krediet heb opgebouwd, maar zover zou ik zelf niet willen gaan.
Er staat 0,25% à 0,75% voor de minima, exclusief de IHS. Ik heb gezegd
dat niet iedereen dat bereikt en dat ik dat te weinig vind. Ik heb elk jaar
wijzigingsvoorstellen gedaan en bij de algemene beschouwingen gepleit voor
concrete voorstellen op dit terrein. Over cijfers en ontwikkelingen hoef je
niet van mening te verschillen, maar over de politieke richting in de jaren
1994-1998 kun je andere opvattingen hebben. Ik was geïnteresseerd in
andere uitkomsten dan de cijfers ons op dit moment tonen.Minister Melkert:U wilt dat de inkomensverhoudingen veranderen. Zonder de IHS gaat een
werkende minimumloner er 2% op vooruit, en twee keer modaal 1%, maar het gaat
mij niet om die procenten. Dat is zeker niet iets om de vlag voor in top te
hangen. Het gaat mij erom dat er in die verhouding andere keuzes zijn gemaakt
dan de keuze die net zo goed mogelijk zou zijn geweest, namelijk om het precies
andersom te doen en in veel ernstiger mate. Ook zonder de individuele huursubsidie
is de alleenstaande AOW'er er bijna 6% op vooruitgegaan. Waar zijn de tijden
gebleven dat over de AOW werd gezegd dat bevriezen ongeveer het maximum was
dat wij konden bereiken? Wij hebben daar andere keuzes in gemaakt. Het is
goed om dat vast te stellen, want dat is niet niets.De voorzitter:Misschien kan de heer Rosenmöller in tweede termijn nog eens op dit
soort vragen ingaan.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Ik lever kritiek op die onderdelen vanuit mijn overtuiging.
Wij hebben met enige regelmaat alternatieven voorgelegd aan de minister, waar
ik achtersta. Als de minister iets zegt over de AOW, vind ik dat prima, maar
daar gaat het mij niet om. Ik heb het over het inkomensbeleid als geheel en
niet over één element daaruit. Dat vind ik krenten uit de pap
halen. Ik zoek naar een trendbreuk in het inkomensbeleid, gericht op verkleining
van de inkomensverschillen. De maatschappelijke werkelijkheid is nog iets
anders dan de koopkrachtcijfers, maar daar wil ik in tweede termijn best nog
een opmerking over maken.Minister Melkert:Voor een aantal groepen, in het bijzonder de ouderen, hebt u die trendbreuk
op een presenteerblaadje gekregen. Vier jaar geleden had u er niet van kunnen
dromen dat deze mogelijk zou zijn, maar daar is voor gekozen en dat resultaat
ligt er.Voorzitter! Dan kom ik op de vraag of het sociaal minimum omhoog moet.
Dat pleidooi is wel te begrijpen, als je kijkt naar de inkomensniveaus zoals
zij nu zijn, maar het gaat wel een beetje voorbij aan de aanzienlijke verhoging
die de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden. Ik wijs op de naakte getallen.
In 1994 lag het sociaal minimum op ƒ 22.455. In 1998 ligt het meer
dan ƒ 2000 hoger. Voor de AOW'er gaat het om ƒ 2300 en voor
de gehuwde AOW'er om ƒ 2850 meer dan in 1994. Daar zit natuurlijk een
zekere compensatie in voor de prijsontwikkeling, maar er zijn wel een paar
duizend gulden bijgekomen.Ik wil graag nog iets zeggen over hoe dat komt, omdat er voortdurend sprake
is van een misverstand in de discussie. Als je koppelt aan een verhoging van
de lonen, dan verhoog je het sociaal minimum. Er is iets heel geks in het
spraakgebruik geïntroduceerd. Wij hebben het altijd over een loonsverhoging
van bijvoorbeeld 2% of 3% boven de prijsindex, of zelfs als zij daar gelijk
aan is, maar er wordt gesproken van koppeling alsof daarbij niet sprake is
van verhoging van het sociaal minimum in reële termen. Het sociaal minimum
is door ons dus drie keer achter elkaar verhoogd. Ik vind het van belang dat
wordt vastgesteld dat dit gebeurt. Als er vervolgens wordt gevraagd om er
iets bovenop te doen, komen er andere keuzen om de hoek kijken. Het gaat dan
om een verhoging die, ook in verhouding tot wat elders gebeurt, een extra
effect met zich brengt. Het is nivellerend bij de inkomensgevolgen. Het heeft
ook werkgelegenheidsconsequenties, zoals wij weten. Daarom komt de vraag aan
de orde naar de vormgeving en de instrumenten die ingezet worden om een effect
te bereiken. Wordt het generiek of specifiek gedaan? Daarover zijn terecht
vragen gesteld. Dit alles gebeurt dan echter wel bovenop de verhoging van
het sociaal minimum.De heer Van Zijl (PvdA):Ik ben het zeer eens met wat de minister tot nu toe heeft gezegd. Hij
suggereert echter dat een verhoging van de uitkeringen bovenop de koppeling
altijd een inloop op de loonontwikkeling betekent. De minister sprak van een
nivellering. Dat is echter niet helemaal waar. Het gaat hier om de vraag of
er in de afgelopen jaren buiten de gewone loonsverhoging in de incidentele
sfeer dingen zijn gebeurd die bij optelling leiden tot een loonsverhoging,
maar waarbij de uitkeringen niet zijn meegegaan. Dat is een tussentraject
dat niet leidt tot nivellering, maar tot aanpassing.Minister Melkert:Het is niet helemaal ten onrechte dat de heer Van Zijl dit zegt. Van extra
verhogingen van het sociaal minimum kan echter het signaal uitgaan dat het
geen nivellering mag zijn. Dat kan elders snel worden opgepakt worden en tot
een algemene ronde leiden. In geldtermen is dat interessant
voor degenen op het sociaal minimum. Het zou ons echter in totaal niet veel
verder helpen.De heer Van Zijl beweert dat er ook in de loonontwikkeling zelf een zekere
incidentele ontwikkeling zit die, bij elkaar opgeteld, de lonen gemiddeld
genomen wat hoger doet zijn. Ik vertaal dit punt in de vraag of dit op gezette
tijden niet ingehaald moet worden bij de uitkeringen. Ik wijs erop dat een
incidentele loonontwikkeling niet veralgemeniseerd mag worden. Wij doen dat
overigens wel in onze macrocijfers. Mevrouw Bijleveld sprak daarom van een
niet volledige koppeling of woorden van die strekking. Ik vind dat onjuist.
Het incidentele loon is immers een macrocijfer waaronder een heleboel microrealiteit
ligt die voor sommigen wel incidentele vooruitgang zal betekenen, ook meer
dan gemiddeld, en voor anderen juist niet. Wij moeten dus erg uitkijken om
het incidentele deel linea recta te vertalen naar het sociaal minimum, omdat
er dan toch een effect ontstaat waarbij uitkeringen en lonen naar elkaar toegroeien.
In werkgelegenheidstermen is dit als structurele ontwikkeling niet gewenst.De heer Van Zijl (PvdA):Daar bestaat geen twijfel over. De meeste banen komen er als wij het verschil
groter laten worden. Dat is het dilemma. Kan de minister echter aangeven hoe
de wet op dit vlak moet worden geïnterpreteerd? De wet zegt toch dat
af en toe bekeken moet worden of, naar gelang de omstandigheden bij groei,
werkgelegenheid en het perspectief op de langere termijn, het element van
het incidentele niet op een bepaalde manier moet worden verdisconteerd in
de koppeling?Minister Melkert:Het hoeft niet per se om het incidentele element te gaan. Er wordt in
de wet ruimte geboden om in meer algemene zin de inkomensontwikkeling bij
het sociaal minimum af te zetten tegen wat er overigens aan inkomensontwikkeling
wordt geregistreerd in de samenleving. Daarbij kunnen tal van overwegingen
een rol bij spelen. Ik vind het op zichzelf legitiem dat de heer Van Zijl
deze punten naar voren brengt. Ook wat mij betreft kunnen het punten van overweging
zijn bij de periodieke beoordeling van de hoogte van het sociaal minimum.
Dat kan in een volgende kabinetsperiode aan de orde zijn. Ik wijs er echter
op dat hiervan niet de suggestie moet uitgaan dat er nu geen sprake zou zijn
van verhoging van het sociaal minimum. Dat is immers nu al drie jaar achter
elkaar wel degelijk het geval. Er kunnen bovendien nadelige kanten zitten
aan het linea recta doorvertalen van het incidentele looncomponent naar het
sociaal minimum.De heer Van Dijke (RPF):Ik zal niet ontkennen dat het sociaal minimum is verhoogd. De vraag blijft
staan of dit gelijke tred houdt met de kostenontwikkeling en of bij het bepalen
van de kostenontwikkeling alle factoren zijn meegenomen. Daarbij moet men
natuurlijk een vraagteken zetten.Minister Melkert:Dit wil ik afhouden. Dat geldt ook voor de prijsindexcijfers en de consumentenprijsindex.
Daarbij wordt altijd van bepaalde gemiddelden en bepaalde pakketten uitgegaan.
Het is toch vrij algemeen geaccepteerd dat de pakketten waarmee wij werken,
een redelijk representatief beeld geven van de situatie die mensen ervaren?
Ik denk niet dat dit specifiek aandacht behoeft in dit kader.De heer Meyer (groep-Nijpels):Naar mijn mening is de groei van de consumptie een oorzaak van de verhoging
van de lonen en dus ook van het minimum. Ik begrijp dan ook niet dat u de
hoogte van het minimum helemaal aan de werkgelegenheid koppelt. Ik denk dat,
naarmate er meer geld wordt besteed, de werkgelegenheid vanzelf groeit.Minister Melkert:Voorzitter! Waar het gaat om "vanzelf-redeneringen" in de economie bewaar
ik altijd een gepaste afstand. Ik geloof dat de orde der dingen zeer belangrijk
is, maar voor het goede begrip houd ik de heer Meyer voor dat de koppeling
plaatsvindt aan de loonontwikkeling die weer een uitdrukking is van de welvaartsgroei.
Die groei wordt genoteerd, ervan uitgaande dat de loonontwikkeling de productiviteitsgroei
niet te boven gaat en, als het even kan, ook ruimte laat voor winst en investeringen
in opleidingen enz. Een gedeelte van de welvaartsgroei komt via de koppeling
terug in de ontwikkeling van het sociaal minimum. Met die situatie hebben
wij nu te maken.De voorzitter:Hoeveel tijd denkt u nog nodig te hebben en welke onderwerpen moeten nog
besproken worden?Minister Melkert:Ik heb nog enkele punten te bespreken met betrekking tot specifiek inkomensbeleid.
Vervolgens ga ik nog even in op het belastingplan.De voorzitter:De bedoeling is dat wij nog vóór de lunchpauze een kort
debat over Schengen houden, in verband met de toetreding van Griekenland.
Heeft u er bezwaar tegen het resterende gedeelte van uw betoog na de pauze
uit te spreken?Minister Melkert:Geen bezwaar.De voorzitter:Dan stel ik voor, te voldoen aan het verzoek van de vaste commissies voor
Justitie en voor Buitenlandse Zaken en de algemene commissie voor Europese
Zaken. Na een korte schorsing zal met het korte Schengendebat worden begonnen.
Ik maak de woordvoerders er ten overvloede op attent dat het om een tweeminutendebat
gaat.De (algemene) beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-2575-2593.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl