Behandeling van de wetsvoorstellen:  - Wijziging van de Wet op belastingen van rechtsverkeer, de Natuurschoonwet 1928, de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 en de Coördinatiewet Sociale Verzekering (27030);  - Aanpassingswet Wet inkomstenbelasting 2001 (27184);  - Wijziging van enkele belastingwetten c.a. in verband met de tweede tranche van het ondernemerspakket 2001 (Wet ondernemerspakket 2001) (27209);  - en enige andere wetswijzigingen.
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 457-482

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-12-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 12, pagina 457-482

12-12-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27431Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27184Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27466Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27209Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27030Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27415Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet op belastingen van rechtsverkeer, de Natuurschoonwet 1928, de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 en de Coördinatiewet Sociale Verzekering (27030); - Aanpassingswet Wet inkomstenbelasting 2001 (27184); - Wijziging van enkele belastingwetten c.a. in verband met de tweede tranche van het ondernemerspakket 2001 (Wet ondernemerspakket 2001) (27209); - en enige andere wetswijzigingen.Pagina 457-482
Presentie en opening (dinsdag 12 december 2000)Pagina 457-457
de behandeling van:het wetsvoorstel Nieuwe bepalingen inzake het financieringsbeleid van openbare lichamen (Wet financiering decentrale overheden) (26906)Pagina 495-502
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet en van het Wetboek van Strafrecht, alsmede intrekking van de Wet op de filmvertoningen (26841)Pagina 482-495
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet op belastingen van rechtsverkeer, de Natuurschoonwet 1928, de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 en de Coördinatiewet Sociale Verzekering (27030); - Aanpassingswet Wet inkomstenbelasting 2001 (27184);Wijziging van enkele belastingwetten c.a. in verband met de tweede tranche van het ondernemerspakket 2001 (Wet ondernemerspakket 2001) (27209); - Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Tariefwet 2001) (27415); - en enige andere wetten.Pagina 502-539
Bijvoegsel met schriftelijke antwoorden van de staatssecretaris van Financiën, op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van het BelastingplanPagina 540-557

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 125 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van de Wet op belastingen van rechtsverkeer, de Natuurschoonwet
1928, de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 en de Coördinatiewet Sociale Verzekering (27030);Aanpassingswet Wet inkomstenbelasting 2001 (27184);Wijziging van enkele belastingwetten c.a. in verband met de tweede
tranche van het ondernemerspakket 2001 (Wet ondernemerspakket 2001) (27209);Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Tariefwet
2001) (27415);Wijziging van belastingwetten c.a.
(Belastingplan 2001) (27431);Wijziging van de
Wet inkomstenbelasting 2001, de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001
en enige andere belastingwetten c.a. (Veegwet Wet inkomstenbelasting 2001)
(27466).De beraadslaging wordt geopend.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Ik heet de staatssecretaris van harte welkom bij deze afronding
van de belastinghervormingsvoorstellen. Met hem begroet ik ook de minister,
hoewel hij niet aanwezig is, maar hij is wel medeondertekenaar van enkele
van de thans voorliggende voorstellen. Ik had hen samen willen begroeten,
omdat zij tegenwoordig in de wandelgangen door het leven schijnen te gaan
als Boss en Bos, waarbij men moet denken aan de minister, en niet aan een
kledingmerk.Wij beginnen deze afrondende discussie met gemengde gevoelens. De reden
is duidelijk. Het wetgevingsproces van de belastinghervorming is tot de dag
van vandaag onder te grote tijdsdruk gekomen. Dat heeft erin geresulteerd
dat wij geen volwaardige schriftelijke voorbereidingstijd hebben gehad voor
deze wetsvoorstellen. Elk van deze wetsvoorstellen zou ten minste een maand
voorbereidingstijd vergen en ook waard zijn, maar nu hebben wij er zes in
dezelfde periode.Soms is er sprake van een onoverzichtelijke presentatie. Er is een verontrustend
groot aantal delegatiebepalingen in deze wetgeving opgenomen. Nog steeds constateren
wij gevallen van overkill, terugwerkende kracht of geen eerbiedigende werking.
Het belastingplan 2000 nummer 4, komt nu pas aan de orde, en dat is in feite
een jaar te laat, met een bizarre combinatie van wetswijzigingen in één
pakket. Verder ligt het ondernemerspakket voor, dat ook al veel eerder aan
deze Kamer had moeten worden aangeboden.Als je met een dergelijke lawine van wetsvoorstellen wordt geconfronteerd,
zou het toch op de weg van Financiën hebben gelegen om een doorlopende
tekst aan te bieden aan de leden van de Eerste Kamer, al was het maar bij
wijze van geste. Wij hebben deze node gemist. In feite is er dan sprake van inequality of arms. Het is voor Eerste-Kamerleden –
ook voor Tweede, maar zeker voor Eerste-Kamerleden – een buitengewoon
zware opgave om te moeten discussiëren met het ministerie van Financiën
in zo'n kort tijdsbestek en met zo weinig assistentie.Als wij het slagveld overzien, lijkt het of wij op een fiscale glijbaan
terecht zijn gekomen, met veel bochten en weinig afremmingsmechanismen. Daarom
lijkt het mij nuttig om bij wijze van marginale toetsing te evalueren waar
wij vandaag staan met deze wetsvoorstellen. Ik wil dat in vogelvlucht doen,
omdat er thans geen gelegenheid is om in te gaan op de zes toetsen die ik
wil voorleggen. Ik hoop dat wij hier in de toekomst nog een keer over kunnen
filosoferen.Allereerst de toets aan de drie O's. Zoals wij in de eerste ronde hebben
gezegd, hebben wij de voorstellen getoetst aan overkill, overgangsrecht en
ongelijke behandeling. Wij kunnen nu constateren dat er weliswaar een aantal
aanpassingen hebben plaatsgevonden, maar dat er nog steeds storende elementen
zijn, zoals de regeling voor de DGA.De tweede toets betreft de vereenvoudiging, een behoorlijke en gemakkelijke
uitvoering voor alle betrokkenen en vermindering van de administratieve lastendruk.
Er is vereenvoudiging gekomen, zij het op hoofdlijnen, maar deze gaat gepaard
met een vergaand instrumentalisme en daarbij behorende detailwetgeving. Thans
is al zichtbaar dat er grote uitvoeringsproblemen komen en er is nog steeds
een grote administratievelastendruk.De derde toets is de toets aan de kwaliteit van de wetgeving. In dit hele
proces hebben wij ruimte voor input vanuit de wetenschap node gemist, en dat
kwam vooral door tijdgebrek. Er is ook te weinig ruimte geweest voor volwaardige
schriftelijke en mondelinge behandeling in de Tweede en de Eerste Kamer, zoals
ik reeds heb vermeld.Ik vraag mij af of een volwaardige wetgevingstoets heeft plaatsgevonden
op het ministerie van Justitie, zoals in aanwijzing 254 staat. Er moet een
toets plaatsvinden op rechtmatigheid, uitvoerbaarheid, doelmatigheid, eenvoud,
duidelijkheid en toegankelijkheid. Deze toets vindt plaats in de boezem van
het kabinet. Ik weet niet of de staatssecretaris er iets over wil zeggen.
De uitkomst van die toets wordt niet gepubliceerd. Dat betreur ik, omdat ik
denk dat een gepubliceerde toets bij dit soort wetsvoorstellen zeer op zijn
plaats zou zijn. Verder zijn er veel te veel delegatiebepalingen.De vierde toets is de toets aan de deregulering. De staatssecretaris herinnert
zich ongetwijfeld de motie-Schartman uit 1985, waarin staat dat deregulering
bij de uitvoering van fiscale wetsvoorstellen kan leiden tot vermindering
van administratieve verplichtingen, die met name kleinere bedrijven treffen,
en als zodanig een bijdrage kan leveren aan lastenverlichting voor het bedrijfsleven.
Hoe is inhoud gegeven aan de motie-Schartman?Dan mijn toets aan het woordgebruik, een jaarlijks terugkomend nummer,
omdat ik nog steeds constateer dat er zinnen voorkomen met meer dan honderd
woorden. Er wordt voortgang geboekt, want het zijn er minder, maar ik heb
er toch weer enkele ontdekt. Een daarvan zal ik de Kamer niet onthouden. De
aanvang van artikel 15a, lid 2, luidt: "Onder vervanging van de punt aan het
slot van het eerste lid door een puntkomma, worden de volgende onderdelen
toegevoegd", en dan begint het:"extra kosten van tijdelijk verblijf buiten het land van herkomst (extraterritoriale
kosten), met dien verstande dat voor bij algemene maatregel van bestuur aan
te wijzen groepen werknemers die door een inhoudingsplichtige van buiten Nederland
in dienstbetrekking worden genomen of buiten Nederland worden uitgezonden,
onder daarbij te stellen voorwaarden, geldt dat vergoedingen van kosten van
verblijf buiten het land van herkomst – voor van buiten Nederland in
dienstbetrekking genomen werknemers gedurende ten hoogste tien jaar –
ten minste worden beschouwd als vergoeding voor extraterritoriale kosten tot
ten hoogste 30 percent van het loon en de vergoeding voor extraterritoriale
kosten, alsmede tot het bedrag van de daarbij aan te wijzen schoolgelden."Dat was de toets aan het woordgebruik. Ik denk dat het van belang is dat
wetsvoorstellen ook toegankelijk blijven voor eenvoudige parlementsleden.Met deze wetsvoorstellen is duidelijk tegemoetgekomen aan de toets aan
de motie-Boorsma, met uitzondering van het wetsvoorstel Natuurschoonwet, waar
van alles aan hangt, maar dat komt door de voorganger van deze staatssecretaris.
De wetsvoorstellen zijn als aparte pakketten aangeboden en dat stellen wij
zeer op prijs.Als men mij vraagt welke emotie bij mij opkomt, nu dit proces praktisch
achter de rug is, kan ik geen betere manier bedenken om mijn gevoelens te
beschrijven dan aan de hand van de onnavolgbare tv-spot voor de euro: DING
FLOF BIPS, de euro is er voor ons allemaal. Dat is de belastingwetgeving ook.Als eerste zeer voorlopig oordeel concludeer ik dat deze herziening wordt
gekenmerkt door een bedenkelijke trend in de richting van instrumentalisme,
waarbij ik mij afvraag wanneer VROM bij Financiën wordt ondergebracht,
een huiveringwekkende mate van detaillering en een fundamentele keuze voor
een fiscale waterscheiding tussen belastingheffing over kapitaal en arbeid.
Het eindproduct is te kwalificeren als een analytisch stelsel met synthetische
trekjes, dankzij amendementen. Ik denk dat er geen bezwaar tegen is dat het
zo is geworden. Dat kunnen wij accepteren, maar de richting van de vermogensrendementsheffing
staat haaks op de ontwikkelingen in Europa, zonder dat wij daarvoor een adequate
rechtvaardiging hebben gehoord.Dit alles neemt niet weg dat wij groot respect hebben voor de bewindslieden
en het departement voor de wijze waarop zij dit majeure project in een recordtempo
door het parlement hebben weten te loodsen, en voor hun prestatie om het soms
vastgeroeste fiscale denken los te maken en in dynamischer vaarwater te brengen.
Ik denk dat dit de belangrijkste prestatie is van de bewindslieden bij deze
exercitie.Ik nodig de staatssecretaris uit om een nieuw toetsingskader te ontwikkelen
en vast te leggen waaraan wijzigingen in de toekomst moeten worden onderworpen,
met als kernpunten vereenvoudiging, uitvoerbaarheid, administratieve lastenverlichting,
deregulering en consistentie. Ik verzoek hem om dat kader te betrekken bij
de komende discussie over de nieuwe verkenning voor belastingen en premieheffing. De timing vind ik een ernstig probleem. Wij wisten aan het begin van het
jaar dat dit wetsvoorstel eraan zou komen. Dat wist Financiën ook. Financiën
wist welke activiteiten nodig waren om tot uitvoeringsmaatregelen te komen.
Wij hebben grote bezwaren gehoord uit alle lagen van de bevolking over de
tijdsdruk waaronder de eerste ronde heeft gestaan. Wij zien dat deze tijdsdruk
zich nu herhaalt. In de uitvoeringssfeer worden in november conceptbesluiten
voorgelegd – een op zichzelf vermakelijke exercitie waar ik nog op terugkom –
die onvolledig zijn en nog moeten worden toegezonden aan de commissie-Thunnissen/De
Waard. Hierdoor is dit advies niet beschikbaar bij het voorleggen aan het
parlement, zoals de juiste volgorde zou zijn geweest. Als ik lees dat in een
november 2000 te verschijnen nieuwsbrief voor inhoudingsplichtigen en een
handleiding die vanaf 1 december wordt verspreid, gebruik wordt gemaakt van
concepten die nog niet vaststaan en die nog ingevuld moeten worden, denk ik
dat dit proces niet onder controle is geweest.Dan komt de vraag hoe dit komt. Gisteren heeft een discussie plaatsgevonden
over de uitvoeringsmaatregelen in de commissie voor Financiën van de
Tweede Kamer. Dat is een zware discussie geweest. Ik kan dat nalezen, zodat
ik de diepgang van de problematiek nu pas goed begrijp. Kinderopvang op boorplatforms
en therapeutisch meefitnessen stonden hierbij hoog op de agenda. Dat alles
bereikte ons gisteravond, dus hoe kunnen wij dan tot een volwaardige behandeling
komen?Dat neemt niet weg dat het parlement c.q. de wetgever er recht op heeft
om te analyseren hoe dit komt. De staatssecretaris was gewaarschuwd, dus hij
heeft geen excuus dat hij niet wist dat dit eraan kwam. Er zijn vier mogelijke
oorzaken: het proces is onderschat door Financiën, Financiën heeft
zijn eigen kunnen overschat, het projectmanagement van dit proces is tekortgeschoten
of er is een tactisch plan geweest om alles in een zo laat mogelijk stadium
te presenteren teneinde druk op de ketel te zetten; de Nice-benadering, zal
ik maar zeggen. Voor dat laatste zou ik nog begrip kunnen hebben, want daar
spreekt tenminste een strategie uit, maar voor de eerste drie mogelijkheden
heb ik minder begrip. Ik wil graag analyseren hoe het zo ver is gekomen en
welke maatregelen de staatssecretaris voor ogen heeft om dit soort situaties
in de toekomst te voorkomen, om een positieve draai aan mijn opmerkingen te
geven.Zoals ik al heb aangestipt, ben ik van oordeel dat dit wetsvoorstel een
ongebruikelijk groot aantal delegatiebepalingen bevat. In de Wet inkomstenbelasting
2001, die wij in mei hebben aangenomen, waren 93 delegatiebepalingen opgenomen,
waarvan er 34 nieuw waren en 21 in de vorm van een algemene maatregel van
bestuur. Hoeveel zijn er sindsdien bijgekomen? De staatssecretaris spreekt
in een interview over 124 uitvoeringsbesluiten. Ik ben benieuwd of dit cijfer
nog steeds klopt.Het is mij ook niet duidelijk op welke gronden er in sommige gevallen
gebruik wordt gemaakt van een AMvB en in andere van een ministeriële
regeling. Het is heel helder wanneer dat moet gebeuren, maar het gebeurt niet
altijd zo. In artikel 15c van de Wet op de loonbelasting is een delegatiebepaling
opgenomen, waarin staat dat bij ministeriële regeling – dat is
dus eenzijdig ingrijpen van de minister – in aanvulling op artikel 15a
en 15b zo nodig onder het aanbrengen van normeringen en beperkingen en het
stellen van voorwaarden kan worden bepaald dat vergoedingen die naar algemeen
maatschappelijke opvattingen wel of niet als loon worden ervaren, niet respectievelijk
wel tot de vrije vergoedingen worden gerekend.Dit is een voorbeeld van een blanco delegatiebepaling die volstrekt onbepaalbaar
is door de wijze waarop zij is geformuleerd. Hier schiet de wetgever mijns
inziens te ver door. Dit soort bepalingen dienen beter te worden gedefinieerd
of in wetgeving te worden opgenomen. De heer Van Dijk heeft hier terecht op
gewezen in het Weekblad fiscaal recht.Mijn zorg is dat er door de tijdsdruk van dit proces en de voorgelegde
delegatiebepalingen langzaam maar zeker een verschuiving plaatsvindt van het
evenwicht tussen de wetgevende en de uitvoerende macht, althans in fiscalibus,
ten gunste van de uitvoerende macht, met name het ministerie van Financiën.
Ik realiseer mij zeer goed dat dit te maken heeft met de ruimte die de wetgever
geeft aan de minister van Financiën, maar ik weet niet of dit de juiste
gang van zaken is.Als ik deze lijn doortrek en lees dat de heer Van Dijk in de memorie van
toelichting bij de Wet Inkomstenbelasting en de Invoeringswet uitsluitend
de mening van de staatssecretaris ziet en gezien de onwelvoeglijke haast van
de parlementaire behandeling niet de weloverwogen bedoeling van de wetgever
constateert, zeker niet over onderwerpen die geen aandacht hebben gekregen,
dan is dat toch wel een heel vergaande uitspraak van een gezaghebbend auteur.
Wij horen graag de visie van de staatssecretaris. Onderkent hij het gevaar
van deze schuivende panelen en is hij bereid maatregelen aan te kondigen om
zelfs maar de gedachte aan dit soort verschuivingen de kop in te drukken?Het fiscaal klimaat is gisteravond ook al even aan de orde geweest. Dit
is niet onbelangrijk. Oud-minister Ruding heeft de aftrap gegeven voor deze
discussie, zoals wij gisteravond hebben gehoord. Hij heeft opmerkingen gemaakt
over de vermindering van de attractiviteit van Nederland als vestigingsplaats.
Hij zei dat de typische Nederlandse fiscale snelheid, zekerheid en slagvaardigheid
op de tocht staan. Hij zei dat dit niet zijn constatering was, maar de constatering
van de betrokken ondernemingen. Hij stelt dat Financiën terug moet naar
de beproefde succesvolle en juiste aanpak middels rulings, met een correcte
toepassing van wet en jurisprudentie.Het antwoord van de staatssecretaris in de vorm van een notitie liet niet
lang op zich wachten. Het was een ferm antwoord, met als openingsslogan: Nederland
moet een aantrekkelijke plaats blijven voor ondernemingen om zich te vestigen.
De notitie bevat veel interessante informatie over dit verschijnsel, dat in
feite wordt gedemythologiseerd, omdat heel duidelijk inzicht wordt gegeven
in waar het eigenlijk om gaat. Het gros van de rulings, zeg 80%, zijn standaardrulings
voor holdings, finance, royalty companies en cost plus-regelingen.In de laatste twee jaar heeft er een terugloop plaatsgevonden van 800
naar 600 rulings. Heeft dat te maken met het vestigingsklimaat of met een vertraging bij het afgeven van die rulings? Die uitleg hebben wij
niet in de nota gevonden. Wij hebben wel gevonden dat de staatssecretaris
ernaar streeft de doorlooptijd terug te brengen tot in principe maximaal acht
weken. Wij ondersteunen dat voornemen, maar acht weken is natuurlijk veel
te lang voor een standaardruling. Als de feiten beschikbaar zijn, moet dat
bij standaardrulings veel sneller kunnen.De kwaliteit van het fiscaal klimaat wordt niet zozeer bepaald door de
codificatie van het rulingsysteem maar veeleer door de houding die de fiscus
in een bepaald land uitstraalt en de wijze waarop de fiscus omgaat met de
belastingplichtigen, zowel binnenlandse als buitenlandse. Daarbij staan de
sleutelbegrippen betrouwbaarheid, consistentie en snelheid voorop. Over deze
punten maken wij ons zorgen. Bij het recente beleid zien wij een aantal incidenten
die twijfel zaaien aan een dergelijke aanpak. Ik noem de deelnemingsvrijstelling
voor de EU-beleggingsdochters en de hybride leningen, waarvoor een voorstel
werd gedaan dat prompt werd ingetrokken, met de vermelding: gezien de complexiteit
van de materie en de noodzaak van overleg met het bedrijfsleven. Dat zijn
overwegingen die vooraf dienen te gaan aan het voorstel en die niet veertien
dagen later moeten gelden bij de intrekking. Dat was het snelheidsrecord voor
een misplaatste proefballon. Daarna merkt de staatssecretaris op dat de jurisprudentie
van de Hoge Raad het uitgangspunt blijft, totdat er een nieuw wetsvoorstel
is. Nee maar, wat zou het alternatief moeten zijn?Een derde incident dat verwarring heeft gezaaid, betreft dividend stripping.
De staatssecretaris heeft gezegd dat het overleg hierover volgend jaar wordt
afgerond. Wanneer de markt daartoe aanleiding geeft, wordt de wet eerder van
kracht, als er met budgettaire gevolgen gebruik wordt gemaakt van dividend
stripping, hoewel hij daartoe geen aanwijzingen heeft. Met dit soort opmerkingen
wordt onzekerheid in stand gehouden. Grijp in of doe niets, maar door dit
soort zaken wordt het klimaat bepaald. Ik denk dat men zich in Den Haag te
weinig realiseert dat dit soort in/uit-posities onmiddellijk de wereld over
gaan. Dankzij internet en allerlei communicatiekanalen weten alle multinationals
wat er speelt. Hierdoor ontstaan gevoelens van onzekerheid en dat wil de staatssecretaris
juist voorkomen bij een goed fiscaal klimaat.Ook in het binnenland constateer ik ontwikkelingen waarvan ik mij afvraag
of zij wel goed zijn voor het fiscaal klimaat. Ik heb gelezen dat de staatssecretaris
zich in een interview uitspreekt tegen grensverkenning door ondernemingen
die bij wijze van ruling voor een bepaalde situatie een afspraak vooraf met
de fiscus wilden hebben. De staatssecretaris wijst deze af en zegt dat dit
te ver gaat en dat hij niet aan deze grensverkenning meedoet. Ik denk dat
de staatssecretaris volledig in zijn recht staat om een dergelijk standpunt
in te nemen, maar er is geen reden om daar kwaad over te zijn. Integendeel.
Als bekend is wat men van plan is, kan daarop worden geanticipeerd.Hoe zit het met het grensverkennende gedrag van Financiën zelf? Als
ik kijk naar wat er de laatste weken uit Financiën komt bij de parlementaire
discussie of in de pers, lees ik dat bij de vooruitbetaalde hypotheekrente
een nieuwe toets is ingevoerd, omdat de staatssecretaris zegt dat zes maanden
vooruitbetaling alleen mogelijk is als er sprake is van bestendig betalingsgedrag.
Wij kunnen dit niet lezen in de wet die nog steeds van kracht is.Over de BTW lazen wij enkele dagen geleden in de krant dat het kennelijk
gebruikelijk is in de wereld van autokopers dat mensen in december een auto
kopen en het kenteken op januari laten zetten. Dit jaar wordt de BTW geheven
op het moment dat het kentekenbewijs wordt afgegeven en alle andere jaren
op het moment dat de levering plaatsvond, zoals de wet stelt. Dat is ook een
vorm van grensverkenning.Als men zo'n majeur plan presenteert aan het volk, vraag ik mij af of
het verstandig is om op relatief ondergeschikte punten zand in de wielen te
strooien. Ik acht het hoogst dubieus of deze punten stand houden bij de rechter.
Bovendien ben ik van mening dat deze punten in een wetsvoorstel moeten worden
opgenomen, als men dat wil, zodat het besluit na een volwaardig parlementair
debat kan worden genomen. Ik denk dat het niet handig is om dit bij wijze
van prikjes in de maand december te doen.Bij de WIBB, de Wet internationale bijstandsverlening belastingen, heeft
de staatssecretaris ook wijzigingen voorgesteld ter verbetering van het fiscale
klimaat. Hij zegt dat uitwisseling van informatie een grote rol speelt bij
het creëren van goede samenwerking tussen de lidstaten. Dat ben ik met
hem eens, maar mijn vraag is of dat ten koste moet gaan van de rechtsbescherming
van de Nederlandse burger. Als ik het voorstel goed begrijp, maar hij mag
mij straks corrigeren, wordt de termijn voor het verstrekken van inlichtingen
via kennisgeving verkort tot in beginsel tien dagen. Tien dagen begrijp ik,
maar in beginsel niet.Vervolgens wordt gesteld dat de uitwisseling door bezwaar van de belanghebbende
niet wordt geschorst. Met andere woorden, een belanghebbende moet binnen tien
dagen naar de rechter gaan om een voorlopige voorziening te vragen voor uitstel
van die termijn, anders hangt hij wat die uitwisseling betreft. Hij heeft
geen enkele kans om zich te verweren, bijvoorbeeld als hij op vakantie is.
Veel erger is dat van praktisch geen enkele belastingplichtige kan worden
verwacht dat hij binnen tien dagen een voorlopige voorziening kan krijgen,
behalve van degene bij wie die uitwisseling misschien juist wel op zijn plaats
zou zijn. Welk belang wordt hiermee gediend? Gaat het om reciprociteit met
andere lidstaten of op grond van een Europese richtlijn? Behandelen andere
Europese landen hun belastingplichtigen op dezelfde wijze? Krijgen wij de
informatie even snel uit andere landen? Ik stel de informatie-uitwisseling
als zodanig niet ter discussie. Integendeel. Ik stel uitsluitend ter discussie
de rechtsbescherming van de belastingplichtige die het voorwerp is van deze
uitwisseling.Ter afronding van het fiscale klimaat nog een enkele kanttekening. De
Amerikaanse kamer van koophandel heeft een dringend beroep gedaan op het kabinet
"to build the framework for a Dutch digital delta", met andere woorden, om
een aantrekkelijk fiscaal klimaat te creëren voor e-business. Wij horen
graag de reactie van de staatssecretaris op deze aanbeveling.Wij hebben ook gelezen dat goedkeuring is gevraagd van de Europese Commissie
voor CV-constructies. Dat intrigeerde mij nogal. Is dat verplicht
of nieuw beleid en zo ja, sinds wanneer? Waarom neemt de staatssecretaris
niet zelf een standpunt in of iets wel of niet in strijd is met de Europese
richtlijnen? Doen andere EU-landen dit ook? Ik weet dat België dit in
het verleden zeker niet deed, maar dat land heeft ook minder stemmen! Als
dat zo is, kan er dan een lijstje worden overlegd van de aangevraagde Europese
goedkeuringen.Dankzij Nice hebben wij gelezen dat er een Europese vennootschap in aantocht
is die betekenis kan hebben voor de vestigingsplaats van internationale holdings,
waarbij de statutaire plaats van Nederland een rol speelt, ook fiscaal. Hoe
ziet de staatssecretaris dat? Wat is zijn reactie op de opmerking van staatssecretaris
Benschop in de NRC over de Nice-discussies dat bij de belastinggrondslag wordt
vastgehouden aan het vetorecht? Ik heb in de krantenberichten na afloop van
Nice niet gelezen dat Nederland zich aan de kant van Engeland heeft geschaard.
Wij vernemen graag of dit nog steeds het beleid is.Thans ga ik over tot het in vogelvlucht behandelen van de voorliggende
wetsvoorstellen. Hier wreekt zich het feit dat er geen volwaardige schriftelijke
behandeling is geweest, terwijl een heleboel onderwerpen wel degelijk de aandacht
van dit huis verdienen. Ik bepaal mij dan ook tot enkele punten die voor de
praktijk van belang zijn.Allereerst de opties bij de wijziging van de Wet op de loonbelasting 1964,
wetsvoorstel 27030. Zoals wij in de schriftelijke uitwisseling te kennen hebben
gegeven, zijn wij verheugd over het keuzeregime dat is ingevoerd bij de belastingheffing
voor werknemersopties, omdat dit in lijn is met de voorstellen die wij hebben
gedaan. Wij denken dat dit een positieve bijdrage vormt aan het fiscaal klimaat,
zeker zolang wij de richtlijn van de staatssecretaris in acht nemen dat een
duidelijk en fiscaal ongecompliceerde regeling die langere tijd kan functioneren,
van belang is voor het fiscale klimaat. Hoe wordt dit in de praktijk uitgewerkt?Wij zijn de staatssecretaris erkentelijk voor de nota met de gedegen beantwoording,
maar er blijven nog een aantal vragen. Wij hebben gevraagd of de mogelijkheid
van uitstel van heffing ook betrekking heeft op een stijging van de intrinsieke
waarde als gevolg van een koersstijging tussen het moment van aanbieden van
de optie door de werkgever en het moment van aanvaarden door de werknemer.
Deze vraag werd ontkennend beantwoord, want de staatssecretaris stelt dat
het optierecht pas tot stand komt bij aanvaarding door de werknemer. Dat is
technisch juist, maar de praktijk is soms wat weerbarstiger.Wat gebeurt er? Bij toekenning van opties op grote schaal, bij grote ondernemingen,
Nederlandse of buitenlandse, waarbij de optieplannen voor alle werknemers
gelden, werkt men in principe met een uitoefenprijs op het moment van aanbieding.
Als die duizend of tienduizend werknemers allemaal of per groep op verschillende
dagen accepteren, zou er voor al die mensen op verschillende wijze loonbelasting
moeten worden ingehouden. Bij bedrijven die aan de beurs zijn genoteerd, is
de koers elke dag onderhevig aan fluctuatie. De vaste uitoefenprijs resulteert
dan in belastingheffing over intrinsieke waarde en in een per individuele
werknemer verschillend bedrag dat als loon wordt aangemerkt, afhankelijk van
de dag waarop hij de optie aanvaardt. Dat levert voor salarisadministraties
natuurlijk een volstrekt onwerkbare situatie op. Wij verzoeken de staatssecretaris
daarover nogmaals na te denken. Hij heeft er al over nagedacht en hij erkent,
blijkens de nota naar aanleiding van het verslag, het probleem, maar acht
het geen groot probleem omdat zijns inziens gewoon als uitoefenprijs de waarde
op het moment van aanvaarding moet worden genomen. In theorie is dat juist,
maar hij onderschat de niet alleen principiële, maar ook praktische onwenselijkheid
bij zeer grote optieplannen bij grote ondernemingen. Het is principieel onwenselijk,
omdat de ene werknemer daardoor een groter of juist kleiner voordeel met zijn
opties kan behalen dan de andere werknemer. Werknemers, die ziek, zwanger,
op vakantie zijn etc., kunnen door omstandigheden die soms buiten hun macht
liggen, een andere uitoefeningsprijs krijgen dan andere werknemers. Leg dat
maar eens aan die werknemers uit! Ook praktisch is het onwenselijk, omdat
per individuele werknemer moet worden vastgesteld wat de uitoefenprijs is
van zijn opties, hetgeen zowel in de administratie van de werkgever als in
die van de uitvoerende broker, zeker bij internationale concerns, tot chaos
zal leiden. Wij verzoeken de staatssecretaris mee te denken over een oplossing
binnen het kader van de regels die hij gesteld heeft. Daarbij zou bijvoorbeeld
een bandbreedte kunnen worden gebruikt, waarbij een bepaald percentage aan
intrinsieke waarde als verwaarloosbaar wordt aangemerkt. Ook zou de aanvaardingstermijn
tot vier of zes weken kunnen worden beperkt, met daarbij de bepaling dat als
er sprake is van aangegroeide intrinsieke waarde die tot het eind mag worden
doorgeschoven, wat betekent dat de belastingheffing niet wordt ontlopen, maar
conform het nieuwe systeem geschiedt op het moment van realisatie.Een tweede vraag over dit belangrijke onderwerp voor de praktijk van het
bedrijfsleven is, wat er gebeurt met tussentijdse omzetting van opties in
een SAR (stock appreciation right) of bij aanpassing van het optierecht in
het kader van een fusie of een splitsing. Doel van de hele regeling is, zoals
de staatssecretaris stelt, belastingheffing bij uitoefening over het daadwerkelijk
behaalde voordeel, dus een combinatie van eenvoud en pay as you earn. Maar
uit de antwoorden die wij hebben ontvangen in de nota naar aanleiding van
het verslag blijkt, dat er nog een aanzienlijke uitzondering is op deze doelstellingen
die ons terugbrengt bij de huidige weerspannige wijze van belastingheffing,
namelijk het belasting betalen over de verwachtingswaarde op het moment dat
de werknemer niets realiseert en de kans loopt het belaste papieren voordeel
nooit te realiseren.De boosdoener is het huidige artikel 10a, dat ongewijzigd is voortgezet
als artikel 10a, lid 3.a (de strafbepaling binnen drie jaar). Zoals blijkt
uit de antwoorden met betrekking tot de SAR, fusie, splitsing en dergelijke,
zal deze bepaling ook tot belastingheffing leiden indien de werknemer geen
bewijsbaar voordeel behaalt bij aanpassing van zijn optierecht, dus zelfs
indien de waarde die er op het moment van toepassing inzit, door de aanpassing
niet wordt aangetast en de belastingheffing bij uitoefening onverkort in stand blijft, en dus met andere woorden geen claimverlies dreigt
voor de fiscus. Dit valt moeilijk uit te leggen aan werknemers en ondernemingen,
want zij hadden gedacht dat op grond van de nieuwe wet zou kunnen worden gekozen
voor uitoefening bij afrekening. Nu blijkt het allemaal weer wat anders te
liggen. Dat is dus niet ongecompliceerd. Wij verzoeken de staatssecretaris
ten zeerste om op dit punt enige souplesse te betrachten en te bekijken of
er oplossingen zijn waarmee men in de praktijk uit de voeten kan. Datzelfde
geldt voor het aanknopen bij de regels van de beurs terzake van bepaalde rekenregels
en voorschriften. Dat is uitstekend voor Nederlandse ondernemingen. Voor buitenlandse
ondernemingen is het wellicht goed om te bekijken welke regelingen buitenlandse
beurzen op dat punt hebben.Een punt terzake van splitsing laat ik op dit moment rusten.Ik ga door met het belastingplan. Het voorliggende plan kenmerkt zich
door een grote mate van instrumentalisme. De vraag is of dat een nieuwe trend
is. De memorie van toelichting is zelfs instrumenteel opgedeeld. Er staan
instrumentele kopjes in als zorg, bevordering onderwijs, bevordering natuur
en milieu, stimulering ondernemerschap. Dat is nieuw en buitengewoon opvallend.
Het is interessant om te vernemen of dit inderdaad de nieuwe beleidslijn is
van Financiën. De wet als geheel bekijkend, zien wij dat die aan elkaar
hangt van heffingskortingen en afdrachtverminderingen, gecombineerd met een
palet aan fictieve relaties: fictieve werknemer, fictieve werkgever etc. Er
zijn negen heffingskortingen en vijf afdrachtverminderingen. De discussie
over nieuwe heffingskortingen is al losgebarsten. Vroeger, voorzitter, was
een aftrekpost nog een fiscaal statussymbool, maar nu zijn wij op weg van
een aftrekpostenmaatschappij naar een heffingskortingenmaatschappij. Ik heb
er toch een vraag over. Gedurende de behandeling in de Tweede Kamer is een
aftrekpost voor maatschappelijk beleggen vervangen door een heffingskorting
van 1,3%, dankzij een amendement van GroenLinks. Dat is een heel principiële
inbreuk op het systeem van de bewindslieden. Zij introduceren een heffingskorting
als onderdeel van de tariefstructuur. Als die dan vervolgens wordt overgeheveld
naar het aftrekkostenregime, wordt een principiële inbreuk gemaakt op
het systeem dat de bewindslieden zelf hebben geïntroduceerd, wat op z'n
minst een discussie rechtvaardigt alvorens een dergelijke ingreep wordt gedaan.
De staatssecretaris heeft aangekondigd, dat die discussie er aan komt, maar
het komt mij voor, dat dit soort discussies vooraf dienen te gaan aan het
aanvaarden van moties die daarop anticiperen, met name omdat die ingreep inkomensconsequenties
heeft die van tevoren meegewogen moeten worden.Er komen fiscale verkenningen, op zich een heel interessant verschijnsel.
Ik juich het toe, maar aan de andere kant kun je je afvragen waarom dat nodig
is. Je zou denken, dat er nu een eindproduct op tafel is gelegd en dat wij
nu toe zijn aan de broodnodige rust om dit te consumeren, te verwerken en
onze rechtelijke macht, die al overbelast is, ermee vertrouwd te maken. Echter,
nu wordt de discussie morgen al voortgezet met zeer principiële onderwerpen
die passen in het kader van de belastingherziening en misschien te weinig
aan de orde zijn gekomen. Ik denk met name aan de flat tax, de omzetting die
wij net bespraken, de grondslagverbreding en zaken waarbij de hele premieheffing
en belastingheffing als pakket in aanmerking worden genomen. Dat anticipeert
heel duidelijk op de discussie over fiscalisering. Mijn vraag is of de aankondiging
van deze nieuwe verkenning een introductie is van een discussie over de vergrijzing,
of andere achtergronden heeft.Voorzitter! Over de voorgestelde Tariefwet 2001 kan ik heel kort zijn.
De staatssecretaris heeft er zelf al op gewezen, dat er nog maar een belastingtarief
van 2,95% in de eerste schijf is. De consequenties die dat heeft, zijn niet
onaanzienlijk. Gisteravond is daar al op gewezen, onder anderen door de heer
Wöltgens. Ik wijs er nog op dat, overigens in het kader van de fiscaliseringsdiscussie,
in de memorie van toelating al sprake is van geïntegreerde tarieven van
belasting- en premieheffing. Volgens mij is dat een beetje prematuur.Ik kom nu te spreken over de voorgestelde aanpassingswet, het systeem
van aanpassing van het inkomensbegrip in inkomensafhankelijke regelingen.
Op zeer ingewikkelde wijze wordt een compensatie aangebracht voor verlies
van inkomsten door dit soort regelingen. Onze vraag is of dat zo gecompliceerd
en inconsequent moet. Sommige regelingen worden gecompenseerd voor drie jaar,
andere voor eeuwig, maar dan zonder inflatoire bijstelling en weer andere
met een gemiddelde loonsverhoging. Wij vragen ons af of het niet logischer
zou zijn geweest om de inkomensgrenzen in de inkomensafhankelijke regelingen
zelf aan te passen.Voorzitter! Ik ga afronden met de voorgestelde Veegwet. Die is het sluitstuk
genoemd en terecht, maar gezien de inhoud van de voorgestelde Veegwet kan
ook wel over een belastingplan op zich worden gesproken. Het wetsvoorstel
houdt in technische correcties, versoepelingen, reparaties, inlossing van
beloftes, uitbreiding en geheel nieuwe wijzigingen. Bovendien is het als een
echte veegwet gebruikt om weer een bepaling uit het ondernemerspakket te wijzigen
die daar helemaal niet in thuishoort. Kortom, de voorgestelde Veegwet omvat
een groot aantal beleidsmatige wijzigingen, vlak voordat het nieuwe fiscale
stelsel ingaat. En, zegt de staatssecretaris, ik ben niet bevreesd voor correcties
na deze Veegwet, sterker nog, ik acht het van groot belang de inhoud van de
wetgeving als een continu proces te zien en niet op zaken te sparen. Het onderhoud
van de wetgeving is normaal in handen van de rechterlijke macht. Daar moeten
wij blij om zijn. Het is uiteraard ook in handen van de wetgevende macht als
het echt nodig is om reparaties aan te brengen. Ik vind de stelling van de
staatssecretaris bedenkelijk. Heeft ons een onvoldragen product bereikt? Is
er dan nu geen eindproduct afgeleverd? Of zitten wij nog middenin het proces
dat wij nog continu aan het bijstellen zijn? Ik wil graag horen hoe de staatssecretaris
dat zelf ziet.In dat kader wil ik ook nog iets zeggen over de hele harmonisatiediscussie
met betrekking tot de fiscale status. Die speelt bij de WAZ. Wij zien daar
ook weer een soort zigzagbeleid. Financiën kan een voorlopige beschikking
afgeven over de fiscale status en de UVI doet dat definitief, en als zij het
er niet over eens zijn, gaan zij met elkaar in overleg. Waarom is er niet
gekozen voor één orgaan dat een definitief besluit
neemt? Waarom is er niet gekozen voor één orgaan dat definitief
het loonbegrip bepaalt, dat voor de werknemersverzekeringen en voor de belastingen
geldt? Gaarne krijg ik op dat laatste punt de visie van de staatssecretaris,
omdat dat een zeer grote administratieve lastenverlichting voor het bedrijfsleven
zou zijn en nog steeds niet aan de orde is gekomen. Het is overigens ook een
punt dat in de verkenning wel degelijk meegenomen mag worden, ook al heeft
de staatssecretaris het nog niet genoemd.En dan, voorzitter, het aanpakken van de directeur-grootaandeelhouder,
het meest prominente voorbeeld van overkill, zoals ik het al eerder heb genoemd.
Wij praten dan over de meesleepregeling. Wij hebben gezien dat gedurende zes
jaar paars beleid de positie van de directeur-grootaandeelhouder stelselmatig
is uitgekleed, althans in fiscalibus. Men vergeet vaak dat deze figuur juist
in het MKB en bij veel kleine ondernemingen veelvuldig voorkomt, omdat door
ons fiscale systeem nu eenmaal veel mensen de BV-vorm zijn ingedreven. En
dan ben je directeur-grootaandeelhouder, tegen wil en dank wellicht. Dankzij
de discussie in deze Kamer en een praktisch kamerbreed aanvaarde motie-Rensema
hebben wij een verbetering tegemoet mogen zien die ook door de Tweede Kamer
is geaccepteerd. Dat stemt ons natuurlijk goed. Bovendien hebben wij een heel
mooi papieren verhaal gekregen in de memorie van toelichting over alle opties
met betrekking tot deze meesleepregeling. Maar de doorn in het oog blijft
de verkapte vermogenswinstbelasting die is geïntroduceerd in het systeem
en die er absoluut niet in thuishoort conform de eigen stellingname van de
staatssecretaris, die immers heeft gekozen voor een vermogensrendementsheffing.
De vermogenswinstbelasting staat haaks op het systeem en is naar ons oordeel
niet houdbaar, zeker niet nu de groep waarop die van toepassing is dankzij
de motie-Rensema nog kleiner is geworden. De strijd met het gelijkheidsbeginsel
wordt daardoor alleen maar pregnanter. Wij steunen dan ook het verzoek van
de VVD om hierover het advies van de rijksadvocaat te vragen.Hoewel het budgettair belang bij de regeling volgens de staatssecretaris
niet te berekenen is en dus met andere woorden zo klein is dat hij het niet
kan terugvinden, gaat het nieuwe systeem de toekomst in met deze etterende
zweer, een vermogenswinstbelasting tegen een progressief tarief. Erger kun
je je het niet voorstellen, voorzitter. Ik denk dat het uniek ter wereld is.
Het zal er vroeger of later uit moeten, omdat het niet vol te houden is. Het
is ook veel ernstiger dan de andere ingrepen die in de principes van dit plan
zijn gedaan in het kader van de strikte scheiding van de boxen. Wij betreuren
deze gang van zaken. Het gaat hier om honderdduizenden MKB'ers en kleine zelfstandigen
die deze paarse ingreep als onvriendelijk, zo niet vijandig en bovendien onbegrijpelijk
ondergaan.Nu wij voor deze afronding staan, hebben wij nog eens gelezen wat de staatssecretaris
in een interview in Tribuut heeft gezegd, namelijk: Wij zullen ongetwijfeld
in een situatie terechtkomen waarbij wij een aantal zaken op basis van voortschrijdend
inzicht in de loop van volgend jaar weer moeten aanpassen. Mijn voorstel aan
de staatssecretaris is, voorzitter, om dit verschijnsel met behulp van zijn
voortschrijdend inzicht te evalueren en te komen met een voorstel tot het
elimineren van dit vermogenswinstbelastingelement uit zijn eigen systeem.
Wij zien met belangstelling de reactie van de bewindsman tegemoet.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter! Wet ondernemerspakket 2001, Aanpassingswet inkomstenbelasting,
Tariefwet 2001, Belastingplan 2001 en Veegwet, alle hangen nauw samen met
of vloeien voort uit het grote belastingplan, de Wet inkomstenbelasting 2001.
Al deze wetten verbrokkelen het als zo robuust en eenvoudig gepresenteerde
belastingplan aanmerkelijk. Ook de watervaste schotten tussen de drie boxen
eroderen hier en daar. De wijzigingen, aanvullingen en reparaties stapelen
zich op.Voorstellen die met elkaar samenhangen, zitten in de verschillende wetsvoorstellen
verborgen. Argumenten en toelichtingen lopen door de verschillende memoriën
van toelichting heen. Ook voor de belastingformulierinvuller is het niet simpeler
geworden. Zo zijn de vier variaties van de belastingvrije som vervangen door
negen variaties op de heffingskorting. Kortom, het komt ons voor als een fiscale
hutspot. De grap, die wel eens door de voorganger van de heer Bos werd gedebiteerd,
dat belastingadviseurs naar ander werk konden omzien, kan wel worden bijgeschreven
in de reeks van sick jokes.Ook hier geldt een overhaaste parlementaire behandeling om de deadline
van 1 januari 2001 te halen, zodat er weer veiligheidskleppen ingebouwd moesten
worden, bijvoorbeeld in de aanpassingswet in de vorm van een Kamermotie om
de wet te monitoren en te evalueren, aangezien de inkomenseffecten voor grote
groepen, die mede afhankelijk zijn van inkomensafhankelijke regelingen, onduidelijk
zijn. Ook een door ons gestelde en door de commissie gesteunde vraag om te
komen met een lijst van alle toezeggingen enz. die voortvloeien uit deze wetsbehandeling
kon niet nu worden gegeven, maar kan pas in begin 2001 worden verstrekt. Ook
dat is onzes inziens een teken van de enorme complexheid. Ik onderschrijf
de kritische vragen die de heer Stevens zo-even heeft gesteld met betrekking
tot de delegaties en de ruimte die het ministerie van Financiën daarbij
wordt geboden om regels toe te passen.Ik zal een aantal van de wetsvoorstellen achtereenvolgens kort bespreken.
Met de voorgestelde Wet ondernemerspakket 2001 wordt beoogd het klimaat voor
het ondernemerschap te optimaliseren. De memorie van toelichting bevat een
lofzang op het ondernemerschap dat zorgt voor flexibilisering en vernieuwing,
banenmotor van de economie is, een middel voor individuele ontplooiing is
en bijdraagt aan emancipatie van vrouwen en integratie van minderheden. Dat
zijn hele mooie woorden, maar er zit ook een andere kant aan. Mag ik erop
wijzen, dat ondernemers hun zegenrijk werk plegen te doen in ondernemingen,
meestal met werknemers die hun arbeidskracht afstaan in ruil voor loon? Mag
ik erop wijzen, dat de banengroei vooral te danken is aan de intrede van deeltijders
in met name de overheid, onderwijs, gezondheidszorg en cultuursector waar
ruim een kwart van de actieven in Nederland werkt? Mag ik erop wijzen, dat
in de onlangs verschenen Meerjarennota Emancipatiebeleid door de regering wordt geconstateerd, dat beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen
in het bedrijfsleven nog steeds omvangrijk zijn en slechts langzaam blijken
af te nemen, en dat dit onder andere uit seksediscriminatie verklaard kan
worden? Mag ik erop wijzen, dat de Rapportage minderheden zich in dezelfde
bewoordingen uitlaat, daar waar het gaat om kansen van minderheden op de arbeidsmarkt?
Het is dus allemaal iets minder rooskleurig dan de staatssecretaris het beschrijft.Hoewel de wet het ondernemersklimaat moet optimaliseren, valt op dat de
baten aanmerkelijk gunstiger voor de schatkist uitvallen dan de lasten. Het
nettoresultaat voor de schatkist is 0,5 mld. Dit stemt GroenLinks tot enige
tevredenheid, al moet hier natuurlijk wel de nuancering bij worden gemaakt
dat de miljarden lastenverlichting die het grote belastingplan heeft opgeleverd
voor een niet onbelangrijk deel ook bij ondernemers terecht is gekomen.Een bedrag van 135 mln. wordt door de schatkist gemist door de verdere
verlaging van de kapitaalbelasting naar 0,7%. Waarom is hiervoor gekozen?In het Belastingplan 2001, wat wij nu ook bespreken, wordt bovendien voorgesteld
dit percentage verder te verlagen naar 0,55. Dat vind ik een fraai voorbeeld
van de gebrekkige samenhang die soms te vinden is in de ons gepresenteerde
belastingplannen, want op twee plekken wordt voorgesteld deze belasting te
verlagen. In de nota naar aanleiding van het verslag wordt als enige argument
gegeven, dat de kapitaalsbelasting een van de zwakke punten in het Nederlandse
fiscale klimaat is, omdat de meeste andere Europese landen een dergelijke
belasting niet kennen. Maar dat geldt ook voor de hypotheekrenteaftrek. Gisteren
was de staatssecretaris nog vrij enthousiast over de gedachte dat Nederland
ook af en toe enkele troefkaarten alleen in z'n zak moet hebben. Dit zou er
ook één kunnen zijn.Aan de inkomstenzijde valt de 300 mln. op die geïnd zou kunnen worden
doordat commerciële herwaardering niet meer wordt toegestaan. Waarop
is deze aanname gebaseerd? Is het niet logischer te veronderstellen dat door
deze wijzigingen minder ondernemingen in een BV worden omgezet? Is trouwens
ook niet één van de – heimelijke – bedoelingen van
deze, en een aantal andere, voorgestelde maatregelen om van de BV een minder
aantrekkelijke ondernemingsvorm te maken? Klopt de kop boven een artikel in
Trouw van 25 november jongstleden, luidende "Bos houdt niet van BV's"?Ik wil nu enkele opmerkingen maken over de voorgestelde Aanpassingswet
inkomstenbelasting 2001. Op zich zou een aanpassingswet een technische wet
moeten zijn die begrippen, artikelverwijzingen en bedragen verandert naar
aanleiding van de Wet inkomstenbelasting 2001. Maar dat is hier niet alleen
het geval, omdat een belastingwet over geld pleegt te gaan en rechtstreeks
gevolgen heeft voor een aantal inkomensafhankelijke regelingen, zoals huursubsidie
en bijstand. Met deze wet wordt gepoogd die te repareren. Echter, een punt
hierbij is dat de precieze inkomenseffecten niet te voorzien zijn. Immers,
er is met deze nieuwe belastingwet in een klap zoveel overhoop gehaald in
het ingewikkelde belasting- en socialevoorzieningensysteem dat in de loop
der jaren op een zekere evenwichtige manier is opgebouwd. Vooral mensen met
een laag inkomen gaan de effecten op inkomensafhankelijke regelingen, en het
wegvallen van aftrekposten, standaard of niet, rechtstreeks in de portemonnee
voelen. Mensen met een uitkering kunnen naar mijn gevoel op weinig soelaas
rekenen. Zo volhardt minister Vermeend in zijn brief van 16 november jongstleden
in zijn voornemen de arbeidskorting voor bijstandsgerechtigden te verrekenen
met inkomsten uit arbeid met bijstandsuitkering. Het argument is dat mensen
anders niet uit de bijstand willen. De hele voorgestelde aanpassingswet, voorzover
deze dit soort inkomenszaken betreft, heeft als leidraad om te voorkomen dat
de positie van uitkeringsgerechtigden verbetert ten opzichte van die van werkenden.
Dus, zou ik zeggen, verslechtert deze. Vergroting van armoede, en ook van
de armoedeval, ligt dus op de loer. Temeer daar het kabinet geen garanties
geeft voor volledige compensatie. Zo zegt het kabinet ernaar te streven de
armoedeval te beperken en vindt er bij niet-standaardaftrekposten een afbouw
in drie jaar plaats van compensatie van het negatieve effect. Daarna is de
compensatie over. Toegezegd is dat armoede en armoedeval meegenomen worden
bij de fiscale verkenning die het kabinet zal uitvoeren na inwerkingtreding
van de wet. Wat is daarbij de inzet van de regering? De conclusie dringt zich
op dat de prachtige inkomenseffecten, die bij de introductie van de Wet inkomstenbelasting
2001 werden voorgespiegeld voor alle inkomensgroepen, zij het 't minst voor
mensen met een uitkering, voor mensen met een laag inkomen dubieus lijken
te worden. Dat is voor ons een onverteerbare zaak.Dan het Belastingplan 2001. In grote lijnen kan GroenLinks met de voorstellen
akkoord gaan. Hoewel het budgettaire effect wederom een lastenverlichting
is van ruim 1 mld., is het geen ongerichte lastenverlichting die vooral terechtkomt
bij de hogere inkomens, wat onze kritiek was op de Wet inkomstenbelasting
2001. Deze lastenverlichting is gericht op meestal sympathieke onderwerpen,
om het zo maar te zeggen. Het gaat om onderwerpen als het bevorderen van de
arbeidsparticipatie (meer betaald ouderschapsverlof, verruiming aftrek kinderopvang,
reïntegratie oudere werklozen), het meer ontzien van gehandicapten en
chronisch zieken (verruiming aftrek buitengewone uitgaven, lager BTW-tarief
thuiszorg en medische hulpmiddelen), het bevorderen van onderwijs en kennis,
het bevorderen van duurzaamheid (nultarief regulerende energiebelastingen
voor duurzaam opgewekt gas, stimulering van warmtekrachtkoppeling, bosaanleg,
duurzame landbouw, schone auto's en groen beleggen) en stimulering van bepaalde
vormen van ondernemerschap (stimuleren durfkapitaal, sociaal-ethisch beleggen
en beleggingen in film en schepen). De laatste beleggingsstimuleringsregeling
loopt overigens af. Dit zijn in ieder geval positieve punten die wij in het
belastingplan kunnen herkennen.Er zijn natuurlijk ook wel kritische kanttekeningen bij te maken. De verruiming
van de aftrek voor kinderopvang heeft het geringste inkomenseffect voor de
laagste inkomens, zo blijkt uit de gepresenteerde berekeningen. Dat is jammer,
want toetreding tot de arbeidsmarkt is juist voor deze groep van groot belang.
Waarom heeft de regering er niet voor gekozen de minimale drempel verder te
verlagen van ƒ 100 naar nul gulden? Dan was het inkomenseffect voor
lage inkomens maximaal geweest, wat gezien de ongelijke verdeling
van de positieve effecten een goede zaak zou zijn. Het argument van de regering
in reactie op een vraag van GroenLinks hierover, dat van lage inkomens toch
ook een kleine bijdrage gevraagd mag worden, riekt volgens ons te veel naar
het verkeerde soort moralisme.Stimulering van duurzame landbouw is op zich een goed punt, al kan worden
getwijfeld aan het effect van de verhoging van de duurzame ondernemingsaftrek
van ƒ 15.000 naar ƒ 22.500. Op welke aanname is deze verhoging
gebaseerd? Op advies van de Raad van State is de diergezondheids- en dierenwelzijnsinvesteringsaftrek –
dat lijkt mij een woord dat in de nieuwe Van Dale moet komen – gesneuveld.
Dat is jammer, want dan hadden de wilde zwijnen in de kroondomeinen daar misschien
ook nog een beroep op kunnen doen. De toelichting van de regering op het schrappen
van dit artikel is, dat het bevorderen van dierenwelzijn beter langs andere
wegen dan de fiscale gestimuleerd kan worden. Gezien de recente BSE-ontwikkelingen
zit er natuurlijk wel iets in die redenering. Overigens geldt voor vele milieudoelstellingen
dat stringente wet- en regelgeving sneller soelaas zou bieden dan alleen poldermodeloverleg
of een enkele fiscale prikkel. Die redenering zou dus ook voor andere groene
maatregelen van toepassing kunnen worden verklaard.Het groen beleggen is er met de wijzigingen goed uitgekomen volgens ons.
De bovengrens is weliswaar gehandhaafd (ƒ 103.539 per belastingplichtige),
maar daar bovenop is een heffingskorting van 1,3% in box I gekomen. Dat is
een voorbeeld van het eroderende effect dat ik in mijn inleiding al noemde
en waar de heer Stevens ook op wees, maar goed het schept geen precedent,
want ook bij andere voorstellen is sprake van dat eroderende effect. Wij vinden
het in dit geval een goede oplossing. Inmiddels wordt er gesproken over groen
en donkergroen beleggen. De vraag is natuurlijk hoe streng de criteria zijn
ten aanzien van de duurzaamheid van de projecten waarvoor deze beleggingen
opteren. Wij vinden dat het groen niet te veel mag verbleken.Naar aanleiding daarvan wil ik nog even een opmerking maken over het interview
in Tribuut, het blad van de Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs.
Ik geloof dat ik, gisteravond meegerekend, de derde ben die dit artikel heeft
gelezen. Wij klagen wel dat wij niet alles kunnen lezen, maar sommige dingen
lezen wij blijkbaar allemaal. Zeker als het hoofd van de staatssecretaris
prominent op de omslag staat, kun je de verleiding niet weerstaan om het interview
te lezen. Uit het interview begrijp ik dat de staatssecretaris steeds milder
gestemd raakt over de beroepsgroep belastingadviseurs en in hen een partner
ziet voor goede wetgeving. Ik vroeg mij af, waar de gezonde argwaan blijft,
die je moet hebben als het om deze beroepsgroep gaat. Ik vraag de staatssecretaris
of zijn contacten ook zo goed zijn met andere spelers op het veld, zoals adviseurs
van de vakbeweging. En, om even terug te komen op het groen beleggen en het
mogelijk verbleken van dat groen, heeft hij ook zulke goede contacten met
adviseurs uit de milieubeweging als het gaat om een beoordeling van wat echt
duurzaam beleggen is?Ook het sociaal-ethisch beleggen (in derdewereldontwikkelingsprojecten)
is dankzij een amendement van de GroenLinks Tweede-Kamerfractie in de plannen
opgenomen, zij het dat het plafond van ƒ 103.539 voor groen en sociaal-ethisch
beleggen samen geldt. Daarnaast is er in Tweede Kamer een amendement van D66
en GroenLinks aangenomen om ook culturele beleggingen vrij te stellen.De fiscale positieve discriminatie die de Nederlandse filmindustrie en
zeevaart ondergaan om deze activiteiten voor het vaderland te behouden, blijkt
een groot succes, vooral door de hoge nettorendementen. Wordt het doel hierbij
niet voorbij geschoten? Waarom zouden wij deze geriefelijke situatie nog een
jaar verlengen? Is met het toevoegen van de vrijstellingen voor culturele
beleggingen niet ook de Nederlandse filmindustrie geholpen?Het eigenwoningforfait wordt aangepast c.q. verlaagd, omdat de waarde
van de woningen, op basis van de WOZ, opnieuw is of wordt bepaald en die waardebepaling
een stijging van de waarde van onroerend goed van tenminste 50% te zien zal
geven. Het forfait wordt dienovereenkomstig verlaagd. Op zich is daar wel
wat tegen in te brengen, maar daar wil ik het nu niet over hebben. Erger is
dat het mechanisme wordt losgelaten, dat het eigenwoningforfait gelijke tred
houdt met de huurstijging. Conform de WOZ is deze indexering in de periode
1997-2000 achterwege gebleven, maar zou in 2001 een inhaalslag plaatsvinden.
Het forfait zou dan dus alsnog worden aangepast aan de huurstijging die in
die periode had plaatsgevonden. Dat zou een verhoging van 14,1% inhouden,
maar daar wil het kabinet ineens niet aan vanwege, zoals het stelt "te forse
negatieve inkomensgevolgen". Voorgesteld wordt vervolgens om alleen de huurverhoging
van 2000 mee te rekenen. Hebben de huurders die forse negatieve inkomensgevolgen
dan niet gehad, zo leg ik de staatssecretaris voor. Worden de huurverhogingen
tussen 1997 en1999 voor hen achteraf gecorrigeerd? Dit is natuurlijk een retorische
vraag. Ik vind dit opnieuw een bevoordeling van eigenaren ten opzichte van
huurders. En wordt de 2,6% van 2000 eigenlijk wel verdisconteerd? In het staatje
met de budgettaire effecten staat achter "aanpassing Eigen Woningforfait"
namelijk een dikke nul. Het schriftelijk antwoord op die door ons ook schriftelijk
gestelde vraag achten wij niet bevredigend. Er is toch een budgettair effect,
als het effect van de WOZ wordt geneutraliseerd (iets waarmee wij het overigens
niet eens zijn, maar goed), maar het forfait dan eenmalig zou moeten verhoogd
met de huurstijging van 2,6% die dit jaar heeft plaatsgevonden?Voorzitter! Ik heb nog enkele opmerkingen over de Tariefwet 2001. In de
memorie van toelichting wordt uitgebreid stilgestaan bij het "meerjarenperspectief
verlaging autobelastingen", maar ik vind wel dat het kabinet om de hete brij
heen draait. Het spreekt zich niet uit voor een verlaging van autobelastingen
in 2002, maar het spreekt zich er ook niet tegen uit. Is dat nu paarse duidelijkheid?
Er lijkt zich een meerderheid te vormen voor verlaging van de vaste lasten
(motorrijtuigenbelasting) en een vergroening van de variabele lasten: hoe
meer de auto rijdt, hoe meer je betaalt. Maar, behalve het probleem in de
grensstreken dat het kabinet signaleert, is er nog een problematisch effect,
want het bezit van een auto wordt relatief voordeliger. Zoals bekend, staan
de meeste auto's stil, of worden ze gebruikt voor ultrakorte
ritten. Het zijn vooral de steden – en dus de leefbaarheid op straat-
en buurtniveau – die hiervan de negatieve gevolgen ondervinden: ruimtebeslag,
uitlaatgassen, onveiligheid. Volgens ons moet ook dat effect worden meegewogen
in deze discussie, maar gebeurt dat ook?Het omzetten van het arbeidskostenforfait in de arbeidskorting, waarvan
een bescheiden nivellerende werking uitgaat, waardoor de arbeidskorting, mede
dankzij enige andere effecten behoorlijk stijgt, van ƒ 1770 naar ƒ
2027, vinden wij een goede zaak. Als het kabinet deze nivellerende werking
zo toejuicht, waarom dan niet de arbeidskorting inkomensafhankelijk gemaakt,
waardoor het in guldens gemeten denivellerende effect van de gehele belastingoperatie
enigszins wordt getemperd? Het onderwerp komt terug in de "fiscale verkenningen",
zo is ons toegezegd, maar wat is de inzet van de staatssecretaris daarbij?
Deelt hij de mening van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer die in oktober
jongstleden met de nota "Werk in uitvoering" kwam waarin, weliswaar voorzichtig,
de wens wordt geuit "die heffingskorting uit te breiden en dan deels meer
ten goede te laten komen aan lagere inkomens"?De vergroening is een ander belangrijk onderdeel van de Tariefwet en in
grote lijnen een voortzetting van eerder ingezet beleid. Toch heb ik daarover
nog wel enkele opmerkingen. De vergroeningsbelastingen worden weer teruggesluisd,
maar erg evenwichtig gebeurt dat volgens ons niet. Zo betaalt het kleinbedrijf
185 mln. en krijgt het 220 mln. teruggesluisd en dat zijn dan nog brutobedragen.
Zoals de memorie van toelichting memoreert, kunnen bedrijven de vergroeningslasten
opvoeren als aftrekpost voor de te betalen belastingen. Als dit wordt meegerekend,
geeft het terugsluiseffect voor het particulier bedrijfsleven een positief
resultaat van 130 mln. te zien. Deze overcompensatie is blijkbaar het smeergeld
voor de "maatschappelijke acceptatie", waarover de memorie van toelichting
spreekt, waarbij "maatschappij" wel weer met "bedrijfsleven" wordt verward.De REB voor aardgas en elektriciteit wordt wederom verhoogd, zij het dat
de groene progressiviteit ver te zoeken is. De kleinverbruikers betalen niet
alleen het hoogste tarief – elf- en tienmaal zo hoog bij aardgas respectievelijk
elektra in vergelijking met de grootverbruikers – maar draaien ook op
voor de pittige verhogingen van respectievelijk 27 en 58% ten opzichte van
verleden jaar! Deze degressiviteit geldt ook voor de tarieven zelf. Evenals
verleden jaar wordt het rapport van de werkgroep vergroening II in het vooruitzicht
gesteld om dit probleem eens bespreekbaar te maken. Wij hopen dat dit een
bespreking wordt die leidt tot een grotere progressiviteit in deze tarieven.
De werkgroep is nu alweer zo'n jaar bezig. Wanneer is zij uitgestudeerd en
kunnen wij de resultaten daarvan tegemoet zien?Voorzitter! Ik kom op de Veegwet 2001. Dat is toch niet het containerbegrip
geworden waar ik het althans aanvankelijk voor had aangezien, want ook in
alle hiervoor genoemde wetten zijn reparaties van de Wet inkomstenbelasting
2001 opgenomen, zijn onbedoelde effecten weggenomen en is af en toe toegegeven
aan kritiek. Het opvallendste onderdeel van de Veegwet, in ieder geval in
kwantitatieve zin, is de behandeling die de motie-Rensema over de meesleepregeling
mag ondergaan. Maar liefst 20 bladzijden van de 36 van het algemene deel trekt
de staatssecretaris ervoor uit om de motie van commentaar te voorzien. In
de Tweede Kamer – ik kan het niet nalaten dat toch even te zeggen –
leidde dat tot jaloerse verzuchtingen als "nota bene van een lid van de Eerste
Kamer" en "zo wil ik ook wel behandeld worden"! De 20 bladzijden lijken een
welhaast eindeloze terechtwijzing van de critici die vinden dat de Eerste
Kamer niet serieus wordt genomen. De toekomst zal uitmaken of het een eenmalige
uitzondering is van een staatssecretaris die net in functie was toen de motie
werd aangenomen, dan wel dat het kabinet zich de kritiek heeft aangetrokken
en voortgaat op deze weg die natuurlijk een charmante uitnodiging is aan de
Eerste Kamer om met veel moties te komen. Anderzijds, als het om de inhoud
gaat, bevestigt de motie de rol van de Eerste Kamer, want het levert wel een
belastingvoordeel voor ondernemers op! De motie wil het ter beschikking stellen
van een vermogensbestanddeel aan de eigen BV – of aan een aan een BV
verbonden persoon – niet in inkomensbox I belasten, maar in vermogensbox
III, waarvoor zoals wij allen weten het aanmerkelijk lagere tarief geldt van
1,2%. Daarom had GroenLinks indertijd geen behoefte aan de motie, want het
belastingplan heeft immers een groot aantal gevolgen die nu weer eens voor
de ene groep en dan weer eens voor de andere groep positief of negatief uitvallen,
zij het dat twee groepen er in ieder geval goed uitspringen en wel ondernemers
en vermogenden. Om nu uitgerekend alle pijlen en zo veel papier te richten
op een kleine groep mensen waarvoor de meesleepregeling zou gelden, terwijl
grote groepen die er relatief op achteruit gaan, toch wat stiefmoederlijk
worden behandeld, daar wensen wij niet aan mee te doen. De gedeeltelijke tegemoetkoming
die de regering nu als gevolg van de in de motie gevraagde heroverweging doet,
volgen wij dan ook niet. De oude verdedigingslinie van de regering tegen het
overhevelen van box I naar box III is wat ons betreft nog steeds intact, namelijk
dat er geen onderscheid moet zijn tussen een ondernemer die de onderneming
voor eigen risico drijft en de ondernemer die de vorm van een BV kiest, waardoor
inkomensbestanddelen zich transformeren tot vermogensbestanddelen en dan zomaar
in box III, die ook wel de pretbox wordt genoemd, terecht kunnen komen.Voorzitter! De behandeling van deze motie staat voor ons dan ook in schrille
tegenstelling tot een veel sympathiekere D66-motie, dat vinden wij althans,
die de Tweede Kamer bij de behandeling van de Wet inkomstenbelasting 2001
heeft aangenomen en die heeft geresulteerd in een gelijke behandeling van
een auto van de zaak met andere fiscale faciliteiten, dus een minder coulante
behandeling van dit fenomeen. Deze motie is tot nu toe niet uitgevoerd. Waarom
heeft de regering hierbij niet een even actieve opstelling aan de dag gelegd
en dat in een tijd dat de tolpoorten van Tineke symbolen worden van duurzaamheid
dan wel autootjepesten, terwijl de auto van de zaak per definitie woon-werkverkeer
is en financieel voordeel mensen in de auto houdt? Wanneer kan dus een even serieuze behandeling van deze motie worden verwacht?Vooral naar aanleiding van protesten van belangenorganisaties van verkeersvliegers
wordt voorgesteld kortlopende studies met hoge studiekosten vriendelijker
te behandelen. Dit lijkt opnieuw zo'n selectieve concessie aan ingediende
bezwaren. Verkeersvliegers verdienen riante salarissen en hun toekomst zit
met het Schipholbeleid van paars lijkt ons wel gebakken. Het is bovendien
een stimulans voor het opzetten van allerhande dure, private onderwijsinstellingen
die op deze wijze fiscaal worden gesubsidieerd en een bedreiging vormen voor
het huidige, publieke aanbod van onderwijs. Wij kunnen de regering in dezen
dan ook niet volgen.Artiesten en beroepssporters – een heel andere categorie die ook
aan de bel heeft getrokken, met name de artiesten – lijken mede dankzij
het gevoerde debat in mei in dit huis, meer maatwerk in de uitvoeringssfeer
te krijgen, maar uit gedetailleerde en deskundige reacties uit het veld blijkt
dat de bedachte regels in deze wereld niet werken. De kritiek richt zich op
twee elementen, die wellicht in de AMvB die nog volgt meegenomen zouden kunnen
worden. In de eerste plaats is dat het laten vallen van de eis van een kostenvergoedingbeschikking
bij het loonbelastingtarief van 32,5%. In de tweede plaats maakt de Veegwet
bij naturaverstrekkingen uitzondering voor consumpties en maaltijden, maar
daarmee worden problemen rond de kosten voor hotels en transport niet getackeld.
Ook hiervoor geldt dat de gekozen methodiek, eerst opvoeren als inkomsten
en later aftrekken als kosten, niet werkbaar is. Artiesten betalen deze kosten
niet, hebben geen bonnen en weten vaak ook het bedrag niet. Het antwoord van
de regering vind ik dan ook niet echt overtuigend. Wellicht zouden wij eruit
kunnen komen als wij afspreken dat bij de evaluatie van deze maatregelen wordt
bekeken of het veld nu wel of niet voldoende uitkomt met de thans voorliggende
voorstellen.De heer Schuyer (D66):Voorzitter! Ik wil even terug naar de vliegeniers, over de artiesten heb
ik straks een soortgelijke opmerking als nu wordt gemaakt.Realiseert de heer Platvoet zich dat het bij vliegeniers nu juist gaat
om een opleiding waarvoor geen algemene opleiding bestaat? Dat is een van
de redenen waarom het toch redelijk is dat men daarvoor een studievergoeding
kon krijgen, want er bestond ook geen studiefinanciering voor. Ik heb mij
in mei daarom nogal hard gemaakt omdat ik dit toch een zeer redelijke lijn
vond en het verbaast mij een beetje dat de heer Platvoet ze er nu zo'n beetje
buiten zet en spreekt over riante salarissen waarom het niet nodig zou zijn.
Maar, dat hebben ze in ieder geval niet tijdens de opleiding.De heer Platvoet (GroenLinks):Er zijn natuurlijk wel fiscale regels die ook voor hen gelden. Mijn opmerking
over de mogelijke dreiging voor de publieke onderwijssector sloeg overigens
niet zozeer op de opleiding voor vliegeniers, want ik weet dat er op dat punt
geen concurrentie bestaat. Maar, het kan wel een uitnodiging zijn om ook voor
andere beroepsgroepen dit soort private onderwijsinstellingen op te richten,
terwijl daarvoor wel voorzieningen zijn in de publieke onderwijssfeer. Dat
gevaar zou dus kunnen ontstaan bij zo'n soort regeling. Wellicht zie ik het
verkeerd en daarom heb ik dit ook in vragende zin aan de staatssecretaris
voorgelegd.Voorzitter! Ik had het over de artiestenregeling. Wij zijn wel tevreden
met de toezegging dat wordt bezien of onder bepaalde voorwaarden geen inhouding
hoeft plaats te vinden van onkostenvergoedingen voor amateur-muziekgezelschappen.
Dat vinden wij weer een mooi succesje van het overleg met deze Kamer. Ik vraag
mij alleen af, of de staatssecretaris onder amateur-muziekgezelschappen ook
popgroepen verstaat.De Veegwet laat ook een aantal zaken in de hoek liggen die wel bij de
behandeling van de Wet inkomstenbelasting 2001 naar voren zijn gebracht, maar
niet geleid hebben tot enige beweging bij de bewindslieden. Zo'n geval is
de tweedeling die ontstaat omdat er werknemers zijn die hun beroepskosten
wel van hun werkgevers terugkrijgen en werknemers die dat niet krijgen. Tot
die laatste groep behoren mensen die een ontslag- of WAO-conflict uitvechten
met hun werkgever en de rekening van bijvoorbeeld advocaatkosten niet bij
de werkgever kunnen indienen. Ons heeft een aantal berichten over dit soort
kwesties bereikt. Wij vinden het vrij onverkwikkelijk dat de staatssecretaris
ook in de laatste ronde niet bereid is uit te spreken dat dit soort gevallen
toch onder de hardheidsclausule zouden kunnen vallen. Ik nodig hem graag voor
de laatste keer uit om dat wel te doen!In de Veegwet is de forfaitaire vermogensrendementsheffing niet geschrapt.
Wij hadden dat ook niet verwacht, maar het is toch een punt waar veel om te
doen is geweest, want een soepele fiscale behandeling van inkomen uit vermogen
blijft het troetelkind van paars. De beleggers springen daar natuurlijk dankbaar
op in. Zo adverteert Robeco al geruime tijd met de pakkende tekst "De fiscus
gaat ervan uit dat u volgend jaar niet meer dan 4% rendement haalt. Komt dat
even mooi uit?".Voorzitter! De nasleep van het belastingplan van Zalm en Vermeend, de
Wet inkomstenbelasting 2001, is hiermee even tot een eind gekomen. Maar ik
denk dat de rust niet erg lang zal duren. De toegezegde evaluaties, vervolgnota's
en fiscale verkenningen zullen niet lang op zich laten wachten. Het volgend
jaar praat het parlement alweer over de vlaktaks, de vergroening, armoede
en armoedeval, de hypotheekrenteaftrek. Zelfs de slakkengang van de Europese
belastingharmonisatie zal toch ooit tot iets moeten leiden? Ik denk dat het
paarse kabinet die voortgaande discussie wel zal overleven, zoveel staat wel
vast. De euforie over de belastingherziening is wel enigszins geluwd. De robuustheid
heeft poreuze plekken en de boxen vertonen lekken. De enorme lastenverlichting
wordt ongelijk verdeeld. De 900.000 mensen die rond het sociaal minimum leven
worden er weinig beter van. Het schrijnende verschil tussen private verrijking
en publieke armoede, waar de belastingherziening in onze ogen ook een uitdrukking
van is, doet bij steeds meer menen de schellen van de ogen vallen, ook bij
de PvdA als ik de recente publicatie van haar wetenschappelijk bureau De Wiardi
Beckmanstichting "Schuld en Solidariteit" moet geloven, waarin ik lees dat
de paarse coalitie in de belastingherziening 2001 "het draagkrachtbeginsel
zonder aplomb overboord heeft gezet". Het einde van een coalitie, die beide
onverenig bare doelstellingen nastreeft, lijkt daarmee wat ons
betreft wel nabij. Wat paars betreft, wordt het dan tijd voor "schuld en boete"!Voorzitter! Met belangstelling wacht ik de reacties van de staatssecretaris
af.De heer De Vries (RPF/GPV):Mijnheer de voorzitter! Mede namens de SGP-fractie mag ik deze morgen
in totaal 168 pagina's wetstekst bespreken die de Kamer, verdeeld in zes porties,
al dan niet zal moeten goedkeuren. Uitgaande van een per steekproef geschat
gemiddelde van zes bepalingen per pagina betekent dit dat het gaat om circa
duizend wijzigingen in bestaande belastingwetten. Ik heb grote bewondering
voor degenen die dit in hoog tempo hebben opgesteld met alle nota's van wijzigingen,
AMvB's, enz., maar wie kan dit alles nog overzien? Ik maak mij daar wel zorgen
over en dan niet uit zelfbeklag, want dat houd ik wel binnenskamers.Mijn zorgen betreffen niet alleen de omvang van het pakket, maar ook het
tempo waarin het moet worden behandeld. Het laatste wetsvoorstel, en zeker
niet het minste qua gewicht, werd pas zeven weken geleden bij de Staten-Generaal
ingediend. Hun definitieve versie kregen de meeste van de zes voorstellen
nog geen drie weken geleden. Van publieke bespreking door mensen uit de praktijk
en uit de wetenschap kon nauwelijks sprake zijn.Gelet op dit tempo van behandeling vraag ik – ik weet dat mijn verhaal
eentonig wordt, maar waar het hart vol van is, daarvan kan de mond niet helemaal
zwijgen – of het ministerie toch niet te veel hooi op zijn vork heeft
genomen door het nieuwe stelsel voor de inkomstenbelasting al op 1 januari
2001 te willen invoeren. Is de staatssecretaris er wel gerust op dat dit complex
van voorstellen per die datum een correct geheel van wetgeving zal opleveren?De overzichtelijkheid is er ook niet mee gediend dat de voorgestelde maatregelen
naar het lijkt nogal willekeurig over de wetsvoorstellen verdeeld zijn. Waarom
worden de tweede en de derde tranche van het ondernemerspakket geregeld in
verschillende wetsvoorstellen, die we nu gelijktijdig behandelen en die ook
tegelijk in werking zullen treden? Wat is de zin ervan – ook de heer
Platvoet sprak daarover – dat in het ene wetsvoorstel wordt voorgesteld
de kapitaalsbelasting te verlagen tot 0,7% en in een ander tot 0,55%? In de
wet die er qua titel het meest aan doet denken, Wijziging belastingen op rechtsverkeer,
zoek je het onderwerp tevergeefs.Onze fracties maken zich ook zorgen over de instanties die deze bepalingen
moeten uitvoeren, van de belastingdienst tot de belastingbetalers en alles
wat daartussen zit. Zullen zij al die veranderingen nog wel kunnen overzien?
Dat klemt in het bijzonder voor de Aanpassingswet. Zal het lukken deze wet
op tijd en correct te laten doorwerken in uitkeringen en subsidies? Het gaat
hier om mensen die veelal weinig financiële speling hebben. Ik vind het
voorgestelde aanpassingsstelsel voor mensen met een inkomensafhankelijke subsidie
erg ingewikkeld, arbeidsintensief en ook nogal willekeurig, gelet op het zware
gewicht dat aan soms toevallige situaties van dit jaar zal worden gehecht.
Ik heb begrepen dat de staatssecretaris dat zelf ook vindt. Maar hoewel ook
ik hem geen beter alternatief kan aanreiken, wil ik toch graag helpen voorkomen
dat juist de laagste inkomens de dupe worden van een systeemwijziging. Wij
horen graag van de staatssecretaris waarom vermogens in box I en II buiten
beschouwing worden gelaten bij een vermogenstoets. Het feit dat het weinig
zal voorkomen dat mensen met zulke vermogens aanspraak maken op een subsidie,
is toch geen argument voor een onbedoeld voordeel?In dit verband heb ik ook een vraag over de inkomenseffecten van het nieuwe
belastingstelsel. Collega Van Bruchem sprak daar gisteren ook al over. Volgens
de nota naar aanleiding van het verslag zullen mensen met het minimumloon
er bijna 7% op vooruitgaan en gehuwden met een uitkering op het sociale minimum
3,3%. Gehuwden met enkel AOW krijgen er slechts 2,2% bij. Dat beeld is een
beoogd effect om mensen die aan de kant staan, te stimuleren tot werken. Maar
de verplichting om indien mogelijk in het eigen inkomen te voorzien, geldt
niet voor iedereen die een uitkering ontvangt en zeker niet voor AOW'ers.
Leven op het sociale minimum, ook al gaat dat nu netto iets omhoog, is niet
eenvoudig, vooral niet als het langdurig is. Daarom blijven onze fracties
de aandacht van de regering vragen voor deze groep om te voorkomen dat zij
relatief achterblijven, aandacht hetzij langs fiscale, hetzij langs sociale
weg. Het idee van een gerichte extra belastingkorting voor deze groep die
geen uitzicht op de arbeidsmarkt heeft, spreekt ons aan. De aandacht voor
de armoedeval voor wie er bruto op vooruitgaat – dat is een goede zaak –
mag de aandacht voor hen die er niet op vooruitgaan, niet verdringen.Mijnheer de voorzitter! Het gevaar van haastwerk bedreigt vooral de nieuwe
Wet inkomstenbelasting 2001, die wij in mei hebben goedgekeurd en waarvoor
nu alweer verspreid over verschillende wetten een groot aantal wijzigingen
wordt voorgesteld. Ik noteer overigens met erkentelijkheid dat verscheidene
punten van kritiek die ik in het debat van mei heb aangevoerd, nu zijn gehonoreerd.
Het is een goede zaak dat ongehuwd samenwonenden zich niet meer kunnen onttrekken
aan de terbeschikkingstellingsregeling. Het doet ons deugd dat via een amendement
in de Tweede Kamer ook de mogelijkheid van een dubbele kinderkorting voor
ongehuwde ouders uit de wet is gehaald. Wij vinden het jammer dat het voorstel
om de kinderkorting per kind te berekenen, het niet heeft gehaald en dat de
vrijstelling van kapitaalverzekeringen voor de studie van kinderen op de valreep
moest sneuvelen. Hoe denkt de regering overigens om te gaan met die ouders
die op grond van de verwachtingen die de in mei afgekondigde tekst van de
Wet inkomstenbelasting 2001 had gewekt, reeds kapitaalverzekeringen voor hun
kinderen hebben afgesloten? Is hier nog een vorm van eerbiedigende werking
mogelijk? Of kan de regering anders toezeggen dat de op deze wijze vrijgevallen
middelen alsnog langs andere weg aan gezinnen met kinderen ten goede komen?In het belastingplan wordt een uitbreiding voorgesteld van de zogenaamde
fiscale prikkels: subsidies bekostigd uit de regulerende energiebelasting,
voor burgers die een energiebesparende aankoop doen. Nieuw is de invoering
van boscertificaten, niet genoemd naar de staatssecretaris, maar naar de bossen
die daarmee kunnen worden bekostigd. Energiemaatschappijen die
de ecotaks innen, kunnen bepaalde bedragen doorspelen aan bosbouwers in plaats
van dat geld af te dragen aan het rijk. Feitelijk hebben we hier te maken
met subsidies, nauwelijks meer vermomd als belastingmaatregelen zoals het
geval is bij aftrekposten. Waarom worden deze uitgaven, waarvan ik het nut
op zichzelf niet betwist, geregeld in een fiscale wet in plaats van via de
begroting van de voor dat beleidsonderdeel verantwoordelijke minister? Ik
denk dat ik het antwoord wel weet. Als deze posten op de begroting van EZ
respectievelijk Landbouw werden gezet, dan vielen ze onder het uitgavenkader
en zouden er dus andere uitgaven voor moeten wijken om binnen de afgesproken
normen te blijven. Door ze te vermommen als belastingmaatregelen, worden ze
in mindering gebracht op de belastinginkomsten en daar zit wat meer ruimte.
Is de regering zo niet bezig haar eigen budgettaire normen, waarop ze zo trots
is, uit te hollen? En gaat dit niet ten koste van de politieke verantwoordelijkheid
van de direct betrokken bewindslieden, met andere woorden van de politieke
helderheid? Het is toch raar dat de Uitvoeringsregeling energiepremies die
ik gisteren in mijn postvak vond, de handtekening draagt van de staatssecretaris
van belastingen?Ik heb de Miljoenennota hier eens op nageslagen en kwam daarin een ferme
tekst tegen: "Zo zal het enkele feit dat er voor een subsidie geen ruimte
is onder het uitgavenkader, niet mogen betekenen dat er een fiscale oplossing
wordt voorgesteld." Maar die ferme taal wordt meteen met de andere hand weer
teruggenomen, want twee zinnen verderop staat dat, ook al is een subsidie
geschikter dan een fiscale faciliteit, dat nog geen reden is om zonder meer
voor een subsidie te kiezen. En dan volgt de omineuze zin: "Voor die afweging
is immers mede de beschikbare ruimte binnen het uitgavenkader van belang."
Ik constateer dat op deze manier de bewaking van het afgesproken uitgavenkader
hoger wordt gesteld dan een doorzichtige toedeling van uitgaven naar het departement
waar ze thuishoren. Ik zou ook kunnen zeggen: het uitgavenbeleid is kennelijk
niet meer dan een gevel, waarachter een andere werkelijkheid schuilgaat. Daarop
wijst ook dat blijkens de nota naar aanleiding van het verslag de belastinguitgaven
sinds het eerste paarse kabinet ruim zijn verdubbeld. Als dit de oplossing
is voor knelpunten in de Zalmnorm, dan heb ik nog wel een suggestie voor de
regering: Onderhandel met de ambtenarenbonden niet over verhoging van het
brutosalaris, maar over de invoering van een speciale belastingkorting voor
overheidspersoneel! Zowel voor de schatkist als voor de ambtenaar maakt het
netto niets uit en de Zalmnorm is gered.Waarom zijn trouwens de belastinguitgaven krachtens de Wet regulerende
energiebelasting niet opgenomen in het overzicht van belastinguitgaven in
bijlage IV van de Miljoenennota?Op blz. 149 van de Miljoenennota lees ik dat voor positieve financiële
prikkels alleen in uitzonderingsgevallen naar een fiscale maatregel mag worden
uitgeweken, bijvoorbeeld als daar aanzienlijke voordelen aan verbonden zijn.
Wat zijn die aanzienlijke voordelen, als het gaat om een premie op de aanschaf
van zonnepanelen of de financiële ondersteuning van bosontwikkeling?
Zal de vrijheid voor energiebedrijven om certificaten aan bosbouwers naar
eigen keuzen uit te delen, niet leiden tot kansongelijkheid tussen de ene
en de andere bosbouwer, zonder dat de verantwoordelijk bewindspersoon daar
greep op heeft?De gunstige financiële regeling voor deelneming in commanditaire
vennootschappen voor het maken van films of het exploiteren van zeeschepen
is ook een voorbeeld van zo'n belastinguitgave. Dat daarmee een politiek gewenst
doel wordt gediend, is de ene kant – ook al kun je ook daarover van
mening verschillen, zeker waar het films betreft – de andere kant is
het voordeel voor de belastingbetaler die hiervan gebruikmaakt. Als ik advertenties
zie waarin voor die beleggers in een film-CV een rendement van 40% wordt voorgespiegeld,
vraag ik me af of het wel een taak van de overheid is om zulke cadeautjes
uit te delen aan mensen die het zich kunnen veroorloven geld in films of schepen
te steken. Deze regelingen schieten hiermee hun doel voorbij en ik betreur
dan ook niet dat er spoedig een einde aan komt. Als iemand uit maatschappelijke
overwegingen afziet van een maximaal rendement, mag de fiscus daar best rekening
mee houden, maar als in de reclame het fiscale voordeel een argument op zichzelf
wordt om voor zulke maatschappelijke beleggingen te kiezen, dan schiet de
regeling mijns inziens haar doel voorbij. Is de regering bereid de vermogensvrijstellingen
in box III gedurig op dit effect te toetsen?Tot de belastinguitgaven behoren ook de maatregelen voor het vrachtvervoer,
die bij nota van wijziging zijn ingevoegd in wetsvoorstel 27431. De hoge benzine-
en dieselprijzen hebben in Europa heel wat onrust teweeggebracht. Onze fracties
vinden de wijze waarop de regeringen – de Franse voorop – hierop
gereageerd hebben, niet ideaal. De kostenstijging werd niet door de staat
veroorzaakt, maar door de internationale oliemarkt. Vermindering van het verbruik
is dan de juiste reactie. We kregen niet de indruk dat het particuliere autoverkeer
inderdaad verminderde door de hoge brandstofprijs. Blijkbaar betaalt men liever
meer dan de auto minder te gebruiken. Het streven naar vergroening van het
belastingstelsel is toch juist gericht op vermindering van het autogebruik?
Waarom wil de regering dan nu het eigen beleid doorkruisen met belastingsubsidies?In het vrachtvervoer kan kostenstijging een instrument zijn om de rigiditeit
van contracten te doorbreken, zodat de hogere energieprijzen aan de klanten
kunnen worden doorberekend en de sector efficiënter wordt gemaakt. Nu
zal de regering wellicht zeggen dat zij de accijnzen op benzine en diesel
niet heeft verlaagd, met uitzondering van de zwavelarme diesel, maar enkel
iets heeft beloofd ten aanzien van de wegenbelasting en de accijnsteruggaveregeling
voor het vrachtvervoer, hetgeen een eigen rechtvaardiging had. Maar als dat
zo is, waarom is die toezegging dan niet eerder gedaan? Nu leek het op een
zwichten voor blokkadeacties, die naar onze mening niet beloond zouden mogen
worden. Het leek er zelfs even op dat anderen, zoals kunstenaars, die methode
gingen navolgen om inwilliging van hun verlangens af te dwingen.Mijnheer de voorzitter! De vergroening van het belastingstelsel wordt
door onze fracties ten principale onderschreven. Daarbij is het echter wel
zaak de rechtvaardigheid in het oog te houden. Het mag niet zo gaan dat alle
ondernemers in een bepaalde bedrijfstak geconfronteerd worden
met lastenverhogingen, maar niet iedereen baat heeft bij de compenserende
fiscale maatregelen.Ik spits dit toe op agrarische bedrijven. Deze bedrijven hebben door hun
marktpositie en de open concurrentie met het buitenland in het algemeen geen
mogelijkheden om de lastenstijging door te berekenen in de opbrengstprijzen.
Voor hen is het temeer van belang dat er een zorgvuldige compensatie plaatsvindt.
Er komen in deze sector vrij veel lage inkomens voor; ongeveer een kwart heeft
zelfs een inkomen beneden de armoedegrens, zoals recent onderzoek heeft aangetoond.
Ondernemers met een laag inkomen krijgen wel een evenredig deel van de hogere
milieuheffingen en dergelijke te dragen, maar hebben weinig of geen baat bij
compenserende maatregelen in de inkomenssfeer, omdat ze nauwelijks belasting
betalen. Hetzelfde geldt voor de duurzame ondernemersaftrek Dit is onrechtvaardig
en niet bevorderlijk voor het draagvlak voor fiscale milieumaatregelen. Is
de staatssecretaris bereid de mogelijkheid te onderzoeken dat in deze gevallen
de belastingvermindering die uit de duurzame ondernemersaftrek voortvloeit,
voorzover nodig wordt uitgekeerd in de vorm van een negatieve belastingaanslag?Nog simpeler zou wellicht zijn de duurzame ondernemersaftrek om te zetten
in een heffingskorting. Ik attendeer in dit verband op de motie die in de
Tweede Kamer is ingediend door de leden M. Vos, Stellingwerf en Van der Vlies
bij de behandeling van de landbouwbegroting. De problematiek die in deze motie
aan de orde is gesteld, verdient een betere reactie van de regering dan minister
Brinkhorst op 9 november in de Tweede Kamer heeft gegeven. Maar het is zijn
terrein ook niet zozeer.Samenvattend voor wat dit onderdeel betreft: fiscale faciliteiten gericht
op duurzame productie en dergelijke, of als compensatie voor vergroening van
de belastingen, dienen zodanig vorm te krijgen dat ook ondernemers met een
laag inkomen daarvan het voordeel genieten dat hun toekomt. Onderschrijft
de staatssecretaris deze stelling? Een andere vraag is, of de ecotaks nog
een echte vergroeningsmaatregel kan heten, wanneer ze ook moet worden betaald
voor op milieuvriendelijke wijze opgewekte elektriciteit. Deze heffing was
toch juist bedoeld om de burgers ertoe te stimuleren op groene energie over
te stappen. Wordt dit instrument zo niet bot?Mijnheer de voorzitter! In het debat in de Tweede Kamer over wetsvoorstel
27030 is ook de overdrachtsbelasting ter sprake geweest. Gewezen werd op het
negatieve effect van deze heffing, doordat ze de verhuismobiliteit tegenwerkt
en daardoor ongewenst woon-werkverkeer in stand houdt. De staatssecretaris
heeft daarop gezegd dat afschaffing of verlaging van deze belasting meteen
terugkomt in de prijs van het pand. Dat zou best zo kunnen zijn, maar het
argument is mijns inziens niet terzake. Immers, het bedrag dat de koper kwijt
is, zal daardoor niet veranderen. Het verschil is, dat de verkoper meer ontvangt
en daardoor beter in staat is op een andere plaats een vergelijkbaar pand
te kopen. Het prijsopdrijvend effect is er dus alleen formeel, niet materieel,
en het tegenargument van de verhuismobiliteit blijft geldig. Ik nodig daarom
de staatssecretaris uit toe te geven dat het enige motief gelegen is in de
opbrengst voor de schatkist, wat overigens een alleszins valide argument is.
Daarover geen misverstand.Het viel mij hierbij ook op dat de regering wat selectief is in haar argumentatie.
Want als er iets de prijzen van woningen opdrijft, is het de aftrek van hypotheekrente.
Waarom legt deze overweging dan opeens geen gewicht in de schaal? Integendeel,
door deze aftrekpost ook te gunnen aan belastingbetalers in het buitenland
wordt daar ook nog eens de prijs van huizen opgedreven. Het wordt op deze
manier extra aantrekkelijk voor Nederlanders om zich net over de grens te
vestigen en voor Belgen en Duitsers om hier te komen werken. De prijs van
koopwoningen in onze buurlanden wordt daardoor opgedreven, ten nadele van
inwoners die aan hun eigen regering belasting betalen en niet zulke royale
aftrekmogelijkheden hebben. Uit België bereiken ons daar al klachten
over. Een liberaal Belgisch kamerlid noemde het tamelijk vreemd dat een lidstaat
van de EU als Nederland, die zo ijverig Europese samenwerking aanhangt, zo
agressief zijn fiscale middelen inzet. Heeft de regering bij dit voorstel
dit effect mee overwogen en is over deze effecten op de arbeidsmarkt en de
woningmarkt overleg geweest met de Belgische regering? Klopt het bericht dat
inwoners van België die in Nederland belasting betalen over hun inkomen
hun vermogen buiten box III kunnen houden? Dat lijkt dan wel het beste van
twee werelden.Het nieuwe belastingstelsel lijkt daarentegen juist nadelig uit te pakken
voor Nederlanders die in ons land wonen en over de grens werken. Zij ontvangen
namelijk niet meer de volledige gecombineerde heffingskorting, omdat zij in
ons land geen premies volksverzekering afdragen. Maar dat doen zij onder het
huidige stelsel ook niet en toch genieten ze nu wel de volledige belastingvrije
som. Voor hen is er dus sprake van een achteruitgang, terwijl zij als inwoners
van Nederland wel de compenserende hogere BTW en ecotaksen betalen. Kan de
staatssecretaris duidelijk maken, waarom hij dit zo heeft voorgesteld? Het
lijkt haast wel of het een en ander – het aantrekkelijk maken van buitenlandse
ingezetenen om hier te werken en onaantrekkelijk maken voor Nederlandse ingezetenen
om over de grens te werken – bedoeld is als bestrijding van de krapte
op de Nederlandse arbeidsmarkt. Maar dat zou toch een wat vreemde inzet van
fiscaal beleid zijn.Ik mis in de Veegwet een opdracht om de tekst van de Wet inkomstenbelasting
2001 zoals die per 1 januari gaat luiden in het Staatsblad te plaatsen, maar
ik neem aan dat dit ook zonder zo'n opdracht wel mogelijk is. Met belangstelling
zien we het antwoord van de regering op onze vragen tegemoet.De vergadering wordt van 11.44 uur tot 11.49 uur geschorst.De heer Rensema (VVD):Mijnheer de voorzitter! Dit is het slotdebat over een grote belastingherziening.
Wij prijzen de regering voor het geweldige werk dat is verricht. Wij hebben
de hoofdlijnen van de belastingherziening altijd ondersteund. Niettemin hebben
wij over enkele punten ernstige zorgen.Het is de leden van de VVD-fractie opgevallen dat er in de stukken van de zijde van de regering wel erg vaak sprake is van belastingarbitrage.
Het lijkt haast een modewoord geworden in fiscalibus. Meestal wordt daarbij
gedoeld op een mogelijk gebruik of misbruik van het boxenstelsel. De angst
daarvoor zou wel eens een slechte raadgever kunnen zijn. Wij kunnen deze angst
niet helemaal begrijpen. Feitelijk is er nog niets gebleken. Naar onze mening
moet ervan worden uitgegaan dat de regering met het boxenstelsel heeft gezorgd
voor een evenwichtige verdeling van de belastingdruk, in die zin dat alle
boxen goed en volwaardig zijn. De regering heeft dat ook een- en andermaal
betoogd. Het zou er dan niet zoveel toe of af moeten doen dat de belastingplichtigen
in enkele grensgevallen kunnen kiezen voor de box die hun het best bevalt.
Dat zou "all in the game" kunnen zijn.Nu wordt wel gesteld dat box III een pretbox is, maar dat valt wel mee,
al kan het optisch zo lijken omdat het een netto-forfait is. Het is enkele
keren hoger dan het gemiddelde dividend-rendement op aandelen en dat zal betekenen
dat de belastingopbrengst behoorlijk zal stijgen. Bovendien is het vier keer
zo hoog als het huurwaardeforfait en dat wordt in het algemeen niet te laag
geacht, althans niet door de leden van de VVD. Wij zijn daarom van mening
dat de heldere structuur van de wet niet zou moeten worden vervuild met regels
die gericht zijn tegen een veronderstelde boxshopping.Onze bezwaren tegen de meesleepregeling, tegenwoordig terbeschikkingstellingsregeling
genoemd, moeten in dit licht worden bezien. Het consequent vasthouden aan
goede en simpele fiscale rechtsregels is uiteindelijk de beste manier om misbruik
tegen te houden. De aandacht zou naar onze mening meer uit moeten gaan naar
de echte mogelijkheden om de belasting te ontgaan. Hoe staat het in dit verband
met de mogelijkheid dat 21 vennoten hun zaak inbrengen in een BV en zich zelf
dan voortaan geen salaris, maar wel een zeer hoog dividend uitkeren? Dit is
een groot probleem dat hier voor het eerst door de heer Schuyer is genoemd.
Is dit al opgelost? Wij hebben er nog niet veel over gehoord, maar misschien
is het mij ontgaan.Wij hebben ook in een commissieoverleg met de bewindslieden gewezen op
het ongewenste gebruik dat zou kunnen worden gemaakt van de fiscale beleggingsinstelling.
Dat werd toen nog ontkend, maar het is inmiddels tot onze voldoening wel gerepareerd.De regering stelt dat de meesleepregeling nodig is om onroerende en andere
zaken die in de sfeer van de onderneming worden gebruikt fiscaal ongeveer
te behandelen overeenkomstig het winstregime. Wij zouden echter willen stellen
dat eerder het tegendeel is bereikt. Indien een onroerende zaak tot het vermogen
van een BV behoort, zal de waardestijging vrijwel zeker nooit worden belast.
Zelfs bij verkoop kan er geruisloos worden doorgeschoven via de herinvesteringsreserve.
Indien een onroerende zaak evenwel behoort tot het meegesleepte privé-vermogen
van de ondernemer, zal door de wisseling der generaties minstens iedere 25
à 30 jaar een belastbare waardestijging worden gerealiseerd. Wij kunnen
dit geen gelijkheid van behandeling noemen. Ook overigens valt moeilijk in
te zien wat er nu precies mis was met de normale, ordentelijke verhuur van
onroerende zaken aan een BV. In zoverre delen wij de opmerkingen die collega
Stevens daarover heeft gemaakt.Het zou naar onze mening een passend sluitstuk zijn als de onroerende
zaken die "meegesleept" dreigen te worden zonder de heffing van overdrachtsbelasting
of met een (iets) verlaagd tarief in de BV kunnen worden ingebracht. Wij menen
dat dit niet op budgettaire consequenties stuit, omdat het hier gaat om de
overdrachten die niet in de raming betrokken kunnen zijn. Het zijn namelijk
extra overdrachten. Wij hebben een tijdelijke vrijstelling gedurende een bezinningsperiode,
waarin het onroerend goed ingebracht zou kunnen worden in een BV, op het oog.
Deze tijdelijke vrijstelling zou heel goed passen in de structuur van de overdrachtsbelasting.
Men kan immers ook een gehele onderneming geruisloos inbrengen in een BV.
Wie het meerdere kan, kan toch ook het mindere? Een "meegesleepte" onroerende
zaak wordt immers in feite behandeld als een onderneming op zichzelf. Vormt
de actuele waarde van de onroerende zaak de basis voor de afschrijving? Dat
ligt wel voor de hand, maar wij horen graag een bevestiging door de staatssecretaris.Volgens vele adviseurs nodigt het nieuwe stelsel ertoe uit om de onderneming
zoveel mogelijk met vreemd vermogen te financieren. Een bank maakt daarmee
reeds via de radio reclame: "Het vermogen moet aan de onderneming worden onttrokken;
wij weten daar alles van en zullen u graag adviseren." Dit lijkt ons geen
gunstige ontwikkeling. Een terbeschikkingstelling via box III had hier een
behoorlijk tegenwicht kunnen bieden. In dit verband merken wij op dat het
grote bedrijfsleven helemaal via box III gefinancierd wordt.Wij moeten hier de vraag herhalen of de regering nog aan de landsadvocaat
gevraagd heeft of de meesleepregeling in overeenstemming is met het gelijkheidsbeginsel.In een andere situatie van familiesfeer, de doorschuiffaciliteit, heeft
de regering zich wel beroepen op het gelijkheidsbeginsel. Wij erkennen dat
er enig verschil in de situatie is, maar dat verschil is wel heel dun.Wij betreuren het afschaffen van het bijzondere tarief in box I. Er zijn
ontvangsten die een zo zwak inkomenskarakter hebben dat dat door een matig
tarief vergolden behoort te worden. In dat bijzondere tarief was naar onze
mening een wijsheid van 100 jaar inkomstenbelasting neergelegd. Wij betreuren
de afschaffing.In het bijzonder moet hier ook gedacht worden aan belastingheffing over
de waardestijging van bedrijfspanden. Dit is echt een groot punt. Het gaat
hier veelal om kleine ondernemers met een eenmanszaak. De waardestijging van
onroerende zaken heeft in hoge mate een inflatoir karakter. Een belasting
van 52% – daar zal het op neerkomen – past daarbij niet, omdat
zij niet redelijk en billijk is. Als een ondernemer moet stoppen omdat hij
de concurrentie met de naburige supermarkt niet langer heeft kunnen volhouden –
men spreekt hier wel van koude saneringen – dan blijft hij doorgaans
achter met wat schulden en een bedrijfspand. Dat pand is zijn pensioen. Wil
de regering 52% belasting heffen over de waarde van dit pand, waarvan de boekwaarde,
als het 30 jaar geleden werd aangeschaft, heel gering zal zijn? Bijna de hele
waarde van het pand moet dan worden belast met 52%. Laten wij
aannemen dat het gaat om een woon-winkelhuis van ƒ 700.000. Dat wordt
dan wel ƒ 300.000 à ƒ 350.000 aan belastingheffing. Hoe
verhoudt zich dit tot de villabewoner in de Randstad die als hij in Drenthe
of in Spanje gaat rentenieren zijn huis geheel belastingvrij voor 2 mln. kan
verkopen?Dit klinkt demagogisch, maar het is niet onjuist, en het is precies zo
als het door de mensen zal worden gevoeld. Wij menen dat deze progressieve
heffing niet rechtvaardig is en dat de belastingdienst hierop zal stuklopen.
Dit is niet uit te leggen en het is ook niet uit te voeren. Een tragische
complicatie is nog dat vele van deze ondernemers in het verleden de keuze
hadden om dit woon-winkelpand tot hun beleggingsvermogen te rekenen. Als zij
dat gedaan hadden zou het pand geheel onbelast zijn geweest. Zij hebben dat
niet altijd gedaan, bij gebrek aan goed advies, want goede raad is duur. Daarom
hebben zij gekozen voor ondernemingsvermogen. Zij dachten – en dat zou
een sociaal-democraat toch ook moeten aanspreken – dat ondernemingsvermogen
eerbiedwaardiger zou zijn dan beleggingsvermogen. Deze domheid kost nu zelfs
in eenvoudige gevallen ƒ 300.000. Wij vragen de regering om aan dit
ernstige probleem grote aandacht te geven.Mijnheer de voorzitter! Ik heb aan de staatssecretaris een aantal fiscaal-technische
vragen laten overhandigen, met het verzoek daarop schriftelijk te reageren.
Als de tijd daarvoor nu te kort is, kan dat ook later per brief. Wij wachten
de antwoorden van de regering met spanning af.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Het is natuurlijk heel interessant als een lid van de VVD
tijdens de plenaire behandeling correspondeert met de staatssecretaris, maar
de andere leden zullen ook graag kennis willen nemen van deze vragen.De voorzitter:Ik verzoek de heer Rensema ons de vragen ter beschikking te stellen. Ik
stel voor ze dan als noot aan de Handelingen toe te voegen. Ik hoop dat de
staatssecretaris ermee instemt, dat de antwoorden als die komen ook aan de
Handelingen worden toegevoegd.Daartoe wordt besloten.(De noot is opgenomen aan het eind van deze editie.)1Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter! Wij behandelen zes wetten die tezamen een afronding vormen
van het eerdere grote debat over het belastingplan. Ik zal niet klagen over
de te korte tijd of de te grote hoeveelheid leeswerk. Het spreekt immers vanzelf
dat het onmogelijk is om in een beperkte tijd al deze wetten uit te pluizen
en ook nog je fractiegenoten te verzoeken nog eens te kijken naar de deelterreinen
waarop zij deskundig mogen worden geacht, zoals het kolenconvenant of het
Groenplan deel 2. Toen dacht ik: ik beperk mij tot de grote lijnen, maar omdat
de wet eigenlijk geen grote lijnen heeft, wordt het een beetje een verhaal
van lange halen snel thuis en hier en daar nog een accent. Wel wil ik kwijt
dat ik met enig plezier terugkijk op de voorbije behandelingsperiode. Door
de gescheiden bespreking van de hoofdwetten is het mogelijk geweest bij de
Veegwet en andere wetten vanuit onze Kamer een aantal dingen te noemen die
konden worden heroverwogen. Zo nu stel ik mij ook het terugzendrecht voor.
Dat is geen verkapt recht van amendering. Het betekent dat de Eerste Kamer,
vanuit onze maatschappelijke betrokkenheid en vanuit onze politieke verantwoordelijkheid,
wetgeving die we niet willen verwerpen maar waaraan toch nog het een en ander
niet deugt kunnen voorzien van kanttekeningen. Het is dan plezierig dat wij
kabinet en Tweede Kamer kunnen verzoeken er nogmaals goed naar te kijken.
In dit geval leidde dat tot de Veegwet.Veel onderwerpen zijn in dit huis aan de orde gesteld, zoals de artiestenregeling.
Van sommige zaken meen ik dat zij nog heel goed overwogen hadden kunnen worden.
Tot onze grote vreugde is dat ook gedaan. Ik denk ook aan de scholingsaftrek
voor onderwijs niet gefinancierd door de overheid, die uitgebreid aan de overkant
van het Binnenhof is besproken. Ik denk aan de verbetering van wat ik kortheidshalve
even noem "door te scheuren polissen". Er is nu gekozen voor een saldomethode
voor het geval dat de jaarruimte beperkt wordt overschreden. Volgens mij is
daar best wel mee te werken. Ik denk aan de regelgeving met betrekking tot
de duizenden kleine begrafenispolisjes. En wat absoluut op het conto van dit
huis geschreven kan worden is de toch aanzienlijke verbetering in de kring
van personen die geraakt kunnen worden door de meesleep- en meetrekregeling.
Juist door de gescheiden behandeling zijn vanuit de Eerste Kamer veel dingen
aan de orde gesteld, aan de overzijde van het Binnenhof opnieuw behandeld,
zo nu en dan ook wat kritisch, zoals de heer Platvoet al zei. De Tweede Kamer
was nu en dan zelfs jaloers op de grote aandacht die de opmerkingen uit dit
huis kregen. Er is best veel veranderd. Dat vond ik eigenlijk wel leuk. De
behandeling houdt eigenlijk meer in dat wij er nog wat uit halen. Gisteren
is de Tweede Kamer bezig geweest met de uitvoeringsregelingen. Er blijft nog
een heleboel te wensen over.Ik denk niet dat de staatssecretaris erop gerekend had, dat uiteindelijk
de bekritiseerde kapitaalverzekering voor ouders met kinderen volledig uit
de wetgeving zou zijn gesloopt. Ik kan mij echter ook absoluut niet voorstellen,
dat na de kritiek in dit huis en de toezegging van de staatssecretaris om
er nog eens naar te kijken verzekeringsmaatschappijen mensen hebben aangeraden
een dergelijke verzekering af te sluiten. Het lijkt mij hier dan ook niet
nodig om voor een overgangsmaatregel te pleiten. Bovendien, als ouders geld
nodig hebben voor de studie van hun kinderen, is er iets anders mis. Wij moeten
zorgen dat alle kinderen gewoon onderwijs kunnen volgen en dat dit niet afhankelijk
is van de vraag of de ouders er voldoende kapitaal voor hebben kunnen reserveren.Binnen het gekozen raamwerk, waarover wij zeker niet ontevreden zijn,
loop ik wat dingen na. Ik wil de staatssecretaris graag complimenteren voor
zijn open oor en voor zijn daadkracht, want er is best veel gedaan met de
kritiek uit dit huis.Dat de aanpassingswet uitgroeide tot grote omvang heeft mij absoluut niet
verbaasd. Ik heb bij de eerdere plenaire behandeling al gezegd, dat het moeilijk
zal zijn om met deze wijziging van de belastingwet mensen in aanmerking te
brengen voor inkomensafhankelijke regelingen. Het verzamelinkomen wijkt gigantisch
af van het tot dit jaar nog bekende belastbare inkomen. De algemene
correctie van het verzamelinkomen is ook heel goed uit te leggen, maar het
gecorrigeerde gecorrigeerde verzamelinkomen is wat moeilijker uit te leggen.
Eigenlijk zou ik mensen met een niet al te hoog inkomen hebben moeten oproepen
om dit jaar nog een lijfrentepolis te nemen. Kunnen zij die niet betalen,
dan moesten zij er maar geld voor lenen, want die rente is dit jaar nog aftrekbaar.
Het positieve effect ervan is dat je de komende vijf jaar nog rekening mag
houden met toevallig dit jaar nog gemaakte kosten. Maar ja, er is in de Tweede
Kamer al genoeg over gezegd en tot mijn vreugde, zou ik bijna zeggen, heb
ik een dergelijke advertentiecampagne niet gezien.Het wezenlijke probleem van deze goed bedoelde ingewikkeldheid is natuurlijk
wel, dat het voor burgers zelf bijna niet meer te overzien is of zij in aanmerking
komen voor bijvoorbeeld huursubsidie of voor steun bij de aankoop van een
eigen woning onder de net aangenomen wet-Duivesteijn c.s. Het is immers bijna
niet te doen om dit na te gaan aan de hand van de twee pagina's die artikel
2 of 3 van de wet-Duivesteijn nu gaan vervangen, waarbij het verzameld gecorrigeerd,
gecorrigeerd inkomen wordt aangegeven. Ik begrijp dat de fiscus op diens verzoek
aan de belastingplichtige kan meedelen wat nu zijn gecorrigeerd, gecorrigeerd
individueel verzamelinkomen is. Maar zou het niet veel meer in de rede liggen
dat de fiscus de burger direct informeert of hij of zij in aanmerking kan
komen voor huursubsidie? De fiscus weet immers of je een eigen huis of een
huurhuis hebt. En wellicht kan ook een briefje gestuurd worden in de zin van:
gezien uw inkomen, kunt u in aanmerking komen voor aankoopsteun bij aanschaf
van een eigen woning. We krijgen immers ook als zelfstandige van de fiscus
regelmatig brieven die ons mededelen of wij al of niet in het ziekenfonds
mogen c.q. moeten.Je kunt natuurlijk zeggen, bij al die inkomensafhankelijke regelingen
zoals de huursubsidie, dat zij gefiscaliseerd moeten worden. Dat wordt ook
steeds makkelijker mogelijk, doordat het aantal mensen dat met de fiscus te
maken heeft, het aantal belastingplichtigen of "belastingteruggaafgerechtigden",
aanzienlijk is uitgebreid. Maar ik denk dat we er toch eens goed over moeten
nadenken of we een dergelijke stap wel willen. Het komt vaker voor –
ik zag het ook in het SER-advies over de gezondheidszorg – dat er in
toenemende mate aan gedacht wordt de fiscus maar inkomenscompensatie te laten
bieden aan de onderkant. Ik denk dat we, ook rondom de armoedeval, steeds
vaker het woord "belastingreductie" zien terugkomen. Het kan natuurlijk ook
liggen aan de persoon van de minister van Sociale Zaken. Ik zou het leuk vinden,
als de staatssecretaris zijn gedachten nog eens verder zou uitwerken over
de voors en tegens van een verdergaand gebruik van de fiscale kennis over
ons als belastingplichtigen, ten behoeve van inkomenscompenserende regelingen.
Daarbij refereer ik ook aan de discussie die gisterenavond gevoerd werd, namelijk
dat er eigenlijk voor de laagste inkomensgroepen nauwelijks meer ruimte is
om in de fiscaliteit iets te doen aan inkomenscompensatie, doordat we daar
immers zo'n ontzettend laag belastingtarief hebben, want het grootste deel
betreft de volksverzekeringen. Ik had er even op gerekend dat gisterenavond
ook nog de BIKK genoemd zou zijn omdat er natuurlijk, nu er 14 mld. van de
fiscaliteit wordt toe gesluisd naar de fondsen, een duidelijke reden is om
steeds verder te komen ...De heer Boorsma (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik kan mevrouw Ter Veld geruststellen, want het
is genoemd.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Het is even genoemd, maar het had ook aan de orde gesteld dienen te worden
bij wat je nog in het kader van de fiscaliteit kunt doen. De fiscalisering
van de volksverzekeringspremies lijkt mij een juiste weg om daarmee te zorgen
dat ook in de fiscaliteit nog wat meer gedaan kan worden aan de onderkant.
Anders lopen we op een gegeven ogenblik de kans dat we voor iedereen een negatieve
belasting hebben in de eerste schijf. Op dit moment vraag ik de staatssecretaris
slechts of het mogelijk is – de fiscus weet wie een huurhuis heeft –
om mensen actief te informeren, want inkomensafhankelijke regelingen moeten
in ieder geval, zolang we ze nog belangrijk vinden, gebruikt worden. Het onbedoeld
gebruik moet worden tegengegaan.Voorzitter! Het aantal belastingplichtigen is aanzienlijk toegenomen.
Zo'n tien jaar geleden, bij "Oort", vonden we het een groot punt dat er veel
minder blauwe enveloppen door de brievenbus van de burger behoefden te glijden,
maar thans is het zo dat we moeten zeggen: wees blij, u hebt blauw in de bus!
Ik geloof echter niet dat iedere burger heeft begrepen dat de fiscus geld
komt brengen. Ik heb al opgemerkt bij de algemene behandeling dat voor de
bijstandscliënten het mij complicerend lijkt om zelf de heffingskorting
te moeten aanvragen, eventueel gecombineerd met de kinderkorting en de combinatiekorting,
en dat de sociale dienst daarbij ondersteunend te werk dient te gaan. Ik zag
ook dat het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onlangs extra
geld ter beschikking heeft gesteld om de gemeenten te ondersteunen. Aanpassing
van bijstandswetgeving kost tijd; daar zitten absoluut problemen, maar die
problemen kunnen ook ontstaan bij de burgers zelf. Is het inderdaad zo dat
nog lang niet iedereen die recht heeft op de heffingskorting, deze heeft aangevraagd?
Is het een 80 of 90% dat wel heeft aangevraagd en hoeveel procent heeft niet
aangevraagd? En welke mensen zijn dat? Kan er enig inzicht worden geboden
of bepaalde groepen mensen misschien juist die blauwe enveloppe, die zij nog
nooit eerder hadden gezien, gewoon maar hebben weggegooid? Ik denk daarbij
zelf altijd aan de honderdduizenden Nederlanders die, ondanks het feit dat
Nederlands hun moedertaal is, de taal in lezen en schrijven niet echt machtig
zijn. Ik weet niet of het inderdaad zo is, maar het lijkt me toch dat als
mensen op 1 januari zien dat de kostwinner aanzienlijk achteruitgaat –
de lage inkomens gaan erop vooruit, maar de kostwinner kan achteruitgaan,
omdat de compensatie bij zijn eigen partner moet worden gevonden – zij
zich afvragen hoe dit komt.Voorzitter! De hele in- en uitvoering van deze wetgeving is, denk ik,
een van de grootste opgaven waarvoor de belastingdienst en ook andere instellingen
zich thans geplaatst voelen. Over drie weken is het zover. Zelf geniet ik
echt van de advertentiecampagnes van de belastingdienst: naast Fokke en Sukke
zijn de cartoons daarbij echt mijn favorieten. Bovendien zitten
deze advertenties, zo vind ik, helder in elkaar. Ik heb de belastingkrant
die huis aan huis verspreid is, gemist; misschien woon ik wat te exclusief.
Maar toen ik laatst iemand uitleg moest geven over het al of niet binden van
een kapitaalverzekering aan het eigen huis, zei ik: kijk nu gewoon in die
grote advertentie; daar staat: niets doen is het beste en als je zeker weet
dat je toch iets moet doen, heb je daar nog tijd genoeg voor. Nu, dat vond
ik een heldere uiteenzetting van een ingewikkeld probleem. Ik zou echter niet
graag zien dat de belastingmedewerkers met "burn-out"-verschijnselen te maken
krijgen, want niemand wordt het komende jaar zo belangrijk voor ons als de
fiscus.Misschien kunnen ook nog wel eens de belastingadviseurs belangrijk blijken
te zijn. De uitroep van de voorganger van deze staatssecretaris, dat zij nu
met onbetaald verlof kunnen gaan en niet meer nodig zijn, wordt volstrekt
niet bewaarheid. Gezien de enorme hoeveelheden uren die zij aan scholing moeten
besteden – ik kan me daarbij wel iets voorstellen, als ik letterlijk
neem hoeveel artikelen in hoeveel wetten gewijzigd zijn – kan het zelfs
leiden tot een gigantische stijging van het tarief van de belastingadviseurs.
Maar ik moet eerlijk zeggen dat dit koopkrachteffect waarschijnlijk vooral
neerslaat bij de hogere inkomens, want voor de gewone werknemer zal het wel
meevallen, en dan vind ik het niet zo erg.Er zijn ook nog andere uitvoerders. Als ik bijvoorbeeld kijk naar de pensioenuitvoerders
en de verzekeringsmaatschappijen in het algemeen, zie ik nog wel problemen.
Collega Stevens heeft er ook even op gewezen in zijn schriftelijke inbreng.
Ik en vele anderen zullen meteen op 1 januari moeten opvragen wat onze aangroeifactor
van het pensioen is geweest over de jaren 1994 en volgende. Daar moet binnen
drie maanden dan een reactie op komen. Nu heb ik van het APPA nog nooit gehoord
wat ik aan pensioen heb opgebouwd; dus ik weet van de afgelopen twintig jaar
helemaal niets. Dat is voor Kamerleden gebruikelijk; daar wen je wel aan.
Maar hoe moet ik ervan uitgaan dat zij, als zij mij nog nooit hebben kunnen
vertellen welk pensioen ik heb opgebouwd, me wel kunnen vertellen welke aangroei
van het pensioen ik heb gehad? En wat kan ik doen, als APPA en USZO mij daar
geen informatie over geven? Is ook daar een soort sanctie? Is er een Termijnenwet?Ik deel de optimistische opvattingen over de terugwentelingstermijnen
in de structurele situatie nog niet echt. Als ik bedenk hoeveel honderdduizenden
burgers aan de hand van de formule "17% pensioengrondslag minus 7,5% van de
A-factor, minus de oudedagsreserve, minus de basisaftrek en minus nog iets"
te werk moeten gaan en deze informatie krijgen op 1 juni van enig jaar, waarna
zij vóór 1 juli een offerte moeten aanvragen, dan kan er toch
best wel iets misgaan? Ik denk dat goed overleg tussen departement en verzekeraars
absoluut nodig zal zijn; zij wijzen er zelf op dat er nog zo'n 70 vragen beantwoord
moeten worden. En mocht het nodig zijn om in de werkelijkheid nog enige coulance
te bieden voor termijnoverschrijdingen waar burgers anders nadeel van kunnen
ondervinden, dan denk ik dat het goed is daarnaar te kijken. Ik spreek daarbij
wel uit dat ik een groot vertrouwen heb in de belastingdienst. Een jaar geleden
sprak ik in dit huis over de staffels voor de beschikbare premie en ik zag
tot mijn vreugde in het infobulletin dat dit is opgelost. Maar ja, we hebben
nu eigenlijk geen jaar meer.Dan, voorzitter, zou ik graag aan de hand van een soort thematische benadering
een paar thema's langs willen lopen. Ik begin bij de ondernemers. Ondernemers
zijn in Nederland voor het grootste deel eenmansbedrijven en daarmee heel
kleine bedrijfjes; het zijn maar weinig grote bedrijven, ook al komen die
ook voor. Ik ga ervan uit dat het in goed overleg vorm heeft gekregen. Mij
hebben uit de roadshows die voor het midden- en kleinbedrijf gehouden zijn,
geen signalen van grote problemen bereikt, behalve dan dat iedere ondernemer
die ik spreek, struikelt over de meesleep- en meetrekregeling. Ik liep laatst
even aan de overkant langs een vrij chique kledingwinkel die aan een opheffingsuitverkoop
bezig was. Ik dacht: laat ik eens kijken, want chique kleren kan ik ook wel
eens nodig hebben. Ik was nog niet binnen of mij werd uitgelegd dat het faillissement
niet werd afgewacht, maar dat het bedrijf opheffingsuitverkoop had vanwege
meesleep- en meetrekregeling. Toen kreeg ik ook nog even wat te horen van
de grote ellende als gevolg van Pemba en eigenrisicoregelingen in de sociale
zekerheid en al dat soort dingen meer. Ik dacht toen: je moet in Den Haag
als Kamerlid ook geen boodschappen doen!Ik begrijp best dat een burger die bijvoorbeeld een eigen pand heeft gekocht,
het heeft opgeknapt en dacht dat dit een pensioenvoorziening was voor later
en die vanuit het pand een of ander bedrijfje startte, verschrikkelijk zal
schrikken wanneer hij inderdaad te maken krijgt met het zo-even door collega
Rensema zo levendig voorgerekende belastingeffect tegen de tijd dat hij zijn
zaak stopt en met pensioen gaat. Ik wacht graag de nadere reactie op die vragen
van collega Rensema af, want deze situaties betreffen niet altijd de heel
grote bedrijven. Het kunnen gewoon mensen zijn die denken: ik woon ergens
en dat pand gebruik ik voor mijn zaak – en ja: weg pensioen.Nu weet ik wel dat vragenstellers die zich tot ons richten, altijd de
neiging hebben om één nadelig effect van de belastingheffing
in de brief te vermelden en daar niet alle positieve kanten die er ook in
de belasting zitten voor hen, tegenover te zetten. Het zou best kunnen dat
de verbeteringen in de verliesverrekening vanuit box II, de gespreide betaling
van belasting bij beëindiging van de onderneming en andere zaken zoals
geruisloze overgang tussen ondernemerschap en besloten vennootschap, een bijdrage
kunnen leveren om op individueel niveau die problemen toch op te lossen. Toch
hoor ik graag de reactie, want we lopen, boodschappen doend en mensen tegenkomend,
toch vaak ook als Kamerlid met het probleem: hoe leg ik het uit? Box I en
box III zijn tot daaraan toe uit te leggen, maar de relaties tussen box II
en de andere boxen zijn nu eenmaal erg ingewikkeld.Ik kom dan tot iets wat ik op prijs stel – misschien geldt dit voor
anderen wat minder – en dat is het voornemen om, zij het niet meteen
maar toch op termijn, een eind te maken aan enigszins hobbyistische, zij het
ook voor betrokkenen zeer aantrekkelijke, regelingen zoals film- en scheepvaart-CV's.
Wat mij betreft denk ik dat ook een versnelde evaluatie van
de fietsaftrek best mag leiden tot een afschaffen daarvan. Dit is niet omdat
ik het geen uitstekende zaak vind, als mensen op de fiets naar hun werk gaan.
Maar als je bedenkt wat een hoeveelheid administratie en daarmee ook verkeerd
gebruik, niet-gebruik en onbedoeld gebruik het oplevert, dan zeg ik: niet
te veel toeters en bellen aan zo'n wetgeving. Tien jaar geleden deden wij
de Oortse wetgeving; die was ook opgezet vanuit het uitgangspunt: minder aftrekposten
en daarom een belastingverlaging. Welnu, ik heb al die aftrekposten, de een
na de ander, van aktetas tot maaltijdvoorziening, weer terug zien komen en
zo breng je binnen tien jaar een overigens goedbedoeld systeem vol vereenvoudiging
volstrekt om zeep. Ik zou zeggen: doe dat niet.Ik kijk dan even, voorzitter, naar de grensarbeiders. De grensarbeiders
zelf menen dat zij met de compensatie van de mogelijkheid om in aanmerking
te komen voor de heffingskorting – de gedeeltelijke heffingskorting
wellicht – er nog steeds ernstig op achteruitgaan. De memorie van antwoord
stelt van niet. Ik heb het maar niet nageplozen. Bovendien – dat heeft
zelfs de VVD in de Tweede Kamer tot enige kritische kanttekeningen bij de
hypotheekrenteaftrek gebracht – hebben zij het voordeel dat zij, als
zij in Nederland belastingplichtig zijn, straks de rente voor de hypotheek
op hun woning van de belasting mogen aftrekken. Gelukkig leidt het belastingplan,
gezien de voordelen voor mensen met vermogen, niet tot een grotere uitstroom
naar België, maar wie dan toch zich genoodzaakt voelt om daar op belastingvlucht
te gaan, die zal meteen hier weer belasting willen betalen, om de hypotheekrente
af te kunnen trekken. Je houdt het soms niet voor mogelijk!Ik wil nog even doorzeuren over de artiesten. Ik denk dat met de toegezegde
verbetering in de memorie van antwoord voor amateurgroepen – daar kunnen
volgens mij ook popgroepen onder horen – te werken valt, zowel door
de podiumhouder, als door de groepen zelf. Maar ik ben nog steeds niet zo
gelukkig met de tweetarievenstructuur zoals die door de Tweede Kamer geamendeerd
is. Ik denk dat het wel eens op een misverstand gestoeld kan zijn dat daarmee
een verbetering zal worden aangebracht, want zo'n kostenvergoedingsbeschikking
kon ook nu al. Ik heb het gevoel dat zeker voor artiesten die netto-afspraken
maken, er nog steeds een gigantische verandering plaatsvindt tussen de inkomenssituatie
dit jaar en de inkomenssituatie volgend jaar, hetgeen misschien ook logisch
is in het kader van netto-afspraken, maar ik denk ook dat het er niet helderder
op wordt. Volgens mij zou het veel simpeler zijn om voor alle binnenlandse
artiesten gewoon het tarief uit de eerste schijf te hanteren en voor alle
buitenlandse artiesten het 20%-tarief. Het kan zijn dat in de aangekondigde
folder die vanuit de belastingdienst voor artiesten wordt gemaakt, de staatssecretaris
en zijn medewerkers aanlopen tegen het probleem dat niet goed uit te leggen
is hoe het gekozen systeem werkt. Dat wil nog wel eens helpen om te bedenken
of het wel een goed gekozen systeem is.Ook denk ik nog steeds, voorzitter, dat kostenvergoedingen in natura op
een andere manier geregeld zouden kunnen worden. Ik begrijp namelijk niet
helemaal waarom het wel beperkt is uitgesloten – kostenvergoedingen
in natura, maaltijden en dat soort dingen – maar waarom dezelfde regeling
niet geldt voor overnachtingen en reiskosten in natura. Het gaat mij echt
niet om de bevoordeling van een bepaalde groep, maar ik wil wel graag een
goede en voor zowel artiesten als podiumhouders uitvoerbare regeling. Ik heb
zelf in mijn jonge jaren een tijd in een buurt- en clubhuis gewerkt en regelmatig
dat soort contracten moeten afsluiten. Toen waren ze nog wel te overzien en
ik hoop niet dat ze veel ingewikkelder worden. Als ik het goed begrepen heb
uit het debat in de Tweede Kamer van gisteren dat de heer Dulfer de staatssecretaris
heeft gemaild, dan denk ik dat er nog wel overleg met de beroepsgroep en de
podiumhouders plaats zal vinden. Ik hoop daarop, want artiesten met hun levende
muziek en dergelijke geven toch, als je uitgaat, veel meer plezier dan een
discoshow, zo vind ik althans.Voorzitter! Ik kom bij de tussengroepen. Tussengroepen zijn mensen die
inkomen uit overige arbeid genieten en die niet zelf zeker weten hoe dat inkomen
moet worden aangemerkt. Ik heb er met vreugde kennis van genomen dat je bij
de fiscus kunt opvragen hoe je inkomen moet worden gezien. Onder de voorwaarde
dat de fiscus jou en jij de fiscus goed hebt begrepen, geldt zo'n papier voor
twee jaar. Nu, dan vindt er voor politieke ambtsdragers overleg plaats. Ik
denk dat we daar wel uit komen en zo niet, nu ja_ Maar ik kijk naar andere
praktijksituaties; ik noem een concreet voorbeeld. Ik werk mee aan de uitvoering
van het rechtsherstel voor de Roma en Sinti. Dat betekent dat ik gedurende
een aantal maanden in het komende jaar nog met een raadkamer een groot aantal
aanvragen moet beoordelen en daarna loopt het af. Het is dus gedurende een
korte periode veel werk. De leden van de raadkamer ontvangen een reiskostenvergoeding
en vacatiegeld. In mijn raadkamer zitten mensen uit de doelgroep, die veelal
een WUV- en soms ook een WUV- en AAW-uitkering hebben; zij moeten nu al de
vacatiegelden verrekenen met de WUV-uitkering. Het zijn mensen voor wie Nederlands
de tweede taal is en die deze taal niet lezen of schrijven. Nu al zouden zij
het liefst netto uitbetaald krijgen, inclusief de verrekening. Dat kan al
haast niet, maar goed; de reiskosten zijn in ieder geval buiten beeld. Moeten
die mensen nu straks in een fictieve dienstbetrekking? Het lijkt me haast
niet te kunnen, want het is een aantal maanden veel werk en daarna is het
aflopend. Maar het zou wel een uitkomst kunnen bieden om in ieder geval de
reiskosten belastingvrij te doen en iets meer beeld te hebben van hoe je de
administratie voor hen zou kunnen verrichten. Het probleem blijft natuurlijk
een complicerende factor. Ik vind het voor andere mensen die adviesraden,
klachtencommissies en ZBO's doen, ook al problematisch, maar alweer in afnemende
mate, hoewel ik merk dat ook de ZBO's zelf – die zijn door de overheid
ingesteld – geen idee hebben hoe dat vanaf 1 januari moet. Ik had toch
graag gehad dat de staatssecretaris daar met zijn collega's – het ministerie
van VWS heeft nogal wat van die QUANGO's, quasi autonome non-gouvernementele
organisaties – nog eens naar kijkt, want de hoeveelheid administratie
blijft lastig. Misschien zou ook een voorlichtingsfolder voor mensen met overige
arbeid daarbij behulpzaam kunnen zijn. Ik kom er straks nog even op terug,
als ik het heb over alfahulpen. Dan zou misschien ook helder
kunnen worden aangegeven, wanneer een fictieve dienstbetrekking mogelijk is,
wat daarvoor de voorwaarden zijn – kan het ook met onregelmatige arbeid? –
en op welke manier zoiets dan functioneert.Voorzitter! Ik met vreugde heb ik geconstateerd dat er voor bijzondere
groepen – chronisch zieken, ouderen – weer wat gerepareerd is.
Ik denk bijvoorbeeld aan de ouderen met een partner onder de 65, voor wie
een toeslag op de AOW wordt ontvangen. Toch bekruipt mij bij al die maatregelen
een gevoel dat er wat gekke verschillen ontstaan. Ik wijs op de verhoging
van het inkomen voor Wajong-gerechtigden. In beschermd-woon-situaties tref
ik mensen aan met een Wajong-uitkering en mensen met een WAO-uitkering op
minimumniveau. Dan moet ik uitleggen dat we dat bewust gedaan hebben, omdat
we er bij de Wajong van uitgaan dat die mensen nooit hebben gewerkt en ook
nooit zullen kunnen werken, terwijl we bij iemand met een WAO-uitkering op
minimumniveau zeggen: die heeft gewerkt en die kan misschien weer aan het
werk. Dan weet ik gewoon dat ik onzin zeg, want juist die WAO'er die misschien
in de sociale werkvoorziening geprobeerd heeft te werken, is het al niet gelukt;
en vanuit de Wajong is integratie in de arbeidswereld onder een aantal omstandigheden
mogelijk. Eigenlijk zou je bijna kunnen zeggen dat de verhoging van de Wajong-uitkering
eerder een rem op arbeid zou zijn, maar daar bedenken we dan wel weer een
werkaanvaardingstoeslag voor.Kijk, ik bewonder de creativiteit. We verhogen minimumuitkeringen met
een grote hoeveelheid aan maatregelen en aan de andere kant proberen we dan
weer met nieuwe, gedefiscaliseerde toeslagen mensen te stimuleren aan het
werk te gaan. Ik heb het idee zo nu en dan dat we zoveel houden van de armoedeval,
dat we ons maximaal inspannen deze zo lang mogelijk in stand te houden. Als
ik alle maatregelen voor mensen – ouders, alleenstaande ouders, werkend
en met kinderen, met jonge kinderen of oudere kinderen, gehandicapt of chronisch
ziek – bij elkaar tel, dan heb ik aan de onderkant een grote hoeveelheid
heffingskortingen: tijdelijk verhoogde heffingskortingen; aangepaste heffingskortingen
van mensen die met z'n tweeën in het ziekenfonds moeten, omdat zij zelfstandig
zijn; arbeidskostenkortingen, kinderkortingen en gecombineerde heffingskortingen.
Als we nu aan de bovenkant proberen het simpel te doen door een aantal aftrekposten
te schrappen waar tegenover een lager belastingtarief staat zodat men gemiddeld
gecompenseerd wordt, waarom verhogen we dan aan de onderkant niet ook –
hier herhaal ik wat collega Wöltgens gisterenavond zei – het minimum
zodanig dat je niet voor ieder dubbeltje bang hoeft te zijn dat iemand erop
achteruitgaat. Immers, op een gegeven ogenblik werken maatregelen niet meer,
omdat er te veel op elkaar gestapeld worden en het niet meer uitlegbaar is.
Dan heeft het tot effect dat je er zelfs steeds meer bij moet bedenken. Ik
zou zeggen: kijk er nog eens naar. De heer Wöltgens wees erop: er zijn
andere manieren.Voorzitter! Dan kom ik bij de emancipatiedoelstelling. De mogelijkheid
om betaalde arbeid goed te kunnen inpassen in je totale leven, betekent inderdaad
dat de arbeidswereld aan verandering onderhevig is, maar ook dat de maatschappelijke
organisatie van de reproductieve arbeid aandacht moet krijgen. Dat betekent
dat kinderopvang terecht een belangrijk onderdeel is. Het lijkt me in dit
verband goed, als de staatssecretaris nog eens kijkt naar de kinderopvangaftrek,
want de staatssecretaris heeft zelf vaak uitgelegd dat aftrekposten vooral
gunstig zijn voor hoge inkomens. Ik denk dat spaarverlof een belangrijke zaak
is en ik acht het wijsheid dat de Tweede Kamer daar nog verder over wil doorspreken.
Ik denk dat de simpele opvatting dat diverse vormen van tijdsparen bij elkaar
kunnen worden opgeteld, niet klopt. Ik heb er destijds voor het ministerie
van OCW grondig naar gekeken, toen ik het advies "Tijd voor Tijd" uitbracht,
zo'n drie jaar geleden. Wellicht zijn er op het ministerie van OCW nog een
aantal voorbereidende notities, waarin aangegeven wordt hoe moeilijk het is
om geld dat bedoeld is voor herbezetting en dus eigenlijk werkgeversgeld is,
te combineren met inkoop van eigen vrijetijdsdagen en dat weer te combineren
met de mogelijkheid om vakantiedagen om te zetten in andere zaken. Ik denk
dat de vier vormen die ongeveer in het wetsvoorstel liggen en daar twee vormen
heten, toch wat verder uit elkaar gehaald moeten worden.Wat ik nog steeds jammer vind, is dat de combinatie van arbeid en zorg –
wat een belangrijk punt is bij de herverdeling van betaalde en onbetaalde
arbeid – zo sterk wordt gericht op de zorg van ouders voor kinderen.
Ik denk dat we vrij snel en in toenemende mate de problematiek op ons af zullen
zien komen van de zorg van kinderen voor ouders. De mogelijkheden om daar
in fiscale zin ondersteuning aan te bieden, zijn afgeschaft door de begrenzing
van kosten voor familieleden tot 30 jaar. Dat hebben we al besproken, maar
ik signaleer het nog maar eens. Vanuit die invalshoek heb ik ook even gekeken
naar de brieven die naar voren zijn gekomen over ouders en kinderen, huis
en vruchtgebruik, en bloot eigendom. Daarbij denk ik aan de advertenties die
ik als autorijder voortdurend hoor op de radio: "Pa, waarom geef je het huis
niet aan ons. Dan hoeven we straks geen successierechten te betalen en dat
is een leuke constructie." Uit de brieven lijkt het ook een beetje alsof er
een probleem kan ontstaan, daar waar de kinderen dan het huis hebben doen
aanpassen voor de ouders en er wellicht samen gebruik van maken. Dat lijkt
me echter niet het geval, want dan woon je toch als kind ook in dat huis.
Maar als dat zo zou zijn, vind ik dat toch een punt om nog eens even naar
te kijken, misschien om tot een overgangstermijn te komen. Ik weet niet zeker
of er niet ook heel duidelijk arrangementen zijn gekozen die ons zeer lief
zouden moeten zijn, vanuit de optiek dat we uiteindelijk vanuit de collectieve
sector onmogelijk alle zorg voor ouderen kunnen regelen. De mantelzorg neemt
al sterk af vanwege het overheidsbeleid om iedereen die arbeid kan verrichten,
aan betaalde arbeid deel te laten nemen. De druk op de collectieve zorgvoorzieningen
zal absoluut sterker toenemen dan de demografische ontwikkeling alleen, juist
omdat een groter deel van de mensen van middelbare leeftijd geen tijd meer
heeft om die zorg voor ouderen ook op zich te nemen. Het lijkt mij goed om
daar nog eens naar te kijken, ook in het kader van de VWS-ontwikkelingen.
Misschien zijn daar ook fiscale instrumenten nodig.Er wordt één fiscaal instrument gebruikt, namelijk het vervallen
van BTW voor commerciële thuiszorg instellingen. Geldt
dat alleen voor de geïndiceerde zorg? Het wordt namelijk onderbouwd dat
het een sociale instelling is. Op die manier kan ik ook onderbouwen dat Albert
Heijn een sociale instelling is en ik wil er niet voor pleiten om dat bedrijf
vrij te stellen van BTW. Als het moet worden gesplitst, lijkt mij dat lastig.Een andere noodzakelijke noodgreep is de invorderingsvrijstellingsovergangsmaatregel
in de vorm van een tijdelijke verhoging van de heffingskorting voor alle,
ook toekomstige, alfahulpen en voor hen die in gastoudergezinnen werken. De
eerste notitie over alfahulpen gaf al een aantal gaten te zien. De brochure
die op 1 november verschenen zou zijn, heb ik gisteravond van het internet
af geplukt. De leesbaarheid kan nog wat worden verbeterd, maar ik hoop wel
dat deze folder de onrust zal tegengaan. Toen bij de wetgeving in het kader
van Oort de alfahulpen in werkelijkheid vooruitgingen, vreesde men aanvankelijk
achteruitgang, hetgeen tot een grote uitstroom heeft geleid. Het is evident
dat zwartwerken een hoog rendement oplevert. Het is ook helder dat het niet
motiverend werkt als je ziet dat je buurvrouw voor haar huishoudelijk werk
gratis geld van de fiscus krijgt. Het wegvallen van dat geld als je buitenshuis
gaat werken, kun je als een grote rem ervaren. Mannen hebben nog wel eens
die rem aan hun vrouw gegeven door te zeggen dat zij hun voetoverheveling
verliezen als hun vrouw gaat werken. Uit de folder blijkt dat je nog een lang
traject netto meer overhoudt dan je bruto ontvangt. Dat kan ertoe leiden dat
er alfahulpen bij komen. De voorlichting moet daarvoor wel begrijpelijk zijn.Het algemene probleem van de individuele heffingskorting is dat kleine
baantjes onderhevig blijven aan een relatief hoge marginale druk. Dat is waarschijnlijk
de prijs die wij moeten betalen. Ik adviseer niet om meteen een werkaanvaardingstoeslag
te gaan bedenken, want dan vergroten wij de ingewikkeldheid alleen maar.Ik kom op de fiscus en de ouder wordende burger. Ik vind het nog steeds
een probleem dat mensen met een onvolledige AOW die ruimte niet kunnen opvullen.
In juni is gezegd dat het SER-advies zou worden afgewacht. Ik ben benieuwd
of er in de beleidsreactie nog een mogelijkheid zal worden geopend om het
pensioengat te dichten.Ik maak een losse opmerking. Het pensioenshopverbod werd ingevoerd in
de PSW-wijziging van vorig jaar en beargumenteerd met fiscale argumenten.
Het verbod wordt in de Veegwet weer opgeheven, maar tegelijkertijd is er een
directe relatie met de discussie over de gelijke behandeling in artikel 2b
van de Pensioen- en Spaarfondsenwet. Dat maakt het voor parlementariërs
erg makkelijk om de weg kwijt te raken. Van deze staatssecretaris verwacht
ik niet dat hij mij uitlegt welke redenen hij heeft om het pensioenshopverbod
op te heffen, want fiscaal gezien heeft hij gelijk.Er wordt een aantal maatregelen ingevoerd om allemaal mooie dingen te
doen. Het is een vervolg op wat wij al deden. Ik noem de afdrachtskortingen
voor werkgelegenheid. Het "D-SPAKje" is vervallen. Ik denk niet dat wij het
erg zullen missen. Er zijn afdrachtskortingen voor scholing, innovatie, groen.
De kanttekening van de Raad van State bij een toenemend instrumenteel gebruik
van de belasting voor het bereiken van andere beleidsdoelstellingen, moeten
wij erg serieus nemen. Het lijkt namelijk heel makkelijk. In de definitie
is het zo dat subsidies een verhoging van de collectievelastendruk genereren
en belastingaftrek een verlaging. Dat is natuurlijk een illusoir voordeel.
De doeltreffendheid en doelgerichtheid zijn niet altijd goed controleerbaar,
maar ik geef graag toe dat de afdrachtskorting voor werkgelegenheid een heel
positief effect lijkt te hebben. Erger is dat het voor een Kamerlid onmogelijk
is om alle beleidsterreinen te overzien. Het is moeilijk om te kijken of Belastingplanondersteunende
maatregelen ook hout snijden. De afweging of het beter is om het instrument
van subsidie als vakargument te gebruiken, speelt een rol. Ik heb zo mijn
twijfels, ook over het terugsluizen. Uit de nieuwe energiezuinige A-tabel
kunnen schitterende reclamespotjes voortvloeien in de trant van "die ouwe
van jou doet het niet meer" en "Staartmans, breng mij deze zuinige wasmachine",
maar ik geloof niet dat de terugsluisdoelstelling daarmee wordt gehaald. Het
voordeel slaat neer bij andere groepen dan bij hen die lijden onder de verzwaring.
De staatssecretaris heeft een notitie toegezegd over het voordeel van heffingskortingen
boven aftrekposten. Misschien kan hij daarin het bredere kader benutten en
aandacht geven aan criteria die leiden tot de keuze voor fiscale maatregelen
boven subsidie. Daarna kunnen wij afwegen welk instrument gewijzigd is.Ik maak een opmerking met betrekking tot de Natuurschoonwet. Je zult maar
wakker worden in een tweepersoonsbed en tot de ontdekking komen dat je er
met z'n drieën in ligt. Dat kan je overkomen als je niet in gemeenschap
van goederen gehuwd bent, samen met je man en beiden apart eigenaar van de
grond bent. Dan zijn er drie eigenaren zonder rangschikking. Zouden de huwelijkse
voorwaarden worden opgeheven, dan is sprake van slechts één
eigenaar en kun je zelfs de buurman uitnodigen om met zijn twee hectare zich
mede te rangschikken. Ik denk dat er nog eens naar die rangschikking gekeken
moet worden in situaties die absoluut niet zijn ingegeven door enige vorm
van ontduiking. Anders zouden wij de mensen moeten adviseren om BV's op te
richten, te scheiden en te hertrouwen in gemeenschap van goederen. Ik denk
dat dat geld beter kan worden besteed aan landschapsbeheer.Een aantal leden van mijn fractie heeft mij gesuggereerd om tegen het
toptarief te stemmen. Ik heb gezegd: nee, dat kan niet, want wij hebben geen
recht van amendement en het toptarief staat in de Tariefswet. Wij wilden namelijk
een hoger toptarief. De grote voordelen die toch al ontstaan door de versmalling
van het draagvlak van de vermogensbelasting en het bescheiden tarief van de
rendementsheffing, opgeteld bij de forse belastingverlaging, maken de rijken
evident rijker. Ook de ongebreidelde hypotheekrenteaftrek, terwijl de vermogensgroei
van de eigen woning onbelast is, blijft ons een doorn in het oog. Het raamwerk
is echter niet aan de orde. Eerlijk is eerlijk, ook het bestaande belastingstelsel
is volgens ons niet het ideale. Omdat het systeem van tien jaar geleden wel
eerlijk was, maar niet werd nageleefd, maakte de overheid een oneerlijk systeem
in de hoop dat dat wél werd nageleefd. Ik zal dat hier niet herhalen.
Deze keer hebben wij ervoor gekozen, het nieuwe systeem te aanvaarden, ook
omdat het meer mogelijkheden biedt om inkomensverbetering te genereren aan de onderkant en omdat het een grotere zekerheid biedt dat de
fiscus krijgt wat de fiscus toekomt.Ik zal de volgende zin mooi uitspreken, opdat ik hem naar prof. Pen kan
sturen: "Wij beseffen dat wij ook door deze keuze verantwoordelijkheid moeten
dragen voor de vergroting van de inkomensongelijkheid."Dat deze zes wetten binnen de fractie tot minder discussie hebben geleid,
is logisch. Het is kort dag en het gaat om een veelheid van maatregelen. Dat
er nog een aantal praktische gebreken naar voren zullen komen en dat ook die
weer zullen kunnen leiden tot reparatie, zien wij als een gegeven. Wat wij
nu graag willen, is de zekerheid dat alles op alles zal worden gezet dat de
invoering van het belastingstelsel voor de burger soepel zal verlopen.De heer Schuyer (D66):Voorzitter! Na de algemene financiële beschouwingen van gisteravond
nu de belastingwetten. Ik begin met een compliment voor de bewindsman. Er
is een fraaie prestatie geleverd. Dat geldt niet alleen voor het totaal van
de cijfers, maar ook voor het enorme werk dat is verricht ten behoeve van
dit nieuwe belastingstelsel. Er zullen maar heel weinig mensen zijn die zich
bij het begin ten volle bewust waren van de enorme hoeveelheid wetgeving die
hierbij kwam kijken.Vandaag lijkt het alsof wij aan het eind gekomen zijn van dat karwei,
maar dat berust vermoedelijk op schijn. De start kan gemaakt worden, maar
er zal al vrij spoedig blijken dat de praktijk zich ontwikkelt op een manier
die niet geheel voorzien was, en dat zal al spoedig leiden tot aanpassingen
van de nu voorgestelde wetgeving. Dat geeft een zekere relativering aan hetgeen
wij hier aan het doen zijn. Gisteravond hebben wij al gesproken over de ontwikkeling
in Europa, die zeker ook grote betekenis zal hebben voor de belastingwetgeving.
De in hoofdstuk 2 van de Miljoenennota gesignaleerde ontwikkelingen, die zich
overigens bepaald niet alleen tot ontwikkelingen in Europa beperken, wijzen
ook in die richting. Wij staan pas aan het begin van het karwei en niet aan
het eind.Er is aan de overzijde al uitvoerig aandacht besteed aan het onverantwoorde
tempo waarmee de nu voorliggende wetten parlementaire behandeling krijgen.
Er is zelfs gewezen op het feit dat wij in de Eerste Kamer al sinds jaar en
dag aan het eind van het jaar een deadline aangeven waarbinnen wij wetsvoorstellen
nog wel of juist niet meer behandelen. De overzijde voelde er wel voor om
dat systeem over te nemen, maar dat zou deze keer toch weinig zoden aan de
dijk hebben gezet. Want ook met in achtneming van de deadline die wij hanteren,
is het voor deeltijdpolitici, maar ook voor voltijdpolitici niet mogelijk
om deze hoeveelheid wetgeving met de gewenste zorgvuldigheid te behandelen.
Ik ben geïnteresseerd in de tijdsplanning die op het departement voor
elk hier voorliggend wetsvoorstel is gehanteerd. Misschien kan die worden
overgelegd. In ieder geval kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat het
voor een aantal wetsvoorstellen anders had gekund. Ik besef dat een rol zal
hebben meegespeeld dat de staatssecretaris zich ook moest inwerken. Daar hebben
wij op zichzelf natuurlijk begrip voor.De feitelijke situatie voor mijn fractie is nu deze, dat wij de voorliggende
massa papier vooral hebben nageplozen op die punten die bij de behandeling
van het Belastingplan in het voorjaar in deze Kamer bijzonder de aandacht
hebben gehad. Het meeste daarvan is in de Veegwet beland. Men kan het ook
formuleren op een wijze zoals mij eens door een topambtenaar is aangereikt.
Hij heeft mij eens uitgelegd hoe je het beste naar een departement kunt kijken.
Er werken daar honderden en soms duizenden mensen, zo stelde hij. En de structuur
is de volgende. Het is een piramide waarbij aan de onderkant een grote groep
mensen zit, die van vrijwel niets vrijwel alles weet. Aan de top zitten mensen
die van vrijwel alles vrijwel niets weten.Deze omschrijving trof mij toen ik mij met de belastingwetten bezighield
die nu op de agenda staan. Want het is aan een parlementariër niet gegeven
om het geheel te overzien en de consequenties van de voorstellen te doorgronden.
Het geeft met andere woorden ook fraai de grens aan van wat in ons tijdsgewricht
de parlementaire democratie wel en niet vermag.In een situatie als deze is de parlementariër mede afhankelijk van
hetgeen hem door deskundigen uit de samenleving wordt aangereikt. Bij het
tempo dat nu is aangehouden, functioneert dat systeem echter niet. Het betekent
dat wij ons over de principes en de richting kunnen uitspreken en dat wij
moeten aandringen om de ontwikkelingen in de praktijk op de voet te volgen
en zo nodig tussentijds met wijzigingsvoorstellen te komen. De heer Stevens
wees er al op dat het eindproduct niet is afgeleverd.Het hoofdthema in deze Kamer is ongetwijfeld de meesleep- en meetrekregeling
geweest, die nu de veel betere naam verkregen heeft van terbeschikkingstellingsregeling.
De motie-Rensema, in deze Kamer door vrijwel alle fracties gesteund en medeondertekend,
heeft haar uitwerking niet gemist. Mijn fractie is op hoofdlijnen tevreden
met de nu voorgestelde regeling. Het hoofdmotief van ons bij de motie was
een verbetering te bewerkstelligen bij bedrijfsopvolging en die verbetering
is aangebracht. Wij vinden dat nu maar van start moet worden gegaan.Natuurlijk zijn er nog wel enige aarzelingen. Het blijft voor ons lastig
te beoordelen, ook na de uitvoerige verantwoording in de memorie van toelichting,
waarom de staatssecretaris blijft vasthouden aan de belastingheffing op de
waardestijging van het te verhuren bedrijfspand volgens box I. Het tussenvoorstel
door de CDA-fractie gedaan bij de behandeling van het Belastingplan in het
voorjaar om de stijging volgens een apart tarief van bijvoorbeeld 25% te belasten,
vindt ook geen genade. Wij zouden het op prijs stellen als de staatssecretaris
zijn weigering om dit over te nemen nog eens precies toelicht. Het lijkt een
gemiste kans. Immers, hoe men het ook wendt of keert; door dit voorstel wordt
via een achterdeur een vermogenswinstbelasting ingevoerd voor één
groep met een tarief dat vanuit dat perspectief exorbitant is. Los van de
vraag of een vermogenswinstbelasting wenselijk is – binnen het huidig
voorgestelde stelsel past het niet – kan men het niet op een namiddag
en dan nog slechts voor een beperkte groep invoeren.Maar, zoals gesteld, de grootste problemen zijn nu opgelost en wij nemen
aan dat de staatssecretaris bereid zal zijn om de gevolgen van de belastingheffing
op de waardestijging van het onroerend goed voor de komende
twee jaar te evalueren en ons daarover verslag te doen. Zo nodig moet de wet
worden gewijzigd. Wij willen graag een toezegging op dit punt.Bovendien zouden wij ook wel vastgelegd willen zien dat de gehele kwestie
opnieuw wordt bezien wanneer het tarief van de belastingheffing in box III
de komende jaren wijziging ondergaat. Wij kunnen ons namelijk niet aan de
indruk onttrekken dat de constructie om waardestijging te belasten vooral
gekozen is omdat men het tarief van box III te laag vindt. Dat is een oneigenlijk
argument om voor een bepaalde groep te hanteren.Een element van een totaal andere orde is de fietsaftrek. In algemene
zin is opgemerkt dat dit type regelingen beter achterwege had kunnen blijven.
De argumentatie daarvoor is gelegen in de heel moeilijke controle van de belastingdienst.
Bij mij op mijn werk heeft al iemand gezegd dat hij zijn fiets achterin zijn
auto gooit om de laatste honderd meter te fietsen. Voor de werkgever is zoiets
niet te controleren, terwijl hij wel de opdracht heeft om dat te doen. Daar
komt dus helemaal niks van terecht. De staatssecretaris heeft in het voorjaar
aangegeven dat ook hij niet zo gecharmeerd is van zulke specifieke regelingen.
Ik had gehoopt dat hij dit soort onzin uit de wet zou hebben geschrapt. Maar
goed, over een halfjaar misschien. Als schrappen niet in zijn voornemen ligt,
willen wij over een jaar graag een verslag van het gebruik van de regeling
met daarbij de geschatte uitvoeringskosten voor de bedrijven.Mijn fractie is zeer tevreden over de aangekondigde regeling om de AOW-opbouw,
indien deze door verblijf buitenlands niet volledig is, te kunnen completeren.
Vanuit deze Kamer heeft mijn fractie daar een aantal jaren voor gepleit. Gezamenlijk
met andere fracties is gepleit voor verbetering van de regeling van het groen
beleggen en voor de facilitering van de studiefinanciering ten behoeve van
kinderen. Op al die punten zijn er aanmerkelijke verbeteringen aangebracht.
Ook de mogelijkheid voor fiscale facilitering van de eigen opleiding, door
onze fractie met het voorbeeld van de verkeersvliegers aangegeven, is nu naar
tevredenheid in de wet verwoord. Dit verkapt amendementsrecht vond kennelijk
genade in de ogen van de fracties aan de overzijde: er is met geen woord naar
verwezen, in tegenstelling tot de oplossing die bij de terbeschikkingstellingsregeling
is gekozen. Daar is met enige jaloezie naar gekeken.Moeilijker te beoordelen vind ik of de aanpassingen die zijn aangebracht
in de artiestenregeling, in de praktijk voldoende zullen blijken. Waarom heeft
de staatssecretaris de suggestie van de Orde van belastingadviseurs niet overgenomen
om kosten tot ƒ 500 buiten beschouwing te laten? Ook hier geldt, evenals
bij zoiets als de fietsaftrek, dat er op het departement weinig aandacht is
voor de administratieve lastendruk die gemakkelijk bij anderen wordt gelegd.
Wij stellen voor om ook op dat aspect de gevolgen van de wet goed te blijven
waarnemen en daar het parlement over te informeren.Wij ontvingen een brief van de Stichting grensarbeid van 29 november waarin
wordt betoogd dat er nog steeds problemen zijn met de toekenning van de gecombineerde
heffingskorting aan actieve grensarbeiders. Voor het weekend hebben wij een
schriftelijke reactie ontvangen op een vraag van een van ons. De reactie komt
erop neer dat alles bij elkaar geteld het resultaat positief kan zijn. Zo
kun je natuurlijk niet naar regelgeving kijken. Is er voor de grensarbeiders
toch niet iets te regelen?Hoe zit het precies met kosten die kinderen maken ten behoeve van de ouders,
bijvoorbeeld een forse bijdrage in de kosten van verpleeg- of verzorgingshuizen
in de particuliere sfeer of kosten wanneer men het zelf ter hand neemt in
de eigen woonomgeving? Zijn dit in het nieuwe stelsel aftrekbare kosten?Mijn fractie maakt zich zorgen over de doorboring van de schotten die
nu enkele malen plaatsvindt, ook in de wet op het ondernemerspakket. Wij zien
ook niet hoe het anders kan, maar het blijft een gevaarlijke weg die mogelijk
tot precedentwerking leidt. Dan belanden wij op een glijdende schaal.Gisteravond is al geduid op het ontbreken van nieuwe successiewetgeving.
Als deze wet mede bedoeld is om kapitaalvlucht tegen te gaan, dan is indiening
van een successiewet een logische stap. Mogen wij op dit punt iets van deze
staatssecretaris in deze periode verwachten?Het weghalen van de terugwerkende kracht door middel van het amendement-Remak
bij het wetsvoorstel 27030 scheelt ons werk en spreektijd. De keuze die in
het wetsvoorstel gemaakt wordt voor de belastingheffing op optieregelingen,
achten wij een verbetering. De uitleg bij de vragen van de CDA-fractie verheldert
veel. Gisteren ontvingen wij een brief die betrekking heeft op de Natuurschoonwet.
Er is een probleem bij landgoederen die openbaar toegankelijk zijn en een
culturele achtergrond hebben. In relatie met de Veegwet komt er belastingheffing
in box I. Er is een voorstel gedaan dat mij sympathiek in de oren klinkt.
Een wetswijziging kan bewerkstelligen dat partners-ondernemers voor het publiek
opengestelde landgoederen met een culturele achtergrond in de Veegwet passen,
zodat zij in box III worden belast.Wij hebben als kleine fractie bij deze hoeveelheid wetten weinig schriftelijke
inbreng gehad. Vandaar dat ik af en toe leentjebuur speel bij de schriftelijke
behandeling van grotere fracties. De PvdA-fractie heeft wel duidelijk gemaakt
dat er nog wat haken en ogen zitten aan de kwestie van het verlofsparen. Het
lijkt ons niet voor discussie vatbaar dat bij verlofsparen in ieder geval
de werknemersverzekeringen moeten blijven doorlopen, ongeacht de wijze waarop
dat verlofsparen gestalte krijgt. Als dit nu niet zo blijkt te zijn, dan nemen
wij aan dat bij de uitvoering van de motie-Giskes daar snel reparatie op volgt.
Het feit dat dit nu wettelijk geregeld wordt, is overigens van belang om de
CAO à la carte, zoals deze nu al in de CAO van de verzorgingshuizen
is afgesloten, ook werkelijk een inhoud te kunnen geven. Verlofsparen zal
een van de aantrekkelijke kanten van de CAO à la carte worden. Voor
de arbeidsmarkt is dat van groot belang.Naar aanleiding van het antwoord van de staatssecretaris op de vragen
van de PvdA-fractie heb ik overigens nog wel twee vragen. Ten eerste lijkt
het mij niet helemaal juist om de rendementen op de opgespaarde gelden die
in fondsen worden gestopt, volledig als eigendom van de werkgever te zien.
Daarnaast vraag ik mij af of het redelijk is om rendementen die door afspraak
tussen werkgever en werknemer aan de werknemer worden uitgekeerd, volledig
te belasten volgens box I. Er is veel voor te zeggen dat dit
een vorm van belegging is: er is een arbeidsprestatie geleverd waarover het
loon later wordt uitbetaald. Daardoor zou belasting volgens box III kunnen
plaatsvinden. Rendement van het spaarloon wordt toch ook niet volgens box
I belast?Mijn volgende vraag heeft betrekking op het geval van faillissement van
de werkgever. Als ik het goed zie, is alleen die wijze van verlofsparen beschermd
waarbij de gelden in een fonds worden gestort waar de werkgever geen beslag
meer op kan leggen en derhalve ook een curator niet. Maar dit geldt niet voor
andere fondsen ten behoeve van het verlofsparen. Ontstaat zo toch niet een
vorm van rechtsongelijkheid, vooral als men bedenkt dat het veelal de fiscus
is die als eerste beslag zal leggen? Overigens, bij de introductie van de
spaarloonregeling heb ik ervoor gewaarschuwd dat de effecten voor de schatkist
volstrekt verkeerd berekend waren. Sneller dan verwacht heb ik daar gelijk
in gekregen en zijn de fiscale voordelen voor de werkgever in de eerste plaats,
maar later toch ook voor de werknemer gemitigeerd. Het zou mij niet verbazen
dat ook deze regeling volstrekt onvoorziene effecten op de schatkist kan hebben.
Daarom is evaluatie in leder geval na twee jaar wenselijk. Kan de staatssecretaris
dat toezeggen?Meer principieel zou ik wel op basis van een notitie van de staatssecretaris
een discussie willen voeren over de vraag hoever wij met dit soort regelingen
moeten gaan en wat wij daarmee precies stimuleren. Enerzijds worden de mogelijkheden
van een CAO à la carte ondersteund, maar anderzijds sluipen er regelingen
in het belastingstelsel die een negatieve invloed hebben op de heffingsgrondslag.
En dat belemmert een discussie over verdere tariefsverlagingen in de loonbelasting,
hetgeen internationaal wellicht op middellange termijn toch weer nodig zal
blijken.Ik kom op het wetsvoorstel Aanpassingswet Wet inkomstenbelasting 2001.
Het is een van de meest complexe wetsvoorstellen en van belang voor ongeveer
2 miljoen mensen. Ik vind het, om het voorzichtig te zeggen, nogal griezelig
dat eigenlijk de gehele Staten-Generaal en de staatssecretaris met het departement
toegeven dat de precieze effecten nauwelijks bekend zijn. Het ultieme middel
is dan een motie die aan de overzijde ook is ingediend en die vraagt om het
gehele proces goed in de gaten te houden en zo nodig snel met oplossingen
te komen als er onwenselijke effecten zijn. Maar misschien wil de staatssecretaris
toch nog maar eens uitleggen waarom er goede redenen zijn om te kiezen voor
een afbouw in drie jaar voor de niet-standaardaftrekposten en waarom er goede
redenen zijn om de standaardaftrekposten niet te indexeren. Als ik het goed
begrijp, stelt hij dat het geld dat daarmee gemoeid is, voor een belangrijk
deel terecht zou komen bij mensen die het in principe niet nodig hebben. Dat
zou een goede reden zijn, maar ik kan hem niet goed volgen. De hele kwestie
wordt natuurlijk extra gecompliceerd omdat er beleid is ingezet dat iets wil
doen aan de armoedeval. Vanuit dat perspectief kan ik mij ook nog wel iets
voorstellen bij het niet-indexeren en het afbouwen in drie jaar van bepaalde
regelingen. Maar hoe komen de mensen er voor te staan die min of meer blijvend
zijn aangewezen op dit type regelingen? Daarvoor zijn die regelingen er toch
in de eerste plaats? Ze zijn er minder voor hen die er slechts gedurende enige
tijd gebruik van hoeven maken. De SGP en ChristenUnie hebben bijvoorbeeld
bij herhaling aandacht gevraagd voor de chronisch zieken en gehandicapten
en dat is een aandacht die bij dit onderwerp toch van importantie is.De budgettaire neutraliteit die bij dit wetsvoorstel uitgangspunt is geweest,
is als ik het goed zie een budgettaire neutraliteit die geldt in het eerste
jaar. De volgende jaren is er winst voor de schatkist. Reeds nu moet toch
duidelijk zijn dat dit geld wordt gereserveerd voor verbeteringen van het
complex van maatregelen die wij bij dit wetsvoorstel bespreken. Ik kan het
niet overzien, maar ik kan mij voorstellen dat een betere aanwending van die
gelden mogelijk is dan nu gebeurt, in die zin dat er meer op toegezien wordt
dat het geld terechtkomt bij de groepen waarvoor het is bedoeld. De belastingherziening
kan toch nooit het argument zijn om "by night" regelingen te wijzigen? Daarvoor
is een aparte politieke besluitvorming nodig die voor iedereen inzichtelijk
is. Mijn fractie kan zich bij zo'n discussie wel iets voorstellen, omdat het
hele woud van specifieke regelingen wel op zijn effecten kan worden beoordeeld.
Maar dat is een aparte discussie die niet kan plaatsvinden naar aanleiding
van dit wetsvoorstel. Als de staatssecretaris zich met dat principe kan verenigen,
moet ook nu al duidelijk zijn dat er zo nodig smeergeld aanwezig is om de
regelingen op peil te houden als dat de uitkomst van zo'n politieke discussie
is. Wij verwachten dat de staatssecretaris duidelijkheid kan geven in zijn
beantwoording.Het belastingplan 2001 en de tariefwet 2001 zijn de eerste proeven van
vertaling van deze belastingvoorstellen in enig jaar. Zoals uit het verslag
van het wetgevingsoverleg aan de overzijde blijkt, is dat geen sinecure. Op
een aantal punten is het eigenlijk niet duidelijk hoe precies de effecten
zullen zijn, en dit onderlijnt alleen nog maar eens dat het volgen van de
effecten van belang is en dat we niet moeten schuwen om tussentijds in te
grijpen. Daarover gaat mijn eerste vraag.Uit het wetgevingsoverleg in de Tweede Kamer heb ik begrepen dat de staatssecretaris
wel wil volgen maar in beginsel de consequenties pas wil trekken in de belastingplannen
voor volgende jaren. In principe is dit logisch, maar bij deze grootscheepse
operatie met heel veel blinde vlekken ten aanzien van de effecten, lijkt het
mij geen goede benadering. Kan de staatssecretaris toezeggen dat in het jaar
2001 per kwartaal de effecten worden beoordeeld en dat zo nodig nog dat jaar
aanpassing zal volgen?Ik heb er geen behoefte aan, het uitvoerige en consciëntieuze overleg
in de Tweede Kamer te imiteren. Ik beperk mij tot enkele vragen ter verduidelijking
en tot enkele meer principiële aspecten.Het duizelt mij langzamerhand als ik probeer om de gevolgen van de voorstellen
te overzien voor de groep van chronisch zieken en gehandicapten. Kan de staatssecretaris
nu in redelijkheid garanderen dat ook deze groep zal profiteren van de belastingverlaging
op een zodanige wijze dat hun zak- en kleedgeld niet minder waard is geworden,
bijvoorbeeld vanwege de BTW-verhoging? En voor een goed begrip: al direct
bij het nieuwe jaar!De fiscale behandeling van de eigen woning komt uitvoerig terug als wij
een notitie daarover hebben ontvangen. De discussie die in de Tweede
Kamer is gevoerd over dit onderwerp, laat wel zien wat een monstrueuze constructie
het huurwaardeforfait eigenlijk is. Ook hier is erover gesproken, niet voor
de eerste keer. Ik heb in de afgelopen jaren tijdens de financiële beschouwingen
regelmatig tijd eraan besteed. Het gaat mij hierbij niet om verlichting van
lasten van de huizenbezitter – deze mogen van mij best op het huidige
niveau blijven – maar de redenering om het via het huurwaardeforfait
te doen, deugt niet en leidt jaar in jaar uit tot frictie, nu weer over de
wijze waarop de huurstijging van de afgelopen vier jaar precies is doorberekend
of juist niet is doorberekend, en over de precieze zwaarte in relatie tot
de waardestijging van onroerend goed. Ik heb op een spreekbeurt wel eens bepleit,
huizenbezitters een aparte aanslag te sturen ten behoeve van de begroting
van Defensie omdat zij in materiële zin meer belang bij de verdediging
van ons land hebben dan niet-huizenbezitters. Zo'n aanslag is ten minste even
goed te verdedigen als het existerende systeem van het huurwaardeforfait.
Maar goed, D66 zal zich ermee tevreden moeten stellen dat wij eerder een gekozen
burgemeester hebben dan dat het regime rondom het huurwaardeforfait zal veranderen.Van meer gewicht is de constatering dat al bij de eerste de beste invulling
van het belastingplan in enig jaar er toch weer een heel scala van afdrachtkortingen
existeert. Op zichzelf zijn zij stuk voor stuk sympathiek en vervullen zij
een functie in het nastreven van gewenste doelen, maar evenzeer is het waar
dat deze kortingen de grondslag voor de belastingheffing verkleinen. Elke
afdrachtkorting bemoeilijkt de ontwikkeling naar verdere verlaging van de
tarieven, die, zoals de staatssecretaris zelf al heeft gezegd, vanuit Europa
onvermijdelijk op ons afkomt. Of ben ik er te pessimistisch over en ziet de
staatssecretaris het anders?Heeft de staatssecretaris er al enig inzicht in, welk percentage mensen
die recht hebben op de heffingskorting en die zich hiervoor moeten aanmelden,
dat al hebben gedaan? Overigens wil ik de voorlichting complimenteren. Als
gedurende de laatste weken van dit jaar de mensen nog eens extra op de noodzaak
worden gewezen om zich aan te melden, dan is door de overheid al het mogelijke
gedaan. Zal die voorlichting overigens doorgaan in de maand januari en vooral
nadat de eerste loonstroken bij de mensen zijn? Dan is er immers een direct
effect. Het lijkt mij nodig om dat te doen.Voorzitter! Het hele pakket van maatregelen uit cluster III – de
vergroeningsmaatregelen – stemt mijn fractie tot tevredenheid. Op dat
punt is het regeerakkoord nu al vrijwel uitgevoerd. Dat doet de vraag opkomen:
hoe verder? De staatssecretaris heeft al gewezen op de grenzen die Europa
stelt, maar daar ligt natuurlijk tegelijkertijd ook een uitdaging. Waar we
in ieder geval ook voor moeten waken, is het heffen van belasting op zaken
die gemakkelijk te ontlopen zijn. Men kan dan denken aan illegaal storten
omdat legaal storten te duur is. Oplossingen liggen eerder in de premie- dan
in de belastingsfeer. Is het de bedoeling van de staatssecretaris om daaraan
een verkenning te besteden?Voorzitter! Als laatste resteert het wetsontwerp ondernemerspakket en
daar sluit ik mee af. Uit de behandeling aan de overzijde blijkt al wel dat
geen enkele partij bezwaren heeft tegen de doelstellingen van dit wetsontwerp.
Het gaat om een versterking van het ondernemers- en vestigingsklimaat door
fiscale belemmeringen weg te halen. Daarnaast wordt er naar gestreefd om oneigenlijk
gebruik zoveel mogelijk tegen te gaan en daarvoor is een fors bedrag ingeboekt.
D66 kan dat onmogelijk als een lastenverzwaring voor het bedrijfsleven interpreteren,
want op die manier kun je de afschaffing van de fiscale regeling die er tot
nog toe bestaat ten behoeve van omkoping van buitenlandse ambtenaren ook als
verzwaring kwalificeren. Overigens heb ik uit de behandeling aan de overzijde
van het Binnenhof begrepen, dat binnen een halfjaar ons een wetsontwerp zal
bereiken dat aan die fiscale facilitering een einde maakt. Ik zou daarvan
nog graag een bevestiging van de staatssecretaris willen hebben.Voorzitter! Ik kom dan te spreken over de doorschuifregeling. Het nu voorgestelde
is onmiskenbaar een verbetering maar ik sta sympathiek tegenover de suggestie
die de fractie van de VVD bij de schriftelijke inbreng heeft gedaan om de
eis van drie jaar medeondernemerschap te laten vallen in die gevallen waarbij
bedrijfsoverdracht door feitelijke omstandigheden is gedicteerd. Het door
de VVD-fractie genoemde voorbeeld van plotselinge invaliditeit geeft de intentie
goed aan. Het komt me voor, dat het hele vraagstuk van de bedrijfsopvolging
toch ook niet los gezien kan worden van de successieproblematiek. Ziet de
staatssecretaris dat verband ook?Er is aan de overzijde en nu ook bij de schriftelijke inbreng van de collega's
van CDA en VVD uitvoerig stilgestaan bij de verliescompensatie. Uitgangspunt
voor D66 is dat er reden is om oneigenlijk gebruik tegen te gaan, maar dit
is nu typisch zo'n punt waarvan de precieze gevolgen niet te overzien zijn.
De nu gedane voorstellen kennen nauwelijks enige verfijning, terwijl uit de
voorbeelden die door de collega's zijn aangereikt toch duidelijk blijkt, dat
aan verfijning wel behoefte is. Is de staatssecretaris bereid het hoofdstuk
verliescompensatie in de nabije toekomst verder te verfijnen?Voorzitter! De voorstellen inzake de geruisloze terugkeer uit de BV, de
verlaging van de kapitaalbelasting en de omvorming vervangingsreserve in herinvesteringreserve
geven mij na de uitvoerige behandeling aan de overzijde geen reden tot nadere
vragen. Maar tot slot zou ik nog wel van de staatssecretaris willen weten,
of hij een mogelijkheid ziet de suggestie van de Nederlandse orde van belastingadviseurs
te volgen gedaan in het commentaar van 27 oktober. Zij suggereren bij wetsontwerpen
met een zo hoog technisch gehalte als het voorliggende, eerst een voorontwerp
van wet te publiceren. Als dat zou kunnen, krijgen parlementariërs ook
de mogelijkheid om het veld te consulteren. De parlementaire controle kan
daardoor alleen maar verbeterd worden, zoals ik hiervoor al heb betoogd.Voorzitter! Wij zijn uit de aard der zaak benieuwd naar de antwoorden
van de bewindsman.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De staatssecretaris zal het eind van de middag aan zijn beantwoording
beginnen, na de afhandeling van de Wet financiering decentrale overheden.De vergadering wordt van 13.15 uur tot 14.15 uur geschorst.Voorzitter: Boorsma 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-457-482.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl