Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met de wijziging van het stelsel van de rechterlijke toetsing van vrijheidsontnemende maatregelen (28749); - Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000, houdende verlenging van de tijdelijkheid van de verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd (29224)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 1784-1792

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

01-07-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 33, pagina 1784-1792

15-06-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28749Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29224Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels ter vergroting van de kenbaarheid van publiekrechtelijke beperkingen ten aanzien van onroerende zaken (Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken) (28218)Pagina 1776-1784
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met de wijziging van het stelsel van de rechterlijke toetsing van vrijheidsontnemende maatregelen (28749); - Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000, houdende verlenging van de tijdelijkheid van de verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd (29224)Pagina 1784-1792
Voortzetting van het debat over het thema Arbeid en ziektePagina 1812-1834
Presentie en opening (dinsdag 15 juni 2004)Pagina 1747-1747
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Provinciewet en de Gemeentewet in verband met aanpassing van de procedure tot benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester (29012)Pagina 1792-1801
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging en aanvulling van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met terroristische misdrijven (Wet terroristische misdrijven) (28463)Pagina 1762-1776
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging en aanvulling van de Wet op de identificatieplicht, het Wetboek van Strafrecht, de Algemene wet bestuursrecht, de Politiewet 1993 en enige andere wetten in verband met de invoering van een identificatieplicht van burgers ten opzichte van ambtenaren van politie aangesteld voor de uitvoering van de politietaak en van toezichthouders (Wet op de uitgebreide identificatieplicht) (29218)Pagina 1747-1762
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met de wijziging van het stelsel van de rechterlijke toetsing van vrijheidsontnemende maatregelen (28749); - Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000, houdende verlenging van de tijdelijkheid van de verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd (29224)Pagina 1801-1812

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van de wetsvoorstellen:Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met de wijziging van het
stelsel van de rechterlijke toetsing van vrijheidsontnemende maatregelen (28749);Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000, houdende
verlenging van de tijdelijkheid van de verblijfsvergunning asiel voor bepaalde
tijd (29224).De voorzitter:Ik heet minister Verdonk van harte welkom.De beraadslaging wordt geopend.De heer Middel (PvdA):Voorzitter. De fractie van de Partij van de Arbeid wil beide wetsvoorstellen
in drie delen behandelen. Het is natuurlijk onlogisch om twee wetsvoorstellen
in drie delen te behandelen, maar het gaat erom dat ik over beide wetsvoorstellen
enkele opmerkingen wil maken en wil eindigen met een conclusie met betrekking
tot beide wetsvoorstellen. Die conclusie zou je als breed kunnen aanmerken,
omdat zij ook betrekking heeft op het door de minister voorgestane beleid.Voorzitter. Ik begin mijn betoog met opmerkingen over het wetsvoorstel
Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met de wijziging van het
stelsel van rechterlijke toetsing van vrijheidsontnemende maatregelen. Bij
de invoering van de Vreemdelingenwet tijdens het tweede kabinet-Kok is bepaald
dat in gevallen van vreemdelingenbewaring de tot dan vaak voorkomende willekeur
vermeden en voorkomen moest worden. Dat betekende een actievere opstelling
van de rechter via een vroege en herhaalde rechterlijke toetsing. Nu klaagt
de regering dat de vreemdelingenkamers bij de rechtbanken, die toch al overbelast
waren, het vanwege die toetsing veel te druk krijgen. Er wordt in dit verband
gesproken over 40% van de totale capaciteit. Daarom is dit wetsvoorstel ingediend
en hiermee wordt de klok teruggedraaid.Eerlijkheidshalve moet ik zeggen dat de Partij van de Arbeid-fractie niet
zo onredelijk is als hier en daar wel wordt gedacht. Wij kunnen namelijk een
eind, maar niet helemaal, meegaan met de redenering dat de oorspronkelijke
termijnverkorting van 28 naar 3 dagen de vreemdelingenkamers enigszins in
de problemen bracht. Het is echter merkwaardig dat een tijdelijk capaciteitsprobleem
aanleiding is om de wet te veranderen. De regering moet zelf in de memorie
van antwoord beamen dat vanaf volgend jaar het capaciteitsprobleem eigenlijk
niet meer speelt. Dat heeft dan vooral te maken met de sterke daling van het
aantal asielaanvragen en het daaraan gerelateerde aantal gevallen van vreemdelingenbewaring.
Sterker, de regering denkt zelfs aan afbouwen van de capaciteit bij de vreemdelingenkamers
bij de rechtbanken vanaf 2006. Dus de drang en de ernst om met deze maatregel
te komen zijn er eigenlijk niet meer. Verder heeft deze minister in november
jongstleden bij de behandeling van een andere wijziging van de Vreemdelingenwet,
waarmee de adviescommissie bij bezwaar werd ingeschakeld, in deze Kamer het
boetekleed aangetrokken en in onze richting toegezegd dat het niet meer voor
zou komen dat om bureaucratische redenen een wetswijziging zou worden voorgesteld.
Nu gebeurt het doodleuk weer. Dat kan dus niet.Daar komt bij dat het hier om vreemdelingen gaat die de wet op geen enkele
wijze hebben overtreden. Zij zijn hier illegaal – dat is in Nederland
niet strafbaar – of zij hebben een afwijzing gekregen
op hun aanvraag om een verblijfsvergunning. Ook daarmee zijn zij niet strafbaar.Bekend is dat van de vrijheidsontnemende maatregelen in 2003 zo'n 10%
door de rechter werd opgeheven. Als tijdens de bewaring uitzetting niet mogelijk
blijkt, wordt de bewaring beëindigd. Dit gebeurde in 2003 bij zo'n 4,5%
van het aantal mensen dat in bewaring was gesteld. De minister geeft in de
memorie van antwoord aan dat zij de bevoegdheid heeft om in die gevallen alsnog
een verblijfsvergunning te verstrekken, maar merkwaardigerwijs deelt zij ons
niet mee hoe vaak zij dat ook gedaan heeft. Het gaat ons er vooral om dat
niet duidelijk is hoe vaak zij dit heeft nagelaten alsmede om welke redenen
dat is gebeurd. Het kan zijn dat ik er overheen heb gelezen, maar dat lijkt
mij sterk.Verder blijkt dat gemiddeld 165 personen langer dan zes maanden in vreemdelingenbewaring
worden vastgehouden, terwijl in de jurisprudentie wordt gesteld dat de duur
van zes maanden het maximaal toelaatbare is. Kortom, dit zorgt allemaal voor
vragen en ik hoop dat die te beantwoorden zijn. Ik vrees van niet, maar dat
horen wij dan wel.Verder lijkt het voorstel in strijd te zijn met artikel 5, lid 4, van
het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Dat bepaalt dat een speedy
trial – ik weet niet waarom men hiervoor weer Engels gebruikt –
nodig is om de wettelijke grondslag te bepalen op grond waarvan de vrijheid
ontnomen of beperkt wordt. Artikel 15 van de Grondwet en artikel 31, lid 2,
van het Vluchtelingenverdrag spreken zich met betrekking tot burgerlijke vrijheden
in soortgelijke zin uit.Kortom, hoe je het ook wendt of keert en hoe je er ook tegen aankijkt,
objectief moet worden geconstateerd dat de rechtsbescherming van vreemdelingen
in het geding is. De minister stelt daartegenover dat onze kritiek niet houdbaar
is, omdat op elk gewenst moment tegen de vrijheidsontnemende maatregelen beroep
kan worden ingesteld. Dat laatste bestrijden wij niet, maar daar gaat het
niet om. Het is ook geen antwoord op hetgeen wij naar voren hebben gebracht.
De minister maakt niet aannemelijk dat de door ons geconstateerde aantasting
van de rechtsbescherming van vreemdelingen die de wet op geen enkele wijze
hebben overtreden niet plaatsvindt.Wij wijzen nog op een ander aspect waarop juist door de Eerste Kamer moet
worden gelet, want wij doen hier niet de discussie aan de overkant over. Het
betreft de zorgvuldigheid. De minister kan van alles en nog wat willen en
dat vervolgens met verve en daadkracht verkondigen – dat kan zij inderdaad
goed – en er ook nog politiek draagvlak voor vinden. Op zichzelf is
daar helemaal niets mis mee, want het is een kwestie van keuzes maken in een
voor haar op dit moment gunstig politiek klimaat. Wij kunnen haar evenmin
euvel duiden dat er ook nog de nodige retoriek aan te pas komt. In haar positie
zouden wij hetzelfde doen, althans wat de manier waarop betreft.De inhoud is een ander verhaal. Het wordt problematisch als de uitvoerbaarheid
van het beleid fundamentele discussies en grote vraagtekens oproept, bijvoorbeeld
bij het ontbreken van maatschappelijk draagvlak zoals bij het uitzettingsbeleid
of als de rechtsbescherming in het geding is, terwijl er een nieuwe interpretatie
plaatsvindt van door ons land ondertekende internationale verdragen. Dat gebeurt
bij dit wetsvoorstel. Kortom, onze conclusie is niet anders dan dat de kwaliteit
van wetgeving met dit voorstel ernstig in het gedrang komt.Ik ga door met het wetsvoorstel waarmee de tijdelijkheid van de verblijfsvergunning
asiel wordt verlengd van drie naar vijf jaar, waarmee wordt aangesloten bij
dezelfde termijn die daarvoor in reguliere, dus niet-asielzaken staat. Bij
de invoering van de nieuwe Vreemdelingenwet is bepaald dat in het vervolg
in eerste instantie alleen nog tijdelijke verblijfsvergunningen aan asielzoekers
worden verstrekt, dus ook voor spijkerharde gevallen conform het Vluchtelingenverdrag.
Daar hebben wij destijds zelf voor gekozen, althans de meerderheid van de
Kamers. Als er na een periode van drie jaar geen aanleiding is hetzij in het
land van herkomst, hetzij in het gedrag van de asielzoeker om de bescherming
aan de betrokken asielzoeker te beëindigen, krijgt deze een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd. Daarmee kan de betrokkene zijn leven in ons land hervatten,
dus onderwijs volgen en betaald werk verrichten; kortom, ernst maken met integratie,
waar wij allen volstrekt terecht de mond vol van hebben. Hij kan ook een naturalisatieverzoek
indienen, dat na nog een paar jaar wachten vrijwel altijd wordt ingewilligd.Laten wij er geen doekjes om winden. Dit wetsvoorstel is door rechts doorgevoerd
om alsnog voor elkaar te krijgen wat bij de invoering van de Vreemdelingenwet
2000 en diverse keren daarvoor en ook daarna niet lukte. Dankzij de ChristenUnie
was er toen een "linkserige" meerderheid – je kunt D66 op dit moment
niet meer links noemen – in de Tweede Kamer die dat wist tegen te houden.
Die is er nu niet meer, zo zeg ik met enige spijt. Daarmee is precies het
politieke draagvlak van dit moment aangegeven.Ik kom bij de inhoud van de wet. De PvdA-fractie heeft al eerder, blijkbaar
tevergeefs, in de schriftelijke voorbereiding aangegeven dat je asielaanvragen
en reguliere aanvragen niet te gemakkelijk met elkaar moet vergelijken. Asielzoekers
komen hier omdat zij in hun land van herkomst gevaar lopen, zo stellen zij.
Hier wordt onderzocht of dat inderdaad het geval is. Reguliere aanvragers
komen naar ons land vanwege andere motieven; denk aan gezinsvorming en -hereniging
en arbeid. Je moet die twee dus niet met elkaar willen vergelijken.Als het asielzoekers vanaf het begin duidelijk is dat zij zonder meer
vluchteling in de zin van het Vluchtelingenverdrag zijn, moeten zij vijf jaar
wachten alvorens duidelijk is of zij hier mogen blijven. Dat is buitengewoon
ongunstig voor hun inburgering. Dat kan de minister niet willen, gelet op
haar eerdere uitspraken over inburgering. In artikel 34 van het Vluchtelingenverdrag
wordt bepaald dat een zo spoedig mogelijke naturalisatie mogelijk moet zijn.
Ik spreek nu over de spijkerharde gevallen. Volgens de minister in haar memorie
van antwoord zijn evidente vluchtelingen zeker van een definitieve verblijfsvergunning.
Dat is mooi, maar de Vreemdelingenwet laat ook de evidente vluchteling drie
jaar in het ongewisse over de grondslag van de tijdelijke verblijfsvergunning.
Voor degenen die zich verbazen over deze inconsistentie en inconsequentie
zeg ik erbij dat indertijd gekozen is voor eenvormigheid in de volgtijdelijke
statusverlening om onnodig, tijdrovend en duur doorprocederen naar
een hogere status te voorkomen. Dat neemt niet weg dat mensen die spijkerhard
aantoonbaar vluchteling zijn, nog langer in het ongewisse zijn over hun status.
Drie jaren van onzekerheid en niets mogen doen, zoals betaald werken of een
opleiding volgen, worden nu dus vijf jaren. Zo worden toe te laten asielzoekers
op een nog grotere afstand van onze samenleving gezet. Dat is in strijd met
het Vluchtelingenverdrag, dat in artikel 34 stelt dat er voor verdragsvluchtelingen
een zo spoedig mogelijke naturalisatie bewerkstelligd moet worden.Ik plaats een volgende kanttekening. Zowel de Adviescommissie voor vreemdelingenzaken
als de Nederlandse Orde van Advocaten – niet de minste club, voor zover
ik dat kan overzien – wijst op een verzwaring van de bewijspositie van
de vreemdeling. Na vijf jaren verblijf in Nederland moet de asielzoeker alsnog
aannemelijk maken dat hij met recht en rede als vluchteling moet worden bestempeld.Op zichzelf valt te begrijpen dat de regering minder kansrijke asielzoekers
en degenen die onder een categoriale bescherming vallen en dus volgens het
landenbeleid een tijdelijke vergunning hebben gekregen, minder kans op een
definitieve verblijfsvergunning wil laten maken. Het aantal neemt trouwens
sterk af, vanwege het hoge percentage afdoeningen in het aanmeldcentrum. Ik
heb begrepen dat dat inmiddels tussen de 50 en 60 ligt. Als je eenmaal een
verblijfsvergunning hebt, kan die niet of nauwelijks meer worden ingetrokken.
Wij hebben daar voorbeelden van gezien. Wanneer niet binnen drie, maar binnen
vijf jaar een bepaald land van herkomst veilig verklaard kan worden, wordt
dus voorkomen dat asielzoekers na drie jaar een definitieve verblijfstitel
krijgen, terwijl binnen twee jaar daarna geconstateerd kan worden dat dat
eigenlijk niet nodig was.Op zichzelf klinkt de redenering logisch, maar zij kent ook een andere
kant. Op die andere kant gaat de minister niet in. In de eerste plaats houden
wij twijfelachtige gevallen hier twee jaar langer dan nodig. Waar eerst na
drie jaar de tijdelijke bescherming kon worden opgeheven, wordt dit nu de
facto vijf jaar. Ooit hadden wij het voornemen om tot een jaarlijkse toets
over te gaan, maar in de praktijk komt daar buitengewoon weinig van terecht,
omdat de bureaucratie dat niet aankan. Om het mooi te zeggen: logistieke redenen
maken dat onmogelijk.In de tweede plaats resulteert het wetsvoorstel in het tegendeel van wat
beoogd wordt. Minder kansrijke asielzoekers die wel de aanmeldprocedure overleven,
alsmede degenen die een beroep doen op categoriale bescherming, zullen eerder
voor Nederland als bestemming kiezen, aangezien zij hier zo goed als zeker
vijf jaar kunnen blijven. Van de ervaringen met het huidige uitzettingsbeleid
weten wij hoe de samenleving reageert als mensen na een langdurig verblijf
de wacht wordt aangezegd, zeker als er ook nog eens snoezige vernederlandste
kindertjes in het geding zijn.Onze conclusie is dat de minister wel van alles kan willen, maar dat dat
niet betekent dat het ook uitvoerbaar is. Sterker nog, op termijn lijkt het
paard achter de wagen gespannen te worden.Ik eindig met een algemene conclusie naar aanleiding van deze twee wetsvoorstellen,
maar het mag ook breder worden gezien. Deze minister heeft lef. Zij staat
voor haar zaak. Met deze minister is het doorgaans niet gemakkelijk discussiëren.
De vorige keer vroeg ik haar in tweede termijn om eens los te komen van wat
al die ambtenaren voor haar hebben opgeschreven of misschien moet ik zeggen:
haar hebben voorgeschreven. Het zou goed zijn als wij gewoon eens op basis
van argumenten en redeneringen met elkaar van gedachten kunnen wisselen. Juist
in de senaat moet dat kunnen. Het is indertijd niet gebeurd. De minister weet
donders goed dat zij op grond van het regeerakkoord een politieke meerderheid
heeft voor haar beleid. Daarmee denkt zij het gelijk aan haar zijde te hebben.
Zo gaat het vaak in de politiek: wie de macht heeft, heeft het bij het rechte
eind. Niet dat dit altijd zo is, maar dat lijkt er verder niet toe te doen.
Over de uitvoerbaarheid van haar beleid – dat is iets waar met name
deze Kamer op behoort te letten – wenste de minister in de Tweede Kamer
niet of nauwelijks te praten aangezien dat volgens haar enerzijds onverstandige
effecten oproept en anderzijds het door haarzelf gekoesterde imago van een
daadkrachtig bewindspersoon aantast. Het vastgestelde beleid is de leidraad
en de implementatie komt vanzelf wel. Of niet dus. Of, zoals de Hoge Commissaris
voor de Vluchtelingen van de VN het onlangs in de Volkskrant verwoordde –
ik citeer nu de heer Lubbers –: "Die 26.000 asielzoekers gaan dus niet
weg." Dat ging over het uitzettingsbeleid maar het principe is precies hetzelfde.
Telkens zie je dat het beleid een beetje wordt uitgevoerd en dat het dan weer
stokt. Of omdat de samenleving het niet pikt. Of omdat de lagere overheden
hun medewerking weigeren. Of omdat de onafhankelijke rechter tussenbeide komt.
Of omdat er bij de uitvoering iets verschrikkelijks gebeurt. Doden. Teruggestuurden
die in hun veilig verklaarde land van herkomst verdwijnen of die, zoals het
daar wordt genoemd – ik denk aan Turkije een aantal jaren geleden –
zelfmoord hebben gepleegd. Intussen heeft de Raad van Europa besloten een
onderzoek in te stellen naar het uitzettingsbeleid van Nederland. Dat is de
lijn die wij zien en waarvan wij hopen dat de minister die ook ziet.Ik zou het beleid van de minister niet graag willen aanvallen vanwege
het ontbreken van humaniteit. Ik zou dat een beetje ongepast en zelfs wat
opportunistisch vinden. Ik wil ook niet treden in de voetsporen van oud-bewindspersonen
die toch beiden de kans hebben gehad om het allemaal veel beter te doen. Er
is al genoeg hypocrisie in de politiek en ik heb geen zin om er nog wat aan
toe te voegen. Mijn conclusie is wel dat het beleid van de minister op de
punten uitvoerbaarheid en zorgvuldigheid tekortschiet. Daar is nog veel te
winnen. Wij hopen dat wij in die opvatting die ik beargumenteerd heb aangetoond,
GroenLinks, de SP en de ChristenUnie, die nu helaas schittert door afwezigheid,
aan onze zijde vinden. Wij hopen ook dat D66 – nu ook afwezig –
terugkeert naar waar zij zo lang met zoveel overtuiging stond. De VVD vindt
het blijkbaar allemaal wel best, want zij heeft niet meegedaan aan de schriftelijke
voorbereiding. Hopelijk slaat dat nog om. Ik doe verder een appel op de CDA-fractie
om juist op de punten uitvoerbaarheid en zorgvuldigheid met ons mee te willen
denken. Als dat gebeurt, moet het vreemd lopen om niet tot een gezamenlijke
conclusie te komen.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Voorzitter. Het gaat vanmiddag over twee wijzigingen van de Vreemdelingenwet
die beide grote verslechteringen betekenen voor de vreemdelingen c.q. vluchtelingen
die het betreft. Ik begin met de rechterlijke toetsing van vrijheidontnemende
maatregelen, zoals dat zo mooi heet als je opgesloten wordt. Op dit moment
toetst de rechter binnen tien dagen, namelijk drie plus zeven, of het rechtmatig
is dat een vreemdeling opgesloten zit. Als het aan dit kabinet en aan deze
minister ligt, kan een vreemdeling binnenkort 32 dagen opgesloten zitten voordat
er überhaupt enige toets plaatsvindt. Zoals wij allemaal weten, is een
vreemdeling geen misdadiger, terwijl bij verdachten van misdrijven binnen
vier dagen wordt getoetst of opsluiting terecht is. Een vreemdeling is straks
dus een stuk slechter af dan iedere verdachte.Bij een dusdanige ingreep zou je verwachten dat er stevige inhoudelijke
argumenten aan ten grondslag liggen. Niets is echter minder waar. Het wetsvoorstel
dat wij vanmiddag hier behandelen is louter ingegeven door capaciteitsproblemen
bij de vreemdelingenkamers. Mijn fractie vindt dat werkelijk van de zotte.
Het gaat tenslotte over mensen. Ik hoop van harte dat wij hier als Eerste
Kamer een stokje voor steken. Er worden precedenten geschapen als dit voortaan
een normale grond wordt voor een wetswijziging. Wij hebben opmerkelijk genoeg
al eens een overeenkomstige kwestie aan de hand gehad met deze minister. Collega
Middel verwees hier ook al naar. Er was eind oktober 2003 een debat over het
inwinnen van advies bij de Adviescommissie vreemdelingenzaken. Er lag toen
een wetswijziging voor om de verplichte adviesinwinning af te schaffen wegens
capaciteitsproblemen bij de adviescommissie. De minister trok in de loop van
dat debat het boetekleed aan. Zij had de situatie van haar voorganger georven
en ze beloofde dat het eens maar nooit weer was. De minister zei letterlijk –
ik citeer de Handelingen van 28 oktober 2003 –: "Ik ben het met
u eens dat deze situatie geen schoonheidsprijs verdient. Ik stel mij voor
dat het in de toekomst niet weer gebeurt."Belofte maakt schuld. De minister kan bij het wetsvoorstel dat vanmiddag
voorligt, niet zeggen dat zij het van haar voorganger georven heeft. Sterker
nog, de huidige snelle rechterlijke toetsing geldt pas sinds de Nieuwe vreemdelingenwet
en er waren duidelijke inhoudelijke en Europeesrechtelijke redenen om deze
snelle rechterlijke toetsing in te voeren. Zijn deze nu ineens verdwenen?
Daar gaat het niet eens meer over, want er zijn capaciteitsproblemen. Deze
capaciteitsproblemen zouden trouwens weleens erg mee kunnen vallen de komende
jaren, gezien de zeer sterke daling van het aantal asielverzoeken. De minister
zegt in de schriftelijke voorbereiding echter dat zij van plan is om veel
meer mensen te gaan oppakken en opsluiten, zodat er dan wel degelijk capaciteitsproblemen
zijn. Dit argument verontrust mijn fractie zeer. Wij nemen aan dat zowel vanuit
het christen-democratische als het liberale gedachtegoed niet mee te gaan
is in deze redenering. Immers, de waarborgen van gedetineerden worden dan
afgebroken, louter en alleen omdat het kabinet van plan is meer gedetineerden
te creëren.De minister stelt in de verdediging van het wetsvoorstel dat opgesloten
vreemdelingen altijd zelf kunnen vragen om een toetsing. Zij hoeven immers
geen 42 dagen te wachten op de verplichte toetsing. Ik vraag mij werkelijk
af of de minister weet over welke mensen en omstandigheden zij het heeft.
Een gezin komt aan op Schiphol en wordt meteen opgesloten. Deze mensen spreken
de taal niet, hebben geen telefoonnummers, kennen hun rechten niet en zijn
soms volkomen getraumatiseerd. Ziet de minister deze mensen zelf een rechterlijke
toetsing in gang zetten? Nee, want anders zouden ook met dit wetsvoorstel
die capaciteitsproblemen niet zijn opgelost. Ik vraag de minister daarom dit
wetsvoorstel serieus te heroverwegen.Voorzitter. Ik kom bij het tweede wetsvoorstel, de verlenging van de tijdelijkheid
van de verblijfsvergunning voor asiel voor bepaalde tijd. Vluchtelingen moeten
voortaan vijf in plaats van drie jaar wachten voor zij zeker weten of zij
hier definitief mogen blijven. Het argument van het kabinet is eenvoudig:
er kan dan twee jaar langer gewacht worden of het land van herkomst misschien
toch nog veilig en rustig wordt, zodat de vluchteling dan alsnog kan worden
teruggestuurd.Eerst een vraag over de feiten. Volgens een vorige staatssecretaris wordt
met de driejaarstermijn van 8% van de vluchtelingen de tijdelijke status niet
omgezet in een definitieve. Wat verwacht de minister van de verlenging van
de tijdelijkheid van drie naar vijf jaar? In hoeveel procent van de gevallen
wordt het tussen die drie en vijf jaar alsnog veilig in een land? Volgens
de minister loopt Nederland met vijf jaar tijdelijkheid beter in de pas met
Europa. Ik vraag mij af of dit een argument is. Bij mijn weten stelt Europa
minimumnormen en geen maximumnormen. Wij moeten met zijn allen niet de spiraal
naar beneden gaan volgen. Uit de beantwoording van de schriftelijke vragen
blijkt duidelijk dat Nederland met een vijfjaarstermijn minder in de pas zou
lopen met Europa. Wij zijn straks, samen met Denemarken en Italië, degene
die vluchtelingen het langst in onzekerheid laten. België, Oostenrijk,
Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Zwitserland, Finland en Noorwegen
geven sneller zekerheid, soms zelfs meteen. De minister spreekt over verschillende
soorten vluchtelingen. Daarin heeft zij gelijk, maar die snellere zekerheid
geven deze landen toch voor een heel belangrijke groep. Het lijkt mij geen
gezelschap om trots op te zijn: Denemarken en Italië. Ik moest even denken
aan de uitdrukking die in de "milieutijd" werd gebezigd: laat Nederland niet
het Jutland van Europa worden. Ook op dit gebied moeten wij niet het Jutland
van Europa worden.Vluchtelingen vijf jaar laten wachten op een definitieve verblijfsvergunning
is "inhumaan". Ik wil dat woord wel gebruiken. Het Europa-argument gaat niet
op en het andere argument van de minister, namelijk de aanzuigende werking
die uit zou gaan van de termijn van drie jaar, kan zij op geen enkele manier
hard maken. Dat bleek uit de memorie van antwoord. Er komen nu al nauwelijks
asielzoekers meer naar Nederland, terwijl wij nu toch echt een termijn van
drie jaar hanteren. Hoezo, aanzuigende werking? Vijf jaar is inhumaan, én
slecht voor de integratie van vluchtelingen.Ik heb het expres niet alleen maar op de integratie gegooid. Ik vind dat
wij naast die integratie nog steeds moeten blijven denken aan de mensen zelf.
De minister zegt dat het met de integratie wel goed komt. Zelfs
al willen de mensen niet integreren, ze moeten binnenkort wel, want, als het
aan deze regering ligt, wordt het behalen van het inburgeringsexamen een voorwaarde
voor de definitieve verblijfsvergunning, ook voor vluchtelingen. Wij komen
in deze Kamer nog te spreken over dit verplichte inburgeringsexamen. Mijn
fractie is erg benieuwd of deze minister straks inderdaad vluchtelingen naar
het land van herkomst gaat terugsturen, soms met martelingen of de dood tot
gevolg, "wegens het niet behalen van het inburgeringsexamen". Het is echt
te gek voor woorden. Dat wordt nog een interessant debat.Ik kom even terug op de verlenging van de tijdelijkheid van drie naar
vijf jaar. De minister vindt het niet slecht voor de inburgering omdat het
inburgeringsexamen straks verplicht is. Inburgeren is in deze redenering gedefinieerd
als het afleggen van het inburgeringsexamen. Kan de minister zich voorstellen
dat het bij inburgeren om iets meer gaat dan dat? Je thuis voelen, je veilig
voelen, je settelen, vrienden maken, werk vinden. Kan de minister zich voorstellen
dat dit alles wel degelijk wordt belemmerd als je mensen nog langer in onzekerheid
laat over een definitieve verblijfsstatus? Graag hoor ik hierop een reactie.Is het voor werkgevers wel zo interessant om mensen met een tijdelijke
verblijfsvergunning aan te nemen? Misschien spreekt dat de minister iets meer
aan.Deze Kamer hoort ook te letten op de uitvoerbaarheid van wetten. Hoe uitvoerbaar
achten mijn collega's en acht dit kabinet het om mensen na vijf jaar alsnog
uit te zetten als zij hier die vijf jaar legaal hebben geleefd met een tijdelijke
vluchtelingenstatus? Dorpen en scholen die te hoop lopen tegen de uitzetting
van hun vrienden. En dan de minister maar weer stoer doen. Ik ben heel benieuwd
naar haar reactie.De heer Van de Beeten (CDA):Mevrouw de voorzitter. Het is mij enigszins vreemd te moede omdat hier
vandaag mijn collega Alis Koekkoek zou hebben gestaan om een bijdrage te leveren
aan het debat over deze beide wetsvoorstellen. Door zijn ernstige ziekte is
hij daartoe niet in staat. Toch hoop ik vandaag in zijn geest een bijdrage
aan dit debat te leveren.Wij hebben met twee wetsvoorstellen te maken die in zekere zin een eindpunt
markeren in de ontwikkeling van het vreemdelingenrecht en het asielrecht.
In dit land hebben wij twintig jaar lang te maken gehad met het verschijnsel
dat het asielrecht in zekere zin werd gebruikt voor en vervuild is geraakt
door dat wat in feite immigratie was. Lange tijd hebben wij onszelf geen immigratieland
willen noemen. Dat is ook door CDA-politici steeds gezegd. Wij hebben een
lijn ontwikkeld bij de vraag hoe wij tegen het verschijnsel "Europa: immigratiegebied"
en het verschijnsel van asielzoekers aan kijken. Wij proberen dat in nieuwe
wetgeving neer te leggen. Dat gaat niet altijd even gemakkelijk. Ik teken
daarbij aan, ook aan het adres van de collega's van de Partij van de Arbeid,
dat de twijfel die indertijd verwoord is door onze woordvoerster bij de behandeling
van de Vreemdelingenwet 2000, hier verdedigd door staatssecretaris Cohen,
in belangrijke mate door de praktijk is weggenomen. De wet sorteert in belangrijke
mate effect. Dat mag gezegd worden.Aan de ene kant markeren wij met verschillende wetten een eindpunt van
een bepaalde ontwikkeling. Aan de andere kant staan wij aan het begin van
een nieuwe ontwikkeling, namelijk een Europees asielbeleid. Ook de noodzaak
van een Europees asielbeleid heeft de heer Lubbers de laatste tijd onder de
aandacht gebracht. Wij kunnen vaststellen dat het programma van Tampere daarbij
nog steeds de leidraad vormt. De Europese Raden hebben achtereenvolgens benadrukt
dat wij daarbij verder moeten gaan. Ook in de nationale politiek wordt het
draagvlak voor een Europees beleid steeds groter. In Europa hebben wij ook
te maken met Europese regels die de speelruimte voor het beleid bepalen. Een
daarvan is het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens en de Fundamentele
Vrijheden.Ook de heer Middel heeft gewezen op artikel 5 van het EVRM. Op het punt
van de vrijheidsontnemende maatregelen en de rechterlijke toetsing daarvan
vestig ik de aandacht op het volgende. In artikel 5, lid 4, wordt gesproken
over een spoedige beoordeling van de detentie. Daarbij wordt een onderscheid
gemaakt met betrekking tot de detentie die in het kader van de strafrechterlijke
vervolging plaatsvindt. Daarbij moet een onverwijlde toetsing plaatsvinden.
Dat neemt niet weg dat hier een probleem ligt. Een termijn van 28 dagen is
nog steeds spoedig. Een termijn van 3 dagen is inderdaad onverwijld. Het probleem
is gelegen in de recente uitspraak door het Europese Hof in een Poolse zaak.
De zaak is inmiddels gepubliceerd in de Jurisprudentie Vreemdelingenrecht.
Het gaat om de uitspraak van het Europese Hof van 27 november 2003. Het
was nog niet de Grote Kamer, maar niettemin. Het gaat om de zaak-Chamsa. De
uitspraak is geannoteerd door prof. Vermeulen. Die concludeert op grond van
de uitspraak dat het voorliggende wetsvoorstel met betrekking tot de verruiming
van de termijn van 3 naar 28 dagen problematisch kan worden. Hij is zeer kritisch
over de uitspraak. Hij vraagt zich af of de Kamer die de uitspraak heeft gedaan,
zich realiseert wat men heeft geformuleerd. Ik kan zijn kritiek goed volgen.
Niettemin hebben wij te maken met een arrest, al zal het wellicht door de
Grote Kamer wordt overruled. Ik vraag de minister erop in te gaan. Het lijkt
mij een belangrijk punt voor de toetsing door deze Kamer.De heer Middel (PvdA):Ik ben blij dat de heer Van de Beeten wees op het strafrecht. Hij is jurist
en weet er ongetwijfeld heel veel van. Hij zei dat er bij het strafrecht sprake
moet zijn van onverwijlde toetsing bij inbewaringstelling. Het gaat dan doorgaans
om mensen die iets op hun kerfstok hebben of daarvan worden verdacht. Wij
praten nu over mensen die niets op hun kerfstok hebben. Zij hebben althans
niets gedaan dat niet mag volgens de wet. Dan wordt de toetsing gesteld op
28 dagen. Dat is niet onverwijld. Dan zegt de heer Van de Beeten dat de termijn
wel spoedig is. Ik leid uit de redenering van de heer Van de Beeten af dat
waar er in het strafrecht sprake is van onverwijld toetsen, er in het vreemdelingenrecht
juist ook sprake moet zijn van onverwijld toetsen. Dat is sneller dan 28 dagen.
Dan denk je eerder aan 3 dagen.De heer Van de Beeten (CDA):Ik kan mij die redenering voorstellen. Die gaat echter
uit van de veronderstelling dat het Europees verdrag, dat een toetsingstermijn
van drie dragen voorschrijft voor mensen die iets op hun kerfstok hebben,
een nog kortere termijn voorschrijft voor mensen die niets op hun kerfstok
hebben. Dat is een optisch misleidend element voor wie artikel 5 leest. In
lid 3 staat dat het om onverwijlde toetsing moet gaan bij strafrechtelijke
vervolging en om spoedige toetsing bij alle andere vormen van detentie. Daarvan
kunt u zeggen dat u het vreemd vindt en dat het zo niet in het Europees Verdrag
had moeten staan, maar het staat er wel zo. Het heeft ook enige ratio omdat
men bij strafrechtelijk detentie te maken heeft met een detentie waar bijvoorbeeld
ook beperkingen mogelijk zijn en dwangmiddelen kunnen worden toegepast door
de overheid. Er zit de logische ratio achter dat wanneer de overheid en met
name de politie dergelijke dwangmiddelen en beperkingen wil toepassen, er
dan ook eerder een rechterlijke toetsing aan de orde is dan bij detentie die
geen strafrechtelijk onderzoek tot voorwerp heeft, maar waar andere belangen
van de staat worden beschermd. Ook de maatregel in het kader van de Wet BOPZ
of een andere vorm van detentie die door de staat wordt gehanteerd, valt onder
de overige categorie waarbij de spoedige rechterlijke toetsing aan de orde
is.De heer Middel (PvdA):Ik heb een antwoord gekregen van de jurist Van de Beeten die nog even
uitlegt hoe het met het Europees Verdrag zit. Ik zou graag antwoord willen
hebben van senator Van de Beeten. Ik heb geen juridische vraagstelling naar
voren gebracht. Als je in het ene geval, waar sprake is van strafrechtelijke
behandeling zegt "onverwijld toetsen", moet je dat dan niet logischerwijze
en los van juridische redeneringen als politiek oordeel doortrekken naar mensen
die niets op hun kerfstok hebben? In die optiek kun je niet zeggen: laat het
maar 28 dagen duren. Dat is de vraag. Het gaat dus niet om een interpretatie
van verdragen, maar het gaat erom hoe de heer Van de Beeten ernaar kijkt.Ik stel deze vraag met name aan de CDA-fractie omdat ik hoop dat zij in
dit debat met inzichten en opvattingen komt die dicht komen bij die van ons.
Dat is niet omdat wij op voorhand gelijk zouden hebben, maar omdat er gewoon
iets niet klopt in de redenering van het kabinet. Ik heb de afgelopen jaren
gemerkt dat er binnen de CDA-fractie een grote bereidheid is om door te blijven
denken over dit vraagstuk.De heer Van de Beeten (CDA):Ik wilde inderdaad net komen op het tweede, meer beleidsmatige punt. De
heer Middel zei dat 28 dagen wel erg lang is, gezien het feit dat dit wordt
gekoppeld aan capaciteitsproblemen die worden opgelost. Daarom vraag ik de
minister ook: het is toch niet de bedoeling om, als er geen capaciteitsprobleem
meer is, toch te wachten tot de 28ste dag alvorens de rechtelijke toetsing
uit te voeren? Ons antwoord zou in ieder geval zijn: nee, dat ligt niet voor
de hand. Zodra de capaciteit van de rechterlijke macht het toelaat dat de
toetsing veel eerder plaatsvindt, vind ik ook dat dit moet gebeuren. Ik vraag
de minister de Kamer te zijner tijd te informeren over de ontwikkelingen en
de consequenties voor de hantering van die termijn. Het mag natuurlijk niet
zo zijn dat men vervolgens op het departement van Justitie of bij de rechtelijke
macht achterover gaat leunen en zegt: wij hebben die 28 dagen, dus die benutten
wij ten volle. Ik denk dat niemand in de Kamer dit standpunt zou willen verdedigen
en ik hoop dat de minister wil toezeggen dat dit de beleidslijn zal zijn en
dat zij bereid is de Kamer daarover te informeren. Wat betreft de verlenging
van de termijn van de tijdelijke vergunning van drie naar vijf jaar heb ik
over het wetsvoorstel zelf niet zo heel veel op te merken. Wel zou ik een
punt aan de orde willen stellen dat ook in de vorm van schriftelijke vragen
van de zijde van collega Koekkoek en mij al eerder is aangeroerd en dat wij
ook weer hebben hernomen in het voorlopig verslag bij de behandeling van dit
wetsvoorstel, te weten de positie en de rechten van kinderen met de Nederlandse
nationaliteit. De antwoorden van de minister zijn tot dusverre uitsluitend
gebaseerd geweest op artikel 8 van het EVRM. Destijds hebben wij bij de schriftelijke
vragen ook al gewezen op de consequenties van artikel 9 en artikel 10 van
het internationale Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Daarin is met name
van belang dat artikel 10 uitdrukkelijk zegt dat kinderen het recht hebben
om te worden toegelaten tot het land waarvan zij de nationaliteit bezitten.
Daaraan is een uitdrukkelijke toelatingsaanspraak van minderjarige kinderen
te ontlenen. Ik verwijs met name naar artikel 10, lid 2. Op grond van artikel
10, de leden 1 en 2, en artikel 9 moet worden vastgesteld dat de ouders die
deze kinderen verzorgen op grond van dit verdrag aanspraak zouden moeten kunnen
maken op toelating tot, in dit geval, Nederland, ook al hebben zij niet zelfstandig
een verblijfstitel, Dit geldt niet zozeer ten behoeve van de gezinsvorming,
als wel ten behoeve van de verzorging van die kinderen. Nu bestaat natuurlijk
altijd het risico dat een dergelijke juridische mogelijkheid tot misbruik
aanleiding geeft. Als een vreemdeling er maar voor zorgt dat hij of zij hier
in Nederland een kind krijgt dat de Nederlandse nationaliteit heeft, heeft
betrokkene daarmee als het ware een toegangsbewijs tot Nederland en een verblijfstitel.
Naar mijn mening bieden zowel artikel 9 en artikel 10 als het EVRM voldoende
mogelijkheden om in dat geval eisen te stellen aan de realiteit van de verzorgingsrelatie
tussen het minderjarige kind en de ouder-vreemdeling, om daartegen te waken.
Het uitgangspunt moet echter helder blijven, namelijk dat een minderjarige
die de Nederlandse nationaliteit heeft, op grond van het Internationale verdrag
voor de rechten van het kind het recht heeft om in Nederland te verblijven
en toegelaten te worden. In combinatie met artikel 10, lid 1, en artikel 9
van dat verdrag brengt dit met zich dat ook de daadwerkelijk verzorgende ouder
dan het recht moet hebben om hier in Nederland te verblijven. Ik vraag de
minister om daar nog eens uitdrukkelijk op in te gaan.De kwestie van het kind geeft mij aanleiding om iets te zeggen iets dat
ook door de heer Middel naar voren is gebracht over de uitvoering van het
beleid. Ik kan mij zijn zorgen over de vraag of er op den duur voldoende draagvlak
zal blijven voor de uitvoering van het beleid wel voorstellen, maar er ligt
wat dat betreft ook een plicht bij politieke partijen die zelf jarenlang verantwoordelijkheid
hebben gedragen voor het vreemdelingenbeleid en ook nu nog vreemdelingenbeleid
willen blijven voeren, hier in deze Kamer en aan de overzijde, om te blijven uitleggen waarom het zo werkt. Verder hebben zij de plicht om niet
bij te dragen aan een zekere stemming, alsof er bij het uitvoeren van het
uitzettingsbeleid schandalige dingen gebeuren. Wij moeten dit allemaal in
proportie blijven zien. Laat ik het punt nemen van het belang van het kind,
dat zeker ook bij onze fractie heel hoog in het vaandel staat. Hoeveel kinderen
worden er niet meegenomen naar allerlei landen in het buitenland door expats
die daar gaan werken? Zij moeten daar naar school en komen pas na jaren weer
terug in dit land. Van deze kinderen wordt wel gezegd dat zij door hun ouders
worden meegenomen en dat het allemaal gebeurt op basis van vrijwilligheid.
Er zijn natuurlijk verschillen en die moeten in aanmerking worden genomen,
maar de zaak moet ook niet worden gedramatiseerd. Ik heb weleens het gevoel
dat de zaak wordt gedramatiseerd met het oog op het bereiken van een bepaald
effect. Wij moeten daar vanuit de politiek niet aan willen meedoen.De heer Middel (PvdA):Ik hoop dat die laatste opmerking niet is bedoeld voor de PvdA-fractie.
Daar ga ik gemakshalve van uit. Wij discussiëren met elkaar op basis
van argumenten en niet op basis van het gevoel dat een bepaalde fractie aan
stemmingmakerij zou doen. Zelf heb ik dat niet bespeurd. Ik ben niet zo thuis
in de wereld van de expats, maar ik kan mij niet voorstellen dat de situatie
van kinderen die door de carrièrezucht van de ouders worden gedwongen
om op een of andere dure kostschool de mooiste jaren van hun leven door te
brengen – hoe triest dat in diverse gevallen misschien ook is –
te vergelijken is met het lot van kinderen van asielzoekers die volstrekt
berooid, vervolgd en na wat voor ellende dan ook naar dit land komen om bescherming
te zoeken. Die twee zaken mogen volgens mij niet met elkaar worden vergeleken.
Ik hoop dat u dat dan ook in de verdere discussie niet doet.De heer Van de Beeten (CDA):De reactie van de heer Middel demonstreert nu juist wat ik bedoel. Als
ik het over expats heb, heeft hij het over kinderen die naar dure kostscholen
gaan. Excuseer mij, maar dit is precies het type reactie dat ik bedoel.De heer Middel (PvdA):U bent kennelijk niet in staat of bereid om u enigszins in te leven in
de situatie van de kinderen over wie wij het nu hebben. Wij hebben het niet
over kinderen van expats, wij hebben het over kinderen van asielzoekers die
perspectiefloos hier zitten af te wachten, niets mogen doen en hun ouders
zien verkommeren, onder andere door het beleid waarvoor bijna alle fracties
in deze Kamer medeverantwoordelijk zijn. Over die mensen hebben wij het. Dan
vraag ik van politici, en zeker van de CDA-fractie die ik net geroemd heb
vanwege haar vermogen om door te blijven denken over moeilijke thema's, dat
zij zich inleven in de situatie van die kinderen. De vaststelling dat er dingen
gebeuren die vanuit een oogpunt van medemenselijkheid, of in CDA-termen: naastenliefde,
niet kunnen, is geen stemmingmakerij, maar gewoon een objectieve constatering.
Als er in het beleid dingen fout zijn gegaan, misschien mede door ons toedoen,
die ons nu doen constateren dat het in de uitvoering zo niet kan, dan moeten
wij ook het lef hebben om dat met elkaar te corrigeren. Dat is toch ook de
taak van de senaat?De heer Van de Beeten (CDA):Dat is juist, maar ik constateer ook dat deze minister in het debat in
de Tweede Kamer in vergaande mate tegemoet is gekomen aan de kritiek die er
is geuit op het punt van kinderen en gezinnen. De minister heeft toezeggingen
gedaan en ik stel voor dat wij nu eerst maar eens afwachten wat de uitkomst
zal zijn van het beleid gebaseerd op de gedane toezeggingen, voordat wij gaan
roepen dat kinderen hier naar verkommerende ouders zitten te kijken. Ik zie
het probleem en ik vind dat wij daar aandacht aan moeten besteden. Wij moeten
die mensen in staat stellen om hier een redelijk normaal bestaan op te bouwen,
maar ik denk wel dat wij dat met enige nuchterheid moeten blijven doen. Als
het op die basis kan, dan wil ik het debat en de gedachtevorming daarover
graag voortzetten. Zodra blijkt dat het niet goed gaat, mag de heer Middel
de CDA-fractie in deze Kamer opnieuw aanspreken op haar verantwoordelijkheid.
Wij staan daar open voor, zeker als het gaat om de internationale verplichtingen
die Nederland heeft. U weet dat wij altijd zeer attent zijn op de verplichtingen
die er uit de verdragen voortvloeien, dat heb ik vandaag weer gedemonstreerd.
De PvdA-fractie kan erop rekenen dat wij op dat punt een kritische rol blijven
vervullen, al maken wij deel uit van deze rechtse meerderheid.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Voorzitter. Vandaag behandelen wij twee wetsvoorstellen tot wijziging
van de Vreemdelingenwet. Het eerste, wetsvoorstel 28749, strekt ertoe, de
druk op de rechterlijke macht te verminderen. Het tweede, wetsvoorstel 29224,
beoogt de verlening van internationale bescherming te beperken tot diegenen
die deze bescherming behoeven. Ik zal eerst spreken over wetsvoorstel 28749
en vervolgens over wetsvoorstel 29224.Ik begin met wetsvoorstel 28749. Op 1 april 2001 is de Vreemdelingenwet
2000 ingevoerd. Deze wet bracht onder meer een wijziging van het stelsel van
rechtsbescherming van vreemdelingen tegen vrijheidsontnemende maatregelen
met zich. Voor de helderheid van het debat van vandaag is het misschien goed
om het thans geldende systeem hier te noemen. De minister van Justitie moet
binnen drie dagen de rechtbank in kennis stellen van een besluit tot het opleggen
van een vrijheidsontnemende maatregel ten aanzien van de vreemdeling. Deze
mededeling constitueert een beroep van de vreemdeling dat door de rechtbank
in behandeling moet worden genomen. Indien de vreemdeling 28 dagen in bewaring
is geweest, wordt de rechtbank daarvan opnieuw in kennis gesteld, waaraan
eenzelfde gevolg is verbonden. De mededeling wordt geacht een beroep van de
vreemdeling tegen het voortduren van zijn bewaring te zijn. Een en ander geldt
alleen niet, indien de vreemdeling zelf al beroep heeft ingesteld.De minister stelt de volgende veranderingen voor. De termijn waarbinnen
de minister mededeling moet doen van de vrijheidsontnemende maatregel wordt
verlengd van drie tot 28 dagen. De verplichting om de rechtbank na ongegrondverklaring
van het eerste beroep periodiek kennis te geven van het voortduren van de
maatregel vervalt. De termijn waarbinnen na ontvangst van het
beroepsschrift dan wel de kennisgeving van de minister de zitting moet plaatsvinden,
wordt verlengd van zeven tot 14 dagen.Met dit wetsvoorstel wordt de druk op de rechterlijke macht aanzienlijk
teruggebracht en dat is een goede zaak. De minister geeft in de memorie van
toelichting bij de wet aan dat de behandeling van beroepen tegen vrijheidsontnemende
maatregelen 40% van de beschikbare capaciteit van de vreemdelingenkamers opslokt.
Dat is onaanvaardbaar. Het Nederlandse rechtssysteem werkt goed. Uit het jaarverslag
2003 van de Raad voor de rechtspraak blijkt dat de rechterlijke macht een
grote inzet toont en in staat blijkt zo goed mogelijk in te spelen op de toegenomen
druk op die rechterlijke macht. Wij moeten er echter voor waken dat deze druk
aanvaardbaar blijft en dat ons rechtssysteem niet uit zijn voegen barst. Als
de minister constateert dat 40% van de beschikbare capaciteit van de vreemdelingenkamers
wordt opgeslokt door de behandeling van beroepen tegen vrijheidsontnemende
maatregelen, wat niet voorzien was bij de invoering van de Vreemdelingenwet
2000, dan moeten er maatregelen genomen worden.Onder andere de Raad van State heeft bij de voorbereiding van de behandeling
van dit wetsvoorstel van verschillende kanten opgemerkt dat de termijn van
28 dagen arbitrair is. Uit de nota naar aanleiding van het verslag van 22 mei
2003 maak ik op dat deze periode niet zo arbitrair is, omdat volgens de minister
in een groot deel van de gevallen de bewaring in de eerste maand na de inbewaringstelling
wordt opgeheven doordat de vreemdeling uit Nederland wordt verwijderd. Om
welk percentage gaat het hierbij?Op de pagina's 16 en 54 van het jaarverslag van de Raad voor de rechtspraak
over 2003 staat dat de instroom van zaken voor de vreemdelingenkamers in dat
jaar met 30% is afgenomen, overigens na een sterke groei van deze stroom in
2002. Kan de minister bij benadering aangeven wat de verwachtingen van de
instroom voor 2004 zijn en vooral wat het totale effect zal zijn als wetsvoorstel
28749 tot wet verheven zal zijn? Betekent een en ander dat de door de minister
geprognosticeerde afbouw per 2006 al eerder kan plaatsvinden? Of is bij die
prognose juist met dit wetsvoorstel rekening gehouden?Voorzitter. De VVD-fractie steunt dit wetsvoorstel.Over wetsvoorstel 29224 hoef ik niet zoveel te zeggen. Dit voorstel levert
een aantal voordelen op. Met de hierin voorgestelde regeling sluit de periode
waarna bij asiel een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd kan worden verleend,
aan bij de termijn daarvoor in reguliere zaken. Met deze wet sluit de Nederlandse
praktijk beter aan bij die in andere landen. Een mogelijk aanzuigende werking
van de thans in Nederland bestaande mogelijkheid om in betrekkelijk korte
tijd een veel sterkere rechtspositie te verkrijgen dan in andere landen wordt
hierdoor voorkomen. Overigens had de Raad van State hiervoor bij de totstandkoming
van de Vreemdelingenwet 2000 al gewaarschuwd.De VVD-fractie steunt dit wetsvoorstel dan ook, maar zij heeft nog wel
een enkele vraag. Bij de schriftelijke voorbereiding en bij de mondelinge
behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer is overduidelijk naar
voren gekomen dat er in de verschillende landen van de Europese Unie verschillende
systemen worden gehanteerd en dat er verschillende betekenissen aan bepaalde
begrippen worden toegekend. Nederland kent net als bijvoorbeeld Zweden een
all inclusive single procedure, terwijl landen als Denemarken en Duitsland
een partiële single asylum-procedure kennen. Het begrip "permanent" heeft
in het ene land een geheel andere betekenis dan in het andere land. In Nederland
betekent dit bijvoorbeeld dat intrekking van de vergunning wegens gewijzigde
omstandigheden in het land van herkomst niet meer mogelijk is. In veel andere
landen is dit niet zo. Kortom, harmonisatie van het vreemdelingenrecht is
nog ver te zoeken. Kan de minister er enig inzicht in geven of er in Europees
verband aan harmonisatie van het vreemdelingenrecht wordt gewerkt? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, wat zijn de vorderingen en wat is het einddoel?De heer Kox (SP):Voorzitter. Ik kan volstaan met een korte inbreng, want ik geef graag
gehoor aan de oproep van de heer Middel aan eenieder om zich achter hem te
scharen en tegen de minister te zeggen dat deze twee wetten niet zo maar door
moeten gaan. Nog mooier is eigenlijk zijn oproep aan de minister om te laten
zien dat zij veel meer bij de tijd is dan alle ex-ministers die eerst ex-minister
moesten worden om het licht te zien, en wel door nog als minister na het debat
met de Senaat en gelet op de ontwikkelingen in de samenleving te zeggen dat
zij er nu anders tegen aankijkt en dat zij de zaak anders wil regelen, omdat
deze voorstellen effecten heeft die zij toch liever niet zou zien. Dat zou
erg goed zijn.Ik ben er eigenlijk niet zo voor om de minister erop aan te spreken dat
zij stoer doet enz. Volgens mij voert zij het regeringsbeleid uit en dat vond
ik sowieso geen erg stoer beleid. Ik vind niet dat het zo op de mensen gespeeld
hoeft te worden. Wel ondersteun ik de oproep om de minister te vragen of er,
alles overziende, geen nieuwe argumenten zijn om ons af te vragen of wij dit
nu zo moeten doen. Immers, wij hebben het per slot van rekening over mensen
die naar ons land komen om hier onderdak en een schuilplaats te zoeken. Mij
dunkt dat je daarbij op z'n zondags voor de dag moet komen, ondanks alle problemen
die het geeft, ook omdat het er zoveel zijn op de wereld en wij hen echt niet
allemaal hier kunnen plaatsen. Niettemin moeten wij ons wel van onze goede
kant laten zien.Bert Middel is gehard in de politiek, maar misschien is hij toch nog een
beetje naïef op dit moment. Ik heb namelijk het idee dat CDA en VVD niet
van plan waren om te zeggen: dat lijkt ons goed, Middel, en dat doen wij dan!
Als dat wel zo is, zou het plezierig zijn, maar ik denk niet dat dit gaat
gebeuren. Het kan echter een nieuwe tactiek van de Partij van de Arbeid zijn
om eerst te zeggen: wij hebben het zelf ook jaren fout gedaan en wij begrijpen
dus wat jullie probleem is ...De heer Middel (PvdA):Wat de laatste opmerking betreft, wijs ik erop dat elke partij die de
macht deelt, fouten maakt. U komt daar misschien nog wel achter, als het u
goed gaat verder. Dat gun ik u trouwens van harte, zoals u weet.Maar nu even over die veronderstelde naïviteit. Er is mij altijd
verteld en dat blijf ik geloven totdat het tegendeel bewezen is, dat men met name in dit huis – in de senaat, in de Eerste Kamer –
over en weer bereid is om, los van de politieke druk en allerlei afspraken
en compromissen, heel goed naar de argumenten te kijken en daarbij ook elkaar
de redeneringen te gunnen. Die kan men aan elkaar voorleggen en er over en
weer op reageren. Mijn ervaring met vooral het CDA is – van de VVD kan
ik dit helaas niet zeggen, al zou ik het graag anders willen– dat daar
altijd, hoe er uiteindelijk ook gestemd en besloten wordt, een impliciete
en soms ook expliciete bereidheid is om door te blijven denken. Er is daar
de bereidheid om ook als eenmaal een besluit genomen is, te zeggen: laten
wij nu toch, gezien de geluiden in de achterban of gezien andere factoren,
nog eens kijken of het inderdaad allemaal wel zo moet. Met name dit forum
is een plek waar dit soort discussies moeten blijven plaatsvinden. Als men
dat naïef vindt of als men het naïef vindt dat ik dit vind, dan
ben ik graag naïef.De heer Kox (SP):Nee, dat spreekt mij wel aan en dan houd ik ook van u, mijnheer Middel.
Overigens heeft de fractie van de VVD in bijvoorbeeld de kwestie rond de asbestslachtoffers
heel royaal geluisterd naar appèls van anderen. Ondanks het feit dat
mevrouw Broekers niet haar zin kreeg, steunde zij toch die oproepen. Ik bedoel
alleen te zeggen dat er misschien nog wat meer argumenten op tafel moeten
komen vooraleer de VVD, het CDA en de minister bereid zijn om naar uw op zich
correcte oproep te luisteren. Daar wilde ik kort nog iets over zeggen.Ik vraag de minister om mij nog eens in rond Nederlands uit te leggen
of het eigenlijk wel kan: wij hebben capaciteit tekort en daardoor wordt afbreuk
gedaan aan de positie van mensen die dit land inkomen. De minister geeft zelf
toe in de memorie van antwoord dat de rechtsbescherming wordt verminderd.
Maar zij vindt het per saldo gerechtvaardigd dat dit zo gebeurt, want zij
heeft nu eenmaal niet meer capaciteit en zij moet het ergens uit de lengte
of uit de breedte halen. Is dat eigenlijk wel zo, bij dit soort zaken, als
het gaat over het opsluiten van mensen? Kun je dan zeggen: ik moet het uit
de lengte of de breedte halen? Moet je dan niet zeggen dat je het ergens anders
moet gaan halen? Het is niet een kwestie dat iemand iets niet heel snel krijgt
of iets minder krijgt. Nee, de vrijheid wordt ontnomen. Meerdere mensen hebben
hier al gezegd dat het geen boeven zijn die wij daar opsluiten. Het zijn mensen
over wie wij iets moeten beslissen. Daarom vraag ik de minister nog eens of
zij dit kan uitleggen.Voorts vraag ik de minister of, als in het vervolg die capaciteitsproblemen
mee mochten vallen, dit dan betekent dat de maatregel op de helling kan en
wij weer terug gaan naar de oude regeling. Iemand sprak de hoop uit –
ik dacht dat het de heer Van de Beeten was – dat zij daar toch niet
zo lang opgesloten hoeven te zitten. Mijn vraag is of de minister dit ook
denkt. Mijn weinige ervaring met het juristendom is dat als er termijnen zijn,
er tegen die termijnen aan wordt gewerkt. Vroeg van tevoren iets oplossen,
gebeurt dan niet zo gauw. Graag verneem ik haar redenering daarover. Als wij
de toezegging krijgen dat zodra er ruimte komt in de capaciteit met voorrang
zal worden gewerkt aan verkorting van de termijn, zijn wij in ieder geval
een beetje dichter bij datgene wat wij waarschijnlijk allen willen.Voorzitter. Deze opmerkingen betroffen wetsvoorstel 28749. Er zijn daarover
al erg veel verstandige opmerkingen gemaakt. Die hoef ik niet te herhalen.Wat wetsvoorstel 29224 betreft krijg ik nog graag een reactie van de minister.
Het gaat bij dit voorstel om een verlenging van drie naar vijf jaar. Daarmee
zouden wij meer in de pas lopen met de rest van Europa. Mevrouw De Rijk heeft
al aangegeven dat het er ook van afhangt waar je in Europa gaat kijken en
met welke ogen je dat doet. Vandaag heb ik een aantal keren gehoord dat wij
vanwege Europa iets wel of niet moeten doen. Binnenkort zijn wij namelijk
voorzitter van de EU en daarom zouden wij ons beste beentje moeten voorzetten
enz. Echter, is dat nu een goed argument om de positie van mensen dusdanig
te verslechteren? Het voorstel betekent namelijk dat de mensen waarom het
gaat veel en veel langer in onzekerheid verkeren. Bert Middel sprak in dit
verband over de grootste tobbers van de wereld. Dat is natuurlijk zo, maar
er zijn meer tobbers. Het is echter wel waar dat de voorgestelde maatregel
een enorme inbreuk op hun positie met zich brengt. Dan moet de minister daarvoor
toch wel heel goede argumenten hebben. Dat wij meer met de rest van Europa
in de pas zouden moeten lopen, is voor mijn fractie een onvoldoende argument.Ik meen ook dat de kansen op integratie voor de betrokken mensen wordt
beperkt. Dat mag je althans wel uit de voorstellen afleiden. Dat is nogal
een stap, zeker voor mijn partij, want wij hechten erg aan de integratie van
de mensen die hier naar toe komen, aan integratie van mensen die hier hun
toekomst willen opbouwen en hun geluk willen vinden. Die integratie heeft
voor ons hoge prioriteit. Kan de minister zeggen dat er op dit gebied niets
zal gebeuren wat erg ingrijpt in de positie van deze migranten?Tot slot wil ik haar reactie horen op de opmerking van de heer Van de
Beeten over de positie van kinderen. Van de heer Van de Beeten wil ik horen
wat het antwoord van de minister voor hem kan betekenen. Stel dat de minister
niet volgens zijn wensen antwoordt, betekent dat dan dat de CDA-fractie alsnog
zegt: jammer, maar helaas, er zijn kinderen in het geding en wij vinden het
antwoord van de minister op juist dit punt onvoldoende. En: wij horen weliswaar
tot de rechtse meerderheid, maar nu moeten wij maar met links meegaan. Het
zou aangenaam zijn om dat te horen. Maar misschien kan de minister ons uitleggen
dat er geen enkele reden tot vrees is en dat haar toezegging in de Tweede
Kamer alle vrees op dit gebied weggenomen heeft.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 17.09 uur tot 17.15 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-1784-1792.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl