Voortzetting behandeling wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in de samenwerkingsgebieden Midden-Brabant, Breda en Westelijk Noord-Brabant en in een gedeelte van de samenwerkingsgebieden Zuidoost-Brabant en 's-Hertogenbosch (24571)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 5736-5765

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

23-05-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 85, pagina 5736-5765

23-05-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24571Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

85ste vergadering; 23 mei 1996Pagina 5713-5713
Noot met Interpellatievragen van het lid Poppe (SP) aan de minister van Economische Zaken inzake steunverlening aan PhilipsPagina 5767-5767
Voortzetting behandeling wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in de samenwerkingsgebieden Midden-Brabant, Breda en Westelijk Noord-Brabant en in een gedeelte van de samenwerkingsgebieden Zuidoost-Brabant en 's-Hertogenbosch (24571)Pagina 5736-5765
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 23 mei 1996)Pagina 5765-5766
Voortzetting behandeling wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in de samenwerkingsgebieden Midden-Brabant, Breda en Westelijk Noord-Brabant en in een gedeelte van de samenwerkingsgebieden Zuidoost-Brabant en 's-Hertogenbosch (24571)Pagina 5713-5735
Regeling van werkzaamheden (donderdag 23 mei 1996)Pagina 5735-5736
Behandeling wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met een herziening van de planprocedure (verkorting planprocedure) (24623); het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met verlenging van de verblijfsduur voor bepaalde categorieën leerlingen in m.a.v.o. en v.b.o. (regeling verlenging verblijfsduur leerlingen m.a.v.o. en v.b.o.) (24631)Pagina 5713-5713

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 146 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
 
 het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in de samenwerkingsgebieden Midden-Brabant,
Breda en Westelijk Noord-Brabant en in een gedeelte van de samenwerkingsgebieden
Zuidoost-Brabant en 's-Hertogenbosch (24571).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt hervat.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wanneer de tweede termijn van de kant van de Kamer een groot deel van
de middag vergt, moeten wij er, omdat wij rond half zeven, kwart voor zeven
moeten stoppen, rekening mee houden dat volgende week woensdagmiddag het vervolg
zal zijn. Ik meld dit maar vooraf, opdat men niet rond half zeven teleurgesteld
zal zijn en denkt: had de voorzitter dat nu maar eerder gemeld.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Ik zal proberen in mijn bijdrage aan deze tweede termijn zoveel
mogelijk rekening te houden met uw aanmaning. Ik dank de staatssecretaris
zeer hartelijk voor de uitvoerige en gedegen beantwoording. De staatssecretaris
en ik zijn het in een aantal opzichten eens. Ook in dit geval geldt voor mij:
tel je zegeningen. Maar in andere opzichten is er sprake van meer dan een
streep licht tussen de opvattingen van de staatssecretaris en die van de VVD-fractie.
 
 Tegen die achtergrond begin ik met een enkele opmerking over de Wet Arhi.
De staatssecretaris is daar terecht uitvoerig op ingegaan. Wij hebben er geen
verschil van mening over – zij heeft dat flink onderstreept –
dat Kamer en regering in dezen elk een eigen eindverantwoordelijkheid hebben.
Dat moet ook vooral zo blijven. Wij verschillen er echter van mening over
of er sprake is geweest van een wijziging van de spelregels. Het gaat mij
hierbij niet om de procedure, maar om de motivering van de staatssecretaris
in de memorie van toelichting en de nota naar aanleiding van het verslag voor
de afwijkingen van het provinciale voorstel. De provincie heeft een essentiële
rol bij de voorbereiding van herindelingen; daarover bestaat ook geen verschil
van opvatting, denk ik. Zij is in dit geval echter op pad gestuurd met het
oude beleidskader, terwijl er nu getoetst wordt aan het nieuwe beleidskader
en de afwijkingen mede op basis daarvan gemotiveerd worden. Wij kunnen dit
slechts interpreteren als een wijziging van de spelregels.
 
 Voorzitter! De staatssecretaris heeft gezegd dat zij ten opzichte van
het provinciale voorstel twee bewegingen heeft gemaakt: in enkele gevallen
een beweging in het landelijke gebied en een beweging rondom Breda en Tilburg.
Na afloop van de eerste termijn kan ik geen andere conclusie trekken dan dat
de Kamer een duidelijk signaal geeft dat er nu weer een beweging terug gemaakt
moet worden. Er was sprake van acht afwijkingen van het provinciale voorstel.
De VVD-fractie heeft in eerste termijn al aangegeven dat zij zich, alles overwegende,
alles overziende, met drie van die afwijkingen kan instemmen: Made, Zevenbergen
en de nieuwe gemeente Heusden.
 
 Verder zijn er twee voorstellen rondom de steden. Als het om Tilburg gaat,
maakt de Kamer de meest forse beweging terug. De heer Van Heemst heeft gezegd
dat 70% in stand blijft; ik adviseer hem een nieuwe zakjapanner te kopen.
Wat is er aan de hand? Als je kijkt naar de totale toevoeging aan Tilburg
in termen van inwonertallen, dan zie je dat de Kamer ongeveer 50% intact laat.
Vergeleken met wat de provincie al had voorgesteld, kom je uit op een nog
lager percentage. Bij Breda blijven de percentages, zoals het er nu naar uitziet,
aanmerkelijk dichter bij het wetsvoorstel, maar de voorstellen voor het gebied
rondom Breda gingen in termen van inwonertallen ook minder ver: Teteringen
en Prinsenbeek, samen 15.000 inwoners.
 
 Voorzitter! De kern Ulvenhout kent 4800 inwoners. De positie van de kern
Ulvenhout ten opzichte van wat eens heette de grote groene gemeente, wordt
nu door collega Van Heemst betiteld met "prutswerk". Zonder die term in de
mond te nemen, kan ik mij overigens wel iets voorstellen bij zijn gevoelens.
Als je die mening bent toegedaan, betekent dat dan niet dat nog eens even
heel nauwkeurig onderzocht moet worden de toegevoegde waarde van 4800 inwoners
bij Brede ten opzichte van de toegevoegde waarde van 4800 inwoners bij de
groene gemeente?
 
 De staatssecretaris heeft zich impliciet bij die kwalificatie aangesloten.
Ik wil erop wijzen dat door de keuze die ten aanzien van Ulvenhout, Galder
en Strijbeek door het kabinet is gemaakt, de staatssecretaris zelf met de
striptease begonnen is.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ten opzichte van het provinciale plan hield ons voorstel een kleine aanpassing
voor de groene gemeente in, maar gaf een kwalitatief volwaardige, op de toekomst
berekende, groene gemeente in dat gebied. Het is de Kamer die daar iets uit
wil halen, waardoor er iets resteert. In mijn voorstel kon zonder Ulvenhout
een goede groene gemeente worden gemaakt.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dat bestrijd ik ook niet, voorzitter. Ik signaleer echter het volgende.
Aan het provinciale plan, zoals dat er lag, waarbij werd uitgegaan van de
grote groene gemeente, werd als eerste door het kabinet afbreuk gedaan. Nu
er sprake is van een duidelijke wens van de Kamer op het punt Baarle-Nassau,
levert dat dit niet al te fraaie resultaat op. Die kwalificatie wil ik er
ook wel opplakken. Daarover bestaat ook wat mij betreft geen misverstand.
 
 De staatssecretaris heeft aangegeven dat zij bereid is zich wat Baarle-Nassau
betreft neer te leggen bij de wens van de Kamer. Levert dat dan ook niet de
plicht op – bij de staatssecretaris en bij de Kamer – om tot een
hernieuwde afweging van Ulvenhout te komen in termen van toegevoegde waarde?
Ik zeg daarbij direct dat de alternatieven die de staatssecretaris in haar
beantwoording heeft genoemd, wat mij betreft niet aan de orde zijn. Ik vind
het bestuurlijk onfatsoenlijk – ik heb ook begrepen dat de gemeente
Gilze en Rijen er helemaal niet op zit te wachten – als de Kamer op
een achternamiddag zou besluiten tot een variant die nimmer in de procedure
aan de orde is geweest. Voor de witte-vlekoptie voel ik niet zoveel. Ik kan
mij wel voorstellen dat er in de toekomst in een soort evaluatietraject nog
eens naar die opties wordt gekeken. Misschien kan de staatssecretaris daarop
een reactie geven?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Als de heer Remkes verwijst naar een evaluatietraject, geeft hij daarmee
aan dat het niet goed is als Ulvenhout er nu niet bij betrokken wordt. Als
hij nu niet de keuze maakt om Ulvenhout bij Alphen en Chaam te betrekken,
hoe voorziet hij dan een volwaardig evaluatietraject?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dan is er sprake van een volwaardiger evaluatiemoment en van een volwaardigere
evaluatieprocedure dan wanneer wij nu op een achternamiddag besluiten om deze
gemeenten en delen van gemeenten toe te voegen aan Gilze en Rijen. Natuurlijk
ware een extra vrijheidsgraad mij liever geweest. Collega Verhagen zal daar
ook van overtuigd zijn. In mijn eerste termijn heb ik duidelijk gemaakt waarom
wij het huidige compromis steunen. Daar wil ik op dit moment niets aan afdoen.
In dat opzicht vraag ik het kabinet vrij nadrukkelijk om, gelet op de huidige situatie, aan dit punt nog eens goed aandacht te besteden.
Daarbij gaat het mij dan om de toegevoegde waarde. Wij stellen opvattingen
van het kabinet in deze open gedachtenwisseling namelijk ook zeer op prijs.
Om deze reden maakte ik deze opmerking.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 In dezen ben ik het volkomen met u eens. Ik deel ook uw kwalificatie met
betrekking tot bestuurlijk fatsoen. Maar doet u nu een klemmend beroep op
het kabinet om, gelet op de toegevoegde waarde van Ulvenhout, dit punt nog
eens zeer nadrukkelijk te wegen? Begrijp ik u zo goed?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ja, u hebt mij goed begrepen.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Doet u dezelfde oproep aan de coalitiepartners? Op hun verzoek had u in
feite Ulvenhout opgegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 In dit verband heb ik een verzoek aan met name collega Van Heemst, maar
ook aan collega Hoekema. Er is gesproken over prutswerk, maar tegelijkertijd
is gezegd dat waarde wordt gehecht aan zorgvuldige, bestuurlijke procedures.
Daarnaast is voorgesteld om Baarle-Nassau zelfstandig te laten. Met dat voorstel
ben ik het overigens eens; daarover geen misverstand. Mijn verzoek aan de
collega's is nu de consequenties van deze stappen nog eens onder ogen te zien.
Dat is hetgeen wat ik eigenlijk zeg.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Dat lijkt mij duidelijk, maar u voegde er een suggestie aan toe. U sprak
over een evaluatie over enige tijd om te bezien of er nog iets met de groene
gemeente zou moeten gebeuren. Is een dergelijke suggestie reëel? Wij
constateren namelijk dat het een gemeente is die eigenlijk niet goed levensvatbaar
is. Bovendien gaat het daarbij om een nieuw te vormen gemeente, met alle problemen
die zijn verbonden aan het plan iets samen te gaan doen. Moet je dan toch
zeggen: over een beperkt aantal jaren gaan wij eens kijken of alles goed gaat?
Ik vind dat we nu alle kunnen zeggen dat dan waarschijnlijk de conclusie zal
zijn: dat gaat niet goed.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Ik heb ook zeer nadrukkelijk niet de zware kwalificatie van
prutswerk, die de heer Van Heemst bezigde, gebruikt. Ik vind een gemeente
van een kleine 9000 inwoners te klein. Dat is ook de reden dat wij de CDA-amendementen
ten aanzien van Bakel niet zullen steunen. Echter, prutswerk is wel een buitengewoon
negatieve kwalificatie. Dat woord neem ik niet in de mond. Dat is precies
de reden waarom ik mijn voorstel verwoord, zoals ik het heb gedaan. Ik wil
gewoon over een jaar of vijf aan de hand van een rapportage een oordeel geven.
Dan kunnen wij zien hoe een en ander verloopt. In mijn eerste termijn heb
ik iets gezegd over Baarle-Nassau en die twee dingen zie ik in hun onderlinge
samenhang.
 
 Voorzitter! De staatssecretaris heeft ook aangegeven dat als dit wetsvoorstel
wordt aangenomen, een mooie zekerheid is gerealiseerd. Ik kan mij voorstellen
dat zij dit ervaart als het slaan van een piketpaaltje. Het is zo dat met
de aanneming van het wetsvoorstel een mooie zekerheid is gerealiseerd. De
Kamer heeft dan een aanvaardbaar voorstel ten aanzien van een gemeentelijke
herindeling in Brabant gerealiseerd. Na deze discussie is er echter nog sprake
van een andere zekerheid. Dat is de zekerheid, dat deze Kamer zeer grootschalige
gemeentelijke herindelingen rondom centrumgemeenten afwijst. Die balans is
op dit ogenblik al wel op te maken. Terugblikkend op het politieke palet dat
zich gisteren heeft geopenbaard, kun je zeggen dat het CDA en de andere oppositiefracties
op de meest kleinschalige toer zitten en dat de PvdA-fractie op de meest grootschalige
toer zit. Ik heb goed en met waardering geluisterd naar de heer Van Heemst.
Van zijn bestuurlijke redenering kan ik mij in sommige opzichten nog iets
voorstellen. De fracties van D66 en de VVD, ieder met een eigen nuance, zitten
daar ongeveer tussenin. Duidelijk is dat waar het gaat om het oplossen van
ruimtelijke knelpunten de Kamer in meerderheid bereid is om grensverlegging
en schaalvergroting rond centrumgemeenten te accepteren.
 
 Ik noem een concreet voorbeeld. Ik sprak gisteren nog met een paar Utrechtse
bestuurders. Dan heb je het met elkaar over de consequenties die deze discussie
voor dat gebied zou kunnen hebben. Dan kom je met elkaar tot de conclusie,
zo oriënterend, dat als dat het uitgangspunt is, je daar zou kunnen volstaan
met wellicht de toevoeging van één gemeente aan Utrecht en met
een strook van een andere gemeente. Maatwerk dus, ook in die situaties. Dat
zal bij komende herindelingsdiscussies over centrumgemeenten ook de benadering
van de VVD-fractie zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De staatssecretaris heeft zeer nadrukkelijk aangegeven dat zij de conclusies
van dit debat laat meewegen bij haar komende herindelingsvoorstellen. Verwacht
u dan dat de staatssecretaris niet meer met zulke voorstellen komt zoals ze
nu heeft gedaan?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 De Kamer is duidelijk geweest; ik ben in mijn eerste termijn ook duidelijk
geweest in mijn opvattingen. Ik geef nu natuurlijk ook niet helemaal voor
niets aan hoe de VVD-fractie tegen de dingen aankijkt. Ik ga ervan uit dat
het kabinet ook die opvattingen mede zal wegen. Er is natuurlijk altijd sprake
van een open dialoog. Dat moet vooral ook zo blijven. De VVD is slechts een
van de coalitiepartijen; er zijn meerdere coalitiepartijen en daar moet ook
goed naar geluisterd worden. Zo gaan wij ook met elkaar om. Ik sta hier nu
om vanuit de liberale optiek aan te geven waar de VVD staat.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Dat is helder. De staatssecretaris heeft nadrukkelijk aangegeven dat zij
is gekomen tot een explicitering van het herindelingsbeleid, gelet op de visie
van de meerderheid van de Kamer, zoals die met betrekking het wetsvoorstel
inzake Noordoost-Brabant bleek. Die visie van de meerderheid van de Kamer
die u hier schetst, is een andere dan die welke doorklonk in de presentatie
van dit wetsvoorstel. Ik ga er dus met u van uit dat de visie van de meerderheid
van de Kamer heel nadrukkelijk een rol zal spelen bij de conclusies die de
staatssecretaris aan dit debat heeft te verbinden.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik weet uit ervaring dat de staatssecretaris kan tellen. Het is niet de
bedoeling van de VVD-fractie om hier aan te geven dat de staatssecretaris
als het om gemeentelijke herindeling gaat, gedegradeerd wordt
tot boodschappenmeisje van de VVD-fractie. Dat is bepaald niet mijn intentie.
Dat moet dus ook niet in mijn woorden beluisterd worden. Evenals de heer Verhagen
in zijn eigen bijdrage doet, probeer ik in mijn bijdrage duidelijk te maken
waar ik politiek sta. Dat betekent ook dat wij herindelingen, gemotiveerd
vanuit het abstracte begrip "draagvlak", als zelfstandig argument onvoldoende
vinden om randgemeenten toe te voegen aan centrumgemeenten.
 
 Dan de vraag of een landelijke gemeente altijd toegevoegd moet worden
aan een centrumgemeente, zoals in de nota naar aanleiding van het verslag
valt te lezen, in plaats van eventueel aan een randgemeente. De staatssecretaris
heeft daarop geantwoord dat dit niet altijd het geval behoeft te zijn en dat
er in formele zin geen sprake is van prioriteit of hiërarchie. Ik onderschrijf
die opvatting. Ik ben ook blij dat dat signaal is gekomen. Zij heeft echter
tegelijkertijd gezegd dat als die balans heel neutraal is, er wel aanleiding
is om te kiezen voor de centrale stad. Van die opvatting wil ik enigermate
afstand nemen, omdat er naar mijn overtuiging nooit sprake is van een volledige
balanssituatie. Er spelen vele argumenten een rol. Ieder kleurt die argumenten
vanuit zijn eigen invalshoek en met zijn eigen gewicht in.
 
 Waar ik ook afstand van wil nemen, is de kwalificatie die de heer Van
Heemst heeft gebezigd als het gaat om de betiteling van het provinciale voorstel
rondom de centrumsteden. Hij nam de term "beschamend" in de mond. Ik vind
dat veel te ver gaan. Daar is naar mijn opvatting geen sprake van. Het provinciaal
bestuur van Brabant heeft, zeker in Midden-Brabant, op basis van de motie
2a en het beleidskader, zoals dat aan de orde was, twee keer de procedure
overgedaan en heeft heel consciëntieus gekeken naar de vraag. Je kunt
dat te mager vinden en dat vindt collega Van Heemst ook, maar om daar de term
"beschamend" voor te gebruiken, doet naar mijn opvatting volstrekt onrecht
aan de voorbereidende werkzaamheden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Het ging mij om een beoordeling van de uitkomst. Je kunt zes keer een
procedure overdoen en dat tien keer gedegen en consciëntieus doen en
dan nog kan het oordeel luiden dat de uitkomst voor de twee centrale steden
Breda en Tilburg in het provinciale voorstel, vanuit mijn visie op wat daar
gebeuren moet, beschamend is. Dat houd ik dan ook overeind.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Daar denken wij dus volstrekt anders over. Ik heb ook inhoudelijk goed
naar de heer Van Heemst geluisterd. Ik constateer dat hij in zijn beoordeling
alleen staat in deze Kamer. Hij vindt bijvoorbeeld het argument dat rond grote
steden recreatieruimte en ruimte voor natuurwaarden beschikbaar moet zijn,
een argument om gebieden bij een grote stad te voegen. Zover ben ik nog lang
niet. Ik zeg dit niet omdat ik een grote stad het beheer van plattelandsgebied
niet toevertrouw – ik weet donders goed dat zij dat heel goed kunnen –
maar het gaat om de afweging waar gebieden natuurlijk het meest thuis horen
en waar gebieden de meeste toegevoegde waarde hebben. Daarmee wil ik zeggen
dat het niet hoeft.
 
 De Kamer is duidelijk geweest wat betreft een ander uitgangspunt van de
staatssecretaris, de ongedeelde toevoegingen. Ik trek nu de conclusie dat
de Kamer in een aantal situaties, waarbij gekeken wordt wanneer sprake is
van de meeste toegevoegde waarde, van mening is dat opgesplitste toedeling
in sommige situaties moet kunnen. Ik weet dat opsplitsing soms een gecompliceerde
bestuurlijke situatie en operatie betekent en meer complex is dan wanneer
je hele gemeenten toedeelt, maar ik vind die redenering en dat uitgangspunt
te mechanistisch en technocratisch. Ik vind dat dat veeleer beoordeeld zou
moeten worden vanuit de optiek van wat het best is voor de burger.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Kan de heer Remkes aangeven waar in de discussie over splitsing van gemeenten
door iemand niet is gekeken naar het belang van de burger, maar alleen is
gezegd dat er niet gesplitst mag worden? Dat is niet gebeurd. Ik denk dan
ook dat niemand in de Kamer een andere visie op dit punt tentoon heeft gespreid
dan de heer Remkes nu doet.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dat zeg ik ook niet. Ik reageer op de argumentatie van de staatssecretaris,
zowel in de stukken als in het debat. Dit lijkt mij mijn taak. Ik heb van
de heer Verhagen en ook van de andere collega's dat soort strakke redeneringen
inderdaad niet gehoord en dat doet mij deugd. Ik vind het goed als er brede
overeenstemming over een onderwerp bestaat.
 
 Voorzitter! De staatssecretaris heeft uit de discussie over Goirle de
conclusie getrokken dat de Kamer van mening is dat een te geringe omvang van
een gemeente reden kan zijn tot toevoeging aan een grote gemeente. Soms is
dat inderdaad het geval. Om die reden vind ik het voorstel om Prinsenbeek
aan Breda toe te voegen, verdedigbaar. Echter, soms kan een kleinere gemeente
in een stedelijk gebied ook toegevoegde waarde hebben voor het landelijke
gebied. Hierbij mag niet de automatische piloot ingeschakeld worden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik ben dat helemaal met u eens, maar wie gebruikt die automatische piloot?
Tegen wie strijdt u eigenlijk?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik reageer op hetgeen u heeft gezegd.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik heb het helemaal niet over een automatische piloot gehad. Ik heb alleen
de afwegingen die aan de orde waren en zijn, toegelicht.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Ik probeer om in reactie op hetgeen de staatssecretaris heeft
gezegd, mijn eigen opvatting te preciseren. Ik leg de staatssecretaris niet
in de mond dat zij heeft gezegd dat de automatische piloot ingeschakeld moet
worden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Dank u wel.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik weet heel goed dat deze staatssecretaris lenig van geest en soepel
van beweging is; dat heb ik vorige week nog gezegd.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik sport elke vrijdagochtend, zoals u weet.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Distantieert de heer Remkes zich hiermee ook van de opmerkingen
over halsstarrigheid of flexibiliteit van een burgemeester tijdens de hoorzitting?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik luister altijd zeer zorgvuldig naar burgemeesters en naar andere lokale
bestuurders. Ik heb deze burgemeester in dit debat niet geciteerd.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik ook niet, zoals u gemerkt heeft.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ten aanzien van de positie van Udenhout heb ik niets toe te voegen aan
hetgeen ik in eerste termijn heb gezegd. Collega Van Heemst had gelijk met
zijn opmerking dat Goirle niet vergelijkbaar is met Rosmalen. Ik voeg eraan
toe dat Goirle meer vergelijkbaar is met Vught. Bij de desbetreffende herindeling
heeft de Kamer niet besloten om Vught bij Den Bosch te voegen, dus is het,
gelet op de bestendige lijn, onlogisch om in dit geval te besluiten om Goirle
wel aan Tilburg toe te voegen. Bij die toekomstige discussies over herindeling
willen wij vooral aan deze lijn vasthouden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Ik herinner mij heel goed dat de VVD-fractie wel gespeeld heeft met de
gedachte om naast Rosmalen ook Vlijmen bij Den Bosch te voegen. Om welke dringende
redenen wilde uw fractie die mogelijkheid openhouden?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dit is naar voren gebracht omdat de positie van Heusden nog aan de orde
was. Daarover hebben wij samen nog een motie ingediend. Als er een witte vlek
ontstaat, moet de Kamer zich geen enkele afwegingsmogelijkheid laten ontnemen.
Dat was de achtergrond van onze benadering destijds. Zoals ik nu heb gezegd,
kunnen wij ons op dit punt uitstekend vinden in het kabinetsvoorstel, zoals
dat er ligt. Dat is een verstandige oplossing.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik stel vast dat u daar de witte-vlekmethode een bruikbare
uitweg vond om uit een probleem te geraken. Ik breng nog even in herinnering
dat u aan het begin van de tweede termijn slechts zei dat u er niet zoveel
voor voelde bij die kleine groene gemeente. Misschien biedt dat nog ruimte
om de gedachte verder aan te scherpen. Verder sloot u de mogelijkheid Den
Bosch/Vlijmen niet bij voorbaat uit. De vraag blijft dus op zichzelf relevant,
nu het daar niet ging om een ruimtelijke uitbreidingsbehoefte van Den Bosch
op Vlijmens grondgebied, waarom dat voor de VVD in beginsel een interessante
weg was om te verkennen in het kader van de witte-vlekkenprocedure.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dat is in het kader van de witte-vlekkenprocedure heel simpel. Wij ervoeren
destijds de positie Heusden bij Den Bosch als een groter probleem dan de positie
die nu ten zuiden van Breda ontstaat. Daarom was ik toen wel bereid om aan
een witte-vlekkenprocedure mee te werken en zie ik daar nu niet verschrikkelijk
veel heil in.
 
 Voorzitter! Er zijn nog twee puntjes blijven liggen. De staatssecretaris
heeft daar in haar beantwoording ook over gesproken. Het betreft in de eerste
plaats de positie van de kern Hulten. Zij heeft denk ik terecht aangegeven
dat de kern Hulten gewoon bij Gilze en Rijen blijft en niet toegevoegd wordt
aan Tilburg. Dat is ook de informatie die mij is aangereikt en die spoort
met het kaartbeeld. Wel worden aan aantal woningen toegevoegd en inmiddels
wordt geprobeerd om het amendement nog iets meer aan te passen aan de suggesties
die zij heeft gedaan qua kaartbeeld. Gisteren was het een discussiepunt of
dit punt ooit in discussie is geweest. Mij heeft de informatie bereikt dat
dit terdege het geval is geweest. Dit is onderdeel geweest van een GS-voorstel
dat destijds door de staten van Brabant is veranderd, onder andere met behulp
van D66. Het is natuurlijk mooi, nu te constateren dat we met behulp van D66
in de Kamer het oude voorstel weer kunnen bewerkstelligen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Een typisch geval van voortschrijdend inzicht.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dat hebben we allemaal wel eens.
 
 Voorzitter! Er zijn verder berichten dat het amendement zoals dat er ligt
rond de A58 wat te krap bemeten zou zijn. Ik kan het op dit ogenblik allemaal
niet overzien. Dit hangt ook af van het planologisch kader. Ik ga die grenzen
nu niet meer wijzigen. Als er in de toekomst, ook op basis van provinciaal
beleid, aanleiding is om daar nog eens kritisch naar te kijken, dan heeft
ook de provincie in de toekomst de mogelijkheid om een grenscorrectie toe
te passen. Ik zou het daar op dit moment bij willen laten.
 
 Ik wil ook de discussie die we met elkaar hadden over de relatie naar
de stadsprovincie Eindhoven toe, laten voor wat zij is. Daar is in eerste
termijn genoeg over gezegd. De staatssecretaris heeft er iets over gezegd.
Onze opvattingen zijn duidelijk: wordt dit najaar vervolgd.
 
 Voorzitter! Ik kom tot slot bij de procedurele en inhoudelijke ontstemming
van collega Verhagen.
 
 Voorzitter! Ik wil herhalen wat ik gisteren in de richting van de staatssecretaris
heb gezegd en ook in de richting van collega Verhagen. Tel uw zegeningen!
Ik ben benieuwd of in de eindafweging die de CDA-fractie ten opzichte van
dit wetsvoorstel zal maken, de verbeteringen die naar mijn inschatting ook
in haar ogen door de Kamer zijn aangebracht, een belangrijke rol spelen. Ik
denk dat de CDA-fractie slechts kan constateren dat het eindresultaat beter
is dan het kabinetsvoorstel, zoals dat op tafel lag. Ik vind dat ook een fractie
van de oppositie de politieke verantwoordelijkheid heeft, dat bij de eindbeoordeling
van het wetsvoorstel zwaar mee te laten wegen, ook gelet op het feit dat het
CDA als fenomeen in hoge mate bij de achtergronden van deze discussie betrokken
is geweest. Een belangrijk deel van de discussie is mede ingegeven door opvattingen
van een staatssecretaris van het CDA, de voorgangster van deze staatssecretaris,
mevrouw De Graaff-Nauta. Er is sprake van de volle bestuurlijk-politieke verantwoordelijkheid
van het CDA in Noord-Brabant voor het provinciale voorstel. Ik heb gisteren
geciteerd uit brieven van lokale CDA-afdelingen. Om die verantwoordelijkheden
kan de Tweede-Kamerfractie van het CDA niet heen. Ik ben dan ook zeer benieuwd
naar haar opstelling, die ook voor toekomstige discussies in deze Kamer niet
geheel onbelangrijk is.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik zeg de staatssecretaris dank voor haar beantwoording.
Ik sprak gisteren namens de fracties van de SGP en de RPF, die zich altijd
kritisch hebben opgesteld tegenover grootschalige herindelingen,
los van specifieke omstandigheden, die wij best willen onderkennen. Grenscorrecties,
het honoreren van unaniem naar voren gebrachte wensen vanuit gemeenten, worden
door ons altijd welwillend bezien. Dat is altijd onze houding geweest, maar
zodra het om meer gaat – wat de aan te voeren argumenten betreft, kan
het ook om meer gaan – ontstaat toch de gereserveerde houding.
 
 De conclusie van dit debat – collega Remkes constateerde dat reeds –
kan zijn dat er geen grootschalige herindelingen voorgesteld moeten worden,
zoals voorzien rondom de centrumgemeenten, die ook nog aan de beurt komen,
de C20-discussie. Die conclusie...
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 U legt de heer Remkes meer in de mond dan hij heeft gezegd! Hij heeft
de omschrijving "zeer grootschalig" gebruikt. U citeert nu zonder dat u het
essentiële voorvoegsel noemt.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Het is maar wat je horen wilt! Die conclusie kwam mij erg goed uit.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Dat laatste vreesde ik dus inderdaad, het is maar wat je horen wilt, maar
voor mij telt in dit debat wat er gezegd wordt.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Dat begrijp ik, en het debat is nog niet afgerond. Laten wij proberen
toch ook deze gedachte te doen gedijen, wie weet komt u dan nog in mijn richting.
Ik zou het wensen!
 
 Voorzitter! De staatssecretaris heeft iets gezegd wat mij aan het denken
zette. Zij zei wat de schaalkwestie betreft, te zoeken, te willen zoeken en
te willen blijven zoeken naar een evenwicht tussen de voordelen van de kleine
schaal en die van de grote schaal. Dat is op zichzelf een heldere positie.
Ik denk dat daar veel voor te zeggen is. Maar dan toch, tot nu toe gaan al
die herindelingsprocessen toch een beetje in één richting: van
kleiner naar groter. Mijn stelling is niet: klein is altijd fijn en daarom
moet het klein blijven. Maar het bewijs is lang niet altijd geleverd dat de
voordelen van de kleine schaal het in al die gevallen die wij aan de orde
hebben gehad, moesten afleggen tegen de voordelen van de grote schaal, om
in die beeldspraak te blijven. Ik begrijp dat een precisering hiervan naar
feitelijke omstandigheden gegeven dient te worden, maar als algemeen uitgangspunt
houd ik de staatssecretaris voor, dat er ten aanzien van de gemeenten sprake
is van een ontwikkeling in één richting in bestuurlijk Nederland.
Ik erken dat er ook weleens bestuurlijke constructies zijn gesneuveld en weer
uiteengevallen in kleinere eenheden, dus het is niet helemaal zwart-wit. Bij
de gemeenten is het nagenoeg altijd zo gegaan en dat spijt mij weleens, omdat
ik ervan overtuigd ben dat een kleine gemeente een enorme bestuurskracht kan
hebben. Die heeft zij niet altijd en zij moet het ook wel eens afleggen tegenover
"grote buren". Zij kan die bestuurskracht echter wel hebben, door hoge kwaliteit
en grote betrokkenheid van bestuur en burger. Dit zijn allemaal toch zaken
die ik eigenlijk overeind zou willen houden.
 
 Een alternatief is het sluiten van een convenant, waarbij goede samenwerkingsafspraken
worden gemaakt. De staatssecretaris heeft gezegd dat die alternatieven er
vooral moeten blijven, hoewel de situatie kan ontstaan dat dergelijke initiatieven
niet van de grond komen omdat er een conflict is tussen gemeenten die tot
elkaar zijn veroordeeld. Dan moet wel eens een knoop worden doorgehakt. Dat
laatste ontken ik uiteraard niet, maar die spanning betreft niet zelden juist
de schaalproblematiek en daarnaast het zich gebonden voelen aan de "grote
buur", die natuurlijk meer te mobiliseren heeft. Er is als het ware sprake
van "onder het juk van de grote buur" gebukt gaan; ik zeg het wat onsympathiek,
maar ik bedoel het niet zo. Als de sanctie een herindeling zou worden, dan
komen wij in een mechanisme terecht dat ik niet tot het mijne zou willen maken.
 
 Ter zake van de ARHI-wetgeving sluit ik mij aan bij de opmerking die collega
Remkes zojuist maakte over de inspraakronde geïnitieerd en gehouden door
het provinciaal bestuur, versus het nieuwe beleidskader. In de tijd spoort
dit niet. Het eerste is ingehaald door het tweede en dat heeft tot consequenties
geleid. Dat kan, dat is waar, want daartoe ligt de bevoegdheid in dit huis,
namelijk bij de wetgever, maar of dat altijd de schoonheidsprijs verdient,
is de vraag. Ook is het de vraag of dit eerlijk is gezien het open karakter
van de samenspraak tussen bestuur en burger.
 
 Voorzitter! De staatssecretaris heeft op enig moment gezegd dat zij best
inziet dat zij het hart nu en dan moet laten heersen over het verstand. Vanuit
die opvatting, die ik respecteer en bijval, put ik toch maar moed om nog een
keer enkele van mijn amendementen langs te lopen en om in deze tweede ronde
nog even wat accenten te zetten. Rationele argumenten moeten worden uitgewisseld
en de kracht van die argumenten moet het in een debat als dit doen; je moet
elkaar weten te overtuigen. Dat is allemaal waar. Er zijn natuurlijk momenten
waarop het allemaal niet zo zwart-wit ligt en waarop sprake moet zijn van
geven en nemen, maar laten wij het nog een keer proberen.
 
 De staatssecretaris heeft gezegd dat zij de Kamer wil volgen ter zake
van Goirle. Dat is natuurlijk prima. Ten opzichte van de grenscorrecties wil
zij geen dogmatische houding aannemen; het is het beste om die genuanceerd
te bezien en bovendien kan het bij ogenblikken twee kanten op.
 
 Het amendement op stuk nr. 52 betreft de kernen Lepelstraat, Kladde en
Klutsdorp. Ik stel vast dat Bergen op Zoom geen ruimteclaim legt op deze kernen
als zodanig. Dat is dus niet aan de orde. Het gaat om het karakter van Bergen
op Zoom, dat een regionale centrumfunctie heeft, om dat van Halsteren en dat
van deze typische plattelandskernen. Er is al een verschil met Halsteren en
zeker met Bergen op Zoom. Het oordeel van de bevolking is helder: 95% koos
voor de andere richting en de N286 is een goede grens. Dat zijn eigenlijk
mijn argumenten om het amendement toch maar overeind te houden en aan de Kamer
voor te leggen, in de hoop dat de fracties die zich hierover in eerste termijn
ook in deze zin hadden uitgelaten, aan de zijde van dat amendement zullen
willen blijven. Het was immers de suggestie van een van de fracties om het
oorspronkelijke amendement over de noordwesthoek, waar dit ook in zit, te
splitsen, opdat het een niet tegelijk met het ander zou sneuvelen.
 
 Voorzitter! Hoe is het precies gegaan met Sprang-Capelle? Er was een probleem
voor Waalwijk, dat ruimte zocht voor 3000 woningen. Er leek een geschikte
bouwlocatie te liggen op het grondgebied van de aanpalende
gemeente Sprang-Capelle. Het aanvankelijke herindelingsplan beoogde dus alleen
die bouwlocatie voor Waalwijk aldaar te realiseren. Pas bij het herzien van
het herindelingsplan voor Midden-Brabant in 1994 is men een stap verder gegaan
en is gezegd dat de hele gemeente Sprang-Capelle en ook Waspik maar naar Waalwijk
moeten. Dat laatste is in tegenspraak met het plan van de commissie-Schampers
die samenvoeging van Sprang-Capelle en Waspik aanbeval.
 
 Wat moeten wij daar verder mee? De argumenten zijn dat het gaat om een
bouwlocatie. Die is te realiseren. Ook in mijn amendement is daarin voorzien.
Als je kijkt naar het karakter van de betreffende gemeenten – de staatssecretaris
ontkent dat overigens niet – zie je veel verschillen in godsdienstig
klimaat, cultuur, maar ook in accenten van bedrijvigheid. Het zijn groene
gemeenten met een duidelijke tuinbouwfunctie. Dat pleit ervoor ze in bestuurlijke
zin gescheiden te houden van Waalwijk.
 
 De staatssecretaris werpt mij tegen dat ik niet zo bang moet zijn voor
identiteitsverlies, omdat de kwaliteit van het nieuwe gemeentebestuur mede
bepaald zal worden door de wijze waarop met bepaalde kernen en opvattingen
in kernen wordt omgegaan. Natuurlijk, als dat nieuwe gemeentebestuur er komt,
zullen wij het daarop aanspreken, maar de staatssecretaris kan niet ontkennen
dat de krachtsverhoudingen in politieke zin beduidend veranderen. Dat kan
tot andere accenten leiden op het punt van recreatie, de zondagsheiliging
etcetera. De staatssecretaris onderkent die mogelijkheid, gezien haar voorbeeld
van de Winkeltijdenwet. Dat betekent voor zeer veel burgers aldaar erg veel.
Ik wijs op het actiecomité dat nog onlangs zich tot eenieder die het
maar horen wilde, wendde namens een heel groot deel van de bevolking.
 
 
 
 
 Voorzitter: Zijlstra
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Ik kom nu toe aan de noordwesthoek. De staatssecretaris heeft
zich daarover genuanceerd uitgedrukt. Zij heeft rechttoe rechtaan gezegd de
zorg van de SGP-fractie te begrijpen. De herindeling is inderdaad wat grootschalig
uitgepakt. Is daaraan nu echt niets te doen? Ik heb dat geprobeerd door aan
de Kamer het voorstel voor te leggen om in plaats van drie gemeenten, vier
gemeenten te realiseren. Van deze vier gemeenten kan naar mijn oordeel worden
gezegd dat er per gemeente een redelijke mate van samenhang te voorzien valt
die aansluit op de oriëntaties die er nu ook zijn, zoals de economisch-agrarische
functies en de geografische gehelen. Ik noem de industrieterreinen aan de
Dintelmond en bij de Suikerunie. Dit zijn de argumenten om toch nog een keer
het pleit daarvoor te voeren. Ik heb daaraan ook niets meer toe te voegen.
Deze argumenten moeten het doen en anders doet niets het meer.
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris heel hartelijk voor haar uiteindelijke
bejegening van het amendement dat voorziet in het zelfstandig voortbestaan
van Woudrichem en Aalburg. Zij heeft het oordeel aan de Kamer gelaten. De
Kamer heeft zich daarover welhaast kamerbreed positief uitgesproken. Gegeven
de omstandigheden is dat een goede zaak.
 
 Collega Stellingwerf heeft een amendement ingediend op het punt van de
woningen bij het waterwinbedrijf dat nu op het grondgebied ligt van de gemeente
Made/Drimmelen, straks de gemeente Made. Het amendement beoogt die woningen
naar Werkendam te brengen. Daar overheen komt een amendement van mij om het
hele gebied van de Brabantse Biesbosch naar Werkendam over te hevelen. Wat
zijn daarvoor de argumenten? Soms denk ik wel eens: wat zou het toch mooi
zijn als wij ons land opnieuw konden inrichten! Maar dat kan niet. Ik wil
het ook niet bepleiten. Gesteld echter dat je in zo'n situatie zou zitten,
dan vormt het deltagebied, ingeklemd tussen de rivieren, een eenheid die eigenlijk
in één bestuurlijke eenheid zou passen. Als dat geldt voor het
land van Heusden en Altena, en dat is de gedachte van de staatssecretaris
en van enkele anderen in dit huis, dan geldt het op zijn minst ook voor de
Brabantse Biesbosch. Het Zuidhollandse deel, het Eiland van Dordrecht, daar
ligt een grote, drukbevaren rivier, de Nieuwe Merwede, tussen. Dat zou een
zelfstandig argument kunnen zijn om dat als het ware als een daarnaast liggend
en apart gebied te zien, alhoewel de kenmerken ervan natuurlijk een heel eind
synchroon lopen. Dat is duidelijk.
 
 De argumenten voor deze amendering zijn de volgende. Eenheid van gebied
kan belangrijk zijn voor de natuurfunctie, waarvoor nieuwe perspectieven zijn
geopend door de aanwijzing als natuurpark, het landschapsbeheer, het milieu
enzovoort. Het is ook logisch voor wat betreft het beheer over de spaarbekkens,
waarvan een vierde gerealiseerd wordt op het grondgebied van Dussen. Dat zijn
mijn argumenten. Ik wil overigens op geen enkele wijze betrapt worden op enig
spoor van verwijt in de richting van de gemeente Made/Drimmelen, als zou die
gemeente in de twee eeuwen dat het grondgebied daarbij bestuurlijk was ingedeeld,
het niet goed hebben gedaan. Daar gaat het niet om. Het gaat er gewoon om
daar een toekomstgericht plaatje te realiseren.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Op zichzelf kan ik mij in een stukje van deze argumentatie vinden. Ik
heb zelf de vraag aan de staatssecretaris voorgelegd hoe de minister van Natuurbeheer
aankijkt tegen het belang dat gemoeid kan zijn met de onderbrenging in één
bestuurlijk gebied. Het feit dat de staatssecretaris heeft laten weten dat
de minister van Natuurbeheer op dat punt geen inbreng heeft geleverd, wettigt
toch het vermoeden dat hij dat belang aanmerkelijk minder zwaar aanzet dan
u nu doet en ik al die tijd vermoedde?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Het zou mij liever zijn geweest als de minister van LNV hier zijn visie
zou hebben liggen. Dat is duidelijk, zeker als die visie mij uitgekomen zou
zijn. Ook in het andere geval zou dat voor mij een signaal zijn geweest. Wij
moeten echter niet vergeten dat de aanwijzing tot natuurpark een vrij recente
is en de implementatie ervan nog in ontwikkeling is. Het kan dus best zijn
dat de knelpunten daarover nog zullen ontstaan. Ik stel dit veronderstellenderwijs
en niet meer dan dat. Als de heer Van Heemst mij vraagt of ik daar aanwijzingen
voor heb, dan moet ik hem het antwoord schuldig blijven. Het gaat mij om eenheidsdenken
en om eenheden van beheer en bestuur. Dat is toch een heldere zaak? Nu ligt
er een stukje bij de gemeente Werkendam en een stukje bij de gemeente Made/Drimmelen, terwijl het beheer ervan toch één
kwaliteitsvereiste vergt.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Goed. Wij moeten echter vaststellen dat bij de behandeling van het wetsvoorstel
binnen de rijksdienst en uiteindelijk binnen de ministerraad van de kant van
Landbouw en Natuurbeheer de zwaarte van de gemeentelijke indeling in relatie
tot het nationaal park niet zo groot is geweest dat daarop bij de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken een inbreng is geleverd. Dat relativeert op zichzelf
veel van de vermoedens en zorgen die ook ik had. Dat is een. Twee is dat het
volgende feit blijft bestaan. Wij zijn vanochtend bediend door de CDA-afdeling
Made/Drimmelen en die noemde nog eens een aantal inhoudelijke punten, los
van het historische argument van 200 jaar zorg, waarom de bestuurlijke koppeling
moet worden gehandhaafd.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Ik maak hier twee opmerkingen over. Ten eerste kan ik niet om het feit
heen dat de minister van LNV geen appel heeft gedaan bij de totstandbrenging
van deze wet ter zake. Dat is gewoon duidelijk. Ik kan niet anders dan dat
met de heer Van Heemst vaststellen. Ten tweede is er de fax uit Drimmelen.
Ja, met alle respect, maar zo gaat dat natuurlijk steeds als men wat kwijtraakt!
Men gaat er dan zo gauw mogelijk bovenop zitten. Een inhoudelijk argument
is dan een eigen, grote gegraven jachthaven. Ja, die liggen er in dat gebied
natuurlijk wel meer! Dat is niet doorslaggevend als je aan een brede rivier
ligt. Zo zijn er wel meer kanttekeningen te plaatsen. Ik heb echter met respect
naar de fax gekeken. Op zichzelf heb ik er niets tegenin te brengen. In de
fax worden feiten vermeld, maar welke conclusie verbind je eraan? Wij hebben
tientallen faxen gekregen. Dat herinnert de heer Van Heemst zich toch wel?
Hij had gisteren ook een grote stapel aan faxen bij zich.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Zeker. Wat de moeite waard is om die inhoudelijke beoordeling nog eens
in uw eigen afweging te betrekken, is het volgende. Er zijn zes argumenten
genoemd en u haalt dat van de jachthaven eruit. Je zou bijvoorbeeld kunnen
zeggen dat het zoneren van de recreatieve druk in het Biesboschgebied –
een van de taken van het nationaal park de Biesbosch – buitengewoon
gebaat is bij het hebben van een toereikende capaciteit van jachthavens en
een goede, selectieve spreiding ervan. Dus bij het inhoudelijke oordeel dat
u erover heeft, kan op het ene punt van die zes misschien nog wel een behoorlijke
relativering worden geplaatst.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Ik denk dat u goed ingevoerd bent in de infrastructuur ter plekke. Dan
weet u dat er een hele ring van jachthavens om dat gebied ligt. Op zichzelf
is dus in een spreiding wel te voorzien. Dat is, zo komt het mij voor, niet
doorslaggevend. Nogmaals, mijn invalshoek is de eenheid van beheer en bestuur.
 
 Voorzitter! De staatssecretaris wil Baarle-Nassau zelfstandig doen blijven,
maar verbindt daaraan consequenties voor wat er overigens in die gemeente
terechtkomt, zeg ik in mijn woorden. Dit vergt een heroverweging. Bovendien
zit er een procedureel kantje aan, zelfs een behoorlijke kant. Collega Remkes
heeft dat al gesignaleerd. Hieromtrent zijn twee amendementen ingediend uit
de coalitie, terwijl een amendement van de heer Schutte ook op die omgeving
slaat, om het zo maar aan te geven. Beslissend is wat de drie coalitiefracties
doen met de amendementen-Hoekema c.s. De heer Hoekema moet nog in tweede termijn
spreken en ik wacht dat af.
 
 Ik ben het eens met de opmerking van de staatssecretaris, luidende: Baarle-Nassau
heeft een bijzondere positie; maar of het een Europese gemeente moet worden,
laten wij dat maar kwalificeren als een speeltje. Ik vond dat een treffende
beeldspraak, waarbij ik mij helemaal thuis voelde.
 
 Ten slotte merk ik op dat de staatssecretaris heel gedetailleerd heeft
geantwoord en in veel gevallen ook adequaat. Op één amendement
is zij nog niet ingegaan. Dat betreft de naamgeving van de nieuwe gemeente
Geertruidenberg/Raamsdonk. Ik heb daaromtrent een amendement voorgesteld.
Als niemand daarover iets zegt, ga ik er maar van uit dat dit de instemming
heeft.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik had het gevoel, mijnheer Van der Vlies, dat het interruptiedebatje
van gisteren helder genoeg was.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Zo had ik het eerlijk gezegd ook begrepen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! De heer Remkes stelde zojuist vast dat er meer
dan een streep licht zit tussen de staatssecretaris en de VVD-fractie. De
VVD trekt de streep, de grenzen in het kabinet. Dat heeft onze fractie al
vaker kunnen signaleren. In dit geval is het verschil tussen de VVD en de
SP over gemeentelijke grootschaligheid mogelijk minder groot dan dat tussen
de staatssecretaris en de VVD. Dus toch nog misschien een positief streepje
licht. Maar ik tel mijn zegeningen beslist nog niet.
 
 Gesproken is over prutswerk, ad hoc geschuif met grenzen, landjepik en
het vele tellen van zegeningen. Dat maakt duidelijk in welke sfeer het debat
over deze herindelingen in Brabant plaatsvindt. Of het grote aantal getelde
zegeningen ook zegeningen zijn voor de bewoners van de door elkaar gehusselde
gemeenten is maar de vraag. Een zegening hier hoeft beslist geen pretje daar
te zijn.
 
 Aalburg, Woudrichem, Goirle en Baarle-Nassau zijn zo te zien aan de herindelingsdans
ontsprongen. Dat steun ik van harte. Dit betekent een gevoelige nederlaag
voor de staatssecretaris. Nou ja, de een zijn nederlaag is nu eenmaal de ander
zijn overwinning. Zo gaat dat. Stond in voorgaande debatten hier nog een vrij
betonnen staatssecretaris, het beton is wat aan het scheuren, maar de bewapening
is nog steeds behoorlijk stevig. Of dat nu positief of negatief is mag zijzelf
beoordelen.
 
 De staatssecretaris constateerde een grote betrokkenheid van de bevolking,
gerelateerd aan de identiteit van de gemeente waarin men woont. De staatssecretaris
is blij dat het de mensen raakt. Er was sprake van een creatief en ook waardig
protest. Dat moet worden gerespecteerd, zegt de staatssecretaris. Dat het
mensen raakt moet worden gerespecteerd, maar hun mening wordt naar mijn mening
niet of volstrekt onvoldoende gerespecteerd. Dat constateer ik op vele punten
van het wetsvoorstel en van de verdediging door de staatssecretaris.
 
 Gaat het om het behoud van plattelandsgemeenten, ook wel groene gemeenten
genoemd, in het landelijke gebied, dat wil zeggen de ruimte en het groen die
een verademing kunnen zijn voor de bewoners van de grote steden, dan neemt
de staatssecretaris de protesten niet serieus. De coalitiemeerderheid doet
dat evenmin. De staatssecretaris sprak over accentverschillen. Nou, dan gaat
het wel om accenten, maar de vraag is of die accenten ook voor de bevolking
slechts accenten zijn of meer een rigoureuze ingreep in hun woon- en leefomgeving.
Het is ongeveer net als met die zegeningen. Een zegening hier kan een ramp
daar zijn. Een accent hier kan een enorme ingreep daar zijn. Ik denk dat het
ook zo is. Zo ervaren de mensen het ook.
 
 De staatssecretaris is van mening, dat de grenzen van de stad niet te
scherp met die van de bebouwde kom moeten overeenkomen. De stad moet niet
eindigen waar de muren van de woningen ophouden. Dat ben ik in feite wel met
haar eens. Dat heb ik ook gezegd. De stadsbewoners ervaren de grens van de
stad echter daar waar de bebouwde kom ophoudt en de groene ruimte begint.
Zij kijken niet naar het bordje waar de gemeentegrens ophoudt. Zij denken:
de stad houdt hier op, ik kom nu buiten. Wat mij betreft gaat het veel meer
om de fysieke grenzen, de zichtbare, tastbare grenzen.
 
 Dan hebben wij te maken met ruimtelijke ordening. Het debat over de ruimtelijke
ordening moet nog komen. De minister van VROM heeft het aangekondigd en bereidt
het voor. Het zal een debat worden met VROM, LNV en Binnenlandse Zaken. Het
kabinet heeft wat dat betreft geen logisch beleid. Eerst komen er rigoureuze
herindelingen, in dit geval in Brabant, en later wordt pas gepraat over de
ruimtelijke ordening in Nederland. Dat is in feite de wereld op zijn kop.
 
 Een mogelijke oorzaak van het gesteggel in de Kamer is een gebrek aan
een algemene visie op de ruimtelijke ordening en op de huisvesting in Nederland,
de inrichting van het land voor wonen, werken en recreëren. Als die algemene
visie ontbreekt, krijg je gesteggel op de vierkante meter en het verschuiven
van grensjes. Als je je daartoe beperkt – eigenlijk gebeurt dat hier –
zonder een bredere visie te hebben, moeten er haast altijd wel fouten gemaakt
worden. Ik vrees dat er grote fouten gemaakt gaan worden.
 
 Nogmaals, wat er ook geschoven gaat worden met gemeentegrenzen, desondanks
wordt Nederland geen vierkante meter groter. Wonen en werken overstijgen al
sinds jaar en dag gemeentegrenzen. Daar is in feite niets mis mee. Waar ruimte
nodig is voor bedrijven en woningen kan dat in de eigen gemeente zijn, maar
voor hetzelfde geld ook in een andere gemeente. Vele mensen werken in een
andere gemeente dan die waarin zij wonen.
 
 De stadsmensen die op de fiets stappen om de stad te ontvluchten zoeken
de ruimte. Door het verleggen van grenzen van de gemeenten, vooral van de
grote steden, dreigt die ruimte nu juist verder van huis te raken. De staatssecretaris
heeft al gezegd dat het dan weer vol groeit. Dat betekent dat die ruimte juist
verdwijnt. De scheiding tussen stad en platteland neemt verder toe. Ik denk
dat dit slecht is, maar dat heeft weer alles met visie op de ruimtelijke ordening
te maken. Het debat daarover moet nog komen. Kortom, wij zijn behoorlijk gehandicapt
doordat die algehele visie er nog niet is en het debat over de ruimtelijke
ordening nog moet plaatsvinden.
 
 In het belang van de grote steden in het algemeen is het noodzakelijk
dat de buitengebieden goed beheerd worden. De groene gemeenten, de plattelandsgemeenten,
hebben daar sinds jaar en dag ervaring mee. Ze hebben ook aangetoond dat ze
dit redelijk goed aankunnen. En in de gevallen waarin het wat moeilijker gaat,
zijn het veeleer financiële problemen dan bestuurlijke. Ik ben van mening
dat de ervaring van de plattelandsgemeenten – die term gebruik ik liever
dan de term "groene gemeenten" – niet alleen gerespecteerd, maar ook
veel beter gebruikt moet worden. Bij de herindelingen rondom Tilburg en Breda
die nu na de achterkamercompromissen overblijven, is daar geen sprake van.
Er is onvoldoende nagedacht over hoe het zou moeten met de ruimtelijke indeling
van die gebieden ten aanzien van wonen, werken en groen.
 
 Kort samengevat, mijn fractie zal de amendementen steunen die het meest
recht doen aan de uitgangspunten die ik zojuist heb genoemd. Met name het
amendement op stuk nr. 48 betreffende Nieuw-Ginneken in relatie tot de groene
gemeenten zullen wij steunen. En natuurlijk geldt het ook voor Aalburg/Woudrichem,
maar dat had ik al duidelijk gemaakt. Verder vinden wij vanzelfsprekend ons
eigen amendement over Goirle het beste, maar ook het compromisamendement zullen
wij steunen. Wij zullen afwachten wie er wint, maar ik denk dat ik de uitkomst
wel weet. Verder heb ik geen steekhoudende argumenten gehoord om Prinsenbeek
bij Breda te voegen. Vandaar dat wij vasthouden aan ons amendement op dat
punt.
 
 De heer Remkes zei zojuist dat hij altijd goed luistert naar burgemeesters
en andere bestuurders. Wel, dan zal hij het gisteren en vandaag ontzettend
naar z'n zin gehad hebben, want ik denk dat de publieke tribune bij dit debat
een hoog burgemeestersgehalte heeft.
 
 Tot slot. Het gaat om een debat tussen Kamer en kabinet, maar eigenlijk
ook tussen provincie en gemeenten. Het gaat om bestuurlijke kracht en het
verkrijgen van een draagvlak. De fractie van de SP heeft daarop een andere
visie dan het kabinet en de meerderheid van de Kamer, de coalitie. Als de
bevolking bij het bestuur betrokken is, is er sprake van bestuurlijke kracht
en van een draagvlak. Uit onderzoek is al gebleken dat er juist bij grootschalige
herindelingen een verwijdering tussen bestuur en bevolking optreedt, en dit
levert het tegenovergestelde effect op: het bestuur wordt zwakker en het draagvlak
smaller.
 
 Voorzitter! Of wij voor het wetsvoorstel zullen stemmen, hangt af van
de vraag welke amendementen er zullen worden aangenomen, maar ik vrees dat
ik de uitslag al weet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 Voorzitter! Een kamerdebat behoort meer te zijn dan beleefd naar elkaar
luisteren, het behoort ook het forum te zijn voor het vormen van meerderheden.
Daar heeft de kiezer recht op, dat is parlementaire democratie. Ik vind dit
debat ernstig onder de maat. Een tweetal hoofdzaken ontsieren het, waarbij
ik op de eerste plaats de paarse brutaliteit noem. Was het vroeger gebruikelijk
om de zaken voorafgaande aan het debat in de Kamer in achterkamertjes
te regelen, met paars gebeurt nu precies hetzelfde. Men gebruikt nu misschien
de voorkamer, zoals de heer Poppe suggereerde, maar de heer Van Heemst sluit
de gordijnen niet, hij doet ze juist open. Daardoor ontvouwt zich het tafereel.
 
 De heer Remkes wilde wat meer met de oppositie meegaan. Dat zou heel interessante
meerderheden opgeleverd hebben inzake bijvoorbeeld de invulling rondom de
grote steden. Een grote groene gemeente ten zuiden van Breda zou dan wellicht
wat gemakkelijker tot stand zijn gekomen dan de prutsoplossing van de coalitiepartners
en de verbazingsoplossingen van de staatssecretaris, die overigens geheel
nieuw zijn en waarbij de gemeente Gilze en Rijen plots een rol gaat spelen.
Ook de samenvoeging van Udenhout en Loon op Zand was een kansrijke optie geweest.
Juist doordat de VVD zich geschikt heeft in de paarse compromissen, heeft
de staatssecretaris het in dit debat erg gemakkelijk gehad. Dat gun ik haar
overigens wel.
 
 Zij heeft bij Breda tot nu toe niets ingeleverd en bij Tilburg weinig.
De opschaling van de C20-gemeenten blijft nadrukkelijk op de politieke agenda.
Ik vraag mij dan ook af wat de woorden van de heer Remkes over de herindelingen
rondom de C20-gemeenten waard zijn. Gaat hij er evenals de staatssecretaris
van uit dat de oplossingen rondom Breda en Tilburg maatgevend zijn voor het
vervolgtraject, of kiest hij voor een eigen, wat voorzichtiger positie?
 
 Het opgelegd pandoer van paars heeft in ieder geval ook invloed gehad
op de beantwoording door de staatssecretaris. Hier kom ik bij mijn tweede
punt van kritiek. Het machtswoord was al gesproken. Op hoofdlijnen schikte
de staatssecretaris zich zonder morren in de gesloten compromissen. De verschillende
argumenten van de oppositiepartijen werden niet naar inhoud gewogen, maar
naar het gesproken machtswoord. Op mij kwam dit als volgt over: Ik denk er
zo over, de coalitiepartijen zus; ik kan mij daarin vinden en u, oppositie,
u hebt andere argumenten; inderdaad, u kiest voor een andere afweging, maar
mijn kwartje is naar het stedelijk gebied gevallen. Zo gaat dat kennelijk!
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Als het bij simpele onzin blijft, reageer ik niet. Als er echter helemaal
onzin gesproken wordt, word ik toch uitgedaagd om te reageren.
 
 Waar is een machtswoord gesproken?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 U was de eerste woordvoerder in dit debat, mijnheer Remkes. U hebt zelf
gezegd dat u weliswaar liever dit en weliswaar liever dat had gewild, maar
dat u met de coalitie tot een aantal compromissen gekomen was. De coalitie
heeft de meerderheid. Dus is dat een machtswoord.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 U gebruikt de term "machtswoord" in relatie tot de staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 Nee, het machtswoord in deze Kamer is gesproken.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dat had u dan wel even duidelijker mogen zeggen. Nogmaals, u gebruikte
dat woord in relatie tot de staatssecretaris. Ik was mij daar eerlijk gezegd
niet van bewust.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 Ik neem aan dat u zich wel bewust bent van het feit dat de coalitie wel
het machtswoord heeft gesproken?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Nee.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 Op een vraag van de heer Van der Vlies, of u nog ruimte had om eventueel
een amendement van een andere partij te steunen, zei u dat dit eigenlijk niet
kon want dat was niet afgesproken.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik heb in mijn eigen bijdrage voldoende duidelijk trachten te maken dat
ik op basis van mijn eigen prioriteitenstelling heb geprobeerd een aantal
wensen binnen te halen. Over het resultaat ben ik niet ontevreden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 U hoeft inderdaad niet ontevreden te zijn. U had er echter nog meer uit
kunnen halen! Dat kunt u nog. Het is een kwestie van een amendement mede steunen
en het is gebeurd!
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Als ik vanuit de fractie van mevrouw Nijpels een consistente benadering
had gehoord op het terrein van de gemeentelijke herindeling, die mij ook inhoudelijk
enigszins aansprak, was die mogelijkheid er politiek gesproken misschien geweest.
Maar die consistente benadering heb ik bij de fractie van mevrouw Nijpels
niet mogen beluisteren.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 Dan bent u misschien iets te lang uit deze zaal weg geweest om goed te
kunnen luisteren. Er zat wel degelijk een zeer grote consistentie in mijn
verhaal. Ik heb gezegd dat ons uitgangspunt is een evenwicht tussen de stad
en het platteland. Wij zijn akkoord gegaan met een aantal toevoegingen bij
de grote steden. Ik wijs in dit verband op Teteringen en Berkel-Enschot. Wij
hebben echter gekozen voor een evenwicht tussen stad en platteland; naast
een sterke stad een sterke plattelandsgemeente. Dat is zo consistent als wat
en in ieder geval consistenter dan een prutsoplossing ten zuiden van Breda.
 
 Voorzitter! Ondanks deze houding wil ik ingaan op een paar elementen die
nog nader besproken zouden kunnen worden. De staatssecretaris heeft een visie
ontvouwd. Kern daarvan is dat de belangrijkste aandacht uitgaat naar het stedelijke
gebied. Zij stelt vast dat wanneer de argumenten om ergens voor of tegen te
zijn elkaar in evenwicht houden, zij kiest voor het opschalen van de stad.
Daarvoor heeft zij nogmaals een aantal criteria opgesomd. Ruimtelijk problemen,
sociaal-economische problemen en kwaliteit zijn enkele criteria die genoemd
werden. Minder aandacht werd door haar geschonken aan het element draagvlak
onder de inwoners. Ik kan mij dat wel voorstellen, want een dergelijk criterium
zou in veel gevallen leiden tot een onbalans op de staatssecretariële
weegschaal. Het zou wel eens ten koste kunnen gaan van de opschaling van de
stad. Uit haar inhoudelijk betoog wil ik twee elementen naar voren halen en
de staatssecretaris vragen in hoeverre deze overwegingen een dominante rol
gespeeld hebben bij haar definitieve standpuntbepaling.
 
 De eerste overweging betreft de wijze waarop het stedelijke gebied ruimtelijk
vorm moet krijgen, de wijze waarop de grenzen getrokken moeten
worden. De staatssecretaris zegt dat het onderbrengen van randgemeenten niet
altijd uitvalt ten gunste van de steden. Evenzeer is het mogelijk om randgemeenten
samen te voegen met plattelandsgemeenten. Het lijkt mij een mooi uitgangspunt,
een uitgangspunt om in Nederland maatwerk te leveren, maar dan even niet in
Noord-Brabant. In het vervolg van haar betoog ondergraaft de staatssecretaris
namelijk dit standpunt ten opzichte van de herindeling van Brabant. Zij kiest,
en in haar kielzog de paarse compromiscompanen, voor het versterken van de
steden ten koste van de mogelijkheid om suburbane centra samen te voegen met
landelijke gemeenten. Maar tegelijkertijd wil zij deze Brabantse uitzonderingen
op de regel tot norm maken voor de herindelingsvoorstellen voor de C20-gemeenten.
Maatwerk slechts voor de grote maten, zo lijkt het.
 
 Een ander element is het feit dat de staatssecretaris ervan uitgaat dat
het opsplitsen van gemeenten in het algemeen niet wenselijk is, want dat geeft
extra problemen. Zij kiest ervoor hele gemeenten samen te voegen met anderen.
Helaas heeft zij zich vanochtend dan volledig geschikt in het aanvaarden van
het compromis van paars, dat niet zozeer met loep en nagelschaartje aan het
werk is geweest, maar met een heuse kleermakersschaar: een slechte coupe weliswaar,
maar de staatssecretaris past dit kennelijk toch.
 
 De gemeente Alphen en Riel vormt een uitzondering. Die mag wel geknipt
worden. Biezenmortel mag best geknipt worden en voor een deel bij Tilburg
gevoegd worden. Ulvenhout en Bavel mogen uit Nieuw-Ginneken gelicht worden.
Hoezo een herkenbaar beleid? Het hangt van uitzonderingen op de regel aan
elkaar.
 
 Ik zou hier nog een derde punt van inconsistentie aan toe kunnen voegen,
namelijk het feit dat de nieuwe gemeenten ook voor een periode van 25 jaar
uit de voeten moeten kunnen. Voor een zelfstandig Bakel en Milheeze twijfelt
de staatssecretaris daaraan. Doorslaggevend is de argumentatie niet. Deze
begint en eindigt met de opmerking: u hebt andere argumenten dan ik, maar
ik volg toch maar het voorstel van de provincie. Maar met betrekking tot bijvoorbeeld
de situatie in de Kempen, accepteert zij de inbreuk op haar harde standpunt.
Daar mogen in plaats van drie gemeenten – die stelde de provincie voor –
best een viertal gemeenten gevormd worden. Zelf had zij eigenlijk liever twee
gemeenten in dat gebied gezien, maar het lijkt erop dat zij in deze kwestie
overvallen is door het paarse compromis. Hier krijgt zij plotseling het wisselgeld,
dat kwartje dat de andere kant opvalt, gepresenteerd. En wiens kwartje was
dat nou eigenlijk? Van mijnheer Remkes?
 
 Eenzelfde soort probleem onderkent zij bij de vorming van een groene gemeente.
Baarle blijft zelfstandig. Haar eerste keus is van tafel. De compromisvariant
van paars kan in haar ogen geen goed doen, naar ik aanneem onder meer vanwege
het feit dat een dergelijke gemeente geen toekomst heeft: geen 25 jaar, maar
ook geen zeven jaar.
 
 Voorzitter! Nu heeft de staatssecretaris na een nachtje slapen ter vervanging
van een aantal amendementen van zowel de coalitiepartners als van de oppositie
enkele nieuwe varianten bedacht. Nu zou ik graag van de staatssecretaris vernemen
of deze varianten sporen met haar beleidsuitgangspunten. Het gaat hierbij
om zowel de door haar gebruikte criteria van ruimtenood, voldoende krachtdadige
gemeenten, sociaal-economisch draagvlak, kwaliteitsverbeteringen en het perspectief
om in de komende twintig inhoudelijk en instrumenteel uit de voeten te kunnen.
 
 De eerste conclusie die ik trek uit deze opvallende zet van de staatssecretaris
is, dat zij heeft besloten het paarse compromis van Breda onderuit te halen.
Van de coalitiepartners sprak gisteren de heer Van Heemst over ongeveer 95%
succes inzake Breda. Daarvoor werd het platteland van Nieuw-Ginneken, inclusief
de kernen Strijbeek en Galder, bij de prutsvariant ondergebracht. De staatssecretaris
herkanst op dit moment en zij wil, naar ik verwacht, 100%.
 
 Voorzitter! In termen van zinvolle tijdsbesteding kan ik enerzijds tot
de conclusie komen, dat het eigenlijk zonde van de tijd is geweest dat wij
hebben willen proberen dichtgetimmerde coalitiecompromissen open te breken.
Anderzijds heeft, gelet op de belangstelling op de publieke tribune, heel
Brabant kunnen zien en horen hoe de arrogantie van de macht in de praktijk
werd gebracht, hoe de Partij van de Arbeid zich liet verleiden tot prutswerk,
hoe de VVD kansen voorbij liet gaan en hoe D66 haar groene hart verloor aan
de stad. Maar, voorzitter, straks zal de kiezer wel uitmaken, wat hij ervan
vindt.
 
 Tot slot feliciteer ik die gemeenten, wier wensen wel gehonoreerd zijn.
Ik wil ook alle mensen bedanken die zich vaak op creatieve en altijd informatieve
wijze tot ons hebben gewend.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording, waarin
zij over het algemeen heldere lijnen trok en tegelijkertijd de politieke realiteit
onder ogen probeerde te zien. Ik meen dat het goed is ook van mijn kant na
te gaan wat het resultaat zou kunnen worden van deze behandeling. Als belangrijke
doelstelling van het wetsvoorstel gold in samenhang met de grote omvang ervan,
de versterking van de positie van centrumgemeenten en plattelandsgemeenten,
met name die welke een functie hebben dicht in de omgeving van centrumgemeenten.
Dat alles mede in het perspectief van de komende discussies over de C20-gemeenten
en herindelingen met betrekking tot gebieden elders in het land. Dat alles
bracht de staatssecretaris ertoe een schepje bovenop de voorstellen van de
provincie te doen, hoewel zijzelf erkende dat je goede, zwaarwegende argumenten
moet hebben om van het voorstel dat op zorgvuldige wijze door het provinciaal
bestuur is opgesteld, af te wijken. Met andere woorden: waar de staatssecretaris
afweek, was er naar haar opvatting sprake van zwaarwegende argumenten.
 
 Gebleken is dat de Kamer er op een aantal punten anders over dacht. Je
kunt constateren dat wat betreft Breda het erop lijkt dat de regering voor
een groot deel haar wensen gehonoreerd ziet, exclusief het landelijk deel.
Nu dat laatste eruitgehaald is, is er tevens een inbreuk gemaakt op het uitgangspunt
dat zoveel mogelijk gehele gemeenten overgaan en op de stelling dat het best
goed kan zijn dat landelijke gebieden een onderdeel vormen van stedelijke
gemeenten.
 
 Wat betreft Tilburg ligt het allemaal wat zwaarder, gelet op de positie van Goirle. Geconstateerd kan worden dat daar sprake is
van een minder vergaande versterking van de positie van de centrumgemeente.
Ook in dit geval is vanwege de positie van Riel inbreuk gepleegd op de regel
dat zoveel mogelijk gehele gemeenten overgaan.
 
 Verder kunnen wij constateren dat een aantal voorgestelde samenvoegingen
van gemeenten niet door zullen gaan dan wel kleinschaliger zullen worden.
Ik noem Aalburg en Woudrichem, Bladel en omgeving en Baarle-Nassau.
 
 Een volgende conclusie die uit het debat kan worden getrokken, is dat
het uitgangspunt van de staatssecretaris dat op een gegeven moment sprake
kan zijn van een hiërarchie van belangen als het gaat om de belangen
van centrumgemeenten en plattelandsgemeenten, door een kamermeerderheid niet
als zodanig lijkt te worden onderschreven.
 
 Daarnaast is politiek niet onbelangrijk dat door de uitspraken van de
heer Remkes, als vertegenwoordiger van een van de coalitiepartners, een aantal
punten wat aangescherpt zijn. Je zou kunnen zeggen dat zijn opsomming ertoe
bijdraagt, zeker ook in relatie tot opvattingen bij andere partijen in de
Kamer, dat de criteria voor de herindeling die wij kennen uit de notitie,
verzwakt uit de discussie tevoorschijn lijken te komen, en dat de mogelijkheden
voor de C20-gemeenten minder verstrekkend zullen zijn dan misschien voor dit
debat het geval geweest zou zijn. Verder is het signaal in de richting van
een toekomstig stadsgewest Eindhoven niet onduidelijk. Ik meen dat dit ook
gevolgen kan hebben voor de verdere discussie.
 
 Al met al kun je stellen, dat door het verloop van het debat tot nu toe,
het politieke beeld van de bestuurlijke organisatie aanmerkelijk is veranderd.
De amendementen van de zijde van de coalitie hebben daartoe ongetwijfeld bijgedragen,
amendementen waarin wat mij betreft positieve maar ook negatieve elementen
zitten. Als negatief zie ik nog steeds de te zwakke groene gemeente die bij
Breda gevormd wordt. De staatssecretaris gebruikte de kwalificatie "niet aanvaardbaar".
Ik ben het wat dat betreft met haar eens. Ik heb ook op de argumenten gewezen.
Het betreft hier een gebied direct aan de rand van de exponerende gemeente
Breda. De eisen die je dan moet stellen, zijn dan toch wat zwaarder dan wanneer
het gaat om de continuering van een bestaande gemeente.
 
 De alternatieven die de staatssecretaris vanmorgen aanvoerde, zijn in
die zin sympathiek dat zij mee probeert te denken om uit dat heel vervelende
dilemma te komen. In die zin kan ik het dan ook wel waarderen. Ze hebben echter
het grote bezwaar, afgezien van de inhoudelijke aspecten, dat ze op de valreep
van een langdurig proces in discussie komen. Je zou je heel goed voor kunnen
stellen dat de betrokken gemeenten buitengewoon ongelukkig zullen zijn als
wij daar nu over tot besluitvorming zullen komen. Het alternatief van de witte
vlek heeft ook grote nadelen. Daarom is het toch heel verstandig om even terug
te gaan naar de oorzaken van het ontstaan van dit probleem, die aan twee kanten
kan liggen. Die kan aan de kant van de overgang naar Breda liggen, Ulvenhout,
en die kan bij Baarle-Nassau liggen. Dat zijn twee factoren die tot een aanmerkelijke
versterking hadden kunnen leiden. Ik denk dat het onverantwoord zou zijn om
als Kamer, terwijl er een kamermeerderheid hier een oplossing voor zou willen
bieden via Ulvenhout – het is duidelijk dat als het puur op de inhoudelijke
afwegingen zou aankomen, er een meerderheid zou zijn die daar een oplossing
voor zou willen zoeken – dat niet te doen, gezien de situatie die gaat
ontstaan als je het amendement dat voorligt in armoede toch maar zou accepteren.
De heer Remkes sprak over afweging van toegevoegde waarde. Daar gaat het nu
juist om. Niemand zal zeggen dat het geen goede argumenten kunnen zijn voor
een toevoeging van Ulvenhout aan Breda, maar als het alternatief is dat daardoor
een groene gemeente aan de rand van Breda ontstaat die van de aanvang af niet
goed van de grond zal kunnen komen en zijn functies niet zal kunnen waarmaken,
denk ik dat je er goed over moet nadenken of dat wel een goede oplossing is.
 
 Er lag een amendement van mijn hand om hier een wat grotere groene gemeente,
inclusief Baarle-Nassau, te vormen. Ik moet van mijn kant ook de realiteit
onder ogen zien dat aan Baarle-Nassau niet meer te tornen valt. Dat blijft
een zelfstandige gemeente. Vandaar dat ik samen met de heer Verhagen heb besloten
om het voorliggende amendement te wijzigingen. Daarbij gaan wij uit van de
blijvende zelfstandigheid van Baarle-Nassau, maar wel met opneming van de
kern Ulvenhout in de groene gemeente. Dat is een alternatief voor het voorliggende
amendement van de coalitie op stuk nr. 47. Ik wil de staatssecretaris en de
coalitiefracties in overweging geven om hier nog eens heel serieus naar te
kijken, want een alternatief – welk alternatief wij ook zoeken –
is altijd slechter dan dit. Ik denk dat, afgezien van gevoelsmatige aspecten,
je niet kunt zeggen dat je Breda werkelijk tekort doet in zijn mogelijkheden
als deze weg wordt opgegaan. Ik heb er begrip voor als de coalitiefracties
zeggen dat zij op dit punt een deal hebben gesloten en dat je die niet zomaar
los kunt laten. Daar wil ik tegenover stellen dat de lijn van de coalitie
niet belangrijker kan zijn dan een verantwoorde bestuurlijke organisatie.
Het moet mogelijk zijn op basis daarvan tot een heroverweging van dat element
te komen, gezien de alternatieven die er liggen of niet liggen. Ik geef het
gewijzigde amendement dus graag in overweging.
 
 Van Heimolen heeft de staatssecretaris gezegd dat zij het provinciale
voorstel heeft gevolgd en dat zij geen argumenten tegen weet. Op zichzelf
is dat een legitieme benadering, maar ik heb erop gewezen dat het hierbij
gaat om een wijziging van een bestaande indeling bij de gemeente Woensdrecht.
Dan vind ik wel dat je goede argumenten moet hebben om zo'n wijziging aan
te brengen. Je moet het niet omkeren en zeggen dat je goede argumenten moet
aanvoeren om de situatie niet te wijzigen. De inhoudelijke argumenten liggen
voor mij toch bij de functionele samenhang van dat gebied met de rest van
de gemeente Woensdrecht en het feit dat dat gebied geen functie kan vervullen,
ruimtelijk of anders, voor de gemeente Bergen op Zoom. Vandaar dat ik het
amendement toch handhaaf.
 
 Ik wil nog een enkele opmerking maken over het begrip "Europese gemeente".
De staatssecretaris heeft op dat punt heldere taal gesproken. Zij zei op een
gegeven moment: het is niets en het wordt niets. Ik kan mij best voorstellen
dat bij bepaalde fracties misschien een wens leeft om op dat gebied eens wat
te gaan experimenteren. Binnenkort zullen wij een fractievoorzittersdebat
voeren over Europa. Mijn advies is dat de fracties aan hun fractievoorzitters
vragen om dit belangrijke Europese aspect mee te nemen in het komende debat
over Europa. Dan spreken wij er in het goede kader over en dan kunnen wij
de proporties juist inschatten. Ik ben zeer benieuwd naar de argumenten die
dan naar voren zullen worden gebracht.
 
 Voorzitter! Het wetsvoorstel gaat naar mijn overtuiging de Brabantse maat
te boven. Het zou ook een verkeerd signaal zijn voor de herindelingsvoorstellen
in de toekomst. Een aantal amendementen gaat duidelijk in de goede richting,
zonder dat de noodzakelijke schaalvergroting – die inderdaad nodig is
in Brabant – wordt aangetast. Voor mij blijft de groene gemeente hèt
knelpunt. De verdere discussie zal vooral gaan over de beantwoording van de
vraag op welke wijze deze problemen op een verantwoorde wijze opgelost kunnen
worden. Als wij erin slagen een verantwoorde oplossing te vinden, is wat mij
betreft de weg vrij om het wetsvoorstel te steunen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Voorzitter! Ik heb gisteren het provinciebestuur, de gemeentebesturen
en ook de inwoners van de betrokken Brabantse gemeenten mogen bedanken voor
hun inzet in dit langdurige proces. Ik wil nu graag de staatssecretaris bedanken
voor haar inzet en haar uitvoerige beantwoording. In die dank wil ik ook de
ambtenaren betrekken, die tot een half uur geleden nog kaarten hebben getekend.
 
 Voorzitter! In dit debat zijn twee algemene punten duidelijk geworden.
In de eerste plaats is er een dringende wens om de Wet ARHI in overeenstemming
te brengen met de realiteit op het punt van de eindverantwoordelijkheden van
de wetgever. Het is noodzakelijk deze wet te stroomlijnen. Het debat over
de vraag of tijdens de wedstrijd de regels zijn veranderd, zal wel nooit afgerond
worden. Ik denk dat daarover in de Kamer geen overeenstemming zal worden bereikt.
De eerste conclusie, van aanpassing van de Wet ARHI, ligt zeer voor de hand.
 
 In de tweede plaats zijn de zeven criteria uit het beleidskader in dit
debat voor de eerste keer daadwerkelijk in een herindeling toegepast. Daarbij
hebben alle fracties verschillende nuances aangebracht. Uit hun opstelling
blijkt op welke wijze zij in het algemeen de criteria en het beleidskader
uitwerken. De heer Remkes heeft gelijk met zijn vrij simpele maar wel doeltreffende
beschrijving hoe op een continuüm van links naar rechts of, zo men wil,
van rechts naar links, de verschillende fracties uitvoering geven aan die
criteria en dat beleidskader. Dat zal een zekere voorspellende waarde hebben
ten aanzien van de komende debatten over herindelingen. Dit geldt uiteraard
ook voor de debatten over de C20-problematiek.
 
 De heer Remkes heeft gezegd dat in de C20-discussie zeer grootschalige
herindelingen niet aan de orde zullen zijn. Daar heeft hij gelijk in. Ik denk
dat megasamenvoegingen niet zullen voorkomen. De staatssecretaris is er ook
niet op uit om agglomeratiegemeenten te creëren of iets wat daarop lijkt.
Het zal bij maatwerk blijven.
 
 Voorzitter! De vermoedelijke uitkomst van dit debat is een behoorlijke
opschaling van de steden Breda en Tilburg. Je kunt twisten over de percentages,
maar daar gaat het niet om. Er is duidelijk sprake van een behoorlijke, overigens
verantwoorde, opschaling op grond van ruimtenood – voor mijn fractie
het belangrijkste criterium – en verwevenheid.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 De heer Hoekema sprak over "zeer grootschalig". Wat is zijn mening als
hij die kwalificatie toepast op het oorspronkelijke voorstel ten aanzien van
Tilburg?
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Bij Tilburg is er sprake van een behoorlijk grootschalige opschaling.
Gelet op de inwonertallen van de betrokken gemeenten, is met het wegvallen
van Goirle het geheel minder grootschalig geworden. Echter, als je daarnaast
rekening houdt met de ruimtelijke criteria, de bouwstromen en de toevoeging
van Udenhout en Berkel-Enschot, kun je toch staande houden dat in Tilburg
een behoorlijke opschaling wordt gerealiseerd; weliswaar minder dan in het
wetsvoorstel wordt aangegeven, maar kwalitatief toch behoorlijk.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Het gaat mij om het onderscheid tussen grootschalig en zeer grootschalig.
Bij Tilburg hebben wij de proef op de som kunnen nemen. De Kamer lijkt minder
ver te gaan dan de regering. Is het resultaat in uw woorden nog wel grootschalig
te noemen?
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Met een zekere mildheid van geest is dat nog wel als grootschalig aan
te duiden. Dat houd ik staande.
 
 Voorzitter! Ik denk dat de staatssecretaris met dit resultaat goed uit
dit debat komt. Zij kan daarbij haar zegeningen tellen. In mijn oorspronkelijke
tekst stond "regeringen" in plaats van "zegeningen". Wij hebben slechts één
regering, maar er is er wel sprake van een behoorlijk aantal zegeningen. Ik
heb dus gelukkig die typefout nog geredresseerd. De staatssecretaris heeft
in de winst- en verliesrekening zeker een behoorlijk aantal winstpunten toch
kunnen boeken. Maar zij heeft hoog ingezet en wie hoog inzet kan ook enigszins
een beweging naar beneden moeten maken. Zij heeft dat met een zekere gratie
gedaan. Zij is niet halsstarrig achter het wetsvoorstel gaan staan. Dat is
verstandig, gezien de politieke verhoudingen en de inhoudelijke opvattingen
in deze Kamer. Zij heeft zich niet laten gebruiken als een marionet, noch
van de heer Remkes noch van wie dan ook. Zij heeft gekeken hoe de opvattingen
lagen in de Kamer, ook bij de coalitie en zij is niemands boodschappenmeisje
geweest.
 
 Voorzitter! Nog een paar concrete aspecten, om te beginnen de grenscorrecties
die nog aan de orde zijn. Ik ben blij dat de kern Hulten niet bij Gilze en
Rijen hoort. Als ik het kaartbeloop bezie dan constateer ik dat een aantal
inwoners van de kern Hulten wel naar Tilburg meegaat, maar dat de kern Hulten
als zodanig bij Gilze en Rijen blijft. Dat lijkt mij een goede oplossing.
 
 Wat de A58-grenscorrectie tussen Tilburg en Goirle betreft, zou mijn fractie
met de staatssecretaris voorstander zijn geweest van een wat ruimere maat
ten gunste van Tilburg. Als dat er niet in zit om welke reden dan ook, is
het inderdaad zaak – zeg ik met collega Remkes – om ook naar de
provincie te kijken. Deze moet daar in de toekomst haar arbeid kunnen verrichten
op een wijze die ook Tilburg ten goede zou kunnen komen.
 
 Voorzitter! Ik refereer aan het moment in het debat vanochtend waarop
de staatssecretaris – en niet voor de eerste keer zeg ik met blijdschap –
haar hart boven haar verstand liet prevaleren en de historie boven de ratio.
Zij was bereid om ook bij Bruggerhuizen wellicht de hand over haar hart te
strijken. Ik heb daarop dan ook nog een amendement op stuk nr. 57 mogen indienen.
 
 Voorzitter! Dit debat heeft niet alleen maar winnaars. Ik wil niet voorbijgaan
aan het feit dat met name in het tussengebied tussen Breda en Tilburg, een
"rafelrand" is blijven hangen. Deze oplossing verdient inderdaad niet de schoonheidsprijs.
De staatssecretaris heeft vanochtend een aantal oplossingen en een aantal
opties aangereikt. Ik ben haar daar zeer dankbaar voor. Dit gebeurde ook op
uitdrukkelijk verzoek van onder meer mijn fractie. Die oplossingen hebben
allemaal verschillende voor- en nadelen. Het voornaamste gezamenlijke nadeel
is dat zij procedureel nogal kort door de bocht gaan. Inderdaad, de beroemde
valreep, de beroemde achternamiddag zeg ik de heer Schutte na, is het kenmerk
van deze oplossingen. Dat is procedureel niet fraai. De witte-vlekoptie is
ook procedureel niet fraai. Wanneer je de balans opmaakt, dan zou wellicht
nog het beste zijn om over een aantal jaren, bijvoorbeeld een jaar of vier,
de balans op te maken, ook in overleg en op aangeven van de provincie. Je
kunt dan kijken hoe de situatie zich in dat gebied ontwikkelt. Daarbij kan
dan ook de wijdere omgeving van de gemeente Chaam en omstreken betrokken worden.
Ook de heer Remkes heeft in die richting gesproken. Ik zou uitdrukkelijk aan
de staatssecretaris de toezegging willen vragen om zo'n evaluatie, toegespitst
op dat gebied, op te stellen of doen stellen. Dat zou dan misschien die vierde
oplossing zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Voorzitter! Kan je dat zo'n groene gemeente nu redelijkerwijze aandoen?
We erkennen allen in verschillen gradaties dat de startpositie niet aanvaardbaar
is. Vervolgens zeggen we dat we over een paar jaar gaan evalueren. De conclusie
kan dan misschien een bevestiging zijn van het feit dat de positie inderdaad
niet aanvaardbaar is. Vervolgens gaan we dan opnieuw een herindelingsprocedure
starten en dan moeten ze daar weer opnieuw gaan beginnen. Wil je ooit in zo'n
gevoelig gebied als de grens van een uitbreidende stedelijke gemeente een
groene gemeente hebben, dan moet je dat nu doen. Je moet dan niet tweemaal
het risico lopen dat ze in de modder komen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Voorzitter! Ik begrijp de heer Schutte. Hij heeft ook zelf net een oplossing
aangedragen. Dat is uiterst vriendelijk. Hij heeft met de heer Verhagen samen
een amendement ingediend om Ulvenhout weer uit Breda te halen en toe te voegen
aan Chaam, een gelegenheidscoalitie in dit verband.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Dit was gewoon een wijziging van mijn amendement, erkennende dat Baarle-Nassau
wel zelfstandig zou blijven. Ik heb dat eruitgehaald, meer niet.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Waar de heer Schutte geen voorstander van was, maar de heer Verhagen wel.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Het leuke van dit debat is dat je heel leuke coalities kunt krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Zeker. Ik ben heel blij met die coalitie tussen de heer Verhagen en heer
Schutte. Maar wat de inhoud betreft lagen en liggen er afspraken tussen de
coalitie. Wij hebben vorige week elkaar vastgehouden en doen dat graag ook
vandaag. Ik wil geen mooiere voorstelling van zaken geven ten aanzien van
de "oplossing" om over een paar jaar te evalueren, in aanmerking nemend dat
er geen onomkeerbare beslissingen zijn genomen. Je kunt over enkele jaren
nog een aantal kanten op. Ik kijk ook naar de positie van Gilze en Rijen.
Er wordt niets afgesloten. In de wijdere omgeving zijn bepaalde oplossingen
nog mogelijk. Met het voorstel valt te leven, maar ik maak de oplossing niet
mooier dan zij is.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Die gekunstelde constructie zouden wij moeten accepteren om de simpele
reden dat de coalitie geen alternatief kan opstellen. Dat is toch een heel
kwalijke zaak.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Voorzitter! Ik herhaal dat de constructie geen schoonheidsprijs verdient,
maar ik zeg niet dat het een kwalijke zaak is. Het is een oplossingsrichting
die zeker verdedigbaar is. Ik vraag de staatssecretaris, daarop expliciet
in te gaan.
 
 Voorzitter! Wat Baarle-Nassau betreft, heb ik geconstateerd dat de staatssecretaris
zich gewonnen geeft – ik citeer de staatssecretaris – mits er
een oplossing gevonden kan worden voor het tussengebied. Haar opstelling ten
opzichte van de toekomst van de zelfstandige gemeente Baarle-Nassau vond ik
niet direct getuigen van ruimhartigheid, als het om het bestuderen van de
optie Europese gemeente gaat. Zij zei iets in de trant van: het is niks, het
wordt niks en het is een speeltje. Die kwalificaties laat ik graag voor haar
rekening. Ik vraag haar uitdrukkelijk, wat zich tegen een studie daarnaar
verzet. Ik verwijs wederom naar de nota naar aanleiding van het verslag, waarin
de staatssecretaris zelf naar voren brengt dat de vorming van een Europese
gemeente aanzienlijk verder gaat dan samenwerking op basis van de Benelux-overeenkomst.
Dat zou dan kunnen betekenen een afzonderlijk rechtsregime.
 
 Voorzitter! De staatssecretaris heeft in dat verslag de aparte Europese
regeling niet voorzien van de kwalificatie: het is niks en het wordt en het
zal nooit wat worden. Ik vraag haar dan ook om dat, in overleg met de collega's
van Buitenlandse Zaken, te bezien. De heer Schutte heeft de nuttige suggestie
gedaan – misschien wat in de marge van het debat – om die aangelegenheid
eind juni op fractievoorzittersniveau te bekijken. De heer Van Mierlo, minister
van Buitenlandse Zaken, is wellicht toch bereid om de Europese dimensie ook
op Baarle-Nassau toe te passen!
 
 Voorzitter! De grenscorrectie Zevenbergschen Hoek zal in gewijzigde vorm
worden ingediend, waarmee tegemoet wordt gekomen aan de bezwaren van de staatssecretaris.
 
 Ik ben toe aan een afronding. Ik verwijs, voor de eindbalans ten aanzien
van het wetsvoorstel, ook naar het betoog van de heer Remkes in de richting
van de heer Verhagen. Ik constateer dat de staatssecretaris een aantal amendementen
heeft willen accepteren waarmee het wetsvoorstel "naar beneden"
wordt geschaald. Ik constateer ook dat het CDA op een aantal punten zelf onder
de provincievoorstellen is gaan zitten. Ik herinner aan de situatie in Bavel
en Bakel. Ik hoop dan ook dat het CDA, gezien die uitgangspositie, de betrokkenheid
bij het provincievoorstel en gezien ook de loop van het debat, in staat zal
zijn om dit wetsvoorstel, met alle mankementen en nuances, op basis van een
duidelijke afweging te accepteren. Dat is belangrijk, ook voor het draagvlak
van dit wetsvoorstel. Ik vertrouw erop dat de heer Verhagen in zijn tweede
termijn hierover het nodige zal zeggen.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik heb samen met de heer Schutte al een belangrijke handreiking gegeven
door de oplossing aan te geven voor Baarle-Nassau.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Voorzitter! Ik dank de heer Verhagen voor zijn handreiking. Ik neem aan
dat het eindoordeel van het CDA over dit wetsvoorstel niet alleen op dit gedeelte
van het gebied betrekking heeft.
 
 Voorzitter! In dit jaar van de bicentennial – in goed Nederlands –
voor Brabant wil ik eindigen met een parafrase op de uitspraak van de minister
van Buitenlandse Zaken, de heer Van Mierlo: Amsterdam is zo'n gezellige stad
omdat er zoveel Brabanders wonen. De parafrase zou zijn: Brabant is zo'n gezellige
provincie omdat er zoveel Brabanders wonen.
 
 Wij hopen en verwachten dat ook met de nieuwe bestuurlijke indeling Brabant,
Brabant zal blijven.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Ik sluit mij graag bij die laatste wens aan omdat ik zeker weet dat de
heer Hoekema er niet mee bedoelde dat de plannen voor een stadsprovincie in
de regio Zuidoost van de baan zijn.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil proberen kort een aantal punten na te lopen
die wellicht nog om enige reactie of commentaar van mijn kant vragen. Ik sluit
mij graag aan bij iedereen die de staatssecretaris en haar medewerkers heeft
bedankt voor de ondersteuning en de uitvoerige inhoudelijke documentatie.
Ik heb daar gisteren zeker ook in mijn bijdrage regelmatig nuttig gebruik
van kunnen maken.
 
 In deze discussie is natuurlijk veel gekeken naar en gezegd over de criteria
die gehanteerd worden bij de gemeentelijke herindeling. Er is een beetje gebeurd
wat ik gisteren zelf had voorspeld: wij willen allemaal, terecht en graag,
een duidelijke politieke inzet formuleren waarmee wij in het algemeen gemeentelijke
herindelingen te lijf gaan. Alleen de heer Poppe onderscheidt zich ter zake
van ons, want zijn motto is: als de mensen zich er niet voor uitspreken, dan
doe ik dat zeker niet. Dat is een heel makkelijke manier om er verder een
oordeel over te vormen, want het ontslaat je van de plicht om er verder over
na te denken. Maar dat kan ik overigens een tweemansfractie niet kwalijk nemen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! Ik vind deze opmerking van de heer Van Heemst iets te gemakkelijk.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Maar zij is wel op haar plaats.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Dat vindt de heer Van Heemst. Ik zeg "iets te gemakkelijk" omdat ik over
ruimtelijke ordening en de visie daarop toch iets meer heb gezegd dan de heer
Van Heemst heeft gedaan. Hij steggelt alleen maar over "grensmetertjes".
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Maar de boventoon van het verhaal van de heer Poppe is dat de SP er niet
aan meedoet als mensen er zelf niet om vragen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijn boventoon is: respect voor de mensen die hun bestuurders kiezen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 En wij proberen dus in dit debat allemaal aan te geven dat wij met beslissingen
over gemeentelijke herindelingen natuurlijk nooit populair worden, omdat wij
tegen de opvattingen van dat moment ingaan. Ik heb geprobeerd aan te geven
waarom in een heel lastige afweging in een aantal gevallen zo'n keuze toch
onvermijdelijk kan zijn. De heer Poppe doet dat dus niet. Hij zegt: als er
verzet is, sluit ik mij daarbij aan. Dan constateer ik dat dit een gemakkelijke
manier van werken is, omdat de heer Poppe zich daarmee heeft ontslagen van
de verplichting om over dit soort vragen na te denken. Het gaat hierbij om
vragen over investeringen in de bestuurlijke toekomst, dus over investeringen
in de wijze waarop mensen nu en morgen leven.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik heb goed geluisterd naar de argumenten die werden aangevoerd door de
mensen die hebben geprotesteerd. Het gaat inderdaad om argumenten en als die
naar onze opvatting steekhoudend zijn, dan hebben wij het volste recht om
die te steunen en ons daarover uit te spreken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Dat is dus een andere manier om te zeggen: als mensen het niet willen,
houdt de SP op met nadenken. Daarmee manoeuvreer je je altijd in de gemakkelijkste
en in mijn ogen goedkoopste positie in dit type debat. Ik zeg dit ook omdat
wij intussen, na mijn oproep van gisterenavond aan het adres van het CDA,
een debat met die fractie aan het voeren zijn. Ik heb het CDA gevraagd, niet
te kiezen voor de gemakkelijkste positie als het op stemmen aankomt. Natuurlijk
kunnen er elementen in zo'n wetsvoorstel blijven zitten waar de fractie vreselijk
tegenaan hikt en wellicht onoverkomelijke bezwaren tegen heeft. Dan gaat het
in mijn ogen niet meer om de vraag of vanuit een wat gemakkelijke positie
twee, drie of vier punten kunnen worden aangegrepen om tegen te stemmen. Neen,
als fatsoenlijke, betrouwbare, deugdelijke oppositiepartij zou de CDA-fractie
die afwijking van hetgeen zij wil voor haar rekening moeten durven nemen.
Het CDA heeft immers een zeer lange traditie en heeft een zeer overheersende,
beslissende rol gespeeld bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel. De oproep
die ik gisterenavond aan het CDA deed was: volg de lijn die Helmer Koetje
bij Noordoost volgde en laat niet de wisseling van de politieke kleur van
een staatssecretaris het stemgedrag in deze Kamer bepalen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik heb hopelijk duidelijk gemaakt, misschien niet
voor de heer Van Heemst, maar wel voor anderen, dat onze standpunten gebaseerd
zijn op argumenten en dat wij over die argumenten hebben nagedacht. Het verschil
tussen de heer Van Heemst en mij is dan misschien dat ik niet
denk dat ik de enige ben die kan nadenken!
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Heeft de heer Van Heemst mij gisteravond tijdens het debat over Halsteren,
over de Lepelstraat, over Roosendaal, over Waalwijk/Sprang-Capelle kunnen
betrappen op goedkoop populisme? Hij heeft kunnen horen dat ik aantoonde dat
wij de argumenten zorgvuldig hebben gewogen. Hij heeft mij ook kunnen horen
zeggen dat ik ten aanzien van het resultaat van "paars avant la lettre", namelijk
de herindeling van noordoost, alleen maar gesterkt wordt in mijn kritiek op
te grootschalige herindeling.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Zeker, maar dat is ook het punt niet. Het punt is niet dat de heer Verhagen
her en der dingen vraagt en bepleit die er bij een eindstemming niet uit blijken
te komen. Het punt is ook niet dat er een lijst ligt van wijzigingen die mede
door toedoen van de CDA-fractie in de voorfase tot stand is gekomen. Dat feit
mag hij opeisen. Het gaat mij erom dat er een moment komt, naar ik aanneem
volgende week woensdag, dat wij zullen stemmen over dit wetsvoorstel. Er blijven
dan onderdelen in het wetsvoorstel zitten waarvan ik weet dat de heer Verhagen
daartegen onoverkomelijke bezwaren heeft.
 
 Wij hebben het echter over een zeer belangrijke wetsvoorstel voor bijna
geheel Noord-Brabant, gezien het aantal gemeenten dat erbij betrokken is,
gezien de looptijd van het wetsvoorstel en gezien de verdere afwikkeling ervan.
Het instrument gemeentelijke herindeling is ook voor het CDA een acceptabel
middel om te komen tot bestuurlijke veranderingen en vernieuwing. Het CDA
heeft bij de voorbereiding en totstandkoming van dit wetsvoorstel op alle
fronten, in alle toonaarden en in allerlei situaties de afgelopen zes jaar
hierop een zeer belangrijk stempel gedrukt. Het gaat daarbij dan niet meer
om de vraag of je nog wat verdient rond Breda of Tilburg.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Die herindeling was tijdens de voorbereiding aanmerkelijke kleinschaliger
van opzet dan de staatssecretaris nu voorstelt en ook aanmerkelijk kleinschaliger
dan hetgeen paars in het compromis tot stand brengt.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Ik merk op dat de heer Verhagen al voor dit debat geneigd was een bepaalde
keuze te maken. Die keuze was: hoe het ook loopt, voor mij staat vast dat
ik tegen ga stemmen. Dat proef ik iedere keer.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De heer Van Heemst zegt dat wij nu al moeten vaststellen dat wij voor
het wetsvoorstel moeten stemmen, hoewel wij het eindresultaat nog niet volledig
kennen en zonder dat wij kunnen spreken over amendementen die door andere
fracties zijn ingediend! Die eindafweging zullen wij volgende week maken.
Ik zal in mijn tweede termijn aangeven hoe die afweging van het totaal in
de CDA-fractie zal kunnen uitpakken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Als de heer Verhagen dat zo zegt, reken ik erop dat hij de herkansing
zal gebruiken die de eindstemming over dit wetsvoorstel biedt.
 
 
 
 
 Voorzitter: Weisglas
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Er is veel gezegd over de toonzetting van dit
debat jegens de overige C20-gemeenten. Dat verhaal kun je van twee kanten
benaderen. De eerste is de proef op de som. De heer Schutte houdt ons regelmatig
voor dat wij moeten kijken naar wat er in Tilburg gebeurt. Wij hebben in dit
wetsvoorstel te maken met twee C20-gemeenten. Ik zal niet proberen dat met
een meetlat, met percentages of met een geleende of mij aangesmeerde zakjapanner
uit te rekenen. Als je kijkt naar de vermoedelijke uitkomst rond Tilburg en
Breda, dan is er sprake van een grootschalige herindeling die deze twee centrumsteden
economisch, sociaal en bestuurlijk perspectief biedt. Je moet dus niet alleen
inzoomen op Tilburg, maar je zult je de vraag moeten stellen of Breda en Tilburg
als C20-gemeenten op een overtuigende manier versterkt uit deze herindeling
tevoorschijn zullen komen. Het antwoord op die vraag is volmondig ja. De staatssecretaris
heeft dat terecht onderstreept in haar reactie in eerste termijn. Ik vind
het dan ook een absurditeit – laat ik dat maar duidelijk zeggen –
dat de directeur van het IPO in het laatste nummer van NG-Magazine het verdere
verloop van de inzet van de provincies bij het C20-project als het ware laat
afhangen van hoe het in dit geval met Goirle afloopt. Ik denk dat de directeur
van het IPO, waar het IPO altijd graag de mond vol heeft over hun heldenrol
als het gaat om de toekomst en de bestaanszekerheid van de Nederlandse steden,
al bij voorbaat bezig is om een stok te vinden om de hond mee te slaan. Ik
denk dat dit onverstandig is. Het totale verhaal voor Noord-Brabant zoals
wij dat nu behandelen, is het verhaal van de C20-gemeenten Tilburg en Breda.
 
 Ik denk dat het ook zal meevallen omdat wij onze politieke benadering,
de vraag hoe wij er in het algemeen tegenaan kijken, moeten neerslaan in concrete
keuzen. Wat dat betreft is de ladder van Van Heemst interessant. Ik vat daarmee
het verhaal van de heer Remkes samen. De eerste trede is een "nee" tegen zeer
grootschalig. Ik denk dat iedereen daarmee uit de voeten kan. Tegen zeer grootschalig
mag je in algemene zin best "nee" zeggen. De tweede trede is dat wij gisteren
en vandaag zijn gaan afkoersen op een wezenlijke afwijking voor de twee steden
van het provinciale voorstel. Ik heb al gezegd dat het voorstel van de regering
wat dit betreft heeft gewerkt als breekijzer. Dat is voor mij een geruststellende
tweede trede. De derde trede is dat de heer Remkes in een tussenpositie zit.
Hij kan twee kanten uit. Dan denk ik dat dit in een coalitie met de PvdA wel
goed komt. Laten wij dus vooral lang met deze coalitie doorgaan, zeker zolang
het herindelingswerk nog niet is afgerond! De vierde trede op de ladder is
een open dialoog met de staatssecretaris. Het is dan handig als wij nog lang
een staatssecretaris van PvdA-huize in combinatie met een VVD-minister op
het ministerie van Binnenlandse Zaken hebben. Wij praten immers over regeringsvoorstellen,
alhoewel wij hier met name de staatssecretaris op aanspreken. De heer Remkes
eindigt op de vijfde trede met de opmerking: maatwerk zal onze leidraad zijn.
Dit betekent dat ik met zeer veel vertrouwen de verdere gang van zaken rond
volgende herindelingsdebatten afwacht, alhoewel ik niet weet of ik dan weer
het genoegen heb hier met de heer Remkes het woord over te voeren. Dat laatste
zou ik in ieder geval zeer op prijs stellen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik zou collega Van Heemst willen verzoeken, nee, misschien moet ik dit
verzoek wel richten tot de fractie van de Partij van de Arbeid! Ik wil die
fractie vragen dat de heer Van Heemst het herindelingsvoorstel Eindhoven gaat
doen, als dit te zijner tijd aan de orde komt. Wij blijven dan mooi in het
Brabantse.
 
 De heer Van Heemst heeft vijf treden van de trap genoemd. Kennelijk heeft
hij wat selectief geluisterd. Ik heb namelijk nog een opmerking gemaakt in
mijn betoog die ik ook aan de ladder toegevoegd wil hebben. Dat is de opmerking
dat de VVD-fractie in de toekomst herindelingsvoorstellen die niet uit een
oogpunt van ruimtelijke motieven te beargumenteren zijn, niet zal steunen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Ja. Dat is echter geen trede van de ladder. Zo stond de heer Remkes op
de grond. Het is dan natuurlijk aan mij om te kijken hoe ik met de heer Remkes
op de eerste verdieping kan eindigen. Vanaf de eerste verdieping heb je namelijk
het mooiste uitzicht!
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Wil de heer Van Heemst misschien reageren op een andere stelling van de
heer Remkes? De heer Remkes begon zijn betoog namelijk met de opmerking dat
er, als het gaat om de bestuurlijke organisatie, meer dan een streep licht
zit tussen het standpunt van de VVD-fractie en het standpunt van de staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Dat is zijn discussie met de staatssecretaris. De heer Schutte mag uit
mijn benadering afleiden dat die streep licht begint op de grond en dat die
verdwenen is als je op de laatste trede staat van de ladder van Van Heemst.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Dan ziet de heer Van Heemst waarschijnlijk niet het licht dat de heer
Remkes ziet!
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Ik heb al heel lang geleden het licht gezien!
 
 De heer Remkes zei dat er een forse streep licht zit tussen zijn benadering
en die van de staatssecretaris. Dat is een debat dat hij maar met de staatssecretaris
moet voeren. Ik probeer aan te geven hoe je via de ladder uiteindelijk, met
als motto: in coalitieverband zaken doen, maatwerk afleveren en een open dialoog
met de staatssecretaris, op een heel fatsoenlijk eindresultaat voor de centrumgemeenten
uitkomt. Dat is denk ik mijn rol op dit moment, mijn voortgezette bemiddelende
rol, zou ik bijna zeggen, tussen de heer Remkes en deze staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Bemiddelend lijkt mij een goede aanduiding. Die geeft aan dat er iets
te bemiddelen valt en ook dat er afstand is.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Alleen als iemand psychologisch begint afstand te voelen, reken ik het
als coalitiegenoot tot mijn taak om hem over dat gevoel heen te helpen. Of
die afstand er werkelijk is, komt wel tot uitdrukking in het debat tussen
de staatssecretaris en de heer Remkes.
 
 Voorzitter! Ik heb geprobeerd aan te geven vanuit welke algemene uitgangspunten
wij het gebied rond de steden benaderen. Wij zeggen niet: hoe groter de herindeling
hoe beter. Ik denk dat de constatering terecht is dat in dit debat een forse
schaalvergroting rond de stad gecombineerd met een stevige bundeling van krachten
in het landelijke gebied eigenlijk het uitgangspunt moet zijn bij dit soort
herindelingsvoorstellen. Ik herinner eraan dat men dit geluid vaak in het
Brabantse zelf hoort van betrokkenen. Zij hebben laten weten, ook in hoorzittingen
en in schriftelijke reacties: als je gaat herindelen, doe het dan goed. Zij
geven toe dat de steden een behoorlijke uitbreiding nodig hebben, maar geven
vaak niet thuis als zij liggen in het gebied dat voor herindeling in aanmerking
komt. Dan is het onze taak om een keuze te durven en te willen maken, ook
wel eens tegen gangbare opvattingen en opinies in.
 
 Voor ons is in het gebied rond de steden "de ruimtelijke armslag" het
trefwoord. Ik neem dan ook veel afstand van het zeer beperkte en wat benepen
criterium "de stad moet worden bediend met bouwgrond". Ik heb gisteren proberen
aan te geven wat daar dan op het spel staat. Vanuit die benadering zeg ik:
je kunt de steden ook heel goed een deel van de zorg voor natuur, recreatie
en het landelijke gebied toevertrouwen. Het is niet mijn doel om ze op dat
punt zoveel mogelijk ruimte extra te geven. Ik probeer dat te leggen naast
de veel te beperkte benadering rond de knelpunten op het gebied van de ruimtelijke
ordening. Die benadering leidt vaak tot de fricties tussen de stad en buurgemeenten
waarvoor wij vaak zo beducht zijn en die zoveel onnodige irritatie en spanning
veroorzaken.
 
 Mijn tweede punt is de verwevenheid. Er zijn buurgemeenten die samen veel
gemeenschappelijks hebben, zoals op het vlak van wonen, werken, verkeer en
vervoer, alsmede culturele, educatieve en andersoortige voorzieningen. Als
dat door de inwoners gezien wordt als een vrijwel aaneengesloten gebied, waarvan
men wederzijds sterk afhankelijk is, vind ik het buitengewoon goed te verdedigen
de invalshoek verwevenheid te betrekken bij de vraag wat er rond centrumsteden
in Nederland moet gebeuren. Ik geloof niet dat ik in mijn bijdrage gisteravond
op enig moment het woord "draagvlak" heb laten vallen. Ik meen dat iedereen
gelijk heeft die zegt: als je probeert het draagvlakcriterium uit te werken,
eindig je met meer puzzels dan met oplossingen. Vandaar dat ik heel sterk
de invalshoek van de verwevenheid heb verdedigd.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Zou de heer Van Heemst – het is inmiddels een beetje academische
kwestie – kunnen zeggen of hij op grond van het verwevenheidsargument
voorstander zou zijn geweest van de samenvoeging van Goirle en Tilburg? Of
kom ik dan bij het draagvlakargument dat hij niet ondersteunt?
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Ik heb er nooit in termen van draagvlak naar gekeken. Ik heb gisteravond
aangegeven waar de plussen en minnen zaten in de relatie Tilburg/Goirle en
Tilburg/Udenhout. Een grote plus vind ik de verwevenheid Goirle/Tilburg. In
de commentaren in de regiobladen in Brabant staat – en dat vind ik een
heel mooie typering – dat Goirle en Tilburg eigenlijk kinderen uit hetzelfde
nest zijn. Gisteren heb ik naar aanleiding van de nota naar aanleiding van
het verslag onderstreept dat er onvoorstelbaar veel bewegingen zijn van mensen
die terugverhuizen. Mensen gaan uit een gemeente als Goirle terug naar Tilburg,
bijvoorbeeld omdat zij daar op hun 18de gaan studeren, omdat zij zich na een
scheiding terug in de stad vestigen of omdat zij buiten zijn gaan wonen toen zij kinderen hadden en nu zij ouder zijn, terug willen naar
de voorzieningen van de stad. Zo sterk zijn die twee gemeenten met elkaar
verweven.
 
 Voor Zuidoost-Brabant hoeft de discussie niet verder gevoerd te worden.
Ik had wat moeite met de stelling dat in Kamer A de meer algemene, bestuurlijke
debatten worden gevoerd en hier in Kamer B de herindeling. Wie daarover politiek
indringende punten aan de orde wil stellen, hoort dat in mijn ogen te doen
op het moment dat de stukken daarover op tafel liggen. Dan wordt het debat
over de meer algemene en bestuurlijke vraagstukken gevoerd. Ik vond de discussie
in die zin verhelderend, dat voor mij de opvatting van de PvdA-fractie dat
het als het op een keuze aan gaat komen echt moet gaan tussen een stadsprovincie
en een forse gemeentelijke herindeling opnieuw werd bevestigd. Wij moeten
dan niet vluchten in tussenwegen of allerlei andere oplossingen. Dat is het
perspectief waarover uitspraken zijn gedaan en afspraken gemaakt.
 
 Na dit derde herindelingsdebat zie ik bij mijzelf de ontwikkeling dat
het motto, dat de kernen als het ware zoveel mogelijk bij de moedergemeente
gehouden moeten worden, niet meer zo goed is te hanteren. Het is ook nooit
een hoofdpunt geweest in de afwegingen, maar altijd een van de bijzaken. Gaandeweg
heb ik de afgelopen drie jaar het uitgangspunt losgelaten dat de infrastructuur
zeer bepalend is voor het grensbeloop. Het is mooi meegenomen als je dat kunt
regelen, maar ik heb nu al zo vaak gezien dat dit ondergeschikt raakte aan
andere overwegingen, dat dit punt wat aan bijsturende betekenis heeft gewonnen.
 
 Overigens vind ik het zelf wel aardig als je als het ware de kernen rond
een moedergemeente bij elkaar kunt houden. Het doet mij altijd een beetje
verdriet als kernen van een gemeente die naar een stad overgaat, het direct
zelf op een loopje de andere kant op zetten. Dat zegt iets over de mate waarin
die mensen zich in hun voormalige moedergemeente echt thuis hebben gevoeld
en echt verwevenheid en verwantschap daarmee voelden. Ik begrijp echter daartegenover
ook wel, uit hetgeen ik aantref bij discussies, dat het eerste instinct van
de mensen is om te kiezen voor het aangrenzende landelijke gebied. Je laat
je moedergemeente dan wel in de steek.
 
 Ik neem het pleidooi van de staatssecretaris over Zevenbergschen Hoek
over. Inmiddels heb ik het amendement op stuk nr. 21 omgezet in het amendement
op stuk nr. 56. Daarmee is het kaartbeeld ingrijpend gewijzigd en ligt de
grens meer bij de kern Zevenbergschen Hoek. Inmiddels heb ik in het kader
van mijn oproep voor solide oppositie voeren en dus een stem voor het wetsvoorstel
ook voor dit amendement de steun van de heer Verhagen weten te verwerven.
 
 Ik zal nog eens indringend kijken naar het grensbeloop langs de A16 bij
de kern Hazeldonk. Ik zie op zichzelf wel wat de staatssecretaris bedoelt.
Gemeentelijke herindeling is mijns inziens echter niet bedoeld om bij grote
infrastructurele projecten het aantal gemeenten dat de uitkomst kwalitatief
kan beïnvloeden te minimaliseren. Ik beloof een oprechte poging te zullen
doen om te kijken of een enigszins herkenbaar nader grensbeloop is te tekenen.
 
 Ik ben sterk geneigd om het voorstel rond de Heimolen te volgen. Het was
een genoegen om de heer Schutte te zien fröbelen. De heer Remkes kijkt
verbaasd, maar hij was even de zaal uit toen wij gisteren het schuiven met
kernen tot fröbelwerk bombardeerden. Ik heb daar iets van: als het bij
de moedergemeente kan blijven, moeten wij dat doen. Als consequentie daarvan
ben ik overigens sterk geneigd om in verband met de situatie bij Bergen op
Zoom te zeggen dat het verhaal wat mij betreft bij Lepelstraat en de twee
andere dorpen afgesloten is. Wij moeten immers consequent zijn, zeker bij
Bergen op Zoom.
 
 Voor alle duidelijkheid zeg ik nog maar dat mijn fractie het amendement
inzake het land van Heusden en Altena steunt.
 
 In verband met Baarle-Nassau hoorde je de heer Remkes niet het woord prutswerk
in de mond nemen, maar ik zag het hem toch wel een beetje denken toen hij
zei dat hij de voorstellen op dat punt ook niet al te fraai vindt. Ik heb
gisteren gezegd dat ik het misschien allemaal wat diplomatieker had moeten
uitdrukken, maar laten wij het beestje gewoon maar bij de naam noemen. Ik
vind het woord "rafelrandje" heel truttig, dus dat gebruik ik zeker niet.
In de poëzie van een debat als dit moest ik ook wel iets anders verzinnen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Het is gewoon te klein voor de verre toekomst.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Het is dus niet al te fraai. Het probleem is overigens natuurlijk ontstaan
door een politiek compromis. Ik zal dat niet openbreken en de heer Remkes
heeft de afspraken op dit punt ook bevestigd, dus het blijft zo. Ik zou zelf
de procedure van de witte vlek te verdedigen vinden. Wij hebben die toegepast
voor de positie van Heusden in het herindelingsplan voor Noordoost, ook met
steun van de VVD-fractie. De heer Remkes heeft de deur wat dit betreft ook
niet helemaal dichtgesmeten. Een inhoudelijke ingreep op dit moment is voor
hem onbespreekbaar; die zou voor mij ook dubieus geweest zijn, omdat die nog
in geen enkel stuk voorkomt. Wij hebben in het verslag nog wel wat vragen
gesteld over de positie van Gilze en Rijen, maar nooit in relatie tot een
ander soort oplossing. Wat mij betreft zou Baarle-Nassau een witte vlek kunnen
zijn. Dat betekent dus dat je zou moeten praten over een nadere procedure
om uit te zoeken wat daar mogelijk is. Als die weg niet begaanbaar is, resteert
de evaluatie, maar ik meen dat er tamelijk scherpzinnig is aangetoond dat
wij geen al te hoge verwachtingen van de uitkomst daarvan mogen hebben. Daar
komt nog bij dat wij nu een risico inschatten, terwijl wij eigenlijk nalaten
daarvoor een voorziening te treffen. En de derde mogelijkheid is dat ik zou
moeten erkennen dat dit de uitkomst is van een optelsom van drie tegenstrijdige
politieke wensen. Die zijn met elkaar in overeenstemming gebracht en daar
zal ik in ieder geval niet van terugkomen. Wij moeten ons maar neerleggen
bij dit eksteroog in een verder gezond herindelingslichaam. Met een eksteroog
kun je heel oud worden.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Je kunt je ook afvragen wat je zou kunnen doen om dat eksteroog te verwijderen.
U zegt dat u niet kunt tornen aan wat er in de coalitie overeengekomen is
en u verwijst naar de heer Remkes, maar ook die heeft een appel gericht tot
de staatssecretaris en de coalitiepartners om er nog eens over na te denken.
Dus wat let u om met elkaar om de tafel te gaan zitten om
na alles aangehoord te hebben, ook de reactie van de staatssecretaris, erover
te praten hoe het eksteroog verwijderd zou kunnen worden, opdat er toch nog
een beter geheel ontstaat?
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Dat zeg ik u graag toe, en dat ben ik niet vergeten als ik deze zaal uitloop.
Het zit mij op zichzelf hoog en tot aan de stemmingen wil ik bij mijzelf en
bij anderen te rade gaan om na te gaan of er op een hanteerbare manier een
mouw aan te passen is. Als ik het niet wilde, zou ik het gisterenavond ook
niet zo genoemd moeten hebben. Maar ik ben dus blij met de omschrijving van
de heer Remkes dat het niet al te fraai is. Terwijl hij gisteren nog even
de indruk probeerde te wekken dat het het probleem Van Heemst zou zijn, heeft
hij het nu als een gezamenlijk probleem gedefinieerd. Dat siert hem.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Voorzitter! De heer Van Heemst refereert altijd graag aan vorige herindelingsdebatten
en hij probeert nu een vergelijking te maken met de discussie over Heusden,
omdat wij toen een witte vlek gemaakt hebben. Maar dat was een heel ander
verhaal, om de doodeenvoudige reden dat er een wetsvoorstel voor Heusden in
voorbereiding was. De staatssecretaris had, omdat het toch om Den Bosch ging,
Heusden toen bij nota van wijziging betrokken bij het wetsvoorstel voor de
herindeling van de omgeving van Den Bosch. Dus ook op dat punt was er alle
aanleiding om een aparte procedure te starten. Dat was ook de reden dat wij
toen, mijnheer Van Heemst, tot overeenstemming kwamen over Heusden. Het is
een niet vergelijkbare situatie. Wij praten hier immers over een gebied dat
vanaf het begin in het herindelingsvoorstel betrokken is geweest!
 
 Nadat u eerst in de Kamer terecht een hartgrondig pleidooi gehouden heeft
om te komen tot een voorspoedige afronding van het debat over de herindeling
in Noord-Brabant en gezegd hebt dat de mensen recht hebben op duidelijkheid,
vind ik niet dat u serieus kunt overwegen om wederom onzekerheid te laten
bestaan. Kies dan ook! Om u in die gedachtenbepaling in een open debat nog
op te roepen tot het afwegen van de verschillende argumenten, heb ik de optie
voorgelegd om Ulvenhout te betrekken bij die groene gemeente.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Uw analyse betreffende Heusden is juist. Het enige wat ik heb willen zeggen,
is dat daar de weg van de witte vlek is gevolgd. Ik kan u overigens verklappen
dat D66, VVD en PvdA in het kader van de herindeling van Noordoost nog bezig
zijn geweest met het creëren van een witte vlek in het gebied van Heeswijk/Dinther
en omgeving. Wij vonden namelijk dat voor die drie gemeenten in relatie tot
Berlicum nog een keer in een aparte procedure bekeken had moeten worden, wat
daar mogelijk was. Dat was een even lastig en netelig probleem. Dit is misschien
voor de complete geschiedschrijving interessant. Hadden wij dat toen maar
doorgezet, dan was er waarschijnlijk een betere uitkomst geweest dan wat er
uiteindelijk gebeurd is bij de behandeling van de regio Den Bosch.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Als u ook daar de provincie had gevolgd, was dat probleem opgelost geweest
en was er nu geen sprake van een opeenvolging van crises in dit gebied.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Ik geef alleen maar aan dat de witte vlek als middel om een nadere fatsoenlijke
afweging te maken en tot resultaat te komen, voor mij een hele bruikbare en
aanvaardbare manier is om na te gaan, hoe wij er in dit gebied een mouw aan
zouden kunnen passen. Misschien moet ik wel het woordvoerderschap bij Eindhoven
heroverwegen in ruil voor een goede afspraak over de witte vlek. Ik verzin
maar eens wat!
 
 Als ik nú zou moeten kiezen, neem ik dat eksteroog voor mijn rekening.
Ik ben echter bereid er verder over na te denken, er mensen over te raadplegen
en overleg te voeren tot aan de stemming, in de hoop dat er alsnog een mouw
aan kan worden gepast.
 
 Voorzitter! Ik heb reeds per interruptie duidelijk gemaakt, dat ik niet
zou willen meewerken aan een wijziging van het wetsvoorstel waarin voor Noord-Brabant
blijvend wordt afgeweken van het reguliere jaar van de gemeenteraadsverkiezingen.
Daar ging het PvdA, CDA en D66 ook niet om bij de gemeentelijke herindeling
van Schouwen-Duiveland. Toen ging het om de vraag, of aan gemeenteraden bij
een zittingsperiode van vijfenhalf à zes jaar de bevoegdheid kan worden
gegeven zelf te beslissen tussentijdse gemeenteraadsverkiezingen te houden.
Dat lijkt mij op zichzelf niet zo'n ingewikkelde afweging, dat daarvoor een
debat nodig is op basis van de brief van staatssecretaris Kohnstamm. Los van
de vragen van meer algemene aard rondom de spreiding van verkiezingen die
daarin worden opgeworpen, lijkt het mij goed te verdedigen dat de nieuw te
kiezen gemeenteraden geen zittingsduur van vijfenhalf à zes jaar hoeven
te hebben. Een zittingsduur van anderhalf jaar is geen hanteerbare termijn,
maar bij een zittingsduur van vijfenhalf tot zes jaar heb ik grote twijfels.
In die zin zou er in dit wetsvoorstel sprake kunnen zijn van een aardige voorziening.
Ik heb begrepen dat de heer Verhagen overweegt op dit punt een amendement
in te dienen. Het is bij nader inzien goed dat ik van hem nog even mag nadenken
over de situatie bij Alphen en Chaam. Ik kan dan ook nog eens nadenken over
de strekking van zijn amendement, waarbij dan sprake is van dezelfde gretigheid
en belangstelling. Wij zullen nagaan of wij daaraan onze steun kunnen geven.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Hoewel ik het op sommige punten helemaal niet met de staatssecretaris
eens ben, wil ik haar toch bedanken voor de prettige en open manier waarop
zij vanochtend de vragen heeft beantwoord. Gelet op haar reacties op de opmerkingen
over de grote groene gemeenten, leek het antwoord wel op een optel- en aftreksom,
maar daarbij is impliciet toch heel veel aan de orde, namelijk de samenhang,
het draagvlak en de emoties van de mensen in de buurt.
 
 De staatssecretaris heeft in haar beantwoording steeds de woorden kwetsbaar
en klein gebruikt. Wat bedoelt zij met "te klein"? Bedoelt zij daarmee getalsmatig
te klein, ruimtelijk te klein of bedoelt zij subjectief te klein?
 
 Vervolgens wil ik nog een opmerking maken over de convenanten of de samenwerkingsverban den. Ik meen dat convenanten of samenwerkingsverbanden zelfs na
de bestuurlijke herindeling gesloten of aangegaan zullen worden. Er zijn problemen
die gemeenten samen moeten oplossen, zoals milieu- en sociale problemen. Gemeenten
zullen bij de oplossing hiervan vaak op elkaar aangewezen zijn. Zij zullen
dan, ook na herindeling, daarvoor convenanten sluiten. Op een aantal punten
zullen zij dus altijd samenwerken.
 
 Er is gesproken over groene en stedelijke gebieden. Natuurlijk ben ik
voor een evenwichtig afwegingen bij het bepalen van het stedelijk gebied,
de bebouwde omgeving, en het groene gebied. In het debat had ik echter steeds
het gevoel dat het accent heel erg op het belang van het stedelijk gebied
werd gelegd. Er was als het ware sprake van een eenrichtingsverkeer. Dat eenrichtingsverkeer
ging dan altijd in de richting van versterking van het stedelijk gebied. Kan
de staatssecretaris zich voorstellen dat er momenten zijn waarop sprake is
van versterking van het landelijk gebied?
 
 Dan wil ik iets zeggen met betrekking tot Breda. De kwestie Prinsenbeek
is voor ons de limit. Wij hebben op dat punt een concessie gedaan, maar de
fractie van GroenLinks doen absoluut geen concessie ten aanzien van Ulvenhout.
 
 In eerste termijn heb ik gezegd dat wij stedelijke gebieden ook kunnen
inbreiden in plaats van almaar uitbreiden. De eigen ruimte zou dan veel meer
invulling kunnen krijgen. Voor ons geldt dus: Ulvenhout hoort bij het grote
groene gebied. Handhaving van Ulvenhout betekent versterking van het grote
groene gebied. Daardoor is dan ook sprake van samenhang in het grote groene
gebied. Jammer van Bakel, Milheeze en Rips. Ik vind dat ook bij die plaatsen
sprake is van een bepaalde samenhang.
 
 Voorzitter! Natuurlijk tel ook ik mijn zegeningen. In Suriname hebben
we een heel oud liedje dat daarover gaat. Ik zal het hier niet zingen, want
ik zing behoorlijk vals. Het luidt ongeveer: Tel uw zegeningen, tel ze elke
dag, neem er de tijd voor en tel wat u meegekregen heeft, enzovoorts. Voor
mij hebben de zegeningen te maken met: Goirle, Woudrichem, Aalburg en Baarle-Nassau.
 
 De situatie van Baarle-Nassau is uniek. Het gaat daar om iets meer dan
alleen het behoud van de gemeente Baarle-Nassau. Het gaat ook om de samenwerking
tussen Baarle-Nassau en het Belgische Baarle-Hertog. Het gaat mij er absoluut
niet om, te pleiten voor het overgaan in één gemeenten Baarle-Nassau
of Baarle-Hertog. Dat zou niet eens kunnen. Het gaat om een Nederlandse gemeente
Baarle-Nassau. Die willen wij behouden. Toch is er sprake van een bijzondere
situatie en een bijzondere samenwerking. Deze gemeente is absoluut geen speeltje.
Op dit punt wil ik de Kamer een motie voorleggen.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende de specifieke situatie van de grensgemeente Baarle-Nassau;
 
 overwegende de specifieke nauwe samenwerking tussen de Nederlandse gemeente
Baarle-Nassau en de Belgische gemeente Baarle-Hertog;
 
 overwegende, dat het van belang is Baarle-Nassau als zelfstandige gemeente
door te laten gaan;
 
 verzoekt de regering de mogelijkheid tot het instellen van een pilotproject
Europese gemeenten te onderzoeken, waarbij de samenwerking tussen Baarle-Nassau
en Baarle-Hertog als pilotproject kan dienen,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Oedayraj Singh Varma, Verhagen
en Nijpels-Hezemans. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 61 (24571).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik neem aan dat wij de volgende week gaan stemmen. Niet elke
collega, niet elke partij, niet elke gemeente en niet alle inwoners hebben
gekregen wat ze zouden willen. Gedurende de rit hebben wij als collega's,
gemeenten, bewoners en actiegroepen met elkaar opgetrokken. Ik zou de gemeenten,
bewoners en actiegroepen bijzonder hartelijk dank willen zeggen voor alle
moeite die zij gedaan hebben om ons van materiaal te voorzien en om met ons
van gedachten te wisselen. Het was bijzonder plezierig hun te ontmoeten en
te leren kennen. Als vaste commissie voor Binnenlandse Zaken zijn wij naar
Brabant geweest. In tegenstelling tot de heer Poppe vond ik het een bijzonder
nuttige bijeenkomst. Wij hebben daar niet alleen met gemeentebesturen maar
ook met bewoners en actiegroepen gesproken. Er is heel veel actie gevoerd.
Ik vind het ook belangrijk om dergelijke bezoeken af te leggen. Het is van
belang dat bewoners en actiegroepen de tijd en de ruimte krijgen om te laten
zien wat ze vinden. Hun wensen zijn niet allemaal in vervulling gegaan. Wij
kunnen natuurlijk niet iedereen tevreden stellen en tegemoetkomen. Ik had
dat graag gewild, maar, helaas, soms kan het niet anders.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris oprecht voor de bijdrage die zij
in dit debat heeft geleverd, voor de argumentenwisseling en voor de toezeggingen
die zij op een aantal punten aan de Kamer heeft gedaan. Ik dank haar ook voor
het meedenken met betrekking tot het onderwijs. Over hoe precies de vrij ingewikkelde
technische materie in elkaar zit, verschillen de interpretaties nog wel eens,
maar ik vind het zeer toe te juichen dat de staatssecretaris desondanks het
amendement ter zake accepteert, gelet op het feit dat mogelijke negatieve
effecten op het gebied van de vestiging van scholen, grote betekenis kunnen
hebben voor de levenskracht van een kern.
 
 Ik dank ook de bewoners van de 74 gemeenten in Brabant die wij de afgelopen
tijd niet alleen bezocht hebben maar waarvan wij ook talloze reacties hebben
gekregen. Ook ben ik erkentelijk voor de bijzonder waardige en ludieke manier
waarop ze aandacht hebben gevraagd voor hun belangen en hun argumenten. Juist
die wisselwerking, het aanvoeren van argumenten en het steeds ook meedenken
door verschillende burgercomités en bestuurderen van gemeenten in relatie
tot de afweging die wij hier in de Kamer te maken hebben,
zijn als zeer waardevol te ervaren. In mijn eerste termijn heb ik nadrukkelijk
gesproken over de angst die ik had voor het vergroten van de kloof tussen
politiek en burger. Een ding is in ieder geval wèl duidelijk geworden,
namelijk dat tijdens de voorbereiding in de afgelopen maanden waarbij niet
alleen ik maar ook tal van andere kamerleden in het gebied zijn geweest, de
nabijheid van de burgers bij de politiek heel eng is geweest, dat de burgers
heel dicht bij ons hebben gestaan. Op talloze momenten van de dag benaderden
zij ons om hun argumenten kracht bij te zetten. Ik heb dat zeer gewaardeerd.
Er is sprake van een goede wisselwerking tussen parlement en bevolking.
 
 Voorzitter! Het amendement dat ik heb aangekondigd wordt op dit moment
voorbereid. Binnenlandse Zaken moet daar nog naar kijken. Het is blijkbaar
te ingewikkeld wat betreft het wetgevings-juridische aspect. Het amendement
komt er op neer dat wij de zittingstermijn van de te verkiezen gemeenteraden
beperken tot een periode van rond de drie jaar. De eerstvolgende reguliere
verkiezingen worden dan weliswaar overgeslagen, maar er zullen vervolgens
eerder dan de daarop volgende reguliere verkiezingen gemeenteraadsverkiezingen
in de betrokken gemeenten kunnen plaatsvinden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Is het dan uw bedoeling om een datum vast te leggen of om een ruimte te
creëren voor de gemeenteraden om die zelf te kiezen?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Aangezien staatssecretaris Kohnstamm naar aanleiding van een motie over
Schouwen-Duiveland heel nadrukkelijk heeft aangegeven dat hij, gelet op de
wetgeving, de gemeenten die keuzevrijheid niet kan en wil geven, zeker niet
vooruitlopend op debatten daarover, zal dat een datum zijn. Ik denk dan aan
1999 of 2000. Het gaat dan om de vraag wat kan worden gerealiseerd. Ik denk
aan een jaar waarin die verkiezingen moeten plaatsvinden, zodat wij de periode
van vijfenhalf, bijna zes jaar, die de te kiezen gemeenteraden zouden zitten,
in tweeën knippen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Dat is helder.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Zoals ik in eerste termijn al heb aangegeven, is dit wetsvoorstel niet
alleen uitermate belangrijk voor de betrokken inwoners van de diverse gemeenten
in Brabant, maar is dit, zeker gelet op de duidelijke uitspraken van verschillende
fracties en de staatssecretaris, ook een belangrijke opmaat naar de discussie
over de C20; een door de staatssecretaris geïnitieerd proces van mogelijke
herindeling van 20 centrumgemeenten. De discussie over de toekomstige herindelingsvoorstellen
wordt mede bepaald door de conclusies die wij aan dit debat verbinden. De
heer Remkes heeft dat heel helder geschetst. Hij heeft het debat aangevangen
met de woorden dat hij dit debat breder wil voeren dan alleen Noord-Brabant
en dat hij signalen wil afgeven aan het kabinet, niet alleen wat betreft die
C20, maar ook wat betreft de plannen voor vergroting van de centrumgemeenten,
die veel te ver gaan. Ook de staatssecretaris heeft in haar antwoord aangegeven
dat zij de uitkomst van dit debat en de conclusies die zij daaraan zal verbinden,
als maatgevend ziet voor het verdere traject. Ik zal eerst een paar algemene
opmerkingen maken over het herindelingsbeleid.
 
 De heer Remkes heeft tot genoegen van de CDA-fractie in wezen de fundamenten
van het herindelingsbeleid van deze staatssecretaris onderuit gehaald. Ik
wil enkele uitspraken uit de eerste termijn van de paarse smaakmaker op het
gebied van de herindeling, de heer Remkes, naar voren halen. Hij benadrukt
dat het moet gaan om een samenstel van argumenten en afwegingen, geen dogmatisme
en absolute getalscriteria. De VVD-fractie heeft bij monde van de heer Remkes
expliciet vierkant afstand genomen van het "draagvlakcriterium". Dat betreft
niet alleen het maatschappelijke draagvlak, maar ook het draagvlak in de zin
van integraliteit en eenheid van stedelijk bestuur. Hij wijst deze argumentatie
ook van de hand, omdat het zijns inziens de deur zou open zetten voor grootschaliger
herindeling dan de VVD-fractie wenst. De heer Remkes heeft nog een aantal
andere behartigenswaardige dingen gezegd. Er zullen, zo heeft hij gezegd,
altijd vormen van intergemeentelijke samenwerking nodig blijven. Naarmate
randgemeenten constructiever, coöperatiever opereren in relatie tot de
stedelijke problematiek, neemt de noodzaak tot herindeling af en via intergemeentelijke
samenwerking kan een zekere mate van provinciale regie uitstekende resultaten
worden geboekt. Ook heeft hij heel nadrukkelijk de mogelijkheid van grenscorrecties
genoemd. De laatste behartigenswaardige opmerking die hij maakte, was dat
de provinciale rol versterkt moet worden bij de bovenlokale regie. Dat zou
de noodzaak van centrale gebiedsregie verminderen. De heer Remkes trekt de
conclusie – in eerste en in tweede termijn, maar ook in het interruptiedebatje
met de heer Van Heemst – dat voor de VVD-fractie alleen ruimtelijke
knelpunten voldoende aanleiding zijn om tot herindeling over te gaan. Deze
benadering was volgens de heer Van Heemst benepen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik heb een onderscheid gemaakt tussen de ruimtelijke armslag –
gisteren heb ik aangegeven waarom ik die belangrijk vind – en de benadering
van de heer Verhagen van alleen grenscorrecties om...
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Of herindeling!
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 ...om ruimte te bieden aan toekomstige woningen en bedrijfsterreinen.
Dat is het grote verschil tussen onze opvattingen. De heer Remkes heeft een
goede analyse gemaakt en hij heeft op grond daarvan gekozen voor een opstelling
die het midden houdt tussen onze meningen.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De heer Remkes gaat juist ver met de CDA-fractie mee. Hij heeft duidelijk
gezegd dat ruimtenood van de centrumgemeenten een geldige reden voor schaalvergroting
is. Hij heeft dit niet alleen in de Kamer gezegd maar ook in een interview
in Binnenlands Bestuur. Ik herinner ook aan de woorden van de heer Wiegel
bij de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken in de Eerste Kamer,
die op hetzelfde neerkwamen. De heer Remkes heeft met veel nadruk aangegeven
dat in de toekomst voor de VVD ruimtenood het doorslaggevend criterium is.
Ik ben daar zeer tevreden mee.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Wilt u dan volgende week in een stemverklaring achteraf de woorden van
de heer Remkes naast het stemgedrag van zijn fractie leggen?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Een dergelijke suggestie kan niet gevolgd worden. Dat gaat de perken van
een stemverklaring te buiten.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De heer Remkes, woordvoerder van een van de regeringsfracties, heeft met
zijn betoog belangrijke pijlers van het beleid van de staatssecretaris onderuitgehaald.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Welke pijlers zijn dan onderuitgehaald? Uw interpretatie van het debat
is niet geheel in overeenstemming met de conclusies die anderen daaruit trekken.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Dan verschil ik met u van mening.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Dat is mogelijk natuurlijk.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik heb het beleidskader dat u op 20 november jl. in de Kamer verdedigd
heeft, gelegd naast de uitspraken van de heer Remkes. De heer Van Heemst rende
niet voor niets naar de interruptiemicrofoon tijdens het betoog van de heer
Remkes met de vraag waarom hij dat niet gezegd had bij de behandeling van
het beleidskader. De heer Remkes wees er toen op dat dit pas de eerste concrete
invulling van dit kader is en dat er forse wijzigingen nodig zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Toen was ik gerustgesteld omdat daarmee de derde tree op de ladder van
Van Heemst was bereikt, namelijk maatwerk.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De staatssecretaris doet pogingen om de wijzigingen die het gevolg zijn
van het compromis tussen de regeringsfracties te bagatelliseren. Zoals de
heer Remkes terecht opmerkte: zij is lenig van geest en soepel van lichaam.
Op die wijze werden tal van amendementen geaccepteerd. Dat gold niet voor
alles. Het inhoudelijke verschil tussen hetgeen de staatssecretaris met haar
beleidskader voor ogen heeft en hetgeen in dit debat is gebeurd, is zeer scherp
naar voren gekomen tijdens de reactie van de staatssecretaris met betrekking
tot de Kempen. Als de staatssecretaris op grond van het beleidskader een afweging
had moeten maken, had dat tot een grootschaliger resultaat geleid. Zij vond
de gekozen oplossing ook kwetsbaar. Zij was bang dat wij spijt zouden krijgen
van die benadering. Dat gold helemaal voor het voorstel rond de groene gemeente.
Dat werd categorisch afgewezen. Dat geeft dus wel aan dat de Kamer daar heel
nadrukkelijk in grote meerderheid een benaderingswijze afwijst, zoals die
door de staatssecretaris op grond van het door haar gepresenteerde beleidskader
is verwoord.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Mijnheer Verhagen, de kleine groene gemeente wordt door elk van de drie
woordvoerders die ondertekenaar zijn van het amendement als te klein gekwalificeerd,
maar als een onvermijdelijk resultaat van een andere discussie. U kunt toch
niet zeggen dat dat het onderuithalen van een beleidskader is? Het is een
slechte toepassing van het beleidskader.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 U kunt niet ontkennen dat door de wijzigingen en met name de inhoudelijke
beoordeling van het beleidskader door de woordvoerder van een van de regeringsfracties
de heer Remkes in wezen het beleid niet wordt ondersteund door een meerderheid
van deze Kamer. U kunt weliswaar zeggen, zoals ook de heer Van Heemst heeft
gezegd, dat Breda fors wordt uitgebreid. Dat wordt echter niet van harte gedaan.
Voor het toevoegen van Ulvenhout aan Breda, waar overigens de discussie weer
over geopend kan worden heb ik begrepen, heeft de heer Van Heemst twee grote
punten moeten inleveren, zo verklaarde de heer Remkes heel openhartig. Door
de opmerkingen die de heer Remkes maakte met betrekking tot Ulvenhout is het
ook duidelijk dat Ulvenhout, wat de uitkomst ook moge zijn, geen precedentwerking
heeft voor de discussie over de C20, integendeel.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Ik haal de woorden van de heer Remkes uit het stenogram van gisteravond
nog eens aan. Hij had het erover dat ook Udenhout wat hem betreft zelfstandig
had mogen blijven, evenals Goirle. Als ik mijn zegeningen tel en over de steden
roep: mission completed, dan moet de heer Verhagen het over die twee voorbeelden
hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik heb ook niet ontkend dat ook u zegeningen kunt tellen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 En daarmee de staatssecretaris ook.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Het is aardig om het op die manier te proberen. Maar u kunt toch niet
ontkennen dat het wetsvoorstel zoals gepresenteerd door deze staatssecretaris,
een wetsvoorstel dat langs de meetlat gelegd was van het nieuwe beleidskader,
van tafel gaat? U kunt toch niet ontkennen dat de criteria van het beleidskader
door de heer Remkes van tafel zijn geveegd, "vierkant worden afgewezen" zoals
hij met betrekking tot een van de mooie criteria, het sociaal-economisch draagvlak,
verwoordde? Maar hoe moeten wij nu al die amendementen interpreteren die door
de coalitie, door het compromis zijn ontstaan? Hoe moet het behoud van een
zelfstandig Goirle aangeduid worden? Vervalt dan ook voor de paarse coalitie
het argument van aaneengesloten stedelijk gebied? Als ik de heer Van Heemst
beluister, dan is dat iets genuanceerder. Vervalt draagvlak en bestuurskracht
voor de paarse coalitie? Of vervalt dat alleen voor de VVD-fractie?
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Voorzitter! Vindt de heer Verhagen het geen prestatie van de coalitie
om met zulke nuances, waar het gaat om de uitwerking en uitvoering van de
criteria van het beleidskader, toch tot zo'n opschaling van die steden te
komen? Het is hierbij toch mogelijk gebleken om met de accenten op de verschillende
aspecten toch op één lijn te komen?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik vind het een prestatie van de Kamer om een wetsvoorstel dat veel te
grootschalig was en is, fors bij te stellen. Wij hebben het gisteren gehad
over zegeningen. Ik heb toen gezegd dat ook de CDA-fractie vanaf het begin
heel nadrukkelijk gepleit heeft voor een zelfstandig Goirle, een zelfstandig
Baarle-Nassau, een zelfstandig Woudrichem, een zelfstandig Aalburg en noem
maar op. Het is dus een prestatie van de Kamer dat we, omdat
we durven te praten over de inhoud van een wetsvoorstel en een beleidskader,
daar wijzigingen in aanbrengen. Het gehele paarse slagveld overziende, is
de vraag wat in de toekomstige discussie geldt. Geldt de regeling die is getroffen
voor Breda of die voor Tilburg ook in toekomstige vergelijkbare situaties?
Door sommigen is de goedkope suggestie gewekt dat er alleen gesproken kon
worden over gemeenten, niet zijnde VVD-gemeenten, omdat die ruimer in hun
jasje mochten zitten dan andere. Ik neem daarvan afstand.
 
 Er is een geheel andere discussie gaande, namelijk dat de VVD-fractie
nadrukkelijk afstand heeft genomen van het herindelingsbeleid zoals geformuleerd
en geïnterpreteerd door deze staatssecretaris. De VVD-fractie heeft eraan
toegevoegd dat plaatsen met ongeveer 10.000 inwoners, zoals Prinsenbeek, te
klein zijn om in het centraal stedelijk gebied te kunnen voortbestaan. Wij
verschillen op dat punt principieel van mening.
 
 De vraag is toch of de duidelijkheid ten behoeve van de toekomstige discussies
over herindelingen – die de heer Remkes en ook de staatssecretaris in
dit debat hebben willen geven – er wel is. Het is in ieder geval duidelijk
dat een en ander niet in lijn kan zijn met het door de staatssecretaris gepresenteerde
wetsvoorstel. Er ontbreekt een helder richtsnoer. Het ziet ernaar uit dat
bij elk voorstel de paarse zakjapannertjes en Parker-ballpoints weer tevoorschijn
moeten komen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Voorzitter! Het zou de heer Verhagen inhoudelijk deugd moeten doen en
vreugde moeten geven dat de bijstellingen in de toepassing van het beleidskader
in de richting gaan die door het CDA wordt gewenst. U zou dus uw zegeningen
moeten tellen.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Daar kom ik nog op, maakt u zich niet ongerust. Ik ben er zeer blij om –
ik heb dat gisteren al gezegd – dat het door ons verfoeide herindelingsbeleidskader
dat door deze staatssecretaris op 15 september is gepresenteerd, van tafel
is.
 
 Ik heb het echter over het beleid in de toekomst. Gelet op de verschillende
interpretaties van de diverse partijen, is het wellicht goed dat de heer Remkes
de door hem gewenste duidelijkheid over het toekomstig herindelingsbeleid
helder in een motie verwoordt. Hij heeft weliswaar in zijn tweede termijn
gesteld dat hij de mening van de VVD-fractie weergaf en dat daarvoor uiteraard
geen meerderheid is, maar als hij een motie indient, kunnen wij de wens van
de meerderheid van deze Kamer helder aan de staatssecretaris voorleggen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Volgens mij heet dit uitlokking. Bovendien is mij altijd geleerd
dat je met moties uitermate selectief moet zijn en dat je slechts moties moet
indienen op het moment dat blijkt dat het kabinet echt in strijd met je eigen
opvattingen handelt. Om die reden heb ik vandaag helemaal geen moties nodig.
Ik neem aan – ik heb bepaalde opmerkingen niet voor niets gemaakt –
dat er vandaag goed naar elkaar is geluisterd. Wij hebben ook goed naar het
kabinet geluisterd, zodat er in de toekomst een mooi resultaat geboekt kan
worden. Wij hebben daarin het volste vertrouwen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Dit zou betekenen dat wij ontzettend veel moties in moeten dienen, maar
wij doen dat ook selectief!
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De heer Remkes heeft heel nadrukkelijk aangegeven waar hij heeft moeten
inleveren in het paarse compromis. Het lijkt er nu op dat uiteindelijk toch
de belangen van de inwoners van in elk geval een deel van Nieuw-Ginneken –
ik sprak over geheel Nieuw-Ginneken en de heer Remkes over Ulvenhout en Udenhout –
min of meer opgeofferd worden aan de wens om de staatssecretaris weliswaar
flink haar plaats te wijzen en min of meer onder curatele te plaatsen, ook
met het oog op de komende discussies over de C20-gemeenten, maar haar nog
niet geheel het vel over de oren te halen. De PvdA haastte zich al voordat
dit debat begon om meteen te verklaren dat het beleid inzake de overige centrumgemeenten
niet staat of valt bij de integrale steun voor de voorstellen over Breda en
Tilburg. Dat heeft de heer Van Heemst hier nog eens herhaald en ik zie dat
hij zich ook nu weer naar de microfoon spoedt.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Dat doe ik om de heer Verhagen erop te wijzen dat zijn basisfout is dat
hij probeert om de heer Remkes te vriend te houden èn tegelijkertijd
probeert om hem de mantel uit te vegen. En het is van tweeën één.
Alles wat de heer Verhagen zegt, gaat mank door die weifelmoedigheid in zijn
opstelling.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik nodig de heer Remkes als vriend uit om door middel van een motie zijn
beleid nog eens helder aan de Kamer voor te leggen, zodat hij de meerderheid
kan krijgen waarvan hij gebruik kan maken en waarvan hij gebruik gemaakt heeft.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Daar was ik al van verzekerd, dus ik heb geen motie nodig.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik kan de heer Van Heemst verzekeren dat de fractie zeer fors heeft moeten
inleveren ondanks het feit dat de wijzigingen die zullen worden aangebracht
in dit wetsvoorstel, toegejuicht worden door de CDA-fractie, en ondanks het
feit dat de houding van de regeringsfracties een afwijzing inhoudt van het
voorstel dat ons is voorgelegd en dus van de daaronder liggende visie op de
herindeling. Het is duidelijk dat de heer Van Heemst heeft gezocht naar een
resultaat waarbij niet datgene ging gebeuren wat de heer Franssen, voormalig
woordvoerder van de VVD, afgelopen weekend in de media verwoordde. Niet voor
niets stelde de heer Franssen dat staatssecretaris Van de Vondervoort moet
aftreden als haar voorstellen worden verworpen. Niet voor niets stelde Franssen
dat Van de Vondervoort zich geen tweede politieke nederlaag kan permitteren
na het mislukken van Rotterdam.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Vindt de heer Verhagen eigenlijk dat de heer Franssen daarover gaat?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De Kamer gaat daarover en de staatssecretaris bepaalt dat de voorstellen
zover gaan dat zij in haar ogen verworpen zijn. Het feit dat zij allerlei
amendementen accepteert, geeft aan dat zij uiteindelijk akkoord gaat met een
voorstel waartegen zij zich niet verzet op een wijze die wij bij Rotterdam
hebben gezien. Rotterdam is verworpen. En nu gaat zij akkoord
met een wijziging van een wetsvoorstel, waarbij er geen sprake van is dat
zij wederom een nederlaag lijdt, zoals bij Rotterdam gebeurde. Ik zeg niet
dat de heer Franssen hierover gaat, maar dat het paarse compromis vanwege
die interpretatie zover is gegaan als nu het geval is.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Maar het grote verschil met Rotterdam is dat daar een inhoudelijke ondergrens
werd gepasseerd die niet meer te verdedigen en te verantwoorden is. Op dat
moment vind ik dat je, als je een opvatting hebt over de wijze waarop zaken
hier geregeld moeten worden, de verantwoordelijkheid moet nemen om zo'n wetsvoorstel
terug te nemen. De vraag is hier aan de orde of de verschillen van mening
van dien aard zijn dat zij een ondergrens passeren. Dat is een cruciaal verschil
tussen het debat over Rotterdam en het huidige debat.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Dan hoop ik dat er nog wat meer amendementen gesteund worden die die kritische
ondergrens zullen benaderen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Dat kan ervoor zorgen dat die kritische ondergrens wordt bereikt, dat
geef ik graag toe.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Hoe is, denkt de staatssecretaris, haar paradepaardje, dat vlak na haar
aantreden is gepresenteerd tijdens het IPO-congres over het gemeentelijke
herindelingsbeleid, overeind gebleven? Naar mijn mening is het op dit moment
kreupel, en of dat kreupele paradepaardje de eindstreep van dit kabinet zal
halen, is mij niet geheel duidelijk.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Ik moet vaststellen dat de heer Verhagen in dit soort discussies bevestigt
wat hij gisteravond al liet weten, namelijk dat de politieke kleur van een
staatssecretaris de inhoud van zijn opmerkingen bepaalt. Mijn vermoeden was,
en dat zie ik ook weer bevestigd, dat dit een verklaring is voor heel veel
gehannes van het CDA in de voorbereidingstijd van dit wetsvoorstel.
 
 Ik zeg dit ook, omdat de fractie van de heer Verhagen twintig jaar lang
bij voortduring vaak ook bestuurlijke verantwoording heeft gedragen voor het
gemeentelijke herindelingsbeleid. Zijn fractie was er bij zeker 12 van deze
wetsvoorstellen altijd op uit die wetsvoorstellen aanmerkelijk kleinschaliger
te maken dan veelal een CDA-staatssecretaris verdedigde. Vaak lukte dat ook
nog. De bestuurder in kwestie is door de CDA-fractie nooit op zo'n nonsens
manier aangesproken zoals de heer Verhagen zoëven deed bij deze staatssecretaris.
Het is een zeer doorzichtige en opportunistische benadering. Ik vind dat eigenlijk
kwalijk.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Ik constateer dat er een wetsvoorstel is gepresenteerd op basis van een
beleidskader waaraan het CDA nooit zijn steun heeft gegeven. Ik constateer
voorts dat dit nieuwe beleidskader in wezen van tafel is geveegd door de VVD-fractie,
dat wil zeggen door een van de leden van de coalitie. Ik constateer bovendien
dat het paarse compromis aanzienlijke wijzigingen bevat van een voorstel dat
gebaseerd was op het nieuwe herindelingsbeleid. Mijn analyse is dan ook –
en daar ben ik blij om – dat het herindelingsbeleid zoals het werd voorgestaan
door deze staatssecretaris voor de toekomst van tafel is.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 De heer Verhagen heeft eerst de staatssecretaris een nederlaag aangepraat
die zij naar mijn volle overtuiging niet heeft geleden. Hij heeft een paradepaardje
kreupel verklaard dat naar mijn mening niet kreupel is. De uitgangspunten
van het beleidskader voor gemeentelijke herindeling zijn toegepast bij de
herindeling van Brabant. Veel daarvan is bij de steden overeind gebleven.
Daarvoor zijn elders prijzen betaald. Er is een akkoord uitgekomen dat de
toets der kritiek kan doorstaan. Ik ben nu wel benieuwd naar het inhoudelijke
oordeel van de heer Verhagen over dat pakket.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Dat de heer Hoekema moeite doet dat beleidskader enigszins overeind te
houden, begrijp ik vanuit zijn optiek. Ik tel mijn zegeningen. Ik constateer
dat dankzij de consistente opstelling van de CDA-fractie in de loop van dit
traject er een aanmerkelijke wijziging gerealiseerd zal worden van dit wetsvoorstel.
Ik constateer dat wij in Goirle, Baarle-Nassau, Woudrichem/Aalburg en het
gebied in de Kempen onze zin krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Zegt de heer Verhagen nu weer dat het CDA zoveel heeft bereikt dat de
staatssecretaris moet aftreden? Dat vind ik een hondsondankbare opstelling
van hem.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Over de zegeningen die ik telde, heb ik gezegd dat zij aangeven dat er
dus blijkens een meerderheid in deze Kamer niet conform het door de staatssecretaris
voorgestane herindelingsbeleid heringedeeld zal moeten worden in dit land.
Welke consequenties hij daaraan verbindt en welke woorden hij gebruikt om
toch nog aan te geven dat de herindeling grootschaliger is dan in de provincievoorstellen
neemt hij dan maar voor zijn rekening.
 
 De herindeling is inderdaad grootschaliger, maar dan gaat het met name
om Prinsenbeek, Udenhout en Nieuw-Ginneken. Bij het eindresultaat van dit
pakket gaat het de CDA-fractie erom of naar onze mening voldoende recht gedaan
wordt aan een herindelingsbeleid zoals wij dat voorstaan en voorgestaan hebben.
 
 Mijn conclusie betreffende Prinsenbeek is dat nauwelijks geargumenteerd
is weergegeven waarom het noodzakelijk is Prinsenbeek samen te voegen met
Breda. Het enige punt dat overeind is gebleven, is het inwonersaantal. Dat
is naar de mening van een aantal mensen in deze Kamer te klein om in een centraalstedelijk
gebied voort te kunnen blijven bestaan.
 
 Er is mij ook niet aangetoond waarom met betrekking tot Udenhout niet
volstaan kan worden met de oplossing die terecht wel gekozen wordt voor Goirle.
Waarom kan er wel een grenscorrectie komen met betrekking tot Goirle en niet
met betrekking tot Udenhout?
 
 Er is mij in wezen ook niet aangetoond waarom, als dit werkelijk een open
debat is, het blijkbaar onbespreekbaar is om een gedachtenwisseling te hebben
over de toekomstige positie van Ulvenhout. Men vraagt om een handreiking.
De heer Schutte heeft samen met mij een handreiking gedaan. De heer Schutte
heeft daarbij zijn positie met betrekking tot Baarle-Nassau gewijzigd en ik
heb mijn positie met betrekking tot Bavel gewijzigd. Die handreiking
doen wij.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik wil de heer Verhagen vragen of deze handreiking het mogelijk maakt
voor het CDA om steun aan het wetsvoorstel te geven.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Wij zullen dat serieus in de fractie moeten bespreken. Wij zullen dat
ook bespreken. Dat is geen wegvluchten. Ik realiseer mij uiteraard heel goed
dat als er compromissen gesloten moeten worden, je niet overal je zin kunt
krijgen. Dat betekent het zeer zeker. Je maakt dus ook vuile handen. Ik wil
dat doen in overleg met mijn fractie. Ik wil het niet bij voorbaat uitsluiten.
Integendeel! Ik vind wel dat als men iets kan realiseren wat niet mogelijk
is zonder zelf vuile handen te maken, dan moet je die bereidheid hebben. Dat
is geen gemakkelijk iets, wat ik hier nu zeg. Ik doe er geen definitieve uitspraak
over. Ik wil het gewoon bespreken. Ik ben daar eerlijk in.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 De bereidheid van de heer Verhagen om dinsdag of woensdag met een positief
advies bij zijn fractie te komen, hangt dus af van de oplossing bij Ulvenhout.
Dat moet dan gezien worden in de situatie waarbij hijzelf als succes van de
CDA-oppositie heeft geconstateerd, in zijn woorden: het beleidskader is weg,
het paradepaard is kreupel en het voorstel is in aanzienlijke mate tegemoetgekomen
aan zijn inhoudelijke verlangens, met een enkele uitzondering. Zelfs met de
bal voor open doel zegt hij daar nu niets positiefs over?
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Nee. Men kan niet zeggen dat ik daar niet op inga. Ik ben daar heel serieus
op ingegaan. Ik heb het dan niet over enkele punten. Ik heb het dan over de
mensen in Prinsenbeek en de mensen in Udenhout. De heer Hoekema heeft in mijn
bijdrage in eerste termijn gehoord dat ik heel grote bezwaren heb om op dat
punt af te wijken van het provincievoorstel. Hij heeft mij ook horen zeggen
dat ik met betrekking tot Bakel en Milheeze geen enkel zelfstandig, steekhoudend
argument heb gehoord om de zelfstandigheid van Bakel/Milheeze ter discussie
te stellen. Wij hebben het dan over de mensen die erover gaan. Ik vind dat
ik hier dan niet even goedkoop kan zeggen van: oké, als jullie akkoord
gaan met Ulvenhout, laat ik mijn bezwaren vallen. Men mag van mij verwachten
dat ik het niet bij voorbaat uitsluit. Ik wil dat echter serieus afwegen.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Ik accepteer van de heer Verhagen dat er een inhoudelijk verschil van
mening bestaat over een aantal voorstellen. Ik accepteer het niet van de heer
Verhagen als hij mij en andere woordvoerders verwijt dat er voor Prinsenbeek
geen andere argumenten zijn genoemd dan het getalscriterium. Zowel de heer
Remkes, de heer Van Heemst als ikzelf hebben een aantal argumenten genoemd:
de verwevenheid, de ruimtebehoefte van Breda en de mogelijkheid voor Prinsenbeek
om als kleine gemeente zelfstandig voort te blijven bestaan. Dat is een reeks
van argumenten. Het gaat dus niet alleen om het getalscriterium.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Goed. Wij blijven dus van mening verschillen over de gemeente Prinsenbeek,
over Udenhout en over Bakel/Milheeze. Ik denk dat de argumenten gewisseld
zijn. Ik wil het hierbij laten in mijn tweede termijn.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wij zijn hiermee gekomen aan het einde van de tweede termijn van de kant
van de Kamer.
 
 Ik schors, alvorens wij overgaan tot de tweede termijn van de kant van
de regering, de vergadering tot half zes. Ik teken daarbij aan – ik
zeg dit ook aan het adres van onze gasten – dat het uitdrukkelijk de
bedoeling is dat wij het debat afronden voor uiterlijk zeven uur. Dat is dus
een opmerking in de richting van de staatssecretaris en ook van de woordvoerders
in verband met de interrupties.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 17.14 uur tot 17.30 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Voorzitter! Wij hebben inmiddels bijna twee dagen besteed aan het debat
over een voorstel met betrekking tot de gemeentelijke herindeling in een zeer
groot deel van de provincie Noord-Brabant. In ons staatsbestel is het zo geregeld
dat de verantwoordelijkheid voor wetgeving een gezamenlijke verantwoordelijkheid
is van regering en parlement. Dit betekent dat het de verantwoordelijkheid
is van zowel regering als parlement om vanuit eigen posities en opvattingen
tot gezamenlijke resultaten te komen die voor regering en parlement uiteindelijk
aanvaardbaar zijn. Dat is de wijze waarop ik vandaag heb geprobeerd te opereren
en waarop ik aan het eind van dit debat conclusies probeer te waarderen.
 
 Voorzitter! In tweede termijn is door de Kamer gereageerd op een aantal
argumenten die in eerste termijn ruimschoots aan de orde zijn geweest. Ik
wil in dit verband een enkele opmerking maken over de ARHI. In dit debat is
voortdurend gesproken over de vraag: wat kan wel en wat kan net niet als wij
kijken naar wat hierbij aan de orde is? Ik ben blij dat niemand terug is gekomen
op de conclusie dat de eindverantwoordelijkheid hier ligt en dat de afweging
om af te wijken van provinciale voorstellen hier wordt gemaakt. Het gaat erom,
gezamenlijk te concluderen of wij de afwijkingen voldoende gemotiveerd vinden.
 
 Op een onderdeel denkt de Kamer er net even een slagje anders over als
ik. Dat zal ik niet ontkennen en ook niet wegpoetsen. Aan de orde blijft de
vraag of het resultaat voor gezamenlijke rekening is te nemen. Ik merk nadrukkelijk
op dat dit in ieder geval wat de regering betreft het geval kan zijn.
 
 Ten aanzien van de interpretatie van het beleidskader heeft de heer Remkes
met de hem eigen robuuste aanpak geprobeerd een aantal verschillen van opvatting
tussen de positie van de VVD in dit debat en die van de andere partijen, inclusief
de regering – verschillen die er zeker zijn – uit te vergroten.
Ik stel vast dat de heer Remkes in de discussie over het stedelijk gebied
heeft gezegd: de inhoudelijke argumenten die zijn aangevoerd om Prinsenbeek
bij Breda te voegen, overtuigen mij in voldoende mate om die conclusie te
rechtvaardigen; de afwijking van het provinciale voorstel vind ik voldoende
gemotiveerd om daarmee ook in het licht van de ARHI-procedures en het beleidskader
akkoord te gaan. Ik stel dit zo nadrukkelijk vast, omdat de discussie over
Prinsenbeek een relevante discussie is, zowel wat de interpreta tie
betreft van het beleidskader als wat de ruimte betreft die je zou kunnen nemen
in het traject dat wij in deze wetgeving hebben te gaan.
 
 Met betrekking tot Udenhout heeft de heer Remkes aangegeven moeite te
hebben gehad met de afweging. Dat begrijp ik. Uiteindelijk heeft de heer Remkes
geconcludeerd dat het mogelijk is de conclusie ter zake verantwoord te verdedigen.
Hetzelfde geldt voor de afwijkingen van het provinciale plan voor de kern
Ulvenhout.
 
 De heer Remkes heeft, om het zo te formuleren, een streep getrokken bij
Goirle. Ten aanzien van Goirle heb ik vanaf het begin van het wetgevingstraject
aangegeven dat je daar op de grens van je argumenten en de toepassing van
je beleidskader balanceert. Als blijkt dat dit punt niet alleen voor een deel
van de coalitie die deze regering draagt, maar bijvoorbeeld ook in overwegende
mate voor het CDA en een aantal andere partijen die de oppositie vertegenwoordigen
zeer zwaar weegt, vind ik dat overleg in dit huis tot dit soort conclusies
moet kunnen leiden, omdat dit recht doet aan onze gezamenlijke verantwoordelijkheid
om tot resultaten te komen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik maak hier graag een verduidelijkende opmerking. Ik trek liever mijn
eigen grenzen dan dat ik anderen ze laat trekken. De fractie van de VVD heeft
een grens getrokken bij Goirle, Udenhout en Ulvenhout. Vervolgens is zij bereid
geweest om delen van de discussie als onderdeel van een compromis bij dit
wetsvoorstel te verdedigen. Daar mogen geen conclusies voor de toekomst uit
getrokken worden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik begrijp wel dat u vanuit uw eigen inzet en opvattingen aan volgende
discussies begint. Dat is mij niet ontgaan. Dat is uw verantwoordelijkheid
en uw recht, maar het neemt niet weg dat tegelijkertijd in dit huis coalities
en gezamenlijke opvattingen uiteindelijk tot resultaten leiden. U hebt in
dit debat in ieder geval bereidheid getoond om in overleg met de coalitie
tot conclusies te komen die voor een meerderheid van de Kamer en voor de regering
te dragen zijn. Ik stel dat hier maar vast. Ik put daar moed uit bij het beantwoorden
van de vraag hoe wij de komende tijd verder gaan met een aantal onderwerpen
uit dit dossier. Ik vertrouw op de steun van de VVD-fractie voor een aantal
belangrijke kwesties, waarbij ik niet zal ontkennen dat dit op onderdelen
meer of minder moeite kan kosten. Die uiteindelijke steun zal in lijn van
de opvatting die de heer Remkes altijd huldigt, namelijk dat er voor de toekomst
een bestendige lijn moet zijn, perspectief bieden.
 
 De heer Van der Vlies sprak in tweede termijn nogmaals over enkele voorstellen.
Op zichzelf wordt met het huidige wetsvoorstel ten opzichte van de bestaande
situatie geen schaalverkleining van bestaande gemeenten voorgesteld. Gezien
de omvang die gemeenten in Nederland op dit moment hebben en gezien de discussies
van de afgelopen jaren, niet alleen met de explicitering van het beleidskader
van de stukken in september, maar ook in het traject daarvoor, ligt het niet
in de lijn om bestaande gemeenten te verkleinen. Ik sluit absoluut niet uit
dat er momenten kunnen zijn waarop je dat in bijzondere omstandigheden in
overweging zou kunnen nemen, maar tot nu toe zijn er geen argumenten geweest
die daartoe aanleiding geven. Heb ik het over een kleine of een grote schaal,
dan heb ik het niet alleen over de vraag of bestaande gemeenten te klein zouden
kunnen worden, maar ook over de vraag tot hoever de schaal überhaupt
zou moeten worden vergroot. In de discussie over Zevenbergen heb ik aangegeven
waar wij naar mijn idee in een landelijk gebied tegen een grens aan lopen.
Hoezeer ik het ook noodzakelijk vind in een landelijk gebied gemeenten te
versterken, in het belang van de mogelijkheden tot ontwikkeling van dat landelijke
gebied, ik zie heel goed dat er grenzen zijn. Echter, ook een gemeente van
een grotere schaal heeft de verantwoordelijkheid te zorgen voor werkwijzen,
communicatie, overleg en functioneringselementen die ertoe bijdragen dat op
de schaal waarop mensen met dat bestuur in relatie willen zijn contact, overleg
en afwegingen tot de mogelijkheden behoren. Die opgave gaat veel verder dan
de formele posities die er zijn op grond van grenzen. Die opgave heeft alles
te maken met de wijze waarop in het lokale bestuur inhoud wordt gegeven aan
de functie van lokaal bestuurder.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Ik zou er de vinger bij willen leggen, dat wij in de naoorlogse tijd –
ik houd het daar even bij, hoewel de ontwikkelingen daarvoor mij niet zijn
ontgaan – een schaalvergroting hebben meegemaakt in bestuurlijk Nederland.
Die algemene trend, die zich nog voortzet, kan niet ontkend worden. De complexiteit
van de samenleving en de "noden" daarin dwingen daar op onderdelen ook toe.
Dat ontken ik niet. Als je zegt dat er een evenwicht moet zijn tussen de voordelen
van de kleine schaal en die van de grote, dan is het "goedkoop" – ik
verwijt dit de staatssecretaris natuurlijk niet – om nooit eens metterdaad
en zichtbaar consequenties aan dat eerste te verbinden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik heb al eens een poging gedaan, maar die is in deze Kamer gestrand...
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Maar daarbij ging het om een heel grote stad.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Maar het had wel relevantie voor de discussie op dit punt.
 
 Dan het amendement op stuk nr. 52; dat gaat over Lepelstraat, Kladde en
Klutsdorp. De heer Van der Vlies zei dat hij eigenlijk niet zoveel toe te
voegen had aan zijn overwegingen voor dit amendement. Ik zou bijna zeggen
dat hetzelfde geldt voor mijn overwegingen om de zaak te laten zoals in het
wetsvoorstel is aangegeven. Ik geef er dus nadrukkelijk de voorkeur aan, het
bestaande voorstel te handhaven.
 
 Uit de discussie in eerste termijn over Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik
is inderdaad gebleken dat de heer Van der Vlies op onderdelen echt een andere
afweging had willen maken. Ik ontken niet dat er een andere keuze zou hebben
kunnen worden gemaakt, dat er bij de afweging een andere invalshoek had kunnen
worden gekozen, maar ik blijf van oordeel dat een andere keuze niet beter
zou zijn geweest dan wat ik nu aan de Kamer voorleg.
 
 Wat de Biesbosch betreft, ik geef de heer Van der Vlies graag toe dat
het, als je de kaart van Nederland opnieuw zou mogen tekenen, niet het meest
voor de hand zou liggen, dit gebied op de huidige manier in te delen. Om die
reden zou je die indeling nu kunnen veranderen, maar er zijn
op dit moment geen zodanige knelpunten – ze worden ook niet voorzien –
dat je zou moeten afwijken van wat er nu wordt voorgesteld.
 
 Verschillende leden, vooral de heer Hoekema, hebben in tweede termijn
gevraagd, hoe nu verder de besluitvorming inzake Baarle-Nassau en de kleine
groene gemeenten zou moeten worden afgewikkeld. Ik vat het nu maar even op
deze manier samen om elke kwalificatie achterwege te laten dat beide eigenlijk
te klein zijn, beoordeeld op inhoudelijke gronden. Hoe je het ook wendt of
keert, wij hebben hierbij te maken met een aantal gemeenten die naar verwachting
goed zullen kunnen blijven functioneren. Nu is mij in eerste termijn gevraagd
of ik bereid zou zijn, nog eens met het provinciebestuur van Noord-Brabant
over deze kwestie te praten. Ik heb dit gedaan, gebruik makend van de aanwezigheid
van de betrokken Brabantse gedeputeerde in dit huis. Ik heb hem gevraagd,
hoe het provinciebestuur dit probleem ziet. Hierbij speelt een aantal elementen
een rol. In de eerste plaats heeft de provincie nog steeds zorg omtrent de
vraag of Baarle-Nassau op de lange termijn als zelfstandige gemeente zou kunnen
blijven bestaan. Die zorg, ook al in het oorspronkelijke provinciale plan
inhoudelijk gemotiveerd, is in dit debat niet weggenomen. Ook de provincie
vindt een gemeente Alphen/Chaam op de langere termijn eigenlijk te klein.
Verder heb ik met de gedeputeerde nog even zitten praten over wat nu inhoudelijk
en procedureel de verstandigste oplossing zou zijn. Aan elk van de drie mogelijkheden
die ik in eerste termijn heb gegeven, zitten voor- en nadelen. Van de kant
van de provincie zijn de afgelopen dagen gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers
van betrokken gemeenten. Ook dat leidt tot de behoefte aan ruimte om inhoudelijk
nog eens goed te kunnen afwegen, wat de beste keuze is. Dat heeft bij de provincie
geleid tot de suggestie om het wetsvoorstel, waarin Baarle-Nassau èn
een kleine groene gemeente worden voorzien, op dit moment te aanvaarden en
de provincie Noord-Brabant nadrukkelijk te vragen – en haar daarvoor
de ruimte te geven – om de komende tijd, in overleg met die gemeenten,
te beoordelen of dit houdbaar is. Als de conclusie is dat dit niet het geval
is, moet bekeken worden hoe dat op langere termijn kan worden opgelost. Wij
zouden een bepaalde termijn kunnen noemen, waarop van de provincie Noord-Brabant
gevraagd kan worden om nadere voorstellen te doen.
 
 Na het overleg met de vertegenwoordiger van de provincie en mede met oog
op wat er door de Kamer in tweede termijn is ingebracht, denk ik dat wij dat
zo maar moeten doen. Ik beschouw het als een nadrukkelijke verzoek aan de
provincie Noord-Brabant om zich de komende jaren met deze problematiek bezig
te houden en over een aantal jaren met nadere voorstellen te komen hoe een
definitieve situatie in dat gebied vorm moet krijgen. Of het daarbij gaat
om een periode van drie, vier of vijf jaar, laat ik maar even over aan de
provincie Noord-Brabant.
 
 
 
 
 
 De heer Hoekema (D66):
 
 Dat voorstel lijkt mij alleszins redelijk. Wij moeten elkaar nu geen vliegen
afvangen, of dat nu drie, vier of vijf jaar moet gebeuren. Mij lijkt vier
jaar op het eerste gezicht een reële optie, omdat de te vormen gemeenten
ook de kans moeten krijgen in hun nieuwe gedaante te groeien. De modus die
de staatssecretaris in overleg met de provincie aanreikt, lijkt mij alleszins
redelijk.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Over welke gemeenten gaat het dan precies? Voor welke gemeenten moet de
provincie met nadere voorstellen komen?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 De gemeente heeft er behoefte aan zelf de situatie in Baarle-Nassau goed
in de gaten te kunnen houden. Als dit voorstel wordt aangenomen, leggen wij
een gemeente Alphen/Chaam vast met Galder en Strijbeek. De zorg bestaat dat
deze gemeente te klein is. Daarom moet worden bekeken, hoe op langere termijn
een houdbare oplossing kan worden gecreëerd. Daarbij is de vraag aan
de orde, of het dan alsnog over die combinatie kan gaan, of dat wellicht de
voorkeur gegeven moet worden aan een van de opties die in dit debat aan de
orde zijn geweest, of dat wellicht een geheel andere constructie de uiteindelijke
uitkomst is. Het ligt wat mij betreft open. Dat is ook de bedoeling van de
provincie Noord-Brabant. De provincie wil graag de ruimte hebben om het inhoudelijk
overleg met de betrokken gemeenten goed te kunnen voeren.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 Als wij nu besluiten Baarle-Nassau zelfstandig te houden en Alphen, Chaam,
Galder en Strijbeek samen één gemeente te laten worden, kan
dan over vijf jaar een voorstel gedaan worden om de ABC-variant op tafel te
leggen? Kan het in die visie ook betekenen, dat bijvoorbeeld de rest van Nieuw-Ginneken,
Ulvenhout en Bavel, die nu toegevoegd zullen worden aan Breda, toch weer betrokken
kunnen worden bij de groene gemeente? Of kan het betekenen dat over vijf jaar
besloten wordt om Ulvenhout alleen bij die groene gemeente te betrekken? Kunnen
al die opties over vijf jaar wederom ter discussie staan?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik vind het niet zinvol op dit moment uit te discussiëren, welke
opties precies wel en niet in beeld kunnen zijn. De provincie heeft in dit
debat van het begin tot het eind meegeluisterd. De provincie heeft goed genoeg
gehoord, waar de gevoelige punten in deze Kamer liggen. Het ligt dus niet
het meest voor de hand om met oplossingen te komen die rechtstreeks voorbijgaan
aan de gevoeligheden hier. Tegelijkertijd moet de provincie wel de ruimte
worden gelaten om echt inhoudelijk te kunnen bekijken hoe je voor dit gebied
te werk zou kunnen gaan.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! We zouden proberen met dit wetsvoorstel voor 25 jaar zekerheid
te bieden. Voor ettelijke gemeenten lukt dat blijkbaar niet. Nu gaat het om
de vraag of de onrust zich rondom de kleine groene gemeenten zal uitbreiden.
Verder gaat het om de vraag of de oplossingen gerealiseerd door de aanvaarding
van dit wetsvoorstel optimale oplossingen straks zullen blokkeren? Als bijvoorbeeld
Ulvenhout bij Breda is gevoegd, is het ondenkbaar of althans aanmerkelijk
moeilijker geworden die optie opnieuw en onvoorwaardelijk in de discussie
te betrekken.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik begrijp heel goed dat een optelsom van herindelingen, grenscorrecties
en splitsingen ingewikkeld is en dat die optelsom een probleem
voor volgende stappen is. Mag ik echter op dit moment aannemen, dat wij te
zijner tijd de kwestie tot een oplossing kunnen brengen als we het volgende
in aanmerking nemen? Allereerst wijs ik erop dat de discussie hier complex
is en vervolgens op het feit dat de gedeputeerde in mijn richting vertrouwen
heeft uitgesproken als hem in de komende jaren de gelegenheid wordt geboden
over deze kwestie met betrokkenen goed overleg te voeren en om met definitieve
voorstellen te kunnen komen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Dat klinkt allemaal heel redelijk; geen misverstand daarover.
Ik vind echter dat wij in dit debat op zijn minst in aanmerking moeten nemen
wat de inhoudelijke en zwaarwegende bezwaren zijn van het alternatief dat
met het amendement-Schutte/Verhagen is aangegeven,
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Het spreekt vanzelf dat de afweging ten aanzien van die kwestie hier aan
de orde is. Ik heb het over de situatie waarin de eindconclusie van dit debat
zal blijken te zijn: Baarle-Nassau zelfstandig, kleine groene gemeente Alphen
en Chaam. Onder die premisse is mij voorafgaand aan het debat gevraagd: wilt
u met de provincie overleg plegen en haar vragen hoe zij over deze situatie
denkt? Ik rapporteer hier wat dat overleg heeft opgeleverd en wat mijn conclusie
is naar aanleiding van dat overleg, gehoord ook uw opmerkingen in tweede termijn.
Mijn opmerkingen hierover tracht ik tot een afronding te brengen, mij heel
goed realiserend, dat welke conclusie hier ook wordt getrokken, er altijd
een element blijft dat niet helemaal bevredigend is voor alle betrokkenen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik begrijp dat pittige gereageerd wordt op deze berichtgeving.
Die pittige reacties van de collega's zouden echter aan ons adres moeten zijn
gericht. Wij hebben gesignaleerd dat het probleem is ontstaan en de staatssecretaris
gevraagd te helpen zoeken naar een uitweg. Mijn eerste conclusie is dat hetgeen
gezegd is in ieder geval een uitweg inhoudt waarin ook het provinciaal bestuur
zich kan vinden. Dat is een belangrijke conclusie. Mijn tweede conclusie is
dat misschien die kleine groenen gemeenten, ook een beetje door het soort
debat dat we hebben gevoerd, deze oplossing zien als een extra aansporing
om iets van de plannen te maken. Dat die fout aflopen, heeft hier niemand
durven beweren. In die zin...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mag ik voorstellen dat de staatssecretaris de beantwoording weer overneemt?
 
 
 
 
 
 De heer Van Heemst (PvdA):
 
 Maar dit is een hoofdpunt geweest...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dit is geen interruptie meer. Het woord is aan de staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik zou bijna geneigd zijn de conclusies van de heer Van Heemst verder
te verwoorden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 Voorzitter! Is dit onderwerp nu niet meer aan de orde?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mij lijkt dat het onderwerp nog wel aan de orde, maar ik wil bevorderen,
dat de staatssecretaris haar beantwoording kan voortzetten. U heeft echter
nog het recht om een korte interruptie te maken.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 Voorzitter! De heer Van Heemst vroeg om een pittige reactie. Daar ben
ik wel voor.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Hij vroeg dat in de richting van de staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 Hij vroeg dat in de richting van de oppositie.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Nee, dan krijgen we een onderling debat en daarvoor is nu geen tijd meer.
We hebben nog een uur de tijd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):
 
 Dan richt ik mij met mijn pittige reactie tot de staatssecretaris, maar
ik hoop dat de heer Van Heemst meeluistert.
 
 Vindt de staatssecretaris het niet minachtend tegenover de gemeenten die
overblijven, zowel tegenover hun bestuurders als hun inwoners, dat deze kwestie
in het vage wordt gelaten en dat daarover over een aantal jaren wordt beslist?
Er is dan toch nog maar één mogelijkheid: of we voegen de bedoelde
plaats bij Baarle-Nassau of we doen dat niet. Het zou toch veel eerlijker
en dapperder van de hele regio zijn als men zei dat de gehele gemeente Nieuw-Ginneken
erbuiten werd gehouden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik begrijp heel goed dat de oplossingsrichting die ik hier aangeef en
die mij door een vertegenwoordiger van het provinciebestuur van Noord-Brabant
wordt aangereikt als de naar zijn oordeel op dit moment meest begaanbare weg,
hier in deze Kamer leidt tot gevoelens van ongemak en onbehagen. Dat levert
het bij mij ook op. Ik zal dat niet ontkennen. Ik vind wel dat niet gezegd
kan worden dat sprake is van minachting van degenen die in dit proces betrokken
zijn. Dat is een kwalificatie die niet past in de wijze waarop wij hier met
elkaar proberen om voor een lastig element in de besluitvorming een begaanbare
oplossing te vinden. Als op deze wijze van de kant van het provinciebestuur
van Noord-Brabant een handreiking wordt gedaan om een oplossing te zoeken,
dan vind ik dat ik erop mag vertrouwen dat het in de komende jaren tot een
aanvaardbare oplossing leidt. Het provinciebestuur van Noord-Brabant is ook
niet gek, dat heeft goed geluisterd naar het debat dat hier is gevoerd. Het
zal ongetwijfeld met de gevoeligheden van dit debat in het vervolgtraject
rekening wensen te houden.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De staatssecretaris legt onze deze handreiking voor als serieuze mogelijkheid
die wij moeten wegen. Het feit dat wij een moeilijke discussie op dit punt
voeren, geeft al aan hoe gevoelig het ligt. Gelet daarop, kun je de mensen
in het betrokken gebied niet wederom opzadelen met een verlenging van de periode
van onzekerheid wat betreft hun toekomstige positie. Op die manier blijft
voor hen boven de markt hangen of Baarle-Nassau wel of niet zelfstandig wordt
of dat ze wel of niet onder Breda zullen vallen. Gelet op de ernst van het
debat op dit punt vind ik niet dat wij de keuze moeten maken waarop de staatssecretaris
doelt, zeker als wij de mensen op een zorgvuldige wijze zekerheid
willen bieden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Ik begrijp heel goed dat dit een punt van zorg is. Ik realiseer mij dat.
Ik ben er zelf ook absoluut geen voorstander van om in korte tijd veel herindelingsdiscussies
achter elkaar te voeren of boven de markt te hebben. Ik vind dat wij met elkaar
de energie in de verkeerde zaken aan het steken zijn als wij daar alleen maar
mee bezig kunnen zijn. Geen misverstand daarover. Als het echter zo is dat
de provincie Noord-Brabant in de komende jaren in de gaten houdt wat er in
het desbetreffende gebied gebeurt en beoordeelt of de situatie aldaar nog
een tijd kan doorgaan of dat er echt reden is om snel in te grijpen, als zij
over drie of vier jaar tot de conclusie komt dat het op de langere termijn
weliswaar anders moet maar dat het bijvoorbeeld op grond van bepaalde overwegingen
verstandig is om nog een paar jaar te wachten, dan mag ik aannemen dat dergelijke
elementen van de kant van de provincie bij de beoordeling kunnen worden betrokken.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik vind dat de staatssecretaris een verdienstelijke poging doet om een
route naar de toekomst uit te stippelen, met alle bezwaren die overigens ook
daaraan weer vastzitten, maar dat laatste erkent zij ook. Ik heb in dit opzicht
overigens een vraag aan collega Verhagen. Hij pleit voor een zelfstandige
gemeente Bakel met 8000 inwoners. Uit zijn beoordeling van de kleine groene
gemeenten valt te beluisteren dat ook hij die gemeenten in feite te klein
vindt. Ik zou van hem dan ook graag op dat punt een nadere verduidelijking
krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Verhagen (CDA):
 
 De fractie van het CDA heeft heel nadrukkelijk aangegeven dat zij voor
een zelfstandig Baarle-Nassau is, omdat de bestuurlijk-juridische knelpunten
die je anders zou oplossen, niet opwegen tegen de veel grotere knelpunten
die je er door realiseert. Dat staat voor ons buiten kijf. Wat betreft het
aantal inwoners van de groene gemeenten die de heer Remkes voor ogen heeft,
heeft men mij niet horen zeggen dat ze geen positie zouden hebben om te kunnen
overleven en om hun taken naar behoren te kunnen doen. Men heeft mij wel horen
zeggen dat gelet op de samenhang van het gebied, het noodzakelijk is om Nieuw-Ginneken
daarbij te betrekken, ook in relatie tot de overeenkomende problematiek in
dit gebied.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Van de Vondervoort:
 
 Voorzitter! In reactie op mevrouw Nijpels wil ik zeggen dat ik inderdaad
een aantal varianten van inhoudelijke oplossingsrichtingen voor die groene
gemeenten heb aangegeven in mijn antwoord in eerste termijn. Ik zou dat niet
hebben gedaan als ik dat in strijd vond met mijn eigen uitgangspunten. Dat
mag vanzelf spreken. De oplossingsrichtingen die ik heb aangegeven als mogelijkheden,
zijn oplossingen die kunnen passen binnen de beleidsuitgangspunten, zoals
die er liggen.
 
 De heer Schutte heeft nog eens aangegeven dat als het gaat om Heimolen
hij van mening is dat waar wij hier praten over een aanpassing op een bestaande
gemeente in plaats van het in stand laten van een bestaande gemeente, overwogen
zou kunnen worden om dat dan ook maar niet te doen. Natuurlijk zou dat overwogen
kunnen worden, maar ook in de provinciale voorstellen is dat overwogen en
is de conclusie uiteindelijk geweest dat het moet worden gedaan, zoals het
nu in het wetsvoorstel is opgenomen. Ik vind dat, ondanks het feit dat iets
ook anders zou kunnen, de overwegingen zoals die zijn gegeven van de kant
van de provincie en door mij zijn overgenomen in het wetsvoorstel, voldoende
zijn om vast te houden aan het provinciale plan. De overweging om het anders
te doen, is onvoldoende om af te wijken van het provinciale plan.
 
 Ik heb gezien dat er een gewijzigd amendement is over de grenscorrectie
Zevenbergschen Hoek van de heren Van Heemst, Remkes, Hoekema en Verhagen.
Dat amendement vind ik acceptabel. Wat betreft de grenscorrectie westtangent/Hulten
moeten wij aan het eind maar even controleren of alles wat er nu ligt wel
correct is. De bedoeling is echter volstrekt helder. De kern Hulten ten westen
van het tangent blijft bij Gilze en Rijen. De bewoning die tussen de tangent
en de grenzen van de huidige gemeente Tilburg liggen, wordt met het tangentgebied
aan de gemeente Tilburg toegevoegd. Als dat de bedoeling is, vind ik dit een
acceptabele grenscorrectie.
 
 Op het amendement over Bruggerhuizen ben ik in eerste termijn al voldoende
ingegaan. Ik laat het oordeel daarover graag aan de Kamer over.
 
 Ik wil toch nog maar even ingaan op de Europese gemeenten. De Kamer heeft
wat teleurgesteld gereageerd op mijn reactie op de kwestie van die Europese
gemeenten. Met alle respect, maar ik heb er toch zo'n hekel aan om hier de
suggestie te wekken dat er iets moois komt, als niemand een begin van een
idee heeft dat het waar zou kunnen worden. Dat is de reden dat ik er zo op
heb gereageerd. Dat is niet omdat ik niet de bereidheid heb om na te denken
over de vraag hoe in grensoverschrijdende omstandigheden samenwerkingsvormen
kunnen worden verbeterd ten gunste van mensen die in dat grensgebied wonen
en werken. Natuurlijk ben ik daartoe bereid en natuurlijk ben ik bereid om
ook in overleg met mijn Belgische collega's en vertegenwoordigers van de Belgische
gemeenten te kijken of er mogelijkheden zijn om hier iets te doen. Ik vind
echter echt dat als het gaat om de vraag of je hier een Europese gemeente
kan maken, je moet weten waar je het uiteindelijk over hebt. Ik zeg graag
toe dat ik in overleg met al diegenen die met dat idee bezig zijn, zal kijken
of er serieus een opening is te vinden om een versterking te geven aan de
samenwerking in het grensoverschrijdende gebied. Dat doe ik graag, maar dan
wel tegen de achtergrond van wat ik daar zojuist over zei.
 
 De heer Van Heemst heeft nog eens benadrukt hoe de ruimtelijke armslag,
de ruimtelijke overwegingen een rol spelen in het herindelingsbeleid en hoe
elementen die hij als verwevenheid kwalificeert, wat beter aangeeft dan het
begrip "draagvlak" waar wij het uiteindelijk over hebben, van belang zijn
in het beleidskader voor de gemeentelijke herindeling. Ik ben blij met die
interpretatie, die toelichting. Hetgeen wij hier realiseren, zet de toon,
zowel voor het C20-beleid als voor de wijze waarop versterking van gemeenten
in het landelijk gebied tot stand kan komen.
 
 Ik wijs erop dat op een aantal plekken, bijvoorbeeld in de Kempen en in
het land van Heusden en Altena, uiteindelijk de constatering dat
de overwegingen om af te wijken van het provinciale plan eigenlijk niet sterk
genoeg zijn, een minstens zo relevante factor in de discussie is geweest als
de inhoudelijke argumenten, los van alle nuances inzake de Kempen en het land
van Heusden en Altena die naar voren zijn gekomen. Ik heb daar goed oog voor
gehad.
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma heeft mij gevraagd wat ik precies bedoelde
met te kleine gemeenten. Voorzitter! Het inwonersaantal en ook de ruimte spelen
inderdaad een rol. Daarnaast speelt een rol of een gemeenten met haar ambtelijke
en bestuurlijke organisatie in staat is om voldoende kwaliteit, differentiatie,
specialisatie en algemene bestuurskracht te garanderen om in de toekomst goed
te functioneren.
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma heeft er ook op gewezen dat er eigenlijk
sprake is van een eenrichtingsverkeer als het gaat om de versterking van het
stedelijk gebied. Zij vroeg zich af of ook versterking van het landelijk gebied
tot de mogelijkheden behoort. Voorzitter! Voor mij is dat bijna een retorische
vraag. Ik ben mijn betoog in eerste termijn begonnen met aan te geven dat
ik twee soorten actie heb ondernomen ten opzichte van het provinciale plan;
enerzijds leidde dat tot een vergaande versterking dan de provincie had voorzien
in het stedelijk gebied en anderzijds tot samenvoeging van een aantal kwetsbare
landelijke gemeenten met andere gemeenten, zodat ook daar versterking plaatsvindt.
Ik vind het van belang dat gemeenten in het landelijk gebied voldoende bestuurskracht,
kwaliteit en samenhang voor de toekomst hebben.
 
 Er is discussie mogelijk over de beantwoording van de vraag waar per situatie
de grens wordt gelegd. Wat mij betreft, dienen alle gemeenten in een positie
te zijn of te worden gebracht dat zij beschikken over de randvoorwaarden voor
voldoende bestuurskracht en kwaliteit om de komende 25 jaar de taken aan te
kunnen. Ik maak op dat punt geen onderscheid tussen stedelijke en landelijke
gemeenten.
 
 De heer Verhagen heeft geprobeerd om uit te leggen – vanuit zijn
positie is dat begrijpelijk, want de koppen in de pers spreken voor zich –
dat het beleidskader onderuit is geschoffeld. Ik ben van oordeel dat dit niet
het geval is. Ik zal niet ontkennen dat er op één punt, ook
als je kijkt naar de besluitvorming, een accent is gelegd dat afwijkt van
hetgeen ik had voorgesteld, maar het is absoluut niet waar dat het beleidskader
als geheel onderuit is geschoffeld. Ik voel mij ook absoluut niet geroepen
om er afstand van te nemen. Ik vind wel dat het mijn verantwoordelijkheid
is om, gehoord het debat in de Kamer, een aantal elementen dat aan de orde
is geweest, te betrekken bij de verdere voorbereiding van andere voorstellen.
Ik heb er in het geheel geen moeite mee om dat te doen.
 
 De heer Verhagen heeft gereageerd op het amendement inzake het onderwijs.
In eerste termijn hebben wij gesproken over het soort problemen dat daarbij
een rol speelt. Ik hoop dat de bereidheid om het amendement te accepteren,
het probleem voor de korte termijn oplost. Dit biedt ruimte voor een oplossing
op lange termijn. Het doel is het voorkomen van een kettingreactie van opheffing
van scholen in kleinere gebieden. Wellicht kunnen de nieuwe gemeenten dit
probleem op een goede manier het hoofd bieden.
 
 Voorzitter! Ik wil ten slotte tot een afronding komen. Ik heb geprobeerd
aan te geven op welke wijze ik omga met de verantwoordelijkheid om hier gezamenlijk
tot wetgeving te komen. Ik heb ook geprobeerd aan te geven dat er wat mij
betreft momenten kunnen zijn waarop je zegt: ik had het liever een tikkeltje
anders gehad, maar ik vind het acceptabel. Op het moment dat ik voorstellen
doe, is het mijn verantwoordelijkheid om vanuit een consistente lijn die voorstellen
hier te beredeneren, te beargumenteren en te verdedigen en tegelijkertijd
de ruimte te laten om in het debat met de Kamer tot conclusies te komen.
 
 Wat die conclusies betreft ziet het ernaar uit dat het voorstel waar we
het hier over hebben, behoudens een enkele grenscorrectie die ook nog zal
worden aangebracht, in tegenstelling tot het wetsvoorstel zoals ik het hier
in eerste instantie had neergelegd, er niet toe leidt dat er in plaats van
114 gemeenten in Brabant 67 zullen staan maar 71. Voorwaar, dat is toch geen
aanpassing waarvan je zou moeten zeggen: hier gebeurt niets. Het blijft historisch
gezien een zeer omvangrijk wetsvoorstel, waarbij er op onderdelen ten opzichte
van het provinciale plan, als het gaat om het stedelijk gebied, sprake is
van een forse opschaling ook in het eindresultaat. Het is een wetsvoorstel
waarvan je kunt zeggen dat over het geheel genomen de mogelijkheden voor de
landelijke gemeenten om de komende jaren hun verantwoordelijkheid waar te
kunnen maken, in volle omvang aanwezig is. Ik meen dat dat een resultaat is
waar zowel regering als parlement zich mee kan laten zien.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, aanstaande woensdag te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wens u allen, ook diegenen die voor zo lange tijd op de tribune onze
gasten zijn geweest, een goed pinksterweekend.
 
 
 
 
 
 Sluiting 18.16 uur
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-85-5736-5765.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl