Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het Akkoord betreffende Gemeenschapsoctrooien; Luxemburg 15 december 1989 (Trb. 1990, 121) (23953, R1524).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 6089-6103

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-09-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 100, pagina 6089-6103

07-09-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23953Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel De kwaliteit van zorginstellingen (Kwaliteitswet zorginstellingen) (23633)Pagina 6104-6109
de behandeling van:Verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (23954, nrs. 101 t/m 116).Pagina 6089-6089
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het Akkoord betreffende Gemeenschapsoctrooien; Luxemburg 15 december 1989 (Trb. 1990, 121) (23953, R1524).Pagina 6089-6103
Regeling van werkzaamhedenPagina 6103-6104
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Faillissementswet in verband met de sanering van schulden van natuurlijke personen (22969) en het wetsvoorstel Inwerkingtreding van en aanpassing van wetgeving aan de wijziging van de Faillissementswet in verband met de sanering van schulden van natuurlijke personen (Invoeringswet schuldsaneringsregeling natuurlijke personen) (23429).Pagina 6109-6134
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellenPagina 6134-6134

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 289 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Goedkeuring
van het Akkoord betreffende Gemeenschapsoctrooien; Luxemburg 15 december 1989
(Trb. 1990, 121) (23953, R1524).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Voûte-Droste (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het Akkoord past in het streven om voor industriële
eigendomsrechten een communautair systeem in het leven te roepen om zodoende
de concurrentievervalsingen, die kunnen voortvloeien uit het territoriale
karakter van de nationaal beschermde rechten, op te heffen. Dit zal uiteindelijk
moeten leiden tot een vrij verkeer van door octrooien beschermde goederen.
 
 Het octrooirecht heeft twee belangrijke uitgangspunten. Het eerste is
het stimuleren van het doen van uitvindingen, en dat past mooi in het technologiebeleid
dat Nederland voert; volgende maand discussiëren wij over de nota Technologie
in beweging. Het tweede uitgangspunt is het publiceren en openbaar maken van
de uitvinding, zodat de techniek daarop kan voortbouwen. Als beloning ontvangt
de octrooihouder een tijdelijk, regionaal begrensd monopolie. Al in 1938 merkte
mr. Dijkmeester in het gedenkboek naar aanleiding van 25 jaar Octrooiraad
op, dat de nijverheid door octrooien wordt bevorderd. Het is geen toeval dat
in de landen met de meeste octrooien – op dit moment is dat de VS –
de industrie het hoogst ontwikkeld is. Daar is een groot aantal ondernemingen,
met name op technologisch gebied. Bijna zestig jaar later is deze opvatting
nog steeds van toepassing.
 
 Het Europese octrooi, het bundeloctrooi, biedt de mogelijkheid om octrooi
aan te vragen in een aantal Europese landen, waarbij de octrooibescherming
is beperkt tot een aantal aangewezen Europese landen. Wordt
de mogelijkheid gehandhaafd dat het bedrijfsleven in de toekomst kan kiezen
voor het Europese octrooi of het Gemeenschapsoctrooi? Voor mij is dat vanochtend
een kernvraag, want de overgangstermijn naar het Gemeenschapsoctrooi is van
groot belang, omdat het regime van het Akkoord dan niet dwingend opgelegd
hoeft te worden. Wanneer wordt geoordeeld over de duur van de overgangstermijn?
Op voorstel van de Europese Commissie kan deze overgangstermijn door de Raad
van ministers beëindigd worden. Afgaande op de kritiek op dit Gemeenschapsoctrooi
van het bedrijfsleven in Nederland en ook elders in Europa, pleit mijn fractie
ervoor dat de mogelijkheid om te kiezen tussen het Gemeenschapsoctrooi en
het Europese octrooi altijd open zal blijven, dit vooral gelet op de hoge
kosten.
 
 Goede toegankelijkheid van het Gemeenschapsoctrooi is met name ook van
groot belang voor het midden- en kleinbedrijf, want ons MKB heeft grote moeite
met de gang naar Europa. Het innovatief vermogen van het MKB moet niet worden
belemmerd door dit Gemeenschapsoctrooi. Als het GOV eenmaal in werking is
getreden, bepaalt regel 32 van het uitvoeringsreglement dat er een boete betaald
moet worden als men tijdens de GOV-procedure alsnog kiest voor het Europese
octrooi. Als het Gemeenschapsoctrooi weinig wordt gebruikt – en dat
vreest men – kan de beperkte commissie besluiten om de boete te verhogen
teneinde het Gemeenschapsoctrooi te stimuleren. Ik verneem graag van de staatssecretaris
of zij bereid is, te pleiten voor een overgangstermijn voor onbepaalde tijd.
In deze termijn moet het mogelijk blijven om zonder boete het Gemeenschapsoctrooi
naast het Europese octrooi te gebruiken.
 
 Het doel van het octrooi is het stimuleren van de techniek. Daarop gelet,
is het van belang dat het Gemeenschapsoctrooi goed toegankelijk is voor het
Nederlandse bedrijfsleven en dan juist voor het MKB. Voor het grote bedrijfsleven
is het evenzeer van belang, maar dat heeft meer mogelijkheden, alhoewel de
kosten zeer hoog zijn.
 
 Is er bij de totstandkoming van het Akkoord rekening gehouden met deregulering,
eenvoudige procedures en zo laag mogelijke kosten, waaraan wij in Europa nu
zo veel aandacht trachten te besteden? De commissie deregulering (Molitor)
heeft een rapport uitgebracht over de vereenvoudiging van de Europese regelgeving.
In hoeverre zijn vereenvoudiging en deregulering mogelijk, zodat het Gemeenschapsoctrooi
bereikbaar wordt voor het MKB? In hoeverre is er een soort "MKB-toets" toegepast?
Is daar überhaupt wel aan gedacht in die lange ontstaansgeschiedenis?
 
 Om ondernemers te stimuleren tot investeringen en innovatie is een goede
voorlichting betreffende octrooibescherming noodzakelijk. Op welke wijze denkt
de staatssecretaris een en ander inhoud te geven? Kunnen branche-organisaties
of andere organisaties daartoe gestimuleerd worden? Op die manier kan ons
bedrijfsleven op de hoogte worden gesteld van de mogelijkheden van het octrooi.
Dat is van groot belang voor de stimulering van innovatie. Op welke wijze
denkt de staatssecretaris dit te bevorderen?
 
 De kosten van het bedrijfsleven voor een Europees en een Gemeenschapsoctrooi
bestaan uit: de kosten voor de octrooigemachtigde, de taksen en de vertaalkosten.
De vertaalkosten van het gehele octrooischrift van het Gemeenschapsoctrooi
zijn, zoals het er nu naar uitziet, bijzonder hoog. Hetzelfde probleem doet
zich voor bij het verkrijgen van het Europese octrooi. Per 1 januari 1995
zijn er in de Europese Unie vijftien staten met elf talen. Eén taal
is de proceduretaal en er zijn tien vertalingen nodig. Wanneer het Akkoord
ook van toepassing wordt op Noorwegen en IJsland – wat toch te verwachten
is – komen er weer twee talen bij. Bij toetreding van Polen, Tsjechië,
Slowakije en Hongarije komen er nog eens evenzovele talen bij.
 
 Voor het Europese octrooi is de commissie octrooirecht ingesteld door
de raad van bestuur van de Europese octrooi-organisatie. In april jongstleden
is men bij elkaar geweest om tot een oplossing te komen voor hetzelfde vertaalprobleem
met betrekking tot het Europese octrooi. De commissie octrooirecht is er unaniem
voorstander van – daar zaten ook de ambtenaren van Economische Zaken
bij, dus ik ben zeer geïnteresseerd in de mening van de staatssecretaris –
om alleen een vertaling van het uittreksel en de octrooiconclusies te verlangen.
Dat is interessant, want een samenvatting kan zo goed geformuleerd zijn dat
die al zeer veel inzicht geeft. Wat doet de staatssecretaris met de uitspraak
van de commissie octrooirecht?
 
 De totale kosten van de vertalingseis, zoals nu in het Akkoord vervat,
bedragen voor de Europese industrie ongeveer 880 mln. Deze kosten zijn dus
bijzonder hoog. Bij vermindering kunnen deze bedragen bijvoorbeeld ingezet
worden voor R en D. Dit is dringend noodzakelijk voor de Nederlandse economie,
maar ook voor die van Europa. Ik overweeg, in tweede termijn een motie in
te dienen waarin ik de regering verzoek, bij de lidstaten van EU te bevorderen
om het vertaalprobleem op te lossen door de mogelijkheid te bieden slechts
de conclusies en/of de samenvattingen van het octrooischrift in alle officiële
talen van de EU te vertalen. Dit zal een enorme stap zijn en er zijn wat weerstanden
die overwonnen moeten worden, maar wij moeten ook proberen, de zaken in Europa
doelmatig en functioneel te maken.
 
 Voorzitter! Ik ga vervolgens in op het creëren van een doelmatige
regeling voor de rechtspraak. Is de staatssecretaris bereid, ervoor te pleiten
dat het ingewikkelde systeem van geschillenbeslechting vereenvoudigd wordt?
Wat het Gemeenschappelijk hof van beroep betreft, hecht de VVD-fractie aan
de uniformering van de systemen van geschillenbeslechting van het Europees
octrooiverdrag en van het Akkoord betreffende Gemeenschapsoctrooien.
 
 Mevrouw Witteveen van de PvdA-fractie zal hier nader op ingaan. Mijn fractie
steunt haar betoog en dat geldt ook voor de motie op dit punt, die zij eventueel
zal indienen. Het gaat erom, te bevorderen dat het Gemeenschappelijk hof van
beroep ook een taak krijgt in de inbreuk- en nietigheidsprocedure voor Europese
octrooien. Kunt u inzicht geven in de kosten van dit nieuw in te stellen hof
van beroep in Luxemburg? De VVD is altijd huiverig voor nieuw in te stellen
organisaties als deze niet functioneel zijn. Wij hebben daar een aantal voorbeelden
van. Wij hechten aan een sobere instelling die in evenredigheid met de werkdruk
opgebouwd zal worden. Dit klemt te meer daar er grote vraagtekens zijn bij
het gebruik van het Gemeenschapsoctrooi, zoals ik zojuist
al aangaf. De VVD-fractie is tegen het in het leven roepen van een duur en
nieuw apparaat als het Akkoord niet levensvatbaar blijkt te zijn, zoals ook
VNO, NCW en MKB hebben aangegeven.
 
 Wij vragen tevens, te bevorderen dat de kamers van het nieuwe hof worden
samengesteld uit technische en octrooi-juridische deskundigen uit de kamers
van beroep van het EPO en dat verder nog octrooirechters uit de landen van
de partijen in de betreffende casus worden toegevoegd. Wat is uw reactie hierop?
 
 Ik wijs er voorts nogmaals op dat de Gemeenschapsoctrooirechtbanken ingebed
worden in het nationale bewijs- en procesrecht. Dit leidt ertoe dat er geen
werkelijke harmonisatie wordt bereikt. In de nota naar aanleiding van het
verslag spreekt de vorige staatssecretaris van aarzelingen bij de Europese
Commissie om initiatief te nemen tot het doen van voorstellen over harmonisatierichtlijnen
op dit gebied. Deze staatssecretaris geeft dat zelf ook aan. Is zij bereid
om in Europees verband te bepleiten, zo snel mogelijk te komen tot een harmonisering,
hoewel dit een heel gevoelige en moeilijke zaak is?
 
 In kamerstuk 23732, nr. 1, uit de vorige staatssecretaris haar bezorgdheid
over daling van het aantal octrooi-aanvragen in Europa. Ratificatie van het
Akkoord in de huidige vorm brengt een risico van versnelling van de daling
met zich mee, wat slecht is voor de technologische ontwikkeling. Wat is de
mening van de staatssecretaris daarover?
 
 Het ontbreken van een regeling van voorgebruik en gedwongen licentie is
ook een punt waaraan ik nog aandacht wil besteden. In bijlage 1 van het Akkoord
is een resolutie te vinden betreffende het voorgebruik en eerder bezit. Hierin
staat te lezen dat de regeringen van de lidstaten van de Europese Gemeenschap
erkennen dat artikel 37 van het Gemeenschapsoctrooiverdrag herzien moet worden
en dat zij hebben besloten tijdig een begin te maken met de procedure tot
herziening van het Akkoord, teneinde – ik citeer – "een recht
in het leven te roepen dat berust op het voorgebruik of het eerder bezit van
een uitvinding die het onderwerp van een Gemeenschapsoctrooi vormt en dat
op de gezamenlijke grondgebieden van de Verdragsluitende Staten eenvormige
rechtsgevolgen heeft". Dat is bijzonder belangrijk.
 
 Voorzitter! Er zijn een aantal zaken die grote kritiekpunten oproepen
bij dit verdrag. De neiging bestaat om niet te ratificeren. Gezien echter
de lange voorgeschiedenis en het belang dat wij hechten aan een doelmatig
gebruik van het Akkoord, hebben wij niet gekozen voor het afwijzen, hoewel
de neiging daartoe wel bestond. Afhankelijk van het antwoord van de staatssecretaris
en de mogelijkheden die zij met name wil stimuleren om een aantal zaken te
wijzigen, zodat het een bruikbaar verdrag wordt, zijn wij bereid om daarin
mee te gaan.
 
 Tot slot wil ik de staatssecretaris graag nog een paar mogelijkheden aanreiken.
Een verdrag wijzigen is niet makkelijk, maar er zijn misschien een paar mogelijkheden.
Ik zou hierover graag de mening van de staatssecretaris vernemen.
 
 1. De nieuwe lidstaten van de Europese Unie (Finland, Zweden en Oostenrijk)
moeten toetreden tot het Akkoord, waarbij een afzonderlijke overeenkomst gesloten
kan worden over de wijze waarop deze landen zullen toetreden. Bent u bereid
het toetredingsverdrag voor de drie nieuwe lidstaten aan te grijpen om een
aantal van de hierboven genoemde wijzigingen (moties) door te voeren?
 
 2. Of is het wellicht mogelijk om bij de herziening van het Akkoord ten
behoeve van de regeling van voorgebruik de andere aanpassingen mee te nemen?
Ik doel dan vooral op het taalprobleem.
 
 3. Is het mogelijk om het Akkoord te vervangen door een verordening van
de Europese Unie waarin de gewenste aanpassingen worden opgenomen? Het Gemeenschapsmerk
en het Gemeenschapssiermodel worden in een Europese verordening geregeld.
Ook voor het Gemeenschapsgebruikmodel doet de Europese Commissie een voorstel
om deze per Europese verordening in te voeren. Graag een reactie.
 
 Als laatste vragen wij u, zeer regelmatig een evaluatie te houden bij
het gebruik en de invoering van het Gemeenschapsakkoord.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Hoeven (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het voorstel van rijkswet is eigenlijk heel summier.
Het betreft de goedkeuring van het op 15 december 1989 in Luxemburg tot stand
gekomen Akkoord betreffende Gemeenschapsoctrooien, alsmede de ingangsdatum
van de wet, namelijk de dag na de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin
zij wordt geplaatst. Eigenlijk is dat alles voor zover het de
competentie van de Kamer betreft; daar houdt het mee op.
 
 Aan de tekst van het Akkoord kan de Kamer niets wijzigen. De Nederlandse
regering is akkoord gegaan met de gehele tekst van het onderhavige verdrag,
dat alleen met unanimiteit gesloten kon worden. Dat betekent dus dat wij onze
kritiek op dit punt – voor een groot deel kan ik mij vinden in de opmerkingen
van mevrouw Voûte – alleen maar kunnen spuien in de vorm van de
vraag aan de Nederlandse regering, aan de staatssecretaris, of zij bereid
is, op een aantal kritiekpunten actie te ondernemen, zodat het verdrag verbeterd
kan worden. Wij kunnen alleen maar "ja" of "neen" zeggen en dat beperkt natuurlijk
onze mogelijkheden. Dat neemt niet weg dat in de memorie van antwoord een
aantal van de in het verslag gesignaleerde problemen behandeld en afgedaan
is. Maar er is een aantal zaken blijven liggen en daar wil ik op ingaan.
 
 Het verslag van de Kamer was behoorlijk kritisch wat de consequenties
betreft voor vooral het bedrijfsleven, en dat ondanks het feit dat de totstandkoming
van het Akkoord gezien werd en wordt als een belangrijke bijdrage aan de totstandkoming
van de interne markt, tenminste vanaf het moment waarop alle oude lidstaten
het Akkoord hebben goedgekeurd, en dat duurt nog wel even. Ik heb begrepen
dat zes landen nog moeten ratificeren, zodat wij nog een lange tijd te gaan
hebben voordat het Akkoord in werking kan treden.
 
 Voorzitter! Het Akkoord is ook van belang omdat de begrippen rond innovatie
en het gebruik van octrooien mede te maken hebben met onze concurrentiepositie.
Dit brengt mij op de vraag in hoeverre er binnen Nederland gezorgd zal worden
voor een zodanige voorlichtingscampagne dat het gebruik van dit Akkoord uiteindelijk
ook gestimuleerd zal worden.
 
 Volgens het acquis communautaire moeten nieuwe lidstaten het Akkoord accepteren,
maar er kunnen bijzondere toepassingsregels worden gesteld. De vraag is inderdaad
of dat niet het moment is om een aantal kritiekpunten opnieuw ter discussie
te stellen. Dan denk ik aan de reikwijdte van het talenregime, de geschillenregeling,
het kostenaspect en de verbetering van de regeling van de verdeling van de
financiën over de lidstaten die het verdrag sluiten. Is de staatssecretaris
bereid, die mogelijkheid te benutten?
 
 Voorzitter! Ik ga kort in op de vier punten die ik noemde. In de eerste
plaats het talenregime en het kostenaspect. Hier spelen niet alleen kosten
een rol, maar ook de politieke gevoeligheid ten opzichte van de positie van
de eigen taal binnen de Gemeenschap. En het is waar dat het talenregime het
bedrijfsleven voor zeer grote vertaalkosten stelt, zeker als het aantal talen
tengevolge van toetredende landen nog verder toeneemt. Willen wij dus naar
een oplossing zoeken, dan moet die oplossing voor de CDA-fractie gevonden
worden in een systeem waarbij de gelijke behandeling van talen binnen de Gemeenschap
overeind blijft. Dit betekent bijvoorbeeld dat gezocht moet worden in de richting
van het alleen vertalen van conclusies en de samenvatting. Wij verwachten
eerlijk gezegd op dit punt dan ook actie van de zijde van de staatssecretaris,
maar in eerste instantie vernemen wij graag antwoord op de vraag of zij bereid
is, deze actie te ondernemen.
 
 De juridische constructie van de geschillenregeling blijft natuurlijk
moeilijk, ook voor het bedrijfsleven. Op dit punt moeten wij toch constateren
dat geen echte harmonisatie bereikt wordt en, wat ik nog belangrijker vind,
ook geen echte vereenvoudiging. De vraag is of daardoor niet het gehele Gemeenschapsoctrooi
behoorlijk aan waarde verliest. Het gaat hier toch om de bescherming van intellectueel
eigendom en dat moet behoorlijk geregeld worden. De vraag is echter of het
op deze manier behoorlijk geregeld is. De geschillenbeslechting is ingewikkeld
en duur en zij duurt lang. Verder is het door de verschillen in nationaal
bewijs- en procesrecht nog maar zeer de vraag of zij inderdaad leidt tot een
uniforme jurisprudentie tussen de verdragsluitende lidstaten. En daar ging
het toch eigenlijk om. Wat zijn eigenlijk de belemmeringen voor de instelling
van een Gemeenschappelijk hof van beroep? Wat houdt dat allemaal tegen?
 
 Het Akkoord is een intergouvernementeel verdrag. Als ik het goed heb begrepen –
het blijkt ook uit de memorie van antwoord – kan een intergouvernementeel
verdrag leiden tot communautaire wetgeving en tot communautaire jurisprudentie.
Het is dan echter de vraag hoe wij dat bevorderen. En hoe gaan wij hiermee
om? Hiermee hangt een andere vraag samen, namelijk de vraag over het gebrek
aan enthousiasme bij de Europese Commissie om over te gaan tot harmonisatie
van delen van het burgerlijk procesrecht. Dat staat eigenlijk een beetje haaks
op elkaar. Ik zou mij heel goed kunnen vinden in bijvoorbeeld een pilotproject
omtrent de geschillenberechtiging van octrooirecht. Op die manier kan eens
worden bekeken hoe overgegaan kan worden tot een harmonisatie van een deel
van het burgerlijk procesrecht. Dat kan dan als pilotproject worden aangepakt.
 
 Dan kom ik op de verdeling van de kosten. Ergens staat gememoreerd dat
in de aanloopperiode rekening moet worden gehouden met tekorten. Dank je de
koekoek. Het is wel volstrekt onduidelijk op welke manier die tekorten worden
gedekt en wat het aandeel van Nederland daarin wordt. Wij moeten ons toch
afvragen op welke manier wij hierop zicht en vooral vat kunnen houden.
 
 De kosten van de aanvraag van een Gemeenschapsoctrooi zullen fors zijn.
Maar die kosten mogen natuurlijk niet nog hoger uitvallen tengevolge van een
te ruime opzet van de kosten van de uitvoering van het Akkoord. Het moge dan
ook duidelijk zijn dat mijn fractie ook op dit punt de vinger aan de pols
wil houden. Dat vereist dat in de jaarlijkse rapportage ook hieraan aandacht
wordt besteed.
 
 De fractie van het CDA erkent dat aan het Gemeenschapsoctrooi zekere voordelen
verbonden kunnen zijn vergeleken met het Europese octrooi. Of dat in de praktijk
ook zo uitkomt, moet nog worden aangetoond. Zoals gezegd, zijn er voor het
bedrijfsleven nogal wat nadelen verbonden aan het systeem van het Gemeenschapsoctrooi.
Bezwaren zijn niet alleen verwoord door VNO/NCW, maar ook door UNICE, het
Europees samenwerkingsverband van ondernemingsorganisaties. Als die problemen
in de naaste toekomst niet worden aangepakt, heeft mijn fractie een zwaar
hoofd in het functioneren van deze regeling. Wat denkt de staatssecretaris
te doen om te bevorderen dat deze problemen inderdaad opgelost worden?
 
 De evaluatie van het Akkoord zal plaatsvinden binnen de beperkte commissie
van de raad van bestuur van de Europese octrooi-organisatie.
De fractie van het CDA is overigens blij met de toezegging dat in het jaarverslag
van het Bureau voor de industriële eigendom telkens informatie zal worden
verstrekt over de werking van het Akkoord, met name voor Nederland. In die
rapportage past echter ook een overzicht van de door de beperkte commissie
aangebrachte wijzigingen in de termijnen en het uitvoeringsreglement. In die
rapportage passen ook de resultaten van de evaluatie die door de beperkte
commissie zal worden uitgevoerd. Ik heb goed begrepen dat in die beperkte
commissie ook wijzigingen kunnen worden voorbereid. Welke reikwijdte kunnen
deze wijzigingen hebben? Is de staatssecretaris bereid om initiatief te nemen
om een ander probleem, bijvoorbeeld het realiseren van een gemeenschappelijke
regeling voor het verlenen van gedwongen licenties, aan te pakken, bijvoorbeeld
via de beperkte commissie? Bestaat de mogelijkheid daartoe?
 
 De fractie van het CDA ziet weinig heil in een communautaire bescherming
voor gebruiksmodellen of octrooien voor zes jaar, zoals wij dat hier kennen.
Dat leidt alleen maar tot optische eenvoud in regelgeving en in ieder geval
tot ingewikkelde procedures en hoge kosten vanwege de internationale dimensie.
Laat het dus maar rustig een nationale aangelegenheid blijven. Dat staat overigens
niet haaks op de toegang die het MKB moet hebben tot de Europese octrooiverlening,
maar het is een ander punt ervan. Gemeenschapsoctrooien zijn immers langdurende
octrooien en geen kortdurende octrooien.
 
 Het lijkt er een beetje op dat inzake de positie van de generieke geneesmiddelen
van een patstelling sprake is. Het gaat dan vooral om het mogelijke concurrentienadeel
voor de Europese generieke geneesmiddelenindustrie ten opzichte van hun concurrenten
elders, met name in de Verenigde Staten. Uit de memorie van antwoord blijkt
dat dit onder de aandacht is gebracht van de Europese Commissie, die geen
reden ziet voor een initiatief van haar kant. Wat let de staatssecretaris
om de weg via de beperkte commissie te bewandelen en wat let haar de weg te
bewandelen van het toetredingsmoment van de andere lidstaten? Het Akkoord
is immers intergouvernementeel en de Europese Commissie heeft daarin geen
taak, zoals zij zelf al aangeeft bij de bespreking van de gedwongen licenties.
 
 Er is vaker gesproken over de octrooiering van genetisch materiaal. De
vorige staatssecretaris heeft daarover een notitie toegezegd. Ofschoon de
richtlijn betreffende de bescherming van biotechnologische uitvindingen niet
zal worden vastgesteld, vraag ik toch om deze notitie. Het gaat hierbij om
een principieel debat in Nederland. Om die reden kan de CDA-fractie niet akkoord
gaan met het voorstel van de staatssecretaris dat zij wil afzien van het schrijven
van deze notitie. Afhankelijk van haar antwoord op dit punt overweeg ik een
motie in te dienen.
 
 Voorzitter! Is het noodzakelijk, op dit moment al het Akkoord te ratificeren?
Kan bijvoorbeeld niet eerst van de genoemde mogelijkheden gebruik gemaakt
worden om de problemen die in de Kamer aan de orde zijn gesteld, aan te pakken
en het voorstel te verbeteren? Antwoord op deze vraag vind ik erg belangrijk,
omdat wij in feite alleen nu kunnen besluiten of wij het verdrag al dan niet
ratificeren.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):
 
 Voorzitter! Reeds in de jaren zestig startten de werkzaamheden voor het
onderhavige Akkoord betreffende Gemeenschapsoctrooien. Op zichzelf is het
een goede zaak dat er nu een akkoord ter ratificatie ligt. Dat brengt immers
de totstandkoming van de interne Europese markt een stapje dichterbij en versterkt
de concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven op de internationale
markt. Toch heeft de fractie van de Partij van de Arbeid enkele kritische
kanttekeningen.
 
 De centrale vraag die mijn fractie bezighoudt, is of dit Akkoord daadwerkelijk
en substantieel bijdraagt aan die verdere totstandkoming van de Europese markt
door het octrooibeleid op de voorgestelde wijze te harmoniseren. Mijn fractie
komt tot de conclusie dat dit Akkoord slechts een heel klein stapje in de
goede richting is. De hele rechtspraak blijft immers een ingewikkelde aangelegenheid.
 
 Octrooibeleid is een onlosmakelijk en essentieel onderdeel van een effectief
technologie en industriebeleid. Zowel binnen de Europese Unie als in Nederland
wordt geïnvesteerd in innovatie, onderzoek en ontwikkeling. Als het vervolgens
gaat om de bescherming van de uitvindingen die het resultaat zijn van dat
onderzoek, valt er zowel in Nederland als in de Europese Unie nog wat huiswerk
te maken. Mijn fractie is in ieder geval verheugd dat het onderwerp patenten
een plaats heeft gekregen in de nota van het ministerie van Economische Zaken
"Kennis in beweging". Daarin staat echter wel te lezen dat het aandeel van
Nederland bij alle door het Europees octrooibureau toegekende patenten de
laatste jaren gedaald is. Overigens zien wij hetzelfde voor het aandeel van
Nederland bij alle door het Amerikaans octrooibureau toegekende patenten.
 
 Wat kan hieruit afgeleid worden? Wellicht veel, maar in ieder geval dat
Nederland in 1993 in vergelijking tot andere EU-lidstaten relatief minder
kennis beschermt dan voor 1990. De positie van Europa in vergelijking tot
de Verenigde Staten – de vergelijking met Japan laat ik buiten beschouwing
omdat daar een andere octrooicultuur is – levert evenmin een vrolijk
beeld op. Cijfers geven aan dat voor 1994 in Europa slechts 78 octrooi-aanvragen
met Europese werking per miljoen Europese inwoners plaatsvonden, terwijl het
vergelijkbare cijfer bijvoorbeeld in de Verenigde Staten 388 was. Hieruit
blijkt dat de Europese industrie uiteindelijk minder goed de eigen thuismarkt
beschermt dan de concurrentie doet.
 
 Je kunt je afvragen hoe dat komt. Ik vind het interessant daarover de
visie van de staatssecretaris te horen. In ieder geval zullen de kosten daarbij
een rol spelen. Nu al, bij het huidige systeem van het Europese octrooi zijn
de kosten voor verwerving van een octrooi nogal wat hoger dan bijvoorbeeld
in de Verenigde Staten. Ik heb mij laten vertellen dat een octrooi-aanvrager
12.500 Duitse Mark betaalt aan het Europees octrooibureau en dat men daarvoor
in de Verenigde Staten slechts 3300 Duitse Mark betaalt. Kortom, het verkrijgen
van een octrooi is in Europa minstens vier keer zo kostbaar als in de VS.
Wat zijn daarvan de oorzaken? Hoe staat het met de efficiency bij het Europees octrooibureau? Wil de staatssecretaris bevorderen, dat
dit punt eens kritisch onder de loep wordt genomen? Het sluitstuk van een
Europees technologiebeleid behoort te zijn een effectieve en verantwoorde
bescherming van de technologische kennis. Anders lijkt het te veel dweilen
met de kraan open.
 
 Het voorgaande betekent, dat ieder stapje in de richting van "kan het
goedkoper" zorgvuldig beoordeeld moet worden, want de zojuist door mij genoemde
cijfers zijn nog exclusief de vertaalkosten die betaald moeten worden na het
verlenen van het octrooi. Met deze bril op hebben wij ook het onderhavige
Akkoord bekeken. Onze zorg betreft vooral de vertaalkosten die bij de verlening
van een octrooi verschuldigd zijn. Het gaat om de verplichting om een octrooigeschrift
in zijn totaliteit te vertalen in alle officiële talen van de verdragsluitende
staten in de Europese Unie. Over dat onderdeel vertaalkosten laat de regering
in de nota naar aanleiding van het eindverslag weten bereid te zijn te zoeken
naar goedkopere oplossingen. Dat waarderen wij ten zeerste. Het is echter
onduidelijk via welke weg de regering denkt tot een oplossing te komen. Ik
sluit mij voor de rest kortheidshalve aan bij hetgeen mevrouw Voûte
daarover heeft gezegd. Wij zullen de aangekondigde motie ondersteunen. Wij
horen graag de reactie van de staatssecretaris.
 
 Voorzitter! Voordat ik verder nader inga op het Akkoord, wil ik erop wijzen
dat het onderwerp rechtspraak uiterst ingewikkeld is en voorlopig ook nog
zal blijven. Immers, voorlopig blijft de situatie nog zo, dat de nationale
rechtspraak van alle lidstaten een belangrijke rol blijft spelen. Wat in het
ene land duur is, is in het andere land weer goedkoop, wat in het ene land
verschrikkelijk lang duurt, duurt in het andere land weer kort. Geen eenvoudige
transparante situatie, met alle nadelige gevolgen vandien, zeker ook als het
om de kosten gaat. Op dit moment is een substantiële verdergaande harmonisatie
niet haalbaar. De regering gaat er uitgebreid op in in de nota naar aanleiding
van het eindverslag. Wij hebben dan ook begrip voor het standpunt van de regering
aangezien de regering openingen biedt om het verder bespreekbaar te maken.
Overigens ben ik zeer nieuwsgierig naar de antwoorden op de vragen van mevrouw
Voûte over de deregulering. Het onderhavige Akkoord doet een stapje
in de goede richting.
 
 In de Europese octrooiprocedures spelen de kamers van beroep een rol in
de verlenings- en oppositieprocedure. Uniformiteit van de rechtspreking in
het verlenings- en oppositietraject is verzekerd doordat deze kamers van beroep
technische en judiciële kwesties kunnen voorleggen aan de grote kamer
van beroep. De uitspraak van de kamer van beroep heeft hetzelfde effect op
het Europese octrooi in al die landen die zijn aangewezen. Na de octrooiverlening,
eventueel gevolgd door een oppositieprocedure valt het verleende Europese
octrooi volledig onder nationaal recht en zijn alleen de nationale rechtbanken
bevoegd. Wij achten de totstandkoming van een uniforme rechtspraak essentieel.
Daarmee wordt immers via jurisprudentie een harmonisatie in het octrooibeleid
bereikt. Tevens werkt het kostenbesparend voor de gebruikers.
 
 Het probleem van het Europees octrooiverdrag, namelijk dat inbreuk- en
nietigheidsprocedures via de nationale rechter verlopen blijft bestaan, waardoor
er per land over dezelfde octrooien verschillende uitspraken worden gedaan.
Dat is een tamelijk onwerkbare en complexe situatie voor alle marktpartijen
en levert geen bijdrage aan de totstandkoming van de interne Europese markt.
In het Akkoord wordt dit probleem voor Gemeenschapsoctrooien opgelost doordat
in iedere lidstaat een of enkele rechtbanken bevoegd zijn voor octrooizaken,
de zogenaamde Gemeenschapsoctrooirechtbanken. In tweede instantie worden de
octrooitechnische aspecten van een zaak behandeld door het Gemeenschappelijk
hof van beroep en hier vindt de noodzakelijke harmonisatie plaats. Dat is
een goede zaak. Deze heeft echter geen betrekking op de conventionele Europese
octrooien. Maar als je tot een zo volledig mogelijke harmonisatie wilt komen,
dan is het alvast wenselijk dat de Europese octrooi-organisatie en de Geneenschapsoctrooi-organisatie
in feite kunnen beschikken over een gemeenschappelijke beroepsinstantie voor
inbreuk- en nietigheidsprocedures. Daaromtrent geeft de regering zelf het
handvat door erop te wijzen om in afwachting van de inwerkingtreding van het
Akkoord het Gemeenschappelijk hof van beroep een taak te geven voor Europese
octrooien in het kader van de Europese octrooien. Wij nodigen de regering
uit, daadwerkelijk stappen in die richting te ondernemen. Ik overweeg om,
samen met de fracties van de VVD en D66, een motie met deze strekking in te
dienen. Ik hoor graag een reactie van de staatssecretaris.
 
 Overigens benadruk ik dat ik het eens ben met de regering als het gaat
om de vraag of het Gemeenschapsoctrooi en het Europese octrooisysteem naast
elkaar moeten blijven voortbestaan. De regering wil zich laten leiden door
de mening van de gebruikers van het octrooisysteem. Dat lijkt mij in deze
situatie een juist standpunt. Ik kan u zeggen dat ik signalen uit het bedrijfsleven
heb ontvangen die luiden dat wordt gehecht aan het voortbestaan van beide
systemen. Is het standpunt van de andere lidstaten bekend? Hoe denkt de regering
gestalte te geven aan haar eigen opvatting?
 
 Ik kom te spreken over de positie van het midden- en kleinbedrijf. Het
Europese octrooisysteem en het onderhavige Gemeenschapsoctrooi is in feite
ontoegankelijk, gelet op de hoge kosten en de ingewikkelde procedures voor
kleine bedrijven, enkele uitschieters daar gelaten. Tijdens het debat over
de wijziging van de Rijksoctrooiwet heeft de regering dat erkend. Zij heeft
toegezegd, te onderzoeken in hoeverre een op het MKB toegesneden systeem in
Europa ontwikkeld kan worden. De regering doet verslag in de nota naar aanleiding
van het verslag van de door haar ondernomen activiteiten. Daaruit blijkt dat
de Europese Commissie bezig is met een systeem van bescherming van gebruiksmodellen.
Hierover is de regering niet positief. Kan de staatssecretaris dit nader toelichten?
Is zij bereid op dat punt in overleg te treden met het MKB-Nederland en over
het resultaat daarvan verslag te doen aan de Kamer? Ik ben nog niet zo ver
als het CDA dat een apart systeem achterwege wil laten. Ik vind het wel degelijk
de moeite waard om dit te onderzoeken.
 
 Aansluitend hierop vraag ik aandacht voor de positie van de generieke
geneesmiddelen. Welke stappen onderneemt de staatssecretaris nu blijkt dat
van de Europese Commissie geen initiatieven te verwachten zijn als het gaat
om de opheffing van de nadelige positie van de generieke geneesmiddelenindustrie
ten opzichte van de innovatieve industrie en van de Nederlandse geneesmiddelenindustrie
ten opzichte van de generieke geneesmiddelenindustrie in andere lidstaten
en daarbuiten?
 
 Tot slot kom ik bij een onderwerp waarover ik op dit moment geen inhoudelijk
debat wens. Daarvoor vind ik het te belangrijk. Wel is een nadere gedachtenwisseling
met de regering over niet al te lange termijn noodzakelijk. Het gaat in dezen
om de bescherming van biotechnologische uitvindingen. Tijdens de behandeling
van de Rijksoctrooiwet in de Eerste Kamer is door de regering onduidelijkheid
gecreëerd over de interpretatie van het geamendeerde artikel 3 inzake
octrooiverlening levend materiaal. De intentie van de Tweede Kamer is: geen
octrooi op dieren en planten als zodanig. Kortheidshalve verwijs ik naar de
Handelingen van de desbetreffende vergadering van de Eerste Kamer.
 
 De antwoorden op schriftelijke vragen, die in maart waren ingediend, gingen
een heel eind in de goede richting, maar van volstrekte duidelijkheid kan
nog niet worden gesproken. Twee antwoorden vonden wij niet bevredigend. Wij
waren erg blij met de toezegging van de regering dat een notitie zou worden
gezonden. Deze notitie is mede erg belangrijk door de blokkade van de Europese
ontwerp-richtlijn inzake biotechnologische uitvinden. Toch zal op enig moment
die richtlijn weer aan de orde komen in diverse gremia. Dat verdient ook hoge
prioriteit gelet op de positie van het Europees octrooibureau. Het Europees
octrooibureau heeft geen wettelijke basis om zich op te richten en dus ook
geen wettelijke grondslag om octrooien op bijvoorbeeld de stier Herman en
de Harvard-muis te weigeren of te verlenen. Er zijn duidelijke signalen dat
het EOB zich richt naar de algemene opvattingen die zich binnen Europa ontwikkelen.
Deze moeten echter wel duidelijk worden. Zodra er sprake is van beleid bij
de Europese Unie in de vorm van een richtlijn, lijkt het mij vanzelfsprekend
dat het Europees bureau zich richt naar dat beleid. Ik heb begrepen dat het
EOB bepaalde verleningen aanhoudt in afwachting van het beleid ter zake. Dit
is terecht. Deze situatie mag niet te lang voortbestaan. Duidelijkheid over
de bescherming van biotechnologische uitvindingen is geboden, ook voor Nederland.
Kortom, wij vragen om een notitie over alle ins en outs die na de behandeling
van de Rijksoctrooiwet in de Tweede Kamer aan de orde zijn gekomen over de
strekking en de interpretatie van artikel 3, inclusief de relatie van artikel
3 met de Europese aspecten, waaronder de ontwerp-richtlijn en de positie van
het beleid van het Europees octrooibureau.
 
 De fractie van de Partij van de Arbeid hecht er zeer aan, deze discussie
te voeren om volstrekte duidelijkheid te verkrijgen. Nogmaals, dit is niet
onbelangrijk, nu Europa opnieuw in de slag moet voor de richtlijn. Wij waren
dan ook teleurgesteld toen bleek dat de regering haar toezegging in het antwoord
op de schriftelijke vragen om met een notitie te komen inclusief de adviezen
van de Raad van de State, in de nota naar aanleiding van het eindverslag introk.
Kan de staatssecretaris de hele gang van zaken eens toelichten? Is zij ertoe
bereid, op korte termijn alsnog met een notitie te komen zoals hiervoor bedoeld?
Mijn fractie overweegt, afhankelijk van de reactie van de staatssecretaris,
hierover samen met de VVD, D66 en wellicht andere fracties een motie in te
dienen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Walsem (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Vandaag staan wij voor de goedkeuring van een
materie met een lange en taaie voorgeschiedenis. Reeds in december 1975 zag
het eerste Gemeenschapsoctrooiverdrag het licht, dat pas negen jaar nadien
door de Staten-Generaal werd goedgekeurd. Desondanks kwam het nooit tot ratificatie
van Nederlandse zijde. Voor de inwerkingtreding van het verdrag was immers
gelijktijdige ratificatie van alle verdragsluitende partijen vereist, maar
dat bleek bij nader inzien voor enkele landen een stap te ver. Bij het Europese
integratieproces is meer dan eens gebleken dat het overeen te komen talenregime
een heet en weerbarstig hangijzer is. Vele onderhandelingen zouden dan ook
volgen alvorens in december 1989 te Luxemburg een Akkoord over de Gemeenschapsoctrooien
werd bereikt. Vandaag, ruim vijf jaar later, staan wij voor de goedkeuring
van dat Akkoord.
 
 Op enkele punten ga ik nu nog nader in. De fractie van D66 heeft grote
bedenkingen bij het talenregime dat is neergelegd in het Akkoord. Onder het
Gemeenschapsoctrooiverdrag geldt immers dat het octrooi in alle bij het Akkoord
aangesloten staten in alle talen beschikbaar is. In de nota naar aanleiding
van het verslag schat het kabinet de kosten voor een Gemeenschapsoctrooi op
circa ƒ 45.000. In een brief van VNO/NCW wordt echter een tarief van
omstreeks ƒ 70.000, waarvan ƒ 40.000 vertaalkosten, voorgerekend,
gelet op het aantal verwachte nieuwe toetredende landen. D66 verzoekt de regering
nader in te gaan op het kostenaspect van het Gemeenschapsoctrooi.
 
 Vanuit de industrie is gesuggereerd dat men toe kan met een zeer gering
aantal vertalingen en dat overwogen wordt dat slechts een uittreksel uit een
octrooi verplicht vertaald hoeft te worden. Oorspronkelijk was men immers
in 1975 overeengekomen, alleen de conclusies te zullen vertalen. Hoe is de
stand van zaken met een vereenvoudigd talenregime in Europees verband, in
die zin dat alleen vertaling van conclusies en/of samenvattingen nodig is?
 
 Kan de staatssecretaris ook haar visie geven op de aantrekkelijkheid van
het Gemeenschapsoctrooi voor het midden- en kleinbedrijf?
 
 In plaats van de oprichting van een geheel nieuw internationaal Europees
rechtscollege ware het uiteraard fraaier geweest als octrooigeschillen uit
het onderhavige Akkoord in hoogste instantie waren opgedragen aan het Europese
Hof van Justitie in Luxemburg. Gedane zaken nemen echter geen keer. Het mag
wel betreurd worden dat, zoals de zaken er nu voor staan, het geschillenbeslechtingsregime
in het kader van het Gemeenschapsoctrooi formeel geheel los is komen te staan
van de rechtsgang in het kader van het Europese octrooi. Het beeld van een
versnipperde en gefragmenteerde communautaire rechtsorde wordt niet bepaald
fraaier van de omstandigheid dat de Gemeenschapsoctrooihouder
zich bij octrooi-inbreuk moet wenden tot nationale rechtsprekende colleges
die, ieder voor zich, de ter plaatse geldende procedurele en bewijsrechtelijke
regels toepassen. Heeft de regering al nagedacht over een mogelijkheid van
formele integratie tussen de rechtspleging bij een Gemeenschapsoctrooi en
bij een Europees octrooi?
 
 Alvorens een generiek geneesmiddel op de Europese markt gebracht kan worden,
dient eerst het octrooi van de oorspronkelijke merkhouder te zijn uitgewerkt.
Behoudens de zogenaamde onderzoeksexceptie is het tijdens de looptijd van
het octrooi niet mogelijk om onderzoek en registratie van een generiek geneesmiddel
te laten plaatsvinden. In de praktijk duurt onderzoek en registratie van een
generiek geneesmiddel zo'n drie à vier jaar. Producenten van generieke
geneesmiddelen in de Verenigde Staten en Canada mogen wèl al tijdens
de looptijd van het octrooi overgaan tot onderzoek en registratie. In dit
opzicht verkeren de Europese generieke-geneesmiddelenproducenten in een nadelige
mededingingspositie ten opzichte van hun collega's in de VS en Canada.
 
 Idealiter zou, om geheel aan de wensen van de generieke-geneesmiddelenindustrie
tegemoet te komen, alle onderzoek en registratie tijdens de looptijd van het
octrooi mogelijk moeten zijn, maar de regering wijst in de nota naar aanleiding
van het verslag terecht op de Europese dimensie van dit vraagstuk. Voorts
wijst het kabinet erop dat de omvang van het wèl toelaatbare onderzoek
tijdens de looptijd van het octrooi nogal uiteenloopt in de verschillende
Europese landen. Graag verneemt de fractie van D66 of de regering een mogelijkheid
ziet voor verruiming ofte wel harmonisatie in Europees verband van de mogelijkheden
voor wèl toelaatbare handelingen tijdens de looptijd van het basisoctrooi,
in verband met de markttoelating van een generiek geneesmiddel. Het streven
van dit kabinet is immers gericht op het bewerkstelligen van meer marktwerking
op de Nederlandse geneesmiddelenmarkt en het verlagen van de geneesmiddelprijzen.
De fractie van D66 verneemt dan ook graag van de staatssecretaris of zij kans
ziet om haar inspanningen in dit opzicht aan te laten sluiten bij die van
de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Zijn er wellicht al concrete
resultaten van gemeenschappelijk optreden?
 
 De fractie dringt er eveneens bij het kabinet op aan dat ook in Europees
verband duidelijkheid wordt geschapen omtrent de te stellen grenzen aan octrooiering
van genetisch materiaal en de mogelijkheid van octrooi op genetische modificatie
bij dieren. Gaarne vernemen wij de laatste stand van zaken op dit punt van
de regering.
 
 In het begin van mijn verhaal noemde ik al de weerbarstigheid van deze
materie, van het totale regime. Op welke termijn verwacht de regering nu de
ratificatie en inwerkingtreding van het Akkoord betreffende Gemeenschapsoctrooien?
Ziet de regering kans om bij nieuwe toetredingen in de nabije toekomst wijzigingen
aan te brengen in het Akkoord, om tegemoet te komen aan de reeks van bezwaren
die hier vandaag zijn geuit? Voorlopig zal het Europese octrooi blijven bestaan
naast het Gemeenschapsoctrooi.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van Dok-van Weele:
 
 Voorzitter! Ik heb met veel belangstelling geluisterd naar de kansen en
mogelijkheden die kamerleden zien voor de toekomst van een gemeenschappelijk
octrooi. Ik interpreteer dit ook zo; dan kom ik meteen tot de stand van zaken.
In feite staan wij niet aan het einde van een rit, maar staan wij aan het
begin van een rit. Een stap die gedaan moet worden, is – inderdaad,
mevrouw Van der Hoeve – ratificatie zonder meer. Als die stap niet wordt
gedaan, is een verder overleg over verbetering, harmonisatie en verfijning
niet mogelijk.
 
 Als je dit dossier voor het eerst ziet, dan komt de vraag op die u allen
stelt: is het dit waard? Wordt hier nu een stap gedaan in de richting van
de interne markt die zo wezenlijk is, dat wij alle nadelen die nu nog verbonden
zijn aan deze overeenkomst, voorlopig moeten tolereren? Om dat te kunnen beoordelen,
is het goed eerst eens die voor- en nadelen op een rijtje te zetten en te
kijken welke mogelijkheden er zijn om een volgende stap te doen.
 
 Ik denk dat wij toch kunnen onderscheiden, dat het Gemeenschapsoctrooi
een behoorlijk voordeel biedt. Een voordeel, omdat er sprake is van centrale
administratie, centrale handhaving en harmonisatie door het Gemeenschappelijk
hof van beroep. Maar ook bestuurlijk zien wij in het Gemeenschapsoctrooi een
voordeel, omdat de filosofie geheel past in die van de interne markt en harmonisatie
ook een uitstraling zal hebben naar nationaal en Europees octrooirecht.
 
 Dat alles kan slechts gerealiseerd worden als wij nu besluiten tot ratificatie,
niet straks. Wij kunnen niet eerst allerlei zaken nog prepareren, veranderen
of in overleg geven. Een aantal landen heeft het Akkoord al geratificeerd.
Met ons tempo bevinden wij ons in de middenmoot. Pas als ratificatie heeft
plaatsgevonden, kunnen wij werken aan de wijzigingen die de Kamer heeft voorgesteld
en die ook vanuit sommige andere landen worden voorgesteld. Terecht wees mevrouw
Voûte erop dat er een aantal momenten zijn waarop dat mogelijk is. Zij
noemde in dit verband onder andere de toetreding van de nieuwe landen en het
omzetten in een gemeenschappelijke verordening als discussiepunten. Ik zal
straks aangeven dat ik al die momenten zal gebruiken om punten waarover de
Kamer terecht kritische opmerkingen heeft gemaakt, in positieve zin gewijzigd
te krijgen.
 
 Een belangrijk voordeel bij de overeenkomst is dat het bedrijfsleven geen
schade ondervindt van de nadelen die er nog zijn. Zoals ook door de woordvoerders
al is opgemerkt, blijven naast het Gemeenschapsoctrooi nog het Europese octrooi
en het rijksoctrooi van kracht. In de nu voorliggende verordening is sprake
van een overgangsregeling. Het is echter de bedoeling deze overgangsregeling
onbepaald te laten zijn in verband met de onvolkomenheid in de Gemeenschapsovereenkomst
ten aanzien van de vertalingen. En omdat het gewoon mogelijk blijft een Europees
octrooi aan te vragen, heeft het bedrijfsleven een keuze uit de verschillende
mogelijkheden.
 
 In verband hiermee is het, mede in reactie op de desbetreffende opmerking
van de heer Van Walsem, verstandig na te gaan wat het voordeel van het Gemeenschaps octrooi is ten opzichte van een Europees octrooi. In de eerste plaats
is het Gemeenschapsoctrooi automatisch in alle landen van kracht. In de tweede
plaats zijn de kosten voor een Gemeenschapsoctrooi gelijk aan die voor een
Europees octrooi voor alle landen. Het gaat daarbij om een bedrag van ƒ
55.000, waarvan de vertaalkosten ad ƒ 22.000 een substantieel onderdeel
uitmaken, al is het niet het voornaamste onderdeel.
 
 Maar al is de prijs gelijk, aan het Gemeenschapsoctrooi zijn nog wel een
aantal voordelen verbonden op het punt van het handhavingsproces. Want hoewel
vanuit de Kamer terecht kritiek is geuit op het feit dat er nog geen sprake
is van echter harmonisatie, is er wel sprake van optimale harmonisatie onder
de huidige omstandigheden. Op dit moment is er geen mogelijkheid tot verdergaande
harmonisatie op het punt van de procedure rond het Europese octrooi en het
Gemeenschapsoctrooi. Er bestaat geen mogelijkheid om het Hof van Justitie
te belasten met de gevolgen van deze verdragsovereenkomst. Een ideaal harmonisatieproces
zal pas op een wat langere termijn mogelijk zijn. Desalniettemin kan ik u
nu al toezeggen dat alle mogelijke kansen moeten worden benut om een stap
verder te komen in dat harmonisatieproces. Maar zelfs in deze beginfase, bij
dit eerste initiatief, valt toch al te constateren dat er belangrijke voordelen
verbonden zijn aan de invoering van het Gemeenschapsoctrooi.
 
 Overigens merk ik nog op dat de voordelen van de mogelijkheid van beroep
bij het Gemeenschappelijk hof van beroep ook op dit moment door het bedrijfsleven
worden onderkend. VNO en NCW vragen weliswaar om een internationale, hoge
beroepsinstantie ook voor de Europese octrooien, maar men is ook positief
over de verbetering ten opzichte van de stand van zaken met betrekking tot
het Europese octrooi.
 
 Vervolgens wil ik, maar dan enigszins genuanceerd, reageren op de opmerkingen
over het talenregime en daarbij proberen tot een oplossing te komen. Zojuist
heb ik al aangeven dat de vertaalkosten voor een bedrag van ƒ 22.000
deel uitmaken van het totale bedrag van ƒ 55.000. De kritiek op het
regime van nu is, dat de vertalingen niet of weinig zullen worden gebruikt.
Die vertalingen zouden ook niet nodig zijn omdat iedere deskundige Frans,
Duits en Engels kan lezen en verder vindt men dat de vertalingen relatief
hoge kosten met zich brengen. Bij die laatste constatering is mijn vraag:
voor wie brengen ze hoge kosten met zich mee? Voor de octrooi-aanvrager? Ja,
maar als het gaat om degene die in aanraking komt met het octrooi vanwege
vermeende inbreuk, belanghebbendheid of betrokkenheid, is het natuurlijk wel
van belang dat goed inzicht kan worden verkregen in de aard, de strekking
en de reikwijdte van dat octrooi. Degene die geconfronteerd wordt met een
aanvraag voor octrooiverlening, bijvoorbeeld een ondernemer in Nederland,
moet goed weten wat de inhoud, de reikwijdte en de strekking van het octrooi
is. Om dat inzicht te kunnen verkrijgen, zou de verplichting tot vertaling
bij degenen aan de andere kant kunnen komen te liggen waar die wellicht tegen
hogere kosten moet worden gedaan. De Raad voor octrooigemachtigden geeft dat
ook aan. Ook vind ik een argument dat wij in Europa een sterk pleidooi houden
voor de handhaving van het Nederlands in de vergaderingen en procedures. Ik
zou het betreuren als het Nederlands via dit kanaal werd opgeofferd en wij
onze geloofwaardigheid in ons streven naar het behoud van het Nederlands in
andere gremia zouden verliezen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Voûte-Droste (VVD):
 
 Voorzitter! Het is absoluut niet de bedoeling van ons voorstel dat een
keus tussen talen wordt gemaakt. Dat is een politiek gevoelige zaak. Daarom
doen wij een keus voor alle talen van de Europese Unie, maar die keus betreft
dan met name de samenvatting en/of de conclusies. Het is een langdurige discussie
en ik heb mij zeer grondig in dit onderwerp verdiept. Ik vind echter, dat
een goed geformuleerde samenvatting erg tegemoetkomt aan de wens dat duidelijk
wordt waarom het gaat.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van Dok-van Weele:
 
 Deze opmerking brengt mij ertoe over te gaan tot de volgende fase van
mijn antwoord. Inderdaad, wat ik ten aanzien van het Nederlands schetste is
eigenlijk een harde voorwaarde voor het punt dat ik hierna aan de orde ga
stellen. Ik sta van harte achter alle mogelijke initiatieven om de vertalingen
in de praktijk goedkoper te maken en ze toch bruikbaar te houden. De mogelijkheden
die de geachte afgevaardigde schetst, heb ik ook in beeld. Sterker nog, de
juridische commissie van het Europees octrooibureau waarnaar zij verwees,
heeft deze mogelijkheden ook geopperd. Met deze ideeën in gedachten gaan
wij serieus aan de slag.
 
 Op de vraag of de toetreding van Zweden en Finland hiertoe aanleiding
geeft, zeg ik: ja, want met de toetreding van deze landen wordt in feite het
talenregime uitgebreid. Met andere woorden: er is dan een extra argument om
deze kwestie opnieuw ter discussie te stellen.
 
 Voorwaarden voor mij zijn dus: toegankelijkheid van de octrooi-informatie,
geen discriminatie van het Nederlands en aandacht als de octrooihouder een
beroep doet op de rechter. Ik vind het heel belangrijk dat in beeld te houden
als je met de doelstelling voor ogen om de vertalingen goedkoper te maken
gezamenlijk in een beperkte commissie aan de slag gaat.
 
 Voorzitter! Ik wil vervolgens overgaan tot beantwoording van de specifieke
vragen. Mevrouw Voûte vroeg hoe het staat met de daling van het aantal
Europese octrooien. Die daling is in 1994 in ieder geval omgeslagen in een
geringe groei. Dat is verheugend. Gelet op het feit dat ook het Europese octrooi
nog tot de mogelijkheden behoort, verwacht ik dat de invoering van het Gemeenschapsoctrooi
zeker geen daling teweeg zal brengen, ook al niet omdat er geen sprake is
van een financiële drempel of belemmering ten opzichte van het Europese
octrooi.
 
 Hoe denk ik over de samenstelling van het hof? Ik sluit niets uit, behalve
de mogelijkheid om personen te kiezen die al een rol spelen in de verleningsprocedure.
Dat maakt het wat moeilijk om leden van kamers van beroep van het Europees
octrooibureau daarbij te betrekken. Ik vind het wel een goede zaak om nationale
rechters te laten plaatsnemen in het gemeenschappelijk orgaan.
 
 Zeer terecht is gevraagd naar de implementatie van en de voorlichting
over de nieuwe regeling. In eerste instantie verwijs ik naar de nota "Emplooi
met octrooi" uit 1994. Verder verwijs ik naar het Bureau industriële
eigendom, dat bezig is met promotie van het hele gebied van
kennisbescherming. De suggestie om de voorgenomen wijzigingen en evaluatieresultaten
direct mee te nemen, pak ik positief op.
 
 Mevrouw Van der Hoeven vroeg mij naar de bevoegdheid van de beperkte commissie.
Deze commissie is bevoegd om termijnen in het verdrag en om het uitvoeringsreglement
te wijzigen. Verder kan zij andere verdragswijzigingen voorbereiden. Dat is
natuurlijk buitengewoon belangrijk.
 
 Het is inderdaad noodzakelijk om nu te ratificeren. Bij het ontbreken
van ratificatie zullen alle voorstellen tot verbetering die zijn gedaan –
ik noem de voorstellen tot harmonisatie van rechtspleging en die inzake het
vertaalregime – niet in werking kunnen treden. Het is bitter, maar het
is "ja" of "nee". Wij zullen moeten besluiten tot ratificatie, willen wij
werk kunnen maken van de genoemde aspecten. Ik zal straks specifieker ingaan
op de vooraankondiging van moties, op de manier waarop ik met de voorstellen,
de aanbevelingen en de aansporingen wil omgaan.
 
 Mevrouw Witteveen heeft het kostenverschil met de Verenigde Staten genoemd.
Inderdaad is sprake van een kostenverschil. Met enige trots wijs ik erop dat
er ook een verschil in kwaliteit is. Het Amerikaanse octrooi is minder diepgaand
en biedt dus meer kans op geschillen, waardoor de kosten in het natraject
hoger kunnen zijn. Bovendien gaat het in de VS om een nationaal octrooi, terwijl
wij in Europa nog steeds te maken hebben met aanspraken op een octrooi in
zeventien landen. Het Europees octrooibureau is een internationale organisatie
met werktalen. Dat maakt het natuurlijk ook duurder.
 
 Is het niet mogelijk om in afwachting van de komst van het Gemeenschapsoctrooi
en de organisatie die daarbij hoort, te beginnen met de discussie over het
Gemeenschappelijk hof en zijn taken in de richting van het Europese octrooi?
Het zou heel mooi zijn om deze dingen parallel te schakelen, maar het kan
niet. Er kan pas daadwerkelijk gewerkt en overlegd worden als sprake is van
een aanvaard verdrag en daarmee een aanvaarde verdragsorganisatie. Op de punten
waarvoor het wel mogelijk is, moet alvast met de discussie worden begonnen.
Die mogelijkheden wil ik graag ten volle benutten.
 
 De vraag of de deregulering van de octrooibescherming getoetst is aan
de MKB-normen voor deregulering en dergelijke, zal ik uitgebreid schriftelijk
beantwoorden. In zijn algemeenheid wil ik zeggen dat, hoewel er kritiek bestaat
op de mate waarin sprake is van deregulering van het Gemeenschapsoctrooi,
wij toch moeten constateren dat er gezien de omstandigheden sprake is van
optimale vereenvoudiging. Ik heb dat in mijn inleiding ook al gezegd. Misschien
is die vereenvoudiging niet maximaal, maar zeker voor het regime van handhaving
en het regime van verlening is er eerder sprake van deregulering dan van extra
regels. Er kan dan gesteld worden dat wij nu in plaats van één
regeling drie verschillende regelingen hebben, namelijk rijksoctrooi, Europees
octrooi en Gemeenschapsoctrooi. De reactie daarop kan echter weer zijn dat
hierdoor de mogelijkheden voor het bedrijfsleven worden vergroot. Dat kan
toch niet als maat genomen worden, wanneer gesteld wordt dat drie regelingen
meer regels opleveren en dat dit een nadeel is?
 
 Mevrouw Witteveen heeft mij gevraagd om inzicht te geven in de kosten
van het hof. Ik wil dat best doen. Ik wil echter wel aangeven dat er op dit
moment nog niet veel van te zeggen is, behalve het volgende. Er is een systeem
afgesproken waardoor, weliswaar in de beginfase – het loopt niet helemaal
synchroon – het aantal aanvragen de uitgaven en de opbouw van de organisatie
bepaalt. Wij gaan dus niet uit van een bepaalde hoeveelheid aanvragen om op
basis daarvan meteen een hele organisatie op te tuigen. Wij bouwen dit langzaam
op vanuit het Europees octrooibureau, hetgeen overigens niet wil zeggen dat
dit in de beginfase altijd helemaal gelijk loopt. Wij weten echter allemaal
dat dit bepaald geen verliesgevende organisatie is.
 
 Mevrouw Witteveen heeft ook gevraagd naar de regeling voorgebruik en de
verplichte licenties. In 1989 is al afgesproken dat hier nader overleg over
zou worden gevoerd en dat er nadere regelingen zouden worden geformuleerd.
Ik kan mevrouw Witteveen van harte toezeggen dat ik mijn schouders hieronder
zal zetten.
 
 Mevrouw Van der Hoeven heeft onder andere gevraagd of verdere vereenvoudiging
niet mogelijk is. Daar waar dat mogelijk is, zullen wij alert zijn op toepassing
van die vereenvoudiging.
 
 Verder heeft mevrouw Van der Hoeven gevraagd om voor de harmonisatie van
het procesrecht, met name het burgerlijk recht, te denken aan een pilot in
de vorm van dit voorstel. Het lijkt aantrekkelijk om een heel concreet voorbeeld
te hanteren om een fors begin te maken met de harmonisatie. Wanneer wij dat
evenwel op dit punt zouden doen, zouden wij dat net zo goed over de gehele
bandbreedte kunnen doen. Hier zit namelijk zoveel aan vast aan burgerlijk
procesrecht dat je het kenmerk van een pilot daardoor in feite verliest. Het
is dus net zo efficiënt en doeltreffend en het kost net zoveel werk,
als wanneer wij het over de gehele bandbreedte doen.
 
 Mevrouw Van der Hoeven, de heer Van Walsem en mevrouw Witteveen hebben
gezegd dat ik vooral momenten moet aangrijpen om de problematiek van de generieke
geneesmiddelen op te pakken. De heer Van Walsem heeft gevraagd of er al concreet
resultaat is geboekt. Hij heeft dit waarschijnlijk gevraagd naar aanleiding
van mijn antwoord op kamervragen eind vorig jaar. Er zijn geen concrete resultaten
geboekt, althans geen positieve resultaten. Wij zullen moeten proberen om
deze kwestie in de toekomst opnieuw op de agenda te krijgen, onder andere
via de nieuwe organisatie, de beperkte commissie in het kader van het Gemeenschapsoctrooi.
 
 Ik wil graag nog een gigantisch misverstand wegnemen over notities. Ik
heb de toezegging van mevrouw Van Rooy uiteraard nauwlettend uit de Handelingen
gehaald en deze in mijn gedachten verankerd. Maar de toezegging van mevrouw
Van Rooy ging over het geven van informatie aan de Kamer na invoering van
de richtlijn, en wel informatie over de consequenties; zo staat het letterlijk
in de Handelingen. Daarom heb ik gemeend dat ik de Kamer erop attent moest
maken dat, nu de richtlijn was geblokkeerd, ik die informatie niet kon geven.
Maar ik heb nog een andere notitie toegezegd in de Eerste Kamer, en wel over
de interpretatie van de richtlijn als het gaat om het rijksoctrooi,
en dus ook over onze mogelijkheden in discussies op andere terreinen. Op dit
moment ligt het concept van die notitie nog bij de Raad van State, die ik
heb verzocht mij uitvoerig te informeren over de mogelijkheden, gebaseerd
op bestaand recht, bestaande verordeningen en bestaande normen en waarden,
neergelegd in onze eigen wetgeving. Zo moet worden bezien op welke manier
wij nadere invulling kunnen geven aan de ethische norm. Als die notitie gereed
is, krijgt de Tweede Kamer haar gewoon, dat staat als een paal boven water.
 
 Ik kom toe aan de kwestie van de gebruikersmodellen, waar mevrouw Witteveen
over heeft gesproken. Ik ben bereid om met het MKB-Nederland te spreken over
deze materie. Ik denk dat het goed is dat wij er op een nader tijdstip nog
eens op terugkomen.
 
 Inzake de generieke geneesmiddelen heb ik al toegezegd dat ik waar mogelijk,
ook via het nieuwe gemeenschappelijke octrooi, het gemeenschappelijke standpunt
van de Kamer en van mij over de overgangstermijn nog eens ter discussie zal
stellen. Op dit punt doe ik dus gaarne een toezegging.
 
 Over de stand van zaken inzake het compromis tussen de Europese Raad en
het Europees Parlement over de richtlijn, kan ik meedelen dat men op dit moment
probeert om een nieuw compromis te vinden. Die pogingen zijn overigens vooral
gericht op genetische manipulatie van menselijk materiaal. De kwestie van
een octrooi op dieren is naar mijn mening al eerder in de richtlijn geregeld
conform de opmerkingen in de Tweede Kamer en de ondersteunende motie van mevrouw
Witteveen. Daarin wordt namelijk dezelfde terminologie gebruikt: het gaat
niet om octrooien op dieren maar om octrooien op de technologie en de uitvindingen
met betrekking tot dieren.
 
 Ik meen dat ik de heer Van Walsem antwoord heb gegeven over de kosten.
Ik vind zijn vraag helder en, overigens, makkelijk te beantwoorden. Wij hebben
een goed inzicht in de kosten. Het is mogelijk dat er andere bedragen worden
genoemd, want ze zijn in Marken omgezet. Een andere verklaring zou ik niet
weten, want de bedragen zijn gewoon bekend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Voûte-Droste (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar uitgebreide
beantwoording. Op enkele zaken kom ik nog even terug, vooral op het naast
elkaar blijven bestaan van het Europese octrooi en het Gemeenschapsoctrooi.
De staatssecretaris gaf aan dat ook zij hecht aan de mogelijkheid om daaruit
te kiezen. In eerste termijn heb ik dat een overgangsregeling voor onbepaalde
tijd genoemd. Eigenlijk is dat een contradictio in terminis, maar ik bedoel
ermee dat pas op de heel lange termijn misschien alleen het Gemeenschapsoctrooi
overblijft. Voorlopig moet de keuzemogelijkheid blijven bestaan. De staatssecretaris
heeft te kennen gegeven dit van belang te achten. Ik meen dat het Akkoord
op deze punten gewijzigd dient te worden. Als het bedrijfsleven Gemeenschapsoctrooi
aanvraagt maar halverwege de procedure vanwege de kosten besluit om toch Europees
octrooi aan te vragen, kan er op grond van artikel 32 van het uitvoeringsreglement
een boete worden opgelegd. Dit zal dus gewijzigd moeten worden.
 
 De staatssecretaris heeft gezegd dat de vertaalkosten van een octrooi
op dit moment ƒ 22.000 bedragen op een totaal van ƒ 55.000.
Als er meer landen toetreden, wordt dit bedrag ƒ 70.000.
 
 
 
 
 
 De heer Van Walsem (D66):
 
 Moet artikel 32 van het uitvoeringsreglement wel veranderd worden als
er geen overgangsregeling is? De boetebepaling is in het leven geroepen omdat
er, voordat men op zijn beslissing terugkomt, al een aantal werkzaamheden
is verricht.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Voûte-Droste (VVD):
 
 De Europese Commissie beslist over het opleggen van die boete en over
de hoogte daarvan. Gezien de vele kritiek, ligt het in de verwachting dat
er geen volledig gebruik zal worden gemaakt van het Gemeenschapsoctrooi. Er
is daartoe echter wel een organisatie in het leven geroepen en ook is het
Gemeenschappelijk hof van beroep ingesteld. In de visie van de EG is het dan
inderdaad jammer als er geen gebruik van gemaakt wordt. Ter stimulering van
het Gemeenschapsoctrooi kan een boete worden opgelegd wanneer men voor een
Europees octrooi kiest. Dat willen wij niet. Wij willen het bedrijfsleven
de mogelijkheid geven, een vrije keuze te maken. Daartoe zal het Akkoord op
een aantal punten aangepast moeten worden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Walsem (D66):
 
 De boete dient ook om te voorkomen dat men al te lichtvaardig in beroep
gaat.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Voûte-Droste (VVD):
 
 De procedure moet uiteraard functioneel zijn. De boete dient nu ter stimulering
van het gebruik van het Gemeenschapsoctrooi.
 
 De vertaalkosten vormen een belangrijk punt. Het verdrag moet functioneel
zijn, maar ook betaalbaar. De staatssecretaris is niet geheel aan mijn verzoek
tegemoet gekomen en daarom dien ik de motie in, die ik in eerste termijn al
heb aangekondigd. De staatssecretaris kan haar als een steuntje in de rug
beschouwen.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 constaterende, dat het Akkoord betreffende Gemeenschapsoctrooien de octrooiaanvrager
verplicht het gehele octrooischrift te vertalen in alle officiële talen
van de verdragsluitende staten in de EU;
 
 voorts constaterende, dat deze verplichting zal leiden tot zeer hoge vertaalkosten
voor het bedrijfsleven;
 
 van oordeel, dat zulks zal leiden tot een zeer beperkt gebruik van het
Gemeenschapsoctrooi en dat dit op gespannen voet staat met de opzet van het
Akkoord;
 
 verzoekt de regering bij de lidstaten van de EU te bevorderen dat het
vertaalprobleem wordt opgelost door de mogelijkheid te bieden slechts de conclusies
en/of samenvatting van het octrooischrift in alle officiële talen van
de landen van de EU te vertalen,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het leden Voûte-Droste, Witteveen-Hevinga
en Van Walsem. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 7 (23953, R1524).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Hoeven (CDA):
 
 Voorzitter! Wat is het verschil tussen de motie van mevrouw Voûte
en de toezegging van de staatssecretaris?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Voûte-Droste (VVD):
 
 De staatssecretaris heeft enkele restricties aangebracht. Zij maakt niet
de keuze die wij wel maken. Ik heb haar niet horen zeggen dat zij kiest voor
alleen een vertaling van de samenvatting en de conclusies. Als zij dat toezegt,
kan ik mijn motie intrekken.
 
 Ik zie gaarne de notitie inzake het MKB tegemoet. De staatssecretaris
zal vooral de sobere instelling van een doelmatig Gemeenschappelijk hof van
beroep bevorderen. Naarmate het beroep dat hierop wordt gedaan toeneemt, zal
het hof verder worden opgebouwd. Wij kunnen ons daarin vinden.
 
 Voorzitter! Tot slot. De staatssecretaris geeft aan dat zij de mogelijkheden
van de toetreding van Finland, Zweden en Oostenrijk zal benutten als moment
om een aantal wijzigingen aan te brengen. Zij zal ook bekijken of er in de
verordening als zodanig mogelijkheden zijn. Dat verheugt ons zeer. Dat zou
een mogelijkheid bieden tot een toegankelijk en bereikbaar Akkoord. Wil de
staatssecretaris, als zij van deze mogelijkheden gebruik maakt, verslag doen
aan de Kamer?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Hoeven (CDA):
 
 Voorzitter! Ik denk dat de vraag over het al dan niet noodzakelijk zijn
van het nu ratificeren heel duidelijk beantwoord is. Als je nu niet ratificeert,
kun je ook niet meepraten over wijzigingen van het Akkoord. Wijzigingen van
het Akkoord zijn pas mogelijk op het moment dat de ratificatie heeft plaatsgevonden.
Er vinden tussentijds geen wijzigingen plaats. Ik zou graag van de staatssecretaris
willen weten of deze vraag positief beantwoord kan worden.
 
 Voorzitter! Ik ben blij met de toezegging van de staatssecretaris dat
zij de toetreding van een aantal nieuwe landen wil benutten om een aantal
zaken aan de orde te stellen. Ik heb begrepen dat het dan met name gaat om
het talenregime en de kostenaspecten. Ik dacht in haar toezegging gehoord
te hebben dat zij kiest voor een systematiek waarbij de taal van alle kleine
lidstaten overeind blijft. Dat is een heel gevoelig politiek punt. Wij onderschrijven
dat. Ik heb dat in eerste termijn ook gezegd. Hieruit volgt dat er een keuze
gemaakt zal moeten worden voor een goede vertaling van de conclusies en/of
de samenvattingen. Dat is in feite de tekst van de motie. Als dit inderdaad
bevestigd wordt door de staatssecretaris, heb ik geen behoefte aan de motie.
Graag hoor ik van de staatssecretaris of mijn conclusie op dat punt inderdaad
juist is.
 
 Voorzitter! Wat de aard en de reikwijdte van de conclusies en samenvattingen
betreft, ben ik van mening dat een octrooi en een octrooivertaling natuurlijk
goed toegankelijk moeten zijn. Dat betekent dat inderdaad aan de omvang en
de inhoud van die vertaling eisen gesteld mogen worden. Anders wordt aan het
bezwaar van mevrouw Voûte niet tegemoetgekomen en bereikt de vertaling
in feite niet wat zij beoogt, namelijk een toegankelijk octrooi. Misschien
kan de staatssecretaris nog eens helder aangeven wat precies haar bedoeling
is.
 
 Voorzitter! De staatssecretaris wil de weg van de beperkte commissie benutten
voor andere zaken. Het gaat dan met name om de problematiek rond de gedwongen
licenties, de geschillenbeslechting en de positie van de generieke geneesmiddelen.
Zij wil hiervoor met name de voorbereidende taak van de beperkte commissie
benutten. Zij geeft hiermee op dit moment aan dat zij kiest voor de acties
die wij graag zouden zien en voor de weg die wij hebben aangegeven. Wat ons
betreft zijn wij het hiermee eens.
 
 Voorzitter! Dan de pilots van octrooirecht. Dit lijkt aantrekkelijk, maar
het zou te breed worden. Misschien kan ook dit punt in de beperkte commissie
aan de orde gesteld worden op basis van de evaluatie die er zeer zeker zal
komen, met name als het gaat om de geschillenbeslechting.
 
 Tot slot een opmerking over de notitie over de octrooiering van genetisch
materiaal. Ik heb de antwoorden op de vragen die mijn collegae Witteveen en
Van Walsem en ik zelf gesteld hebben, er nog eens bijgehaald. Vraag 8 luidde:
Bent u bereid de aan de Eerste Kamer toegezegde studie over mogelijke nieuwe
criteria voor octrooiverlening ook toe te zenden aan de Tweede Kamer, zeker
nu de vaststelling van de Europese biotechnologierichtlijn op zich laat wachten
door de blokkade van het Europees Parlement? Het antwoord hierop was: "Ja,
de kwestie wordt voor advies aan de Raad van State voorgelegd en het advies
van de Raad van State zal ik te zijner tijd ook aan de Tweede Kamer doen toekomen". 
 
 Als het advies van de Raad van State, gecombineerd met het uiteindelijke
standpunt van het kabinet, los van de situatie rond de richtlijn biotechnologie,
aan de Tweede Kamer wordt toegezonden, dan is dat, denk ik, de door ons bedoelde
notitie. In dat geval is ons probleem op dat punt opgelost. Wanneer dit niet
het geval is, dan blijven wij met het probleem van de motie zitten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de uitvoerige beantwoording
van vragen over de harmonisatie van de rechtspraak. Ook in mijn visie zal
het Gemeenschappelijk hof van beroep pas een taak kunnen krijgen op het moment
waarop het Akkoord in werking is getreden. Ik vind het belangrijk om een motie
in te dienen, omdat op dat punt het Europees octrooiverdrag gewijzigd zal
moeten worden wanneer het Gemeenschappelijk hof ook een taak gegeven wordt
in de Europese procedure. Gelet op de Europese betekenis van de uitspraken
van het Nederlandse parlement, leg ik de volgende motie voor.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat: 
 
 
 - harmonisatie van octrooibeleid in de EU
noodzakelijk is;
 
 
 - uniformering in de systemen van geschillenbeslechting
betreffende octrooiverlening in het kader van het Gemeenschapsoctrooi en in
het kader van het Europese octrooi daaraan bijdraagt;
 
 
 
 constaterende, dat er evenwel ook na het in werking treden van het Akkoord
betreffende Gemeenschapsoctrooien twee systemen blijven bestaan;
 
 nodigt de regering uit te bevorderen dat het Gemeenschappelijke Hof van
Beroep ook een taak krijgt in de inbreuk- en nietigheidsprocedures voor Europese
octrooien,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Witteveen-Hevinga, Voûte-Droste
en Van Walsem. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 8 (23953, R1524).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):
 
 De staatssecretaris is uitvoerig ingegaan op de mogelijke verklaringen
voor de verschillen in aantallen octrooi-aanvragen tussen de Verenigde Staten
en Europa. In ieder geval was de mededeling van de staatssecretaris over het
kwaliteitsaspect belangwekkend. Betekent dit dat de uitvindingen die gedaan
worden, veel innovatiever zijn en dus een sterke concurrentiekracht zouden
kunnen hebben? Wat zijn dan de gevolgen van die verschillen in kwaliteit?
Ik heb begrepen dat de staatssecretaris mijn mening deelt dat de kosten ook
een heel belangrijke rol spelen en dat onderstreept alleen maar dat wij in
Europa moeten streven naar een zo goedkoop mogelijke manier van octrooiverlening.
Dat onderstreept ook nog eens het punt van de vertaalkosten.
 
 In dat verband heb ik nog niets gehoord over de positie van het Europees
octrooibureau. Zijn er mogelijkheden om tot effectievere werkwijzen te komen?
Misschien kan de staatssecretaris daar nog iets over zeggen.
 
 Ik kom op de notitie over biotechnologie. Het is uitstekend dat de staatssecretaris
aangeeft dat er misverstanden zijn en dat deze uit de weg geruimd moeten worden.
Mijn punt betrof echter niet alleen de ethische normering en opvattingen over
zedelijkheid als het gaat over artikel 3 van de Rijksoctrooiwet. Het ging
vooral ook over de onduidelijkheid die is ontstaan tijdens de behandeling
in de Eerste Kamer van het artikel 3b dat werd geamendeerd tijdens de behandeling
in de Tweede Kamer. De Eerste Kamer heeft een aantal elementen naar voren
gebracht die op zichzelf niet allemaal weersproken werden door de staatssecretaris,
zoals de vraag of dieren nu wel of niet octrooibaar zijn. Ik vind het belangrijk
om daarover duidelijkheid te krijgen en de notitie in al haar breedheid te
ontvangen. Daarom leg ik de volgende uitspraak aan de Kamer voor.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat: 
 
 
 - tijdens de behandeling van de Rijksoctrooiwet
in de Eerste Kamer door het standpunt van de regering onduidelijkheid is ontstaan
over de interpretatie van het geamendeerde artikel 3 met betrekking tot octrooieren
van levend materiaal;
 
 
 - de regering aan zowel de Eerste Kamer als
aan de Tweede Kamer in antwoord op schriftelijke vragen (nr. 808) de toezegging
heeft gedaan een notitie te zenden over mogelijk nieuwe criteria voor octrooiverlening;
 
 
 - de regering in antwoord op genoemde schriftelijke vragen heeft
meegedeeld, de kwestie aan de Raad van State te zullen voorleggen;
 
 
 - de totstandkoming van een Europese richtlijn bescherming biotechnologische
uitvindingen gestagneerd is;
 
 
 
 van mening, dat Nederland deze situatie evenwel moet aangrijpen om tijdig
een helder standpunt over de wettelijke bescherming van biotechnologische
uitvindingen te formuleren;
 
 verzoekt de regering genoemde toegezegde notitie op korte termijn naar
de Kamer te zenden,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Witteveen-Hevinga, Voûte-Droste
en Van Walsem. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 9 (23953, R1524).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):
 
 Ten slotte wil ik nog ingaan op de positie van het midden- en kleinbedrijf.
Ik dank de staatssecretaris voor haar toezegging dat zij bereid is om nog
eens met een Nederlandse organisatie in overleg te treden over de vraag of
het nu zinnig is om binnen Europa een apart systeem voor het midden- en kleinbedrijf
te ontwikkelen. Ik verzoek haar tevens het resultaat van dat overleg te betrekken
bij de notitie die zij aan mevrouw Voûte heeft toegezegd. Dat lijkt
mij heel logisch.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van Dok-van Weele:
 
 Voorzitter! De verleiding is groot om de tweede termijn te bekorten tot
"ja". Een aantal kamerleden heeft immers gevraagd of het juist is dat ik dat
of dat gezegd heb en het antwoord daarop is "ja". Ik zal het dus kort houden.
Voor de bevestiging zal ik de onderscheiden punten even langslopen.
 
 Mevrouw Voûte heeft inzake de motie gevraagd naar de relatie tussen
het vereenvoudigen van het talenregime en de voortgang. Zij heeft mij daarvoor
een tekst gegeven. Daar kan ik op zichzelf mee leven, ware het niet dat ik
het jammer vind dat zij in de laatste zinnen de mogelijkheden beperkt tot
samenvatting en conclusies. Ik meen namelijk dat er meer mogelijkheden zijn.
Hierbij denk ik bijvoorbeeld aan een integrale vertaling bij een procedure
voor de rechter. Ik wil deze motie overnemen als mevrouw Voûte mij wat
meer ruimte geeft dan zij in de laatste twee zinnen doet. Ik vind het vrij
essentieel dat de restrictie die ik noemde, ook door haar wordt erkend, namelijk
dat wij – mevrouw Van der Hoeven zei het al – belang moeten hechten
aan de gelijke behandeling van talen en bij een regime voor alle landen het
Nederlands zouden moeten bepleiten. Dat zou ik graag bevestigd willen zien.
Dan kan zij ook een keer "ja" zeggen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Voûte-Droste (VVD):
 
 Dat zou ik graag willen doen, maar hierbij heb ik ook een restrictie.
Wil het in dit geval betaalbaar zijn, dan is de mogelijkheid om conclusies
en/of goed geformuleerde samenvattingen te vertalen het uitgangspunt. Niets
weerhoudt een bedrijf dat een Gemeenschapsoctrooi aanvraagt ervan, ervoor
te kiezen alles te vertalen. Dat kan. Het Gemeenschapsoctrooi moet wel in
kunnen gaan op basis van een vertaling van conclusies en samenvattingen. Is
er een procedure, dan moet het mogelijk zijn dat een octrooihouder aan een
rechter die een beroep doet op zijn octrooi, verplicht is om een vertaling
te overleggen. Dat hoort er wel bij.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van Dok-van Weele:
 
 Als de motie niet limitatief is en dit soort aspecten daarbij betrokken
kan worden, dank ik mevrouw Voûte van harte voor deze ondersteunende
motie, zoals zij de motie zelf noemde. Ik had alleen een beetje zorg over
de beperking die daarin is aangegeven. Is die alleen maar als voorbeeld genoemd
en dienen de samenvatting en de conclusies in ieder geval vertaald te worden
terwijl de mogelijkheid dient te bestaan om te beschikken over de volledige
vertaling in het belang van mensen en ondernemingen die worden betrokken bij
een octrooi-aanvrage, octrooiverlening of een rechterlijke procedure, dan
moet je die verplichting daarin opnemen. Als mevrouw Voûte dat goed
vindt, wil ik haar motie graag in die zin lezen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Voûte-Droste (VVD):
 
 Daar kan ik mij in vinden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van Dok-van Weele:
 
 Dan zijn wij het eens.
 
 Voorzitter! Ik ga in op de boete bij de overgang van het Gemeenschapsoctrooi
naar Europees octrooi en de overgangsregeling. Ik moet even bekijken wat zich
voordoet bij een wijziging van de verordening. Men heeft echter integraal
de intentie om het Gemeenschapsoctrooi en het Europese octrooi naast elkaar
te laten bestaan. Dat hoeft geen eeuwigheidswaarde te hebben, het zal voorlopig
zo zijn. "Voorlopig" moet daarbij niet gezien worden als een bepaalde termijn.
Onder de huidige opvattingen is dat om twee redenen wenselijk. Ik gaf het
al aan. In de eerste plaats bied je ondernemers meer mogelijkheden.
 
 In de tweede plaats merk ik op dat wanneer een vertaling ontbreekt in
de aanvraag van een Gemeenschapsoctrooi, de mogelijkheid bestaat terug te
vallen op een Europees octrooi met een beperkt aantal talen. Er is dus een
soort vangnetconstructie gemaakt voor die situaties waarin een bedrijf niet
geheel voldaan heeft aan de vertaalverplichting. Als straks het talenregime
is verbeterd, gaat het gemakkelijker. In die situatie is een procedure in
werking gezet die geld kost en waarvoor na een overweging door de beperkte
commissie een bedrag wordt vastgesteld dat kan worden opgelegd.
 
 Ik heb al toegezegd het midden- en kleinbedrijf te zullen consulteren
over de gebruikersmodellen en bijzondere regimes. Dat ik de uitkomsten van
dat overleg meedeel aan de Kamer vind ik vanzelfsprekend.
 
 In de motie met betrekking tot de harmonisatie word ik uitgenodigd, te
bevorderen dat het Gemeenschappelijk hof van beroep een taak krijgt bij inbreuk-
en nietigheidsprocedures voor Europese octrooien. Die uitnodiging in deze
motie neem ik graag aan. Ik attendeer wel op de kanttekening die ik in mijn
eerste termijn heb gemaakt, dat dit slechts kan na de inwerkingtreding van
het Akkoord en nadat een aantal zaken is geregeld. Dit kan niet op korte termijn
geregeld worden. Het is en kwestie van de lange termijn. Het verzoek zal ik
wel positief ondersteunen.
 
 Ik wil nog even terugkomen op de notitie. In de Eerste Kamer ben ik volstrekt
helder geweest over de interpretatie van de octrooibaarheid van dieren. De
formulering is steeds geweest: octrooien op technologie/innovatieve handeling.
Ik heb deze notitie toegezegd in reactie op de vragen. Die toezegging staat.
Ik heb dat in mijn eerste termijn aangegeven. Ik herhaal dus mijn toezegging
dat de Kamer deze notitie zal krijgen. Mijn voorgangster heeft op een ander
punt ook een notitie toegezegd. Ik heb daarvan aangegeven dat ik die toezegging
niet kon nakomen, omdat de richtlijn er nog niet is. Als echter mijn eigen
toezegging bedoeld wordt, dan is mijn antwoord volmondig ja. Ik zal dus voldoen
aan het verzoek in de motie en de Kamer die notitie toesturen. Ik was het
al van plan. Ik heb zelf het initiatief genomen, zonder motie. Ik beschouw
haar dus als een motie ter ondersteuning.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):
 
 Voorzitter! De staatssecretaris en ik verschillen van mening over de vraag
in hoeverre onduidelijkheid is ontstaan over artikel 3 betreffende octrooiering
van dieren. Ik ben van mening dat onduidelijkheid is blijven bestaan na de
beantwoording van de schriftelijke vragen, met name over de interpretatie
van de regering van dat onderdeel. Daarom verzoek ik de staatssecretaris nadrukkelijk,
dat aspect te betrekken in de toegezegde notitie. Dat punt zal een wezenlijk
onderdeel blijven vormen van de Europese discussie.
 
 Ik ben blij met de toezegging van een notitie over de ethiek. Daarbij
gaat het om genetische manipulatie in relatie tot menselijk materiaal.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van Dok-van Weele:
 
 Voorzitter! Ik heb de Raad van State gevraagd, mij te adviseren over een
vraag die in de Eerste Kamer aan de orde is geweest. Gevraagd werd namelijk
om een betere omschrijving van ethische normen en waarden in het voorportaal
van de octrooi-aanvrage bij rijksoctrooien. Mevrouw Witteveen daarentegen
vraagt, nog eens terug te komen op de interpretatie van octrooibaarheid van
methodes en dieren. Dat aspect kan wel aan de orde komen in de notitie. De
notitie waarover ik advies heb gevraagd, wil ik laten doorgaan. Anders gaan
er twee kwesties door elkaar lopen. Als de notitie de Kamer bereikt, heeft
zij volop de gelegenheid, dat punt aan te grijpen om eventuele onduidelijkheid
op te helderen. Ik voel daar wel iets voor. Ik laat de notitie zoals zij is.
Ik wil daar geen zaken meer aan toevoegen. Dat lijkt mij vertragend te werken.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):
 
 Ik wijs erop dat in de motie bewust wordt gesproken over het geamendeerde
artikel 3. Het gaat dan zowel over de dieren als over de zedelijkheidswetgeving,
waarover de Raad van State een advies zal uitbrengen. Aangezien de staatssecretaris
heeft gezegd, geen moeite met de motie te hebben, ga ik ervan uit dat het
zal gaan over het totale artikel 3.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van Dok-van Weele:
 
 Om nieuwe onhelderheid te voorkomen lijkt het mij goed, dat de notitie
die ik de Eerste Kamer heb toegezegd – ik zal die ook aan de Tweede
Kamer sturen – een notitie zal worden waarom de Eerste Kamer heeft gevraagd.
Als daarnaast een verduidelijking van de interpretatie van artikel 3 wordt
gewenst, dan moet dat apart gebeuren. Ik wil mevrouw Witteveen graag volgen,
als zij om meer duidelijkheid vraagt ter zake van de interpretatie. Ik wil
dat graag te zamen met de notitie doen. Het maakt geen deel uit van de vraag
aan de Raad van State, althans onvoldoende.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA):
 
 Ik begrijp dat. In de schriftelijke vragen die wij hebben gesteld wordt
ook over de notitie gesproken. Het karakter van de door ons bedoelde notitie
strookt met de motie.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van Dok-van Weele:
 
 Oké. Ik zal ervoor zorgen dat de Kamer die informatie krijgt.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, aanstaande dinsdag over het wetsvoorstel te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 11.55 uur tot 13.00 uur geschorst.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan, dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-100-6089-6103.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl