Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Telecommunicatiewet en enkele andere wetten in verband met de implementatie van een nieuw Europees geharmoniseerd regelgevingskader voor elektronische communicatienetwerken en -diensten en de nieuwe dienstenrichtlijn van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (28851)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 755-775

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-10-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 13, pagina 755-775

21-10-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28851Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Van Heemst aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en aan de minister van Justitie over de uiteenlopende reacties van politie, justitie en bestuur op intimidaties van politiemensen in Amsterdam door een groep jongeren (onder meer Het Parool, 17 oktober 2003) (mondelinge vragenuur)Pagina 720-723
Vragen van het lid Lambrechts aan de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie naar aanleiding van de berichtgeving over de ernstige en jarenlang voortdurende terreur van Marokkaanse jongeren in en om een zorginstelling en een psychiatrische instelling in Amsterdam (Het Parool, 18 oktober 2003) (mondelinge vragenuur)Pagina 723-724
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2004 (29200 D)Pagina 730-730
Stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van de begroting van Economische Zaken 2004, te weten: - de motie-Heemskerk c.s. over toezichthouders/marktmeesters (29200 XIII, nr. 5); - de motie-Ten Hoopen c.s. over de kraakwetgeving (29200 XIII, nr. 6); - de motie-Ten Hoopen c.s. over infrastructurele projecten gebaseerd op PPS-financiering (29200 XIII, nr. 7); - en over negen andere motiesPagina 730-732
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 21 oktober 2003)Pagina 775-778
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Telecommunicatiewet en enkele andere wetten in verband met de implementatie van een nieuw Europees geharmoniseerd regelgevingskader voor elektronische communicatienetwerken en -diensten en de nieuwe dienstenrichtlijn van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (28851)Pagina 755-775
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2004 (29200 X)Pagina 737-755
Vragen van het lid Bussemaker aan de staatssecretaris van Financiën over zijn uitspraken dat alleenstaanden meer belasting moeten betalen dan gezinnen (Fiscalistencongres, 17 okotber 2003) (mondelinge vragenuur)Pagina 715-720
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 21 oktober 2003)Pagina 724-729
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2004 (29200 IV),over: - de motie-Leerdam over opvang en begeleiding van Antilliaanse jongeren (29200 IV, nr. 6); - de motie-Leerdam over de verantwoordelijkheid van de Koninkrijkspartners voor de aanpak van de drugscriminaliteit (29200 IV, nr. 7); - en twee andere motiesPagina 729-730
Presentie en opening (21 oktober 2003)Pagina 715-715
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 8 oktober 2003 over de stelselherziening van gesubsidieerde rechtsbijstand, de inrichting van asielrechtsbijstand en over het toekomstperspectief van het juridisch loketPagina 732-737
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 (29200 XIII)Pagina 730-730

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 104 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Telecommunicatiewet en enkele andere wetten in verband met de implementatie
van een nieuw Europees geharmoniseerd regelgevingskader voor elektronische
communicatienetwerken en -diensten en de nieuwe dienstenrichtlijn van de Commissie
van de Europese Gemeenschappen (28851).De voorzitter:Voordat wij beginnen, moet ik twee leden verontschuldigen. In de eerste
plaats de heer Bakker die zich wegens ziekte aan het eind van de dag heeft
moeten afmelden. In de tweede plaats de heer Slob die wegens dringende verplichtingen
verhinderd is. Hij heeft als Kamerlid vanavond ander werk te doen dat hij
heeft moeten laten voorgaan.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Blok (VVD):Voorzitter. De Telecommunicatiewet en alle finesses die daarin zitten
rond interoperabiliteit en interconnectie zijn normaal gesproken niet de onderwerpen
waarmee je als Kamerlid nu eens lekker scoort op een verjaardag. Ik kreeg
afgelopen zaterdag nog wel hoop toen de NRC een hele pagina wijdde aan overspel
via sms. Dat is in ieder geval technologieneutraal, maar bij lezing van het
artikel zag ik als liberaal weinig aanknopingspunten voor amendering.Het gaat hier wel om een wet waarbij zeer grote belangen in het geding
zijn; belangen van miljoenen consumenten, van tienduizenden werknemers en,
ook heel actueel, van Nederland als kenniseconomie.Het wetsvoorstel zoals het nu voorligt, kan de VVD op de belangrijkste
hoofdlijnen steunen. Er is echter ook sprake van een aantal onduidelijkheden
die de nodige vragen oproepen. Bovendien hebben wij een aantal concrete voorstellen
voor verbetering gedaan.Ik begin met de hoofdlijnen waarin de VVD de minister kan volgen. De keuze
voor technologieneutrale wetgeving, de markt zoveel mogelijk haar werk te
laten doen en de toezichthouder OPTA de bevoegdheid te geven om snel en hard
op te treden wanneer de markt faalt en dat gecombineerd met een hoog niveau
van consumentenbescherming, vinden wij een juist uitgangspunt. Ook ondersteunen wij het uitgangspunt dat een toezichthouder niet tegelijkertijd
wetgever en handhaver mag zijn. De scheiding der machten – een basisprincipe
in de rechtstaat – geldt ook voor toezichthouders, dus ook voor de OPTA.Over de volgende punten bestaat voor mij nog onduidelijkheid. Ik zou daarover
graag een verdere verdieping van de minister willen krijgen. Dat betreft allereerst
de visie van het ministerie op de telecommarkt. De VVD is geen partij die
het een taak van de overheid vindt om per sector visies of toekomstprognoses
te ontwikkelen. Vijfjarenplannen passen al helemaal niet in de liberale traditie.
Maar het feit dat er speciale wetgeving ís voor deze sector, met bijpassende
regulering, dwingt de overheid wel tot een visie op die sector. Als er regelgeving
is plus een specifieke toezichthouder, kan dat systeem alleen maar werken
als er duidelijke normen zijn waaraan bedrijven zich moeten houden. In een
zich snel ontwikkelende markt zoals de telecommarkt hebben normen onvermijdelijk
invloed op toekomstige ontwikkelingen. Als de norm bijvoorbeeld is dat er
concurrentie moet zijn op bestaande infrastructuur, zal een toezichthouder
deze snel moeten openstellen voor nieuwe spelers. Maar als de norm is dat
door innovatie een nieuwe infrastructuur moet worden bevorderd, dan moeten
investeerders juist enige tijd hebben om hun investering terug te verdienen
voordat nieuwe partijen worden toegelaten. Op sommige praktische punten gaat
Nederland verder dan landen om ons heen. Ik denk aan de interconnectieverplichtingen,
waarbij wij verder gaan dan bijvoorbeeld Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.De heer Vendrik (GroenLinks):...De voorzitter:Ik was even afgeleid, omdat ik berichten uit Papendal kreeg. Het is hier
niet aan de orde, maar het schijnt dat onze collega heeft gewonnen. Dit is
allemaal geheel ter zijde.De heer Blok (VVD):Wij kunnen natuurlijk in applaus uitbarsten.De heer Vendrik (GroenLinks):Laat ik het op mijn beurt houden bij een bescheiden felicitatie aan de
collega en fractiegenoot van de heer Blok. Ik heb een principiële
vraag. De heer Blok zegt: wij van de VVD zijn niet van de afdeling vijfjarenplannen,
dus de minister moet eigenlijk van goeden huize komen om in de Kamer een wetsvoorstel
te verdedigen voor een heel bijzonder type regulering van een markt, in dit
geval de markt voor elektronische dienstverlening. Bedoelt hij daarmee dat
dit een tijdelijke aangelegenheid zal moeten zijn en dat er wat hem betreft
ooit een einde komt aan specifieke regels voor de markt voor elektronische
diensten? Kan hij nader expliciteren wanneer dat moment gekomen is?De heer Blok (VVD):Dat is een van de vragen die verderop in mijn betoog zitten. Ik kan mij
voorstellen dat je op een bepaald moment kunt constateren dat er op onderdelen
van de telecommarkt sprake is van marktwerking. Dat lijkt mij ook een wenselijke
situatie. Ik constateer dat die situatie nu nog niet is bereikt. Daarom steun
ik de hoofdlijnen van de wet.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb u dus goed begrepen. Wij praten nu niet alleen met de minister
van meer markt, maar ook met de minister van meer overheid. Wanneer is er
wat u betreft een einde gekomen aan "meer overheid"? Wat zijn voor u de kritische
factoren bij het ontwikkelen van de markt voor elektronische diensten die
maken dat de VVD haar steun intrekt voor dergelijke specifieke regulering?De heer Blok (VVD):Dat zal per stukje markt verschillen. Was het maar zo simpel dat je voor
de hele economie of voor het onderdeel telecommunicatie eventjes kunt beschrijven
bij welke criteria, bijvoorbeeld welke marktaandelen of welke aantallen spelers,
sprake is van daadwerkelijke concurrentie. Dat kan ik niet zo eventjes. Ik
kan wel constateren dat bijvoorbeeld de markt voor mobiele telefonie veel
dichter in de buurt van een normale markt verkeert dan de markt voor breedband.
Dat kunt u zelf overigens ook constateren. Het blijft wat mij betreft een
proces van zoeken naar het moment waarop zo'n deelmarkt, bijvoorbeeld mobiele
telefonie, rijp is. Ik heb geen pasklaar antwoord. Ik ga er overigens graag
met de minister over in debat, maar ik verwacht van hem op dat punt nog geen
concreet antwoord. Ik verwacht wel – daarom ging mijn eerste vraag over
een visie – dat hij op een aantal deelterreinen aangeeft wat hij in
de voorzienbare toekomst voor ogen heeft. Gaan wij voor concurrentie tussen
infrastructuur of op infrastructuur? Gaan wij op het gebied van interconnectie
bewust verder dan de landen om ons heen? Welke visie zit daarachter? Ik kan
in het voorstel alleen maar lezen dat wij inderdaad een stukje verder gaan.
Maar omdat het zo'n markt beïnvloedt, moet je als wetgever aangeven met
welke gedachten je die markt beïnvloedt, zeker als je dat anders doet
dan andere Europese landen. De minister heeft overigens in de memorie van
toelichting een stukje van die visie weergegeven, maar op dergelijke concrete
punten blijft er bij mij onduidelijkheid.Ik vind de vraag van de heer Vendrik zeer relevant. Ik heb een poging
gedaan om aan te geven in welke stukken van de markt ik eerder mogelijkheden
zie om het gewone mededingingsrecht, dus de NMa, zijn werk te laten doen.
Ik meen dat de mobiele markt er het eerst toegankelijk voor is. Overigens
ben ik benieuwd of zo'n vraag onderdeel kan zijn van de visie van de minister.De heer Van Dam (PvdA):De heer Blok vraagt terecht naar de visie van de minister achter deze
wetgeving, maar ik vind het toch gemakkelijk om het daarbij te laten en niet
aan te geven hoe de VVD zelf aankijkt tegen de telecommunicatiemarkt.De heer Blok (VVD):Dat is nogal een vraag, zo aan het begin van mijn betoog! Zoals bekend
heb ik een heel aantal amendementen ingediend, waarin ik concretiseer hoe
ik tegen die markt aankijk. Ik stel daarom voor dat ik mijn betoog, inclusief
de amendementen, houd en dat u dan nog eens kijkt of u vragen hebt over mijn
visie op de telecommarkt.De heer Van Dam (PvdA):Met alle respect, maar dat is te makkelijk. Dan kan de minister immers
ook uw vragen beantwoorden met een verwijzing naar het wetsvoorstel, waaruit
zijn visie op de telecommarkt blijkt. De vraag die u aan de minister stelt,
is in hoeverre hij een concurrerende markt ziet ontstaan, en in hoeverre daarop
toezicht nodig blijft. Hoe kijkt de VVD aan tegen de toekomstige markt, waarop
de meest interessante markt natuurlijk de glasvezelmarkt is? Hoe kijkt de
VVD daartegenaan?De heer Blok (VVD):Dat is natuurlijk een metersbrede vraag. Maar goed, u haalt alleen de
breedbandmarkt eruit. Hoe kijk ik daartegenaan? Die markt ontwikkelt zich
in Nederland, door het vrije spel van de markt. Wij horen bij de koplopers
in de wereld, maar dat is geen reden tot tevredenheid. Wetgeving moet ervoor
zorgen dat wij bij de wereldtop kunnen blijven behoren. Overigens gaat een
deel van mijn betoog daarop in, dus ik blijf bij mijn stelling dat u beter
de rest van mijn betoog kunt afwachten, om dan te zien of er nog grote onduidelijkheden
overblijven.Consumentenbelangen zijn een groot goed, die terecht veel aandacht krijgen
in het wetsvoorstel. Juist omdat consumentenbelangen een groot goed zijn,
heb ik veel aandacht voor de uitvoerbaarheid. Wij moeten niet de onterechte
indruk gaan wekken dat consumentenbelangen in wetgeving zijn geregeld, zonder
dat daaraan een goede uitvoering kan worden gegeven. Het wetsvoorstel gaat
in op de lokatiegegevens van 1-1-2-bellers. Bedrijven geven aan dat de minister
er ten onrechte van uitgaat dat zij beschikken over exacte lokatiegegevens
van bellers van het alarmnummer 1-1-2 en dat het forse investeringen zou vragen
om die exacte lokatiegegevens wel te kunnen leveren. Kan de minister aangeven,
of hij met zijn wet een investeringsplicht bedoelt om te komen tot die lokatiegegevens,
of doelt hij erop dat bedrijven binnen de bestaande techniek een inspanningsverplichting
hebben, maar dus niet worden gedwongen om extra te gaan investeren?Ik kom toe aan de nummeridentificatie en het daaraan gekoppelde punt van
het pesten per sms en andere middelen, waarop collega Atsma een amendement
heeft ingediend. Het is mij niet duidelijk, of de minister alleen aan de operators
van de netwerken verplichtingen wil opleggen wanneer het gaat om de nummeridentificatie
als sprake is van stalken, pesten of iets dergelijks, of dat blokkeringmogelijkheden
ook kunnen worden opgelegd aan de kant van de hardware, dus van de toestellen.
Het maakt nogal wat uit voor de betreffende bedrijven of het
bij allebei kan, of alleen maar op netwerkniveau.De wet bevat in artikel 7.2 een beëindigingsrecht. Daar wordt gesproken
over een beëindigingsrecht voor de abonnee, niet voor de consument. Over
het algemeen geldt consumentenbescherming in Nederland nadrukkelijk en heel
welbewust voor particulieren, niet voor bedrijven. Worden hiermee particulieren
bedoeld, of ook bedrijven? Wordt het beëindigingsrecht nu echt bij iedere
wijziging bedoeld, ook wanneer dat een wijziging is in het voordeel van de
klant? Sommige contracten gaan er namelijk van uit dat er een bepaalde looptijd
is, zodat het van belang is dat er enige mate van zekerheid is. Of wordt bedoeld
dat, wanneer er sprake is van een verslechtering voor de consument, het beëindigingsrecht
geldt?Spam is absoluut een doffe ellende. Er bestaan natuurlijk filters, maar
die zijn niet waterdicht. Een van de vragen die zich voordoet, is of strafbaarstelling
aan de orde moet zijn. In de hoorzitting die hierover is gehouden, bleek dat
strafbaarstelling niet zoveel helpt tegen verre landen met veel zon en weinig
regels. Ik ben dan ook erg benieuwd, welke initiatieven de minister onderneemt
om ook op internationaal niveau spam te bestrijden, en ervoor te zorgen dat
we de consument op dit gebied werkelijk van dienst kunnen zijn, en niet alleen
maar een wet hebben die voor verzenders buiten Nederland geen soelaas biedt.Dan de relatie met de Mediawet. Doel van deze wet is dat die technologieonafhankelijk
is. Maar toch wordt er een onderscheid gemaakt tussen omroepnetwerken en elektronische
communicatienetwerken. Dat lijkt niet logisch omdat vanwege de voortschrijdende
technologische ontwikkelingen het heel goed mogelijk is om tv-signalen te
ontvangen en te verzenden via netwerken die niet primair bedoeld zijn voor
die tv-signalen. Op dit moment gelden proportionele doorgifteverplichtingen
voor die omroepnetwerken. Waarom is er niet voor gekozen om ook die technologieneutraal
te maken?De minister doet verder voorstellen voor versnelling van de rechtsgang.
Daar ben ik het op zichzelf zeer mee eens. Wel doet zich de vraag voor of
bij de gekozen tweetrapsmethode echt sprake is van versnelling omdat er ook
onduidelijkheden ingebouwd zijn. Ik ga er nu niet heel diep op in, omdat de
heer Van Dam op dat punt een amendement heeft ingediend en voorkomen moet
worden dat we twee keer dezelfde vraag stellen. Het aantal rechters die kundig
zijn op het gebied van telecom is overigens beperkt. Naast de puur procedurele
redenen, is dat een reden waarom procedures lang duren. En dat is slecht voor
de markt. Ziet de minister mogelijkheden om ook dit deel van het probleem
aan te pakken?Dan het punt van de telefoonboeken. In de memorie van toelichting geeft
de minister aan dat iedere uitgever van telefoonlijsten, telefoonboeken zelf
toestemming moet vragen aan abonnees. Het meest logische moment om toestemming
te vragen is evenwel het moment dat een telefoonabonnement wordt afgesloten.
Als ik de memorie van toelichting nauwgezet interpreteer, wordt in feite een
monopolie gecreëerd. Aanbieders van alternatieve telefoonlijsten hebben
niet dat moment van het afsluiten van een abonnement en zouden dan geen kans
krijgen. De vraag is dan ook of de minister in lijn met wat ook in andere
Europese landen gebeurt, niet een meer generieke "opt in"-mogelijkheid heeft
overwogen of alsnog wil overwegen, die in grove termen inhoudt dat de verkoper
van het abonnement toestemming vraagt die daarmee ook geldt voor vermelding
in andere telefoonlijsten, en dat er op de uitgever van die lijsten wel een
informatieplicht rust. De vraag blijft overigens wel hoe je ervoor zorgt dat
de verkoper van de abonnementen dit op neutrale wijze voorlegt. In ieder geval
creëer je zo niet bij wet een monopolie op telefoonlijsten.Een ander vraagpunt betreft de positie van gemeenten als het gaat om de
breedbandmarkt. Een aantal gemeenten heeft plannen om mede met belastinggeld
glasvezelnetwerken aan te leggen. Het aanleggen van die netwerken draag ik
als vanzelfsprekend een zeer warm hart toe. Ik juich ook een faciliterende
rol van de gemeenten toe. Ik meen ook dat er veel mogelijkheden zijn als het
gaat om publieke dienstverlening. Als Kamer gaan wij niet over de vraag hoe
gemeenten hun geld uitgeven maar wel over de marktverhoudingen. Dan doet zich
toch de vraag voor hoe de minister aankijkt tegen gemeenten die met belastinggeld
in een markt optreden die verder wordt overgelaten aan het particulier initiatief.
Om reden van marktverhoudingen heb ik daar in ieder geval moeite mee.Dan de amendementen die ik heb ingediend. Het eerste amendement betreft
in feite de kenniseconomie. Er wordt veel gesproken over de kenniseconomie,
ook in termen van potten met geld. Het is met name een onderwerp dat bij de
behandeling van afzonderlijke wetten, zoals de Telecomwet, punt van aandacht
moet zijn en dat ook in concrete daden moet worden omgezet. De telecomsector
is bij uitstek een kennisintensieve sector. Vandaar ook dat mijn amendement
op stuk nr. 8 vraagt om bij de belangenafweging die de toezichthouder behoort
te maken, ook nadrukkelijk het punt innovatie mee te nemen. Het is overigens
een aandachtspunt dat in de Europese richtlijn expliciet wordt genoemd.Mijn amendement op stuk nr. 9 vraagt om een kwalitatieve en kwantitatieve
effectrapportage van de toezichthouder.De heer Van Dam (PvdA):Met betrekking tot zijn amendement op stuk nr. 8 wil ik de heer Blok toch
aanspreken op zijn liberale achtergrond. In hoeverre is hij ervan overtuigd
dat een sterke concurrentie en een eerlijke marktwerking uiteindelijk automatisch
leiden tot innovatie?De heer Blok (VVD):Een sterke concurrentie en een eerlijke marktwerking leiden tot innovatie.
Wij waren het er echter al over eens dat dit geen perfect werkende markt is.
Wij stonden hier anders niet over deze wet te praten.De heer Van Dam (PvdA):Op het moment dat we een toezichthouder instellen die de imperfecties
van de markt moet wegnemen en ervoor moet zorgen dat de markt wel gaat concurreren
en goed gaat werken, leidt dat automatisch tot innovatie.De heer Blok (VVD):U heeft een zeer optimistische visie op de toezichthouder. Omdat de markt
niet perfect is, gaat de toezichthouder ingrijpen. Ik gaf aan het begin van
mijn betoog al aan dat een toezichthouder in een zich snel ontwikkelende
markt onvermijdelijk invloed uitoefent op vragen van de lange termijn, waaronder
innovatie. Ik gaf het voorbeeld hoe om te gaan met alternatieve infrastructuren.
Dat is typisch een onderwerp waarbij het om innovatie gaat. Laat je deze direct
onder prijstoezicht vallen, dan investeert niemand in alternatieve infrastructuren.
Of hanteer je een terugverdientijd? Bij dit onderwerp is de rol van de toezichthouder
wel degelijk zeer cruciaal. U maakt het uzelf veel te gemakkelijk door te
roepen dat de markt met die toezichthouder perfect is. Er zit een absolute
tegenstelling in. Omdat de markt niet perfect is, is er een toezichthouder.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Is het niet erg veel gevraagd van een toezichthouder om ook
het perspectief van innovatie in zijn regulerende werk te betrekken, al was
het maar omdat dit een beleidsbeslissing is die eerder bij een minister thuishoort
dan bij een toezichthouder?De heer Blok (VVD):Ik ben dat met u eens. Ik vroeg de minister daarom ook om over dit punt
in zijn beleid meer helderheid te geven. Dat beleid wordt vervolgens mede
uitgevoerd door de toezichthouder. Ik vind het dus ook logisch dat dit punt
in de regels die op de toezichthouder betrekking hebben, wordt genoemd. Overigens
vind ik dat niet alleen, ook de Europese Richtlijn noemt dit.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat klinkt met allemaal iets te vaag. U heeft er een amendement over ingediend.
Dan wordt het belangrijk om de woorden precies en helder te formuleren. Ik
begrijp uit het amendement dat de toezichthouder – ik lees nergens dat
de minister hier beleidsregels over moet opstellen – in zijn besluitvorming
over een bepaald type regulering dat in een bepaalde situatie noodzakelijk
zou kunnen zijn, het belang van innovatie mag betrekken. Dat lijkt mij helemaal
niet de taak van de toezichthouder. Hij moet regels uitvoeren maar geen regels
maken. De politieke afweging in hoeverre een regulering van de markt zich
verhoudt tot een gewenst maatschappelijk doel, namelijk het bevorderen van
innovatie, lijkt mij exclusief de taak van de minister, door ons in de Kamer
te controleren. Een toezichthouder heeft zich daar volgens mij helemaal niet
mee te bemoeien.De heer Blok (VVD):Ik verval in herhalingen. Ik vind het allereerst de taak van de minister.
Ik heb dat ook al in mijn betoog verwerkt. Vervolgens neemt de toezichthouder
concrete beslissingen binnen het beleid dat de minister formuleert. Dat beleid
betreft een aantal onderwerpen. Innovatie, maar ook de belangen van consumenten
en de rentabiliteit van de bedrijfstak. Dat is een afweging. Ik wil in die
afweging, waarin sommige factoren een zwaarder gewicht kunnen krijgen dan
andere, het aspect innovatie expliciet genoemd hebben. Daarmee wordt nog niet
gezegd dat innovatie altijd de bovenste factor is. We zouden onszelf echter
belachelijk maken wanneer we het in de Kamer heel vaak over kenniseconomie
hebben en bij concrete wetten, in dit geval de Telecomwet, het thema opeens
niet meer noemen.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Laat ik dit debat afsluiten met een vraag in de richting van
de minister. De minister zal ongetwijfeld morgen reageren op het betreffende
amendement van de heer Blok.De voorzitter:U gaat in interrupties aan de heer Blok geen vragen aan de minister stellen.
Laten we het een beetje ordelijk houden. U kunt die vragen in uw eigen termijn
stellen.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Dit lijkt me wel zo efficiënt. We praten hier over economische
zaken.De voorzitter:Ik ben altijd erg soepel, maar dit gaat er wel erg wild aan toe.De heer Blok (VVD):Ik kom bij het amendement op stuk nr. 9 over de kwalitatieve en kwantitatieve
effectrapportage. Zoals eerder aangegeven vindt de VVD dat OPTA snel en hard
moet kunnen optreden als misbruik wordt gemaakt van marktmacht. Wij steunen
zowel de verruiming van de bevoegdheden als de hogere boetes in het wetsvoorstel.
Bij grote bevoegdheden horen ook grote verantwoordelijkheden. De minister
zegt in zijn toelichting zelf dat een toezichthouder niet tegelijk wetgever
en rechter mag zijn. Dus moet bij de vaak ingrijpende beslissingen van OPTA
helder zijn wat de overwegingen en afwegingen zijn geweest. De algemene motiveringsplicht
uit de AWB schiet naar mijn idee tekort. Die overtuiging heb ik omdat er al
heel veel rechterlijke uitspraken zijn over uitspraken van OPTA waarbij de
procedure is vertraagd of uitspraken van OPTA zijn teruggewezen op grond van
incomplete motivering. Juist in het belang van het goed functioneren van de
toezichthouder is die motivering dus essentieel. Tijdens de hoorzitting die
de Kamer heeft georganiseerd over deze wet gaven de uitgenodigde hoogleraren
dit punt ook aan. Een goede motivering is, zelfs als dat tot enig tijdsverlies
leidt, van groot belang voor een goede marktordening. Ik wil overigens absoluut
niet pleiten voor dikke telefoonboeken aan motivering. Een aantal andere landen
met een uitgebreide ervaring op het gebied van telecomregulering, zoals Groot-Brittannië,
Ierland, Nieuw-Zeeland en Australië, kent dit soort effectrapportages
ook. Ik vind dan ook dat dit punt moet worden toegevoegd.De heer Van Dam (PvdA):De heer Blok spreekt nu over een motivering, maar in zijn amendement stelt
hij dat het college een aantal zaken moet aantonen. Het moet de effecten van
zijn maatregelen dus bewijzen en niet motiveren. Heb ik dat goed begrepen?Vindt de heer Blok dat OPTA in zo'n effectrapportage slechts in moet gaan
op de voorzienbare gevolgen van haar maatregelen, of moet zij daarin ook voorspellingen
over mogelijke gevolgen betrekken?De heer Blok (VVD):Het antwoord op de eerste vraag is: ja, dat heeft u goed gelezen. Het
antwoord op de tweede vraag is: ik vraag niemand om het onmogelijke, dus het
gaat om voorzienbare effecten.Het amendement op stuk nr. 10 gaat over de inzet van het instrument van
kostenregulering. Zoals ik al eerder aangaf, vind ik dat OPTA zo nodig hard
moet kunnen optreden, dus ook rechtstreeks in de prijs moet kunnen ingrijpen.
Een ingreep in de prijzen is in een samenleving waarin wij in principe uitgaan
van vrij ondernemerschap, een heel stevige ingreep. Bovendien is dit bij uitstek
het soort ingrepen dat invloed kan hebben op het innovatieklimaat,
een punt dat net al uitgebreid is besproken. Uiteindelijk zal niemand meer
durven investeren als hij de angst heeft dat de investeringen en de voordelen
die daarmee gepaard gaan, onmiddellijk worden afgeroomd. In het amendement
op stuk nr. 10 wordt dan ook voorgesteld dat bij de inzet van kostenregulering
moet worden aangetoond dat sprake is van een marktmacht die wordt gebruikt
ten nadele van de consument.Het amendement op stuk nr. 17 stelt een puur praktisch punt aan de orde.
Mijns inziens moet daarbij het uitgangspunt zijn dat consumenten per e-mail
benaderd kunnen worden, niet alleen voor commerciële doelen, maar ook
voor ideële of charitatieve doelen.De amendementen op stuk nr. 19 en 30 bevatten lange, technische verhalen.
Uiteindelijk gaat het hierbij om het bevorderen van de kenniseconomie door
praktische maatregelen. Het amendement op stuk nr. 19 ziet erop toe dat de
vrijstelling van precariorechten die geldt voor telecomkabels, ook geldt voor
de lege buizen die uit voorzorg zijn aangelegd om later kabels doorheen te
kunnen blazen. Zonder dit amendement kunnen lege buizen worden belast, waardoor
het aantrekkelijker wordt om straten vaker open te breken dan om uit voorzorg
lege buizen aan te leggen als de straat toch openligt.Het amendement op stuk nr. 30 vloeit voort uit de uitspraak van de Hoge
Raad dat kabelnetwerken moeten worden beschouwd als een onroerende zaak. Die
uitspraak heeft in de sector voor enorme verwarring gezorgd. Zij stelt gedane
transacties ter discussie en bemoeilijkt daarmee ook de toekomstige transacties.
Bovendien worden kabelnetwerken opeens vatbaar voor de onroerendezaakbelasting,
toch al geen geliefd onderwerp in liberale kringen.Naar de mening van de VVD moet een overheid die de kenniseconomie wil
bevorderen niet tegelijkertijd onzekerheid laten bestaan door de dreiging
van extra belastingen op deze netwerken.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Toen Alexander Bell in 1876 de uitvinding van de telefoon
claimde, kon hij niet vermoeden dat zijn uitvinding zou leiden tot grote vooruitgang
enerzijds en grote discussies anderzijds. Dat hij dat niet vermoedde, bleek
uit zijn beroemde toelichting op het nut van de telefoon. Hij zei: dankzij
de telefoon kun je iemand bellen om te zeggen dat er een telegram in aantocht
is. Dat vond ik een aardig citaat om dit debat mee te beginnen. Dit debat
staat in het perspectief van de historie van telegrafie, telefonie en recenter
de tv-kabel. Dat is een historie van bestuurlijke chaos en continue discussie
over de gewenste mate van publieke verantwoordelijkheid. Uit het perspectief
van de gebruiker is het logisch dat die discussie al die decennia is gevoerd.
Als gebruiker wil je dat de telefoon, de radio en de tv het gewoon doen. Dat
was decennialang het belangrijkste vraagstuk voor de consument. Waren de kabels
van de PTT en de kabelmaatschappij wel aangelegd en werkten zij zonder storing?De leveringszekerheid bij dit soort voorzieningen is een publieke zorg,
maar die leveringszekerheid is op dit moment eigenlijk geen punt van zorg
meer. De vraag of de kabeltelevisie en de telefoon het doen, is al twintig
jaar geen vraag meer die consumenten bezighoudt. Er kwamen andere vragen voor
in de plaats. Kan het aanbod niet geavanceerder? Kan de dienstverlening niet
beter? Kan het niet goedkoper?Terecht heeft de politiek besloten dat dit soort vragen van consumenten
het beste kunnen worden beantwoord door concurrerende bedrijven op een eerlijke
markt. Het is immers de consument die profiteert van scherpe concurrentie,
doordat bedrijven genoodzaakt zijn hun aanbod continu te verbeteren en de
tarieven zo laag mogelijk te houden. Niet voor niets zijn telefonie en kabeltelevisie
geprivatiseerd en is er een toezichthouder ingesteld om concurrentie en marktwerking
in de telefoniesector te bevorderen.Dat ging vaak ten koste van het oude staatsbedrijf, dat zijn marktaandeel
kwijtraakte aan buitenlandse bedrijven, soms zonder noemenswaardige investeringen.
OPTA heeft de afgelopen jaren soms concurrentie moeten forceren, maar dankzij
de Telecommunicatiewet en dankzij het slagvaardige optreden van OPTA is in
Nederland concurrentie ontstaan, zijn er nieuwe diensten ontstaan en is het
bellen goedkoper geworden. De Partij van de Arbeid is blij met die resultaten, maar de wereld heeft
niet stilgestaan. De Telecomwet zoals zij nu geldt, voorziet niet of nauwelijks
in regels voor mobiele telefonie of voor internet. Kabelaanbieders kunnen
tot de dag van vandaag ongestoord hun gang gaan. Zij hoeven zich niets aan
te trekken van consumenten, want er is geen concurrent om naar uit te wijken.Gelukkig brengen de nieuwe Europese regels hier verandering in. De nieuwe
Telecommunicatiewet moet dan ook zorgen voor regels die gelden voor huidige
en toekomstige ontwikkelingen.De heer Vendrik (GroenLinks):Een van de erfenissen waar wij vandaag de dag mee zitten, is het feit
dat het vaste netwerk voor telefonie de facto in handen is van een monopolist.
Ik heb de afgelopen jaren meerdere keren gemerkt dat de PvdA-fractie daar
in toenemende mate bezorgd over was. Hoe staat het vandaag met de bezorgdheid
van de PvdA-fractie daarover?De heer Van Dam (PvdA):Ik denk dat je moet kijken waar die bezorgdheid uit bestond, wat betreft
het vaste netwerk telefonie. De vraag was of de leveringszekerheid gegarandeerd
was. Als je een aantal jaren vooruit kijkt, denk ik dat dit niet de belangrijkste
zorg is waar je je druk om hoeft te maken. Er zijn al een aantal telefonienetwerken
bijgekomen voor mobiele telefonie. Je ziet ook dat de kabel op een aantal
plaatsen de mogelijkheid biedt om te telefoneren. Ik denk dat er in de komende
jaren kansen zijn om de infrastructuurconcurrentie te laten toenemen, waardoor
de consument kan kiezen uit meerdere partijen die telefonie verzorgen. Ik
denk dat die leveringszekerheid niet het belangrijkste punt van zorg is in
de discussie over telecommunicatie.De heer Vendrik (GroenLinks):Volgens mij ging dat debat niet alleen over leveringszekerheid, hoewel
dat wel heel sterk opkwam, toen KPN twee jaar geleden bijna failliet ging.
Ik herinner mij nog heel goed dat de voorganger van de heer Van Dam, mevrouw
Wagenaar, in die periode publiekelijk haar zorg uitsprak en zich weleens afvroeg
of de eerste Telecomwet, die vergezeld ging van de privatisering van KPN,
waarbij de facto een privaat monopolie werd gerealiseerd, niet
als een weeffout van het hele systeem moest worden beschouwd. Dat vond ik
een interessante gedachte. Ik vind dat namelijk ook. De vraag is of de heer
Van Dam, namens de PvdA sprekend, dat vandaag ook vindt.De heer Van Dam (PvdA):Als je terugkijkt naar de situatie op het moment dat de telefoniemarkt
werd geliberaliseerd en het telefoniebedrijf werd geprivatiseerd, denk ik
dat je niet kunt spreken over voldoende concurrentie op het gebied van netwerken.
Daardoor was er geen sprake van een werkelijke markt wat betreft het aanbieden
van netwerktoegang of telefonieaansluitingen. Achteraf kan men zich afvragen
of toen, in die situatie, een verstandig besluit genomen is. Die discussie
lijkt mij op dit moment echter niet relevant. De discussie van vandaag gaat
over de positie van vandaag en de komende tien of twintig jaar. Vandaag de
dag is volgens mij geen gebrek meer aan aanbieders van telefonienetwerken.
Zorgen over de leveringszekerheid bij de marktpartijen die op dit moment telefonie
aanbieden, is dan ook niet nodig. Dat is niet een belangrijk punt van zorg.Als de heer Vendrik het mij toestaat, ga ik verder met mijn betoog.De voorzitter:Eens even vragen aan de heer Vendrik: staat u het toe?De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb nog wel een puntje.De voorzitter:Nee, de heer Van Dam zet zijn betoog voort.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. De vraag is of de nieuwe Telecommunicatiewet zorgt voor regels
die voldoende van toepassing zijn op zowel huidige als toekomstige ontwikkelingen.
Op sommige punten kunnen daar vraagtekens bij worden gezet. Op meerdere plaatsen
kan men bijvoorbeeld draadloos het internet op; op wireless hot spots kan
via draadloze verbindingen van een hotel of een vrijwilliger op het internet
worden ingelogd. Zijn dit aanbieders in de zin van de Telecommunicatiewet?
Moeten alle vrijwilligers die toegangen aanbieden het verkeer via hun netwerkkaart
aftapbaar maken? Ik kan het antwoord op die vragen niet vinden in de wetgeving.
Ik vraag mij af of deze wetgeving op dit soort ontwikkelingen is toegerust.Een tweede ontwikkeling is de discussie die op dit moment speelt over
de aanleg van een aansluitnet van glasvezels. Wordt uit de wet duidelijk op
welke manier de OPTA met investeringen in glasvezel moet omgaan? Heeft de
minister dat duidelijk gemaakt in de memorie van toelichting? Ik heb dat punt
niet aangetroffen. Als een marktpartij een glasvezelnet aanlegt, moet zij
dan direct toegang geven aan alle concurrenten tot het netwerk? Diverse deskundigen
hebben de laatste tijd aangegeven dat een overheidsinterventie nodig is om
te zorgen voor concurrerende glasvezelnetten. Ik ben geneigd om hen te geloven.
De KPN pleit evenwel voor één glasnet. Als dat het toekomstperspectief
is, mag de overheid geen nieuw monopolie in handen van één of
enkele bedrijven geven.De minister heeft recent aangegeven onderzoek te doen naar de mogelijkheden
om een glasvezelverbinding tot een soort van nutsvoorziening te bestempelen.
De minister heeft ongetwijfeld een goede reden om dat te doen. Wat wil hij
met dat onderzoek? De beantwoording van dit soort vragen kan niet wachten
tot de door de minister aangekondigde breedbandbrief. De heer Blok heeft reeds
perfect aangegeven dat de antwoorden op dergelijke vragen cruciaal zijn voor
de manier waarop de OPTA met de ontwikkelingen op deze markt moet omgaan.Gewone telefonie is al bijna ouderwets. De consument is drukker bezig
met mobiele telefonie en met snel internet. De vragen van de consument zijn
echter dezelfde als op het moment dat de telefoniemarkt werd geprivatiseerd
en geliberaliseerd. Hij wil een zo goed mogelijk product voor een zo laag
mogelijke prijs: wordt er niet te veel betaald voor het bellen van vast naar
mobiel, is er een keuze met betrekking tot internetten via de kabel, is ADSL
niet veel te duur? De consument heeft het meeste belang bij een scherpe concurrentie
tussen bedrijven. Hij is de lachende derde want hij krijgt een geavanceerd
product, een goede service en een laag tarief.Nog steeds ontstaat die scherpe concurrentie niet vanzelf. Daarvoor is
een sterke toezichthouder nodig. De OPTA moet op de huidige en toekomstige
markten concurrentie kunnen bevorderen en eerlijke marktwerking kunnen afdwingen.
Soms is concurrentie niet voldoende om de belangen van consumenten te beschermen;
regels zijn nodig en de OPTA moet de belangen van de consument beschermen.
Het mag duidelijk zijn dat de OPTA wat de Partij van de Arbeid betreft, haar
werk in het belang van de consument doet. De consument heeft baat bij eerlijke
marktwerking, bij voldoende concurrentie en bij bescherming van zijn belangen.
Daaruit volgt vanzelf dat het bedrijfsleven zal investeren en innoveren. Dat
is niet de belangrijkste reden waarom de OPTA streng toezicht moet houden.
De OPTA is er allereerst voor de consument. Mijn fractie zal dan ook het amendement
op stuk nr. 8 niet steunen. De VVD stelt daarin voor om doelstellingen aan
de OPTA op te dragen waarbij de belangen voor het bedrijfsleven even zwaar
wegen als de belangen voor de consument. Die visie op de positie van de toezichthouder
deelt mijn fractie niet.De OPTA krijgt terecht ruimere bevoegdheden op nieuwe markten om toe te
zien op een eerlijke marktwerking en om concurrentie te bevorderen. Dat is
ook hard nodig. De telecommunicatiemarkt is ontzettend dynamisch en vraagt
een krachtige toezichthouder die zich kan aanpassen aan de ontwikkelingen
op de markt. Het ligt eveneens voor de hand dat OPTA hardere sancties kan
opleggen, want de belangen in de markt zijn zo groot dat stevige sancties
nodig kunnen zijn. Natuurlijk kunnen marktpartijen benadeeld worden door maatregelen
van OPTA. Zij mogen dan ook van OPTA een grondige motivering van haar besluiten
vragen.De PvdA-fractie heeft een amendement ingediend, nummer 23, dat een randvoorwaarde
stelt aan de toch al verplichte motivering van besluiten door OPTA. OPTA moet
in haar motiveringen ingaan op voorzienbare gevolgen van maatregelen voor
aanbieders en consumenten. Dat is een ander voorstel dan het voorstel dat
de heer Blok zojuist heeft gedaan, want een motivering moet een motivering
blijven en moet geen bewijsplicht worden. Met het amendement van de VVD-fractie
zal het OPTA moeilijker worden gemaakt om maatregelen te nemen en zal het
marktpartijen gemakkelijker worden gemaakt om besluiten van
OPTA aan te vechten. Dat frustreert een slagvaardig toezicht en is dus nadelig
voor een eerlijke marktwerking, nadelig voor concurrentie en daarmee nadelig
voor consumenten. Het zijn alleen de gevestigde marktpartijen die daarvan
profijt zullen hebben.De heer Blok (VVD):Nu ik toch de grote Satan ben, moet ik kiezen uit de amendementen waarmee
de heer Van Dam allemaal moeite heeft. Ik neem toch het eerste door hem genoemde
amendement over innovatie. Hij zegt dat OPTA de consument boven innovatie
moet laten gaan. Ik zeg dat consumentenbelang en innovatie naast elkaar staan
en tegen elkaar moeten worden afgewogen. Wat is daar eigenlijk op tegen?De heer Van Dam (PvdA):Daarvoor heb ik zojuist twee argumenten aangevoerd. Het eerste gaf ik
in het interruptiedebat dat ik zojuist heb gevoerd met de heer Blok, namelijk
dat innovatie een gevolg is van scherpe concurrentie en eerlijke marktwerking.De heer Blok (VVD):Die hebben wij hier niet en daarom behandelen wij dit wetsvoorstel, dus
wil ik nu een ander argument horen.De heer Van Dam (PvdA):Nee, dat is het hele punt van dit wetsvoorstel. OPTA moet ervoor zorgen
dat marktwerking eerlijker wordt en dat er meer concurrentie komt. Een gevolg
van het optreden van OPTA zal ongetwijfeld zijn dat innovatie toeneemt en
het investeringsklimaat verbetert. Dat moet in mijn ogen echter geen doelstelling
van OPTA zijn. Het tweede argument is dat OPTA haar werk, in de ogen van de
PvdA-fractie, doet in het belang van consumenten. De bescherming van consumenten
dient dan ook voorop te staan. Uw amendement suggereert dat de bescherming
van de belangen van het bedrijfsleven op gelijke voet komt te staan met de
bescherming van de belangen van consumenten en dat is niet onze visie op de
rol van deze toezichthouder.De heer Blok (VVD):U hebt mijn woorden gehoord: ik zet twee belangen naast elkaar, niet meer
en niet minder.De heer Van Dam (PvdA):Op gelijke voet.De heer Blok (VVD):Dat is wat anders dan u eerst zei, maar het is goed dat u uzelf nog corrigeert.
Toch heb ik nog een andere vraag aan u. Het woord "kenniseconomie" wordt vaak
genoemd in PvdA-kringen. Welke inhoud geeft u aan het begrip "kenniseconomie"
wanneer u een concreet wetsvoorstel zoals de Telecomwet behandelt?De heer Van Dam (PvdA):Ik wil met alle plezier een keer een debat voeren over kenniseconomie.
Daar doelt u echter niet op als u vraagt welke inhoud ik geef aan de term
"kenniseconomie".De heer Blok (VVD):De vraag sloeg duidelijk op de Telecomwet.De heer Van Dam (PvdA):Als je ervoor zorgt dat concurrentie wordt versterkt en marktwerking eerlijker
verloopt, dan ben ik ervan overtuigd dat dit leidt tot innovatie. Ik ben ervan
overtuigd dat de bescherming van de belangen van gevestigde marktpartijen
leidt tot minder innovatie. Op die manier geef ik invulling aan dat begrip.De heer Blok (VVD):Over die laatste zin zijn wij het allemaal eens. Uw verhaal klopt niet.
Eerder gaf u aan dat u zich, net als ik, afvraagt hoe de afweging wordt gemaakt
tussen ingrijpen in de prijs en stimuleren van innovatie, bijvoorbeeld met
betrekking tot glasvezel. Ik heb daarover ook een vraag gesteld aan de minister.
U erkent wel degelijk dat er spanning zit in de regelgeving en dat er een
afweging gemaakt moet worden. U kunt dan even later niet zeggen dat die afweging
niet gemaakt moet worden. Ik wil met mijn amendement alleen bereiken dat er
een afweging gemaakt wordt tussen het consumentenbelang en het belang van
innovatie. Die twee zaken moeten in Nederland op hetzelfde niveau gewogen
worden.De heer Van Dam (PvdA):Ik kan daar nog een keer op terugkomen. Het is voor de breedbandmarkt
noodzakelijk dat de minister beleid maakt waardoor hij de concurrentie van
infrastructuren mogelijk maakt. Vervolgens hebben wij de OPTA om erop toe
te zien dat die concurrentie zo goed mogelijk verloopt en dat er eerlijke
marktwerking ontstaat. Het is onze overtuiging dat dit uiteindelijk leidt
tot de grootst mogelijke innovatie. Meer concurrentie leidt tot meer innovatie.
Dat heb ik u al een aantal keren duidelijk gemaakt. Bovendien heb ik gezegd
dat het in de eerste plaats in het belang is van de consument dat er meer
concurrentie ontstaat. Het gaat echter niet alleen om dit ene amendement,
maar u hebt een serie van drie amendementen ingediend waarmee de belangen
van het gevestigde bedrijfsleven beter worden beschermd via deze wetgeving.
Dat zal dus uiteindelijk ten koste gaan van concurrentie en ten koste van
de belangen van de consument.De heer Atsma (CDA):Meer concurrentie leidt tot meer innovatie, het is maar net hoe je het
bekijkt. Er zijn ook grenzen. Het gaat om meer concurrentie in relatie tot
de noodzakelijke investeringen in innovatie. Ik weet niet of u daar helemaal
op het goede spoor zit. Maar ik ga nog even door op een ander punt. U benadrukt
nogal dat OPTA er primair voor de consument is. Ik denk dat de nu voorliggende
telecomwetgeving vooral is gericht op de consument, maar het kan toch niet
zo zijn dat OPTA primair is gericht op de consument? Moet je dan gemakshalve
maar de tienduizenden arbeidsplaatsen in de sector voor lief nemen?De heer Van Dam (PvdA):Nu maakt u er wel een gekscherend geheel van. De Telecomwet bevat een
aantal regels voor de manier waarop marktpartijen moeten opereren op telecommunicatiemarkten.
OPTA dient daarop toe te zien, concurrentie te bevorderen, eerlijke marktwerking
te bevorderen en consumenten te beschermen. Ik heb al aangegeven dat het onze
overtuiging is dat consumenten het meest gebaat zijn bij een sterke toezichthouder
die concurrentie en marktwerking bevordert. Uiteindelijk komt dat de consumenten
ten goede. In dat kader moet u mijn opmerking plaatsen dat het dus uiteindelijk
de primaire taak van OPTA is om de belangen van de consument te beschermen.De heer Atsma (CDA):Boven het belang van de sector? Ik zou ze liever naast elkaar plaatsen.De heer Van Dam (PvdA):Bij een eerlijke marktwerking gaat het om het belang van
de consument. Dat staat dus inderdaad boven het belang van de sector, maar
dat wil niet zeggen dat het nadelig is voor de sector. Ik ben er integendeel
van overtuigd dat het uiteindelijk voordelig is voor de sector. Deze zal namelijk
innoveren, investeren en daarmee gezond blijven. Dat is noodzakelijk als er
scherpe concurrentie is.Voorzitter. Terecht heeft de minister in zijn laatste nota van wijziging
aangegeven dat marktpartijen in het verleden hebben laten zien dat zij elke
mogelijkheid aangrijpen om besluiten van OPTA te traineren. Dat kon in drie
instanties door eerst bezwaar in te dienen en vervolgens tot twee maal toe
in beroep te gaan bij een rechter die ook nog eens niet gespecialiseerd was
in het telecomrecht of in het mededingingsrecht. Gelukkig komt de minister
in zijn laatste wijzigingsnota met een voorstel om deze juridische mogelijkheden
stevig te beperken. Voor de meeste besluiten is straks alleen nog eenmalig
beroep mogelijk bij een gespecialiseerde rechter. Dat is een prima voorstel.
Het zorgt voor snellere duidelijkheid en het verkleint de mogelijkheden van
marktpartijen om de bevordering van concurrentie door OPTA te traineren. OPTA
moet soms ook maatregelen nemen om de naleving van haar besluiten af te dwingen.
Hier houden marktpartijen in het wetsvoorstel de mogelijkheid om via een lange
juridische procedure maatregelen tegen te houden. De PvdA-fractie heeft een
amendement ingediend om ook hier de beroepsmogelijkheden te beperken tot één
ronde bij een gespecialiseerde rechter, namelijk het College voor beroep van
het bedrijfsleven. Het openstellen van bezwaar bij handhavingsbesluiten lijkt
ons wel verdedigbaar, omdat marktpartijen niet altijd gehoord zijn door OPTA
bij een dergelijk besluit. Ik ben benieuwd hoe de minister hierover denkt.
Ik overweeg om mijn amendement met dat aspect uit te breiden, maar ik wil
eerst de repliek van de minister horen.Voorzitter. In het wetsvoorstel zijn ook specifieke regels opgenomen die
het belang van consumenten moeten beschermen. Ik wil op een aantal punten
ingaan. Ten eerste is het aanbod van internet en telefonie voor veel mensen
nog ondoorzichtig. Wat krijg je nou en wat kost het? Het zijn twee eenvoudige
vragen waar een consument het antwoord op moet weten om aanbieders te kunnen
vergelijken, maar de aanbieders maken het de consument niet altijd makkelijk.
Het wetsvoorstel biedt alleen de mogelijkheid om informatie over tarieven
te laten publiceren. Naar mening van de PvdA-fractie moet daar ook informatie
bij over de kwaliteit. Dat ziet u in amendement op stuk nr. 27. De noodzaak
van een dergelijk voorstel is recent nog aangetoond, toen bleek dat goedkoop
snel internet vaak gepaard ging met een beroerde klantenservice. Ten tweede
kan concurrentie voorkomen dat partijen die een aanzienlijke marktmacht hebben,
klanten kunnen negeren. Het is niet ondenkbeeldig dat op sommige markten geen
concurrentie ontstaat, zelfs niet na maatregelen van OPTA. Denk bijvoorbeeld
aan de markt voor kabeltelevisie. Ik betwijfel of daar ernstige concurrentie
zal ontstaan. Kunnen OPTA en NMa ingrijpen als de dienstverlening van een
monopolist belabberd is? Er worden maatregelen genomen tegen het zenden van
spooknota's. Marktpartijen kunnen consumenten niet zomaar meer afsluiten als
er een geschil is over een nota. Maar wat gebeurt er in geval van een slecht
functionerende verbinding of een onbereikbare klantenservice? In hoeverre
kunnen toezichthouders optreden als een monopolist op een dergelijke manier
laat zien dat hij zich niets aantrekt van zijn klanten?De commercie rukt steeds verder op en steeds vaker proberen bedrijven
in te breken in het privé-leven van mensen om aandacht op te eisen
voor hun producten. Het is de taak van de wetgever om de privé-sfeer
van mensen te beschermen tegen dergelijke excessen. Dat kan door het opstellen
van regels over het ongevraagd lastigvallen van mensen per e-mail, sms en
telefoon. De voorstellen van de regering gaan wat dit betreft niet ver genoeg.
Spammen naar zakelijke mailadressen moet worden verboden. Er moet worden voorkomen
dat mailadressen met toestemming kunnen worden doorverkocht door in de wet
op te nemen dat verzenders een bewijsplicht hebben. De consument moet zich
bij elk gesprek met een telemarketeer kunnen afmelden zodat hij niet meer
wordt lastiggevallen met telefoontjes. Ik heb daarvoor drie amendementen ingediend.De PvdA-fractie vindt dat het overtreden van deze bepalingen niet alleen
bestuursrechtelijk, maar ook strafrechtelijk vervolgd moet kunnen worden.
Om te voorkomen dat de OPTA en justitie verzuipen in de meldingen van spam,
stel ik voor om een meldpunt spam op te richten. Dit moet net als de meldpunten
voor kinderporno en discriminatie de meldingen zeven en alleen vervolgbare
meldingen doorgeven aan de OPTA of aan justitie, afhankelijk van de aard en
de complexiteit van de overtreding. Wat is de reactie van de minister hierop?
Ik heb een motie achter de hand voor de tweede termijn.De heer Blok (VVD):Ik heb twee vragen over de twee amendementen die betrekking hebben op
allerlei vormen van spam. Is de heer Van de Dam bekend met de werking van
Infofilter? Dat is een instrument voor zelfregulering op dit gebied. Waarom
vindt hij dat onvoldoende?De heer Van Dam (PvdA):Dat is heel erg eenvoudig. Iedereen kan spam verzenden en niet iedereen
is aangesloten bij Infofilter.De heer Blok (VVD):Men kan zich aanmelden bij Infofilter. Wat is er tegen zelfregulering?
De PvdA-fractie heeft zich in andere debatten immers altijd een tegenstander
betoond van het overladen van het bedrijfsleven met administratieve lasten.
Het probleem van spam en van ongevraagde telefonische verkoop is reëel.
Waarom kiest u er niet voor om dit op te lossen via zelfregulering?De heer Van Dam (PvdA):Het zou prachtig zijn als er überhaupt een vorm van zelfregulering
van de grond zou komen.De heer Blok (VVD):Ik vroeg waarom u niet voor Infofilter kiest.De heer Van Dam (PvdA):Omdat de aard van het medium toestaat dat iedereen zich met dit soort
reclameberichten bezig kan houden, maar niet iedereen is aangesloten bij Infofilter.
Er zijn dus regels nodig om dit probleem aan te pakken. In de afgelopen jaren
is al aangetoond dat zelfregulering dit probleem niet oplost.De heer Blok (VVD):Niet iedereen heeft een sticker "geen ongevraagd reclamedrukwerk" op zijn
deur, maar iedereen kan er een opplakken. Dat geldt toch ook voor Infofilter?De heer Van Dam (PvdA):Ik weet niet of u de laatste tijd een aantal mailboxen hebt bekeken en
hebt gezien hoe goed die zelfregulering op dit moment werkt.De heer Blok (VVD):Ik geloof dat u Infofilter niet kent, dat gaat over telefoon. Ik wil u
vragen om zich in het instrument te verdiepen. Ik ben het met u eens dat er
strijd moet worden gevoerd tegen allerlei ongevraagde uitingen. Wij moeten
echter voorkomen dat wij in onze ijver een andere doelstelling, namelijk het
voorkomen van onnodige administratieve lasten, zomaar terzijde schuiven. Ik
vraag u om nog eens te kijken naar amendement nr. 14.De heer Van Dam (PvdA):Er is herhaaldelijk overleg geweest tussen providers en direct-marketingorganisaties
over ongevraagde e-mail. Dit overleg is herhaaldelijk op niets uitgelopen.
Partijen gingen uit elkaar zonder dat er afspraken waren gemaakt omdat men
er steeds niet uit komt. Ik betwijfel de realiteitswaarde van een pleidooi
voor zelfregulering.De heer Blok (VVD):Ik vraag steeds naar uw kennis van Infofilter en die hebt u niet. Ik bied
u de mogelijkheid om daar eens naar te kijken.Mijn andere vraag betreft de strafbaarstelling van spam uit het buitenland.
Ik zou het ook fantastisch vinden als wij spam in de vingers kunnen krijgen.
Wat stelt u zich voor? Er komt straks spam uit een land met een ontzettend
zwakke justitie, bijvoorbeeld uit Rusland. Dat is dan strafbaar. En dan?De heer Van Dam (PvdA):Laten wij helder zijn. Wij moeten er niet van uitgaan dat wij met Nederlandse
regels de Nederlandse consument kunnen verlossen van spam. Er kan hier een
aantal regels worden gesteld en er kan worden opgetreden tegen overtredingen.
Als er omleidingsroutes via het buitenland worden gebruikt, kan worden opgetreden
als men strafrechtelijk wil handhaven. Dit betekent alleen niet dat je de
mensen ook meteen van het probleem verlost; dat zul je internationaal moeten
aanpakken, daar zul je internationaal afspraken over moeten maken. En wat
geeft je een betere positie tegenover de VS en andere landen van waaruit veel
spam verspreid wordt, dan wanneer je kunt aangeven dat zij geen last meer
van ons hebben omdat wij onze regelgeving op orde hebben? "Jullie hebben geen
last meer van ons, dus regel nu eindelijk ook eens dat wij geen last meer
hebben van jullie."De heer Blok (VVD):U gaat opnieuw niet in op het voorbeeld dat ik geef. U noemt internet
als ik over infofilter praat, u noemt de VS als ik Rusland als voorbeeld geef.
Welke inwoner van Nederland is er nu mee gediend als wij een wet maken waarvan
ook u al bij voorbaat moet aangeven dat wij die niet kunnen handhaven? Ook
ik zou de strafbaarstelling van spam uit het buitenland gehandhaafd willen
zien, maar wij kunnen daar niet voor zorgen. Wat spiegelt u de mensen dan
voor?De heer Van Dam (PvdA):Met mijn amendement wordt een algemene strafbaarstelling geregeld, geen
strafbaarstelling van alleen e-mails uit het buitenland. Ik heb aangegeven
dat er een risico is dat de justitie en de OPTA overstelpt worden met allerlei
meldingen waarbij vervolging moeilijk is. Dit zal dus ook gelden voor het
voorbeeld dat u noemt van een onduidelijk mailtje uit Rusland met een onduidelijke
reclame. Het gaat erom dat je in gevallen waarin vervolging wel mogelijk is,
ook daadwerkelijk tot vervolging overgaat, omdat het gaat om een behoorlijk
serieus probleem. Niet alleen ondervinden veel consumenten veel overlast van
dit verschijnsel, bedrijven moeten er ook enorme kosten door maken.De heer Blok (VVD):Het is een wet die met uw amendement bij voorbaat gedogen oproept, want
u geeft zelf al toe dat deze wet niet te handhaven zal zijn.De heer Van Dam (PvdA):Je kunt handhaven voor zover overtredingen in Nederland worden begaan,
voor zover overtreders zich op Nederlands grondgebied bevinden. Je hebt dus
mogelijkheden om het probleem aan te pakken, maar je moet niet de illusie
koesteren dat je het zou kunnen oplossen. Dit geldt overigens voor de meeste
overtredingen die wij strafbaar vinden; je lost het probleem niet op, maar
de beschikbare instrumenten worden wel gebruikt om het aan te pakken en het
zoveel mogelijk terug te dingen. Dat beoog ik ook met mijn amendementen; die
zullen er een sterkere bijdrage aan leveren dan de voorstellen van de regering,
daar ben ik van overtuigd.Voorzitter. De heer Blok is al heel even ingegaan op het voorbeeld van
de treiterlijnen en soortgelijke diensten; ik neem aan dat het niet alleen
gaat om flauwe grappen en pesterijen. Nu is het de vraag of ook deze voorbeelden
vallen onder artikel 11.7 van de Telecommunicatiewet. Ik denk dat dit zo zou
moeten zijn, omdat het hierbij ook gaat om het ongevraagd lastigvallen van
mensen via een automatisch oproepsysteem, maar misschien kan de minister helderheid
verschaffen.De privacy wordt ook verbeterd met deze voorstellen. In dit verband vraag
ik me alleen nog wel af of ook spyware en adware onder de regels van deze
wet vallen. Bij spyware bespioneren bedrijven je op de eigen computer zonder
dat je het weet. Het is absurd dat dit kan en de fractie van de PvdA vindt
dat deze wet in elk geval ook regels moet bevatten die het het bedrijfsleven
verbieden, in iemands privé-leven te spioneren. Wordt dit met deze
wet ook geregeld?Ten slotte vraag ik me af of consumenten met deze wet ook tegen criminaliteit
beschermd kunnen worden. Meer dan honderdduizend mensen worden jaarlijks het
slachtoffer van diefstal of beroving van hun mobiele telefoon. Als je gestolen
mobieltjes blokkeert, wordt het minder aantrekkelijk om ze te stelen. Mijn
fractiegenoot Van Heemst en ik hebben hierover onlangs tot twee keer toe vragen
gesteld, maar wij krijgen van het kabinet geen concrete toezeggingen. Ik zou
de Kamer dan ook willen oproepen, het kabinet dringend te verzoeken om zo
spoedig mogelijk gebruik te maken van de bestaande mogelijkheden om gestolen
mobieltjes te laten blokkeren. Ik wil hiertoe een motie indienen, voorzitter.De voorzitter:Ik onderbreek u nu even, omdat wij in het Reglement van Orde hebben opgenomen
dat moties in tweede termijn worden ingediend – natuurlijk tenzij er
geen tweede termijn is – omdat het logisch is om eerst naar de reactie
van de regering te luisteren. Ik verzoek u dan ook, uw motie nog even "op
te zouten".De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Dan vraag ik de minister of hij wil ingaan op dit probleem
en of hij ervoor wil zorgen dat er binnen een jaar een database van de nummers
van gestolen mobieltjes wordt opgezet, opdat het gebruik van zulke telefoons
kan worden geblokkeerd of belemmerd. En de minister zal inmiddels begrepen
hebben dat ik hierbij een motie achter de hand heb...Ik kom tot een afronding. De discussie over de gewijzigde Telecommunicatiewet
lijkt een ingewikkelde, technische en juridische discussie. In essentie gaat
het echter om de bescherming van de belangen van consumenten op de markten
voor telefonie, internet en mobiele communicatie. De consument is gebaat bij
veel concurrentie op een eerlijke markt en een behoorlijke bescherming tegen
de grote machtige bedrijven die op deze markten actief zijn. Dat is de essentie
van dit debat. Houdt de Kamer vast aan de bescherming van de belangen van
de consument, zoals die in de wetgeving voor het grootste deel goed is geregeld?
Is de Kamer bereid die bescherming te versterken door een aantal ingediende
amendementen? Of kiest de Kamer voor een versterking van de positie van gevestigde
marktpartijen? Daarover dient de discussie te gaan.Mevrouw Gerkens (SP):Mijnheer de voorzitter. Het aan de orde zijnde wetsvoorstel heeft al tot
veel beroering geleid. Zo zou KPN concurrenten volgens KPN-topman Scheepsbouwer
onder de kostprijs netwerkcapaciteit moeten verhuren, omdat de OPTA bij het
vaststellen van de tarieven een model hanteert en onder de nieuwe wet zal
blijven hanteren dat niet het werkelijke KPN-net weerspiegelt. De KPN vecht
deze beslissing van de OPTA aan bij de rechter en dreigt zijn investeringen
te verplaatsen naar het buitenland. Zo dramatisch kan het volgens ons niet
zijn, want KPN heeft naar aanleiding van de beslissing van de OPTA geen winstwaarschuwing
gegeven en bovendien richt de kritiek van KPN zich op slechts één
van de tarieven waarmee de KPN-concurrenten werden geconfronteerd. De totale
inkomsten van KPN uit de verkoop en de verhuur van capaciteit en diensten
aan concurrenten zijn wel degelijk kostendekkend. Mocht KPN besluiten om de
investeringen inderdaad terug te trekken, is dat volgens ons het moment om
het vaste netwerk terug te brengen in overheidshanden. Als KPN zijn netten
om commerciële redenen niet wenst te behouden, zal de overheid dat om
maatschappelijke redenen moeten doen. Is de minister dan ook bereid om in
deze situatie KPN terug te kopen?Als het netwerk van KPN in overheidshanden komt, hebben wij op dat gebied
deze Telecommunicatiewet niet nodig. De overheid heeft het netwerk en verhuurt
dit aan elke geïnteresseerde tegen dezelfde voorwaarden. Aangezien echter
KPN door eerdere ondoordachte privatisering een privaat monopolie is geworden,
overigens evenals de kabel, is toezicht noodzakelijk om concurrenten een eerlijke
kans te geven. Of concurrenten op basis van deze wet een eerlijke kans zullen
krijgen, hangt sterk af van de manier waarop de OPTA de markt zal indelen.
Eventuele toegangsverplichtingen kunnen alleen worden opgelegd als een partij
met dominante marktmacht op een door de OPTA onderscheiden deelmarkt macht
heeft.De heer Atsma (CDA):Ik begrijp de ambitie. Die is ook niet nieuw, want meer partijen hebben
die in het verleden uitgesproken. Heeft mevrouw Gerkens ook een idee wat het
zou moeten kosten en wie het zou moeten betalen? Hoe denkt zij over andere
infrastructuren die eventueel ook terug zouden moeten naar de overheid? Moet
dat op dit moment dan ook ter discussie worden gesteld?Mevrouw Gerkens (SP):Ik ben blij dat u die vraag stelt. Wij hebben op meer terreinen geprobeerd
achter de kosten te komen. Wij vinden bijvoorbeeld dat de kabel moet worden
teruggekocht. Toentertijd is die voor vrij veel geld verkocht. De markt is
nu wat anders; het zou nu goedkoper kunnen. Niemand schijnt echter een duidelijk
overzicht van die kosten te kunnen geven.De heer Atsma (CDA):In Rotterdam is indertijd de kabel voor ƒ 3200 per aansluiting
verkocht. Als je dat macro bekijkt, heb je ongeveer het beeld.Mevrouw Gerkens (SP):De heer Atsma zegt het al: indertijd. Indertijd had de kabelaansluiting
een heel andere waarde dan nu het geval zal zijn, zeker als een bedrijf als
UPC failliet gaat.De heer Atsma (CDA):Het is nog geen vier jaar geleden.Mevrouw Gerkens (SP):Nee, maar de markt is wel anders.De heer Atsma (CDA):Waar wordt dan de rekening gepresenteerd en om welk bedrag gaat het dan?
Dat moet u toch kunnen schatten als u nu met dit soort stellingen komt.Mevrouw Gerkens (SP):Voor de kabel ligt de rekening bij de gemeenten, want de gemeenten hebben
die ook verkocht. Het is per gemeente verschillend omdat per gemeente andere
bedragen zijn betaald. Er zullen ook per gemeente andere waardes zijn. Wij
hebben geprobeerd erachter te komen om het op een rijtje te kunnen zetten,
zodat nu duidelijkheid op die vragen kan worden gegeven. Evenals u moet ik
echter het antwoord schuldig blijven. Ook wij komen er niet achter omdat iedereen
in vaagheden blijft praten. Wij willen hierover duidelijkheid. Misschien kan
de minister een antwoord geven op de vraag wat het zal kosten en of het te
realiseren is.De heer Atsma (CDA):Dit is wel heel erg gemakkelijk. Dit is een beetje schieten uit de losse
pols, want je weet niet wat je raakt. Overigens hebben niet alleen gemeenten
kabelbedrijven verkocht; ook provincies hebben dat gedaan. U zou het dus makkelijk
kunnen specificeren. Een beetje cijferen, plussen en minnen en u weet het
bedrag. Het loopt in de tientallen miljarden.Mevrouw Gerkens (SP):Dat ben ik niet met u eens, mijnheer Atsma. De huidige waarde is anders
dan toen. Wij hebben diverse gemeenten gevraagd dat voor ons
op een rijtje te zetten. Wij hebben dat ook verschillende keren aan de minister
gevraagd maar er komt geen antwoord. Wij kunnen natuurlijk wel een schatting
maken, maar zegt u meteen dat het een heel ander bedrag is. Ik wil graag met
feitelijke bedragen komen. Kennelijk is het meer onwil om die op een rijtje
te zetten dan dat dit niet mogelijk is. Maar misschien dat deze minister antwoord
kan geven op de vraag?Als de OPTA besluit dat de breedbandmarkt één deelmarkt
is, volgt dan hieruit dat KPN op lokale markten voldoende concurrentie heeft
van de kabelbedrijven en er geen toegangsverplichting kan worden opgelegd
om de concurrentie van breedbanddiensten op de infrastructuur te bevorderen?
De redenering is dat een vervoerder het alleenrecht krijgt op het gebruik
van de weg omdat een consument ook met de trein kan en er op beide manieren
ongeveer even snel gereisd kan worden. Dit is een rare redenering, maar erger
is dat in grote delen van Nederland helemaal geen breedbandmarkt is. Investeringen
in telefooncentrales om deze geschikt te maken voor ADSL en investeringen
in kabelnetwerken om breedband mogelijk te maken, worden niet rendabel gevonden.
Het zal duidelijk zijn dat gebruikers op deze manier niet maximaal profiteren
van keuze, prijs en kwaliteit zoals voorgeschreven in de Europese kaderrichtlijn.
Wij vinden dat de minister in zo'n geval moet kunnen ingrijpen en hebben dat
in een amendement vastgelegd.Omdat de vraag of een markt voldoende concurrerend is op basis van deze
wet meer vanuit het perspectief van de consument zal worden beoordeeld, zal
ook de positie van die consument moeten worden versterkt. De kaderrichtlijn
spreekt in dat verband van eenvoudige en goedkope geschillenprocedures die
worden toegepast door een van de betrokken partijen onafhankelijke instantie.
In de Nederlandse situatie wordt deze taak uitgevoerd door de geschillencommissie
telecommunicatie. Hierin zitten ook de vertegenwoordigers van de bedrijven
zelf. Is daarmee voldaan aan de in de Europese richtlijn vereiste onafhankelijkheid?Over spam is zojuist al een debatje geweest. Deze wet noemt het versturen
van spam een overtreding, maar het begaan van deze overtreding is niet als
zodanig strafbaar. Wel kunnen er door de OPTA en het CPB bestuurlijke boetes
worden opgelegd. De verantwoordelijkheidsverdeling tussen deze twee is niet
duidelijk. Wij vrezen dan ook dat er in de praktijk weinig terecht zal komen
van de handhaving van dit verbod omdat beide instanties elkaar de bal zullen
toespelen. Bovendien is het niet duidelijk waar ontvangers van spam met hun
klachten terechtkunnen en bij wie in een mogelijke geschillenprocedure de
bewijslast ligt. Moet de ontvanger aantonen dat hij er niet om heeft gevraagd,
of moet de verzender aantonen dat de ontvanger er wél om heeft gevraagd?
Dat laatste heeft onze voorkeur en wij steunen dan ook het desbetreffende
amendement van de heer Van Dam.Het is zeer vreemd dat alleen mail die aan natuurlijke personen wordt
verzonden onder het spamverbod valt. Ten eerste is het mij niet duidelijk
waarom iemand op zijn werk wél met ongevraagde communicatie lastiggevallen
mag worden en thuis niet. Ten tweede is dit onderscheid helemaal niet zo duidelijk
te maken. Is mijn SP-adres een zakelijk of een privé-adres? En hoe
zit het als ik geen Kamerlid maar vrijwilliger zou zijn? Kortom, aan een emailadres
kan men doorgaans niet zien of het voor zakelijke of privé-doeleinden
wordt gebruikt. Het desbetreffende amendement van de heer Van Dam steunen
wij van harte.De treiterlijnen zijn ook een bron van zorg voor de SP. Kan de minister
aangegeven welke middelen ter beschikking staan om deze commerciële uitbuiting
over de ruggen van mensen te stoppen?De mogelijkheden om informatie op te slaan over telefoon- en internetgebruik
zijn de afgelopen jaren toegenomen. Hierbij moet altijd rekening worden gehouden
met het nut daarvan en de consequenties voor consumenten en telecomproviders.
Het nu voorliggende wetsvoorstel dwingt telecomproviders voor redenen van
veiligheid en opsporing zogenaamde dataverkeergegevens voor langere tijd op
te slaan. Klopt dat en is het ook juist dat deze regeling open laat hoe lang
deze verplichte opslag mogelijk is? Mijn fractie is niet tegen de opslag van
verkeersgegeven voor zover gebruikt voor facturering, maar de consequenties
voor de privacy van burgers zijn erg groot. Zonder verdacht te zijn van een
delict, kan er gesnuffeld worden in iemands telefoonrekening en bekeken worden
wat iemand op internet doet: welke site hij bezoekt, wat hij koopt, wie hij
mailt. In samenhang met het meer toegankelijk maken van dataverkeergegevens
door de gewijzigde Wet vordering telecommunicatiegegevens nodigt deze regeling
uit tot zogenaamde fishing operations waarin er in de gegevens van niet-verdachte
personen gezocht wordt naar intimiderende feiten. Bovendien weet je nooit
wie een telecomprovider overneemt en aan de haal gaat met de gegevens, bijvoorbeeld
een telecomprovider uit een land waar minder privacywetgeving is. Ik heb daarom
een amendement ingediend dat het mogelijk maakt dat te zijner tijd in de Kamer
over een uitgebreide bewaarplicht wordt gesproken. Ik ben benieuwd naar de
reactie van de minister op mijn vragen op dit gebied.De heer Atsma (CDA):Voorzitter. De wijziging van de Telecommunicatiewet heeft de afgelopen
weken en maanden veel stof doen opwaaien, niet in de laatste plaats door de
discussie over de rol van en de uitspraken door toezichthouder OPTA. De telecomsector
is de afgelopen jaren enorm gegroeid en de belangen zijn daardoor fors toegenomen.
Met jaaromzetten van vele miljarden en met tienduizenden arbeidsplaatsen moet
zorgvuldig rekening worden gehouden. Dat is een van de uitgangspunten voor
onze fractie. Je zult er in de voorgestelde wetswijzigingen zorgvuldig vertaling
aan moeten geven. Dat er sprake is van voortschrijdend inzicht bij ons en
niet in de laatste plaats bij de minister, blijkt uit het gegeven dat de Kamer
de afgelopen weken een aantal nota's van wijziging heeft ontvangen. Het ligt
overigens voor een groot deel aan de Kamer dat het zo lang heeft geduurd.
In het algemeen zijn het wat ons betreft terechte en welkome wijzigingen,
waarin wij ons dan ook kunnen vinden.Gelet op het belang van de sector beoordeelt de CDA-fractie het positief
dat de administratieve lasten volgens de toets van het Adviescollege toetsing
administratieve lasten, ACTAL, worden verminderd. Dat is een
niet onbelangrijk aspect. Ik heb uit een document van bijna driekwart jaar
geleden naar aanleiding van de eerste concepten opgemaakt dat het lastenplaatje
structureel met zo'n 5 mln euro afneemt en dat er eenmalig zo'n € 900.000
wordt toegevoegd aan de lastendruk. Dat betekent nogal wat, vooral die structurele
verlaging van de lasten. Zal er na de door de minister voorgestelde wijzigingen
weer sprake zijn van een veranderende situatie? In elk geval is de substantiële
verlaging van de lastendruk goed voor de sector, voor de individuele bedrijven
en ook voor de consument. Uiteindelijk zullen de consumenten onmiskenbaar
iets merken dan wel moeten merken van de lagere kostprijzen.De positie van de consument-gebruiker staat wat ons betreft centraal in
de Telecommunicatiewet. Enerzijds moet er sprake zijn van een open markt met
volop keuzemogelijkheden. Anderzijds wordt in toenemende mate aandacht gevraagd
voor de bescherming van wat men in de wet noemt de persoonlijke levenssfeer
van diezelfde consument-gebruiker. Ook dat onderwerp is belangrijk en doet
ertoe. Kortom, alle zaken die ik zojuist heb genoemd zullen in balans moeten
zijn: de belangen van de sector als geheel en van de individuele bedrijven
en natuurlijk de belangen van de consument.Overigens hechten wij eraan te stellen dat, als er een markt is waar liberalisering
de consument bepaald geen windeieren heeft gebracht, het wel de telecommunicatiesector
is. Kijk je naar de prijzen die vandaag de dag moeten worden betaald voor
vaste en mobiele telefonie, internetdiensten en andere diensten, dan kun je
volgens ons maar een conclusie trekken, namelijk dat de tarieven in de breedte
fors zijn verlaagd. Dat doet ons deugd, omdat wij op andere markten waar is
geliberaliseerd dan wel geprivatiseerd weleens het tegendeel hebben gezien.
Wij zijn dan ook blij met de effecten voor zover ze nu al meetbaar zijn na
enkele jaren.Het beeld dat de herziening van deze wet eigenlijk alleen maar gaat om
de discussie tussen KPN en toezichthouder OPTA is niet juist, maar wel begrijpelijk.
KPN is immers nog altijd één van de grootste, zo niet de grootste
speler op de markt, en of de markt inmiddels voldoende open is, daarover verschillen
nog steeds de meningen, ook in deze Kamer. Tijdens de onlangs gehouden hoorzitting
werd door KPN-topman Scheepsbouwer aangegeven dat zijn bedrijf door de OPTA
wordt gedwongen, onder de kostprijs capaciteit te verkopen aan concurrenten.
Hij stelde verder dat hij concurrenten zal moeten toelaten op het eigen netwerk,
tegen te lage vergoedingen. Bovendien zou KPN geen extra kortingen mogen toekennen
aan klanten. Een en ander leidde bij Scheepsbouwer tot de uitspraak dat KPN
wellicht op enig moment zal moeten stoppen met het doen van investeringen
in Nederland. Het gaat dan niet om kleine investeringen: volgens Scheepsbouwer
zou het om 8 mld euro gaan. Hoe kijkt de minister aan tegen dergelijke uitspraken?
Vandaag hebben wij allemaal de aanbieding van de petitie kunnen bijwonen door
een deel van het personeel, gerepresenteerd door de OR. Ook daar klonk de
zorg door dat het KPN door datgene wat via de Telecomwet wordt geregeld, onmogelijk
wordt gemaakt om nog een bedrijf te zijn. Graag een reactie van de minister
op dit punt van aandacht. Tegelijkertijd is er een keerzijde, die door tal
van andere bedrijven naar voren werd en wordt gebracht, bedrijven op het gebied
van internet en telefonie, die in koor lieten horen dat juist KPN de markt
blokkeert. Hoe kijkt de minister daartegenaan? Enerzijds is er de kritiek
van KPN, anderzijds de kritiek van de andere marktpartijen.Duidelijkheid verschaffen kan wat ons betreft door de OPTA op een breder
terrein binnen de telecommarkt bevoegdheden en sanctiemogelijkheden te geven.
In het wetsvoorstel wordt aan sancties een maximum van 10% van de omzet meegegeven,
wat niet niks is, en wat aangeeft dat het menens is. De OPTA kan zelf vaststellen
of sprake is van een partij die een aanzienlijke marktmacht bezit. Op basis
daarvan kan men, als het wenselijk wordt geacht, ingrijpen. Is het niet noodzakelijk
dat per deelmarkt wordt gedefinieerd, wat een aanzienlijke marktmacht is?
Binnen het totaal van de telecomsector zijn er zoveel deelmarkten te herkennen,
dat het goed zou zijn daarin enige specificatie aan te brengen. Ook is niet
duidelijk, hoe de aansluiting van de Telecomwet op de Mededingingswet precies
in elkaar zit. De OPTA zal bij ingrijpende besluiten duidelijk moeten maken,
waarom sancties worden opgelegd en wat de mogelijke consequenties zijn. Ik
heb goed naar collega Blok geluisterd, die sprak over een effectrapportage,
waarover hij een amendement heeft ingediend. Dat lijkt heel logisch, en is
dat misschien ook wel, maar tegelijkertijd is een effectrapportage ook heel
lastig. Kun je van een politieagent vragen dat hij bij iedere boete die wordt
uitgedeeld, aangeeft wat de consequenties zijn? Dat is niet doenlijk, en ik
denk dat dat ook niet de bedoeling is van het voorliggende amendement. Als
het die kant opgaat, kun je daar heel veel kanttekeningen bij plaatsen. Toch
neigt de CDA-fractie ernaar om het door collega Blok ingediende amendement
te steunen. Dat laatste willen wij echter niet zomaar doen. Wij hebben er
wel een aantal kanttekeningen bij.De heer Blok (VVD):De heer Atsma maakte de vergelijking met een politieagent. Is hij het
met mij eens dat een essentieel verschil tussen een politieagent en de OPTA
is, dat bij eerstgenoemde heel duidelijk is afgebakend wat de richtlijnen
zijn bij bijvoorbeeld verkeersovertredingen, zoals door rood licht rijden,
terwijl het kenmerk van de OPTA juist is dat dergelijke vaste richtlijnen
niet bestaan en dat dit juist noodzaakt tot die zware verantwoordingsplicht.De heer Atsma (CDA):Op het moment dat er een auto in beslag wordt genomen omdat er 160 km
per uur is gereden, dan kun je zeggen dat het effect is dat die autobezitter
zijn auto kwijt is, maar het andere effect is dat er een gezin zonder vervoermiddel
zit. Je kunt het dus heel breed trekken. Enerzijds zou je vooraf moeten weten
of een effectrapportage strookt met datgene wat binnen het kader van de Europese
richtlijn mogelijk is. Een van de zware punten van kritiek van de Europese
Commissie was dat er ten aanzien van de toezichthouders in de lidstaten nogal
wat verschillen zijn. Anderzijds zou je als voorwaarde moeten stellen dat
er een beleidskader onder een effectrapportage komt te liggen. Daarbij zijn
een aantal aspecten aan de orde, zoals innovatie, het investeringsklimaat
en de definiëring van de deelsectoren en de doelstellingen van het nationale
beleid. Ook zou in dat beleidskader aangegeven moeten worden
wat de consumentenbelangen zijn. Ik heb sterk overwogen om dat te verwoorden
in een amendement. Ik heb dat niet gedaan, omdat ik van oordeel ben dat het
juist aan de minister is om met een middellange en langetermijnvisie te komen
op de telecomsector als geheel, die in feite uit vier schakels bestaat, te
weten de consument, het bedrijfsleven, de overheid en de toezichthouder.De heer Van Dam (PvdA):Terecht geeft u aan dat je niet van een politieagent kunt vragen om bij
elke boete die hij uitschrijft aan te tonen wat de effecten van die boete
zijn op de verkeersveiligheid. Net zo min kun je van de OPTA vragen dat ze
aantoont wat de effecten zijn van haar maatregelen. We zouden natuurlijk wel
van de OPTA kunnen vragen om in te gaan op de voorzienbare gevolgen van haar
maatregelen. Hoe staat u daar daartegenover?De heer Atsma (CDA):De voorzienbare gevolgen van maatregelen, dat sluit bijna naadloos aan
bij een aantal aspecten die collega Blok heeft genoemd in de toelichting op
zijn amendement. Bij een effectrapportage kom je met enig creatief denken
al snel te spreken over de voorzienbare gevolgen van maatregelen. In die zin
kan ik mij goed voorstellen dat er vrij brede steun is voor dat amendement,
maar dan wel binnen de speelruimte die het beleidskader, door de minister
op te stellen en door de Kamer te accorderen, aangeeft.De heer Van Dam (PvdA):Maar u ziet toch ook wel het duidelijke verschil? Als je de OPTA vraagt
om op voorzienbare gevolgen van maatregelen in te gaan, dan vraag je de OPTA
op een motivering. Op het moment dat je aangeeft dat de OPTA via effectrapportages
een aantal zaken moet aantonen, dan vraag je de OPTA om een bewijsplicht.
Ziet u dat verschil?De heer Atsma (CDA):Ja. Ik heb al aangegeven dat de sanctiemogelijkheid van de OPTA straks
heel ver gaat. Je mag dat dus op zijn minst verwachten. U was vanmiddag ook
bij de aanbieding van de petitie. U heeft daar ook de zorg gehoord, die vanuit
misschien wel het grootste bedrijf werd geuit. Ook dat zou het rechtvaardigen
om die effecten goed in beeld te brengen.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. De heer Atsma heeft het nu over de sanctiemogelijkheid. Kan
hij zich voorstellen dat de OPTA nooit zal kunnen aantonen dat een boete van
maximaal 10% van de omzet van een bedrijf gunstig is voor het investeringsklimaat,
wat ook via een amendement van de heer Blok mogelijk in de wetgeving terugkomt?De heer Atsma (CDA):De OPTA kan wel bij inschatting aangeven wat de gevolgen zullen zijn voor
het bedrijf, als er een boete van die hoogte wordt opgelegd.De heer Van Dam (PvdA):Dat is nu precies het verschil tussen het amendement van de heer Blok
en mijn amendement. Het amendement van de heer Blok zegt dat de OPTA moet
aantonen dat het gunstig is voor de concurrentie en het investeringsklimaat.
Mijn amendement zegt: Beste OPTA, gaat u in op de te voorziene gevolgen van
de maatregel die u neemt. Dat is een groot verschil.De heer Atsma (CDA):Ik moet zeggen dat ik u in uw toelichting anders heb verstaan dan ik heb
beluisterd bij collega Blok. Als de verschillen tussen enerzijds uzelf en
anderzijds collega Blok en de CDA-fractie zo marginaal zijn als u aangeeft,
dan zullen wij daar morgen zeer snel uit kunnen komen. Ik ben zeer benieuwd
naar de reactie van de minister hierop. Ik heb noch u noch collega Blok in
die zin uitvoerig horen ingaan op de vraag wat een beleidskader zou moeten
inhouden, waaraan het handelen van de OPTA in brede zin zou kunnen worden
getoetst.De heer Van Dam (PvdA):Mijnheer Atsma, het is nu toch duidelijk dat het verschil niet marginaal
is maar vrij groot. Het amendement van de heer Blok vraagt de OPTA om aan
te tonen dat een boete van 10% van de omzet gunstig is voor het investeringsklimaat.
Dat kan de OPTA niet aantonen. Mijn amendement vraagt de OPTA alleen om in
de motivering in te gaan op de voorzienbare gevolgen. U bent het toch met
mij eens dat dit geen marginaal maar een groot verschil is?De heer Atsma (CDA):Voorzitter. Ik laat de kwestie van de definitie – effectrapportage
of ingaan op de gevolgen – voor wat zij is. In principe zou je het bijna
met elkaar eens zijn, als ik de drie geluiden naast elkaar leg. We moeten
morgen kijken hoe we dit dichter bij elkaar brengen. We zijn het er kennelijk
over eens dat er niet zomaar een carte blanche kan worden weggegeven richting
de OPTA. We moeten daar vanuit de zorgplicht voor alle betrokkenen en alle
spelers nader aandacht aan geven. We zouden dat ook moeten definiëren
via het beleidskader.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik vind het belangrijk om dit goed uit te discussiëren
met de heer Atsma. Hij suggereert opnieuw dat er tussen het amendement van
de heer Blok en dat van de heer Van Dam nauwelijks verschil zit. Ik waag dat
te betwijfelen. Ik leg hem de vraag voor wat een rechter zou doen. Indien
het amendement van de heer Van Dam is aangenomen, zal een rechter bijvoorbeeld
toetsen op de wettelijke bepaling dat een besluit van de OPTA goed gemotiveerd
is en dat aan een algemene motivatieplicht, zoals de heer Van Dam die bij
amendement in de wet wil brengen, is voldaan. Dat is een geheel andere toets
dan wat de heer Blok wil. Omdat woorden hier opnieuw gaan tellen, citeer ik
de heer Blok even dat "de toezichthouder iedere ingreep die een merkbare invloed
heeft op de markt dient te baseren op een uitgebreide kwalitatieve en kwantitatieve
motivering die aantoont dat de ingreep inderdaad evenredig is en bijdraagt
aan het behalen van de overheidsdoelstellingen". De meeste advocaten in Nederland
zullen met zo'n amendement elk besluit van de OPTA onderuit kunnen halen.
Wordt het hier ondubbelzinnig aangetoond, beyond reasonable doubt? Nee, mijnheer
de rechter. Exit regulerend vermogen van de OPTA.De heer Atsma (CDA):Ik herhaal mezelf. De overheidsdoelstellingen waar collega Vendrik op
doelt, dienen wat ons betreft verwoord te zijn in het beleidskader dat aan
de minister is en waar we graag over meepraten als Kamer. De toets aan het
beleidskader zal wat ons betreft moeten plaatsvinden. Als dat in praktische
of juridische zin ondoenlijk is, zoals de heer Vendrik suggereert, kijkend
naar het amendement van collega Blok, dan hoor ik dat graag
in de reactie van de minister. Ik sta voor alles open. Het is te gemakkelijk
om te zeggen dat het niet zou kunnen. Ik hoop dat u het met mij eens bent
dat we wel degelijk behoefte hebben aan een beleidskader. Daaraan zal dus
veel getoetst kunnen worden. Maar we horen straks wat u vindt.De heer Vendrik (GroenLinks):Op dat punt ga ik de heer Atsma straks ruimschoots bedienen, maar dat
is iets waartoe deze minister kan besluiten.Het gaat nu even om de vraag op welke wijze de OPTA haar besluiten, die
in een aantal gevallen tegen de belangen van marktpartijen zijn gericht, dient
te onderbouwen. Moet een toezichthouder zijn besluiten motiveren? Volgens
mij zijn wij daar allemaal voor, want een toezichthoudend orgaan dat zijn
besluiten niet motiveert, heeft echt iets uit te leggen. Of moet een toezichthouder,
conform de strekking van het amendement van de heer Blok, met een volledig
bewijs dat stand kan houden voor de rechter, aantonen dat de maatregel proportioneel
is aan het doel dat met de maatregel wordt beoogd en definitief leidt tot
de effecten die de OPTA met die maatregel wil bereiken? Dat is een keiharde
bewijslast die ten laste komt van de OPTA; die maakt het voor mogelijk benadeelde
partijen buitengewoon makkelijk om voor de rechter duidelijk te maken dat
de OPTA dat niet aantoont. De toelichting van het amendement is helder. De
heer Atsma moet het toch met mij eens zijn, dat dit wel heel erg ver gaat?De heer Atsma (CDA):Ik kan en ik wil niets anders zeggen dan dat ik vind dat de uitspraken
van de OPTA binnen het kader van het beleidsdenken van de overheid moeten
passen. Als dat in de beleving van de heer Vendrik niet aansluit bij hetgeen
in het amendement-Blok is verwoord, neem ik dat op dit moment voor kennisgeving
aan. Ik hoor graag morgen van de minister hoe hij daarover oordeelt. Het moet
in elk geval duidelijk zijn dat de CDA-fractie vindt dat de OPTA vooral toezichthouder
en scheidsrechter moet zijn. Zij moet niet voor alles de speler zijn die de
uitslag bepaalt en de doorslaggevende goal wil scoren. Ik heb zojuist al een opmerking gemaakt over de discussies bij de KPN
enerzijds en de kritiek van collega's/concurrenten binnen de telecomsector
op de KPN anderzijds. De mobiele aanbieders en de internetaanbieders zijn
uitermate pessimistisch over de ruimte, de ontwikkelingen en de mogelijkheden
die de nieuwe wet biedt. Deze organisaties verwijten, al weer, de KPN dat
zij te hoge bedragen vraagt, waardoor van een feitelijke markttoegang geen
sprake kan zijn. Ik hoor graag op dit punt een reactie van de minister. Wij
zitten allemaal in een spagaat. Je krijgt van twee kanten informatie. Op basis
van wetgeving zou het goed en ordelijk geregeld moeten zijn. Hoe denkt de
minister nu over de kritiek van beide zijden? Het is van tweeën een.
Of de een heeft het bij het juiste eind, of de ander, maar naar onze mening
moet geen van tweeën het bij het juiste eind hebben.Er is het een en ander gezegd over de rechtsgang. Iedereen die te maken
heeft met geschillen, heeft belang bij snelheid, snelheid en nog eens snelheid.
Als je uit de afgelopen jaren één conclusie kunt trekken, is
het wel de conclusie dat veel spelers op de telecommarkt niet hebben nagelaten
om te traineren. Alle mogelijke procedures werden gerekt. Het heeft geen zin
om namen te noemen, want dat geldt naar mijn mening voor bijna alle partijen.
Wij zijn daarom blij met de laatste nota van wijziging van de minister, waarin
hij aangeeft dat het college van beroep een belangrijke partij wordt bij eventuele
verschillen van mening. Het college van beroep spreekt ons zeer aan. Wij menen
dat door die procedure de snelheid kan worden gestimuleerd. Tegelijkertijd
zien wij dat partijen toch weer naar de rechter in Rotterdam moeten stappen
als sancties of boetes worden opgelegd. Daardoor ontstaan toch weer verschillende
rechtsgangen: enerzijds het college van beroep en anderzijds de rechter. Kan
dat niet beter in één hand worden gebracht? Daardoor creëer
je niet alleen meer transparantie, maar vooral ook meer snelheid. Verder wordt
onnodig traineren voorkomen. Het gaat om heel grote belangen.De doelstelling open markt en bescherming van consumenten leidt tot de
vraag of gegevens zoals telefoonnummers voor iedereen beschikbaar moeten zijn.
Ik sluit mij kortheidshalve aan bij de opmerkingen die door collega Blok zijn
gemaakt over de vraag wie, wanneer informatie over telefoonnummers beschikbaar
moet stellen. Wij menen dat een open markt en een nutsvoorziening voor het
uitgeven van telefoongidsen zeer gebaat zijn bij openheid. De CDA-fractie
vindt dat de aanbieder van telefoondiensten wel altijd verkeersgegevens moet
aanbieden die het opsporen van fraude mogelijk maken. Wij hebben daarover
een amendement ingediend. In de toelichting wordt duidelijk waarom wij dat
van belang vinden. Wij vinden dat de huidige wet hierover onduidelijk is.Collega Blok heeft al gesproken over de vraag of de aanbieders van telefoondiensten
alle informatie moeten geven die technisch gezien beschikbaar gesteld kan
worden. Ik sluit mij kortheidshalve aan bij de vragen die hij heeft gesteld.
Het is de vraag of de operators altijd behoefte hebben aan alles wat technisch
geleverd kan worden, als er niemand op zit te wachten bij de consumenten.
Als de overheid die gespecificeerde informatie wel wil hebben, is de vraag
of de overheid dat zonder meer kan vragen.Collega Van Dam is uitvoerig ingegaan op de spam-problematiek. De CDA-fractie
vindt dat ook gruwelijk. Waar mogelijk moet je ernaar streven om spam-overlast
te voorkomen. Wij hebben van minister Donner begrepen dat er in juridische
zin nogal wat haken en ogen aan zitten. Dat maakt het een heel lastig punt.
Hierover is al een uitvoerige discussie gevoerd bij de wet op de elektronische
communicatie. Ik denk niet dat het zinvol is om deze te herhalen. De CDA-fractie
vindt dat spam tegengegaan moet worden, bij voorkeur door deugdelijke wetgeving.
Wij hebben sterk de indruk dat de spam-perikelen leiden tot zulke hoge kosten
dat er meer maatregelen worden getroffen door de sector om het tegen te gaan,
bijvoorbeeld door het aanbrengen van filters, waarover collega Blok sprak.Ik kan mij ook voorstellen dat je in de toekomst overweegt om spammers
de rekening te sturen. Dat lijkt mij een buitengewoon effectief middel, waar
wij eens over na moeten denken. Kun je in een wet verankeren dat spammers
gewoon de nota toegezonden krijgen? Dan heb je heel veel problemen in een
handomdraai opgelost, denken wij. Niet alleen spam veroorzaakt veel problemen, ergernis en ongerief, maar
de CDA-fractie heeft ook zeer veel vraagtekens bij datgene wat wij vandaag
hebben zien langskomen onder de noemer treiterlijnen, afzeiklijnen, treiterboxen,
en noem maar op. De telecom heeft van alles te bieden, zoals black berries.
Er worden vervelende boodschappen doorgestuurd naar derden. Dat kunnen ouderen
zijn, maar ook kinderen. In het belang van de bescherming van het kind zou
het goed zijn om na te denken over de vraag of wij dit type gruwelen, waarbij
heel ordinair misschien veel geld wordt verdiend aan het pesten, niet moeten
verbieden.Ik besef dat wij dan wellicht tegen dezelfde juridische perikelen aanlopen
als bij de spam-discussie. Het verschil is dat je bescherming van jeugdigen
als rechtsgrond kunt betrekken bij de treiterlijnen die gericht zijn op de
jeugd, net als de privacywetgeving. Wij zouden graag zien dat het tot een
verbod komt. Wij horen graag van de minister of hij daartoe mogelijkheden
ziet. Wij hebben een amendement ingediend dat voorziet in de mogelijkheid
om plaagtelefoontjes tegen te gaan. Dat is een kleine aanzet in het verlengde
van de treitertelefoontjes, treiterlijnen en treiter-sms'jes. Als een en ander
niet mogelijk is, waarvan wij niet overtuigd zijn – wij zijn zelfs bereid
om zelf een initiatiefvoorstel op dit punt te ontwerpen – dan vragen
wij de regering hoe gedacht wordt over het instellen van een meldpunt waarop
klachten kunnen worden gemeld over plaagtelefoontjes. Bij dat meldpunt zouden
kinderen, ouders en leerkrachten hun klachten moeten kunnen neerleggen. Daarmee
wordt naar onze mening een belangrijke verbetering bereikt. Vaak zijn kinderen
hun ouders letterlijk en figuurlijk voorbij gesurft. Deze problematiek en
de gevolgen van hetgeen de telecomsector ons te bieden heeft, zijn slechts
in zeer beperkte kring bekend. Men kan daardoor veel te beperkt met problemen
omgaan. Wij willen daarom graag een telefonisch meldpunt; de kinderconsument
reikt ons goede ideeën aan in die richting.Wij hebben een amendement ingediend dat voorziet in het verruimen van
de mogelijkheden van de OPTA ten aanzien van de antenne-opstelpunten. Daarnaast
hebben wij twee amendementen ingediend waarvan een voorziet in het creëren
van een level playing field, een open markt, als gemeenten besluiten infrastructuur
in de grond te realiseren. Wij zijn voor medegebruik, maar anderen mogen niet
worden buitengesloten. Uit de sector klinken geluiden dat gemeenten bij herstelwerk,
graafwerk of onderhoud aan infrastructuur zelf een aannemer kiezen. Wij vinden
dat dit niet altijd leidt tot de goedkoopste aanneemsom, een prijs die moet
worden betaald door de marktpartij. Ook op dat punt hebben wij een amendement
ingediend.Ik geef nu vast aan dat wij met betrekking tot hetgeen gewisseld is over
de beleidsregels overwegen om morgen een motie in te dienen. Ik ken de bedenkingen
van de voorzitter, maar wij zien een relatie met het aan te nemen amendement
over de effectrapportage. Zonder effectrapportage geen beleidsregels en zonder
beleidsregels geen effectrapportage.De heer Van Dam (PvdA):Ik heb een korte vraag over het amendement op stuk nr. 28. Daarin staat
dat een algemene maatregel van bestuur moet worden opgesteld over de coördinatie
van gemeenten en de aanleg van netwerken. In die algemene maatregel van bestuur
moet ten minste komen te staan dat het niet is toegestaan om aanbieders te
verplichten, gebruik te maken van reeds bestaande faciliteiten. Ik kan dit
niet rijmen met hetgeen u zo-even heeft gezegd, namelijk dat bedrijven faciliteiten
moeten delen.De heer Atsma (CDA):Ik geef er de voorkeur aan dat faciliteiten gedeeld worden. Dat is het
meest effectief, maar dat is een kwestie van onderhandelen. In elk geval mag
niet door een monopolist, bijvoorbeeld een gemeente, misbruik worden gemaakt
van de eigen positie. In die zin moet dat amendement gelezen worden. Ik kan
het niet duidelijker zeggen. Als een bepaalde partij een eigen infrastructuur
aanlegt en niet tot afspraken kan komen over gedeeld gebruik tegen redelijke
tarieven met andere partijen, dan mogen die andere partijen niet gedwongen
worden om hun heil ergens anders te zoeken.De heer Van Dam (PvdA):Als in een straat een lege buis ligt, mag de gemeente een marktpartij
dan niet verplichten om haar netwerk door die buis te leggen? Moet de gemeente
niet die mogelijkheid krijgen?De heer Atsma (CDA):Zeker, maar ook dat is een kwestie van onderhandelen. Redelijkerwijs komen
partijen daar altijd uit. Ik dacht meer aan de aanleg van een eigen infrastructuur
waarbij marktpartijen worden verplicht om daar gebruik van te maken. Als dat
niet tegen concurrerende tarieven kan, ontstaat een conflict. In dat geval
mag een monopolist, in dit geval de gemeente, niet de macht hebben om te bepalen
wat er gebeurt. Dat is wat met het amendement wordt beoogd.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. De wereld van de telecommunicatie toont een ingewikkeld werkveld.
Het is een zich snel ontwikkelend beleidsterrein waarvan je zou kunnen zeggen:
morgen zijn er weer andere mogelijkheden dan vandaag. Er spelen grote commerciële
belangen die lang niet altijd parallel lopen en soms zelfs tegengesteld zijn.
De consumenten staan daarnaast verhoudingsgewijs zwak. Er is dus reden te
over om rechtmatige belangen goed in het oog te houden. Dat is geen nationale
kwestie, maar heeft een grensoverschrijdende component. Het is dan ook steeds
meer een internationale kwestie geworden.Dat brengt ons bij de implementatie van de richtlijnen op Europees niveau,
zes in getal, waartoe dit wetsvoorstel onder meer dient. Deze zes verschillende
richtlijnen kennen onderling een nauwe samenhang. Je vraagt je soms af waarom
het er zes moesten zijn en waarom de zaak niet integraler is aangepakt in
een tijd waar veel aandacht is voor het terugdringen van regelgeving. Dit
thema hebben wij in Nederland niet voor niets hoog in het vaandel. Dat proces
lijkt op Europees niveau echter nog een beetje te moeten beginnen. De richtlijnen
liggen er en moeten dan ook worden geïmplementeerd in de Nederlandse
wetgeving. Daartoe zijn zelfs data voorzien. Het is dus niet voor niets dat
wij dit wetsvoorstel moeten aanpakken tussen alle begrotingshoofdstukken die
wij behandelen. Telefonie via het vaste net is voor het grote publiek feitelijk nog een
vrij recente aangelegenheid. Wie van ons weet zich niet meer te herinneren
wanneer er thuis telefoon kwam? Ik herinner mij dat mijn grootmoeder de telefoon
wegdeed toen mijn grootvader, die een zaak had, overleed omdat de zaak er
tenslotte ook niet meer was. Dat is nog niet zo lang geleden. Ik vertel u
mijn herinneringen om dit debat in historisch perspectief te plaatsen. Wat
zijn die onomkeerbare ontwikkelingen snel gegaan! Die ouderwetse vorm van
communicatie lijkt alweer een beetje op zijn retour te zijn. In het licht
van de snelle ontwikkelingen op dit terrein is het risico van veroudering
van de regelgeving natuurlijk groot. Dat er in het voorstel gekozen is voor
een zogenoemde technologie neutrale benadering, heeft uiteraard de steun van
de SGP-fractie. Je moet echter aanvaarden dat wat nu technologie neutraal
lijkt te zijn, in de toekomst wellicht ongewenste beperkingen met zich mee
kan brengen. Vooralsnog kunnen wij vaststellen dat het voorliggende wetsvoorstel
op dit punt beantwoordt aan het gestelde doel.Een belangrijk punt van aandacht is voor de SGP-fractie altijd geweest
dat consumentenbelangen, gerechtvaardigde consumentenbelangen zo u wilt, en
publieke dienstverlening gewaarborgd blijven. Dat rechtvaardigt voor de SGP-fractie
ook blijvende bemoeienis van de overheid. Er heeft zich zeker een liberalisering
voltrokken die feitelijk onomkeerbaar is. De stellingname van mevrouw Gerkens
is in die zin illusoir dat er een gigantisch prijskaartje aan hangt. Daarover
zou stevig onderhandeld moeten worden, maar als een algemeen belang apert
in het geding is, zou ik eerder denken aan onteigening. Dat is echter niet
mijn voorstel en dat heb ik haar ook niet horen zeggen.Mevrouw Gerkens (SP):Ik dank de heer Van der Vlies voor de gelegenheid om mijn standpunt toe
te lichten. Als wij het vaste net zouden terugkopen, dan zou dit volgens de
EMU-regeling niet ten koste gaan van de staatsschuld. De EMU-regeling bepaalt
namelijk dat je zo'n netwerk mag kopen en verkopen zonder dat dit ten laste
komt van de staatsschuld. Het gaat natuurlijk om een eenmalige uitgave en
dit betekent dat je liquide middelen mist. Laten wij echter niet vergeten
dat wij ook weer een vergoeding kunnen vragen voor het vaste net. Dus uiteindelijk
betaalt het zichzelf ook weer terug.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Mijn opmerking betrof vooral het motief waarom zich iemand
daarvoor zou inzetten. Dat zou dan toch een evident algemeen belang moeten
dienen. Eerst dan is de overheid actief op de markt van onroerende goederen
en productiemiddelen en wat dies meer zij.Mevrouw Gerkens (SP):Als u echt alle aanbieders een eerlijke kans wilt bieden op de markt,
dan moet u dat vaste netwerk in onafhankelijke handen brengen. De heer Atsma
zei al dat hij van twee kanten wordt belaagd met allerlei verhalen. Is het
nou wel waar of niet waar dat het vaste netwerk zo makkelijk bereikbaar is?
Ik ben ervan overtuigd dat het voor sommige aanbieders heel erg moeilijk is
om prijsconcurrerend met de bezitter van het vaste netwerk te kunnen werken.
En de oorzaak daarvan is dat er geen scheiding is. Er is in zekere zin een
monopolie ontstaan.De heer Van der Vlies (SGP):Daar is een paar jaar geleden met open ogen voor gekozen. Daar heeft een
meerderheid van deze Kamer mee ingestemd en dat is nog maar een paar jaar
geleden. Natuurlijk moeten wij de risico's aanpakken die u noemt en die voor
u zijn uitgegroeid tot motieven om de zaak terug te draaien. De liberalisering
leeft bij de gratie van een slagvaardige overtuigende toezichthouder en daar
gaat dit debat over.Mevrouw Gerkens (SP):Ik wil dit graag betrekken op alle andere netwerken, want dat was ook
de vraag van de CDA-fractie. Kijk ook eens naar het energienetwerk. Wij zeggen
bijvoorbeeld wel dat het goed is om dat voor een deel in overheidshanden te
houden. Als je een geliberaliseerde markt hebt, dan moet je er ook voor zorgen
dat de basis daarvan, dus in dit geval het vaste netwerk, de mogelijkheid
biedt tot eerlijke concurrentie. Je kunt nu eenmaal mobiele telefonie niet
vergelijken met het vaste netwerk, omdat de kostenplaatjes heel anders zijn,
met name voor de gebruikers. In dit geval is eerlijke concurrentie niet mogelijk,
omdat het netwerk niet in onafhankelijke handen is.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik heb geen nieuwe argumenten meer. Naar mijn idee kunnen
wij niet makkelijk terug naar af, om het zo te zeggen. Wij moeten dus werken
met de huidige situatie en deze zien te verbeteren. Wat mij betreft, verstevigt
dit wetsvoorstel de mogelijkheden van de toezichthouder en daarmee dient het
ook de overheidsdoelstellingen op dit beleidsterrein en de plaats, de rechten
en de mogelijkheden van de consument.De heer Vendrik (GroenLinks):Het doet mij deugd dat de heer Van der Vlies zich mengt in dit debat.
Misschien mag ik hem in dat kader nog een andere vraag stellen.De heer Van der Vlies (SGP):Handel zachtkens met deze jongeling.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik weet niet of het aan mij is om daarvoor te zorgen, daar ben ik wellicht
nog iets te jong voor. Door het feit dat een meerderheid van de Kamer destijds
heeft besloten om de telecomsector te liberaliseren en KPN te privatiseren
zoals dat is gebeurd, is er twee jaar geleden een situatie ontstaan waarin
de Nederlandse staat met de rug tegen de muur stond toen KPN eigenlijk failliet
was. Juist omdat het een privaat monopolie betrof, werd de Nederlandse staat
gedwongen om 3,3 mld gulden te investeren in een bedrijf dat bijna over de
kop ging, zonder daar iets voor terug te zien. Er is dus al veel geld uitgegeven
aan deze constructie. Dat geld was er kennelijk op dat moment, terwijl de
winst voor de overheid in termen van haar eigen balans tamelijk minimaal was.
Hoe beoordeelt de heer Van der Vlies dat aspect van de geschiedenis van deze
woelige telecommarkt?De heer Van der Vlies (SGP):Ik herinner mij dat heel goed, ik was erbij. U herinnert zich dat ongetwijfeld.
Dat was een troosteloos gedoe, dat is duidelijk. Maar wij stonden wel met
de rug tegen de muur. Wij hadden eigenlijk geen vrije keuze meer of wij het
wel of niet gingen doen, want als KPN kopje-onder was gegaan,
dan hadden wij echt in de misère gezeten.De heer Vendrik (GroenLinks):Is dat dan niet juist het bewijs van de weeffout die destijds is gemaakt?
Het had ook een mobiele operator kunnen zijn die bij de minister van Financiën
aanklopte omdat hij failliet dreigde te gaan. Er zijn verschillende mobiele
operators. De Nederlandse overheid had in dat geval kunnen zeggen dat het
wellicht vervelend was voor de betreffende consumenten, maar dat er geen noodzaak
was om in te grijpen uit hoofde van een te borgen publiek belang omdat er
meer operators waren. Die keuze heeft de minister van Financiën nooit
gehad. Die heeft het parlement vandaag de dag nog steeds niet. Is het geen
reden tot zorg en wellicht tot ingrijpen dat dit opnieuw moet worden gekwalificeerd
als troosteloos?De heer Van der Vlies (SGP):De heer Vendrik kent de SGP-fractie goed genoeg om te weten dat wij zelden
onbezorgd in debatten over nutsvoorzieningen aanwezig zijn geweest. Liberalisering
is voor ons geen dogma. Het is geen doel dat moet worden nagestreefd ongeacht
de risico's. Wij zitten vanaf het laatste decennium op dit punt in een leerproces.
Er is nu maatschappelijk sprake van een grotere terughoudendheid dan vijf
jaar geleden. De SGP-fractie maakt dit leerproces ook door. Wij zijn uiterst
kritisch. Mijn opmerking dat een blijvende overheidsbemoeienis gerechtvaardigd
is, staat in dit teken. Mevrouw Gerkens vroeg echter of wij de situatie waarin
wij nu verkeren terug kunnen draaien. Dat lijkt mij een redelijk illusoire
optie.De SGP-fractie heeft in dit debat altijd aandacht gevraagd voor de gerechtvaardigde
consumentenbelangen en voor de waarborging van de publieke dienstverlening.
Dat rechtvaardigt een blijvende bemoeienis van de overheid en het stelt grenzen
aan de liberalisering. Misschien moet men dit om zekere reden zelfs niet doen
daar waar men nog voor de keuze staat. Waar de meerderheid van de Kamer heeft
beslist dat dit zou gebeuren, moeten wij echter naar beste vermogen de zich
voordoende nadelen en risico's tackelen. Dat vooronderstelt een heldere toezichtstructuur
en een slagvaardige toezichthouder. Burgers moeten immers niet onnodig worden
belemmerd in hun mogelijkheden om gebruik te maken van basale communicatiemiddelen.
Telefonie is hier een belangrijk voorbeeld van, maar langzamerhand kan ook
de toegang tot het internet hiertoe worden gerekend. De toegang en de betaalbaarheid
voor ieder dit dat wil zijn van groot belang. Is de conclusie gewettigd dat
de regering de universele diensten vooralsnog beperkt houdt tot het vaste
telefoonnetwerk? Hoe lang is dat nog overeind te houden? Op basis van welke
criteria zal in de toekomst worden beslist welke diensten in Nederland als
universeel zullen gelden?Het is inmiddels ruim drie jaar geleden dat er na de forse prijsverhogingen
voor kerktelefoon is gesproken over alternatieven voor deze dienst. Wij herinneren
ons allemaal de voorgeschiedenis. De OPTA gebood KPN om het tarief voor kerktelefoon
sterk te verhogen. De prijzen moesten marktconform zijn zodat ook anderen
konden concurreren. KPN voldeed aan die eis, wat ons betreft erg snel. Er
is niet uitputtend gekeken naar alternatieve routes. In de Volkskrant stond
onlangs dat KPN voornemens was om 10.000 scholen drie jaar lang gratis te
voorzien van een snelle internetverbinding. Dat is een opmerkelijk verschil
natuurlijk. Daarover is een oordeel gevraagd aan de rechter, dus wij weten
niet hoe het afloopt. Men gunt die scholen uiteraard wat, maar ik gun ook
gehandicapten, chronisch zieken en ouderen die slecht ter been zijn en de
deur niet meer uit kunnen komen ook participatie in de samenleving. Een van
de belangrijke dingen daarbij is toch ook om zinbeleving te delen in kerkdiensten,
liturgieën en wat dies meer zij. De SGP-fractie heeft zich indertijd
sterk gemaakt voor het behoud van kerktelefoon. Wij hebben daarvoor steun
gekregen van deze Kamer. Mijn fractie waardeert de initiatieven die zich met
steun van de regering aan het ontwikkelen zijn, initiatieven om naar alternatieven
te zoeken. Er zijn ook langzamerhand resultaten te zien, maar bijvoorbeeld
de mogelijkheid van frequentieverdeling lijkt nog niet rond. Ik vraag de minister,
zich hiervoor in te spannen. Wil hij dit klip en klaar toezeggen en wanneer
kan hij hierover uitsluitsel geven? Overigens lezen wij in de stukken bij
dit wetsvoorstel ook dat de nieuwe regels wél mogelijkheden bieden
om voor gebruikers met een handicap of voor specifieke groepen, zoals die
van ouderen en gehandicapten die aan huis gebonden zijn, uit sociaal oogpunt
voorzieningen te treffen. Inderdaad, het gaat om sociale aspecten, om het
doorbreken van eenzaamheid en om het bewerkstelligen van participatie. Is
de minister het eens met onze visie dat ook de kerktelefoon hier dus toch
onder te scharen moet zijn? Wil hij dit nog eens serieus bezien, nu wij bezig
zijn met het Europese kader, dat kennelijk toch wat bredere mogelijkheden
biedt dan wij indertijd dachten en waaraan de OPTA KPN heeft getoetst?De OPTA krijgt op basis van deze wet onzes inziens terecht meer mogelijkheden
om toezicht uit te oefenen. Het gaat onder meer om de bevoegdheid om deelmarkten
vast te stellen om na te gaan of er sprake is van aanmerkelijke marktmacht
ofte wel van ongewenste concurrentievervalsing. Mijn fractie heeft de indruk
dat het inkaderen van deelmarkten door de toenemende verwevenheid van de oorspronkelijke
sectoren een methode is die wellicht over enige tijd kwetsbaar zal blijken
te zijn. In hoeverre zal het mogelijk blijven om te concluderen dat er sprake
is van een economische machtspositie? De in de memorie van toelichting genoemde
overwegingen lijken hiervoor nog onvoldoende aanknopingspunten te geven. Zijn
de voorgestelde regels voor het tegengaan van marktmacht geen bakermat voor
langdurige juridische procedures, waarvan wij in de afgelopen jaren helaas
veel hinder hebben ondervonden en waarop uiteindelijk toch ook geen consument
zit te wachten?Ongevraagde reclame – spam – ongevraagde sms'jes, treiterlijnen,
enz. enz. moeten krachtig kunnen worden tegengegaan, met name als het gaat
om uitingen die op zichzelf reeds ethisch laakbaar zijn. Er zijn diverse uiterst
ergerlijke voorbeelden bekend; wij willen toch niet dat die blijven voortbestaan?
Dit is wat mijn fractie betreft een kwestie van waarden en normen. De overheid
is in onze ogen altijd aanspreekbaar als het gaat om het bevorderen, stellen
en handhaven van een overtuigend normatief kader. Zelfregulering is mogelijk,
mits ze effectief en dus geloofwaardig is; daar blijkt het bij zelfregulering
nog te vaak aan te schorten. Wij roepen de overheid dus op, juist op dit gebied
actief te zijn. Gelukkig zijn ook enkele van mijn collega's hiermee bezig
geweest en de voorstellen die zij op deze punten hebben gedaan, ogen sympathiek.
Ik denk aan de diverse amendementen van de heer Van Dam en van de heer Atsma.Tegelijkertijd moeten wij wel vaststellen dat misbruik moeilijk op te
sporen is, zeker vanwege de internationale dimensie. Graag vernemen wij van
de minister wat de juridische haken en ogen zijn van de diverse opties, neergelegd
in de amendementen. Handhaafbaarheid is natuurlijk wel altijd belangrijk,
daar heeft de heer Blok op zichzelf natuurlijk gelijk in. In deze sector hebben
wij bij uitstek te maken met internationale mogelijkheden en moeilijkheden;
is een Nederlands dan wel Europees verbod van spam dus wel afdoende? Het gaat
om de realiteitszin van zo'n verbod, om het alternatief van een meldpunt om
greep op de zaak te kunnen krijgen en repressie toe te passen. Als de heer
Atsma aan een initiatiefvoorstel op dit punt denkt, dan wil ik hem daarbij
te zijner tijd best een beetje helpen.De heer Vendrik (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter. Strikt genomen is de politieke betekenis van dit
debat beperkt. Het gaat immers vooral om implementatiewetgeving. Dat betekent
dus dat de Kamer ooit in een recent verleden heeft ingestemd met een inzet
van de Nederlandse regering, die medeonderhandeld heeft via de betreffende
ministerraad in Europa over diverse richtlijnen die vandaag retour zijn gekomen
uit Brussel om geïmplementeerd te worden. Eigenlijk is dus veel van het
debat de afgelopen jaren al gevoerd en is de ruimte voor dit nationale parlement
om met allerlei frutsels en fratsels te komen tamelijk bescheiden.Tegelijkertijd is dit onderwerp wel van belang, vooral omdat er nu een
gelegenheid is om met een nieuwe minister van Economische Zaken – een
nieuwe minister van meer markt en meer overheid – een aantal meer fundamentele
kwesties rondom de telecomsector door te nemen. Het is ook niet alleen een
minister van meer markt en meer overheid. Als ik de voorbereiding van dit
wetsvoorstel zo bezie, blijkt het ook een minister te zijn die met zijn marktwerking
veel lobby genereert. Ik ben buitengewoon veel "gespamd" – mijn collega's
waarschijnlijk ook – via e-mail, via de post en via allerlei andere
vormen van berichtgeving door mijn goede vrienden uit de telecomsector. De
dienstbaarheid was groot. Ik ben hen ook bijzonder erkentelijk daarvoor. Er
werden zelfs complete amendementen aangeleverd met tekstsuggesties en vergelijkende
wetsartikelen. Het was briljant. Het is dus niet alleen meer markt en meer
overheid, maar ook meer lobby.Naarmate de lobby toeneemt, neemt mijn sympathie voor deze minister ook
toe. Ik weet niet hoe het komt, maar ik heb toch die neiging. Ik wil dat hier
toch maar eens uitspreken. Ik heb toch het idee dat ik het departement en
deze minister eens een beetje in bescherming moet nemen. Maar dit is het laatste
wat ik ten gunste van deze minister ga zeggen in dit debat.Ik kom bij enkele hoofdkwesties. Het lijkt mij een open deur dat elektronische
diensten, in welke vorm dan ook, van snel toenemend belang zijn voor deze
samenleving. Onze economie krijgt steeds meer het belang van een kenniseconomie.
Onze samenleving krijgt steeds meer het karakter van een kennissamenleving.
Wij mensen worden ook geacht om steeds slimmer en verstandiger te worden en
ons verstand ook dagelijks steeds vaker te gebruiken. Daarin speelt de sector
van de elektronische dienstverlening in de meest brede zin van het woord een
cruciale rol. Die sector is het platform waarop wij onze economie laten draaien.
Die sector is de schakel waarlangs onze samenleving loopt en die sector stelt
ons in staat om als mensen volwaardig te participeren in deze samenleving.
Dat is dus nogal wat. De telecomsector, de sector van elektronische diensten,
vervult dus een toenemende cruciale rol in de samenleving.De overheid legt zich dus toe op goede regels voor die zo belangrijke
sector en een goed toezicht. De minister van EZ heeft dat in de verschillende
stukken uitvoerig toegelicht. Het staat niet letterlijk in de stukken, maar
het belang van de burger/consument staat centraal. Het zou volgens mij ook
heel duidelijk in de wet mogen staan. Dat het er niet in staat, is één
van de eerste dingen die mij bevreemd heeft. Het klinkt in elk geval goed
en het is goed, maar de vraag is of goede regels en goed toezicht voldoende
zijn.Ik plaats daarbij wel een kanttekening. Ik mis namelijk nog iets in de
schriftelijke voorbereiding van dit wetsvoorstel. Overigens had ik de minister
daartoe kunnen uitdagen, maar door een foutje hebben wij de schriftelijke
ronde gemist. Ik mis een fundamentele beschouwing over een punt dat ik vanavond
bij interruptie al een paar keer heb gemaakt. Op welke manier moet je aankijken
tegen een markt waarin een monopolie is gevestigd, waarin al sprake was van
een natuurlijk monopolie tot op de dag van vandaag? Bij het monopolie van
KPN, het hebben van het vaste netwerk, gaat het niet om het hebben van de
backbone, want daar zijn er meer van. Het gaat natuurlijk om de local loop,
het aansluitnet. Dat is uniek en eenmalig en het is in beheer en bezit van
KPN. Het monopolie van KPN is daarmee ook een privaat monopolie. Volgens het
ABC van de economische theorie is dit één van de meest vervelende
dingen die je kan overkomen. Niets ten nadele van de vrienden van KPN, maar
het is een standaardtheorie die ook vandaag de dag nog opgeld doet. Elke private
monopolie dient te worden bestreden dan wel te worden vermeden. Het kabinet
geeft dat ook met zoveel woorden toe als gesteld wordt dat er sprake is van
een monopolie en dat dit nadere regulering en nader toezicht behoeft. Ik vraag
mij af, of die goede regels en dat goede toezicht voldoende zijn om een private
monopolist binnen de regels van het bord te houden. Als ik de geschiedenis
van de nieuwe Telecommunicatiewet van 1998 tot mij laat doordringen en kijk
wat zich de afgelopen jaren voor mijn ogen heeft afgespeeld, zijn juist veel
reguleringsconflicten in de telecommarkt, conflicten tussen marktpartijen
onderling, tussen marktpartijen en KPN, maar ook tussen KPN en OPTA voortdurend
ontstaan uit hoofde van deze hybride situatie. KPN is een marktpartij en heeft
tegelijkertijd een natuurlijk monopolie in eigendom. Ik zei het al bij interruptie
tegen een van de collega's, het is niet alleen een natuurlijk monopolie waarbij
de dreiging bestaat dat het betreffende bedrijf dat uitnut in
de markt en kan leiden tot te hoge prijzen voor de consumenten dan wel tot
het stellen van oneigenlijke voorwaarden aan concurrenten die gebruik moeten
maken van het netwerk. Het is ook een situatie die door de leiding van KPN
twee jaar geleden in de richting van de Staat der Nederlanden ronduit is uitgebuit.
Ik heb daarover nog steeds een buitengewoon slecht gevoel. De overheid moest
bijspringen of het bedrijf zou failliet gaan. Dat is een leuke keuze voor
politici zes maanden voor de verkiezingen. KPN heeft dus zijn monopoliemacht
ook aangewend in de richting van de overheid. De overheid die eigenlijk boven
de markt moet staan, die een publiek belang met voorop het consumentenbelang
dient te dienen, wordt voorwerp van pressie van een monopolist. Dat is geen
theorie, dat was twee jaar geleden de praktijk. Ik herhaal dat ik daarover
een slecht gevoel heb. Ik vond dat eigenlijk onaanvaardbaar. Ik heb mij op
dat moment gerealiseerd dat zo'n situatie in de toekomst voorkomen diende
te worden. Dat geldt niet alleen voor de telecomsector maar meer in den brede.
Overal waar natuurlijke monopolies in private handen overgaan, wordt de overheid
in een benadeelde positie geplaatst en zal vroeg of laat die positie worden
uitgebuit door het desbetreffende bedrijf. Ik vind dat de overheid dat moet
voorkomen, juist om de integriteit van de overheid te waarborgen. Het is duidelijk
dat de Nederlandse overheid niet betaald had als het om een mobiele operator
ging die in een concurrerende markt had gefunctioneerd. Die was gewoon failliet
gegaan en dat hadden de banken en de curator verder mogen oplossen. Er is
louter en alleen geschokt omdat het hier een publiek monopolie betrof dat
in private handen was. Wij konden niet zonder en stonden dus met onze rug
tegen de muur. Ik vind dat een zeer ongewenste situatie. Ik vraag deze minister
om daarop in dit debat te reflecteren. Ik vind dat hij ons een nieuwe beschouwing
schuldig is nu wij toch bezig zijn met een tamelijk grondige herziening van
de Telecommunicatiewet. Ik verwacht op dit punt veel van hem. Bij de begroting
van Economische Zaken leek hij toch wat andere opvattingen ter zake te hebben.
Ik daag hem graag uit om ons morgenochtend hierin te voorzien. Volgens mij staat in de memorie van toelichting en ook op andere plaatsen
dat de telecomsector een buitengewoon ruige sector is. Deze sector is sterk
in ontwikkeling waarbij hoge pieken snel afgewisseld worden door heel diepe
dalen. Het is een sector die zich kenmerkt door chaos, onvoorspelbaarheid,
voortdurend nieuwe scenario's omtrent de commerciële inschatting van
wat de dag van morgen brengt. Er bestaat geen enkele garantie hoe over drie,
vier of vijf jaar het bedrijf KPN er uitziet. Misschien is het wel overgenomen
door een buitenlands bedrijf. Niemand die het weet, niemand die het kan zeggen.
Die onwetendheid wil ik zeer respecteren. Dat betekent dat wij eigenlijk niet
op de dag van morgen moeten wachten om hierover een helder standpunt in te
nemen. Ik begrijp dat deze minister niets zou willen doen aan het baisje van
het aandeel KPN, maar kom dan ook niet aan met het verhaal dat KPN nu weer
een levensvatbaar bedrijf is. Het kan morgen weer anders zijn; zo grillig
is de telecommarkt. Dat is niet te danken of te wijten aan de leiding van
KPN. Het heeft te maken met de buitengewoon onvoorspelbare marktsituatie waarin
de telecom zich bevindt. Ik vind dat de overheid met haar beleid niet alleen
technologieonafhankelijk moet opereren, maar ook marktonafhankelijk. Die notie
mis ik in het stuk van de regering. Ik vraag de minister morgen in die lacune
te voorzien.Het verrast mij enigszins dat weinig collega's zijn teruggekomen op mijn
tweede punt, maar misschien heb ik iets gemist. In de schriftelijke voorbereiding
en in de vele stukken die mijn kant op zijn gespamd is veel werk gemaakt van
de vraag waarom het hier louter een implementatiewet betreft. Zou het niet
tijd worden om de implementatie van de richtlijnen aan te vatten om een geheel
nieuwe Telecomwet tot stand te brengen? Dat debat is voor een deel schriftelijk
gevoerd, maar het lijkt mij een tamelijk fundamentele kwestie. Het lijkt mij
goed dat deze minister, die op dit terrein ook net is aangetreden, hierover
zijn opvatting geeft, vooral omdat er veel geluiden zijn dat een algehele
herziening van de Telecomwet op zijn plaats is, meer dan de verbouwing die
op dit moment voor ons ligt. Bovendien barst het voorliggende wetsvoorstel van de AMvB-bepalingen,
wat ik voor een parlement moeilijk te verteren vind. Op allerlei terreinen
eigent deze minister zich het recht toe om met nadere AMvB's allerlei nieuwe
regels te stellen. Nu ben ik niet mordicus tegen regels, maar ik ben er wel
tegen dat de positie van de medewetgever op deze manier sterk wordt uitgehold.
Ik vind dat de minister op dit punt een verklaring aan de Kamer moet geven.
Een enkele AMvB in een wetsvoorstel kan ik mij voorstellen, want er zijn altijd
nadere uitvoeringsregels. Dit is echter wel heel ruig. Ik kan ernaast zitten,
maar in mijn beleving is dit nog nooit vertoond. Ik doel op de mate waarin
de minister van Economische Zaken zichzelf het recht toe-eigent op allerlei
terreinen nadere regels te stellen waarbij de Kamer in principe niet meer
in het spel is. Ik zou dat niet goed vinden en vraag om nadere uitleg op dit
punt.Enkele collega's hebben zich al gebogen over het punt van de technologieonafhankelijkheid.
Op een aantal plaatsen is de wet juist heel technologieafhankelijk. Er zijn
allerlei specifieke regels ontworpen die toezien op elektronische diensten
die vandaag de dag in de markt te verkrijgen zijn of waarmee vandaag de dag
in de samenleving wordt gewerkt. Ik heb het idee dat de wet in die zin niet
bestand is tegen allerlei nieuwe vormen van diensten die ons wellicht binnen
een, twee, drie jaar ten deel vallen. Ik vraag een laatste inschatting van
deze minister. Wat wil hij op dat punt doen?Een ander punt betreft het idee van convergentie. Dat ligt ten grondslag
aan dit wetsvoorstel, omdat het reguleringskader niet alleen tot de oude telecomsector
beperkt blijft, maar een bredere strekking krijgt, wat op zichzelf goed is
en nodig is uit hoofde van convergentie. Ik heb overigens het idee dat het
met die convergentie nogal meevalt. De huidige slechte staat waarin de markt
zich bevindt heeft er ook iets mee te maken. Maar voor zover wij voortdurend
denken dat verschillende diensten via verschillende infrastructuren tegelijkertijd
kunnen worden aangeboden, is de praktijk van alledag in de afgelopen vijf
jaar weinig veranderd. Wat de natuurlijke monopolies betreft, de kabel en
het vaste net, is er nog heel weinig kruisbestuiving. De telefoon
op de kabel is feitelijk mislukt. Op het punt van snelle internetverbindingen
is helaas de aanmerkelijke machtspositie van KPN nog zeer sterk aanwezig,
hoewel er verschillende infrastructuren zijn. Iets soortgelijks geldt voor
de doorgifte van televisiekanalen. Wij hebben satelliet, kabel en digitenne,
maar de feitelijke migratie tussen de verschillende opties is tamelijk marginaal.
Dat betekent de facto dat de traditionele positie van de kabel ook hier in
stand blijft. Dat is opnieuw een bevestiging van een monopolie. Het gaat veel
minder hard dan wij hadden gedacht.Ik breng het punt van convergentie aan de orde, niet alleen om mijn punt
van de natuurlijke monopolies te versterken – dat had de minister natuurlijk
al begrepen – maar ook om een relatie te leggen met het debat over mediaconcentraties.
Dat hebben wij zo'n tweeënhalf jaar geleden intensief gevoerd met de
heer Van der Ploeg en mevrouw De Vries. De heer Van der Ploeg had een goede
suggestie: hij vroeg het Commissariaat voor de Media, te studeren op het probleem
van die concentraties. Het leek op dat moment, in de nadagen van de hoogconjunctuur
binnen de telecommarkt, aan de orde van de dag te zijn dat er wel heel bijzondere
kruisbestuivingen zouden komen op het gebied van eigendomsrelaties, waarbij
netwerken en diensten in de meest onmogelijk denkbare combinaties aan elkaar
gekoppeld waren en in handen kwamen van één eigenaar.Dit is 2,5 jaar geleden gebeurd, het rapport is er nu, en ik wacht eigenlijk
met spanning op een reactie van de regering. Het duurt allemaal een beetje
lang. Ik geloof dat de staatssecretaris van Cultuur nog met een reactie komt,
maar ik vind dat deze minister hier al een tipje van de sluier mag oplichten,
juist omdat het hier gaat om een verbreding van de scoop van de nieuwe Telecomwet.
De hele markt voor elektronische diensten wordt hier in aanmerking genomen.
Daarom mag ook hier een eerste aanzet tot het debat over concentraties in
de markt voor elektronische diensten aan de orde zijn. Als we het debat langs
die lijn voeren, gaat het niet alleen meer over de vraag, in hoeverre er sprake
is van een optimale marktwerking, waarbij inderdaad posities met aanmerkelijke
marktmacht worden aangepakt. Dan gaat het ook over de vraag, wat de erfenis
van Karl Poppe ons zou moeten brengen: de open samenleving, die wat mij betreft
nog springlevend is. De open samenleving moet elke keer opnieuw worden georganiseerd.
Daar gaat het debat over mediaconcentraties over. Het gaat niet alleen over
de economische bedreiging in de zin van benadeling van de consument, in de
zin van bevoordeling van de betreffende bedrijven die te hoge prijzen rekenen,
maar het gaat ook om het in stand houden van de democratische samenleving,
pluriformiteit van verwerking en het verkrijgen van verschillende informatie.Wij weten, niet alleen uit het economisch debat, maar ook uit het politieke
verleden van het mediadebat, dat de markt altijd vanzelf neigt naar concentraties
en vormen van spelbederf. Het is allemaal niet nieuw, maar het gaat hier om
meer dan ijskasten, en dat vraagt om een andere visie dan alleen maar een
visie op de markt die telecomsector heet.De OPTA krijgt meer vrijheid om analyses te maken van relevante deelmarkten.
Dat is goed, en dat was ook hard nodig, omdat het bereik van de OPTA op dit
moment stootte tegen grenzen die er eigenlijk niet zouden moeten zijn. Daarmee
krijgt de OPTA vervolgens wel veel speelruimte. Als het gaat om het definiëren
van relevante markten zal zij dat per keer moeten bepalen. Als het gaat om
het vaststellen van een positie van aanmerkelijke marktmacht geeft het wetsvoorstel
slechts een paar algemene lijnen weer, waarlangs die analyse kan plaatsvinden.
Bovendien is de OPTA relatief vrij in de op te leggen verplichtingen. Ik vind
dat niet erg, maar er zijn wel een paar condities die ik daaraan wil verbinden.
Ik steun van harte het amendement van de heer Van Dam, dat erop toeziet dat
indien de OPTA op grond van een marktanalyse, op grond van de bepaling van
een aanmerkelijke marktmacht bepaalde verplichtingen oplegt aan een partij
in de telecommarkt, dit van een adequate motivering dient te worden voorzien.
Dat lijkt mij eerlijk gezegd buitengewoon vanzelfsprekend. Ik zou ook denken
dat de minister dat onmogelijk kan weigeren. Ik ga ervan uit dat hij het overneemt.Iets anders is de vrijheid die vervolgens aan de OPTA wordt gegeven om
in relevante situaties op een adequate wijze op te treden, volstrekt vol te
hangen met een bewijsplicht, waarvan ik vermoed dat de OPTA als regulerende
instantie daaraan nooit kan voldoen, en altijd nat gaat bij de rechter. Dat
is volgens mij waartoe het amendement van de heer Blok leidt. In die zin is
dat de facto een destructief amendement. Mag ik de instemming van de minister
met deze analyse?Een oud punt, dat wij van de eerste Telecomwet ook al kennen, is dat er
voortdurend verwarring is bij ons, bij marktpartijen en bij de OPTA, over
de vraag waar beleid eindigt, en waar uitvoering begint. Voortdurend hebben
wij de voorganger van deze minister, de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,
gevraagd om een jaarlijkse beleidsvisie van Verkeer en Waterstaat, zodat er
een helder kader was waarbinnen de OPTA haar regulerende werk zou moeten doen.
Dat kwam er niet. Gevolg was dat de OPTA voortdurend door de nood gedwongen
keuzen diende te maken die eigenlijk beleidsrijker werden. Ik zou ervoor willen
waken dat wij die weg nog verder opgaan. Ik zou dat onterecht vinden. Tegenover
de vrijheid die de OPTA nu krijgt bij dit wetsvoorstel om in voorkomende situaties
sneller en flexibeler, dus ook met minder regels, op te treden, behoort volgens
mij te staan een assertieve minister van Economische Zaken die deze vrijheid
als het ware omgeeft met een hekje ten aanzien van datgene wat behoort tot
zijn verantwoordelijkheid. Hij geeft daarbij aan, desnoods met een prachtig
vijf- of driejarenplan, wat zijn visie is op de telecommarkt en binnen welke
lijnen de OPTA zou moeten opereren.Ik hecht er ook daarom aan, omdat de OPTA door dit wetsvoorstel opnieuw
een onafhankelijke status krijgt. Tenzij de rechter er anders over denkt,
is de OPTA vrij om binnen de ruimte van de wet te opereren. Dat kan, maar
dan wordt het des te belangrijker om de vraag te beantwoorden waar beleid
eindigt en waar uitvoering begint. Ik zou het slecht vinden als een onafhankelijke
toezichthouder die door niets of niemand, behalve dan de rechter, gecontroleerd
kan worden, beleid gaat maken. Ik trek ook op dit punt een parallel met de
DTE, waarbij men na veel zwoegen en zeuren de minister van EZ zo ver kreeg
om beleidsregels te stellen voor dat orgaan. Het gaat namelijk
niet alleen om de vraag wie waarvoor verantwoordelijk is, maar ook om de vraag
wie waarop aanspreekbaar is. Wij als parlement behoren uiteindelijk aanspreekbaar
te zijn, in dit geval in contact met de minister van Economische Zaken, over
wat de reikwijdte van de OPTA zou moeten zijn. Daar hoort niet alleen een
goede wet bij. De vrijheid die de OPTA op zichzelf terecht krijgt, moet wel
geconditioneerd worden. En daarvoor hebben wij een beleidsbepalende minister.
Die spreek ik in die hoedanigheid dan ook aan. Ik kan mij ook voorstellen
dat dit de positie van de OPTA in gerechtelijke procedures juist versterkt.
Ge-"backt" door een minister van Economische Zaken die een duidelijk politiek
kader aangeeft waarbinnen de opdracht functioneert. De OPTA is slechts uitvoerder
van het beleid zoals de minister, voorzien van steun van een meerderheid van
de Kamer, dat wenst.Kortheidshalve sluit ik mij aan bij de verschillende vragen die voorgaande
sprekers hebben gesteld over de privacy. Dat geldt met name het punt over
de verkeersgegevens waarvoor mevrouw Gerkens aandacht heeft gevraagd. Hoe
lang dienen die gegevens bewaard te worden? Ik steun op dat punt ook haar
amendement.Over het spammen kan ik ook heel kort zijn: we krijgen er allemaal ongelofelijk
genoeg van. Hierbij geldt wat mijn fractie betreft dat de beuk er in moet.
Er is gesproken over administratieve lasten voor bedrijven, maar wat hier
aan de orde is, zijn bedrijfsmatige lasten voor de burger. Daar gaat het over
en daar moeten we een keer mee ophouden. De kosten die het veroorzaakt, de
geweldige hoeveelheid troep die je via je e-mail binnenhaalt, de verschillende
vormen van hinderlijk elektronisch verkeer, het moet gewoon verboden worden
en hard worden aangepakt. Ik sluit mij volledig aan bij de suggestie van de
heer Van Dam om een meldpunt in te stellen en om na te gaan wat strafrechtelijk
te vervolgen is. Je moet er natuurlijk niet aan denken dat het openbaar ministerie
die geweldige hoeveelheid workload binnenkrijgt. Probeer dat meldpunt dus
als een filter te beschouwen en stel een aantal voorbeelden. Niet alleen burgers
maar ook bedrijven hebben verschrikkelijk veel last van het spammen. Ik zou
op dat punt dus echt veel verder willen gaan dan het wetsvoorstel.Voorzitter. Een ander punt betreft de doorlooptijd van procedures. Hierover
is door verschillende collega's al iets gezegd. Ik sluit mij daarbij aan.
Ik vraag de minister om voor mij op te helderen wat de materiële betekenis
is van de laatste twee nota's van wijzigingen, mede in relatie tot het door
de heer Van Dam ingediende amendement. Volgens mij is het van buitengewoon
groot belang dat de doorlooptijd sneller wordt en dat juridisch traineergedrag
van marktpartijen zo maximaal mogelijk wordt voorkomen. De OPTA heeft daar
de afgelopen jaren buitengewoon veel last van gehad. Wanneer we zoveel op
het bord van de toezichthouder leggen, zouden we alles op alles moeten zetten
om te zorgen dat krachtige besluitvorming van de zijde van de toezichthouder
niet voortdurend gefrustreerd wordt door juridisch marchanderen. Wij kunnen
hier op dat punt het nodige doen. Ik vraag de minister zich op dat punt morgen
opnieuw in het parlement te verklaren.Voorzitter. Ik heb de afgelopen zomer al een balletje opgeworpen over
de telefoongidsen. Het ontgaat mij, waar wij vertrouwd waren met één
telefoongids, waarom dit er de komende jaren steeds meer kunnen worden. Tegelijkertijd
kunnen wij via internet steeds meer telefoongegevens tot ons nemen. Het lijkt
mij een overspannen vorm van marktdenken dat de Nederlandse burger zit te
wachten op drie telefoonboeken in plaats van één. De minister
heeft mijn vragen destijds negatief beantwoord. Ik vond dat buitengewoon jammer.
Denk eens aan al die bomen die gekapt moeten worden voor al die kubieke meters
papier. Het wil er bij mij niet in dat deze zaak niet snel en simpel geregeld
kan worden. Wijs iemand aan die een telefoonboek maakt voor wie dit nog wil
hebben in ons land en houd op met die onzinnige marktwerking op terreinen
waar niemand er enig belang bij heeft dat er meerdere telefoongidsen zijn.Voorzitter. Ik sluit af met een laatste punt. De minister en ik waren
bij de WTO-conferentie in Cancun. We hebben genoten van het weer, maar wat
hebben we en last gehad van de mobiele telefonie daar. Dat had alles te maken
met de Amerikanen die daar hun totaal niet internationaal gevoelige standaard
hadden opgedrongen aan de arme Mexicanen, waardoor ik daar niet kon bellen.
De minister kon wel bellen. Dat is het verschil tussen ministers en Kamerleden.
Ik heb begrepen dat dit in Irak ook weer gaat gebeuren. Kan de minister er
niet voor zorgen dat ook in Irak de gewone gangbare internationale standaard
wordt geïntroduceerd, zodat dit ongemak mijn collega's die in de toekomst
naar Irak gaan, bespaard blijft?De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De minister van Economische Zaken zal morgenochtend om kwart over tien,
dus over elf uur, antwoorden. Wij wensen u succes bij de voorbereiding.Sluiting 23.08 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-755-775.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl