Vragen van het lid Thieme aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over het aangetoonde verband tussen de volksgezondheid en het hoge gebruik van antibiotica in de veehouderij, nu blijkt dat een persoon is overleden na het eten van met de ESBL-bacterie besmet kippenvlees (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2010-2011
 4
 
 
 
 Vragenuur
 Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van Orde.
 
 
 Vragen van het lid Thieme aan de minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over het aangetoonde verband tussen
de volksgezondheid en het hoge gebruik van antibiotica in de veehouderij,
nu blijkt dat een persoon is overleden na het eten van met de ESBL-bacterie
besmet kippenvlees.
 
 
 Ik heet beide ministers van harte welkom.
 
 
 
 Mevrouw
 Thieme
 PvdD
 
 Voorzitter. Een halfjaar geleden stond ik hier ook, naar aanleiding van
een brandbrief van het RIVM waarin stond dat er een ontoelaatbaar hoog gebruik
van antibiotica is in de veehouderij met als gevolg dat er resistente bacteriën
zijn. In de kippensector bleek al jaren met verboden antibiotica te worden
gewerkt. De sector reageerde met de opmerking dat men het niet meer zou doen.
De sector zou "zijn verantwoordelijkheid nemen". Harde maatregelen vanuit
de overheid bleven uit en nu is er inmiddels iemand overleden aan de bacterie.
En het gestrooi met antibiotica gaat onverminderd door, ondanks het vriendelijke
verzoek vanuit het kabinet om te minderen. De vee-industrie geeft aan zich
niet te willen vastleggen op de gevraagde 20% tot 50% reductie
in 2013.
 Wat vindt het kabinet van een dergelijke opstelling? Zijn de ministers
met mij van mening dat het ontoelaatbaar is dat er tegen de afspraak in nog
steeds geen plannen van aanpak van de taskforce-Werner zijn ingediend voor
de terugdringing van antibiotica, en dat dit mede te wijten is aan dwarsliggende
veehouders en dierenartsen? Wanneer is het voor dit kabinet genoeg? Hoeveel
slachtoffers mogen er vallen voordat de economische belangen van de sector
moeten wijken voor die van de volksgezondheid, en het kabinet dwingende maatregelen
neemt om het antibioticagebruik te stoppen?
 94% van het kippenvlees dat in de schappen ligt, heeft een resistente
bacterie. Gaat de minister het vlees uit de schappen halen? Zo ja, wanneer?
Zo nee, waarom niet? Worden er nog steeds eieren op de "broederijen" met antibiotica
besproeid en, zo ja, met welke antibiotica?
 Wij krijgen van dit kabinet telkens te horen dat het terugdringen van
het antibioticagebruik de hoogste prioriteit heeft om een einde te maken aan
de besmettingen met resistente bacteriën. Tegelijkertijd maakt het kabinet
de consument wijs dat hij gewoon kippenvlees kan blijven eten en dat de aanwezigheid
van de bacterie niet van betekenis is zolang je het vlees maar goed doorbakt.
Dat is absoluut tegenstrijdig met elkaar.
 
 
 Mevrouw Thieme, wilt u afronden?
 
 
 
 Mevrouw
 Thieme
 PvdD
 
 Ik wil nog één vraag stellen, voorzitter. Hoe kan het dat
een RIVM-onderzoeker eerst aangeeft dat het kippenvlees uit de schappen moet
worden gehaald, waarna het RIVM na luide protesten vanuit de sector –
dat wil ik hier toch gezegd hebben – uiteindelijk zegt dat het niet
hoeft? Wat is er gebeurd in die 75 uur? Welke onderzoeken zijn er verricht
die tot nieuwe inzichten hebben geleid?
 
 
 
 Minister
 Klink
 
 Voorzitter. Over het gebruik van antibiotica in de veterinaire sector
zal mijn collega van LNV zo meteen het nodige zeggen. Van mijn kant een enkele
kanttekening bij de vragen en de toelichting erop. Mevrouw Thieme wijst op
een volgtijdelijkheid van feiten. In maart kregen wij advies van het RIVM.
Dat zouden wij ons te weinig ter harte hebben genomen en dus is er iemand
overleden. Die volgtijdelijkheid doet niet helemaal recht aan de feiten. Het
is triest genoeg dat er een dame is overleden aan ESBL, maar dat vond plaats
in januari van dit jaar, voordat de adviezen van het RIVM kwamen. Wij hebben
ons die adviezen ter harte genomen. Zij richten zich ook op het verminderen
van het antibioticagebruik in de veehouderij. In die zin zijn wij wel degelijk
hoopvol gestemd over de mogelijkheid om die 20% vermindering in 2011
en die 50% vermindering in 2013 te realiseren.
 Mevrouw Thieme zegt dat 94% van de producten is besmet. Zou het
geen tijd worden om kipproducten uit de schappen te halen? Het RIVM is daarover
zowel in maart als nu helder: de suggestie dat het nuttigen van kippenvlees
en dergelijke per definitie risicovol is, is verkeerd. Noch in het verleden,
noch nu ziet het RIVM reden om het eten van kippenvlees te ontraden dan wel
het kippenvlees uit de handel te nemen. Als de keukenhygiëne in acht
wordt genomen, kan dit vlees goed genuttigd worden. Ik weet dat mevrouw Thieme
vindt dat dit tekortschiet, maar ik ga desalniettemin af op de deskundigen
van het RIVM. Het vlees moet snel worden verhit, waardoor de bacteriën
doodgaan. Het is vooral belangrijk om rauw kippenvlees niet met keukengerei
of met andere etenswaren in aanraking te brengen. Dat zeg ik nog maar even
om ervoor te zorgen dat degenen die wellicht via Nederland 1 of Nederland
2 meekijken, dat weten. Dat geldt trouwens voor de consument, maar ook voor
de productieketen, slachterijen en dergelijke, want ook de keten kan de besmetting
met deze bacterie verminderen.
 Verder sprak mevrouw Thieme over rauwe eieren. Ook daarvoor geldt volgens
het CIB dat het zeer onwaarschijnlijk is dat ESBL-producerende bacteriën
voorkomen in rauwe of zachtgekookte eieren. Het RIVM is dus zowel in maart
van dit jaar als op dit moment eigenlijk toch wel klip-en-klaar: kippenvlees
en eieren zijn te nuttigen, mits de goede hygiënische randvoorwaarden
zijn gecreëerd.
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Voorzitter. Voor mij blijven nog drie punten over.
 Met de sector, onder leiding van de heer Werner, is afgesproken dat volgend
jaar een reductie van het gebruik van antibiotica zal worden bereikt van 20%
en in 2013 van 50%. Dat zal gebeuren. Volgende week hoopt de taskforce
mij de concrete voorstellen daarvoor te overhandigen en die gaan wij volgend
jaar vanaf dag één ook uitvoeren. Waar nu al een begin gemaakt
kan worden, zal dat ook gebeuren.
 Het antibioticum cefalosporine is verboden en wordt dan ook niet meer
meer gebruikt. Daarop wordt toegezien. Waar nodig wordt gehandhaafd door de Algemene Inspectiedienst. Dat weet mevrouw Thieme ook.
 Ten slotte maakte mevrouw Thieme een opmerking over het persbericht van
het RIVM. Ik hecht eraan om te benadrukken dat het RIVM zodanig onafhankelijk
is dat het niet door een telefoontje van wie dan ook een persbericht zal bijstellen.
Het RIVM doet er wel goed aan om een persbericht bij te stellen als de inhoud
daarvan niet helemaal overeenstemt met de werkelijkheid. Kortom, als het persbericht
niet helemaal correct is, dan moet dat worden bijgesteld. Dat is wat er gebeurd
is met het persbericht.
 
 
 
 Mevrouw
 Thieme
 PvdD
 
 Voorzitter. Hoe kan het dan dat de onderzoeker van het RIVM eerst zegt
dat het kippenvlees uit de schappen moet worden gehaald? Welke nieuwe inzichten
zijn er dan na 75 uur waardoor er daarna opeens een persbericht komt waaruit
blijkt dat het kippenvlees niet uit de schappen moet worden gehaald?
 Ik heb verder geen antwoord gekregen op de vraag of nog steeds antibiotica
gesproeid worden op de bevruchte eieren op de broederijen. Daar wil ik graag
antwoord op. Ik doel nu niet op het genoemde verboden antibioticum, maar op
de andere verboden antibiotica.
 De antwoorden zijn echt onbevredigend. De sector wordt eigenlijk alle
ruimte gegeven om stappen te ondernemen. De overheid neemt geen dwingende
maatregelen. Dat doet mij denken aan de oproep van het kabinet aan de automobilist
om wat minder vaak door het rode licht te rijden, terwijl de voetgangers worden
gewaarschuwd om vooral extra op te letten bij het oversteken.
 
 
 
 Minister
 Klink
 
 Mevrouw de voorzitter. De inzichten van het RIVM zijn op dit moment dezelfde
als die in maart van dit jaar. Het overlijdensgeval vond daaraan voorafgaand
plaats. Als het persbericht niet helemaal correspondeert met de meer wetenschappelijke
inzichten van het RIVM, dan wordt dat aangepast.
 Dan het tweede punt. Natuurlijk is er wel het nodige gebeurd. Op dit moment
loopt een actieprogramma. Wij hebben gemeld dat in het kader daarvan volgend
jaar 20% reductie zal plaatsvinden en 50% in 2013 aan de veterinaire
kant. Tegelijkertijd is de Gezondheidsraad om advies gevraagd over het verloop
van de transmissie. Is dat via het vlees, via het grondwater, via direct contact?
Mevrouw Thieme herinnert zich ongetwijfeld dat die vraagstukken zich ook bij
de Q-koorts voordeden. Het is buitengewoon belangrijk om die dingen te weten
teneinde daarop beleid te kunnen enten. De Gezondheidsraad zal in de loop
van 2011 hierover advies geven. Wij hadden aanvankelijk de hoop dat dit advies
al in 2010 gegeven zou worden. Natuurlijk gaan wij daar heel goed naar kijken
en uiteindelijk zullen wij het beleid daarop gaan oriënteren. Er gebeurt
dus niet niks. Er gebeurt heel veel. Voor wat betreft de humane kant merk
ik op dat Nederland al decennialang vooroploopt bij het bestrijden van bacteriën
die resistent zijn.
 
 
 Mij blijkt dat de minister van Landbouw nu niet meer het woord zal voeren.
 
 
 
 Mevrouw
 Thieme
 PvdD
 
 Mevrouw de voorzitter, er is geen antwoord gegeven op mijn vraag.
 
 
 Het spijt me, maar wij gaan toch echt door. Misschien dat de andere collega's
een en ander nog verder kunnen verhelderen.
 
 
 
 De heer
 Ormel
 CDA
 
 Voorzitter. Het verbaast de CDA-fractie dat een onderzoekster van het
RIVM kennelijk meent de knuppel in het hoenderhok te moeten gooien door nu
een verband te leggen tussen dit tragische sterfgeval en kip. De minister
gaf al aan dat groente en andere vleessoorten ook besmet kunnen zijn. We moeten
ook niet de kop in het zand steken, hoewel dat weer een andere diersoort betreft.
In Europees verband moeten we ons wel degelijk zorgen maken. Er is een stijging
van het voorkomen van de ESBL-producerende bacteriën en een stijging
van het voorkomen bij mensen. Wordt hier in Europees verband, bij de EFSA,
over gesproken? Wordt er ook gesproken over het eventueel in Europees verband
in gebruik nemen van gammastralen om pluimveevlees te ontsmetten? Je moet
niet alleen spreken over het ontsmetten van vlees, maar ook over maatregelen
in de pluimveehouderij zoals het ontsmetten van stallen bij het opnieuw opleggen.
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Voorzitter. De heer Ormel vraagt naar de mogelijkheid van het doorstralen
of de decontaminatiemethode van levensmiddelen. Hierover wordt inderdaad op
Europees niveau gesproken, en wel door de Europese voedsel- en veiligheidsautoriteit,
de EFSA. Ik zeg wel tegen de heer Ormel dat dit een ingewikkelde methode is.
Wij hebben deze discussie al gevoerd met de Verenigde Staten over kippenvlees.
Wij hebben hiermee ook eerder ervaring opgedaan, namelijk in de jaren zestig
van de vorige eeuw. Het doorstralen van voedsel brengt ook weer andere vraagstukken
met zich, zoals de veiligheid en de acceptatie door de consument. Op de vraag
of het een punt van bespreking op Europees niveau is, is het antwoord ja.
Op de vraag of het eenvoudig in te zetten is als een van de mogelijkheden,
is het antwoord nee.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Voorzitter. Ik krijg een déjà-vu-gevoel bij deze discussie,
omdat wij eerder hebben gezien wat de rol van het RIVM was bij Q-koorts, MRSA
en BSE. Mijn vraag is wat de status is van de adviezen van het RIVM. Ik heb
sterk de indruk dat het RIVM achteroverleunt en ik vraag me af wat er nog
meer moet gebeuren voordat het RIVM aan de bel gaat trekken. Ik wil ook graag
weten om hoeveel gevallen het gaat van besmetting bij mensen of zelfs van
overlijden. Wordt dat strikt bijgehouden?
 
 
 
 Minister
 Klink
 
 Mevrouw de voorzitter. Dat houdt het RIVM wel degelijk bij, althans als
het om overlijdensgevallen gaat. Bij mijn weten is dit de eerste keer dat
dit is gebeurd bij ESBL, in januari van dit jaar. Inderdaad is dat tragisch
genoeg, zeg ik de heer Ormel na. Ik kan die wat wispelturige houding van het
RIVM niet helemaal plaatsen. Het Centrum Infectieziektebestrijding van het
RIVM heeft op 31 maart van dit jaar een deskundigenberaad over de ESBL-problematiek
in het leven geroepen en adviseerde om de aanpak te kiezen die op dit moment
door ons wordt gerealiseerd, namelijk het verminderen van antibioticagebruik
in de veterinaire sector. Vervolgens was het advies aan de Gezondheidsraad
om precies naar die transmissiekanalen te kijken en te bezien in hoeverre
dat aangrijpingspunten voor beleid met zich kan brengen. Ik denk
dat het RIVM daarbij niet passief, maar behoorlijk actief is geweest. Ik wil
wel een misverstand de wereld uit helpen. De onderzoekster van het RIVM heeft
niet gezegd dat kip niet verhandeld mag worden. Dat is wel gesuggereerd door
degenen die de boodschap kennelijk zo hebben geïnterpreteerd, maar dat
is ten onrechte. Daarom heeft het RIVM nog eens precies gedefinieerd wat het
beoogde te zeggen.
 
 
 
 De heer
 Van Gerven
 SP
 
 Voorzitter. Als een boer of een veehouder naar het ziekenhuis gaat, is
het tegenwoordig alle hens aan dek in het ziekenhuis vanwege de kans op besmetting,
resistente bacteriën en dergelijke. Dat heeft alles te maken met het
intensieve gebruik van antibiotica in de intensieve veehouderij. 5%
van de veeartsen is verantwoordelijk voor 80% van de verspreiding van
de antibiotica, met name bij kippen en varkens. Bij de mens hebben wij gezegd
dat wij de apotheekfunctie en de voorschrijffunctie moeten scheiden. Dat was
niet zonder reden, maar vanwege het eigenbelang, maar bij veeartsen is dat
niet zo. Mijn concrete vraag is of het kabinet ook van mening is dat beide
functies gescheiden moeten worden.
 Dan mijn tweede vraag. De SP heeft gepleit voor instelling van een antibiotica-instantie.
Daarover hebben wij een motie ingediend. Die motie is op verzoek van het kabinet
aangehouden. Wij willen graag weten wat de stand van zaken is.
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 De heer Van Gerven vraagt een heel klein beetje naar de bekende weg. Hij
weet dat hierover een rapport is uitgebracht. Daarin wordt ingegaan op de
vraag of je het voorschrijven en het verstrekken van geneesmiddelen ook in
de diergeneeskundige praktijk van elkaar moet scheiden. Het onderzoek leert
dat die scheiding is toegepast in Denemarken. Daar heeft de heer Van Gerven
in verschillende debatten naar verwezen. Die scheiding heeft daar in eerste
instantie het een en ander opgeleverd, maar later is het gebruik juist extra
toegenomen. Ik vind dus dat wij dit op dit moment niet moeten doen, maar het
is niet zo dat er niets gebeurt. Door dezelfde taskforce onder leiding van
de heer Werner wordt gewerkt aan een diergeneesmiddelenautoriteit die het
voorschrijven en het gebruik van diergeneeskundige middelen gaat registreren,
naast de activiteiten om het gebruik van antibiotica in de veehouderij drastisch
te verminderen. Dan is het helemaal transparant.
 Ik geloof niet dat 5% van alle dierenartsen 80% voorschrijft.
Er is wel een kleine concentratie van praktijken die heel veel voorschrijft.
Daarmee zijn wij in gesprek. Dat zal een substantieel deel moeten uitmaken
van de doelstelling van een reductie van 20% volgend jaar en van 50%
in 2013. Dat is substantieel, maar wij gaan dat doen omdat dit absoluut noodzakelijk
is.
 
 
 
 De heer
 El Fassed
 GroenLinks
 
 Dit is inderdaad niet de eerste keer dat wij hier staan. De ministers
zijn verantwoordelijk voor de voedselkwaliteit en de volksgezondheid. Kunnen
beide ministers duidelijk garanderen dat de volksgezondheid in dezen niet
in het geding is?
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Wij hebben een Voedsel en Waren Autoriteit, die de keuringen uitvoert.
Minister Klink heeft in de eerste ronde van de beantwoording al aangegeven
dat de voedselveiligheid niet in het geding is, maar dat iedereen weet dat
je geen rauw kippenvlees moet eten en beter ook geen rauwe eieren kunt eten.
De keuring is streng. Er wordt geen enkele concessie gedaan op het punt van
voedselveiligheid. Tegelijkertijd zal het gebruik van antibiotica de komende
tijd, zowel veterinair als wellicht ook humaan, worden beperkt.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Veldhoven
 D66
 
 Resistentie is natuurlijk ook voor de D66-fractie een groot punt van zorg.
U hebt mooie doelstellingen opgesteld: 20% reductie in 2011 en 50%
in 2013. Op welke manier gaat u dat handhaven? Wat is de stok achter de deur
bij het werkelijk terugdringen van dit gebruik?
 Er wordt natuurlijk niet alleen in Nederland vlees geproduceerd. Ook vanuit
Europa wordt er geïmporteerd. Uit uw eerdere antwoord heb ik niet kunnen
opmaken of in Europees verband werkelijk gesproken wordt over het terugdringen
van het antibioticagebruik. Spreekt u met uw collega's over een bepaalde norm
en een bepaalde dalende trend in die norm?
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 De stok staat achter de deur bij de sector. Dit is overigens een terechte
vraag. Als je afspreekt dat het volgend jaar 20% minder moet zijn en
50% minder in 2013, moet je ook meetpunten hebben. Je moet ook weten
of er resultaten worden geboekt. Dat spreken wij allemaal af. Als stok achter
de deur is er het wettelijk opleggen van het een en ander, maar het lijkt
mij beter en effectiever als de partners zich daar in de praktijk aan verbinden
en daarmee hun verantwoordelijkheid nemen voor de gezondheid in de veehouderij
zelf maar ook voor de volksgezondheid. Volgende week krijg ik dat advies.
Vervolgens zullen minister Klink en ik de Kamer namens het kabinet zo snel
mogelijk een reactie daarop doen toekomen in combinatie met het advies zelf.
 Spreken wij hierover in Europa? Het antwoord is ja. Het ligt in Europa
op tafel, maar er zijn op dit moment nog geen "Europeesbrede" afspraken gemaakt
over het terugdringen van het gebruik van antibiotica. U en ik verschillen
niet van mening over het feit dat dit nodig is. Mijn inzet zal daar ook op
gericht blijven.
 
 
 
 Mevrouw
 Ouwehand
 PvdD
 
 Onze partij vraagt zich al een poosje af wanneer het voor dit kabinet
genoeg is. Uit de stilte die galmt uit het vak van de PVV, concludeer ik dat
voor het nieuwe, nog in de maak zijnde kabinet kennelijk de afspraak geldt
dat de PVV in elk geval geen spoeddebatten meer gaat aanvragen als de volksgezondheid
in gevaar wordt gebracht door de boeren. Dat constateer ik dan maar even.
 Ik constateer ook dat er vanuit vak-K hardnekkig wordt gezwegen bijvoorbeeld
over de vraag of het waar is dat er nog steeds preventief met antibiotica
wordt gesproeid over de eieren waar de kuikens nog uit moeten kruipen die
binnen zes weken tot kipfilet worden opgepompt. Of de minister heeft geen
idee waarover het gaat of zij houdt dit bewust achter. Ik krijg daar graag
duidelijkheid over.
 Ik sluit af met de vraag wat er is gebeurd met de onderzoekster van het
RIVM die kennelijk het lef had om – naar ik aanneem naar eer en geweten –
het volk te waarschuwen voor de gevaren van het eten van kip. Is haar een
spreekverbod opgelegd? Hoe is dat gegaan?
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Minister Klink en ik delen de zorg van mevrouw Ouwehand over het gebruik
van antibiotica. Dit is echter niet nieuw, want wij hebben dit
al eerder uitvoerig met de Kamer gewisseld. Minister Klink heeft erop gewezen
dat de patiënte is overleden in januari van dit jaar – haar overlijden
is natuurlijk zeer te betreuren – dus nog voor het debat met de Kamer.
Dit zijn de feiten en ik heb er behoefte aan die hier te melden, want wij
moeten de zaken wel in de juiste volgorde plaatsen opdat wij de ontwikkelingen
in het juiste perspectief kunnen beoordelen.
 Op broederijen worden geen verboden antibiotica middelen meer gebruikt.
Mevrouw Ouwehand weet dat en mevrouw Thieme weet het ook. Er zijn nog wel
antibioticamiddelen die curatief mogen worden gebruikt en die worden binnen
de bestaande randvoorwaarden gebruikt.
 
 
 Er is ook nog een vraag gesteld over een spreekverbod.
 
 
 
 Minister
 Klink
 
 Mevrouw de voorzitter. Ik heb zo-even al het antwoord gegeven dat mij
ter hand is gesteld, namelijk dat het RIVM niet heeft gezegd dat kip uit de
schappen zou moeten worden gehaald. Dat is wel gesuggereerd, maar ten onrechte.
Daarom is er een rectificatie uitgegaan.
 
 
 
 Mevrouw
 Snijder-Hazelhoff
 VVD
 
 Wij willen allemaal – zowel de sector als de overheid – dat
het antibioticagebruik wordt teruggedrongen. Daartoe staat er nu een stok
achter de deur, dat stelt de minister terecht. Wij weten echter ook dat bacteriën
steeds veranderen en dat het risico dus aanwezig is dat er in de komende periode
nog meer resistente bacteriën ontstaan. Wordt er onderzoek gedaan naar
de mogelijkheid om die resistente bacteriën met andere antibiotica te
lijf te gaan? Het is natuurlijk een risico voor de komende periode dat wij
niet zo maar van al die resistente bacteriën af zijn nu het antibioticagebruik
wordt teruggedrongen.
 
 
 
 Minister
 Klink
 
 Dit is een van de punten die zullen terugkomen in het advies van de Gezondheidsraad.
Ik ben het ermee eens dat de opbouw van resistentie afhankelijk is van de
aard van de antibiotica die wordt gehanteerd. Dit zal ongetwijfeld een van
de punten van de strategie voor de nabije toekomst zijn.
 Ik ben het er ook mee eens dat die aanpak in feite een Europese aanpak
zou moeten zijn, zowel in de veterinaire als in de humane sfeer. De heer Ormel
wees hier ook al op. Nederland staat er wat dat betreft goed voor. Ik herinner
eraan dat Slovenië dit tot een van de speerpunten van de agenda heeft
gemaakt toen het land voorzitter van de Europese Raad was. Toen bleek Nederland
een voorbeeldland te zijn bij het tegengaan van resistentie. Dit moeten wij
zo houden. In die zin is de combinatie tussen veterinair en humaan ook op
dit terrein weer van buitengewoon groot belang. Ik hoop dat wij op basis van
het advies van de Gezondheidsraad verdere stappen kunnen zetten. In de eerste
plaats door het probleem in kaart te brengen en in de tweede plaats door de
goede strategieën te hanteren. Daarbij is die differentiatie van betekenis.
 
 
 
 De heer
 Dijkgraaf
 SGP
 
 Het is treurig dat wij hier nu moeten staan, maar in de pers zijn ook
geluiden te horen dat wij het niet moeten overdrijven. Een van de hoogleraren
die aan het woord waren, zei dat ESBL een omgevingskiem is die je ook kunt
vinden als je sla test. Ik krijg graag een reactie van de minister op de vraag
of wij overdrijven als wij alleen naar kippenvlees kijken. Moeten wij ook
niet accepteren dat de bacterie in de omgeving voorkomt?
 Ik onderstreep dat er werk wordt gemaakt van het terugdringen van het
gebruik van antibiotica. Ik krijg echter graag nog wat meer informatie over
het registratiesysteem dat relevant is voor de gewenste transparantie. Wanneer
kan dit van start gaan?
 
 
 
 Minister
 Verburg
 
 Ik heb begrip voor de opstelling van de heer Dijkgraaf dat wij ervoor
moeten waken om alles tot een risico te verklaren. Aan de andere kant is het
terugdringen van het gebruik van antibiotica een punt van aandacht en wij
zullen daaraan aandacht blijven besteden. Op zichzelf heeft de heer Dijkgraaf
gelijk dat je ESBL ook op andere producten zou kunnen vinden. Het is dus zaak
om alle hens aan dek te houden en de risico's zo klein mogelijk te maken.
Een leven zonder risico's bestaat echter niet.
 Ik kom op de tweede vraag van de heer Dijkgraaf: wanneer komt er een diergeneesmiddelenautoriteit
en hoe zal die eruitzien? Volgende week krijg ik het advies van de groep die
onder leiding van de heer Werner bezig is om plannen te maken voor een reductie
van het antibioticagebruik van 20% volgend jaar en 50% in 2013.
In dat advies zal zeer waarschijnlijk ook iets staan over de diergeneesmiddelenautoriteit.
In een reactie daarop zullen minister Klink en ik daarover meer zeggen. Dat
zeg ik de heer Dijkgraaf graag toe.