Behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen (25653)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 1793-1808

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-07-1998

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 36, pagina 1793-1808

30-06-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25653Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen (25653)Pagina 1836-1849
Behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen (25653)Pagina 1793-1808
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels met betrekking tot de productie, het transport en de levering van elektriciteit (Elektriciteitswet 19..) (25621)Pagina 1809-1836
Behandeling van het wetsvoorstel Privatisering Fonds Voorheffing Pensioenverzekering (Wet privatisering FVP) (25745)Pagina 1849-1855
Presentie en opening (dinsdag 30 juni 1998)Pagina 1793-1793

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 80 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Gemeentelijke
herindeling van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen (25653).De beraadslaging wordt geopend.De heer Postma (CDA):Mevrouw de voorzitter! Het wetsvoorstel dat vandaag onze aandacht vraagt,
betreft een drietal gemeenten: Deventer, Diepenveen en Bathmen. Elk van deze
drie gemeenten heeft een belangrijke bijdrage geleverd in de afgelopen 150
jaar aan de publieke zaak in Nederland. Ik zal heel kort enkele voorbeelden
noemen. Deventer is de geboorteplaats van de vroegere minister van Onderwijs
Marchant, bekend van de spelling uit de jaren dertig, die van vrijzinnig democraat
katholiek is geworden. Vóór de Tweede Wereldoorlog gebeurde
dat nog wel eens. Diepenveen was de woonplaats van de beroemde Duymaer van
Twist. En Bathmen is de woonplaats van het vroegere lid van de Tweede Kamer
Herman Wisselink. Dit zijn dus drie gemeenten die, ongeacht hun grootte, broedplaatsen
zijn geweest van talent voor de publieke zaak.Waar staan wij nu voor bij dit wetsvoorstel? Wij constateren dat dit wetsvoorstel
aanmerkelijk afwijkt van het wetsvoorstel dat door de Koning bij de Tweede
Kamer werd ingediend. Dat wetsvoorstel behelsde ook de volledige gemeente
Bathmen toe te voegen aan de nieuw te vormen gemeente en Deventer met het
totale grondgebied van die gemeente te vergroten. Bij amendement is dat door
de Tweede Kamer gewijzigd, nu zal slechts een gedeelte van Bathmen worden
toegevoegd aan de nieuw te vormen gemeente. Wanneer wij hierover nadenken,
kunnen wij zien dat hier een tegenstelling bestaat tussen aan de ene kant
het denken dat in de afgelopen jaren met betrekking tot de gemeentelijke herindeling
steeds meer opgeld heeft gedaan en een denken dat daar tegenover staat en
dat veel kleinschaliger van aard is. Dat eerste denken zou ik het zogenaamde
mechanische denken willen noemen en het tweede denken zouden wij kunnen betitelen
als het organische denken, waarvan ook de liberaal Thorbecke een zeer groot
voorstander was. Dat laatste denken houdt in, dat ingrepen in bestaande gemeenten
slechts in bepaalde gevallen aan de orde gesteld worden en gepleegd worden
en slechts met betrekking tot de maat die beslist noodzakelijk is.Wanneer wij dit wetsvoorstel situeren binnen andere wetsvoorstellen, treft
het dat al deze wetsvoorstellen uitgaan van één bepaald axioma,
namelijk dat grote steden steeds groter zouden moeten worden. Dat axioma is
niet zo vanzelfsprekend in de Nederlandse geschiedenis. Wij hebben enkele
eeuwen gehad waarin een ander axioma gold, namelijk dat grote steden zich
niet zouden mogen uitbreiden. Dat axioma gold tot 1870. Toen is dat axioma
pas verlaten door middel van de aanneming van de Vestingwet, waardoor steden
de bevoegdheid kregen om buiten hun vestingwallen aan woningbouw te doen.
In dit verband geef ik een voorbeeld van een stad waarvoor het axioma geldt
dat het grondwettelijk verboden is om uit te breiden. Toch
is het een stad die bloeit en groeit en dat is de feitelijke hoofdstad van
Europa: Brussel. Het is Brussel grondwettelijk verboden om zich uit te breiden.
Toch zien wij dat het Brussel niet belemmerd heeft om zich te ontwikkelen
tot de feitelijke hoofdstad van Europa. Ik plaats dus vraagtekens bij het
algehele axioma dat grote steden zich onder alle omstandigheden zouden moeten
uitbreiden. Dat neemt niet weg dat wij met betrekking tot het voorliggende
wetsvoorstel kunnen stellen dat, zo Deventer nú geen gebrek aan ruimte
heeft voor woningbouw en bedrijventerreinen, wij toch moeten aannemen dat
dit binnen enkele jaren wel het geval zal zijn.Dan kom ik tot de maat van dit wetsvoorstel zoals het aanvankelijk aan
de Tweede Kamer werd aangeboden. Ik citeer in dit kader het antwoord van de
regering op een vraag van de CDA-fractie van de Eerste Kamer in het voorlopig
verslag. In de memorie van toelichting zegt de staatssecretaris over de toevoeging
van totaal Bathmen aan Deventer: "Naar mijn mening is deze variant niet alleen
een voldoende, maar tevens het minimaal noodzakelijke antwoord op de ruimtelijke
vraagstukken waarvoor de centrumgemeente gesteld wordt. Bij een beperkter
variant is de kans groot dat de nieuwe gemeente binnen afzienbare termijn
wederom op haar grenzen zal stuiten."Wij stelden de vraag of de staatssecretaris niet in de problemen komt
nu bij amendement een gedeelte van Bathmen is toegevoegd. De staatssecretaris
antwoordt daarop: "Juist omdat met het amendement-Kamp c.s. een relevant grondgebied
van de huidige gemeente Bathmen overgaat naar de nieuwe gemeente Deventer
is niet de situatie ontstaan dat de nieuwe gemeente Deventer op voorhand op
middellange termijn wordt geconfronteerd met een tekort aan ruimte voor bedrijventerreinen.
Het voorliggende wetsvoorstel voldoet dus nog steeds aan de uitgangspunten
van het C20-beleid."De staatssecretaris geeft dus toe dat het niet noodzakelijk was tegemoet
te komen aan de behoefte van Deventer om de totale gemeente Bathmen op te
heffen en deze toe te voegen aan Deventer en dat men van het begin af aan
had kunnen volstaan met het toevoegen van een gedeelte.Hier is sprake van de schending van een belangrijk beginsel in het openbaar
bestuur, zoals het op 12 september 1995 door de Eerste-Kamerfractie van het
CDA bij de behandeling van de gemeentelijke herindeling van 's-Hertogenbosch
naar voren werd gebracht. Dat ging over de overheveling van totaal Rosmalen
naar Den Bosch. Wij hebben het toen als volgt geformuleerd: "Die totale overheveling
raakt aan een belangrijk beginsel dat binnen het Nederlands openbaar bestuur
gehandhaafd moet worden, namelijk het zogenoemde proportionaliteits- of evenredigheidsbeginsel.
Dat houdt in dat de bestuurlijke ingreep – en dat is een gemeentelijke
herindeling – niet verder moet gaan dan met het oog op het te behartigen
belang strikt noodzakelijk is." Bij Rosmalen gebeurde dat niet. Wij constateren
dat dit in het aanvankelijke wetsvoorstel door de totale overheveling van
Bathmen naar de gemeente Deventer evenmin is gebeurd.Het wetsvoorstel ligt nu voor en het is de vraag hoe verder te gaan. De
vier grootste fracties van dit huis hebben in het nader voorlopig verslag
de volgende vraag aan de regering gesteld: "Is de regering bereid te bevorderen
dat bij de definitieve gemeentelijke herindeling in de regio Bathmen en het
oostelijk deel van Diepenveen worden opgenomen in een of meer nieuw te vormen
landelijke gemeenten?"De staatssecretaris antwoordt daarop in de nadere memorie van antwoord:
"Het oostelijk deel van Diepenveen is voor de stedelijke en regionale ontwikkeling
van Deventer niet direct noodzakelijk, hetgeen ook mag blijken uit de memorie
van antwoord. Ik ben bereid om te bevorderen dat Bathmen en het oostelijk
deel van Diepenveen worden opgenomen in één of meer landelijke
gemeenten, zoals de fracties van VVD, CDA, PvdA en D66 mij hebben verzocht."
Daarna volgt de cruciale zin waarin de staatssecretaris de kanttekening maakt
dat "in de nadere (voorbereiding van de) wetgeving nog andere betrokkenen
ook een inbreng hebben".Ik zal allereerst ingaan op de betekenis van de uitdrukking "ik ben bereid
te bevorderen". Wat wij bedoelen te vragen, is dat de staatssecretaris toezegt
dat zij bereid is, te bevorderen dat een dergelijk wetsvoorstel ingediend
wordt bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal. De staatssecretaris kan niet
zeggen dat zij een wetsvoorstel zal indienen, want wetsvoorstellen worden
ingediend door de Koning, zonder contraseign. Als de staatssecretaris nu zou
zeggen dat zij bereid is, de indiening van een zodanig wetsvoorstel te bevorderen,
moeten wij aannemen dat het ook ingediend wordt. Als dat niet zo is, weten
wij wat er gebeurd is, ook al blijft het een geheim van Soestdijk.Het is interessant wat de staatssecretaris opmerkt over andere betrokkenen
die ook een inbreng hebben in de voorbereiding van de wetgeving en in de wetgeving
zelf. Ik zal eerst ingaan op degenen die hun inbreng kunnen hebben in de voorbereiding
van de wetgeving. Dat zouden de volgende kunnen zijn: de gemeente Bathmen,
de gemeente Diepenveen, de gemeente Deventer en de provincie Overijssel. De
gemeente Bathmen heeft per brief van 19 juni 1998 aan de leden van de Eerste
Kamer gezegd te kunnen instemmen met de opneming van Bathmen in een te vormen
landelijke gemeente. De gemeente Diepenveen heeft op 23 juni 1998 hetzelfde
gezegd. De vraag is thans wat het standpunt zou kunnen zijn van de gemeente
Deventer en de provincie Overijssel. Het college van gedeputeerde staten van
Overijssel heeft zich tot mij gericht bij brief van 23 juni en mij toestemming
verleend deze brief in dit debat in te brengen. Er is het volgende in te lezen.
"Nu de Tweede Kamer een andere afweging heeft gemaakt en de gemeente Bathmen
grotendeels buiten deze herindeling is gelaten, is een nieuwe situatie ontstaan.
Dit heeft, blijkens de door de Eerste Kamer gestelde schriftelijke vragen,
aanleiding gegeven om de positie van het gebiedsdeel Diepenveen-Oost in een
ander licht te plaatsen. De staatssecretaris heeft de bereidheid uitgesproken,
te bevorderen dat het oostelijke deel van Diepenveen wordt opgenomen in één
of meer landelijke gemeenten. Zoals bekend is, bereidt het college momenteel
op verzoek van de staatssecretaris een advies voor waarin de mogelijkheden
voor de herindeling van Bathmen in Overijssels verband worden onderzocht,
zulks naar aanleiding van de motie-Hoekema/Liemburg die in de Tweede Kamer
is ingediend. Het college zal daarbij nadrukkelijk de toekomstige
positie van Diepenveen-Oost betrekken." Tot zover de brief van het college.Ik kan dit niet anders zien dan dat de provincie Overijssel hierin uitspreekt
dat, gezien de uitdrukkelijke wens van de Eerste Kamer, de provincie Overijssel
zal meewerken aan de vorming van een landelijke gemeente. Uit contacten met
de provincie Overijssel heb ik begrepen dat ook de gemeente Deventer in dezelfde
zin zal reageren. Wanneer hierin overigens door deze tak van de wetgever een
beslissing genomen zal zijn, zal het naar mijn mening democratisch zijn om
van de gemeente Deventer te verwachten dat zij in de toekomst op dit punt
niet zal "difficulteren".Tot zover de voorbereiding van de wetgeving. Ik kom dan op degenen die
betrokken zijn bij de wetgeving zelf en dat zijn naar mijn oordeel de volgende.
In de eerste plaats het kabinet, waarover ik al afdoende heb gesproken gezien
de toezegging van de staatssecretaris. In de tweede plaats de Raad van State,
die een negatief advies zou kunnen uitbrengen omtrent het conceptwetsvoorstel
dat ter advisering wordt voorgelegd. Gezien de toezegging van de staatssecretaris
zal zij dus een dergelijk negatief advies naast zich neerleggen. Dat is duidelijk,
gezien de toezegging in de stukken. De derde actor is de Tweede Kamer, die
wij niet kunnen binden. De toezegging van de staatssecretaris betekent uiteraard
wel dat zij à tort et à travers een wetsvoorstel, met daarin
de landelijke gemeenten, in de Tweede Kamer zal verdedigen. De laatste actor
is de Eerste Kamer. Gezien de opstelling van de Eerste Kamer is het duidelijk
dat een dergelijk wetsvoorstel hier niet op problemen zal stuiten.Mevrouw de voorzitter! Met belangstelling wacht ik de antwoorden van de
staatssecretaris op mijn opmerkingen af.Mevrouw Linthorst (PvdA):Mevrouw de voorzitter! In de afgelopen kabinetsperiode hebben gemeentelijke
herindelingsvoorstellen in deze Kamer niet altijd op groot enthousiasme kunnen
rekenen. Meer en meer zijn, ook in onze fractie, twijfels gerezen over de
vraag of gemeentelijke herindelingen wel het meest geëigende middel zijn
om de problemen van de steden op te lossen. Met name de verstedelijking en
de toenemende schaalvergroting baren mijn fractie zorgen. Wij zijn er niet
van overtuigd dat grotere gemeenten per definitie beter bestuurde gemeenten
zijn.Deze aarzeling geldt temeer omdat herindelingen met name in kleinere gemeenten,
waar de gemeente tot op grote hoogte nog samenvalt met de gemeenschap, veelal
worden ervaren als het omwoelen van bestaande, en bovendien goed functionerende
verbanden. Al eerder hebben wij uitgesproken dat de overheid daar voorzichtig
mee moet zijn.En als er dan grotere gemeenten moeten komen, dan vinden wij dat dit niet
alleen stedelijke gemeenten moeten zijn. Hoewel de behoeften van de stad terecht
zwaar wegen, hecht mijn fractie sterk aan een evenwichtige verhouding tussen
stad en platteland. Wij zijn er niet van overtuigd dat dit evenwicht in alle
gevallen het best gewaarborgd is, als stad en platteland onder één
stedelijk bestuur ressorteren. Liever zien wij naast sterke stedelijke gemeenten
ook sterke landelijke gemeenten. Wij verzoeken de staatssecretaris om in het
licht van deze opvattingen het kabinetsbeleid nog eens nader te bezien.Na deze algemene opmerkingen kom ik tot behandeling van het voorliggende
wetsvoorstel. Aan de orde is niet de vraag of wij een ander voorstel beter
hadden gevonden. Dat is niet de taak van deze Kamer. De Eerste Kamer behoort
zich, zeker in kwesties waar andere overheden het voortouw hebben, terughoudend
op te stellen en slechts marginaal te toetsen. Toch hebben wij ons bij dit
wetsvoorstel bepaald niet terughoudend opgesteld. Dit gebrek aan terughoudendheid
is veroorzaakt door het feit dat het wetsvoorstel in onze ogen niet voldeed
aan de criteria waarop wij behoren te toetsen, zoals rechtszekerheid en een
redelijke mate van maatschappelijk draagvlak.De behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer verdient in onze
ogen geen schoonheidsprijs. Dat geldt vooral voor de wijze waarop met de gemeente
Bathmen is omgegaan. Je kunt een gemeente niet eerst uit een herindelingsvoorstel
halen en vervolgens als het ware terugdrijven naar de oorspronkelijk beoogde
herindeling. Bij de bespreking van de toekomstige positie van Bathmen in de
Tweede Kamer is expliciet gezegd dat het uiteindelijke resultaat zou kunnen
zijn dat Bathmen alsnog bij Deventer zou komen, maar dan op eigen verzoek.
Minder neutraal geformuleerd heet dat "met hangende pootjes". Een dergelijk
beleid vinden wij bestuurlijk niet erg netjes. Het draagt bovendien niet bij
aan het vertrouwen in de overheid en in de politiek in het algemeen.Op grond van deze overwegingen hebben wij ons intensiever met de inhoud
van het wetsvoorstel bemoeid dan op grond van onze positie verwacht zou mogen
worden. De conclusie van onze bemoeienis is dat de ruimtelijke problematiek
van de gemeente Deventer inderdaad een oplossing behoeft, al vallen er wel
kanttekeningen te plaatsen bij de werkelijke omvang van het probleem en bij
de mate waarin naar andere oplossingen is gezocht. Het precieze aantal hectaren
dat Deventer in de komende vijfentwintig jaar nodig heeft voor woningbouw
en bedrijventerreinen, is in de schriftelijke voorbereiding uitgebreid in
discussie geweest. Ik zal op dit punt hier verder niet ingaan, vooral omdat
exacte prognoses altijd moeilijk te geven zijn, zoals de staatssecretaris
zelf ook aangeeft. Het blijft een beetje koffiedik kijken.Mijn fractie wil wel een vraag stellen over de mate waarin naar alternatieven
is gekeken. In het wetsvoorstel wordt Oxerveld aangemerkt als toekomstig bedrijventerrein
voor Deventer, en buiten het wetsvoorstel om geldt dit waarschijnlijk ook
voor Epse-Noord. Het zijn beide gebieden die niet direct voor de hand liggen
om te fungeren als bedrijventerrein. Van verschillende kanten zijn dan ook
bezwaren tegen deze voorstellen ingebracht.Mijn fractie erkent dat er goede gronden kunnen zijn om aan deze bezwaren
voorbij te gaan, bijvoorbeeld als er geen alternatieven voorhanden zijn. Een
van die alternatieven is het regionale bedrijventerrein De Kar. Zoals het
er nu naar uitziet, wordt dit terrein geen grote, maar een kleine kar. In
de memorie van antwoord zegt de staatssecretaris: "De gemeente Apeldoorn heeft
expliciet besloten, niet aan een verdergaande ontwikkeling te werken." Even
verderop zegt zij: "Op het voorstel van Deventer om financieel
te participeren in de ontwikkeling van De Kar is door Apeldoorn niet ingegaan.
De Kar is kortom geen locatie waarmee de ruimtenood van Deventer wezenlijk
wordt beantwoord." Als wij deze bijna berustende constatering afzetten tegen
de reactie op de bezwaren tegen Oxerveld en Epse-Noord, is er naar het oordeel
van mijn fractie wel sprake van enige discrepantie. Ik hoor graag de reactie
van de staatssecretaris.Mevrouw de voorzitter! Ik kom tot het eindoordeel van mijn fractie. Is
dit wetsvoorstel, op de gronden waarop deze Kamer moet toetsen, een redelijk
evenwichtig voorstel waarvoor voldoende draagvlak bestaat? Wij menen van wel.
Wij zijn verheugd dat de staatssecretaris heeft toegezegd, te willen bevorderen
dat de gemeente Bathmen en het oostelijk deel van de gemeente Diepenveen zullen
worden betrokken bij de vorming van één of meer landelijke gemeenten.In dit verband wil de fractie overigens uitdrukkelijk de gemeente Diepenveen
complimenteren. Na verwerping van een eerder wetsvoorstel aangaande een gemeentelijke
herindeling Deventer/Diepenveen in de Eerste Kamer heeft Diepenveen constructief
meegedacht over het oplossen van de ruimtelijke problematiek van Deventer.
Bij convenant heeft de gemeente een aantal gebieden overgedragen. Toen duidelijk
was geworden dat Diepenveen niet zelfstandig zou blijven, heeft de gemeente
geopteerd voor splitsing van de gemeente, zodat in ieder geval het oostelijk
deel van Diepenveen onderdeel zou kunnen blijven van een landelijke gemeente.
Naar ons oordeel getuigt dit van een bestuurlijk optreden dat uitstijgt boven
het directe eigenbelang. Je zou alle gemeenten zulke besturen, en overigens
ook zulke buren, toewensen.Natuurlijk was Diepenveen liever zelfstandig gebleven en had Deventer
liever heel Diepenveen gehad, maar met het eindresultaat zoals het er nu naar
uit lijkt te zien, kunnen beide gemeenten leven. Ook voor de provincie zou
dit geen onbespreekbare uitkomst moeten zijn. Het is één van
de voor de provincie denkbare varianten geweest. Daar moeten wij het dan maar
voor doen. Mijn fractie rekent er daarbij op dat de andere actoren, waar de
staatssecretaris terecht naar verwijst, dit compromis ook loyaal zullen uitvoeren.Wat ons betreft, betekent dit dat al bij de samenvoeging van Diepenveen
bij Deventer rekening wordt gehouden met de afsplitsing van het oostelijk
deel van Diepenveen. Daaronder verstaan wij het gebied zoals dat door de gemeente
Diepenveen is aangegeven op de kaart die ons recent is toegezonden. Dat gebied
omvat Lettele, Okkenbroek, Linde, Oude Molen, Averlo en Frieswijk. Wij verwachten
bovendien dat de provincie in de behandeling van dit wetsvoorstel in deze
Kamer voldoende reden zal zien om met verve te zoeken naar draagvlak voor
een sterke, landelijke gemeente, eventueel over de huidige provinciegrenzen
heen. Wij gaan er in ieder geval van uit dat, nu deze Kamer zo'n duidelijk
signaal heeft afgegeven, de provincie geen herindelingsvoorstellen zal indienen
die wij zouden moeten afwijzen.De heer Holdijk (SGP):Mevrouw de voorzitter! Voordat ik met mijn betoog begin, wil ik mededelen
dat ik bij de afhandeling van dit wetsvoorstel het woord mag voeren namens
de drie protestants-christelijke fracties in deze Kamer, ondanks het feit
dat het eindoordeel van deze fracties in de Tweede Kamer niet eensluidend
was.Voorzitter! Op 17 april 1973, dus 25 jaar geleden, lag in deze Kamer het
wetsvoorstel Opheffing van de gemeente Diepenveen en verdeling van het gebied
dezer gemeente over de gemeente Deventer en Bathmen ter behandeling voor.
Deze Kamer zei neen tegen dat voorstel. Het voornaamste argument was dat niet
was aangetoond dat het lenigen van de ruimtenood van Deventer de opheffing
van Diepenveen noodzakelijk maakte.Voorzitter! Zeer tot onze spijt staan wij vandaag opnieuw voor een beslissing
die, als dat gedurende deze beraadslaging niet wordt verhoed, wellicht tot
hetzelfde resultaat zal leiden als in 1973 door de regering werd beoogd. Met
spijt, vooral omdat de meerderheid van deze Kamer het wetsvoorstel niet controversieel
meende te moeten verklaren, ofschoon daar naar onze opvatting goede inhoudelijke
gronden voor bestonden. Hoewel er in het spaarzame nieuws over de kabinetsformatie
bij mijn weten tot nu toe naar buiten niet over gerept is, komt het mij, gelet
op het standpunt dat de Tweede Kamer maar vooral ook deze Kamer in de afgelopen
jaren heeft ingenomen, hoogst onwaarschijnlijk voor dat het door het thans
demissionaire kabinet ingezette beleid ten aanzien van het gemeentelijk herindelingsbeleid
en het C20-beleid in de komende kabinetsperiode ongewijzigd zal worden voortgezet.Op grond van deze aanname opper ik de misschien boude veronderstelling
dat een inmiddels door de Tweede Kamer geamputeerd voorstel als het onderhavige
straks niet meer zou worden ingediend. Op materiële gronden verschilt
de conclusie van onze fracties derhalve van de conclusie die de voorzitter
op 15 juni jongstleden heeft getrokken over het controversiële karakter
van dit voorstel. Ons bekruipt het onaangename gevoel dat de strijd over de
vraag wanneer een wetsvoorstel controversieel is of niet, sterk afhankelijk
wordt van gelegenheidsargumenten, hetgeen zeker deze Kamer niet zou passen.Voorzitter! Controversieel of niet, spijtig of niet, wij staan voor de
opgave het wellicht laatste – of op één na laatste –
herindelingsvoorstel met deze demissionaire staatssecretaris te behandelen.
Uit onze bijdragen gedurende de afgelopen kabinetsperiode is enerzijds gebleken
dat onze fracties herindelingsvoorstellen uiterst kritisch plegen te benaderen,
maar dat het anderzijds bepaald niet zo is dat wij categorisch elke gemeentelijke
herindeling van de hand wijzen. Onze algemene kritiek op het beleid dat de
tendens naar grootschaligheid verraadt, heb ik bij diverse gelegenheden mogen
verwoorden. Ik zie dan ook af van een herhaling daarvan bij deze gelegenheid.
Voorzover het om algemene bezwaren tegen het herindelings- en het C20-beleid
gaat, zullen wij die slechts aan de orde stellen toegespitst op het voorliggende
wetsvoorstel.Als eerste punt van kritiek in dit kader noem ik dan de planhorizon van
25 jaar in combinatie met onze knelpuntenbenadering. Vooraf zou ik willen
benadrukken dat het streven om een gemeente na herindeling of samenvoeging
de dan eerstvolgende periode van 25 jaar te vrijwaren voor nieuwe herindelingen,
samenvoegin gen of grenswijzigingen onze hartelijke instemming
heeft. Dat het beleidskader die termijn in deze zin hanteert, ontmoet bij
onze fracties geen bezwaar, integendeel. In combinatie met de knelpuntenbenadering –
in dit geval de schaarste aan ruimte van Deventer – gaat een tijdshorizon
van 25 jaar veel te ver, alleen al omdat zo'n planningstermijn met veel te
veel en veel te grote onzekerheden is omgeven. Er is in de stukken onder andere
gewezen op de te verwachten demografische ontwikkelingen, die op een stabilisatie
van de bevolking wijzen.Misschien is het een nog betrouwbaarder maatstaf als wij het heden aan
de planning en de verwachtingen uit het verleden toetsen. Concreet verwijs
ik dan naar de achterliggende 25 jaar met betrekking tot Deventer en Diepenveen.Bij het wetsvoorstel, dat ik eerder aanduidde en dat 25 jaar geleden door
deze Kamer werd afgewezen, telde Deventer 60.000 inwoners en er werd verwacht
dat dit aantal in het jaar 2000 gegroeid zou zijn tot minimaal 102.000. Welnu,
per 1 januari jongstleden, 1998 dus, bedroeg het aantal inwoners van de gemeente
Deventer 70.000. Deze constatering moet ons vandaag toch iets te zeggen hebben.
In elk geval dit, dat uiterste voorzichtigheid met prognoses op een termijn
van een kwart eeuw is geboden. Zeer terecht, zo merk ik terzijde op, zijn
dan ook in het convenant dat is gesloten tussen Deventer en Diepenveen en
dat beoogt in de ruimtenood van Deventer tot 2015 te voorzien bezinnings-
en evaluatiemomenten opgenomen en ingebouwd.In de tweede plaats merk ik in dit verband op dat met de bepaling van
de 25-jaarsperiode in dit voorstel toch wat vreemd is omgesprongen. Het voorstel
is gebaseerd op en vindt zijn oorsprong in de tijd in het beleidskader 1995.
Bij een planningshorizon van 25 jaar hebben wij het dan dus over de periode
1995-2020. In de stukken aan deze Kamer gaat de staatssecretaris echter uit
van de datum van beoogde inwerkingtreding van het voorstel, namelijk 1 januari
1999, en verlengt zodoende de tijdshorizon met vier jaar tot 2024. Op die
wijze worden woningbehoefteramingen opgehoogd, hetgeen dan weer een extra
argument moet vormen ten betoge dat Deventer, zo niet in 2020 dan toch zeker
wel in 2024, met gebrek aan woningbouwlocaties zal worden geconfronteerd.
Ik kom daar straks veel uitvoeriger op terug. Nu zou ik willen volstaan met
de conclusie dat het opschuiven van de 25-jaarsperiode een oneigenlijke, om
niet te zeggen dubieuze, factor in de discussie introduceert.In de derde plaats stellen onze fracties de 25-jaarstermijn in relatie
tot het ruimtelijk knelpunt in die zin onder kritiek dat de staatssecretaris
deze termijn noodzakelijk acht om wat zij noemt dwangplanologie te vermijden
en in casu Deventer de mogelijkheid te bieden om ruimtelijke keuzen te kunnen
maken. In een eenvoudig beeld uitgedrukt: de staatssecretaris wil Deventer
in een ruime jas – zeg maar, een jas op de groei – steken, en
dat tot 2024. Dat vinden wij geen reële benadering, gegeven het feit
dat Deventer tot 2010 op eigen grondgebied vooruit kan en het feit dat het
convenant, na evaluatie van de prognoses in 2006 of eerder, erin voorziet
dat Deventer tot 2015, zo niet tot 2020, uit de voeten kan.Dit onderdeel van mijn bijdrage afsluitend, stel ik vast dat het voorstel
beoogt het ruimtelijk knelpunt van Deventer na 2015, 2020, 2024 op te lossen
en ten behoeve daarvan de gehele gemeente Diepenveen op te heffen. Of zijn
er nog andere knelpunten dan het ruimtelijke? In de memorie van toelichting
noch in de ontwerpregeling van de provincie ben ik zulke argumenten tegengekomen.
Dat brengt mij op dit punt tot een slotvraag. Moet de redenering van de staatssecretaris
omtrent de ruimtenood van Deventer aldus worden verstaan dat er thans van
een knelpunt gesproken moet worden wanneer er over 25 jaar vermoedelijk een
knelpunt zal bestaan of ontstaan? Voorzitter! Ik ga er niet nader op in, maar
in de stukken van onze kant ingebracht, hebben wij betoogd dat wij dat in
elk geval ook niet in overeenstemming vinden met de strekking en de geest
van de motie-Remkes c.s.In het tweede deel van mijn bijdrage zou ik in aansluiting op het eerste
deel, wat meer in detail willen ingaan op de ruimtelijke problematiek, in
het bijzonder uiteraard op de door de staatssecretaris gehanteerde gegevens
inzake woningbouwbehoefte en de daartoe benodigde locaties alsmede op de behoefte
aan bedrijventerreinen en de met het oog daarop genoemde locaties.In de eerste plaats moet ik tot mijn spijt de slotzin van de inleiding
op de nadere memorie van antwoord weerspreken. De staatssecretaris spreekt
daar de hoop uit, dat zij met deze nadere memorie de resterende vragen van
de leden van de commissie voldoende heeft beantwoord "zodat deze herindeling
op voortvarende wijze kan worden geëffectueerd", zo voegt zij er, toch
ietwat voorbarig, aan toe. Toegegeven mag worden, dat de memorie in een uitermate,
bijna ongekend kort tijdsbestek is geproduceerd, maar dat is op zichzelf nog
geen garantie dat de gestelde vragen ook afdoende zijn beantwoord.In de tweede plaats wil ik graag gezegd hebben, dat het in het algemeen
niet mijn voorkeur heeft bij de plenaire behandeling van een wetsvoorstel
al te zeer in details te treden, situaties waar het juridische teksten betreft
uitgezonderd. Wat dat betreft, kan en moet ik mij aansluiten bij de terechte
opmerking van mevrouw Linthorst dat wij de terughoudende opstelling die wij
in acht plegen te nemen, bij dit wetsvoorstel hebben laten varen. Dat ik bij
dit voorstel met een lichte tegenzin dieper op details inga dan ik gewoon
ben te doen, houdt verband met de omstandigheid dat de staatssecretaris ter
onderbouwing van de ruimtelijke problematiek – en dus van het voorstel –
vrij complexe en gedetailleerde gegevens aandraagt, hoewel zij mirabile dictu
tegelijkertijd verklaart dat het onmogelijk is exacte ramingen te maken. Mijn
nadere vragen, voorzitter, zijn geen wezenlijk nieuwe vragen. Ze hebben voornamelijk
ten doel de eerder gegeven antwoorden en daarop gebaseerde stellingen en beslissingen
te toetsen.Ten eerste een nadere vraag betreffende de woningbouwbehoefte. In de memorie
van antwoord heeft de staatssecretaris betoogd dat de woningbouwproductie
in de jaren 1995-2000 aanmerkelijk hoger zal zijn dan bij het afsluiten van
de Vinex-afspraken was voorzien. De oorspronkelijke taakstelling zou met 800
woningen worden overtroffen. Wij gaven in het nader voorlopig verslag, met
het Uitvoeringsprogramma Structuurplan 1996-2000 van Deventer in de hand,
als onze mening dat hier sprake was van een inhaalvraag. Neen,
antwoordt de staatssecretaris, de huidige marktvraag heeft een structureel
karakter. Zij stelde zulks onder verwijzing naar een geschrift, "Marktpositionering
Deventer" geheten. Kan de staatssecretaris aangeven waar uit dit stuk (gedateerd
november 1997) blijkt dat er geen sprake zou zijn van "inhaal", maar van "extra"?
Als uit dit stuk al zou blijken, dat er sprake is van "extra", hoe verhoudt
zich dit dan tot de "inhaal" die in het uitvoeringsprogramma (gedateerd mei
1997) wordt genoemd? Zie bijvoorbeeld pagina 14 van dat uitvoeringsprogramma,
waar staat: "Ook voor wat betreft de uitbreidingslocaties overtreft het meerjarenprogramma
woningbouw voor de periode 1996-1999 de streefcijfers voor woningbouw op uitbreidingslocaties.
Dit moet vooral worden gezien als een inhaalslag vanwege de magere productie
in de voorafgaande periode. Vanaf het jaar 2000 wordt uitgegaan van een productie
op (en zelfs iets onder) het niveau van de aangegeven streefcijfers." Zie
ook de in het nader voorlopig verslag aangehaalde tweede alinea van §
2.2 en tabel 9, waar sprake is van uitbreiding buiten de Vijfhoek met 476
woningen, terwijl in de brief van 16 april 1996 aan OTB sprake is van beëindiging
van nieuwbouw buiten de Vijfhoek, einde 1996.Vervolgens zou ik met de staatssecretaris dieper en concreter in willen
gaan op de binnenstedelijke woningbouwcapaciteit van Deventer. Het is een
buitengewoon complexe en op het eerste gezicht niet erg doorzichtige zaak.
Op onze terzake in het nader voorlopig verslag uitvoerig toegelichte vragen
geeft de staatssecretaris geen antwoord, anders dan dat de genoemde aantallen
betrekking hebben op een "inventarisatie van theoretische mogelijkheden",
waarbij in de praktijk zou blijken dat diverse locaties afvallen in verband
met te hoge kosten of milieubezwaren. In het Uitvoeringsprogramma structuurplan
1996-2000, vastgesteld door de raad van de gemeente Deventer in mei 1997,
worden in de tabellen 7 en 8 binnenstedelijke locaties opgesomd. Kan de staatssecretaris
aangeven welke van deze locaties inmiddels zijn afgevallen? Kan zij tevens
aangeven of aan de genoemde inbreidingslocaties nieuwe (al dan niet afkomstig
uit de op pagina 14 genoemde lijst van zes reservelocaties) kunnen worden
toegevoegd? Zo ja, welke? Is het voorts juist dat de lijst van reservelocaties
inmiddels kan worden uitgebreid met het terrein van de villa "Borgelerhof"
aan de Havezatelaan? Moet bedoelde reservelijst wellicht nog om andere redenen
worden aangepast?In de tabellen 7 en 8 van het Uitvoeringsprogramma noemt Deventer voor
de periode tot 2015 een inbreidingscapaciteit van 2691 woningen en in de brief
van 16 april 1996, gericht aan het onderzoeksbureau OTB, voor de periode 2015
t/m 2019, 375 woningen tot het jaar 2020, dus totaal 3066 woningen. Voor zeven
locaties (tezamen 570 woningen) wordt daarbij aangetekend dat de ontwikkeling
en/of capaciteit afhankelijk is van het vrijkomen van de locatie. Deze aantekening
heeft onder andere betrekking op 420 woningen die gepland zijn op de terreinen
van de bestaande ziekenhuizen en het bestaande voetbalstadion. Voor zowel
het vervangende nieuwe ziekenhuis als het nieuwe voetbalstadion zijn terreinen
gereserveerd. Is de staatssecretaris het ermee eens dat het niet onredelijk
is te veronderstellen dat, wanneer in de komende 20 jaar het nieuwe ziekenhuis
noch het nieuwe voetbalstadion wordt gerealiseerd, in 2020 op de voor deze
voorzieningen vrijgehouden terreinen ten minste 420 woningen kunnen worden
gerealiseerd? Te hoge kosten, milieubezwaren dan wel niet (tijdige) beschikbaarheid
van een locatie kunnen het genoemde getal van 3066 woningen verlagen. Hier
tegenover staat dat het beschikbaar komen van één of meer van
de op pagina 14 van het Uitvoeringsprogramma genoemde reservelocaties tot
een verhoging van het aantal binnenstedelijk te realiseren woningen kan leiden.
Kan de staatssecretaris onderschrijven dat het niet onredelijk is te veronderstellen
dat beide invloeden elkaar in de beschouwde periode van 20 jaren zullen opheffen?Dan nog het volgende in dit verband. In een artikel in het Deventer Dagblad
van 4 mei jongstleden onder de kop "Minister De Boer boort eerste paal in
Raambuurt" wordt vermeld dat wethouder Bugter van Deventer voorrekende dat
de binnenstedelijke nieuwbouw in de buurten Kanteldorp, Pothoofd en Raambuurt
900 extra woningen oplevert. Daarbij is rekening gehouden met de woningen
die als gevolg van sloop verdwijnen. In het uitvoeringsprogramma is voor deze
buurten en de tot deze buurten te rekenen straten voor de gehele beschouwde
periode van 1996 tot 2015 een saldo van te bouwen en te vervangen woningen
aangegeven van 403 stuks. Kan de staatssecretaris het positieve verschil van
bijna 500 woningen verklaren?Voorzitter! Vervolgens zou ik nader stil willen staan bij de meergenoemde
alternatieve locatie "het Stadsland", die mijns inziens niet op deugdelijke
gronden – opnieuw – is afgewezen in de nadere memorie van antwoord.
De staatssecretaris erkent impliciet dat haar verweer tegen stadsuitbreiding
in het Stadsland niet kan steunen op de door haar aangehaalde studies naar
de gevolgen van een IJsselsprong. Op welk onderzoek baseert zij haar nieuwe
stelling dat de bezwaren tegen een kleine wijk aan de overkant van de rivier
nog groter zijn dan tegen een aanmerkelijk groter stadsdeel? En voorzover
er in dit verband van een minimumomvang sprake is, betekent woningbouw op
het Stadsland dan geen aanmerkelijke verbetering voor de bewoners van de reeds
bestaande wijk De Hoven? Kan de staatssecretaris aangeven waarom een stadswijk
het Stadsland/De Hoven met minimaal 3000 woningen en gelegen op korte afstand
van het stadscentrum op het gebied van onderwijs en winkels een groter probleem
zou vormen – het ging immers om de eigenstandige voorzieningen –
dan bijvoorbeeld de in het noorden van de stad gelegen buurten Zandweerd-Noord,
Schrijversbuurt en Platvoet, die samen 2745 woningen tellen, een beperkt winkelareaal
hebben en verder van het stadscentrum zijn gelegen?Naar ons oordeel signaleerde de staatssecretaris in de memorie van antwoord
terecht dat het verkeersknooppunt, waarin de afrit van de Wilhelminabrug aan
de stadszijde uitmondt, nu al tot de meest belaste van Deventer behoort. Daaraan
zou dan ook, ook geheel zonder woningbouw in het Stadsland, snel iets moeten
gebeuren. Dit kan door bedoeld verkeersknooppunt op te heffen en het verkeer
Wilhelminabrug-Welle v.v. te leiden door de Raambuurt, een buurt die op dit moment wordt vernieuwd en waar uiteraard ook wordt afgebroken.De staatssecretaris erkent dat de problemen rond de westelijke aansluiting
op de Wilhelminabrug oplosbaar zijn. Opmerkelijk is dat in de nadere memorie
van antwoord niet meer de toeleidende wegen als probleem worden opgevoerd,
maar de capaciteit van de brug zelve. Vraag in dit verband: Op welke studie
baseert de staatssecretaris haar bewering dat ook bij een kleine wijk een
nieuwe brug over de IJssel nodig zal zijn?Ik kom bij een aspect van meer algemeen planologische aard. Het planologisch
beleid van de provincie Overijssel is vastgelegd in het streekplan West-Overijssel.
Dit plan zal moeten worden aangepast zodra Deventer op het Diepenveense grondgebied
meer wil bouwen dan in de gebieden Steenbrugge en Wechelerveld mogelijk is.
Bij haar beantwoording van onze vraag over de in vergelijking met het in 1994
gesloten convenant beperkte "winst" van de samenvoeging van Deventer en Diepenveen
schetste de staatssecretaris uitvoerig dat verschillende locaties in aanmerking
komen. Nog daargelaten dat wij, gelet op de in het streekplan aangegeven belemmeringenlijnen,
ernstige twijfels hebben over de mogelijkheden van zorgvuldige inpassing in
het landschap, valt het op dat de staatssecretaris de noodzakelijke aanpassing
van het planologisch beleid door de provincie Overijssel niet als bezwaar
tegen een verdere noordoostelijke stadsuitleg opvoert. Wij vinden dat overigens
terecht. Immers, ieder beleid verdient aanpassing als nieuwe, afgewogen inzichten
daar om vragen. Deelt de staatssecretaris echter onze mening dat wanneer vergelijkende
studie aantoont dat stadsuitbreiding in het Stadsland, aan de westzijde van
de IJssel, verantwoord is, dan evenzeer zou moeten gelden dat het beleid nieuwe,
afgewogen inzichten moet volgen? Zo ja, waarom voert zij dan als zelfstandig
bezwaar tegen stadsontwikkeling in dat gebied het vigerende planologische
beleid op?Dan noemt de staatssecretaris nog als bezwaar tegen deze optie van het
Stadsland het ecologisch waardevolle natuur- en vogelgebied "Ossenwaard".
Zij stelt dat afscherming van dit gebied ten opzichte van een woonwijk Stadsland
onvoldoende is. Heeft zij echter overwogen dat indien het doorgaande verkeer
van en naar Terwolde geleid wordt via een verbindingsweg tussen de Bandijk
en de noordelijke rijbaan van de N344, dit een vermindering van de verkeersbelasting
van de dan in een woonwijk eindigende Lage Steenweg kan betekenen en dat daarmee
juist de huidige verstoring van de "Ossenwaard" wordt verminderd?Wil de staatssecretaris ten slotte onderzoek bevorderen naar de samenhang
tussen een stedenbouwkundige ontwikkeling van het Stadsland en de bescherming
van de ecologische waarden van de Ossenwaard? Zo ja, wil zij dan bevorderen
dat in dat onderzoek ook een vergelijking plaatsvindt met de ecologische waarden
van Steenbrugge en Wechelerveld? Tot zover onze nadere vragen betreffende
de woningbouwbehoefte.Dan zou ik nog een enkele korte opmerking over de behoefte aan bedrijfsterreinen
van Deventer willen maken. Het komt ons voor dat Deventer de mogelijke toekomstige
behoefte aan bedrijfsterrein veel te sterk lokaliseert en te weinig gericht
is op regionale invulling van die behoefte. Wellicht zijn wij het erover eens
dat het idee van een bedrijventerrein Colmschate-Noord toch alleen voortkomt
uit het bestuurlijk onvermogen om binnen de regio Stedendriehoek en tussen
de provincies Overijssel en Gelderland overeenstemming te bereiken over de
meest geschikte locaties voor bedrijfsvestiging, zijnde De Kar en Posterenk?
Dit regionale alternatief is, zoals bekend, reeds in het streekplan Gelderland
van 1996 opgenomen. Is de staatssecretaris er trouwens van op de hoogte dat
provinciale staten van Gelderland op 17 juni jongstleden hebben besloten de
door gedeputeerde staten van Overijssel voorgestelde grenswijziging tussen
Deventer en Gorssel af te wijzen? Welke consequenties kan dit besluit hebben
voor het bedrijventerrein Epse-Noord?Ik kom tot een afsluiting van mijn bijdrage in eerste termijn. Onze fracties
kunnen zich in het algemeen gesproken vinden in het uitgangspunt dat een C20-gemeente
(centrumgemeente) in staat moet zijn op eigen grondgebied in haar lokale ruimtelijke
behoeften te voorzien. Dat geldt ook voor Deventer. In mijn bijdrage tot dusver
heb ik een zodanig aantal kritische vragen bij het reële gehalte van
die behoeften geplaatst, dat in elk geval de complete opheffing van een gemeente
met meer dan 10.000 inwoners en een oppervlakte van ruim 6800 ha, die het
de afgelopen 25 jaar bepaald niet slecht gedaan heeft, niet door de tot hiertoe
aangedragen gegevens en argumenten wordt gerechtvaardigd.Met de VVD-fractie, in het voorlopig verslag aan het woord, zijn wij van
mening dat het minder zinvol is te achten, in dit stadium beschouwingen te
houden omtrent grenswijzigingen en samenvoegingen van gemeenten in deze regio.
Zij (en wij) richten ons op hetgeen naar haar en ons oordeel de kernvraag
is: Is dit wetsvoorstel noodzakelijk om de gemeente Deventer de benodigde
ruimte te geven voor woningbouw en bedrijfsvestiging?Wij hebben er geen behoefte aan thans in te gaan op de vraag of de gehele
gemeente Diepenveen moet worden opgeofferd of dat met een halve gemeente als
offer kan worden volstaan.De heer De Beer (VVD):Mevrouw de voorzitter! De grenswijzigingen van Deventer kennen een lange
voorgeschiedenis. In 1959 werd reeds 430 ha van Diepenveen aan Deventer toegevoegd.
Tot 1968 leefde nog de gedachte dat Deventer zou kunnen uitgroeien tot 150.000
inwoners. In die visie zou Deventer een forse uitbreiding aan de linker IJsseloever
krijgen ten koste van de gemeente Voorst. Maar VRO-minister Schut realiseerde
zich dat dit inwonertal veel te hoog was gegrepen en hij kwam met een totaal
andere visie. Deventer zou aan de rechter IJsseloever blijven en slechts uitbreiden
in noordelijke en oostelijke richting. Daartoe kwamen de ministers Geertsema
van Binnenlandse Zaken en Udink van VRO – in die tijd werd zo'n zaak
blijkbaar nog door twee ministers behandeld – in 1972 met het wetsvoorstel
10962 om Diepenveen op te heffen. Het westelijk deel zou aan Deventer worden
toegevoegd, het oostelijk deel zou met Bathmen samengaan. Het voorstel passeerde
de Tweede Kamer ongeschonden, maar werd in de Eerste Kamer verworpen met 44
tegen 23 stemmen. De VVD-fractie stemde verdeeld; 5 tegen
en 3 vóór. De tegenstemmers waren van oordeel dat Deventer voor
een lange reeks van jaren vooruit kon, indien het zou kunnen beschikken over
het gebied Colmschate. De opheffing van Diepenveen was daarvoor niet voor
nodig. Opgemerkt moet worden dat diezelfde opvatting bij een minderheid van
de Tweede Kamer leefde. Maar een amendement-Fiévez van die strekking
was daar verworpen. Opvallend, maar niet verbazingwekkend, is ook dat bij
de toenmalige debatten Steenbrugge, Oxe, Colmschate, Stadsland en Bathmen
net zo intensief ter sprake kwamen als thans het geval is. Er is weinig nieuws
onder de zon!Teneinde Deventer uit zijn ruimtenood te verlossen en toch aan de opvatting
van de Eerste Kamer tegemoet te komen, dienden de Tweede-Kamerleden Fiévez
en Franssen kort daarop (najaar 1973) initiatiefvoorstel 12502 in, waarbij
het gebied Colmschate van Diepenveen naar Deventer overging. En inderdaad,
de stad heeft daar voor ruim 25 jaar genoeg aan gehad, niet slechts voor de
woningbouw, maar ook voor de ontwikkeling van de bedrijventerreinen Colmschate-Noord
en Weteringen, ook wel Handelspark genoemd. Overigens, als ik zeg dat het
voorstel zonder verdere problemen werd aanvaard, wil dat niet zeggen dat er
geen discussie plaats vond. Integendeel! Verschillende woordvoerders in de
Tweede Kamer voelden de wijze waarop de Eerste Kamer het oorspronkelijke voorstel
had afgewezen, aan als een verkapt amendement. Er vonden dan ook uitvoerige
staatsrechtelijke discussies plaats. De heer Kosto verwoordde het als volgt:
"In wezen komt het erop neer dat het bedoelde amendement van de hand van de
heer Fiévez een minderheid kreeg in deze Kamer, maar een meerderheid
in de Eerste Kamer, zij het dat het amendement daar uit de staatsrechtelijke
aard van de zaak niet als zodanig ter tafel is geweest." Mevrouw Kappeyne
van de Coppello zei daarentegen: "Als men dan zegt dat op een gegeven moment
een zogenaamd recht van amendement voor de Eerste Kamer wordt geschapen, is
dat niet iets wat de Eerste Kamer zelf doet, maar dan is dat een schijn, die
door andere politieke vertegenwoordigers wordt gewekt, namelijk óf
door de regering óf door de Tweede Kamer zelf." Ik vond dit een te
mooie uitspraak om die niet aan de vergetelheid van het parlementair verleden
te ontrukken. Ik doe dat ook niet zonder reden, want die gedachte zou vandaag
de dag ook nog wel eens kunnen opkomen.Nadien hebben nog twee kleine grenscorrecties plaatsgevonden, die verder
weinig om het lijf hadden. En nu – 24 jaar nadat Colmschate aan Deventer
is overgedragen – is er het voorliggende voorstel van wet nr. 25653,
dat aanvankelijk beoogde om niet alleen heel Diepenveen, maar zelfs ook Bathmen
aan Deventer toe te voegen, aanmerkelijk minder bescheiden dus dan we 24 jaar
geleden meemaakten.Mevrouw de voorzitter! De argumenten waarop het voorliggende wetsvoorstel
berust, zijn dezelfde als 24 jaar geleden: ruimtetekort voor Deventer. De
geschiedenis herhaalt zich dus? Ja, maar nooit precies hetzelfde. Ten eerste
speelt in de huidige situatie ook het convenant een rol, dat Deventer en Diepenveen
in 1994 hebben afgesloten. Daardoor kan Deventer beschikken over extra grond
voor 1500 woningen en 55 ha bedrijventerreinen buiten haar huidige grenzen.
Ten tweede moet dit herindelingsvoorstel worden bezien in de context van het
C20-beleid. Het is hier de plaats, noch het goede moment om het C20-beleid
ter discussie te stellen, al is de verleiding wel bijzonder groot. Dat moet
maar in het regeerakkoord geregeld worden en anders in de nieuwe kabinetsperiode.
Op dit moment is het C20-beleid een gegeven. Dat wil dus zeggen, dat de centrumgemeente
25 jaar vooruit moet kunnen met haar ontwikkeling. Maar dan rijzen er vragen.
Vanaf welk jaartal beginnen die 25 jaar te tellen: vanaf 1996, toen het provinciaal
beleid gestalte begon te krijgen? Of 1997, toen het wetsvoorstel bij de Tweede
Kamer werd ingediend, of 1999, als het wetsvoorstel in werking moet treden?
En wat zijn redelijke schattingen van de behoefte aan woningen en bedrijventerreinen
over die 25 jaar? Ten derde speelden in 1974 geen andere herindelingen in
dezelfde regio een rol. Deventer zou groter worden en het oostelijk deel van
Diepenveen en Bathmen zouden samen één nieuwe gemeente gaan
vormen. Punt uit. Dat ligt nu wel anders! Op zijn minst zijn Holten en Rijssen
op termijn bij deze herindeling betrokken. Dit alles maakt de beoordeling
van het voorliggende wetsvoorstel er niet eenvoudiger op. Alleen al over de
concrete cijfers heerst grote verwarring en onenigheid. Om die reden heeft
de VVD-fractie voor een onbevooroordeelde mening over het wetsvoorstel getracht
om door het stellen van vragen een redelijk helder beeld te krijgen van de
feiten.Mevrouw de voorzitter! Laat ik beginnen met de bedrijventerreinen. Volgens
de geactualiseerde Vinex zou Deventer over 180 ha moeten kunnen beschikken,
inclusief een ijzeren voorraad van 30 ha. Dat komt neer op een jaarlijkse
uitgave van gemiddeld 10 ha. Prognoses, die de 180 ha als minimum zien en
300 ha als maximum, zijn vooralsnog hemelfietserij. Deventer is beslist niet
de enige gemeente in dat deel van het land, die bedrijventerreinen in de aanbieding
heeft. De afgelopen vijf jaar heeft Deventer gemiddeld 6,8 ha per jaar uitgegeven.
Laten wij met beide benen op de grond blijven. Het lijkt redelijk, uit te
gaan van een behoefte van 7 ha per jaar. De restvoorraad in Kloosterlanden,
Snipperling en Handelspark en revitalisering van binnenstedelijke locaties
brengen 35 ha op. Colmschate-Noord – het convenant met Diepenveen –
omvat 55 ha. En Oxerveld, voorzover dat binnen de huidige Deventer gemeentegrens
ligt, heeft ruimte voor 80 ha. Alles bijeen dus op Deventer grondgebied: 170
ha. Daarmee kan Deventer tot het jaar 2022 vooruit. Mocht dat niettemin niet
genoeg blijken, dan zouden het aangrenzende gedeelte van Oxerveld op Bathmens
grondgebied met 70 ha – precies dat deel dat in het amendement heeft
gezeten – en uitbreiding van Colmschate-Noord met 30 ha bij wijze van
grenscorrectie kunnen worden toegevoegd. Dan kan de komende 25 jaar gemiddeld
11 ha per jaar worden uitgegeven.De geschiktheid van Oxerveld als locatie voor bedrijventerrein voor Deventer
is buiten kijf. De opmerking van de regering dat het niet eens onderzocht
is als mogelijke locatie voor een bedrijventerrein voor de stedendriehoek,
snijdt geen hout. Het gaat hier om een bedrijventerrein voor Deventer, niet
voor de regio. De locatie is van twee zijden te ontsluiten via de afslagen
Deventer-Oost en Bathmen aan de Al. Daarenboven bestaan er nu reeds twee kleinere toeleidende wegen met viaducten over de Al vanuit
respectievelijk Colmschate en Bathmen, die voor het woonwerkverkeer kunnen
dienen. Het gebied tussen het eigenlijke landgoed Oxe en Bathmen beslaat circa
300 ha en kan dus gemakkelijk 150 ha bedrijventerreinen opleveren. Ik voeg
hier nog aan toe dat de staatssecretaris in de memorie van toelichting en
de nota naar aanleiding van het verslag de wenselijkheid van de toevoeging
van Bathmen aan Deventer onder meer verdedigde door te wijzen op een mogelijk
bedrijventerrein ten Zuiden van Bathmen. Daar werd nogal hoog over opgegeven.
Als de regering dat een geschikte locatie acht voor een Deventer bedrijventerrein,
dan geldt dit a fortiori voor Oxerveld, dat immers ook aan de Al, maar dan
veel dichter bij de stad is gelegen. Wij vragen de regering om een reactie
hierop.Daarbij is dan nog buiten beschouwing gelaten dat het gebied van de zogeheten
Grote Kar op 8 km van de grens met Deventer, heel wel over 10 of 20 jaar tot
regionaal bedrijventerrein zou kunnen worden ontwikkeld. Ook Epse-Noord heb
ik niet in deze beschouwingen betrokken. Op deze locatie kom ik straks nog
terug. De conclusie kan niet anders luiden dan dat de gemeente Deventer dit
wetsvoorstel voor wat de ontwikkeling van haar bedrijventerreinen betreft,
niet nodig heeft.Met de woningbouw ligt het anders. Uit de veelheid van deels elkaar tegensprekende
gegevens hebben wij het volgende kunnen afleiden. In Colmschate, op open plekken
in de binnenstad en in het convenantsgebied Steenbrugge kunnen nog 8400 woningen
worden gebouwd. De geplande productie tot het jaar 2005 bedraagt 4350 woningen;
daarna zal de productie aanmerkelijk lager liggen met 300 woningen per jaar.
Op grond daarvan zou Deventer in de loop van het jaar 2018 door zijn locaties
heen zijn. Dat is dus over 21 jaar in plaats van over 25 jaar. Nu zegt de
regering in de memorie van antwoord dat de productie aanmerkelijk hoger zal
zijn dan in de Vinex is voorzien. Nog voor het jaar 2000 wordt de oorspronkelijke
taakstelling met 800 woningen overtroffen. Dat komt neer op een woningproductie
van 735 per jaar. Dat klinkt op zichzelf plausibel. De afgelopen vijf jaren
bouwde Deventer al gemiddeld 670 woningen per jaar. Met die verhoogde productie
zou Deventer reeds eind 2015 door zijn bouwgrond heen zijn. Maar, zo vragen
wij de regering, betekent een extra productie in de naaste toekomst niet dat
de behoefte en dus ook de productie in de daaropvolgende periode weer navenant
lager zal komen te liggen? Met andere woorden: hoe weet de staatssecretaris
zo zeker dat in het jaar 2015 per saldo ook werkelijk 800 woningen meer zullen
zijn gebouwd?Hoe het ook zij, geconstateerd mag worden dat met de thans voorziene gebieden
Deventer niet de volle 25 jaar, die officieel voor een C20-gemeente staat,
vooruit kan. Als ook Steenbrugge is volgebouwd, zal een beroep moeten worden
gedaan op locaties als Wechelermars – ik betitel het aldus, maar ik
heb ook de namen Wechelerhoek en Wechelerveld op de kaart zien staan –
en wellicht ook Baarlerhoek. De kernen Diepenveen en Schalkhaar komen op die
manier tegen of zelfs binnen het stedelijk gebied te liggen. Tenzij, uiteraard,
het gebied Stadsland op de linker IJsseloever kan worden benut. Het gebied
van Stadsland tussen de Lage Steenweg en de N344 zou met een kleine grenscorrectie
zo'n 2500 woningen kunnen bevatten. Genoeg om Deventer tot voorbij het jaar
2022 te voorzien van bouwgrond.Ik heb het gebied Stadsland ter plaatse nauwkeurig bekeken. Landschappelijk
bezien is het niet waardevoller dan de gebieden ten noorden van Deventer.
Ontsluiting vanaf de Wilhelminabrug en eventueel de N344 geeft wat problemen,
maar is niet onmogelijk. Kortom, woningbouw zou daar niet ondenkbaar zijn.
Maar hoe je het ook wendt of keert, erkend moet worden dat op die manier een
woonwijk zou worden gebouwd die in zekere mate geïsoleerd komt te liggen
ten opzichte van de stedelijke voorzieningen van Deventer. Die liggen namelijk
voor een groot deel in de noordelijke schil van de stad. Je zou het ook anders
kunnen formuleren. Veronderstel nu eens, dat die gemeentegrens ten noorden
van Deventer er niet was geweest. Niemand zou er in dat geval aan twijfelen,
dat planologisch gezien de meest logische oplossing is om de stad aan die
zijde uit te breiden en niet aan de overkant van de IJssel. Moet dan, teneinde
die grens te handhaven, voor een minder gelukkige planologische oplossing
voor Deventer worden gekozen? Alles afwegende beantwoordt de VVD-fractie die
vraag met "nee". Het moet worden erkend: Stadsland is aanmerkelijk minder
geschikt voor de uitbreiding van Deventer dan het gebied rond de kernen Diepenveen
en Schalkhaar.Mevrouw de voorzitter! Ik ben mijn bijdrage aan deze plenaire behandeling
begonnen door te wijzen op de lange voorgeschiedenis. Dat was niet voor niets,
want daaruit valt lering te trekken. In 1974 dacht eenieder dat Deventer met
de overdracht van het gebied Colmschate tot in lengte van jaren geholpen zou
zijn. Zoals de heer Aarts – toen KVP, maar sprekend namens KVP, CHU
en ARP – het destijds zei: "Niet vergeten moet worden dat ook al in
1959 een stuk van Diepenveen bij Deventer is gebracht. Ik zou het een onzorgvuldig
bestuur vinden, wanneer binnen een tijdsbestek van 40 à 50 jaar meer
dan twee grenswijzigingen tussen dezelfde gemeenten zouden moeten worden doorgevoerd."Welnu, wij zijn thans aan de derde grote herindeling tussen Deventer en
Diepenveen toe binnen 39 jaar! Wie had dat toen durven voorspellen? Een discussie
of Deventer 18, 21 of 25 jaar vooruit kan met zijn ontwikkeling, lijkt spijkers
op laag water zoeken. De vraag waar het werkelijk om draait, is echter: zullen
wij opnieuw de fout maken om Deventer te krap te bemeten?Uit de voorgaande beschouwing moge blijken, dat de VVD-fractie Deventer
het voordeel van de twijfel wil gunnen met de toevoeging van het westelijk
deel van Diepenveen aan Deventer. Voor de ontwikkeling van de bedrijventerreinen
zou dat niet nodig zijn; wel om een langdurige en evenwichtige ontwikkeling
van de woningbouw zeker te stellen. In zekere zin zijn wij terug bij het wetsvoorstel
uit 1972. Misschien hadden de drie VVD-leden, die destijds vóór
dat voorstel stemden, toch wel gelijk!Mevrouw de voorzitter! Tevens moge duidelijk zijn, dat dit voor de VVD-fractie
een heel moeilijke afweging is. Een dubbeltje op zijn kant. Wij denken niet
lichtvaardig over de bezwaren tegen de toevoeging van de kernen Diepenveen
en Schalkhaar aan een stedelijk gebied. Juist daarom staan
wij extra kritisch tegenover het voorliggende voorstel van wet. Om te beginnen
heeft het amendement-Kamp, waarbij Bathmen behoudens een klein stuk van zijn
grondgebied buiten het wetsvoorstel werd gehouden, voor ons het pad geëffend.
De argumenten, op grond waarvan Bathmen in deze herindeling werd betrokken,
vonden wij niet erg overtuigend. En wij waren, zo heb ik gehoord, de enigen
niet. Maar in feite geldt hetzelfde voor de oostelijke helft van de gemeente
Diepenveen. Er is geen meningsverschil over dat Deventer dit deel niet nodig
heeft. Dat is nog eens duidelijk door de regering bevestigd in de nadere memorie
van antwoord. Wat voor de VVD-fractie zwaar telt, is dat vanuit Diepenveen
zelf als "next best"-oplossing is bepleit dat ten minste de oostelijke helft
in een landelijke gemeente wordt opgenomen. Wij vinden dat deze wens onder
de gegeven omstandigheden kan en moet worden gerespecteerd. Vandaar, dat wij –
samen met anderen – de regering nadrukkelijk de vraag hebben voorgelegd
of zij van haar kant bereid is om te bevorderen dat Bathmen en het oostelijk
deel van Diepenveen worden opgenomen in een of meer landelijke gemeenten.
Dat was zeer zorgvuldig geformuleerd; niet verwonderlijk, aangezien vier woordvoerders
zich hierover gebogen hebben. Het houdt namelijk in dat de mogelijkheid die
in de Tweede Kamer open werd gelaten, namelijk dat Bathmen alsnog aan Deventer
zou worden toegevoegd, eigenlijk buiten beschouwing wordt gelaten. En daarnaast
wordt natuurlijk oostelijk Diepenveen geïntroduceerd in een verdere herindeling.Dat de regering daar positief op heeft gereageerd, maakt het voor ons
mogelijk om over de bezwaren tegen de toevoeging van het westelijk deel van
Diepenveen aan Deventer heen te stappen. De staatssecretaris heeft nog wel
de kanttekening geplaatst dat ook anderen betrokken zijn bij de voorbereiding
van de verdere herindelingsvoorstellen. Die opmerking is terecht. Anderzijds
zal ook voor die andere betrokkenen wel duidelijk zijn hoe de opvattingen
in de Eerste Kamer te dien aanzien liggen. Daar moeten zij maar hun voordeel
mee doen en anders zou het de regering niet misstaan om hen daar zo nodig
nog eens op te wijzen.Mevrouw de voorzitter! Ten slotte wil de VVD-fractie haar visie op de
kwestie Epse-Noord geven. Om te beginnen moet het ons van het hart dat wij
op zijn zachtst gezegd weinig waardering kunnen opbrengen voor de gevolgde
procedure. Nu er eenmaal sprake was van een wetsvoorstel tot gemeentelijke
herindeling in datzelfde gebied, had Epse-Noord daar deel van moeten uitmaken.
Nu dit niet is geschied, maakt het formeel geen onderdeel uit van deze beraadslaging,
maar materieel natuurlijk wel, al was het alleen maar omdat ook de regering
dit punt ter sprake heeft gebracht in de schriftelijke stukken.De staatssecretaris zal zich de discussie wel herinneren die wij nog onlangs
in dit huis voerden over de rol van de grenscorrecties in de wet-ARHI. Ons
standpunt daarbij was en is nog steeds dat dit instrument met de nodige voorzichtigheid
moet worden gehanteerd. Dat geldt met name indien grote aantallen inwoners
bij de grenscorrectie zijn betrokken. Ik hoef slechts te wijzen op wat thans
in de Haagse regio gebeurt. Maar dat geldt evenzeer indien de grenscorrectie
sterk omstreden is, ook al zijn er geen grote aantallen burgers bij betrokken.
Dat nu is het geval bij Epse-Noord. De provinciale staten van Overijssel en
Gelderland verschillen hierover van mening.Wij zouden daarom de navolgende overweging mee willen geven aan de regering.
Eerder in deze inbreng heb ik gewezen op de geschiktheid van Oxerveld als
bedrijfsterrein voor de stad Deventer. Bij aanneming van dit wetsvoorstel
kan Deventer met Oxerveld en een eventueel verder uitgebreid Colmschate-Noord
over 270 ha gevarieerde bedrijfsterreinen beschikken. De stad heeft Epse-Noord
niet nodig. De locatie omvat 60 ha. Als de eigen verwachtingen van Deventer
uitkomen, zal zij in zes tot negen jaar zijn uitgegeven, waarmee Oxerveld
toch binnen afzienbare tijd in beeld komt. Waarom dan eerst Epse-Noord ontwikkeld
en dan pas Oxerveld? Zou het niet veel logischer en verstandiger zijn om eerst
Oxerveld te ontwikkelen en over pakweg vijftien jaar te bekijken of Epse-Noord
alsnog nodig is? Wij wachten het antwoord van de regering met interesse af.De heer Hessing (D66):Mevrouw de voorzitter! Voorstellen die betrekking hebben op herindeling
van gemeenten geven doorgaans aanleiding tot de nodige commotie. Met het voorliggende
wetsvoorstel is dat volgens mij ook het geval. Buiten kijf staat dat zeker
ook de Eerste Kamer bijzonder kritisch naar herindelingsvoorstellen kijkt.
Zoals eerdere sprekers uitgebreid aan de orde stelden, is in 1973 een eerdere
poging om de gemeente Diepenveen op te heffen, hier dan ook gesneuveld. Het
minste wat wij op dit moment kunnen constateren, is dat Deventer sedertdien
niet teloor is gegaan en waarschijnlijk ook de eerste tien tot vijftien jaar
niet teloor zal gaan als er niets zou gebeuren. Sterker nog, het voorstel
dat wij vandaag bespreken, heeft het over een doorkijk tot 2024, en dan zijn
wij toch inmiddels ruim 50 jaar verder dan 1973. Dat gegeven relativeert in
algemene zin op prettige wijze de toch vaak als prangende noodzaak geziene
herindelingsvoorstellen die deze Kamer worden voorgelegd.Hoe het ook zij, er is alle aanleiding om het voorstel tot herindeling
van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen zorgvuldig te beoordelen.
De kernvraag die daarbij beantwoord zou moeten worden, is op het oog vrij
simpel: is de ruimtelijke problematiek van de gemeente Deventer voor de nabije
toekomst zodanig te kwalificeren dat het op die grond gerechtvaardigd is,
over te gaan tot gemeentelijke herindeling? Daarbij moet uiteraard uitgegaan
worden van het vigerende beleid, dat met name in het Beleidskader gemeentelijk
herindelingsbeleid is neergelegd. Anders geformuleerd, stuit Deventer als
centrumgemeente op afzienbare termijn op haar grenzen, reden waarom tot herindeling
overgegaan zou moeten worden. De vraag stellen, is evenwel nog niet haar direct
beantwoorden; uit de behandeling van het wetsvoorstel tot nu toe wordt juist
op dit punt de nodige strijd geleverd.Voorzitter! In zijn algemeenheid ondersteunt de fractie van D66 het uitgangspunt
dat voor grote en grotere steden met een centrumfunctie voldoende ruimte voor
ont plooiing geschapen moet worden, en dan ontplooiing in de
zin van ontwikkelingsmogelijkheden voor woningbouw en bedrijvigheid ten behoeve
van in casu de C20-gemeenten. Mijn fractie is het eens met de gedachte dat
voorkomen moet worden dat planologische beslissingen louter worden gestuurd
door motieven van bestuurlijke herindeling. Nu gekozen is voor een beleid
waarbij de centrumgemeenten ruim baan moeten krijgen, kan het niet zo zijn
dat vanuit ruimtelijke en landschappelijke perspectieven bezien, letterlijk
door de ruimtenood gedwongen inferieure besluiten zouden moeten worden genomen.
Dat zou een kortzichtige benadering zijn die mogelijk nog wel aan de huidige
inwoners valt uit te leggen, maar aan een generatie na ons beslist niet meer.
Met convenanten kan wel het een en ander worden verholpen, maar aan het gebruik
daarvan zitten ook grenzen. Wanneer een en ander zou resulteren in een reeks
van grenscorrecties, dan is sterk te overwegen om maar in één
keer een helder herindelingsbesluit te nemen.De steun voor dit uitgangspunt van het beleid neemt niet weg dat de operationalisering
daarvan in een aantal gevallen lastig blijkt te zijn, zo niet zeer lastig.
De problemen die zich daarbij voordoen, zijn inherent aan de keuze om het
ruimteprobleem te definiëren als een probleem voor een periode van 25
jaar. De heer Holdijk is hier ook op ingegaan. In de memorie van antwoord
aan deze Kamer maakt de staatssecretaris daarover behartigenswaardige opmerkingen.
Zij stelt daar dat het moeilijk is, zo niet onmogelijk, om voor een periode
van 25 jaar exacte ramingen te maken. Ontwikkelingen van demografie of economie
laten zich moeilijk over zo'n lange periode nauwkeurig voorspellen. Zo is
het maar net.De beperkingen die kleven aan het werken met zo'n lange periode, hebben
blijkbaar nog niet geleid tot het heroverwegen daarvan. Integendeel. Onverdroten
wordt daaraan vastgehouden. Wanneer bijvoorbeeld zou worden gekozen voor een
periode van zeg 10 jaar, een streekplanperiode, waar argumenten voor zijn,
of voor een periode van 15 jaar, kan de onderbouwing van de ruimtebehoefte
toch op hardere cijfers worden gestoeld. De casus Deventer-Diepenveen-Bathmen
geeft naar het oordeel van mijn fractie argumenten om over de te kiezen tijdshorizon
nog eens serieus na te denken.Wat is nu het geval? Zou uitgegaan worden van een periode van 15 jaar,
dan zou Deventer op eigen grondgebied toch een heel eind kunnen komen, wat
woningbouw betreft. Deventer heeft ruimte tot ongeveer 2013 of 2015, als wij
uitgaan van de oorspronkelijke ramingen van de provincie en de veronderstelling
dat de locatie Steenbrugge wordt overgedragen aan Deventer. Zou de tijdshorizon
15 jaar bedragen, dan zou het ijs bepaald dun zijn om over te gaan tot herindeling
voor het aspect woningbouw.Nu een doorkijk van 25 jaar wordt aangehouden, liggen de kaarten anders.
Op zichzelf kan worden gezegd dat Deventer uitwijkmogelijkheden moet verkrijgen.
Dat argument stoelt op verwachte ontwikkelingen over een periode waarvan de
staatssecretaris zelf heeft aangegeven dat het moeilijk is om correcte ramingen
te maken. Er is sprake van een glijdende schaal, waarbij het perspectief minder
scherp wordt naarmate de tijd voortschrijdt.Om het gechargeerd te stellen, de onderbouwing van het wetsvoorstel stoelt
in de kern op verwachtingen waarvan bij lange na niet zeker is dat deze zich
ook zullen voltrekken. Dat gegeven noopt tot enige terughoudendheid, zou mijn
fractie willen stellen. Als ik het goed begrijp, hangt de staatssecretaris
juist de tegenovergestelde opvatting aan: juist omdat alles niet helder is,
is het beter om de herindeling ruim op te zetten. Kan de staatssecretaris
haar licht nog eens laten schijnen op dit dilemma?In het verlengde hiervan maak ik een uitstapje naar het C20-beleid. In
de nota naar aanleiding van het verslag heeft de staatssecretaris aangegeven
dat het C20-beleid nog niet in de volle breedte het traject heeft doorlopen
dat in 1995 met de provinciale besturen is afgesproken. Overijssel is wat
dit betreft wel voortvarend te werk gegaan.Het is verleidelijk aan de staatssecretaris te vragen in hoeverre zij
van oordeel is dat de provincies zich goed van hun taak hebben gekweten, in
die zin dat zij op ordentelijke wijze alle binnen hun grenzen liggende C20-gemeenten
serieus hebben beoordeeld op de vraag in hoeverre het wenselijk is tot versterking
te komen door gemeentelijke herindeling.Daarbij rijst ook de vraag of C20-gemeenten met ongeveer vergelijkbare
knelpunten, dus enigermate geobjectiveerd, vergelijkbare ruimte wordt geboden.
Om maar een zijstraat te noemen, krijgt een stad als Leiden, die toch evident
is ingeklemd en met dezelfde problemen zit als Deventer, eenzelfde ontwikkelingsruimte
aangeboden ten detrimente van de omringende gemeenten? Het is altijd moeilijk
om te vergelijken, maar het gaat om de grote lijn. Kan de staatssecretaris
aangeven in hoeverre de voorstellen voor Deventer passen tegen de achtergrond
van andere C20-gemeenten met vergelijkbare of zelfs grotere knelpunten?Om terug te keren tot het voorstel, het is nog maar de vraag in hoeverre
de woningbehoefte als zodanig voor Deventer nodig is om een herindeling te
rechtvaardigen. Naar het oordeel van mijn fractie heeft Deventer mogelijk
sterkere kaarten in handen als het gaat om de bedrijventerreinen. Dat klemt
veel eerder. Voor een gemeente met een meer dan gemiddeld werkloosheidspercentage
geldt dat een ongestoorde ontwikkeling van de economische bedrijvigheid van
bijzondere betekenis is. De nettobehoefte aan ruimte voor de komende 25 jaar
wordt becijferd op een minimum van 180 ha. Hierbij geldt overigens in nog
sterkere mate dat onzekerheid troef is. Dan stuit Deventer, gelet op de huidige
beschikbare ruimte, relatief snel op zijn grenzen. Het jaar 2000 wordt hier
al genoemd, maar dan wordt de locatie Colmschate-Noord buiten beschouwing
gelaten. Maar waarom zouden wij deze locatie bij de beoordeling buiten beschouwing
laten? Integendeel, Colmschate-Noord maakt toch onderdeel uit van het convenant
met Diepenveen? Wanneer de ruimte van deze locatie, 55 ha, en de beschikbare
ruimte van Deventer, 40 ha, bij elkaar worden opgeteld, is in totaal 95 ha
beschikbaar. In de jaren 1993 tot en met 1997 is gemiddeld zo'n 7 ha per jaar
uitgegeven. De heer De Beer gaf dat ook al aan. Dat betekent dat Deventer
in ieder geval een fors aantal jaren, ruim 13 jaar, vooruit zou kunnen. In
de memorie van antwoord aan deze Kamer noemt de staatssecretaris zelfs een
periode van 15 jaar voor de locaties Colmschate- Noord en Epse-Noord
in verband met de mogelijke ontwikkeling van de locatie Oxerveld.Dat alles zou betekenen dat voor de periode na 2000 ruimte gevonden moet
worden. Het merkwaardige feit doet zich echter voor dat de meest besproken
oplossing niet in dit wetsvoorstel besloten ligt. Het betreft de locatie Epse-Noord
op het grondgebied van Gorssel. Er is verzet van de zijde van Gorssel en van
de provincie Gelderland. Daar is het laatste woord zeker nog niet over gesproken
om de woorden van de heer De Beer aan te halen.Op zichzelf verdient het niet de schoonheidsprijs – anderen hebben
dat ook gezegd – dat thans wordt gesproken over het samenvoegen van
Deventer en Diepenveen, terwijl tegelijkertijd wordt uitgesproken dat het
oostelijk deel van Diepenveen wederom op de schop moet en op enig moment betrokken
zal worden bij de creatie van een of meer landelijke gemeenten. Hoezeer mijn
fractie ook het uitgangspunt steunt dat inderdaad het oostelijk deel van Diepenveen
weinig tot geen toegevoegde waarde heeft voor Deventer en er dus aanleiding
is, dat gedeelte te betrekken bij verdere ontwikkelingen, mijn fractie had
zich kunnen voorstellen dat voor het gehele gebied een integrale afweging
gemaakt zou zijn. Misschien kan de staatssecretaris nog eens ingaan op de
samenhang der dingen, omdat als gevolg van het doorlopen van drie afzonderlijke
procedures tot herindeling het integrale karakter moeilijk tot ontplooiing
kan komen.In de memorie van antwoord aan deze Kamer heeft de staatssecretaris aangegeven
dat een grootschalige procedure de algehele voortgang van het vernieuwingsproces
zou kunnen belemmeren. Dat is zeker niet uitgesloten, maar daarmee kiest de
staatssecretaris naar het oordeel van mijn fractie voor de weg van de minste
weerstand. Ik had liever gezien dat er meer tijd was genomen met de zekerheid
dat de diverse aspecten in het gebied in onderlinge samenhang beoordeeld kunnen
worden, dan drie separate procedures die langs elkaar schuiven, ondanks alle
goede bedoelingen van het provinciebestuur om tot afgewogen besluiten te komen.
De gekozen aanpak nodigt deze Kamer uit, evenals dit het geval is geweest
aan de overzijde, nu reeds prettig mee te denken over zaken die nog moeten
komen. Dat is natuurlijk allemaal best, maar het maakt het proces er niet
gemakkelijker op en integrale afweging al het minst.Dat alles neemt overigens niet weg dat mijn fractie met instemming kennis
heeft genomen van de uitspraken van de staatssecretaris in de nadere memorie
van antwoord over het oostelijk deel van Diepenveen en de totstandkoming van
een of meer landelijke gemeenten. Op zich zijn daar absoluut argumenten voor
aan te voeren.Ik rond af. Wie een poging doet, de kern van het wetsvoorstel samen te
vatten en daarbij een wellicht negatieve bril opzet, zou tot de conclusie
kunnen komen dat voor ruimte voor woningbouw op enig moment het grondgebied
van Diepenveen in beeld komt. Ik maak daarbij onmiddellijk de opmerking dat
het oostelijk deel van die gemeente voor Deventer niet bruikbaar is en opnieuw
moet worden heringedeeld. Wat de ruimte aan bedrijfsterreinen betreft, kan
gesteld worden dat op enig moment Epse-Noord aan bod komt of Oxerveld, maar
dat maakt geen deel uit van het wetsontwerp.Al met al vinden wij het geen sterk wetsvoorstel. Mijn fractie kan niet
tot een andere conclusie komen. Wij nodigen de staatssecretaris dan ook uit,
de noodzaak tot herindeling nog eens krachtig uiteen te zetten. Dat is in
ieder geval nodig om mijn fractie te overtuigen van de noodzaak van dit wetsvoorstel.Mevrouw de voorzitter! Mijn fractie kan sympathie opbrengen voor de opmerkingen
die mevrouw Linthorst in algemene zin heeft gemaakt over de noodzaak, aard
en omvang van herindelingsvoorstellen. Haar suggestie, het herindelingsbeleid
als zodanig tegen het licht te houden, ondersteunt mijn fractie dan ook van
harte.De heer Bierman:Voorzitter! Ik kan naadloos aansluiten bij wat net gemeld is over het
tegen het licht houden van herindelen in het algemeen. Ik slaak met de heer
Holdijk de verzuchting: hadden wij het wetsvoorstel maar controversieel verklaard,
dan hadden wij niet met dit probleem gezeten van een beetje Bathmen, een stukje
Diepenveen en dat allemaal voor Deventer waarvan wordt aangenomen dat aldaar
in de periode 2020/2025 mogelijk een probleem kan ontstaan. Ik heb dan de
neiging om te zeggen: daar ga je dus gemeenschappen niet voor uit elkaar trekken.Voorzitter! Het heeft niet zo mogen zijn. Het is niet controversieel verklaard.
Dat was niet omdat er een onbeduidende minderheid was, zelfs dat heeft niet
eens gespeeld, maar omdat er een beduidende meerderheid was om de argumentatie
om het controversieel te verklaren, met onbeduidende argumenten te blokkeren.
Aan de hand van de betogen van de regeringsfracties constateer ik dat er duidelijk
sprake is van een voortschrijdend inzicht. Als zelfs de staatssecretaris dat
constateert, dan zou ik bijna zeggen: dan hoort u het ook eens van een ander,
en wel van de initiatiefneemster tot dit voorstel.Voorzitter! Ik wil mij nu verder niet meer uitlaten over het voortschrijdend
inzicht en doorgaan met een ander punt dat niet aan de eisen van de regeringsfracties
in de Eerste Kamer voldeed: de nieuwe cijfers. Die nieuwe cijfers zijn zo
belangrijk geworden vanwege de motie-Remkes, waarin eigenlijk alleen nog maar
wordt gezegd: als er een ruimtelijk knelpunt is, dan moet je het beleid ten
aanzien van de C20-gemeenten nog eens bekijken. De vraag luidt nu dus gewoon:
is er sprake van een ruimtelijk knelpunt of is dat straks misschien het geval?Daar is nu in ieder geval geen sprake van. Terwijl de Vinex-locatie Vijfhoek
reeds in aanbouw is, moeten wij constateren dat er in die regio sprake is
van een vertrekoverschot. Dat houdt dus in dat terwijl er bijgebouwd wordt,
er mensen vertrekken. Er zal dus op termijn leegstand ontstaan. Als je dat
niet al te optimistisch bekijkt, dan zou je kunnen zeggen, waar ook andere
Vinex-locaties op nog betere plaatsen dichterbij de Randstad aan snee zijn,
dat hier te veel in de ramingen zit.Het tweede belangrijke element is de vraag, op welke termijn er dan wel
een knelpunt mogelijk zou kunnen zijn. Zou het vestigingsoverschot het vertrekoverschot
ineens kunnen gaan overheersen? Dan moeten daar dus heel duidelijke redenen
voor zijn. Ik verneem graag, op grond van welke overwegingen men verwacht
dat in de komende 20 tot 25 jaar het vertrekoverschot in een
vestigingsoverschot zal omslaan. Ik zie daar helemaal geen redenen voor. Integendeel,
ik zie juist heel andere zaken naderen die de hele vooruitberekening op losse
schroeven zullen zetten. Ik heb het hier over de woningbehoefteprognose en
de berekening daarvan. Ik realiseer mij dat de staatssecretaris zich normaal
gesproken niet op dit terrein beweegt, maar ik breng het hier toch maar even
naar voren. Dat zou haar er namelijk toe kunnen verleiden om wat voorzichtiger
met dit voorstel om te gaan.Bij de berekening van de woningbehoefte wordt de woning die verlaten wordt,
niet in de berekening betrokken. Dat is zo gegroeid, omdat die woning vroeger
onbewoonbaar werd verklaard en dus eigenlijk gesloopt zou worden. Maar sinds
de woontoestanden enorm verbeterd zijn en er nauwelijks meer sprake is van
woningnood, moet die woning nu juist wel meegeteld worden. Dat gebeurt op
dit moment dus niet. Dat betekent dat wij alleen al vanwege de berekeningswijze
veel eerder dan wij nu denken, waarschijnlijk al begin volgende eeuw, met
een teveel aan woningen te maken zullen krijgen. En met het oog op het vertrekoverschot
zal men ook niet in grote getale naar de regio Deventer vertrekken teneinde
zich daar te vestigen. Met andere woorden: als men daar bouwt, houdt men leegstand
over. Dit is dus weer een ophoging van het teveel, gewoon omdat de woningen
niet meer vol komen.Het betekent dat je de redenering van de staatssecretaris niet moet hanteren.
Zij zegt: ik wil de komende 25 jaar gewoon zo'n ruime jas dat ik in die periode
niet weer hoef te herindelen. Integendeel, het is zo'n verschrikkelijk ruime
jas dat zij die niet eens meer om kan hangen. Het betekent eigenlijk dat je
juist naar een krap bemeten jas toe zou moeten, teneinde te voorkomen dat
je straks met leegstand, vervalprocessen, waardedaling, enz. te maken hebt.Vervolgens is er nog het algemene proces van de vergrijzing van de bevolking.
Wij moeten het ook zien in het perspectief dat het bevolkingsaantal tussen
2025 en 2045 zal afnemen. Voordat wij die grote uitvaart krijgen, zullen wij
al met pensioen zijn. Als wij met pensioen zijn, dan consumeren wij uitgesteld
loon en hebben wij daarvoor geen werkgelegenheid nodig. De terreinen die beschikbaar
zijn om de werkgelegenheid te laten toenemen, zouden de introductie van gastarbeid
betekenen en daar moeten wij niet aan beginnen. Ik zie deze terreinen als
een extra reservecapaciteit voor eventuele woningbouw, als het zo zou zijn
dat ik het wat de woningraming betreft bij het verkeerde eind heb. Ook hier
zie ik dus gewoon een overmaat. Ik heb al aangekondigd dat er na 2020, 2025
een schoksgewijze uitvaart te verwachten valt van de naoorlogse vergrijzingsgolf.
Dat betekent dat er dan sowieso woningen leegkomen en ook dat zal weer bijdragen
aan het teveel. Dan hebben wij natuurlijk ook nog eens een convenant uit 1994
waarin de gemeente Diepenveen reeds terreinen beschikbaar heeft gesteld voor
de eventuele groei die nu echter niet lijkt te ontstaan. Ook daar zit dus
een reserve. Als ik dat allemaal bij elkaar optel, dan vraag ik mij af waar
wij op dit moment nog mee bezig zijn.Dit is een herindeling die werkelijk geen enkele basis meer heeft. Ik
stel de staatssecretaris daarom voor om het wetsvoorstel terug te nemen en
een integrale herindeling voor het gehele gebied met een eventuele provinciale
grenswijziging van Gelderland op te nemen. Dan kunnen wij kijken of wij niet
al veel te veel hebben. Ik kan het natuurlijk bij het verkeerde eind hebben,
want niemand kan voorspellen hoeveel instroom er nog uit het buitenland komt.
Dat zal waarschijnlijk nog iets compenseren van het perspectief dat hier onvermijdelijk
opdoemt. De discussie kan eigenlijk per jaartal worden genuanceerd. Het komt
eraan, maar ik weet ook niet precies wanneer. Dan zou dus kunnen worden volstaan
met wat kleine grenscorrecties.Ten slotte heb ik er natuurlijk geen goed woord voor over – het
komt ook eigenlijk niet uit de koker van de staatssecretaris – dat je
alles doet voor een centrumgemeente waarvan je veronderstelt dat er een ruimteprobleem
komt en dat je de rest van de gemeenten laat vegeteren in afwachting van de
mogelijkheid dat een aantal brokken van die gemeenten bij elkaar zal worden
gebracht in een nieuwe landelijke gemeente. Ik vind dat dermate weinig structureel
dat ik daarvoor geen bewondering kan hebben. Kortom, ik verwacht dat een staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken vanuit ruimtelijk oogpunt pas in de periode 2020, 2025
een herindelingsvoorstel voor dit gebied zal indienen dat serieus genomen
kan worden.Voorzitter! Dat allemaal natuurlijk als ik het bij het rechte eind heb.mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter! Ik zeg nooit "mijnheer de voorzitter" of "mevrouw de voorzitter",
dus dat is nu heel gemakkelijk.De kennelijk onbedwingbare behoefte om dit gebied bestuurlijk opnieuw
in te delen is terug te voeren op de afwijzing in 1968 door de Kroon van uitbreiding
van Deventer in westelijke richting, de "sprong over de IJssel". In ieder
geval werd toen de zogenaamde "dubbelstad" Deventer afgewezen. De argumenten
die toen leidden tot afwijzing zouden eens opnieuw onder de loep moeten worden
genomen, waarbij de grootte van de locatie van groot belang is. Omdat Deventer
niet naar het westen kon en mocht uitbreiden, werd er voor andere uitbreidingsrichtingen
begerig naar aangrenzende gemeenten gekeken.De stellingname dat de meest wenselijke uitbreidingsmogelijkheden van
een centrumgemeente niet mogen worden geblokkeerd door bestuurlijke belemmeringen
is nogal populair onder bestuurders van centrumgemeenten. Maar andersom mag
een principiële planologische keuze – woorden van de staatssecretaris
uit de nadere memorie van antwoord – kennelijk wel de inrichting van
het openbaar bestuur bepalen. Maatschappelijke samenhangen in een gebied zijn
kennelijk niet langer maatstaf voor een bestuurlijke reorganisatie. Een principiële
discussie over de uitgangspunten van gemeentelijke herindeling lijkt dan des
te dringender, een discussie die de staatssecretaris volgens haar woorden
in de nadere memorie van antwoord bereid is aan te gaan. Zo'n discussie is
echter bij diverse herindelingsvoorstellen in deze Kamer aangesneden en iedere
keer door de staatssecretaris in de kiem gesmoord door simpelweg te verwijzen
naar het Beleidskader gemeentelijke herindeling van 1995 als vigerend beleid.
Maar, voorzitter, in oktober 1996 heeft de Tweede Kamer met algemene
stemmen de motie Remkes aangenomen als aanvulling op het Beleidskader gemeentelijke
herindeling. In die motie werd vastgelegd dat alleen ruimtenood grond is voor
herindeling. Alle andere gemeentelijke problemen moeten worden opgelost op
een andere manier dan via gemeentelijke herindeling.In verband met plannen voor toekomstige herindelingen – en ik verwijs
dan ook naar de provincie Overijssel – is het hoe dan ook zaak, dat
er duidelijkheid komt over de bestuurlijke structuur in ons land. Alsjeblieft
geen nieuwe structuurdiscussie, maar wel duidelijkheid over het kader. Ik
zou hierop graag een reactie van de staatssecretaris horenHet standpunt van GroenLinks over gemeentelijke herindeling is, dat keihard
met concrete cijfers moet worden aangetoond dat een gemeentelijke herindeling
noodzakelijk is. Er moet worden aangetoond dat een gemeente zich door gebrek
aan ruimte voor woningbouw of bedrijfsterreinen niet kan ontwikkelen zonder
een gemeentelijke herindeling. Verwijzing naar algemeenheden voldoet niet.
Als die noodzaak niet glashelder wordt aangetoond, dan moet niet worden ingegrepen
in bestaande lokale democratieën. Zonder noodzaak moet je al dan niet
goede buren niet tot een fusie dwingen. Samenwerking is het sleutelwoord.
En ook nog eens zuinig zijn op de betrokkenheid van burgers bij de lokale
gemeenschap.Voorzitter! Er valt lering te trekken uit de geschiedenis. 25 jaar geleden –
op 17 april 1973 en dat is al door velen hier vandaag ten tonele gevoerd –
werd in deze Kamer het wetsontwerp behandeld "Opheffing van de gemeente Diepenveen
en verdeling van het gebied dezer gemeente over de gemeenten Deventer en Bathmen".De behandeling nam de gehele dag in beslag en elf sprekers voerden het
woord. De VVD-fractie had zelfs twee woordvoerders. Eén vóór
en één tegen het wetsvoorstel. Ik heb de Handelingen bij me
en kan dat dus aantonen. Het wetsvoorstel werd verdedigd door een demissionaire
regering.Er is in 25 jaar niet zoveel veranderd. De argumenten die destijds werden
gewisseld wijken nauwelijks af van de argumenten die nu worden aangevoerd,
zowel door de voor- als door de tegenstanders van deze herindeling. Ook toen
vlogen woningbehoeftecijfers over de toonbank. Hoge toekomstverwachtingen –
Deventer zou in het magische jaar 2000 ruim boven de 100.000 inwoners uitkomen –
leverden hoge woningbehoeftecijfers op. De door het kabinet verdedigde prognoses
en taakstellingen werden ook toen – en naar is gebleken terecht –
door voorlopers van GroenLinks, maar niet alleen door hen, bestreden.Het woningbouwvraagstuk speelde destijds zo sterk dat de toenmalige minister
van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening bij de beraadslaging aanwezig
was. In Colmschate (nu gemeente Deventer, toen nog Diepenveen) was de gemeente
Diepenveen begonnen met de bouw van 950 woningen, voornamelijk voor Deventenaren
die moesten wijken voor sanering van de binnenstad. In Colmschate zouden 30.000
personen gehuisvest kunnen worden. De verwachting destijds was dat het gebied
in 15 jaar tijd vol zou zijn. In 1998 is de Vijfhoek nog lang niet volgebouwd.De wisseling van argumenten en de overgelegde cijfers in de schriftelijke
voorbereiding hebben mijn fractie niet kunnen overtuigen van de noodzaak van
deze herindeling. Het lijkt mij weinig zinvol om nog weer eens diep in te
gaan op de door de regering becijferde behoefte aan woningen. De argumenten
zijn uitgebreid gewisseld in de schriftelijke voorbereiding. Mijn fractie
is het oneens met de interpretatie van de staatssecretaris van de gegevens
en de daaraan gekoppelde woningbehoefte. De interpretatie van de staatssecretaris
wordt ook niet gestaafd door het laatste PRIMOS-rapport van het ministerie
van VROM.Naar aanleiding van het door de staatssecretaris gebezigde argument, dat
de PRIMOS-cijfers landelijke trends aangeven die in de verschillende delen
van het land verschillend kunnen uitwerken, verwijs ik naar de gedetailleerde
gegevens die door de gemeente Diepenveen en de Stichting tot Behoud van de
landelijke gemeente Diepenveen zijn verstrekt en die in tegenspraak zijn met
de door de staatssecretaris gehanteerde berekeningen. De staatssecretaris
kent ook die becijferingen, maar zij houdt vast aan haar eigen interpretatie.
De uitspraak in de nadere memorie van antwoord dat een hogere woningbouwproductie
is toegestaan en zelfs beleidsmatig gewenst – vergeleken met de ramingen
van provincie en Rijk – rekent mijn fractie tot een persoonlijke uitspraak
van de staatssecretaris die niet door regeringsbeleid wordt gesteund. De wederzijdse
standpunten zijn bekend. Een hernieuwde discussie is slechts een herhaling
van zetten. Ik zal de woningbehoeftecijfers dan ook laten rusten.Mijn fractie wil wel een beschouwing wijden aan de locaties waar in de
regio gebouwd gaat worden. De gemeente Deventer vindt dat bij verdere uitbouw
van Colmschate die wijk te ver van de binnenstad komt te liggen. Zij wil liever
op een plek bouwen ten Noorden van Deventer, in Steenbrugge. Die ligt inderdaad
dichter bij het centrum. Maar ook bij de uitbouw van Colmschate naar het oosten
komen de woningen niet meer dan 5 km van het hart van de stad te liggen, en
wat is nu 5 km? Colmschate heeft bovendien een eigen NS-station en daardoor
een directe, zeer korte verbinding met de binnenstad. Naar de mening van mijn
fractie moet de Vijfhoek helemaal worden benut, voordat gekeken wordt naar
de locatie Steenbrugge, een woningbouwlocatie die door het convenant tussen
Deventer en Diepenveen mogelijk is gemaakt. Steenbrugge dat 25 jaar geleden
zo'n belangrijke rol in de discussie speelde en dat door de toenmalige Eerste
Kamer te waardevol werd geacht om te bebouwen. Is de staatssecretaris het
eens met deze visie?Ook in 1973 was de vraag aan de orde of het landschappelijk zeer waardevolle
gebied van de gemeente Diepenveen gevrijwaard zou moeten worden van bebouwing.
Door het kabinet werd destijds gesteld dat bebouwing het landschappelijk schoon
niet noemenswaard zou aantasten. In de toenmalige memorie van antwoord werd
de lof gezongen van "de sociale woningbouw in het groen" in Steenbrugge. De
staatssecretaris geeft nu in de nadere memorie van antwoord als antwoord op
het standpunt van GroenLinks dat de landgoederengordel en oostelijk Diepenveen
landschappelijk te waardevol zijn om te bebouwen, dat stedelijke bebouwing
zorgvuldige inpassing in het landschap vereist, maar ook mogelijk is en verwijst
 daarbij verder naar de verantwoordelijkheden van andere overheden.
Voor mijn fractie is nog niet de discussie gesloten over het al dan niet bebouwen
van Stadsland met zo'n 2000 woningen, in aansluiting op de daar al gelegen
wijk De Hoven van ruim 900 merendeels vooroorlogse woningen. Ik verwijs naar
de inbreng van collega Holdijk. Het waardevolle ecologische oeverproject de
Ossenwaarden moet natuurlijk ontzien worden. Maar dat kan ook. De landschappelijke
argumenten die de staatssecretaris aanvoert tegen het bouwen in Stadsland,
gelden voor mijn fractie in versterkte mate voor bouwen in de landgoederengordel
en oostelijk Diepenveen. De ontsluiting van de wijk vraagt om een nadere studie.
Als voor die ontsluiting niet alleen wordt gekeken naar het vervoer per particuliere
auto, maar ook naar een betere benutting voor langzaam verkeer en openbaar
vervoer van de bestaande bruggen, zowel auto- als spoorbrug, plus naar de
mogelijkheden van een pontje over het water – dan ben je namelijk zo
in het centrum van Deventer – dan kom je niet automatisch uit bij een
nieuwe brug over de IJssel, zoals nu de staatssecretaris. Ik hoor hierover
graag de zienswijze van de staatssecretaris. Is zij bereid een dergelijke
studie te bevorderen?Wat ruimte voor woningbouw betreft, is de conclusie van mijn fractie dat
deze herindeling niet noodzakelijk is. Bij de bedrijventerreinen is het iets
minder duidelijk. Het Handelspark van Deventer is bijna uitgegeven. De gemeente
Diepenveen biedt in het convenant Deventer in Colmschate noord 55 ha aan.
Dat bedrijventerrein moet wel beperkt blijven tot die 55 ha. Dat kan als Deventer
er zuinig op is, woekert met de ruimte en de grond hier alleen uitgeeft voor
kleinschalige lokale bedrijvigheid. Het is een mooie gelegenheid voor de gemeente
Deventer om het concept Ecologisch bedrijfsterrein – een boegbeeld uit
de nota Milieu en economie – in de praktijk te brengen. Voor grootschaliger
bedrijvigheid, niet direct lokaal gebonden, moet het regionale bedrijventerrein
de KAR verder worden ontwikkeld. Dat moet een echt regionale functie krijgen
voor de stedendriehoek Apeldoorn-Deventer-Zutphen. Andere bedrijventerreinen
in kwetsbare gebieden kunnen dan voorlopig buiten beeld blijven. Dit bedrijventerrein
dient optimaal benut te worden. Dus niet alleen beperken tot de kleine KAR,
maar ook de grote KAR ontwikkelen. Als de gemeente Apeldoorn daar op dit ogenblik
niet voor voelt, is het een taak voor de provincie om daarin een beslissende
rol te spelen. Het provinciaal bestuur moet, als dat nodig is, dan wel de
bevoegdheden krijgen om knopen door te hakken.Ook wat de ruimtenood betreft voor bedrijventerrein van de gemeente Deventer
is de noodzaak van dit wetsvoorstel voor de fractie van Groenlinks dus niet
aangetoond. Om te kunnen voldoen aan de behoefte van de gemeente aan bedrijventerreinen
hoeft de gemeente Diepenveen niet te worden opgeheven. Tot mijn verrassing
werd ik in die mening gesteund door de heer De Beer van de VVD.Net zoals nu was in 1973 de kernvraag of de toekomstmogelijkheden van
de centrumgemeente Deventer alleen veilig konden worden gesteld door de gemeente
Diepenveen op te heffen en haar grondgebied over de gemeente Deventer en toen
ook nog de gemeente Bathmen te verdelen. Ook toen waren de meningen daarover
sterk verdeeld. Tijdens behandeling in 1973 werd een amendement van het Tweede-Kamerlid
Fiévez om 1500 ha van de gemeente Diepenveen (Colmschate) aan de gemeente
Deventer toe te voegen in de Tweede Kamer verworpen. De toenmalige minister
van Binnenlandse Zaken Geertsema voelde niets voor de suggestie van de Eerste
Kamer om het wetsvoorstel dat voorlag in te trekken en een nieuw wetsvoorstel
in te dienen waarbij alleen Colmschate aan de gemeente Deventer werd toegevoegd,
in feite dus overeenkomstig het amendement. Dat amendement was immers door
de Tweede Kamer verworpen!De samenstelling van de Tweede Kamer was inmiddels door de verkiezingen
weliswaar gewijzigd, maar de minister had volgens hem geen enkele reden om
aan te nemen dat de Tweede Kamer een ander standpunt in zou nemen dan zij
de vorige keer had gedaan. De minister handhaafde het voorstel en het werd
met 44 tegen 23 stemmen verworpen. De scheidslijn liep voorzover ik heb kunnen
nagaan, door de partijen heen. Maar, let wel, binnen een half jaar lag er
een voorstel van wet van de leden Fiévez en Franssen tot wijziging
van de grens tussen de gemeenten Deventer en Diepenveen: toevoeging van Colmschate
aan de gemeente Deventer. Op 20 december 1973 is dat wetsvoorstel zonder stemming
door de Eerste Kamer aangenomen.De overeenkomsten tussen 1973 en 1998 zijn verbazingwekkend groot. Ook
nu wordt het wetsvoorstel verdedigd door een demissionaire regering. Ook nu
is de samenstelling van de Tweede Kamer na de verkiezingen gewijzigd. In de
Eerste Kamer zijn de fracties van Groenlinks, SGP, GPV en RPF en de heer Bierman
ronduit tegen dit wetsvoorstel. Dit bleek uit de schriftelijke voorbereiding
en de eerste termijn. De fracties van VVD, CDA, PvdA en D66 zijn niet gelukkig
met het samengaan van het landschappelijk waardevolle oostelijk deel van Diepenveen
met een stedelijke gemeente. Zij vinden het geen goed wetsvoorstel. Maar voorzover
ik het uit de schriftelijke voorbereiding en de eerste termijn kan beoordelen,
zijn zij niet bereid om het wetsvoorstel af te stemmen. Ik kan het echter
mis hebben en dat hoop ik ook. Zij hebben in het nader voorlopig verslag de
mogelijkheden afgetast om het oostelijk deel van Diepenveen te laten opgaan
in een of meer nieuw te vormen landelijke gemeenten. In de nadere memorie
van antwoord zegt de staatssecretaris daarover (en het is ook door anderen
al aangehaald): "Ik ben bereid om te bevorderen dat Bathmen en het oostelijk
deel van Diepenveen worden opgenomen in een of meer landelijke gemeenten,
zoals de fracties van VVD, CDA, PvdA en D66 mij hebben verzocht. Daarbij –
wellicht ten overvloede – de kanttekening makend dat in de nadere (voorbereiding
van) wetgeving nog andere betrokkenen ook hun inbreng hebben."Voorzitter! De staatssecretaris kan zich aan deze toezegging geen buil
vallen. Zij heeft niet meer gezegd dan dat zij zal bevorderen dat ... Niemand
kan daaraan enige rechtsgeldigheid ontlenen. Zij kan ook niet meer doen, behalve
dan het wetsvoorstel intrekken. Maar dat kun je van haar niet verwachten,
als de partijen die het geen goed wetsvoorstel vinden niet de consequentie
trekken om het dan ook te verwerpen. Zoals de Eerste Kamer in 1973 wel heeft
gedaan.De heer De Beer (VVD):Kan de spreekster misschien nader toelichten waarom zij denkt, dat de
toezegging van de regering in het nader voorlopig verslag weinig om het lijf
heeft? Zo'n toezegging lijkt mij toch niet mis.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Het is niet mis, maar het is ook niet alles. Er is geen enkele rechtsgeldigheid
aan te ontlenen. De toezegging wordt gedaan door een demissionaire regering.
Dit kan nooit een volgende regering binden. De heer Postma heeft er al op
gewezen. Hij sprak zelfs over een wetsvoorstel dat de nieuwe regering zou
indienen, maar de staatssecretaris heeft zelfs niet gezegd, dat zij bereid
is te bevorderen dat een nieuw wetsvoorstel wordt ingediend. Zij heeft gezegd,
dat zij zal bevorderen dat het opgenomen zal worden.De heer De Beer (VVD):Als wij de semantiek van de vraag en het antwoord even buiten beschouwing
laten...Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Nee, het is meer dan semantiek.De heer De Beer (VVD):Uw opmerking over de demissionaire status van het kabinet lijkt mij zeer
onjuist. De staatssecretaris had, wanneer zij zich niet bevoegd voelde, of
reden had om aan te nemen dat een dergelijke toezegging door een volgend kabinet
niet zou worden gehonoreerd, kunnen zeggen, dat het haar verschrikkelijk speet,
maar dat zij een demissionaire status had. Zij zou kunnen zeggen dat zij op
dat moment geen rechtsgeldige toezeggingen kon doen. De regering heeft ervoor
gekozen om dat niet te doen. Zij heeft een duidelijke toezegging gedaan. Dat
betekent, dat ook staatsrechtelijk gezien, al is de staatssecretaris demissionair,
deze toezegging ook geldt voor een volgend, volwaardig kabinet. Daar is geen
speld tussen te krijgen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Ik ben niet voldoende onderlegd in het staatsrecht om die speld er al
of niet tussenuit te trekken, maar ik verwacht wel van anderen die dat wel
kunnen – ik kijk even naar de heer Postma – een bevestiging of
ontkenning van het gelijk van de heer De Beer. Wat mij betreft, kan een demissionaire
regering nooit een volgende regering zo binden.De heer Postma (CDA):Wij hebben die discussie ook gevoerd in onze fractie. Wij zijn met een
eenvoudig voorbeeldje gekomen. Stel dat de demissionaire staatssecretaris
een bestelling doet voor ƒ 100. Dan kan haar opvolger niet zeggen,
dat hij aan die ƒ 100 niet gebonden is. Die zal zij moeten betalen.
Ik ben het met de heer De Beer eens, dat een demissionaire regering geen toezegging
hoeft te doen. Als zij die desalniettemin doet, is zij gebonden en ook de
volgende regering.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Ik ben geneigd om het nu te hebben over de deskundige sprekers!De heer Hessing (D66):Dank u!Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Bent u ook zo deskundig? Ik verwees naar de heer Postma.De heer Hessing (D66):Los van de toezegging van de staatssecretaris, ik meen dat met de vraag
die door de fracties is gesteld in ieder geval wel de contouren zijn geschetst
van hetgeen door deze Kamer, in deze samenstelling, op enig moment zou worden
geaccepteerd. Een regering die wijs is zal daar toch gedegen rekening mee
houden.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Nu ontlokt u mij natuurlijk de opmerking, dat als de regering wijs was
zij dit wetsontwerp niet zou hebben ingediend of het zou hebben ingetrokken,
met het uitzicht op de stemming in de Eerste Kamer. Het is wel heel duidelijk
gebleken, dat zoals het er nu ligt niemand er echt voor is. Er moet fiks in
de constructie van de samenvoeging worden ingegrepen willen de vier grote
fracties er voor stemmen. Ik denk dat de staatssecretaris om die reden die
voorzichtige uitspraak heeft gedaan. Anders was de kans groot, dat wij een
herhaling van de zetten van 1973 zouden krijgen en de Eerste Kamer tegen zou
stemmen. Ik vind dat een heel merkwaardige gang van zaken. Ik hoef nu bijna
niet meer te zeggen, dat ik hoop dat de fracties, net als in 1973, tegen zullen
stemmen.De heer De Beer heeft heel uitdrukkelijk gezegd, dat met het oog op de
bedrijfsterreinen de opheffing van Diepenveen niet nodig is. Voor woningbouw,
zo heeft hij volgens mij gezegd, is die opheffing niet echt nodig, maar is
het een dubbeltje op zijn kant. Hij gaf het voordeel van de twijfel. Dat vind
ik wel een erg wankele basis om een gemeente op te heffen. D66 zegt het voorstel
niet erg sterk te vinden.Ik vind het bij al deze aarzelingen erg jammer, dat de fracties misschien
toch voor gaan stemmen, al mag ik daar niet op vooruitlopen. Mijn fractie
ziet er werkelijk niet de ratio van om dit wetsontwerp nu op deze manier geïsoleerd
te behandelen. Dat er onvrede is blijkt uit de schriftelijke behandeling en
de eerste termijn. Waarom is er niet een integrale afweging gemaakt voor de
hele regio? Die afweging is er nog steeds te maken. Waarom toch deze haast
om dit voorstel geïsoleerd te behandelen? Graag zie ik dat de staatssecretaris
haar licht laat schijnen over de hele procedure. Het is immers bizar om nu
voor samenvoeging te stemmen, in de hoop dat over enige tijd weer een deel
van de nieuwe gemeente wordt afgesplitst. Als ik zeg dat deze vorm van politieke
besluitvorming geen schoonheidsprijs verdient, druk ik mij zeer terughoudend
uit.Voorzitter! Tot slot herhaal ik de suggestie die ik in verband met het
herindelingsbeleid al bij de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging procedurele
bepalingen herindeling heb gedaan. Mijn fractie bepleit een herijking van
de criteria voor de toedeling van gelden aan gemeenten uit het Gemeentefonds.
GroenLinks zou speciaal voor centrumgemeenten een positieve premie willen
zetten op de volgende zaken: het handhaven en onderhouden van parken
en groen in de stad;het vergroten van het waterbergend vermogen;het onderhouden van culturele voorzieningen die een regionale functie
hebben.Ik zie met belangstelling het antwoord van de regering tegemoet.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19971998-1793-1808.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl