Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en de Wet schadefonds geweldsmisdrijven in verband met de vergoedbaarheid van schade als gevolg van het overlijden of ernstig en blijvend letsel van naasten (28781)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 3874-3883

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-03-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 60, pagina 3874-3883

16-03-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28781Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 16 maart 2005)Pagina 3925-3925
Presentie en opening (woensdag 16 maart 2005)Pagina 3853-3853
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en de Wet schadefonds geweldsmisdrijven in verband met de vergoedbaarheid van schade als gevolg van het overlijden of ernstig en blijvend letsel van naasten (28781)Pagina 3874-3883
Debat over het mogelijk openbaar maken van dossiers van uitgeprocedeerde asielzoekersPagina 3853-3873
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met decentralisatie van de vervangingsuitgaven en van de wachtgelduitgaven (decentralisatie vervangingsuitgaven en wachtgelduitgaven VO) (27744)Pagina 3906-3925
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met het stellen van een inburgeringsvereiste bij het toelaten van bepaalde categorieën vreemdelingen (Wet inburgering in het buitenland) (29700)Pagina 3883-3906
Regeling van werkzaamheden (woensdag 16 maart 2005)Pagina 3874-3874

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 118 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering
en de Wet schadefonds geweldsmisdrijven in verband met de vergoedbaarheid
van schade als gevolg van het overlijden of ernstig en blijvend letsel van
naasten (28781).(Zie vergadering van 23 juni 2004.)De voorzitter:Wij gaan voort met de tweede termijn van de behandeling van het wetsvoorstel
Affectieschade. Het debat is op 23 juni 2004 afgebroken en het lijkt
mij dat wij met grote spoed door moeten gaan met de behandeling van dit wetsvoorstel.De algemene beraadslaging wordt hervat.Mevrouw Joldersma (CDA):Voorzitter. U haalt mij de woorden uit de mond. Waarom zijn wij hier voor
de tweede termijn bij elkaar? Het wordt tijd dat affectieschade nu eindelijk
wettelijk wordt geregeld en dat het leed van naasten en verwanten van het
slachtoffer wordt erkend. Wij hechten dan ook aan een snelle en eenvoudige
uitvoering van deze schaderegeling. Te allen tijde moet worden voorkomen dat
betrokkenen extra lijden door trage procedures, of doordat zij op ingewikkelde
wijze moeten aantonen hoeveel verlies zij hebben geleden en waarom zij voor
schadevergoeding in aanmerking komen.Wij waarderen het dat de minister aan ons verzoek tegemoet is gekomen
om bij AMvB te komen tot een nadere omschrijving van ernstig en blijvend letsel,
maar het is ons niet duidelijk waarom hij die AMvB pas wil opstellen nadat
zich in de praktijk knelpunten hebben voorgedaan. Ik dacht nu juist dat deze
minister de rechterlijke macht zoveel mogelijk wilde ontlasten. Waarom kiest
hij er dan voor dat eerst alle probleemgevallen van affectieschade bij de
rechter aanhangig moeten zijn gemaakt? Daarmee wordt het paard achter de wagen
gespannen. Het staat ook haaks op de doelstelling van het wetsvoorstel, namelijk
dat de wetgever grenzen stelt, zodat de rechtspraktijk zich niet via de jurisprudentie
gaat ontwikkelen.De grote vraag is natuurlijk, wanneer er sprake is van ernstig en blijvend
letsel. Eerst dacht ik dat dit te maken had met de aard van het letsel, maar
toen ik de memorie van toelichting goed had bestudeerd, merkte ik dat het
eigenlijk niet zozeer om de aard van het letsel gaat, maar vooral om de ervaring
van de naaste of verwante van het slachtoffer. In de memorie van toelichting
staat een aantal richtlijnen. Zoals ik die lees, gaat het er daarbij om dat
er sprake moet zijn van ingrijpend verlies voor de naaste,
van verstoring van wezenlijk persoonlijk contact of van verstoring van het
privé-leven door afhankelijkheid van intensieve zorg. Het is mij niet
duidelijk of alle drie elementen zich moeten voordoen. Moeten zij in combinatie
worden gezien, of is beantwoording aan één van de richtlijnen
voldoende om te zeggen: nu is er voor de naaste sprake van ernstig en blijvend
letsel. Als ik de drie richtlijnen uit de memorie van toelichting leg naast
de categorieën die het Verbond van Verzekeraars onderscheidt, zie ik
daartussen een groot verschil. Het Verbond van Verzekeraars onderscheidt vijf
categorieën, waaronder vooral aantoonbaar lichamelijk letsel, het nagenoeg
volledig op hulp en verzorging zijn aangewezen en volledig verlies van communicatiemogelijkheden.
Verder worden er nog een paar objectiveerbare vormen van lichamelijk letsel
genoemd, zoals derdegraads brandwonden en ernstige lidtekening in gelaat en
hals.Als ik naast elkaar leg wat het Verbond van Verzekeraars wil en wat ik
in de memorie van toelichting lees, zie ik daartussen dus een groot verschil.
In mijn eerste termijn heb ik al het voorbeeld genoemd van een naaste of verwant
van het slachtoffer die door toedoen van een derde niet meer kan autorijden
of fietsen. Komt deze persoon nu in aanmerking voor vergoeding van affectieschade?
Als ik dit geval toets aan de criteria in de memorie van toelichting, zeg
ik: ja, in dit geval zou de affectieschade misschien wel kunnen worden toegekend,
want de naaste ervaart een en ander als een ernstige ingreep in zijn persoonlijke
leven. Hij ziet het als een ingrijpend verlies en dan zou ik denken dat er
sprake is van affectieschade. Als ik dit geval toets aan de categorieën
van het Verbond van Verzekeraars, is de conclusie ook heel duidelijk, want
dan komt de naaste verwante absoluut niet voor vergoeding in aanmerking.Als onduidelijk blijft wat wij moeten verstaan onder "blijvend en ernstig
letsel", en de verwant het hem aangedane leed uitentreuren moet aantonen,
zijn wij niet goed bezig met het wetsvoorstel inzake affectieschade, want
wij willen de zaak nu juist op een goede en eenvoudige manier regelen, zonder
dat de verwant zijn leed moet aantonen. Volgens mijn fractie is het ook niet
juist dat de betrokkenen de memorie van toelichting en de Handelingen letter
voor letter moet gaan spellen om precies te begrijpen wat onder ernstig en
blijvend letsel moet worden verstaan. Voor alle duidelijkheid: wij zijn er
niet op uit om net zoals het Verbond van Verzekeraars te zeggen dat je het
allemaal moet definiëren in objectiveerbare categorieën van lichamelijk
of psychisch letsel in termen van vastomlijnde ziektebeelden, maar wij vinden
wel dat het voor iedereen duidelijk moet zijn hoe je die richtlijnen in de
memorie van toelichting moet lezen. Waarom kunnen die niet gewoon helder geformuleerd
in een AMvB worden vastgelegd?Een ander onderwerp dat in dit debat over affectieschade een rol is gaan
spelen, is de hele discussie over het bredere aansprakelijkheidsrecht. Centraal
staat met name de vraag wat je nu doet met iemand die de verzorging op zich
gaat nemen van een naaste of verwante die ernstig lichamelijk of psychisch
letsel heeft gekregen en daardoor uitgebreid en intensief verzorgd moet worden.
Wij zijn nogal verbaasd over het verzoek van de minister. Hij vraagt ons eigenlijk
om hier in tweede termijn uitsluitsel te geven over de vraag of het wenselijk
is om in dat geval tot een betere regeling van de inkomensschade te komen.
Waarom wil de minister een dusdanig ingewikkeld onderwerp nu aan het einde
van het debat over affectieschade bespreken? Wij vinden dat een dergelijk
onderwerp uitgebreide bespreking en voorbereiding verdient. Wij staan op zichzelf
sympathiek tegenover het idee om na te denken over een vergoeding van de materiële
inkomensschade van de verplegende naaste of verwante, want zijn of haar leven
heeft natuurlijk inderdaad een andere wending gekregen door wat het slachtoffer
is aangedaan.De heer Luchtenveld (VVD):Is het mevrouw Joldersma ontgaan dat deze kwestie ook al in eerste termijn
nadrukkelijk onder de aandacht is gebracht en dat de brief van de minister
van 8 december dateert? Er is dus ruim voldoende tijd geweest om daar
nader beraad over te voeren.Mevrouw Joldersma (CDA):Misschien is het u ontgaan dat wij hier het wetsvoorstel affectieschade
bespreken in tweede termijn, waarvan wij hebben gezegd dat het moet worden
afgerond. In eerste termijn heeft deze minister aangegeven dat wij hier van
alles kunnen bijhalen en dat wij deze discussie in al haar facetten kunnen
voeren, maar dat het hier wel degelijk gaat om het wetsvoorstel
affectieschade. In eerste termijn was ik dat zeker met de minister eens. Dat
wil niet zeggen dat ik al die andere vraagstukken niet wil behandelen. Alleen
moeten wij dat niet hier doen, aan het slot van het debat over affectieschade.
Affectieschade is immateriële schade en het vraagstuk van de inkomensschade
betreft materiële schade. Dat is dus een heel ander vraagstuk. Het is
heel belangrijk en wij moeten er goed over nadenken, maar wij moeten het niet
hier in een paar minuten willen afdoen.De heer Luchtenveld (VVD):Mijn beleving is toch dat wij juist na de eerste termijn hebben gezegd:
laten wij nu wat tijd nemen voor een nadere brief van de minister en laten
wij dan het debat in tweede termijn voeren. De minister vraagt ons vandaag
alleen om signalen af te geven. Hij geeft ook aan dat hij overleg met heel
veel derden en instanties moet voeren, voordat hij tot een afzonderlijk wetsvoorstel
zou kunnen komen. Het gaat mij echt te ver dat wij vandaag de discussie die
wij toen juist hebben opgeschort, niet zouden kunnen voeren met elkaar.Mevrouw Joldersma (CDA):De vraag is in welke mate wij deze discussie hier moeten voeren. Ik attendeer
de minister op het feit dat hij in zijn eerste termijn heeft aangegeven dat
wij hier het wetsvoorstel affectieschade bespreken en dat hij zelf vervolgens
met een brief komt, waarin hij ons vraagt om in tweede termijn breder te spreken
dan alleen de affectieschade. Begrijp mij goed: ik vind het onderwerp heel
belangrijk, alleen acht ik het een onderwerp dat je van alle kanten goed moet
gaan bekijken, want het gaat over inkomensschade van mensen die gaan zorgen
voor bijvoorbeeld een kind dat slachtoffer is geworden door toedoen van iemand
anders. Hoe verhoudt zich dat tot wat wij nu al hebben geregeld in een dergelijke
situatie met zorgkosten? Hoe verhoudt zich dat tot de AWBZ? Van welke inkomensschade
ga je uit? Van het inkomen dat de persoon nu heeft of van het carrièreperspectief
in de toekomst? Dat zijn heel veel vragen. De heer Wolfsen heeft in zijn eerste
termijn aangegeven dat wij de discussie eens moeten voeren over de vraag wie
er nu direct benadeelden zijn en wie indirect benadeelden. Hoe verhoudt het
vraagstuk van de indirect benadeelden en direct benadeelden zich tot de discussie
over inkomensschade? Dat zijn heel interessante vragen die absoluut de aandacht
verdienen, maar je kunt ze niet in een paar minuten hier in een tweede termijn
afdoen.De heer Wolfsen (PvdA):Ik heb even een korte vraag. Waar staat mevrouw Joldersma dan? Ik vind
het juist ontzettend constructief van de minister dat hij in reactie op onze
eerste termijn zegt: ik sta sympathiek tegenover die gedachte, laat de Kamer
zich daar eens over uitspreken, dan ga ik daar verder mee aan de slag. Dat
vind ik als medewetgever ontzettend goed en constructief. Daarmee schuif je
de discussie inderdaad naar voren. Dat is prima. Dat vind ik ook heel goed.
Wij moeten die discussie zorgvuldig voeren, maar ik zou graag meer van mevrouw
Joldersma horen vandaag dan allen dat zij het een interessante kwestie vindt.
Vindt u, mevrouw Joldersma, nu wel of niet dat mensen die loon derven omdat
zij een aangereden zus of kind verplegen, dat loon moeten kunnen verhalen
op de verzekeraar? Ja of nee? Staat u in principe sympathiek tegenover die
gedachte of niet? Dat is eigenlijk de vraag van de minister.Mevrouw Joldersma (CDA):Ik sta sympathiek tegenover die gedachte, maar ik plaats er zeer veel
kanttekeningen bij, want er zitten vele haken en ogen aan. Wij moeten het
dan hebben over zaken als de claimcultuur. Ook moeten wij de groep van de
kring van gerechtigden goed omschrijven, wie hiervoor in aanmerking komen
en wat blijvend letsel is. Bij dit vraagstuk zijn nog meer van dat soort discussiepunten
aan de orde. Daarom stel ik voor om niet vandaag te beslissen dat er een wetsvoorstel
komt, maar om hier eerst uitgebreid over van gedachten te wisselen met de
minister, zeker in het licht van de discussie over direct en indirect benadeelden.De heer Wolfsen (PvdA):Wat moet de minister na vandaag dan doen? Moet hij een wetsvoorstel voorbereiden
of er een nota over schrijven? Ik suggereer dat hij een wetsvoorstel voorbereidt.
Dat ga ik straks voorstellen. Het mag ook beginnen met een nota. Hij vraagt
alleen wel iets aan ons, dus u moet discussiëren op basis van iets.Mevrouw Joldersma (CDA):Ik ben absoluut met u van mening dat wij ergens over moeten discussiëren
en hier niet in het wilde weg over moeten praten. Ik zou de minister voorstellen
om te wachten met het wetsvoorstel en om zijn ideeën waar ik in beginsel
sympathiek tegenover sta, nader uit te werken met het oog op onze benadering
van de gebruikelijke zorg en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. Ik zou
voorstellen dit te plaatsen in de discussie over aansprakelijkheidsrecht,
direct benadeelden en indirect benadeelden. Laten wij daar een overleg over
voeren en op basis daarvan nagaan wat dat betekent voor de wetgeving.De heer Wolfsen (PvdA):Voorzitter. Laat ik eens beginnen met een royaal woord van dank aan de
minister omdat hij zo ontzettend royaal en constructief heeft gereageerd op
de inbreng van de Kamer in de eerste termijn. Wij hebben in de eerste termijn
uitvoerig over de context van het wetsvoorstel gesproken. Misschien hebben
wij zelfs wel te ruime marges genomen. De minister reageert daar in ieder
geval uitstekend op en daarvoor ben ik hem en de mensen die hem hierover adviseren
zeer veel dank verschuldigd.De minister onderkent juist het probleem waarover wij het net hadden,
namelijk het probleem dat het inkomen wegvalt van mensen die besluiten om
de zorg op zich te nemen voor een directe naaste die bijvoorbeeld in het verkeer
wordt aangereden. De minister wil proberen om voor die mensen voorzieningen
te treffen. Dat vind ik ontzettend goed, al moeten wij dat wel op een later
tijdstip doen.Vorige keer hebben wij om een hardheidsclausule gevraagd. Die is er nu.
Ik vind het goed dat de kring wordt beperkt tot het gezin of tot de persoon
met wie iemand samenleeft. De minister zegt dat mensen die een soortgelijke
affectieve relatie onderhouden, zoals twee broers of twee zussen die heel
hun leven hebben samengewoond, ook voor een dergelijke vergoeding in aanmerking
moeten komen. Ik vind het goed dat de minister die opening biedt,
zij het dat ik het met hem eens ben dat er terughoudend mee moet worden omgegaan.Ik dacht dat meerderjarige, nog thuiswonende of adoptieve kinderen niet
voor een dergelijke vergoeding in aanmerking kwamen, maar dat blijkt op een
misverstand te hebben berust. Gelukkig is dat uit de wereld geholpen.De minister zegt dat het heel veel keer € 10.000 kost als er
heel veel naasten zijn. Als iemand uit een zeer groot gezin komt, kun je heel
vaak € 10.000 moeten betalen. Daaraan wil de minister paal en perk
stellen. Wil hij vandaag iets meer duidelijkheid geven over de bedragen die
hij denkt op te nemen in de Algemene maatregel van bestuur die nog moet worden
voorbereid? Voordat wij akkoord gaan of moeten gaan met dit wetsvoorstel,
moeten wij namelijk weten met welk type uitvoeringsmaatregelen wij instemmen.Is de minister voornemens om in de Algemene maatregel van bestuur variatie
in het type relatie aan te brengen? Eerlijk gezegd, kan ik mij dat voorstellen.
Het verlies van een kind is toch anders dan het verlies van een negentigjarige
moeder of vader, hoewel het ontzettend lastig is om daarover te discussiëren.
Toch kan ik mij hier iets bij voorstellen. Is de minister voornemens om dit
te gaan doen? Hoe wordt de Kamer betrokken bij de opstelling van de Algemene
maatregel van bestuur?Op zichzelf lijkt het erop dat de minister zegt dat iemand altijd recht
heeft op € 10.000, maar in de memorie van toelichting staat dat
in sommige schrijnende gevallen naar boven moet kunnen worden afgeweken. Dat
staat niet in de wet. Toen ik dat las, ging ik dus weer twijfelen. Gaat de
minister dit bij Algemene maatregel van bestuur regelen? Hoe moet ik de memorie
van toelichting interpreteren? Ik krijg graag meer duidelijkheid over de contouren
van de AMvB, zodat dit probleem ook uit de wereld wordt geholpen.Ik heb tijdens de vorige discussie over dit onderwerp gesproken over het
kunnen verkrijgen van een verklaring voor recht. Mensen die geen geld willen
hebben, maar wel zeker willen weten of iemand aansprakelijk is voor de dood
van een naaste, moeten ook kunnen procederen. Het wetsvoorstel voorziet inderdaad
voor een groot deel al in dat probleem. Iemand kan recht hebben op € 10.000,
maar de vordering beperken tot een symbolisch bedrag van € 1 en
wel procederen.Op bladzijde 9 van de brief van de minister staat: "Het oordeel dat een
zuiver emotioneel belang om te willen weten wie er verantwoordelijk en aansprakelijk
is voor de dood van een verwant onvoldoende is, volgt dan ook niet dwingend
uit artikel 3.303 van het Burgerlijk Wetboek. Het ligt dan ook meer op de
weg van de rechter dan op die van de wetgever om, indien wenselijk, tegemoet
te komen aan de wens van de PvdA-fractie om te bewerkstelligen dat zuiver
emotionele belangen rechtens te respecteren belangen worden." Enerzijds ben
ik het daarmee eens. Anderzijds is het de taak van de wetgever om helderheid
te verschaffen als iets onduidelijk is. Wij kunnen moeilijk de leden van de
Hoge Raad bellen met de vraag of zij de wet op een bepaalde manier willen
uitleggen, of bij de voordracht van leden van de Hoge Raad vragen hoe zij
deze wet zullen uitleggen en hen alleen benoemen als zij de wet zo uitleggen
als wij willen. Dit is een keuze voor de wetgever, of wij dat nu willen of
niet. Als de minister er anders over denkt, hoe bewerkstelligen wij dan dat
de wet zo wordt uitgelegd als wij willen? Ik kan mij voorstellen dat de minister
dat wil bespreken bij de behandeling van het wetsvoorstel over de verhaalbaarheid
van inkomensschade.Als iemand de verpleging of verzorging van een directe verwant op zich
neemt, bijvoorbeeld een moeder die haar aangereden kind gaat verzorgen, geldt
nu nog de strenge eis dat je dat alleen kunt verhalen als je professionele
hulp uitspaart. De minister wil dit verbreden, als de Kamer het wenselijk
vindt. Wij willen de minister een stevige Kameruitspraak meegeven, zodat hij
weet waar de Kamer staat en dat kan uitwerken in een wetsvoorstel. Ik dien
dan ook de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat bij overlijden en ernstig letsel de positie van directe
naasten en werkgevers te beperkt is waar het gaat om het kunnen verhalen van
bijvoorbeeld inkomens- en andere schade die direct is toe te rekenen aan de
schade veroorzakende gebeurtenis;gelezen de reactie van de minister van Justitie in zijn brief van 8 december
2004;verzoekt de regering, wetgeving in voorbereiding te nemen waardoor directe
naasten en werkgevers de door hen geleden inkomens- en andere schade beter
dan nu kunnen verhalen op de veroorzaker,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Wolfsen en Luchtenveld. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10(28781).Ik maak van de gelegenheid gebruik te melden dat de heer Eerdmans en de
heer Dittrich niet zullen deelnemen aan de tweede termijn van dit debat wegens
verplichtingen elders. Zij hebben wel deelgenomen aan de eerste termijn van
dit debat.De heer Wolfsen (PvdA):Wie is direct benadeelde en wie is indirect benadeelde? Wij hebben gesproken
over de schokschade. Als je ziet dat je kind wordt overreden, ben je direct
benadeelde en kun je dus schokschade verhalen. Ik dacht dat dat niet zou kunnen
als je het hoort, omdat je dan indirect benadeelde bent. De minister wijst
er terecht op dat het arrest van de Hoge Raad gaat over iedereen die een bijzondere
affectieve relatie heeft met het slachtoffer en de gebeurtenis waarneemt.
"Waarnemen" duidt op iedere vorm van zintuiglijke waarneming, dus kan ook
"horen" betekenen. Hierover is tussen ons al veel discussie en de minister
zegt niet te weten hoe het precies moet worden uitgelegd. Moet de Kamer dan
als wetgever niet helderheid verschaffen? Er moet duidelijk in de wet staan
dat de geleden schokschade, die je lijdt als je ernstig in psychische problemen
komt, moet kunnen worden verhaald, ook als je later hoort dat je kind is aangereden.
Dat lijkt mij ook de voorspelbaarheid van wat men kan claimen ten goede komen.
Dan weten ook de verzekeringsmaatschappijen beter waar zij aan toe zijn. Ik
verzoek de minister deze ingewikkelde juridische problematiek
te betrekken bij het wetsvoorstel dat hij op ons verzoek gaat voorbereiden.
Wellicht komt hij ter voorbereiding eerst met een nota, waarin dit wordt uitgewerkt.
Wij moeten bezien of dat de snelheid ten goede komt.De voorzitter:Ik maak van de gelegenheid gebruik te melden dat de heer Eerdmans en de
heer Dittrich niet zullen deelnemen aan de tweede termijn van dit debat wegens
verplichtingen elders. Zij hebben wel deelgenomen aan de eerste termijn van
dit debat.De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Ik sluit aan bij het hetgeen u net hebt meegedeeld. Het is
jammer dat wij in een zo beperkte samenstelling, met slechts drie woordvoerders,
aan het tweede deel van dit debat deelnemen, terwijl er belangrijke nieuwe
informatie is en de minister uitvoerig antwoord heeft gegeven. Niettemin vertegenwoordigen
deze deelnemers een Kamermeerderheid.Mijn fractie heeft er in ieder geval behoefte aan de minister uitvoerig
te danken voor hetgeen hij nog aan de Kamer heeft doen weten naar aanleiding
van de inbreng in de eerste termijn. In het interruptiedebatje met mevrouw
Joldersma heb ik laten weten dat wij het goed vinden dat de minister de Kamer
uitnodigt om te laten weten of wij de richting wensen die de heer Wolfsen
voorstelde. Wij hebben diens inbreng in de eerste termijn al gesteund. Uit
onze medeondertekening van de motie blijkt dat wij die weg op willen.In de passage op bladzijde 6 van de brief verzoekt de minister de Kamer
nadrukkelijk haar gevoelen te laten weten, zodat de minister wetgeving kan
voorbereiden, uiteraard zorgvuldig en uiteraard in overleg met allerlei betrokken
organisaties: het Verbond van Verzekeraars, LSA, ANWB, Slachtofferhulp Nederland,
et cetera. Dit lijkt ons een goede zaak, maar ik ben van mening dat wij dit
signaal vandaag of de komende week bij de stemmingen heel helder moeten geven.
Vandaar dat wij de motie van de heer Wolfsen mede hebben ondertekend. Ik kom op een aantal andere punten die in dit debat een rol hebben gespeeld.
Wij zijn blij dat minister heeft voorzien in een hardheidsclausule door middel
van een nota van wijziging. Deze clausule biedt de mogelijkheid tegemoet te
komen aan die gevallen waarin men niet expliciet is genoemd in artikel 107,
lid 2, van het Burgerlijk Wetboek, zoals het wetsvoorstel zal gaan luiden,
maar waarin men toch door middel van de hardheidsclausule voor een vergoeding
in aanmerking kan komen.Ook bij onze fractie bestaat de vraag of het bij schokschade altijd moet
gaan om het rechtstreeks gezien hebben. In de eerste termijn hebben wij erover
gediscussieerd of het achteraf zien van televisiebeelden ook daaronder kan
vallen. Onze fractie is van mening dat inderdaad is te overwegen daarin wat
meer duidelijkheid te scheppen. Ook al ziet men de gebeurtenis niet voor eigen
ogen plaatsvinden, moet ook de mededeling van een zeer ernstig ongeval, waarbij
iemand ernstig blijvend letsel oploopt of zelfs overlijdt, iemand voor schadevergoeding
in aanmerking kunnen laten komen. Het is al een belangrijke stap voorwaarts
als het wetsvoorstel er komt waarover wij zojuist de motie hebben ingediend,
namelijk dat wij in ieder geval inkomensschade daarin kunnen onderbrengen
als men de verzorging van een partner of een kind op zich neemt. Niettemin,
de afbakening van het begrip "schokschade" blijft ook bij ons een punt van
aandacht.Een ander punt van aandacht blijft bij ons het maximeren op een weliswaar
te indexeren bedrag van bijvoorbeeld € 10.000. De vraag is of gevallen
denkbaar zijn, waarin deze € 10.000 niet toereikend is. In de eerste
termijn heb ik al de vraag opgeworpen of wij het niet mogelijk moeten maken
dat men, weliswaar met het leveren van bewijs, bij de rechter alsnog een hoger
bedrag bedingt. Moet het echt gaan om een bij algemene maatregel van bestuur
te beperken bedrag, waarbij men geen hogere affectieschade kan claimen?Wij willen meer ruimte bieden. De heer Wolfsen wees op de memorie van
toelichting die deze ruimte ook lijkt te bieden. Daarom aarzel ik of dit verzoek
in de vorm van een motie zal indienen. Als bijvoorbeeld in een eenoudergezin
het enige kind wordt doodgereden, kan men zich voorstellen dat € 10.000
een bedrag is waarover men kan zeggen dat in redelijkheid de affectieschade
zo veel groter is dat een hoger bedrag zeer goed te rechtvaardigen is. Uiteraard
blijft dit een moeilijke afweging. Ook het leeftijdscriterium is een moeilijk
probleem, maar de vraag is of deze vrijheid bestaat. Kan de rechter van het
genoemde bedrag afwijken en zo ja, onder welke omstandigheden? Welke ruimte
laten op dit punt de memorie van toelichting en de algemene maatregel van
bestuur? Ik vraag daarop een reactie van de minister en ik vraag verlof uitsluitend
over dit punt eventueel in een korte derde termijn een motie in te dienen.De voorzitter:Gelet op het beschikbare tijd denk ik niet dat er nog een derde termijn
zal zijn, dus is het misschien beter om de motie maar meteen in te dienen
en de minister erop te laten reageren. U kunt haar dan altijd nog intrekken.De heer Luchtenveld (VVD):Akkoord, voorzitter. Dan dien ik twee moties in. Bij de eerste gaat het
om de hoogte van de tegemoetkoming uit het Schadefonds Geweldsmisdrijven,
nu gemaximeerd op € 9100, en de hoogte van de maximale vergoeding
voor affectieschade, waarbij er wordt gedacht aan een bedrag van € 10.000.
Wij zouden het goed vinden om deze vergoedingen gelijk te trekken en in beide
gevallen het maximum op € 10.000 te bepalen, geïndexeerd. De
tweede motie is de motie die ik eventueel in derde termijn zou hebben ingediend.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat wetsvoorstel 28781 onder meer voorziet in een vergoeding
van "affectieschade" aan een bij wet beperkte kring van naasten van een slachtoffer;Luchtenveldoverwegende dat er een voornemen is om deze vergoeding te maximeren op
een te indexeren bedrag van € 10.000 per gerechtigde;voorts overwegende dat het Schadefonds Geweldsmisdrijven een geïndexeerde
maximumtegemoetkoming van € 9100 kent;verzoekt de regering, te bevorderen dat het geïndexeerde maximale
bedrag van de tegemoetkoming per gerechtigde in het Schadefonds Geweldsmisdrijven
op hetzelfde niveau wordt gesteld als het in de nieuwe AMvB op te nemen maximumbedrag
van € 10.000 (geïndexeerd) per gerechtigde voor vergoeding
van affectieschade,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Luchtenveld en Wolfsen. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11(28781).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat wetsvoorstel 28781 onder meer voorziet in een vergoeding
van "affectieschade" aan een bij wet beperkte kring van naasten van een slachtoffer;overwegende dat er een voornemen is om deze vergoeding te maximeren op
een te indexeren bedrag van € 10.000 per gerechtigde;overwegende dat het wenselijk is, gerechtigden toe te laten, het bewijs
te leveren dat in hun specifieke geval de vergoeding van affectieschade op
een hoger bedrag dient te worden vastgesteld;verzoekt de regering, bij het opstellen van de algemene maatregel van
bestuur met deze uitspraak van de Kamer rekening te houden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Luchtenveld. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12(28781).De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Donner:Voorzitter. Ik dank de leden hartelijk voor hun complimenten en lof voor
de brief. Het is inderdaad lange tijd geleden dat wij hierover in de eerste
keer gesproken hebben en het is goed dat wij het nu afmaken. Het was zinvol
om enige tijd te nemen voor de brief. De complimenten zijn via mij ook gericht
aan de schrijver van de brief. Ik kan u mededelen dat de schrijver inmiddels
benoemd is tot hoogleraar. Ik heb wel kans gezien om hem te contracteren om
ook bij het departement werkzaam te blijven. Dan weet u tegen welke kwaliteit
u moet oppraten.Mevrouw Joldersma heeft gevraagd waarom wat in de memorie van toelichting
staat over het begrip "ernstig en blijvend letsel", niet onmiddellijk vertaald
kan worden in een algemene maatregel van bestuur. Nogmaals, er is geen onduidelijkheid.
Er is wél onduidelijkheid mogelijk ten aanzien van de vraag of de richtlijnen
die de Bond van verzekeraars nu hanteren, geldig blijven. Voor zover die niet
kloppen met de lijn in de memorie van toelichting, zal er een andere praktijk
ontwikkeld worden. Dat is duidelijk. Mocht blijken dat dit niet zo is, dan
kan dat aanleiding zijn om een AMvB uit te vaardigen. De memorie van toelichting
vormt een uitleg van het begrip zoals dat is gegeven in het wetsvoorstel.
Dat is doorgaans de strekking van een memorie van toelichting. Zo wordt dat
ook door de rechter gebruikt. Het omzetten in een AMvB van hetgeen in de memorie
van toelichting staat, verheldert een en ander niet noodzakelijkerwijs. Het
schept doorgaans meer grensgevallen die nu niet te voorzien zijn. Ik ben dan
ook geneigd om eerst te kijken hoe de rechtsontwikkeling verloopt. Nogmaals,
het betekent niet dat alle zaken naar de rechter moeten zolang er geen AMvB
is. Ook op dat punt heeft de praktijk houvast aan de memorie van toelichting.
Als wij nu hals over kop een AMvB maken, moeten wij die vermoedelijk straks
weer aanpassen aan de rechtspraktijk. Het is een kwestie van zinvol omgaan
met wetgeving.Mevrouw Joldersma (CDA):Het duurt een hele tijd voordat dit soort zaken bij de rechter belanden
en er een uitspraak komt. Als wij daarop moeten wachten, zal het wel heel
lang duren voordat er een AMvB komt. Kan de minister mij duidelijk maken wat er precies verstaat wordt onder
"ernstig letsel en blijvend letsel"? Het is mij pas na de tweede termijn duidelijk
geworden dat er een heel duidelijk verschil zit in de definitie. In de memorie
van toelichting staat dat het over objectiveerbaar letsel gaat, terwijl het
aan de andere kant gaat om het beleven van het verlies door de naasten en
verwanten. Ik zie daarin een heel groot verschil. Ik vind de memorie van toelichting
in dezen ook niet helder.Minister Donner:Ik zal nu niet proberen om verbaal weer iets toe te voegen aan wat er
al staat. U geeft zelf al aan, mevrouw Joldersma, dat het na lezing duidelijk
geworden is. In die zin biedt de memorie van toelichting steun op dat punt.
Maar ook als dat niet het geval is, moet eerst in de praktijk blijken waar
de onduidelijkheden zitten. Die los ik niet op door nu bij AMvB een theoretische
slag in de lucht te slaan over de mogelijke knelpunten. Het aansprakelijkheidsrecht
maakt een duidelijke ontwikkeling door. Dat blijkt onder andere uit de discussie
over de inkomensschade en uit andere aspecten die zich op dit terrein voordoen,
zoals de afbakening van de shockschade. Dat los ik niet noodzakelijkerwijs
op door regels op dit terrein te geven. Mocht de praktijk een richting uitgaan
die niet strookt met de uitleg die wij willen geven aan de wetgeving, dan
is het moment aangebroken om in te grijpen. Nogmaals, de praktijk is het criterium.
Dat is de aard van wetgeving en zeker van burgerlijke wetgeving op dit terrein.
Mevrouw Joldersma en ik zijn het op dat punt dus niet fundamenteel oneens.
De vraag of er eventueel op schrift onduidelijkheden bestaan, is een andere
dan die of er in de praktijk en in de werking van de rechtsorde onduidelijkheden
zullen ontstaan. Die blijken veel eerder dan de eerste uitspraken van de rechter.
Die blijken op een gegeven moment uit de praktijk omdat men bij verzekeraars
op onwil stuit om bepaalde punten te vergoeden vanwege de uitleg die men geeft
aan het begrip affectieschade. Daar kan men in eerste instantie met de toelichting
in de hand de vragen aan de orde stellen. Dat verandert niet als ik het bij
AMvB doe, want ook die AMvB zal eerst uitgelegd moeten worden in dezelfde
 procedures. Op dat punt is het geen winst.Mevrouw Joldersma (CDA):U hebt het mis als u denkt dat de memorie van toelichting helder was.
Die was voor mij juist onduidelijk. Ik heb aangegeven waar voor mij het dilemma
zit: gaan wij uit van hoe het door de naaste wordt ervaren of van de objectiveerbaarheid
van het letsel, zoals ook bij de letselschade het geval is? Mij is dat volstrekt
onduidelijk.Minister Donner:Daarover zal duidelijkheid geschapen worden op het moment van hanteren
van wetgeving. Ik los dit dilemma niet op met een AMvB. De AMvB zal ook binnen
de grenzen van de wet moeten werken.Mevrouw Joldersma (CDA):Ik begrijp dat de minister niet met een AMvB komt. Dan vraag ik hem om
een jaar nadat het wetsvoorstel is ingevoerd te evalueren wat het heeft opgeleverd
inzake de affectieschade en om wat voor soort gevallen het gaat. Als de minister
die duidelijkheid niet vooraf kan geven, kan hij dat misschien na een jaar
wel doen.Minister Donner:Misschien kan dat al eerder, misschien na een halfjaar als blijkt dat
er onduidelijkheden zijn bij het in de praktijk omzetten van de regel. We
kunnen ook na een jaar bekijken in hoeverre het wetsvoorstel werkt en of er
onduidelijkheden in de praktijk zijn. Zoals uit de memorie van toelichting
blijkt, gaat het begrip "ernstig en blijvend letsel" uit van beide punten
die mevrouw Joldersma heeft genoemd en het letsel van het slachtoffer moet
tot op zekere hoogte objectiveerbaar zijn, en de gevolgen voor het leven van
de naaste kunnen verschillend zijn en meer of minder nopen tot herinrichting
van dat leven. Die nuancering zit er wel degelijk in. Onduidelijkheid op dit
terrein zal er tot op zekere hoogte in de rechtsontwikkeling zijn, zeker in
eerste instantie. Ik meen dat de categorieën en voorbeelden die in de
memorie van toelichting gegeven zijn een oriëntatie bieden. Die zijn
echter niet limitatief. Nogmaals, het lijkt mij het beste om na een jaar te
evalueren wat de praktijk doet met de wetgeving.Er is onduidelijkheid over mijn vraag in de brief over een eventueel wetsvoorstel
inkomensschade. Ik heb die vraag opgeworpen om de mening van de Kamer daarover
te polsen. Ik heb de argumenten ervoor aangegeven, maar daarmee heb ik niet
willen aangeven, onmiddellijk een wetsvoorstel of een nota op te willen stellen.
Dat zal afhangen van de vragen op dit terrein. Ik sla de stap van consultatie
van andere groepen niet over. Daarvoor is de vraag relevant of het zinvol
is om eerst een brief aan de Kamer te sturen waarin de materie en de eventuele
keuzes uiteen worden gezet. Als het voor mij duidelijk is welke keuzes er
gemaakt moeten worden, behoud ik mij het recht voor om rechtstreeks met een
wetsvoorstel te komen.Mevrouw Joldersma (CDA):Wij stellen het op prijs als u verslag doet van uw consultatie van allerlei
organisaties. Een brief na de consultatieronde kan voor de Kamer aanleiding
zijn om daarover te willen spreken of voor de minister om direct door te gaan
met het wetsvoorstel.Minister Donner:Dat hangt even af van de motie waarin om de voorbereiding van een wetsvoorstel
wordt gevraagd. Ik leg dat als volgt uit: als de consultatie aanleiding geeft
tot punten waarvan het mij wenselijk lijkt dat daarover wordt gesproken voordat
geïnvesteerd wordt in de ontwikkeling van een wetstekst, volg ik die
lijn. Als daar geen aanleiding voor is, is het beter om zo snel mogelijk door
te gaan. In de toelichting op de motie wordt ook aangegeven dat dit op zichzelf
wenselijk is. Vermoedelijk in de toelichting op de begroting zal ik aangeven
op welke wijze ik de Kamer zal inlichten over het resultaat van de consultatie.De heer Wolfsen (PvdA):Voor de Handelingen: zo mag de minister de motie opvatten. Ik vind dat
uitstekend.De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Het gaat mij niet om het extra produceren van papier of het
oplopen van vertraging. Wij hebben eigenlijk wel haast met deze wetgeving.
De brief van 8 december is al een belangrijk document. Als er nog opmerkingen
van bijvoorbeeld de verzekeraars bijkomen, kan dat voldoende basis zijn voor
een overleg, mocht daaraan behoefte bestaan. Als die behoefte er niet is,
is een wetsvoorstel ook prima.Minister Donner:Wij zijn het op dit punt eens. Ook mevrouw Joldersma geeft aan dat er
geconsulteerd moet worden. Ik zie wel degelijk risico's en andere aspecten
die daaraan verbonden zijn, ook onder de constatering dat dit al gedeeltelijk
onder de AWBZ valt. Een regeling in het kader van het aansprakelijkheidsrecht
betekent altijd overheveling naar particuliere polissen in plaats van generale
compensatie via de AWBZ. Dat heeft maatschappelijke gevolgen.De heer Wolfsen deed enkele constateringen over de hardheidsclausule.
Hij heeft in het kader van de AMvB gevraagd aan welke aantallen ik denk. Ik
vind drie of vier een redelijke kring. De vraag of in de AMvB variatie kan
worden aangebracht, beantwoord ik bevestigend. Het gaat om een bedrag of om
bedragen. Daarbij kan rekening worden gehouden met de aard van de relatie.
De AMvB kan differentiëren, maar de rechter niet. Anders binden wij de
kat weer op het spek en kunnen wij deze wetgeving net zo goed niet tot stand
brengen. Het is wel aan de rechter om te vragen onder welke aard een relatie
valt, als daarin differentiatie wordt aangebracht.De heer Wolfsen is ingegaan op de respectieve rol van rechter en wetgever
met betrekking tot de vraag of zuiver emotioneel belang een in rechte te beschermen
belang is. Het gaat om personen die gehoor willen krijgen voor hun leed. Als
het puur en alleen gaat om het gehoor krijgen voor leed, dan is dat geen belang,
aldus de Hoge Raad. Als het een onderdeel is van het verwerken van het proces,
kan dat een belang zijn. De wetgever hoeft die duidelijkheid niet te scheppen.
Het is primair aan de rechter daarover in dat concrete geval te beslissen.
In het algemeen ben ik het met de heer Wolfsen eens dat de wetgever altijd
de mogelijkheid heeft om te oriënteren in welke richting men meent dat
de rechtsontwikkeling behoort te gaan. Zeker op dit terrein kom je met regelgeving
niet veel verder dan de conclusie dat het in ieder geval maatwerk is. Daarom
lijkt mij de voorgestelde regeling adequaat.De heer Wolfsen (PvdA):Ik ben het in grote lijnen eens met de minister. Gesteld
dat er discussie is over de vraag of er al dan niet een medische kunstfout
is gemaakt in een ziekenhuis, ouders willen geen geld, maar zij willen wel
weten wie voor die fout aansprakelijk is. Zij willen geen gehoor voor hun
emoties, maar zij willen alleen maar weten wie aansprakelijk is voor bijvoorbeeld
de dood van hun kind. Kan in de visie van de minister in de huidige wetgeving
iemand al dan niet procederen over de vraag wie aansprakelijk is?Minister Donner:Bij de enkele theoretische vraag naar de aansprakelijkheid moet ik eerst
weten welk belang men in dezen heeft. Ik heb in de brief al geschreven dat
deze vraag in hoge mate theoretisch wordt na aanvaarding van het onderhavige
wetsvoorstel, omdat er dan over affectieschade geprocedeerd kan worden, er
een symbolisch bedrag gevraagd kan worden, dan wel niet overgegaan kan worden
tot executie van het toegewezen bedrag. Het is aan de rechter het beginsel
nemo debet bis vexari aan te vechten: als het ene mogelijk is, moet je niet
het andere daarnaast openstellen. In een concreet geval is de vraag primair:
wat is het belang.Hetzelfde antwoord wil ik geven op de vraag over de schokschade. Laat
daarover geen misverstand bestaan. Ik ben van mening dat juist door de totstandkoming
van dit wetsvoorstel er minder behoefte zal zijn om een beroep te doen op
het concept van schokschade als basis voor schadevergoeding. In heel uitzonderlijke
gevallen kan bij doorvertellen en het op die manier "horen" van een bericht
wellicht sprake zijn van schokschade. Het is niet uitgesloten dat bij lezing
van het arrest van de Hoge Raad dit geval daaronder begrepen moet worden.
Wij zouden er naar mijn mening goed aan doen, dit aan de rechtsontwikkeling
over te laten. Horen is ook een kwestie van waarnemen, waarbij het waarnemen
via het gehoor gaat en niet via het gezicht. Bij een gil is er sprake van
een rechtstreekse waarneming en valt horen onder waarnemen.De vraag is of het begrip waarnemen zover opgerekt kan worden dat ook
het doorvertellen onder het waarnemen begrepen moet worden. Er kan een moment
komen dat de wetgever, gelet op de richting die de rechtsontwikkeling uitgaat,
meent dat het verstandig is op dit punt een oriëntatie te geven. Dat
moment acht ik nog niet gekomen. Ik wil niet zonder meer de kring voor de
schokschade uitbreiden naar die van affectieschade. Ik compliceer dan met
één maatregel twee zaken.De heer Wolfsen (PvdA):Dat is waar, hoewel het in elkaars verlengde ligt. Dat waarnemen is heel
subtiel. Wat hoor je, wat zie je? Is de minister het met mij eens dat het
op zichzelf geen verschil mag uitmaken of je als ouder "toevallig" bij de
aanrijding bent of thuis over de aanrijding of dood van je kind hoort? Je
kunt daardoor intens in de problemen komen. Dan moet je toch op dezelfde manier
de schade kunnen verhalen? Laat ik het zo zeggen. Wij vinden als wetgever
dat dit zo uitgelegd zou moeten worden. Wij zouden het goed vinden als de
rechtspraak dat zou doen. Dat is eigenlijk de bedoeling van de wetgever.Minister Donner:Wij hebben het over affectieschade en wij hebben ook gedefinieerd wat
affectieschade is. Daarom huiver ik ervoor om nu shockschade te definiëren.
U vraagt mij of de onmiddellijkheid bepalend moet zijn voor de waarneming.
De oriëntatie op dit punt is niet zozeer wat de wetgever hier en nu wil,
maar wat er gelezen kan worden in het arrest van de Hoge Raad. Ik heb gezegd
dat er enige ruimte is voor de uitleg dat de strikte onmiddellijkheid van
de waarneming geen begrenzing vormt, dus dat dit zich eventueel leent voor
uitbreiding. Ik kan mij voorstellen dat je zo schrikt van het verhalen van
het voorval dat er sprake is van een schok. Nogmaals, daar zou ik nu als wetgever
in algemene zin geen standpunt over willen innemen. Laat dat zich eerst verder
ontwikkelen aan de hand van een aantal concrete gevallen.De heer Wolfsen (PvdA):Dat begrijp ik. U wilt kijken hoe de rechter opereert, maar de rechter
legt natuurlijk de wet uit. De wet is er eerst en dan komt de uitspraak van
de rechter. U zegt dat er ook sprake kan zijn van schokschade als je het middellijk
hoort, waarneemt of ervaart. Als een ouder thuis hoort over de aanrijding,
dan zegt u dat u het als medewetgever acceptabel vindt als het zo wordt uitgelegd
dat er sprake van schokschade is. Dat is uiteraard zeer afhankelijk van de
omstandigheden van het geval.Minister Donner:Nee, het ligt toch iets anders. Het arrest legt naar mijn geval niet de
lezing op dat dit daaronder valt. Ik sluit theoretisch niet uit dat een dergelijke
situatie zich voordoet, maar ik wil eerst concrete gevallen kennen voordat
ik dit in het algemeen acceptabel acht.De heer Wolfsen (PvdA):Als u dat niet uitsluit, is het natuurlijk voldoende.Minister Donner:Zo lees ik het arrest, althans.Mevrouw Joldersma (CDA):Ik weet niet of u de motie van de heer Wolfsen en de heer Luchtenveld
nog afzonderlijk gaat bespreken of dat u dat eigenlijk al hebt gedaan toen
wij het hadden over de wetgeving en die nota. Ik heb die motie nog eens goed
bestudeerd en ik heb de indruk dat de motie verdergaat dan wat u in de brief
toezegt. In de brief gaat het over inkomensschade in het geval van de verzorging
en de verpleging van een verwant. Ik heb de indruk dat de motie breder is
bedoeld. Ik ben eigenlijk wel benieuwd of het dan vooral gaat om de categorie
mensen die betrokken is bij de verzorging en de verpleging van een verwant
of ook om werkgevers enzovoort, zoals genoemd in de motie.Minister Donner:Ik lees de motie zo dat de heer Wolfsen en de heer Luchtenveld hun net
breed willen werpen, maar dat het mij als primaire initiatiefnemer voor het
wetsvoorstel vrijstaat om te kijken tot hoever wij bij de naasten gaan en
hoever die andere schade begrepen moet worden. In bepaalde gevallen kan ik
mij ook voorstellen dat er als gevolg van een ongeval schade wordt geleden
door werkgevers. Die zijn hier bedoeld. Of wij daarvoor een wettelijke regeling
moeten treffen, is vers twee. Nogmaals, dat punt komt nog aan de orde, want
het gaat in wezen om de brede vraag in welke zin schaden van derden eventueel
verhaalbaar zijn. Dat proef ik in de motie. Er is verschil in gradaties als
het erom gaat hoever dat moet gaan, maar in beginsel zegt de Kamer naar mijn
gevoel dat zij gaarne voor die punten een wetsvoorstel voorbereid
wil zien dat redelijk en nuttig lijkt.Als ik het goed heb, heb ik alle vragen die de heer Luchtenveld had beantwoord.
Hij ging vooral in op de afbakening van het belang bij schokschade, het maximeren
van de affectieschade en de inkomensschade.Ik kom nu tot bespreking van de moties. Ik heb net al aangegeven hoe ik
de motie van de heer Wolfsen lees. Ik had in mijn brief aan de Kamer de vraag
gesteld mij een signaal te geven. Als de motie wordt aanvaard, is dat een
signaal en verwerping van de motie is dat ook. Ik heb aangegeven hoe ik een
signaal dat de Kamer eventueel geeft zal uitleggen.Ik neem aan dat de motie van de heer Luchtenveld op stuk nr. 12 over het
maximeren niet meer aan de orde is, omdat ik heb aangegeven dat er kan worden
gevarieerd.De heer Luchtenveld (VVD):Nu de minister heeft aangegeven dat in de algemene maatregel van bestuur
de hoogte van de bedragen kan worden gevarieerd, kan ik mijn motie op stuk
nr. 12 intrekken.De voorzitter:Aangezien de motie-Luchtenveld (28781, nr. 12) is ingetrokken, maakt zij
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Minister Donner:De heer Luchtenveld stelt in de motie op stuk nr. 11 voor, de maximale
bedragen die worden uitgekeerd door het Schadefonds Geweldsmisdrijven gelijk
te trekken met het in de AMvB op te nemen maximum bedrag voor de affectieschade.
Ik ontraad aanvaarding van deze motie ten stelligste. Het gaat namelijk om
volstrekt verschillende bedragen. De € 9100 van het schadefonds
is een tegemoetkoming aan het slachtoffer voor immateriële schade. Bij
de € 10.000 voor affectieschade gaat het over de schaden die rechtstreeks
bij de dader kunnen worden geclaimd. Als ik de € 9100 daarmee vergelijk,
heb ik het in het kader van wat er in de rechtspraktijk op het terrein van
immateriële schade wordt vergoed, over een bedrag in de orde van € 50.000
aan smartengeld, welk bedrag rechtstreeks bij de dader kan worden geclaimd.
Het schadefonds keert tot € 9100 uit als tegemoetkoming als niet
rechtstreeks alle schade door de dader kan worden vergoed. Idem dito zal vermoedelijk
na invoering van dit wetsontwerp over affectieschade geen vergelijking moeten
worden getrokken met die € 9100, maar mogelijk met een bedrag dat
eventueel aan derden, die geen dader hebben waartegen zij kunnen vorderen,
wordt uitgekeerd. Ik schat dat dan een bedrag in de orde van grootte van € 1000
zal kunnen worden toegekend. Men moet hier niet appels en peren aan elkaar
gelijk gaan stellen. Het zijn alle twee vruchten en in dit geval geld, maar
het bedrag van € 9100 moet worden vergeleken met wat het slachtoffer
rechtstreeks aan immateriële schade kan claimen bij de dader. Bij affectieschade
is er sprake van een claim bij de dader door een derde. Het bedrag van € 50.000
moet gezien worden in verhouding tot het bedrag van € 10.000 dat
eventueel wordt uitgekeerd bij affectieschade. Bij het schadefonds kom ik
dan op een gegeven moment op een veel lager bedrag als tegemoetkoming. Anders
zou de vreemde figuur ontstaan dat het slachtoffer aan immateriële schade
net zoveel kan claimen als een derde aan affectieschade.De heer Wolfsen (PvdA):Stel een dronken automobilist rijdt iemand aan. Mensen in de omgeving
van het slachtoffer hebben dan recht op die € 10.000. Je kunt je
dan als benadeelde partij voegen in een strafzaak. Als je dat kunt doen, kun
je toch ook een voorschot krijgen bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven, of
zie ik dat fout?Minister Donner:Dan hebben wij het over voorschotten en dergelijke. In het geval van een
strafzaak gaat het steeds om de claim tegen de dader. Die € 10.000
worden dan bij de dader geclaimd of die € 50.000 aan immateriële
schade worden geclaimd. Een voorschot is een andere kwestie, want dat is specifiek
bedoeld voor het slachtoffer en niet voor de derde, althans voorzover ik het
weet. Ik heb het nu over het doorrijden na een ongeval waarbij de veroorzaker
daarvan niet te achterhalen is. Het slachtoffer kan dan, volgens de huidige
termen, € 9100 tegemoetkoming voor zijn immateriële schade
ontvangen. Het is onlogisch om datzelfde bedrag aan derden uit te keren voor
de affectieschade.De heer Luchtenveld (VVD):De redengeving van de motie was ook dat het raar is dat een slachtoffer
minder zou kunnen claimen dan die derde. Die derde kan de affectieschade claimen
tot € 10.000 en het slachtoffer kan dat maar tot € 9100
doen.Minister Donner:Nee, want het slachtoffer komt alleen aan die € 9100 als er
geen dader kan worden gevonden. Hij kan dan bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven
terecht. In dat geval zal ook degene die affectieschade heeft naar het schadefonds
moeten. Dan zal vermoedelijk het bedrag dat geclaimd kan worden navenant, € 1000
tot misschien € 2000, lager zijn. Het is niet € 9100,
want dat is het bedrag dat bedoeld is voor het slachtoffer en zijn immateriële
schade. Je kunt niet zeggen dat als het slachtoffer niet meer kan krijgen
dan € 9100 waarbij voorondersteld wordt dat er geen dader is, degene
met affectieschade € 10.000 van de dader krijgt. De situatie waarin
het bedrag lager is, zoals de heer Luchtenveld aangeeft, doet zich niet voor.De heer Luchtenveld (VVD):De kwestie is nog wat lastiger geworden nu is gezegd dat in de AMvB verschillende
bedragen kunnen voorkomen. De lange brief van 8 december was als het
gaat om het bedrag van € 9100 nogal kort. Kan de minister voor de
stemming de diverse situaties nog eens uiteenzetten? Ik hoor nu bedragen van € 50.000, € 10.000
en € 9100 en ik hoor over derden, wel een dader bekend, niet een
dader bekend enz. Ik denk dat het goed is om hier nog eens goed naar te kijken,
ook voor de fracties die niet aan dit debat deelnemen.Minister Donner:Ik kan het heel snel mondeling doen.De heer Wolfsen (PvdA):Het Schadefonds Geweldsmisdrijven is in feite een soort voorschotregeling.
Het wordt op de dader verhaald als hij wordt gepakt. Het zou gek zijn als
je als voorschot € 900 minder krijgt dan je feitelijk zou kunnen
claimen. In die zin ben ik het eens met het idee om de bedragen gelijk te
schakelen waar dat mogelijk is.Minister Donner:Nogmaals, het bedrag van € 9100 kan niet worden
vergeleken met het bedrag van€ 10.000. Het gaat dan om de uitkering
aan een derde met affectieschade. Het bedrag dat daarvoor in het kader van
het schadefonds beschikbaar zal worden gesteld, zal niet hoger zijn dan€ 1000
of € 2000. Als er een dader is, is het schadefonds niet in beeld.
Volgens de jurisprudentie gaat het om een bedrag in de orde van grootte van € 50.000
smartengeld. Dat bedrag moet u vergelijken met de € 10.000 die een
derde kan krijgen in geval van affectieschade, ook jegens de dader. Die situatie
is duidelijk. Dan is er ook de situatie waarin er geen dader bekend is, en
men is aangewezen op de vergoedingen van het schadefonds. In die situatie
zal het slachtoffer hooguit € 9100 tegemoetkoming krijgen. De derde
zal als vergoeding voor affectieschade hooguit € 1000 of € 2000
krijgen; het exacte bedrag hebben wij nog niet vastgesteld. Dat is de vergelijking
waarmee wij te maken hebben, en wij moeten de zaken niet gelijk gaan trekken.
Om die reden ontraad ik ten stelligste het aannemen van deze motie.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, volgende week te stemmen over het wetsvoorstel en over de
ingediende moties. Het is daarbij mogelijk dat een enkele motie zal worden
aangehouden of ingetrokken. Leden kunnen dat nog meedelen, wanneer zij het
stenogram nog eens rustig hebben nagelezen op het laatste onderdeel.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-3874-3883.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl