Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X), en van:  - de motie-Eijsink c.s. over medezeggenschap tijdens de (onder)officiersopleidingen (30300 X, nr. 18);  - de motie-Eijsink c.s. over volledige invoering van de Wet op de ondernemingsraden bij Defensie en aansluiting van de medezeggenschap op deze wet (30300 X, nr. 19);  - de motie-Veenendaal over het beschikbaar stellen van functies bij Defensie aan jongeren die met een goed gevolg een Glen Mills School hebben doorlopen (30300 X, nr. 20);  - de motie-Herben over het ongedaan maken van de geplande reductie van de Koninklijke Marechaussee (30300 X, nr. 21)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 1482-1506

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-11-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 23, pagina 1482-1506

17-11-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30300-XToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 17 november 2005)Pagina 1506-1507
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 november 2005 over het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van de Europese UniePagina 1516-1518
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Handelsregisterwet 1996 ter uitvoering van richtlijn nr. 2003/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 15 juli 2003 (PbEG L 221) tot wijziging van richtlijn nr. 68/151/EEG van de Raad met betrekking tot de openbaarmakingsvereisten voor bepaalde soorten ondernemingen (30144); - het wetsvoorstel Goedkeuring van de wijziging van de statuten van de Stichting International Reference Centre for Community Water Supply and Sanitation (IRC) en intrekking van de Machtigingswet IRC (30067); - het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met verdere decentralisatie van de arbeidsvoorwaarden (30190); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet schadefonds geweldsmisdrijven ter uitvoering van richtlijn nr. 2004/80/EG betreffende de schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven (30151); - het wetsvoorstel Herstel van wetstechnische gebreken en leemten alsmede aanbrenging van andere wijzigingen van ondergeschikte aard in diverse wetsbepalingen op het terrein van het Ministerie van Justitie (Reparatiewet II Justitie) (30171)Pagina 1481-1481
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X), en van: - de motie-Eijsink c.s. over medezeggenschap tijdens de (onder)officiersopleidingen (30300 X, nr. 18); - de motie-Eijsink c.s. over volledige invoering van de Wet op de ondernemingsraden bij Defensie en aansluiting van de medezeggenschap op deze wet (30300 X, nr. 19); - de motie-Veenendaal over het beschikbaar stellen van functies bij Defensie aan jongeren die met een goed gevolg een Glen Mills School hebben doorlopen (30300 X, nr. 20); - de motie-Herben over het ongedaan maken van de geplande reductie van de Koninklijke Marechaussee (30300 X, nr. 21)Pagina 1482-1506
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X)Pagina 1507-1516
Brief van het Presidium over een adviesaanvraag aan de Raad voor de financiële verhoudingen over de stijging van de lokale lasten en de invloed van autonome lokale beslissingen (30364); Brief van het Presidium over beëindiging van de status van groot project voor het project ICT in het onderwijs (25733 nr. 109)Pagina 1481-1481
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X), en van: - de motie-Eijsink c.s. over medezeggenschap tijdens de (onder)officiersopleidingen (30300 X, nr. 18); - de motie-Eijsink c.s. over volledige invoering van de Wet op de ondernemingsraden bij Defensie en aansluiting van de medezeggenschap op deze wet (30300 X, nr. 19); - de motie-Veenendaal over het beschikbaar stellen van functies bij Defensie aan jongeren die met een goed gevolg een Glen Mills School hebben doorlopen (30300 X, nr. 20); - de motie-Herben over het ongedaan maken van de geplande reductie van de Koninklijke marechaussee (30300 X, nr. 21); - de motie-Blom over afzien van de voorgenomen aanschaf van tactische Tomahawk kruisraketten (30300 X, nr. 35); - de motie-Blom/Van Velzen over beëindiging van Nederlandse deelname aan de SDD-fase van de JSF (30300 X, nr. 36); - en negen andere moties (30300 X, nrs. 37 t/m 45) motie-Blom/Van Velzen over het niet nemen vPagina 1518-1522
Noot 1 (zie blz. 1482): BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de bewindslieden van Defensie, op vragen gesteld in de eerste termijn van de begroting van Defensie voor het jaar 2006 (30300 X)Pagina 1556-1557
Presentie en opening (donderdag 17 november 2005)Pagina 1481-1481
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 17 november 2005)Pagina 1554-1555
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten (Belastingplan 2006) (30306)Pagina 1522-1526
Stemming over een motie, ingediend bij het debat naar aanleiding van een algemeen overleg over ontwikkelingsbeleid Europese Unie, te weten de motie-Fierens over herverdeling van de beschikbare EU-middelen in het voordeel van de budgetten voor onderwijs en gezondheidszorgprogramma's (21501-04, nr. 92)Pagina 1528-1529
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten (Wet VPB-pakket 2006) (30307)Pagina 1526-1526
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels inzake de openbaarmaking van beloningen bij rechtspersonen of organisaties die deel uit maken van rechtspersonen die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen worden gefinancierd of die zijn aangewezen, voorzover deze beloningen het gemiddelde belastbare loon per jaar van ministers te boven gaan (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens) (30189)Pagina 1527-1528
Stemmingen over moties ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten (Belastingplan 2006) (30306), te weten: - de motie-Crone c.s. over het eerder verzilveren van de kinder- en ouderenkortingen (30306, nr. 50); - de motie-Crone c.s. over compensatie voor de gestegen energieprijzen (30306, nr. 51); de motie-Irrgang c.s. over het terugbrengen van elektronische leermiddelen onder het lage btw-tarief (30306, nr. 52); - de motie-Bakker c.s. over een nader onderzoek naar accijnsaanpassingen (30306, nr. 53); - de motie-Bakker over een onderzoek naar de verzilveringsproblematiek (30306, nr. 54); - de motie-Dezentjé Hamming/Van Vroonhoven-Kok over vereenvoudiging van de bepalingen voor loon in natura (30306, nr. 55); - de motie-Dezentjé Hamming/Crone over aanpassing van de bpm-heffing (30306, nr. 56); - de motie-Van As c.s. over het jaarlijks verstrekken van een overzicht van lopende fiscale procedures (30306, nr. 57); - en nog vijf andere moties (30306, nrs. 59 t/m 63) over aanpPagina 1526-1527
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 in verband met de invoering van een nieuw stelsel voor bewaking en beveiliging (30070)Pagina 1532-1545
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet melding ongebruikelijke transacties en de Wet identificatie bij dienstverlening met het oog op de explicitering van de reikwijdte, versterking van het toezicht op de naleving alsmede het aanbrengen van enkele andere wijzigingen (29990)Pagina 1545-1554
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van enige bepalingen van het Burgerlijk Wetboek omtrent de overeenkomst inzake geneeskundige behandeling en van artikel IV van de wet van 17 november 1994, Stb. 837 (30049)Pagina 1529-1532

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 165 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X), en
van:- de motie-Eijsink c.s. over medezeggenschap tijdens de (onder)officiersopleidingen
(30300 X, nr. 18);- de motie-Eijsink c.s.
over volledige invoering van de Wet op de ondernemingsraden bij Defensie en
aansluiting van de medezeggenschap op deze wet (30300 X, nr.
19);- de motie-Veenendaal over het beschikbaar stellen van
functies bij Defensie aan jongeren die met een goed gevolg een Glen Mills
School hebben doorlopen (30300 X, nr. 20);- de motie-Herben over het ongedaan maken van de geplande reductie van de Koninklijke
Marechaussee (30300 X, nr. 21).(Zie vergadering van 16 november 2005.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen op vragen die zijn gesteld
tijdens de eerste termijn. Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een
bijvoegsel bij de Handelingen van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie)1Minister Kamp:Voorzitter. Ik dank de geachte vertegenwoordigers van de diverse fracties
in dit huis voor hun constructieve bijdrage aan de eerste termijn van dit
begrotingsdebat. De staatssecretaris en ik gaan met plezier in op de onderwerpen
die zij aan de orde hebben gesteld. Ik stel mij voor dit van mijn kant te
doen door eerst in te gaan op de operaties waarmee de krijgsmacht op verschillende
plaatsen in de wereld mee bezig is, door te gaan over marinestudie, daarbij
in het bijzonder ingaand op de afstoting van fregatten en de aanschaf van
TACTOM-precisiewapens voor de lange afstand. Daarna zal ik aandacht besteden
aan de vervanging van de helikopters, zoals indringend door de woordvoerders
naar voren is gebracht, ik zal iets zeggen over onze grote ombuigingsoperatie
Nieuw evenwicht, daarbij een korte blik in de toekomst werpend, daarna zal
ik doorgaan over de nationale taken die wij hebben, inclusief de beveiliging
en de Koninklijke marechaussee, zoals onder anderen door de heer Herben aan
de orde gesteld, waarna ik aan diverse andere punten aandacht zal geven. De
staatssecretaris zal daarna zijn deel van de beantwoording voor zijn rekening
nemen, ingaan op het JSF-programma en op andere materieelonderwerpen, op regelgeving,
op personele onderwerpen, inclusief Twenthe.Als ik begin met iets te zeggen over de operaties waaraan de krijgsmacht
deelneemt en heeft deelgenomen, weten wij allemaal wat de basis daarvan is,
namelijk de opvattingen die wij als Nederland hebben en die wij uitspreken
in internationaal verband over vrede, veiligheid en stabiliteit in de wereld.
Ik doel op de zeer nadrukkelijke wisselwerking tussen de situatie elders in
de wereld, waarover wij ons vaak zorgen maken, en de situatie in Nederland.
Wij denken daarbij ook aan onze eigen verantwoordelijkheid om bij te dragen
aan verbetering voor mensen in de wereld die het minder goed hebben dan wij
hier in Nederland.Onze opvattingen en de woorden die wij daarover in internationaal verband
spreken, worden waargemaakt door de krijgsmacht. In het verleden is dat gebeurd
in Ethiopië en Eritrea, waar een jaar lang tussen twee voorheen strijdende
partijen de vrede is bewaard, het is gedaan in Irak, wij doen het nog steeds
in Bosnië en in Afghanistan. Ik ben bijzonder erkentelijk voor de waarderende
woorden van de woordvoerders voor onze militairen. Zij hebben daarbij niets
te veel gezegd: iedere keer kun je weer vaststellen dat Nederlandse militairen
onder moeilijke omstandigheden goed presteren. Hun loyaliteit, hun professionaliteit
en hun dapperheid leggen een grote verantwoordelijkheid op de staatssecretaris
en mij. Immers, wij dragen bij aan het nemen van besluiten over de inzet van
militairen en wij hebben de verantwoordelijkheid om daarbij iedere keer een
zorgvuldige afweging te maken van de risico's die wij onze mensen vragen te
lopen, en de resultaten die zij kunnen behalen. Dat is de besluitvorming die
iedere keer weer plaatsvindt over crisisbeheersingsoperaties. Voor ons is
dat een van de belangrijkste onderdelen van ons werk.Ik heb gezegd dat wij op dit moment actief zijn in Afghanistan. De mariniers
zijn net terug nadat zij drie maanden in het noorden van Afghanistan ingezet
zijn geweest. Wij worden op dit moment nog steeds ingezet in het oosten van
Afghanistan in Pol-e-Khomri waar wij een provincial reconstruction team aanhouden
om de provinciale autoriteiten te ondersteunen. Wij worden ook ingezet in
Kabul waar onze F16's zijn om ondersteuning te geven aan de militairen die
met landoperaties bezig zijn in Afghanistan. Onze special forces en een helidetachement
zijn actief in het zuiden van Afghanistan in de provincie Kandahar. Er is
dus sprake van een grote inzet. Tot vorige week waren er 1300 Nederlandse
militairen op vier plaatsen actief in dit op drie na armste land van de wereld.
Daarnaast zijn wij met ruim 100 militairen in Pakistan waar wij hulp verlenen
aan de slachtoffers van de aardbeving. Verder zijn er militairen in Bagdad
om te zorgen voor de training van het nieuwe Irakese leger. Ook zijn wij op
diverse plaatsen in Afrika en in Atjeh. Wij zijn op waarneming in het Midden-Oosten.
Wij zijn in Macedonië en Kosovo. Verder zijn wij dit jaar in Ivoorkust
en New Orleans geweest. Kortom, zoals de woordvoerders al hebben gezegd: er
is een grote verbouwing gaande bij Defensie, maar ondertussen is de winkel
open en wordt er optimaal gepresteerd.Ik kom op de marinestudie. Het is goed om naar aanleiding van de opmerking
van mevrouw Karimi dat ik destijds tegen het verkopen van fregatten was, maar
dat ik dat nu toch doe, vast te stellen dat de marinestudie niet uit onze
koker komt. De marinestudie komt uit de koker van de Kamer. Eerst was er een
motie-Van Baalen over de aanschaf van vier nieuwe schepen en daarna was er
de motie-Kortenhorst over de aanschaf van vier nieuwe schepen. Vervolgens
zijn wij tot het inzicht gekomen dat wij ons uiterste best moesten doen om
op een verantwoorde manier uitvoering te geven aan die herhaalde uitspraken
van de Kamer over het aanschaffen van nieuwe patrouilleschepen. De Kamer is
hier namelijk wel mee gekomen, maar zij heeft hier geen geld aan gekoppeld.
Zij heeft gezegd: dit moet je doen, maar je krijgt geen extra
geld. Wij hebben dus moeten proberen om dit binnen ons budget in te passen.Hoewel het afweek van onze eigen lijn, zijn wij teruggegaan naar de tekentafel
en hebben wij de betekenis van de marine voor de Nederlandse krijgsmacht en
de activiteiten van de Nederlandse krijgsmacht onder ogen gezien. Wij hebben
bekeken of de accenten wel juist lagen, of er in het licht van de uitspraken
van de Kamer een ander accent gelegd zou kunnen worden en, zo ja, hoe dit
vervolgens ingevuld zou kunnen worden. Wij hebben toen de conclusie getrokken
dat de marine meer dan tot nu toe en ook meer dan in onze plannen voor deze
kabinetsperiode zat – ik kom straks nog in brede zin terug op die plannen –
gericht kan worden op de ondersteuning van militaire operaties op het land
en activiteiten in de omgeving van land en in de West waar wij een aantal
eilanden bedienen. Wij hebben een mogelijkheid gezien om dat werk in de buurt
van land en in de West voor een deel met relatief eenvoudige schepen te doen.
Door de Kamer zijn die aangeduid als patrouilleschepen. Dat zijn volwaardige
zeewaardige schepen waar je veel materieel en mensen mee kunt transporteren.
Die schepen kunnen zichzelf verdedigen met een kanon en mitrailleurs en kunnen
onder alle omstandigheden de zee op. Het zijn dus schepen waar je het nodige
mee kunt doen, maar het zijn wel eenvoudiger schepen dan de huidige M-fregatten
die daarmee in verband zijn gebracht.Als wij de door de Kamer gewenste vier schepen willen aanschaffen, toegespitst
op bepaalde taken in de omgeving van kusten en in de West, dan verliezen wij
slagkracht omdat wij een aantal M-fregatten zouden moeten afstoten. Wij hebben
bekeken hoe wij die slagkracht kunnen compenseren en hoe wij de marine op
andere plekken in de organisatie meer kunnen focussen op het ondersteunen
van operaties op het land. Wij hebben vastgesteld dat een en ander mogelijk
is. Immers, als je M-fregatten wilt afstoten, dan heb je om te beginnen de
verkoopopbrengst van die fregatten om daar patrouilleschepen voor terug te
kopen. Daarnaast vallen instandhoudings- en vervangingsinvesteringen die op
enige termijn hadden moeten worden gedaan voor de M-fregatten, weg. Je krijgt
daar splinternieuwe schepen voor terug waarin je geruime tijd geen investeringen
behoeft te toen. Er komt nog bij dat met betrekking tot de patrouilleschepen
ruim 100 personeelsleden minder per schip benodigd zijn. Daarnaast hebben
de patrouilleschepen veel eenvoudiger apparatuur aan boord. Dit alles betekent
dat er in de jaarlijkse exploitatie veel geld vrijkomt.Uitgaande van het geheel aan eenmalige en structurele opbrengsten hebben
wij gekeken wat wij daarmee kunnen doen, aanvullend op de aanschaf van vier
patrouilleschepen. Wij hebben ervoor gekozen om daarmee de onderzeeërs
die wij hebben en die al zeer goed zijn, nog beter geschikt te maken voor
optreden in kustwateren. Wij hebben onze mijnenjagers – dat zijn er
een tiental – een extra capaciteit gegeven, namelijk een mijnenveegcapaciteit
die bijvoorbeeld in de Noordzee en in de haven van Rotterdam van groot belang
kan zijn op bepaalde momenten. Tevens hebben wij de mogelijkheid gezien om
een transportschip dat te zijner tijd vervangen moest worden, wat eerder te
vervangen en bovendien door een multifunctioneel schip dat onder andere helikopters
vlak bij het land kan brengen. Eveneens hebben wij de mogelijkheid gezien
om beide mariniersbataljons kwalitatief te versterken. Verder hebben wij de
mogelijkheid gezien om zogenaamde TACTOM's, precisiegeleide wapens, stand-offwapens
ofwel kruisraketten, op onze modernste fregatten te plaatsen.Als wij dat geheel gaan uitvoeren, hebben wij een zeer moderne, krachtige
en voor landoperaties meer geschikte marine. Dan hebben wij de wens van de
Kamer wat betreft de vier nieuwe patrouilleschepen uitgevoerd. Wij hebben
dat bijna budgettair neutraal gedaan. De staatssecretaris en ik menen dat
wij daarmee hetgeen de Kamer wilde, zodanig hebben uitgevoerd dat wij de overtuiging
hebben dat per saldo voor de krijgsmacht als geheel sprake is van een verbetering.De heer Blom (PvdA):Ik heb met verbazing en ook wel met enige bewondering naar de motivatie
van de minister geluisterd. Hij heeft herhaaldelijk gezegd: die marinestudie
is niet mijn idee, maar een idee van de Kamer. Dan is mijn vervolgvraag in
hoeverre de minister ook daadwerkelijk achter de uitkomsten van die studie
staat.In de marinestudie worden de kruisraketten gekoppeld aan de afstoting
van een aantal fregatten en de aankoop van een aantal patrouillevaartuigen.
In mijn beleving wilde de minister al voordat de marinestudie in beeld was,
die kruisraketten hebben. Dus ik vind het een wat wonderlijke vertaling dat
er nu ineens kruisraketten moeten komen, terwijl in mijn beleving al voor
genoemde studie de regering die kruisraketten wilde hebben.Minister Kamp:Dat ik zo benadruk dat de aanschaf van patrouilleschepen en dus de aanzet
tot deze heroriëntatie op de marine het idee van de Kamer was, is om
de Kamer recht te doen. Nu het gehele plan is uitontwikkeld en aan de Kamer
is gepresenteerd, vind ik het per saldo een verbetering voor de marine. Het
initiatief tot die verbetering is niet van mij gekomen maar van de Kamer.
Het is dus gewoon recht doen aan de rol die de Kamer heeft gespeeld. Oorspronkelijk
lag er de motie-Van Baalen en daarna kwam de motie-Kortenhorst, breed gesteund
in de Kamer. Wij zijn ermee aan de gang gegaan en zijn tot de conclusie gekomen
dat het een verbetering is. Wij doen nu recht aan de Kamer die de credits
daarvoor moet krijgen.Verder heeft de heer Blom terecht aangegeven dat ik de kruisraketten al
wilde. Ik heb ook nooit onder stoelen of banken gestoken dat ik die kruisraketten
wilde. Op grond van eerdergenoemde uitspraak van de Kamer hebben wij nagegaan
hoe wij de marine geschikter kunnen maken voor landoptredens. De kruisraketten
zijn daarbij relevant. Als je die kruisraketten stationeert op de moderne
fregatten, heb je een extra mogelijkheid om landoptreden te ondersteunen.
Dan is het ook logisch om ze in het geheel mee te nemen. Niemand zal evenwel
het idee kunnen hebben dat ik nu plotseling de kruisraketten opvoer. Ik ben
al tweeënhalf jaar druk bezig met die kruisraketten.De heer Blom (PvdA):U zegt dat de kruisraketten zijn bedoeld om landactiviteiten te ondersteunen.
In mijn optiek is een kruisraket een apparaat dat je als eerste gebruikt en
niet om iets te ondersteunen. Dat landoptreden komt dan pas later. Blijft
u volhouden dat kruisraketten ook gebruikt kunnen worden op het moment dat
er al troepen zijn? In mijn optiek zijn er andere middelen
om onze legereenheden te beschermen. Die dingen zijn daar veel te duur voor.
Dan ben je aan het blussen met champagne.Minister Kamp:Ik zal nog uitgebreid spreken over de kruisraketten. Als ik spreek over
het ondersteunen door de marine van militaire optredens op het land, onder
andere met kruisraketten, dan doel ik ook op de situatie dat er op een gegeven
moment ingegrepen moet worden en dat je voordat je militairen het gebied in
brengt, je eerst de commandocentra, vliegvelden en andere knooppunten wilt
uitschakelen. Dat kun je doen met vliegtuigen, maar ook met kruisraketten.
Dat bedoel ik als ik spreek over ondersteuning. Als dat deel achter de rug
is, kun je op een minder gevaarlijke manier je infanterie het gebied in laten
gaan. Als ik spreek over ondersteuning van landoptredens, vat ik dit daar
ook onder.De heer Szabó (VVD):Gisteren heb ik tijdens mijn inbreng in eerste termijn aangegeven dat
wat de VVD betreft het ambitieniveau zoals verwoord in de marinestudie niet
helemaal strookt met de keuzes die vervolgens gemaakt worden. Wij gaan terug
van 4-4-4, naar 4-2-4, als het gaat om het aantal schepen. U wilt inzetbaarheid,
met name in de Noordzee, in de West en mogelijk ook in andere gebieden, terwijl
u maar vier patrouilleschepen hebt en nog maar twee M-fregatten, die ook de
taak hebben om die patrouilleschepen te beschermen. Hoe moet ik die inzetbaarheid
dan zien, ook mede gelet op het feit dat er steeds meer taken bij komen, waar
wij gisteren een aantal voorbeelden voor gegeven hebben? Hoe kunt u de inzetbaarheid
wereldwijd waarborgen?Minister Kamp:Als ik geen motie-Van Baalen en geen motie-Kortenhorst had gehad en ik
had kunnen volstaan met het plan, zoals de staatssecretaris en ik dat oorspronkelijk
aan het begin van deze kabinetsperiode hadden gemaakt, hadden wij tien fregatten
gehouden. Dan hadden wij op de ouderwetse manier onze bijdrage kunnen leveren.
Op aansporen van de Kamer hebben wij het anders bekeken. Wij houden het totale
aantal van tien schepen, maar wij vullen het anders in. Er is dus in zekere
mate sprake van een verzwakking, maar dat komt vooral omdat voor bepaalde
taken toegespitste schepen worden gebruikt, namelijk die nieuwe patrouilleschepen.
Die verzwakking compenseren wij dan weer door een versterking op een aantal
andere punten. Daarmee hebben wij gerealiseerd wat de Kamer wil, namelijk
de aanschaf van patrouilleschepen, zonder dat de Kamer daar geld voor beschikbaar
heeft gesteld. Dat moeten wij wel vaststellen. De Kamer heeft een motie aangenomen,
zonder dat daar een amendement aan gekoppeld was. Defensie heeft geen euro
extra gekregen. Voor de staatssecretaris en mij lag er de taak om binnen het
huidige budget te doen wat de Kamer wil. Dat hebben wij geprobeerd op een
verantwoorde manier te doen. Dat is het verhaal dat ik u heb toegestuurd en
dat ik hier nu graag verdedig. Ik hoop dat ik uiteindelijk ook uw instemming,
als een van degene die het initiatief heeft genomen, zal verkrijgen.De heer Szabó (VVD):U krijgt mijn instemming op het moment dat u zegt dat die inzetbaarheid
voldoende is. U geeft steeds aan wat de Kamer wilde, maar mijn vraag aan u
is of wij straks voldoende schepen hebben om in onze taken te kunnen voorzien.Minister Kamp:Wij kunnen niet meer op dezelfde wijze in onze oorspronkelijke taak voorzien.
Dat was een taak die vooral gericht was op de grote oceanen, de blauwe wateren.
Wij richten ons nu meer op het bruine water, dichter bij de kusten. Wij kunnen
het werk dat daar gedaan moet worden voor een deel net zo goed doen met deze
patrouilleschepen. Een aantal taken kunnen wij zelfs beter vervullen met die
patrouilleschepen. Wij gaan onze onderzeeërs aanpassen, uit datzelfde
gelijkblijvende budget, waardoor ze beter geschikt worden om dingen vlak bij
de kust te doen. Wij gaan mijnenveegcapaciteit aan onze mijnenjagers toevoegen.
Wij voegen een helikoptercarrier toe, waardoor wij gevechts- en transporthelikopters
dicht bij de kust kunnen brengen. Verder passen wij onze LC-fregatten aan
door daar ook kruisraketten op te plaatsen. Dat geheel leidt er dus toe dat
de marine in onze nieuwe visie niet alleen het werk, ondersteuning van militaire
operaties op het land, op de grote, wijde oceaan, maar ook in de omgeving
van de kusten en in de West beter kunnen doen dan eerst. Wij kunnen dan dus
niet hetzelfde even goed, maar wij kunnen dan wel een nieuwe taak beter vervullen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik prijs de minister voor de manier waarop hij dit verdedigt. Het verbaast
mij wel hoe de VVD daarop reageert. Met zulke vrienden heb je geen vijanden
nodig! Klopt mijn waarneming dat de marine nu meer capaciteiten heeft voor
operaties in het lagere geweldsspectrum?Minister Kamp:De nieuwe patrouilleschepen die wij gaan aanschaffen, hebben wat ruimere
mogelijkheden om grotere aantallen personen te vervoeren. Zij kunnen ook wat
gemakkelijker grote hoeveelheden vracht vervoeren. Ik denk dat zij op die
wijze beter geschikt zijn om humanitaire operaties in de buurt van het land
uit te voeren. Ons pakket is er niet alleen op gericht om op dit punt een
versterking te realiseren. Met het beter geschikt maken van bijvoorbeeld de
mijnenjagers, ook van de mijnenveegcapaciteit, kunnen wij immers een defensief-militaire
taak vervullen. Door het plaatsen van kruisraketten op de LC-fregatten is
er echter ook een offensieve taak die wij beter kunnen vervullen. Wij bereiken
hiermee dus een mix van verschillende effecten. Ik heb al gezegd dat ik van
mening ben dat er per saldo sprake is van een verbetering. Ik ben van mening
dat de Kamer de credits daarvoor toekomen.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Onder "verbetering" versta ik dat de marine geschikter is –
en extra capaciteit krijgt – voor bijvoorbeeld humanitaire acties en
voor het lagere geweldsspectrum. Uw oorspronkelijke bedoeling om de marine
vooral geschikt te maken voor operaties in het hogere geweldsspectrum, is
dus in ieder geval door de Kamer gecorrigeerd.Minister Kamp:Ik denk dat dat niet zo zou moeten zijn voor mevrouw Karimi, maar dat
maakt zij uiteindelijk natuurlijk zelf uit. Als bijvoorbeeld de bevolking
van Kosovo een humanitaire ramp tegemoet gaat omdat Servië of Milosevic
zich misdraagt en als de internationale gemeenschap daartegen optreedt door
de inzet van vliegtuigen en kruisraketten en daarmee bereikt dat de druk
op Kosovo weggenomen wordt en dat de mensen in Kosovo een veiliger leven hebben,
is dat, als je dat kunt bereiken, ook iets waar je als Nederland trots op
kunt zijn. Niet alleen op humanitaire operaties kun je trots zijn. Ook op
een gepaste, beperkte inzet van militair geweld waarmee je het leven van mensen
beter kunt maken, kun je trots zijn.Mevrouw Karimi (GroenLinks):De minister ontwijkt mijn vraag en wil geen direct antwoord geven, maar
ik merk wel op dat de capaciteit voor het lagere geweldsspectrum is verhoogd.
Dat vinden wij een goede zaak. In het vorige debat hebt u gezegd dat de verkoop
van de M-fregatten met 88% verlies u verdriet zou doen. Hoe staat het
daar eigenlijk mee?Minister Kamp:Dat doet mij nog steeds verdriet. Ik vind het erg jammer om die M-fregatten
af te stoten, maar het is bij dit soort besluiten altijd een afweging van
voors en tegens. Met betrekking tot het moment waarop wij de M-fregatten afstoten,
in het bijzonder de twee die naar België gaan, is het voornemen, afhankelijk
van de laatste besluitvorming in de Kamer over de begroting, dat zij al eerder
weg zullen gaan. Daardoor krijgen wij daar een hogere prijs voor. Het verlies
is dus niet zo groot als ik toen geschetst heb omdat het toen over een wat
langere termijn ging. Mijn oorspronkelijke plan om de M-fregatten nog enige
tijd aan te houden, was geen slecht plan, maar het goede is door het betere
ingehaald.Mevrouw Van Velzen (SP):U gaf zojuist aan dat u al tweeënhalf jaar druk bezig bent met de
kruisraketten. Het moet mij van het hart dat ik het jammer vind dat u uw tijd
in vak-K op zo'n manier besteedt. Dat lijkt mij een verspilling van tijd.
Nu ligt er echter een concreet voorstel. U wilt overgaan tot de aanschaf van
30 kruisraketten. Is dat voorstel financieel goed onderbouwd? U koppelt het
immers aan de verkoop van vier M-fregatten. Daarvan zijn er slechts twee potentieel
verkocht. Vindt u dat de Kamer u groen licht moet geven, nu dat voorstel financieel
nog niet deugdelijk is? Of zegt u: die besteding is toch pas in 2008 en u
kunt daar dus ook volgend jaar nog over spreken? Dan hebben wij de Voorjaarsnota
gehad, dan hebt u kunnen spreken met Zalm en dan hebt u de Kamer daar duidelijkheid
over kunnen geven. Moeten wij nu instemmen?Minister Kamp:Er is helemaal geen financiële onduidelijkheid. Ook de door mevrouw
Van Velzen genoemde financiële koppeling is er niet. Wij hadden op het
ministerie al in 2003 besloten dat wij die kruisraketten zouden gaan aanschaffen.
Zij zijn in de begrotingsstukken verwerkt, met een eerste betaling in 2006.
Omdat er niet tot besluitvorming is gekomen op dat punt is er niets veranderd
in onze meerjarenbegroting. Er staat nu voor het jaar 2006 een bedrag in de
begroting van minder dan 25 mln. zonder nadere specificering. Ik ben niet
van plan om dat bedrag te gebruiken. Voordat wij de kruisraketten in gebruik
nemen, moeten eerst de schepen aangepast worden. Dat doe ik het liefst pas
bij het eerstvolgende groot onderhoud. Dat duurt dus nog even. Vervolgens
moet er software speciaal voor de Tomahawks worden geschreven, toegespitst
op onze schepen en onze marine. Een en ander moet beproefd worden, besteld
worden, geleverd worden en in gebruik genomen worden. Daar gaat een wat langere
periode overheen. Ik heb de Kamer eerder schriftelijk meegedeeld dat dit tussen
2008 en 2013 tot uitgaven leidt van in totaal 57 mln. In het jaar 2008 beginnen
wij met een bedrag van 1,7 mln. Die uitgaven liggen dus wat verder weg. Die
staan bovendien los van hetgeen nu besloten wordt.Gevraagd is of het besluit nu genomen moet worden. Ik vind het van belang
om dat besluit nu te nemen. Ik bied daarmee politieke duidelijkheid. Ook wordt
daarmee de planning bij de krijgsmacht mogelijk om dit te effectueren. Er
moeten plannen worden gemaakt en er moeten verplichtingen aan worden gegaan.
Dat kan allemaal tijdig en verantwoord gebeuren als er nu duidelijkheid ontstaat.Mevrouw Van Velzen (SP):De minister kan toch niet met droge ogen beweren dat er geen financiële
relatie bestaat tussen het afstoten van de M-fregatten en het aanschaffen
van kruisraketten? Als die er niet is, kan hij tegemoetkomen aan de oproep
van onder andere de VVD om de fregatten niet af te stoten. Er is een verband,
maar de minister heeft zijn zaakjes nog niet rond. De fregatten zijn nog niet
verkocht. De minister vraagt ons dus om in te stemmen met een voorstel dat
niet deugdelijk is onderbouwd. Als ik een amendement indien zonder deugdelijke
onderbouwing, wordt aanvaarding daarvan door de minister ontraden. De minister
moet dus aanvaarding van zijn eigen voorstel ontraden.Minister Kamp:Mevrouw Karimi zegt net dat wij al lang bezig zijn met de kruisraketten.
Mevrouw Van Velzen herhaalt dat. Dat betekent dat de kruisraketten allang
in onze meerjarenbegroting zijn verwerkt. Ik heb de kruisraketten in verband
gebracht met het totaalplan om de geschiktheid van de marine voor de ondersteuning
van militaire operaties op het land te vergroten. Daarbij heb ik het geld
van de verkoop van de M-fregatten in beeld gebracht. Ik heb dat geld echter
daarvoor niet nodig. Dat geld, net zo goed als de vrijvallende vervangings-
en instandhoudingsinvesteringen en de exploitatiewinst omdat nieuwe schepen
minder personeel betekenen, is gebruikt voor de aanschaf van vier patrouilleschepen,
het aanpassen van onderzeeërs, het aanpassen van mijnenjagers, aanschaf
van een helikoptercarrier als vervanger van het transportschip en versterking
van de beide mariniersbataljons. Dat is het geheel van maatregelen. De financiering
daarvan is tot op de laatste euro uitgewerkt. Op de wat langere termijn zal
er een bedrag van 47 mln. bij moeten. Wij zullen dat binnen de begroting van
Defensie en de meerjarenplannen afdekken. Dit is allemaal glashelder en is
bovendien tijdig aan de Kamer gecommuniceerd.De voorzitter:Ik merk op dat het antwoord op de ene interruptie de andere interruptie
uitlokt. De minister is net begonnen met zijn betoog. Als wij zo doorgaan,
komen wij niet op tijd klaar. Ik sta de heer Blom één vraag
toe.De heer Blom (PvdA):Ziet de minister de marinestudie als een geheel? Stel dat de Kamer niet
vier maar drie fregatten wil verkopen en geen kruisraketten wil aanschaffen.
Vervalt dan de gehele marinestudie? Verbindt de minister daar consequenties
aan? Wat is er bovendien afgelopen week gebeurd? Hoe kan het dat minister
Zalm ineens geld uit de hoge hoed trekt? Is mijn conclusie, dat de minister
de marinestudie als een geheel ziet, ook aan het kabinet meegedeeld?
Is er daardoor strijd gekomen? Heeft minister Zalm daarom de knip getrokken?Minister Kamp:Ik vind dit een rare manier van discussiëren. Ik heb aangekondigd
mijn betoog te beginnen over de marinestudie en later over de kruisraketten
te spreken. Ik ben nauwelijks begonnen met mijn verhaal over de marinestudie
of ik word overspoeld met vragen over de kruisraketten. Ik vind het een rare
manier van discussiëren. Ik zal graag het onderwerp kruisraketten uitgebreid
aan de orde stellen op de door mij zo-even aangekondigde manier. Ik zal dan
op alle in dit verband gestelde vragen antwoorden. Wij hebben een samenhangend
pakket, financieel onderbouwd, aan de Kamer gepresenteerd en wij zullen dat
verdedigen. Ik ben niet van plan om de inhoudelijke discussie onder druk te
laten zetten door het dreigement dat ik het niet meer doe als er iets wegvalt.
Zo hoef ik niet te discussiëren met de Kamer. Wij voeren een inhoudelijke
discussie en wij zullen zien of wij tot gezamenlijke conclusies kunnen komen.Voorzitter. Ik had al gezegd dat wij een mogelijkheid zien om de motie
gericht op de aanschaf van patrouilleschepen op een verantwoorde manier uit
te voeren. Het resultaat daarvan is een zeer moderne, krachtige en ook voor
landoperaties nog meer dan nu relevante marine. De TACTOM's, de precisiegeleidewapens
voor de lange afstand en de kruisraketten zijn daar een belangrijk onderdeel
van.Ik zie het nadeel van de verkoop van M-fregatten. De verkoop daarvan is
echter wel essentieel om het hele pakket te kunnen uitvoeren. Wij kunnen nu
geen onduidelijkheid laten bestaan over de verkoop van de M-fregatten. Als
de dekking niet geregeld is, kunnen wij ook niets uitgeven. Ook ik heb mijn
zorgen over de afstoting van de M-fregatten, maar ik heb bekeken hoe wij de
nadelige gevolgen zoveel mogelijk kunnen beperken. Ik heb aangegeven hoe wij
die problemen binnen onze marine denken op te lossen door alternatieve investeringen.
Een andere mogelijkheid om de negatieve gevolgen te beperken, is door twee
van die fregatten te verkopen aan België. Wij hebben een structureel
marinesamenwerkingsverband met België. De Belgen beschikken nu over twee
verouderde fregatten die maar beperkt kunnen worden ingezet en waar bovendien
geen helikopters op kunnen worden geplaatst. Door twee van onze fregatten
aan de Belgen te verkopen, houden wij twee fregatten, de helft van de vier
die wij moeten afstoten, binnen het Belgisch-Nederlandse verband. Het aantal
fregatten wordt dan weliswaar minder, maar er is een zodanige kwaliteitswinst
bij de Belgen dat dit nadeel voor een deel wordt gecompenseerd. Bovendien
kunnen wij nog onze vier patrouilleschepen voor een deel van de activiteiten
inbrengen. Ook kunnen wij betere onderzeeërs en mijnenvegers en een helikoptercarrier
inbrengen. Ik denk dus dat er per saldo sprake is van een vooruitgang.De heer Szabó (VVD):Wat is voor u het ideale verkoopmoment van de laatste twee fregatten?
Ik wil graag een jaartal horen.Minister Kamp:Het liefst leveren wij de fregatten aan de Belgen in de jaren 2007 en
2008. Direct daarna zouden wij de andere twee fregatten willen leveren aan
een ander land. Er moet alleen nog vastgesteld worden welk land dat is. Het
besluit om ze af te stoten heb ik nu nodig. Als dat besluit niet wordt genomen,
kan ik niet de investeringen doen die ik net heb aangekondigd. Dat betekent
dat de hele zaak blijft liggen. Ik kom straks nog terug op het risico daarvan.
Ik kan nu wel alvast zeggen dat er een markt is voor dat soort schepen. Het
zijn kwalitatief hoogwaardige schepen waar kandidaat-kopers voor zijn, maar
die markt is niet onbeperkt. Ik wil de kopers niet laten weglopen. Als je
over een paar jaar zegt dat je ze wilt verkopen, dan heb je een goede kans
dat die kopers wat anders hebben gevonden en dat je met die schepen blijft
zitten. Dan zouden wij slecht zaken doen voor Defensie. Dan kunnen wij het
besluit dat wij willen nemen over de versterking van de marine niet uitvoeren.
Tegen de tijd dat wij dat besluit wel willen nemen, kan het niet meer omdat
de kopers zijn weggevallen. Ik denk dat wij daar grote risico's mee lopen
en dat zouden wij de marine niet moeten aandoen. Zoals ik al heb gezegd, aangenomen
moties kunnen optimaal worden uitgevoerd als aan het eind van dit debat politieke
duidelijkheid ontstaat en wij ons helemaal kunnen gaan richten op de realisatie.
Wij zijn er niet op uit om die M-fregatten zo snel mogelijk weg te schuiven,
wij willen ze graag zodanig uitfaseren dat de patrouilleschepen binnenkomen
en dat ook andere investeringen kunnen worden gerealiseerd. Dat is echter
uitvoeringswerk dat u volgens mij aan ons zou moeten overlaten. Voor de Kamer
is het nu mogelijk om die politieke duidelijkheid te verschaffen.Voorzitter. Ik heb grote waardering voor de heer Szabó maar ook
voor anderen die hebben gepleit voor verhoging van het Defensiebudget. Ik
weet dat dit geen gratuite uitlatingen zijn, want het zijn geen verhalen van
de woordvoerders zelf maar van de fracties. Er is dus in de fracties over
gesproken en over besloten. Die uitgesproken bereidheid om het budget te verhogen,
is voor ons een belangrijk signaal. Ik wil echter met name de heer Szabó
vragen dit eens te bezien vanuit de positie van de Defensieorganisatie. Het
is een zeer grote organisatie met een budget van 7,5 mld. en met 65.000 mensen,
die investeringen doet op lange termijn, investeringen die volgens allerlei
regels gedaan moeten worden, regels die met de Kamer zijn afgesproken en Europese
aanbestedingsregels. Dat zijn dus echt investeringen op de lange termijn,
die heel goed moeten worden voorbereid en waarvan ook de uitvoering grote
aandacht nodig heeft. Als zo'n Defensieorganisatie eenmaal op koers ligt en
wordt bijgesteld dan zal dat verantwoord en geleidelijk moeten gebeuren en
zal er geen onzekerheid mogen ontstaan.Ik vind het van groot belang dat de heer Szabó en anderen van mening
zijn dat het budget van Defensie omhoog moet, maar dat is er in deze kabinetsperiode
nog niet van gekomen. Het huidige regeerakkoord geeft Defensie niet meer geld
en ook de jaarlijkse behandeling van de begroting leidt er niet toe dat extra
geld aan de Defensiebegroting wordt toegevoegd. Bij het aansturen van de Defensieorganisatie
kan ik dus niet gaan speculeren op mogelijke verhoging van het budget. Dat
is afhankelijk van in de eerste plaats verkiezingsprogramma's, vervolgens
van verkiezingsuitslagen en de nieuwe regeringscombinatie die een nieuw regeerakkoord
moet gaan maken. Het is mogelijk dat dan extra geld naar Defensie gaat, maar
ik moet dan zeggen dat het niet zeker is dat dit extra geld dus aan M-fregatten
wordt besteed. Het kan ook aan heel andere prioriteiten worden besteed. Als
ik naar de behoeften van onszelf, van de NAVO en van de EU kijk, dan komen
toch zeker wel andere zaken in beeld. Wij hebben het al gehad over strategische
transportcapaciteit, vliegtuigen, zoals de Hercules, DC10 en mogelijk ook
andere grotere vliegtuigen, bijvoorbeeld de C17 om grotere hoeveelheden materieel
in een keer te kunnen vervoeren. Dat is voor Defensie een heel reële
prioriteit. Meer toegespitst noem ik nog de transporthelikopters. Wij hebben
een uitbreiding van de Chinooks in onze plannen staan, maar wij zouden er
eigenlijk nog drie extra moeten hebben. Wij hebben een aantal NH90-helikopters
in bestelling, maar eigenlijk hebben wij er nog twee extra nodig. Land-, zee-
en luchtmacht werken altijd samen en bovendien ook nog met andere landen.
Een goede communicatie tussen al die verschillende organisaties en wapensystemen
is dan ook van het allergrootste belang. Dat betekent dat wij moeten investeren
in vernieuwing van onze geautomatiseerde communicatiesystemen om ons in staat
te stellen om ons werk veilig en doeltreffend te doen. Zoals de heer Herben
bij verschillende gelegenheden al heeft aangegeven, zal de oorlogsvoering
in de toekomst een andere zijn dan die in het verleden. Je strijdt in verwarrende
omstandigheden tegen mensen die niet duidelijk herkenbaar zijn, die verschillende
hoedanigheden kunnen aannemen. Als de krijgsmacht op die manier wordt ingezet,
is het ook van het grootste belang dat er goede systemen zijn om vrienden
en vijanden te kunnen onderscheiden om te voorkomen dat je op vrienden gaat
schieten. Daar zijn bepaalde trackingsystemen voor. Die zijn kostbaar, maar
absoluut nodig. Tot slot moet er worden geïnvesteerd in luchtgrondwaarnemingsmiddelen,
opdat de operaties op de grond veilig kunnen worden uitgevoerd.Ik heb hiermee willen aangeven dat het als, als, als er meer geld voor
Defensie komt, ook nog denkbaar is dat het geld niet naar de M-fregatten gaat,
maar naar andere onderdelen van de krijgsmacht. Gegeven dit geheel zou het
niet verstandig zijn als de Kamer zich nu niet duidelijk zou uitspreken over
de marinestudie.De heer Szabó (VVD):Ik heb mijn inbreng van gisteren er nog eens op nageslagen en die is minder
zwart-wit dan de minister nu doet voorkomen. Ik heb gisteren niet gesproken
over een percentage dat zou moeten worden behaald in de komende jaren en geen
concrete bedragen genoemd. Ik heb erop gewezen dat Nederland onder het NAVO-gemiddelde
zit en ik heb daar wel een bedrag bij genoemd. Nederland geeft per jaar 2,5
mld. minder uit dan het zou doen als het aan het NAVO-gemiddelde zou vasthouden.
Daarnaast heb ik net als de minister erop gewezen dat de wereld verandert,
dat de taken veranderen en dat er meer gevergd wordt van de krijgsmacht. Vervolgens
heb ik gesuggereerd dat er een integrale visie op de krijgsmacht voor de komende
15 à 20 jaar wordt geformuleerd. Aan de hand daarvan kunnen wij bepalen
wat dit zou moeten kosten. Het was dus genuanceerder dan de minister nu naar
voren brengt.Minister Kamp:Ik vind de heer Szabó niet ongenuanceerd, noch zwart-wit. Ik kan
mij veel voorstellen bij zijn analyse van het Defensiebudget. Ik heb echter
met de politieke realiteit te maken en met het regeerakkoord. Ik zie wat er
tijdens de begrotingsbehandelingen gebeurt en ik weet welke onzekerheden er
zijn na de volgende verkiezingen. Ik weet verder welke andere prioriteiten
Defensie heeft. Daarom denk ik dat nu de tijd rijp is om een besluit te nemen
over de gehele marinestudie, inclusief de fregatten. Als wij dit niet doen,
zullen alle investeringen die in de marinestudie worden genoemd, onmogelijk
worden. Dit is mijn boodschap aan het adres van de heer Szabó.Ik wil nu iets zeggen over de precisiewapens voor de lange afstand op
de LC-fregatten, de TACTOM's. Wij willen dat er een beheerste en zo beperkt
mogelijke, maar ook effectieve toepassing van geweld is als dit nodig is,
met minimale schade in het gebied waarin de krijgsmacht wordt ingezet en minimaal
risico voor ons eigen personeel. Dit middel is daar geschikt voor. Nederland
beschikt over een moderne en hoogwaardige krijgsmacht die op alle onderdelen
over goed, modern materieel beschikt dat al voor deze wapens geschikt is.
Onze LCF's hebben al verticale lanceerinrichtingen. Wij zouden hier dus over
kunnen nadenken.Deze kruisraketten vormen een onderdeel van de marinestudie. Ik zeg dit
niet omdat ik de Kamer wil dwingen, maar het is nu eenmaal een onderdeel van
ons verhaal. Dit is een onderdeel van de koerswijziging van de marine, waardoor
de marine meer wordt gericht op de ondersteuning van militaire operaties op
het land.Als wij nu besluiten tot de aanschaf van de kruisraketten, zal dit niet
onmiddellijk worden gerealiseerd. Daar gaat een goede voorbereiding gedurende
een redelijke termijn aan vooraf. Ik heb al gesproken over de periode van
2008 tot 2013. Het beslag op de Defensiebegroting is gering; in die periode
gemiddeld 9,5 mln. per jaar wat neerkomt op iets meer dan één
promille.Na alle discussies die bij verschillende gelegenheden in de Kamer over
dit onderwerp zijn gevoerd, is het mij nog steeds niet duidelijk waarom sommigen
van mening zijn dat een land als Nederland principieel niet zo'n middel als
de kruisraket zou moeten hebben. Ik begrijp dit echt niet, want ik vind dat
wij een verstandige lijn hebben gekozen. Wij kiezen voor het vervangen van
wapens die niet gericht kunnen worden ingezet, die veel meer schade kunnen
veroorzaken dan wij willen en waarvan de inzet bovendien onveilig is voor
de eigen mensen, door precisiegeleidewapens waarmee de schade kan worden beperkt,
effectief kan worden gewerkt en de veiligheid van de eigen mensen wordt bevorderd.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Zowel voor- als tegenstanders van de aanschaf van dit wapen, geven toe
dat het een politiek wapen is. Het is een principiële politieke beslissing
van het kabinet om als enige land naast de VS en het Verenigd Koninkrijk dit
wapen aan te schaffen. Bovendien is het bedoeld voor de eerst fase van een
oorlog. Nederland zal dan ook gevraagd worden om deze wapens in te zetten
bij operaties, omdat daardoor het politieke draagvlak voor die operatie wordt
vergroot. Met dertig Tomahawkkruisraketten kan Nederland immers alleen maar
een symbolische bijdrage leveren. Zo zijn er in de eerste dagen van de oorlog
in Irak bijvoorbeeld honderden van deze raketten gebruikt door de Amerikanen.
Het gaat om dit politieke punt en u bent niet bereid om daarop in te gaan.Minister Kamp:Ik heb nog geen antwoord gegeven, omdat u nu pas uw vraag stelt. Ik ga
graag in op de door u genoemde punten.Nederland is niet het enige land naast Groot-Brittannië en de Verenigde
Staten die dit wapen heeft of gaat aanschaffen. Dat is gewoon niet waar. Op
dit moment bereiden namelijk vijf Europese landen de aanschaf van dit soort
wapens voor. Wat u zegt, klopt dus niet. Het is een logisch militair middel
in een moderne krijgsmacht. De heer Herben wees er al op dat Duitsland werkt
aan de Taurusraket. Frankrijk ontwikkelt een vergelijkbaar wapen en verschillende
andere landen onderzoeken welk wapen zij precies zullen gaan afnemen. Het
is een logisch onderdeel van de krijgsmacht.De behoefte van de Europese Unie is vastgesteld op 200 van dergelijke
wapens, te plaatsen op schepen. De Britten voorzien in 85 van deze 200 benodigde
wapens. Het resterende aantal moet nog ingevuld worden. Net als Spanje, Duitsland,
Frankrijk en Groot-Brittannië heeft Nederland een moderne marine en dat
betekent dat ook wij dergelijke wapens kunnen plaatsen.U zegt dat wij hierdoor betrokken zullen worden bij de besluitvorming
over de inzet van deze wapens in het eerste stadium van een conflict. Ik ben
daar helemaal niet bang voor. Nederland raakt immers alleen bij zo'n conflict
betrokken als de internationale gemeenschap tot de conclusie is gekomen dat
de situatie in een land zo ernstig is dat er ingegrepen moet worden. Wij willen
dat dan graag zo snel mogelijk doen, met zo min mogelijk schade in het gebied
en met zo veel mogelijk veiligheid voor onze militairen. Het Nederlandse politieke
systeem met zijn parlementaire controle op de krijgsmacht, het toetsingskader
en de inmiddels opgedane ervaring betekenen dat deelname van Nederland alleen
maar een extra garantie is dat de besluitvorming goed verloopt.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Met alle respect, maar dat is lariekoek. Irak is toch zeker een voorbeeld
van een oorlog die is gevoerd tegen de zin in van de internationale gemeenschap.
De internationale gemeenschap, de VN, heeft die oorlog helemaal niet goedgekeurd.
U zult in de toekomst natuurlijk gaan zeggen dat de start van een offensieve
oorlog verrassend moet zijn en dat de Kamer daarom niet van tevoren kan worden
ingelicht over de inzet van Nederlandse Tomahawks. Met alle respect, maar
wat u zegt is dus echt geneuzel.Minister Kamp:Voorzitter. Het is het voorrecht van de Kamer om een minister te verwijten
dat wat hij zegt, lariekoek is. Ik zal dit soort woorden zelf niet gebruiken.Deze kruisraketten worden overigens niet gekocht om in Irak oorlog te
gaan voeren. De aanval op Irak ligt immers al enige jaren achter ons en de
aanschaf van de kruisraketten speelt in de periode tussen 2008 en 2013. Nederlandse
kruisraketten kunnen dan ingezet worden wanneer de internationale gemeenschap
zou besluiten om actie te ondernemen. Daarbij kun je echter ook denken aan
een oorlog als die in Kosovo, een voorbeeld dat ik al eerder heb genoemd.De heer Blom (PvdA):De minister begrijpt niet goed waarom de Kamer tegen deze aanschaf is.Minister Kamp:Niet de Kamer, maar sommige woordvoerders.De heer Blom (PvdA):Ik kan dat uitleggen. Overigens heb ik dat gisteren al gedaan: u legt
de verkeerde prioriteiten. Het zijn ongetwijfeld prachtige wapens, maar wij
hebben ze niet nodig. Wij moeten andere prioriteiten stellen. U geeft dat
zelf ook toe, want u hebt gezegd dat de NAVO behoefte heeft aan transportcapaciteit
voor vredesmissies. Daar is de PvdA-fractie voor, maar dat geldt niet als
je ineens een zak met geld opentrekt en dingen gaat kopen die je niet nodig
hebt. Want daar gaat het om. Alle taken die u net noemde, kunnen wij al uitvoeren
met het spul dat wij op dit moment hebben, met wat er onder de F16's hangt,
met wat er op de grond staat. Die taken kunnen wij gewoon uitvoeren. Dat zegt
ook de marine en dat zeggen ook mensen van Defensie. Er stond een aardig ingezonden
stuk over in de Helderse Courant van iemand die er verstand van heeft. Wij
hebben ze niet nodig. De prioriteiten liggen verkeerd. De minister zal de
prioriteiten anders moeten stellen. Daar gaat het om.Minister Kamp:In de eerste plaats: wat Defensie zegt, dat zeg ik. Er is geen sprake
van dat er vanuit Defensie verschillende geluiden zouden komen. Dit is het
Defensiegeluid. In de tweede plaats zegt de heer Blom: wij hebben ze niet
nodig. Nee, de heer Blom vindt dat wij ze niet nodig hebben en dat is toch
iets heel anders. Wij denken er anders over. Als een inzet nodig wordt, dan
achten wij het niet verstandig om met een F16 een even zware bom uit de lucht
te laten vallen en dan maar te gaan kijken wat er op de grond precies mee
gebeurt. Als je dat doet, loop je op de grond meer risico dan nodig is. Die
F16 kan niet altijd vliegen en iedere vlieger is kwetsbaar voor luchtafweergeschut.
Met een kruisraket daarentegen kun je zorgen dat diezelfde ontploffing precies
op de plek gebeurt waar je hem hebben wilt en dat er dus geen nevenschade
is. Je doet dat op een zodanige manier dat je personeel veilig is en je kunt
het ongeacht de weersomstandigheden altijd effectueren. Dat zijn militaire
overwegingen. Zij gelden nu voor de kruisraket, maar zij zouden net zo gelden
als wij bij de landmacht allerlei middelen hadden die een gerichte inzet van
onze wapens niet toelaten. Die zouden wij dan ook vervangen door andere middelen
waarmee dat wel kan. Bij de vliegtuigen zijn wij met hetzelfde bezig. Wij
proberen zo veel mogelijk te komen tot precisiewapens, om de redenen die ik
net heb gegeven. Dat zijn de overwegingen voor ons om de Kamer dit voorstel
te doen. Ik hoop dat uiteindelijk ook de meerderheid van de Kamer de conclusie
zal trekken dat dit in het grote geheel een verstandige stap is.De heer Blom (PvdA):Dat betekent dus dat het verhaal dat u net verteld hebt over de wens van
de NAVO naar meer transportcapaciteit voor de inzet in vredesmissies niet
waar is. Dat is uw prioriteit niet. Uw prioriteit zijn kruisraketten.Minister Kamp:De prioriteit van de NAVO is niet alleen maar dit of alleen maar dat.
De NAVO heeft een geheel gemaakt van dingen die nodig zijn om te komen tot
een evenwichtig Europees militair samenwerkingsverband en één
onderdeel daarvan is de plaatsing van 200 kruisraketten op fregatten. Van
die 200 zijn nu 85 ingevuld en er is nog behoefte aan de resterende 115. Je
kunt bij de krijgsmacht niet zeggen: dat hebben wij nodig en de rest is allemaal
onbelangrijk. Nee, je moet een krijgsmacht hebben die als geheel in samenwerking
met anderen onder alle omstandigheden verantwoord kan optreden. Je moet een
krijgsmacht hebben die een keuze kan maken voor wat het allerbeste
is. En daar hoort bij dat je dit hebt, maar ook dat je dat en dat hebt. Als
onderdeel hoort daar volgens ons ook bij dat je de beschikking hebt over precisiegeleidewapens
op schepen.De heer Van der Staaij (SGP):Ook mij houdt de prioriteitsstelling bezig ten opzichte van bijvoorbeeld
de helikopters die de minister net noemde. Waarom acht hij deze wapens toch
belangrijker dan een stevige versterking van de transportcapaciteit in de
lucht?Minister Kamp:De Kamer heeft daar het nodige over gezegd en er zijn vragen over gesteld.
De heren Kortenhorst en Herben hebben daarover gesproken, maar ook mevrouw
Huizinga. Moeten wij dat geld niet voor iets anders inzetten, bijvoorbeeld
de twee Chinooks die onlangs verloren zijn gegaan in Afghanistan? Ik vind
het vervangen van die Chinooks bijzonder belangrijk. Ik acht de Chinooks en
andere transporthelikopters, evenals onze transportvliegtuigen, de Herculestoestellen,
een van de cruciale onderdelen van onze krijgsmacht. Daarom heb ik ook, terwijl
wij bezig zijn, een enorme bezuiniging te verwerken die opgelegd is door het
parlement, toch extra geld uitgetrokken voor extra Chinooks. Wij hebben al
eerder de Kamer meegedeeld dat wij van plan zijn om ons oorspronkelijk aantal
van 13 Chinooks te brengen tot 17. Ik ben niet naar het kabinet gegaan om
geld te vragen voor die vier Chinooks. Nee, wij hebben de financiering door
verschuivingen binnen het Defensiebudget gerealiseerd, omdat wij dat zo ontzettend
belangrijk vinden. Wij zijn ook bezig om 12.000 formatieplaatsen te laten
vervallen. Dat gaat met veel pijn en verdriet in onze organisatie gepaard,
maar desondanks heb ik al eerder besloten om ruim 200 extra mensen aan te
trekken, om in de omgeving van die Chinooks en de andere transporthelikopters
en -vliegtuigen geplaatst te worden. Ik wil bijvoorbeeld het aantal bemanningen
per Chinook van een op anderhalf brengen. Dat betekent dat er meer vliegers,
loadmasters en ook onderhoudspersoneel voor die helikopters beschikbaar komen.
Ons kan dus niet worden verweten dat wij onvoldoende aandacht geven aan de
transporthelikopters. Wij geven dit onderdeel recht tegen de stroom in bijzonder
veel aandacht omdat wij het voor de krijgsmacht als geheel zeer belangrijk
vinden.De aanschaf van de TACTOM's gaat zeker niet ten koste van de aanschaf
van de vervangende Chinooks. Er is geen misverstand over de uitbreiding van
het aantal Chinooks van dertien naar zeventien. De Kamer wil daarmee akkoord
gaan. Wij zijn inmiddels twee van de dertien toestellen kwijtgeraakt en die
moeten worden vervangen. Wij willen die vervangende toestellen uiterlijk in
2008 hebben. Die zullen in 2006 en 2007 voor een deel worden aanbetaald en
de rest zal in 2008 worden betaald. Daar moeten wij een oplossing voor vinden.
Ik heb al gezegd dat voor de TACTOM's pas na 2008 geld wordt uitgetrokken
en dat daar in 2008 maar een bedrag van 1,7 mln. voor beschikbaar is. Er is
dus in de financiering geen koppeling te leggen tussen de kruisraketten en
de te vervangen Chinooks. Eerst komen de Chinooks en dan komen de kruisraketten.De staatssecretaris en ik zullen hoe dan ook een oplossing vinden voor
de dekking van de financiering van de Chinooks die verloren zijn gegaan, dat
moet duidelijk zijn. Ik heb dit eerder dit jaar al in het kabinet aan de orde
gesteld en besproken met de minister van Financiën. Ik heb uitgelegd
dat Defensie niet bovenop elke aanschaf een percentage zet voor het geval
er verliezen zijn. Dat betekent dat eventuele verliezen niet kunnen worden
opgevangen binnen de reguliere begroting. Het betreft incidenten waarvoor
een incidentele financiering moet worden gevonden. Daar is met begrip op gereageerd
door het kabinet en de minister van Financiën.Dit onderwerp kan aan de orde komen bij de Voorjaarsnota 2006. De minister
van Financiën kan onmogelijk toezeggingen doen omdat de Voorjaarsnota
leidt tot een wetswijziging. Die moet door het parlement worden vastgesteld
omdat die het budgetrecht heeft. Wij hebben wel afgesproken dat de financiering
van de twee Chinooks die verloren zijn gegaan bij de Voorjaarsnota 2006 aan
de orde zal komen. Ik heb er, gelet op de reacties die ik heb gekregen in
het kabinet en van de minister van Financiën, alle vertrouwen in dat
het goed komt. De staatssecretaris en ik zullen ervoor zorgen dat die vervangende
Chinooks er op zo kort mogelijke termijn komen. Zij zijn er ruimschoots eerder
dan de kruisraketten. Ik kan de bezorgdheid van de Kamer op dit punt dus volledig
wegnemen.De heer Van der Staaij (SGP):Ik heb een wat meer algemene vraag over de vervanging van de helikopters
die verloren zijn gegaan. Wordt er nagedacht over een structurele voorziening
zodat u niet elke keer hoeft te gaan bedelen? Het kan bij de Voorjaarsnota
worden geregeld, maar er moet misschien ook een voorziening worden ingesteld
voor verliezen in een operatie zodat het materieel kan worden vervangen.Minister Kamp:Dat is een logische vraag. Dat probleem moet door ons worden opgelost.
De lijn was altijd om niet extra te bestellen in verband met mogelijke verliezen.
Wij deden dat alleen bij de F16's. Wij hebben een aantal extra F16's gekocht
omdat er in de loop der tijd verliezen zijn. Piloten moeten eruit springen
als er iets misgaat en dan stort zo'n toestel neer. Dat gebeurt met enige
frequentie en daar moeten wij dus vervangende toestellen voor hebben. Die
hebben wij ook. Bij alle andere investeringen die wij doen, houden wij daar
geen rekening mee. Dat beleid moet nu opnieuw worden bezien, gelet op de ervaringen
van de laatste tijd en de frequente uitzendingen in de hele wereld onder moeilijke
omstandigheden.Er zijn twee mogelijkheden. Een mogelijkheid is dat er alsnog rekening
wordt gehouden met mogelijke verliezen. Dan wordt er dus iedere keer meer
besteld. Dan moet er extra geld aan de begroting van Defensie worden toegevoegd
of moet er op andere onderdelen nog meer worden bezuinigd. Een andere mogelijkheid
is om verder te kijken. Defensie heeft heel veel materieel op een heel breed
terrein. Verliezen zijn per saldo en over een lange termijn gezien, uitzonderlijk.
Samen met de minister van Financiën ben ik de vraag aan het doorakkeren
of in elk geval van verlies vervanging essentieel is en zo snel mogelijk dient
te geschieden of er een incidentele oplossing voor kan worden gevonden. Zodra
wij een conclusie hebben getrokken, presenteer ik die de Kamer zodat zij haar
mening erover kan geven. Duidelijk is in ieder geval dat de twee verloren
gegane Chinooks moeten worden vervangen. Dit gebeurt zo snel mogelijk en ruimschoots
voor de aanschaf van de TACTOM's.Mevrouw Karimi (GroenLinks):De minister zegt dat hij geen toezegging van minister Zalm heeft gekregen,
maar dat het kabinet bij het opstellen van de Voorjaarsnota nog moet afwegen
of daar geld voor vrij komt. Tegelijkertijd zegt hij dat de Chinooks sowieso
worden vervangen. Klopt mijn conclusie op grond van die uitspraak dat Defensie
in staat is om die vervanging zelf te bekostigen?Minister Kamp:Bij de opstelling van de Voorjaarsnota moet het kabinet een afweging maken
aan de hand van een voorstel van de minister van Financiën. Daarover
neemt het parlement vervolgens een besluit. Dat is de procedure. Dit keer
zal die niet anders zijn. Iedereen in het kabinet weet dat Defensie met een
enorme bezuiniging wordt geconfronteerd, terwijl voor andere departementen
meer geld beschikbaar komt, en dat Defensie duizenden en duizenden arbeidsplaatsen
verloren moet laten gaan en geen ruimte in de begroting heeft om verliezen
te compenseren. Het kabinet heeft dus welwillend naar mij geluisterd en begrip
getoond. Dat geldt ook voor de minister van Financiën. Dat brengt mij
ertoe om samen met de staatssecretaris te veronderstellen dat de Voorjaarsnota
ten gunste hiervan zal zijn. In ieder geval zorgen wij ervoor dat dit gebeurt.
Er is geen twijfel over mogelijk: de Chinooks worden besteld en wel zo snel
mogelijk. Zij komen eerder dan de kruisraketten. Ik doe deze uitspraak, omdat
ik denk de Kamer zo de duidelijkheid te bieden waar zij behoefte aan heeft.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dat is helemaal niet het geval. Uit de manier waarop de minister de vraag
beantwoordt, maak ik op dat hij een toezegging van minister Zalm heeft gekregen.
Anders kan hij de Kamer niet beloven dat er twee Chinooks komen.Minister Kamp:De staatssecretaris en ik hebben een investeringsbudget van 1,4 mld. per
jaar. Wij hebben ook prioriteiten gesteld en zijn van mening dat de Chinooks
buiten het investeringsprogramma om kunnen worden vervangen, omdat daar bij
de Voorjaarsnota een incidentele compensatie voor zal komen. Mocht dat niet
lukken, dan is het aan de staatssecretaris en mij om ervoor te zorgen dat
wij de Chinooks kunnen aankopen door te schuiven in het investeringsbudget.
Ik wil geen dag wachten met de aanschaf daarvan. Ik heb ze nodig, wat er ook
wordt gezegd over kruisraketten en patrouilleschepen. Ik wil ze hebben, want
ik heb ze nodig.De heer Blom (PvdA):Gewoonlijk ben ik niet zo van de procedures, maar vandaag wel. De minister
zegt dat hij hoe dan ook twee Chinooks gaat aanschaffen. Wij kennen daar alleen
een proces voor, namelijk het Defensie Materieel Proces. Volgens dat proces
hoort de minister eerst een aantal brieven aan de Kamer te schrijven en de
financiering deugdelijk te onderbouwen. Dan zal de Kamer het al dan niet goedkeuren.
Ik kan mij niet voorstellen dat er in dit huis ook maar één
Kamerlid te vinden is die zegt dat ze maar moeten worden besteld, al is de
financiering niet rond. Zo werkt het natuurlijk niet. In geloof dus net als
mevrouw Karimi dat de financiering allang rond is, anders kan de minister
dit niet waarmaken in de A-brief die binnenkort moet komen.Minister Kamp:De heer Blom leek mij niet iemand die wil dat ik voortdurend beschouwingen
over procedures houd. De Kamer heeft bij de behandeling van deze begroting
van het ministerie van Defensie indringend naar voren gebracht dat de verloren
gegane Chinooks moeten worden vervangen. Ik vind dat ook. In mijn ogen kan
de financiering bij de opstelling van de Voorjaarsnota worden geregeld. Dat
heb ik gezegd. Duidelijkheid kan uiteindelijk alleen de Kamer daarover geven,
omdat zij budgetrecht heeft. Behalve door de opstelling van het kabinet, word
ik zeer bemoedigd door de opstelling van de Kamer. Gisteren is namelijk gebleken
dat de Kamer hier ook prioriteit aan verleent. Ik verwacht dus dat het voor
elkaar komt. Komt het niet voor elkaar en vergissen de staatssecretaris en
ik ons daar helemaal in, dan moeten wij het in ons budget zien op te lossen.
Wij willen alleen geen misverstand laten bestaan over onze wens dat de verloren
gegane Chinooks worden vervangen. U hebt er evenwel groot gelijk in dat u
zegt dat u brieven nodig hebt en dat dit nog besproken moet worden.De heer Blom (PvdA):De Kamer geeft hier prioriteit aan en de PvdA ook. Volgens mij is er niemand
te vinden die dit niet als prioriteitstelling heeft. Stel echter dat hier
bij de voorjaarsnota geen geld voor komt en dat u het dus uit het defensiebudget
moet halen. Is het geen idee om dan toch maar af te zien van die kruisraketten?Minister Kamp:Daar heb ik al op geantwoord. Ik heb aangegeven dat de betalingen voor
de Chinooks in 2006, 2007 en uiterlijk 2008 moeten worden verricht en dat
de echte betalingen voor de kruisraketten pas na 2008 op gang komen. Er is
dus absoluut geen mogelijkheid om die beide financieringen te koppelen. In
het onwaarschijnlijke geval dat het kabinet dat nu met begrip naar mij heeft
geluisterd, straks geen begrip meer heeft en dat de Kamer die nu zegt dat
het een prioriteit is en dat het bij de voorjaarsnota geregeld moet worden,
straks zegt dat het toch geen prioriteit is, zullen de staatssecretaris en
ik een en ander toch voor elkaar proberen te krijgen omdat dit onze prioriteit
is.Mevrouw Van Velzen (SP):De minister heeft aangegeven dat hij geen dag kan wachten met de aanschaf
van Chinooks. Ik verwacht dan ook dat wij vandaag of morgen die A-brief krijgen.
Dan zal de minister echter nog niet de toezegging van minister Zalm voor de
voorjaarsnota binnen hebben. Daarom wil ik hem vragen welke verschuivingen
binnen de begroting hij, gezien zijn haast, in gedachten heeft?Minister Kamp:De Kamer heeft inhoudelijk aangegeven hoe zij tegen kruisraketten en tegen
de vervanging van de Chinooks aankijkt. Ik probeer daar zo goed mogelijk op
te reageren. Ik heb gezegd dat ik daar geen dag mee wil wachten, maar ik wil
natuurlijk wel de procedures respecteren. Ik geef ook niet aan dat de twee
vervangende Chinooks er in december 2005 zullen zijn. Ik heb gezegd dat ik
verwacht dat die in 2008 zullen komen. Daar moet nog het nodige voor gedaan
worden en ik wil dat wij daar geen dag onduidelijkheid over laten bestaan.
De staatssecretaris en ik hebben hier onze politieke uitspraak over gedaan.
De Kamer heeft zich hierover uitgelaten. Dit debat zal een conclusie krijgen.
Vervolgens zullen wij er vol stoom op koersen dat de Chinooks er bij de allereerste
gelegenheid komen. Verder nemen wij als bewindslieden de verantwoordelijkheid
voor de financiering daarvan voor onze rekening. Dat is het
verhaal.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik heb goed geluisterd: u komt niet met concrete verschuivingen binnen
de bestaande begroting. Mag ik daaruit opmaken dat u met de A-brief wacht
tot minister Zalm met een voorstel komt om wat meer geld in het ministerie
van Defensie te gaan pompen?Minister Kamp:De politieke boodschap die ik gegeven heb, en de inhoudelijke discussie
die ik met de Kamer heb gevoerd in procedurevergaderingen, zullen conform
de afspraken die hierover met de Kamer zijn gemaakt, worden vertaald. Het
kan echter niet zo zijn dat de Kamer eerst aangeeft dat zij het heel belangrijk
vindt dat die vervangende helikopters er zo snel mogelijk komen, maar dat
zij vervolgens, als de minister aangeeft dat hij daarvoor zal zorgen, zegt
dat er wel rekening gehouden moet worden met de A-documenten en dergelijke.
Laten wij gewoon inhoudelijke duidelijkheid aan elkaar geven en vervolgens
de procedures naar behoren volgen.Mevrouw Huizinga heeft gevraagd hoe de TACTOM's, als die eenmaal zijn
gekocht en zijn ingezet, vervolgens vervangen moeten worden. Ik denk dat een
beperkt gebruik van de TACTOM's door ons in onze eigen begroting afgedekt
moet worden. Wij zullen dus zelf vervanging moeten regelen uit de budgetten
die er zijn voor precisiegeleide wapens en munitie. Als wij bij een bijzondere
gelegenheid het grootste deel van of zelfs onze gehele voorraad moeten inzetten,
dan zullen wij daar een oplossing voor moeten vinden, mede in samenspraak
met de Kamer. Het uitgangspunt is evenwel om dit in onze normale budgetten
op te vangen.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik probeer het te begrijpen. In de schriftelijke antwoorden op de gestelde
vragen lees ik dat er geen plannen zijn om meer dan dertig TACTOM's aan te
schaffen, maar nu zegt u dat zij gewoon binnen de begroting vervangen zullen
worden. Wat wilt u nu eigenlijk? Wilt u er dertig of wilt u er altijd dertig
hebben?Minister Kamp:Zo kunnen wij natuurlijk eindeloos met elkaar gaan discussiëren.
Ik wil er dertig hebben omdat ik denk dat wij er dertig nodig hebben op onze
schepen. Als wij er op een gegeven moment, wat God verhoede, tien moeten gebruiken,
dan moeten wij er weer tien kopen om op die dertig te zitten. Dat is zo logisch
als het maar kan. Mevrouw Huizinga heeft gevraagd of ik dan bij de Kamer kom
aankloppen om geld voor die tien vervangende Tomahawks te vragen. Wij zijn
dat niet van plan; wij zijn van plan om dat binnen de reguliere budgetten
op te vangen, tenzij het van een zodanige omvang is dat dat niet kan. Als
dat het geval is, zullen wij daar natuurlijk wel een oplossing voor moeten
vinden.Er is aandacht gevraagd voor het toenemende beroep op de krijgsmacht,
wat is gekoppeld aan een pleidooi voor verruiming van het budget van Defensie.
Het is waar dat het takenpakket van Defensie al omvangrijk is en dat sommige
taken belangrijker worden, zodat er intensiveringen nodig zijn. Wij nemen
om te beginnen steeds meer deel aan crisisbeheersingsoperaties, die steeds
verder van huis plaatsvinden, in steeds moeilijker omstandigheden. Dat vraagt
veel van onze krijgsmacht, zodat daarvoor op onderdelen meer geld nodig is.
Ik heb in dit verband al gesproken over Bosnië, Irak en Afghanistan en
ik kan in dit verband ook Afrika noemen. Het is zeker denkbaar dat daar in
de toekomst inzet zal plaatsvinden, wat tot kosten zal leiden.Verder heeft Nederland afgesproken dat, behalve wat nu wordt gedaan, namelijk
deelname aan door de VN en de NAVO geïnitieerde operaties, wij ook een
vast onderdeel vormen van de NATO Response Force en van de EU-battle groups,
de snelle reactiemachten van de NAVO en de EU. Daarvan deel uitmaken leidt
tot nieuwe samenwerkingsverbanden en nieuwe kosten.Wat ook in ontwikkeling is, is onze taak op het gebied van de nationale
veiligheid en de terrorismebestrijding. Onze eerste hoofdtaak, verdediging
van het land, en de derde hoofdtaak, hulp aan civiele autoriteiten in Nederland,
lopen steeds meer door elkaar heen. De civiele autoriteiten nemen er geen
genoegen meer mee dat, als er wat gebeurt, Defensie helpt met wat voorradig
is, nee, daarover worden nu zeer gedetailleerde afspraken gemaakt. Binnenlandse
Zaken brengt in beeld wat er nodig is, Defensie kijkt wat er is en wat er
te weinig is, moet extra komen. Defensie moet bovendien geoefend zijn en met
civiele autoriteiten en hulpverleningsdiensten hebben samengewerkt om dat
te kunnen leveren wat door betrokkenen nodig wordt gevonden. In plaats van
de vangnetfunctie uit het verleden worden wij nu een volwaardige veiligheidspartner
binnen Nederland, waarvan men dingen verwacht die professioneel moeten worden
nagekomen. Dit brengt een geldbehoefte met zich mee.De defensiebijdragen zijn niet meer de ouderwetse militaire defensiebijdragen,
maar dat zijn bijdragen die onderdeel zijn van het geïntegreerde buitenlandse
beleid. Ontwikkelingssamenwerking, Buitenlandse Zaken en Defensie werken voortdurend
nauw met elkaar samen, wat betekent dat allerlei projecten met allerlei deskundigheid
gezamenlijk worden opgezet. Wij hebben ruim 60 specialisten in een pool gezet
die de veiligheidssector in andere landen kunnen helpen hervormen, die kunnen
worden uitgezonden en waarvoor in overleg met Ontwikkelingssamenwerking en
Buitenlandse Zaken keuzes worden gemaakt. Daarvoor hebben wij extra opgeleide
mensen nodig, die bovendien op een verantwoorde manier moeten kunnen worden
ingezet. Wat steeds belangrijker wordt, is het bieden van noodhulp. Als je
ziet wat er gebeurt aan piraterij op de internationale transportroutes overzee,
is zeer goed denkbaar dat daartegen in internationaal verband op een gestructureerde
wijze wordt opgetreden, waarvan Nederland deel gaat uitmaken. Dat is een taak
die meer aandacht moet krijgen.Dit alles leidt tot de conclusie dat de tijd van afnemend belang van Defensie
voorbij is: Defensie heeft iets te bieden. De vraag naar onze activiteiten
neemt toe, waardoor Defensie relevanter en de budgettoewijzing van groter
belang worden.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Kamp:Voorzitter. De afgevaardigden Szabó en Kortenhorst hebben gisteren
gepleit voor het ontwikkelen van een langetermijnvisie op de krijgsmacht.
Ik zou met hun pleidooi graag op een wat praktische wijze willen omgaan. Het
pleiten voor dikke beleidsnota's is namelijk niet iets wat ik koppel aan beide
heren. In het regeerakkoord is ook afgesproken dat niet voortdurend
dikke beleidsnota's worden geschreven maar dat uitgevoerd moet worden wat
wij willen. In die lijn hebben de staatssecretaris en ik direct na ons aantreden
een brief naar de Kamer gestuurd bij gelegenheid van de begroting voor het
jaar 2004, te weten onze prinsjesdagbrief van 2003. In die brief hebben wij
na een grondige analyse van de situatie in de wereld en in Nederland een conclusie
getrokken met betrekking tot onze krijgsmacht. Wij hebben daarin aangegeven
wat aan afstotingen verantwoord is, welke intensiveringen nodig zijn en hoe
dat alles is te realiseren. Op grond van die langetermijnvisie die vervolgens
door de Kamer is gesteund, zijn wij aan het werk gegaan aan de hand van de
ombuigings­operatie Nieuw evenwicht.Wij zijn nu ruim over de helft van deze kabinetsperiode. Inmiddels hebben
wij de Kamer een brief gestuurd waarin wij hebben aangegeven dat wij op koers
liggen met de ombuigingsoperatie. Wat wij willen realiseren voor 2007 krijgen
wij voor elkaar. Ik noem het samenvoegen van alle ondersteunende eenheden
van de krijgsmacht en de staven en het onder één hoofd brengen
van de gehele krijgsmacht. Met de uitvoering van de voorgenomen intensiveringen
is reeds een begin gemaakt. Ook over de te realiseren afstotingen zijn inmiddels
besluiten genomen. Wij zijn al flink op weg met de uitvoering daarvan. Als
voorbeeld noem ik dat meer dan drie kwart van de vermindering van het aantal
formatieplaatsen is gerealiseerd. Dus wij zijn niet alleen met een langetermijnvisie
gekomen maar ook met een uitvoeringsplan. Ook hebben wij alle concrete maatregelen
daarvoor benoemd. Wij hebben het voornemen om al deze zaken nog in deze kabinetsperiode
af te ronden. Wij hebben de Kamer halverwege kunnen informeren dat wij dat
ook voor elkaar gaan krijgen. Gelet daarop weet ik niet goed waarom ik dan
weer met een nota met daarin een langetermijnvisie zou moeten komen.Ik snap verder niet goed dat de heer Szabó zegt dat er onvoldoende
middelen zijn voor Defensie om het ambitieniveau waar te maken. In de oude
situatie was er een grote krijgsmacht met verschillende onderdelen waarvoor
onvoldoende budget beschikbaar was. Door dat ontoereikende budget werd op
ieder van die onderdelen een noodverband gelegd. Soms was er te weinig onderhoud,
soms waren er te weinig vervangingsinvesteringen, soms was er te weinig munitie,
soms was er te weinig brandstof, soms werden de mensen onvoldoende getraind
en waren er onvoldoende mensen, in ieder geval spande het en was het krap
bij ieder onderdeel van de krijgsmacht. Wat wij nu gedaan hebben, is dat wij
de krijgsmacht zodanig klein hebben gemaakt dat die in evenwicht is met het
budget, zodat ieder onderdeel van de krijgsmacht voor 100% bediend
kan worden op alle punten die ik eerder heb genoemd. Als er bijzondere zaken
zijn, zoals het neerstorten van een helikopter, als er nieuwe wensen zijn
vanuit de Kamer of als bepaalde ontwikkelingen belangrijker worden dan eerder
ingeschat, dan hebben wij daar geen geld voor. Ik ben er dan op tegen om opnieuw
noodverbanden te leggen. Iedere keer dat er iets nieuws gevraagd wordt, zal
er gelijk geld bij gelegd moeten worden en dan zullen wij het vervolgens netjes
uitvoeren.De marinestudie zie ik als de herinvulling van het laatste onderdeeltje
van de prinsjesdagbrief van 2003. Die brief is door de Kamer gesteund behalve
het onderdeel met betrekking tot de vier patrouilleschepen. Inmiddels is op
grond van de marinestudie ook dat onderdeel nader ingevuld. Ik meen dat wij
daarmee de zaak in totaliteit hebben rond gemaakt. Dat neemt allemaal niet
weg dat naar aanleiding van de marinestudie de staatssecretaris en ik de smaak
wel te pakken hebben en van plan zijn om te bezien of op grond van de ontwikkelingen
en onze ervaringen sinds 2003 wij niet hetzelfde zouden kunnen doen met betrekking
tot de landmacht en de luchtmacht. Ik zeg niet dat het tot andere conclusies
leidt dan die welke wij in het verleden hebben getrokken, maar het lijkt ons
verstandig om daarnaar te kijken. Het lijkt ons ook verstandig om de verschillende
ontwikkelingen die ik zojuist heb geschetst van wat er in de wereld gebeurt
en wat mogelijk bij Defensie in de nabije toekomst extra zal moeten gebeuren,
op een rijtje te zetten en daar een beoordeling van te geven. Ik denk dat
het goed is de Kamer te informeren over hoe wij naar de landmacht en de luchtmacht
kijken, ook in het perspectief van de marinestudie, wat de recente ontwikkelingen
zijn en of wij daar conclusies uit moeten trekken. De staatssecretaris en
ik zullen dat doen in het jaar 2006 en wij zullen de Kamer daarover informeren.
Wij willen echter niet zeggen dat wij een totaalvisie gaan leveren, want die
hebben wij al. Ik praat nu over een actualisatie en een herijking. Wij willen
ons ook niet van het uitvoeren af laten leiden door het schrijven van verhalen.
Ik denk dat wij veel verder komen als wij gaan uitvoeren wat de Kamer nog
geen drie jaar geleden heeft geaccordeerd.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Als u met een luchtmachtvisie komt, heeft dat dan ook consequenties voor
de aanschaf van de JSF?Minister Kamp:Als wij naar de luchtmacht gaan kijken, kijken wij ook naar de jachtvliegtuigen.
Ik heb al gezegd dat het tot een andere conclusie zal leiden. Ik ben niet
de woordvoerder op dit punt, want dat is de staatssecretaris. Ik hoop dat
hij niet boos wordt als ik zeg dat ik denk dat de jachtvliegtuigen ook in
de te voorziene toekomst een essentieel onderdeel van onze krijgsmacht zullen
zijn. Het gaat dan om de manier waarop wij dat precies moeten invullen, gegeven
het feit dat de F16's het eind van hun periode naderen. De manier waarop de
staatssecretaris dat doet, lijkt mij de beste manier. Ik schat in dat een
beoordeling daarvan tot dezelfde conclusie zal leiden.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Het ontwikkelen van een luchtmachtvisie is dus alleen bezigheidstherapie.Minister Kamp:Als de Kamer tegen ons zegt dat de prinsjesdagbrief goed is en wij het
er verder bij kunnen laten zitten, zullen wij wel even verder kijken, maar
dan kunnen wij heel goed verder werken. Dat is geen probleem.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Nu spreekt de minister zichzelf tegen. Ik dacht dat hij de smaak te pakken
had. Dat heeft niets te maken met het verzoek van de Kamer.Minister Kamp:De staatssecretaris en ik kijken op dezelfde wijze naar de luchtmacht
en de landmacht als wij naar de marine hebben gekeken. Wij hebben er echter
geen behoefte aan om dikke beleidsnota's te gaan schrijven.
Wij willen op een praktische manier onszelf blijven volgen. Wij hebben de
Kamer nu halverwege de operatie Nieuw evenwicht geïnformeerd over het
effectueren van de voorgenomen maatregelen. Het is verstandig dan ook even
te kijken naar het veranderende veld en te kijken of dat tot nieuwe conclusies
zou moeten leiden. Wij willen de Kamer graag informeren over de afweging die
wij zullen maken.De heer Szabó (VVD):Ik ben aan het nadenken over waar het licht zit tussen de minister en
de VVD-fractie. De minister geeft in feite aan dat het takenpakket verandert,
dat wij goed moeten kijken naar intensiveringen op een aantal beleidsonderdelen
en dat goed moet worden gekeken naar de marinestudie die wij hebben afgerond
en naar het uitschrijven van hoe de luchtmacht en de landmacht er de komende
periode uit zullen zien. Wat dat betreft, zitten wij nog steeds op één
lijn. Ik vind het goed dat de minister volgend jaar met die notitie komt.
Laten wij hopen dat die niet in december komt, maar een stukje daarvoor, zodat
wij daar serieus naar kunnen kijken. Als de minister mij uit kan leggen hoe
hij anders denkt over wat ik gisteren naar voren heb gebracht, zou ik dat
graag willen weten.Minister Kamp:Als hetgeen ik nu heb gezegd, de heer Szabó bevalt en ik zeg dat
hetgeen hij zegt mij ook bevalt, dan denk ik dat wij een zodanige invulling
kunnen geven aan hetgeen wij besproken hebben, dat wij daar beiden tevreden
over zullen zijn.De heer Szabó (VVD):Ik wacht met spanning uw notitie af. De VVD vindt het belangrijk dat wij
naar een langere termijn kijken. Nieuw evenwicht geldt voor een aantal jaren,
maar wij moeten nu ook naar een wat langere termijn kijken, vijftien tot twintig
jaar. Ik hoop ook dat u in uw notitie of studie duidelijk aangeeft welke financiële
middelen er dan nodig zijn.Minister Kamp:Het laten bekijken, herbekijken en evalueren door bewindslieden is op
zichzelf natuurlijk van belang, maar als je echt iets wilt bereiken bij Defensie,
is het nodig dat de financiële mogelijkheden van Defensie worden verruimd.
Ik heb gezegd dat op grond van het huidige regeerakkoord geen extra geld voor
Defensie beschikbaar is gekomen. Bij drie achtereenvolgende begrotingsbehandelingen
is geen extra geld beschikbaar gekomen. De Kamer kan ons ertoe aanzetten om
dingen opnieuw te bekijken, maar het maakt echt indruk als de Kamer, bijvoorbeeld
bij een begrotingsbehandeling, zou zeggen: dat moet gebeuren en daar stellen
wij geld voor beschikbaar. Dan kunnen belangrijke dingen aanvullend gedaan
worden.Ik kom nu bij de Koninklijke marechaussee en bij wat ik zojuist heb gezegd
over de samenwerking met civiele autoriteiten, waar mijn collega's Remkes
en Donner verantwoordelijk voor zijn. Defensie is een volwaardige veiligheidspartner
die hun kan bieden wat zij willen hebben. De Koninklijke marechaussee is daar
voor een groot deel geschikt voor, maar kan op onderdelen nog verbeterd worden.
Dat kost inderdaad geld, maar hierdoor komt een heleboel extra veiligheid
voor deze collega's beschikbaar. Dat is op zich duidelijk en zou aangevuld
kunnen worden met wat de heer Herben heeft gezegd, namelijk dat de Koninklijke
marechaussee eigenlijk een permanent voorbeeld is van de civiel-militaire
samenwerking in Nederland. Ook de heer Kortenhorst heeft daar aandacht voor
gevraagd. Wij hebben de Kamer deze week een position paper aangeboden. Dat
is geen position paper over de marechaussee van mevrouw Maij-Weggen. Mevrouw
Maij-Weggen heeft in het kader van het project Andere Overheid van de minister
van BZK tegen ons gezegd: het is goed als jullie helder beschrijven wat de
betekenis van de Koninklijke marechaussee voor Nederland is; dat staat wel
verspreid over allerlei stukken, maar er moet eigenlijk een stuk zijn dat
alleen daarover gaat. Dat leek ons een heel goede aanbeveling van mevrouw
Maij-Weggen en wij hebben die aanbeveling dus uitgevoerd. Ik hoop dat de Kamer
tevreden is over die beschrijving.Ik heb de heer Herben al aangegeven dat de reductie die bij de marechaussee
wordt doorgevoerd, niet ten laste gaat van de operationele slagkracht en dat
in 2004-2007 het aantal mensen bij de marechaussee gelijk blijft. De omvang
van de marechaussee is bovendien het resultaat van voortdurende afstemming
met mijn collega's van Justitie en BZK, omdat zij de marechaussee de inhoudelijke
opdracht geven die ik moet uitvoeren. Hun opdrachten en datgene wat ik heb,
wordt met elkaar in verband gebracht: kan het met die mensen misschien op
een andere manier praktischer worden uitgevoerd? Dat bespreek ik met hen,
maar wat zij aan mij vragen, moet ik uiteindelijk leveren.Volgens de heer Herben is slechts driehonderd man marechaussee beschikbaar
voor de ondersteuning van de politie in de grote steden. Daarvoor zijn vier
pelotons mobiele eenheid, drie bijstandspelotons en een beveiligingseenheid
beschikbaar. Bovendien kan in voorkomende gevallen een beroep worden gedaan
op de Brigade speciale beveiligingsopdrachten. Dat betekent dat de marechaussee
in totaal, als dat noodzakelijk is, een sterkte van bijna zeshonderd personen
kan leveren. Afhankelijk van de soort bijdrage die gevraagd wordt, kan de
bijdrage binnen enkele uren geleverd worden. Als de nood echt aan de man komt,
kan vanzelfsprekend ook een beroep worden gedaan op de rest van de marechaussee,
om nog maar niet te spreken van de rest van de krijgsmacht. Uiteindelijk zijn
wij eraan gehouden om met alles wat wij hebben, de civiele autoriteiten in
Nederland ter zijde te staan. Mocht de Kamer, zoals de heer Herben zegt, een
uitbreiding van de marechaussee noodzakelijk vinden, dan denk ik dat dat gewisseld
moet worden met onze opdrachtgevers, Justitie en BZK, en dus niet met mij.
Bovendien denk ik dat zo'n uitspraak waarde heeft als die wordt gedaan in
de vorm van een amendement met de bijbehorende dekking. Alleen tegen de minister
van Defensie zeggen dat er meer marechaussee bij moet, lijkt mij niet de goede
weg.De heer Herben (LPF):Dat is een terechte opmerking. De kritiek van de LPF-fractie richtte zich
niet zozeer op het beleid van Defensie als wel op het feit dat ondanks in
de zomer van 2002 gemaakte afspraken onvoldoende geld vanuit de veiligheidsenveloppen
naar de marechaussee is gegaan. U hebt moeten roeien met de riemen die u hebt.
Dat hebt u zonder meer goed gedaan, maar de LPF-fractie is van mening dat
de door u geboekte doelmatigheidswinst van driehonderd personen zich moet
terugvertalen in driehonderd extra man voor de operationele sterkte. Dat hebben
wij inderdaad neergelegd in een amendement, dat nu wordt verspreid via de
griffie. Wij hebben voor volgend jaar, als ik het mij goed herinner,
slechts 1 mln. of 2 mln. nodig. Voor de periode tot 2010 gaat het om een bedrag
van ruim 50 mln. Dat zullen wij in fasen dekken, onder andere via de verhoogde
raming van ontvangsten van boetes bij Justitie. Daarnaast wordt ook gekeken
naar de West, de samenwerkingsverbanden met de Antillen. Dat punt is van belang
omdat de minister heeft gezegd dat wij misschien marechaussees terug moeten
trekken uit de West. Wij lossen het probleem van de minister in een keer op.
Wij zorgen dat er voldoende marechaussees blijven voor de inzet in de West.
Het lijkt mij daarnaast rechtvaardig dat uit het budget van de Antillen mee
wordt betaald aan de handhaving. Het zou mij plezieren als de minister dit
amendement in het kabinet wil verdedigen. Ik weet dat minister Remkes zich
vorige week positief heeft uitgelaten over dit idee. Ik wacht met spanning
de brief van het kabinet af, na de kerst, over de nationale veiligheid.Minister Kamp:Als een dergelijk amendement door de Kamer wordt aanvaard, zal ik dat
graag van een advies van het kabinet voorzien. De Kamer beschikt natuurlijk
over het budgetrecht. Ik zal graag met mijn collega's van Justitie en BZK
over dit amendement spreken. Ik wil geen discussie voeren over de Koninklijke
marechaussee en de West. Ik heb bij mijn bezoek het volgende aangegeven. Als
er nieuwe landen ontstaan, zoals Curaçao en Sint-Maarten, betekent
dit dat de kerntaken door die landen zelf uitgevoerd moeten worden. Nu wordt
een deel van de kerntaken door de Koninklijke marechaussee uitgevoerd. Ik
heb aangegeven dat er een spanningsveld bestaat tussen de wens tot zelfstandigheid
en de wens om een deel van de basistaken door de marechaussee te laten vervullen.
Dat is wat ik heb willen zeggen.De heer Kortenhorst vraagt hoe het staat met de EU-"headline goal"
voor 2010 inzake militaire samenwerking. Onder het Nederlandse voorzitterschap
is dit op gang gebracht door ons. Onder het Luxemburgse voorzitterschap is
er geen progressie bereikt. Onder het Britse voorzitterschap is die progressie
er wel. Er is een soort catalogus vastgesteld van wat er allemaal voor het
jaar 2010 moet gebeuren om dit voor elkaar te krijgen. Wij hebben vertrouwen
in de huidige gang van zaken in de Europese Unie.De heer Van der Staaij vraagt waarom de Nederlandse regering niet bereid
is om een derde mariniersbataljon in te stellen en wel bereid is om de twee
bestaande mariniersbataljons te versterken. In de praktijk blijkt dat de infanteriebataljons,
van de luchtmobiele brigade, een ander onderdeel van de landmacht of van de
mariniers, uitwisselbaar zijn. De drieslag in de oude situatie, namelijk dat
er drie marinierbataljons nodig zijn om elkaar af te wisselen, kan in het
grotere geheel van de krijgsmacht ingevuld worden. De ene keer zetten wij
de luchtmobiele brigade in en de andere keer mariniers. Nederland beschikt
over voldoende infanteriebataljons. Het blijkt echter dat de bataljons van
de mariniers op zichzelf niet sterk genoeg zijn. Als een bataljon van de mariniers
uitgezonden wordt, wat frequent het geval is, moeten er uit andere onderdelen
van de mariniers mensen tijdelijk weg worden gehaald. Dat betekent dat de
andere onderdelen van de mariniers niet op de juiste wijze kunnen functioneren.
Wij willen de beide bataljons zodanig versterken dat die op eigen kracht kunnen
optreden en niet de andere onderdelen van de mariniers hoeven te kannibaliseren.
Dat leidt tot een aanmerkelijke verbetering van de situatie. Het vormt een
belangrijk onderdeel van de marinestudie en de voorstellen die wij in dat
verband hebben gedaan.De heer Kortenhorst heeft zich opnieuw geërgerd aan de vernielingen
van militair materieel. Ik heb er geen moeite mee om zijn sterke bewoordingen
na te zeggen. Ook ik accepteer noch tolereer op enige wijze dat dit soort
vernielingen plaatsvindt. Wij pakken het optreden hiertegen zeer serieus aan.
Bij iedere vernieling die plaatsvindt, wordt er een team gevormd waarbij de
marechaussee onder leiding van het Openbaar Ministerie met man en macht probeert
om de daders te vinden. Wij proberen ook structuren en potentiële daders
van te voren in beeld te brengen. Wij kunnen dan attent reageren zodra dat
mogelijk is. Verder heb ik met het Openbaar Ministerie afgesproken dat er
een lik-op-stukbeleid gevoerd wordt. Als een van die onderzoeken tot resultaat
leidt, dan treedt er geen vertraging op bij het Openbaar Ministerie en de
rechterlijke macht. Dan wordt die persoon onmiddellijk aangepakt. De officier
van justitie heeft tot nu toe in alle gevallen stevige straffen geëist.
Wij zijn daar tevreden over. Ik zal ook alles doen om de schade tot de laatste
cent op de daders te verhalen. Dat moet gebeuren, ook om duidelijk te maken
dat wij dat als samenleving niet accepteren.De bewaking en de beveiliging van terreinen nemen wij zeer serieus. Daar
is een groot aantal mensen permanent mee bezig. Er is ook een heel fors budget
voor beschikbaar gesteld. Na enkele incidenten hebben wij de Kamer op 26 augustus
een stuk doen toekomen, waarin alles in beeld wordt gebracht. Daarin beschrijven
wij hoe de situatie is, wat er beter moet en welke maatregelen wij genomen
hebben. Daarnaast onderzoeken wij op welke wijze, door een andere techniek
of een andere opzet, de militaire objecten beter beveiligd kunnen worden.
Wij hebben bovendien het toezicht op de beveiliging van die militaire objecten
verbeterd. Daarmee bereiken wij dat wij eventuele personele tekortkomingen
kunnen vaststellen en corrigeren.De heer Kortenhorst (CDA):Wij hebben drie of vier weken geleden van gedachten gewisseld over een
bepaald voorval. Toen bleek dat het bijna iedere maand raak was. Hebt u het
gevoel nu meer grip op de zaak te hebben?Minister Kamp:Het is wel beter, maar ik weet niet zeker of het genoeg is. Ik ben er
erg bezorgd over. Sommige mensen leggen zich erop toe om defensiemiddelen
te beschadigen. Zij proberen vliegtuigen en voertuigen te beschadigen. Mensen
die alles doen om dat voor elkaar te krijgen, zijn moeilijk tegen te houden.
Ik vind echter met u dat dit wel moet gebeuren. Wij doen er ook alles aan,
maar het moet nog blijken of dat voldoende is. Wij zijn daar op verschillende
fronten tegelijk mee bezig. Wij pakken individuele gevallen aan. Wij proberen
structuren te onderkennen. Wij bezien alle maatregelen kritisch en verbeteren
die waar dat mogelijk is. Wij bezien of er nieuwe technieken toegepast kunnen
worden en verbeteren het toezicht. Nu moet blijken of het voldoende is. Ik
ben er nog niet gerust op, maar wij zullen er hard aan blijven trekken.De heer Szabó heeft gevraagd welke activiteiten Defensie ontplooit
om Michiel de Ruyter op gepaste wijze te herdenken. Op mijn kamer hangt een
enorm portret van hem. Iedere morgen voordat ik naar de Kamer
ga, kijk ik daar even naar en dan ben ik weer geïnspireerd. Ik ben met
toestemming van de premier lid van een comité van aanbeveling dat de
vierhonderdjarige geboortedag van Michiel de Ruyter wil herdenken. Wij zullen
verschillende activiteiten ontplooien. Die stichting zal met lokale instellingen
tal van evenementen organiseren. Wij zullen in Vlissingen een feestelijke
opening van het herdenkingsjaar organiseren. Wij zorgen voor een herdenkingslezing
in de Nieuwe Kerk in Amsterdam, waar de graftombe van Michiel de Ruyter is.
Wij zullen ook tijdens de nationale vlootdagen in het jaar 2007 aandacht besteden
aan de vierhonderdste geboortedag van deze van oorsprong marineman. Wij zijn
gemotiveerd om daar veel aan te doen. Ik hoop dat wij daar een invulling aan
zullen geven die de Kamer tot tevredenheid stemt.De heer Szabó (VVD):Ik ben kortgeleden in Engeland geweest. Daar herdachten ze de heer Nelson
en de slag bij Trafalgar. Ik zag dat landen die vroeger streden tegen Engeland
daar ook voor waren uitgenodigd. Misschien is het een aardig idee om te kijken
of wij landen waar wij vroeger tegen gevochten hebben ook een uitnodiging
kunnen sturen.Minister Kamp:Ik zal dat proberen uit te voeren met de heer Szabó kenmerkende
tact, want dat zal het wel vergen. Ik vind het in ieder geval een leuke suggestie
en ik ga daarmee aan de gang.Mevrouw Karimi heeft wederom over de inzet van Defensie in Afrika gesproken
en ook nu was de teneur van haar inbreng dat wij daar veel te weinig doen.
Ik ben het daar niet mee eens. Tijdens het begrotingsoverleg van verleden
week heb ik al aangegeven dat wij betrokken zijn bij activiteiten in Rwanda,
Sudan, Kongo en Burundi, dat wij samenwerken met Zuid-Afrika en Egypte en
dat wij dit jaar, bijna op dit moment, oefenen in Egypte en Senegal. Afrika
is bij ons dus in beeld en komt steeds meer in beeld. Elk verzoek om bij te
dragen aan een crisisbeheersingsoperatie zullen wij op zijn merites beoordelen.
Als wij mogelijkheden zien om aan zo'n verzoek met betrekking tot Afrika op
een verantwoorde manier te voldoen en een bijdrage te leveren, dan zijn wij
daar in principe toe bereid. Verleden week heb ik er ook op gewezen dat de
Kamer al enkele malen is geïnformeerd over een mogelijke bijdrage aan
UNMIS in Zuid-Sudan, de VN-operatie om de situatie te stabiliseren na de vrede
die tussen Zuid en Noord-Sudan is gesloten. Ik kan u zeggen dat minister Bot
en ik samen met onze collega Van Ardenne zeer binnenkort de Ministerraad een
voorstel zullen voorleggen om een bijdrage aan UNMIS te leveren. De Kamer
heeft ook nog schriftelijke vragen gesteld over de Afrikabrief die wij op
4 oktober hebben gestuurd. Wij zullen zorgen dat de antwoorden zo snel
mogelijk naar de Kamer komen en ik hoop dat ik hiermee nu ook mevrouw Karimi
heb bevredigd.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Kunt u al iets meer zeggen over de termijn waarop wij nadere informatie
krijgen over die mogelijke bijdrage aan UNMIS?Minister Kamp:Ik denk dat dit een kwestie van dagen kan zijn, hooguit anderhalve week.Mevrouw Karimi (GroenLinks):U kunt nu ook geen aantallen noemen?Minister Kamp:Dat zou ik dolgraag doen, maar mijn collega van Buitenlandse Zaken doet
dat ook dolgraag en ik laat het graag aan hem over.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Daar hebt u een punt.Minister Kamp:De heer Herben vroeg of wij de twee aangepaste Fokker F60's die nu in
de West vliegen niet voor de kustwacht in Nederland zouden kunnen inzetten.
Het werk dat de kustwacht in de West moet doen en hier is heel verschillend.
Het gebied daar is zevenmaal zo groot, het gaat om veelvuldige zoekacties
naar kleine bootjes met drenkelingen of smokkelwaar. Het toestel dat daarvoor
nodig is, moet een goede radar hebben om die bootjes te kunnen detecteren
en moet in dat heel grote gebied lang kunnen blijven vliegen. Hier is het
zoekgebied voor de kustwacht veel kleiner, zijn er veel meer andere helikopters
en schepen beschikbaar om te helpen en is onze voornaamste taak het opsporen
en pareren van milieuverontreinigingen. Daarvoor kan je volstaan met een kleiner
vliegtuig en een andere radar. Op termijn lijkt het mij het beste om die taak
uit te voeren met een vliegtuig met niet meer middelen en niet groter en duurder
dan nodig is. Dan kan het ook zo efficiënt mogelijk gebeuren. Na lange
voorbereiding hebben wij bijna het moment bereikt dat het contract voor de
inzet van een tweede civiel vliegtuig kan worden getekend, een vliegtuig dat
kleiner is dan de Fokker F60. Bovendien zijn wij in de West een heel eind
op streek met een procedure om ook daar civiel te laten vliegen. Het lijkt
ons beter om die in gang gezette procedures toegesneden op het inzetgebied
af te ronden en vervolgens voor de Fokker F60's een koper te zoeken, waarover
overigens al gesprekken gaande zijn.De heer Bakker vroeg naar de stand van zaken met betrekking tot de evaluatie
van het militair straf- en tuchtrecht naar aanleiding van de zaak Eric O.
Destijds heeft de Kamer hier een motie over aangenomen en de heer Bakker vraagt
nu naar de uitvoering daarvan. Wij hebben de Kamer toegezegd dat wij na de
definitieve uitspraak in de zaak Eric O. de organisatorische inbedding van
het militaire strafrecht, de gevolgde werkwijze en de procedures onder verantwoordelijkheid
van Justitie tegen het licht zouden houden. Wij zouden in dit kader ook bezien
of voldoende tegemoet wordt gekomen aan de hoge eisen en specifieke omstandigheden
die gelden voor militaire operaties in risicogebieden, in het bijzonder bij
uitzendingen. De uitspraak is inmiddels definitief en ik heb samen met de
minister van Justitie een instellingsbesluit voorbereid. Dit zal binnenkort
worden gepubliceerd en dan kan de commissie aan het werk. Op die manier wordt
uitvoering gegeven aan de motie van de Kamer.Het verlenen van noodhulp is geen specifieke taak van Defensie, maar als
er ergens iets moet gebeuren en er is zo'n goed georganiseerde organisatie
als Defensie beschikbaar met getrainde mensen, transport- en andere middelen
en goede communicatieapparatuur, is het een goede zaak als daarvan gebruik
wordt gemaakt. Wij doen dit ook regelmatig. Wij hebben in 1999 geholpen na
de orkanen op de Nederlandse Antillen en Honduras, in 2001 na de overstromingen
op Mozambique, na de aardbevingsramp in Marokko, na de tsunami zijn wij in Atjeh geweest, wij hebben hulp verleend na de orkaan Katrina en
op dit moment zijn wij in Pakistan om de slachtoffers van de aardbeving bij
te staan.De heer Szabó heeft gesuggereerd dat de wereldgemeenschap zich
zo zou moeten organiseren dat er na een ramp onmiddellijk kan worden gereageerd
en dat er niet eerst tien dagen moet worden vergaderd. Ik vind dit een goede
gedachte die in VN-verband, NAVO-verband en EU-verband nader moet worden uitgewerkt.
Ook andere samenwerkingsverbanden in de wereld zouden zich daarvoor kunnen
inzetten. Nederland kan meedenken over de organisatie en zou dan vervolgens
bereid moeten zijn om dit mede met andere te dragen. Ik ben bereid om bij
te dragen aan verdere beleidsontwikkeling bij de NAVO en de EU. Ik ben ook
bereid om een bijdrage te leveren als er een goede gezamenlijke opzet komt.Het lijkt mij niet zinvol om grote eenheden paraat te houden voor noodhulp.
Dit moet zoveel mogelijk in de bestaande activiteiten en organisatie worden
ingepast, omdat er anders veel extra kosten moeten worden gemaakt.De heer Szabó (VVD):De vraag is wat onze prioriteit is. Zoals het nu ging in Pakistan, kan
echt niet. Pas na tien dagen kwam er een fregat uit Amerika met zwaar materieel.
De minister heeft zo'n mooi plaatje op Defensie met een wereldbol waarop wordt
aangegeven waar alle ellende, inclusief rampen, zich afspeelt. Je zou moeten
kijken hoe je daar, internationaal verdeeld, sneller kunt ingrijpen. Dit kan
Defensie niet alleen en daarom heb ik gisteren geopperd dat de minister in
contact treedt met zijn collega voor Ontwikkelingssamenwerking. Een van de
prioriteiten van Ontwikkelingssamenwerking is immers het verlenen van noodhulp
na rampen. Dit zou een evenwichtig plaatje moeten opleveren voordat de minister
zich tot bijvoorbeeld de VN, de EU of andere organisaties richt.Minister Kamp:Ik zie dit anders. Ik vind niet dat Nederland dit zou moeten trekken en
organiseren. Wij zijn ook te klein om elders in de wereld complexen in te
richten waar allerlei materieel in voorraad wordt gehouden en mensen achter
de hand worden gehouden om binnen 36 uur hulp te kunnen verlenen. Dit kunnen
wij echt niet aan. Wij kunnen wel in internationaal verband onder ogen zien
dat de huidige werkwijze, gelet op de frequentie waarmee rampen zich voordoen,
niet optimaal is. Het zou goed zijn om in dit kader samenwerkingsafspraken
te maken. Het is een goede gedachte om op verschillende plaatsen materieel
in voorraad te hebben om goed voorbereid te zijn. Ik wil dit allemaal in internationaal
verband bespreken en als dit tot een goede uitkomst leidt, zal Nederland daaraan
bijdragen. Ik zie echter niets in het voorstel om dit eerst samen met de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking uit te werken voordat ik naar de andere gremia
ga. Dan overeten wij onszelf.De heer Szabó (VVD):Ik bedoelde te zeggen dat de minister eerst in samenwerking met de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking moet vaststellen welke mogelijkheden Nederland
heeft om bij dit soort rampen snel te helpen. Voordat Nederland dit met andere
landen bespreekt, zou het prettig zijn als wij zelf een startpositie hebben
opgebouwd. Ik denk dat de minister en ik op dit punt niet veel van mening
verschillen.Minister Kamp:Ik zal proberen dit in de geest van de inbreng van de heer Szabó
uit te voeren. Dit is een grote internationale taak die in internationaal
verband moet worden georganiseerd. Ik zal graag met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
van gedachten te wisselen over de vraag hoe Nederland hier positief aan kan
bijdragen.Mevrouw Van Velzen (SP):De minister somt alle hulpoperaties van de Nederlandse krijgsmacht op.
Daaruit blijkt zeker dat hij van goede wil is, maar het is niet voldoende.
Ik denk dat de minister dit met mij eens is en daarom vraag ik hem het voortouw
te nemen in het kabinet. De wereld schreeuwt om meer noodhulpcapaciteit en
niet om meer kruisraketten. De Nederlandse krijgsmacht zou zich in mijn ogen
hierin moeten specialiseren. Ik heb daarom voorgesteld om één
bataljon beschikbaar te houden voor noodhulpoperaties. Dat wil natuurlijk
niet zeggen dat deze soldaten werkloos thuis moeten gaan zitten wachten op
een aardbeving, maar dat zij zich zo voorbereiden dat zij snel tot actie kunnen
overgaan. De minister vroeg de Kamer gisteren om geld beschikbaar te stellen
voor extra transportcapaciteit, opdat Nederland mensen en materieel sneller
op de juiste plek kan krijgen. De minister is heel goed in staat om extra
geld vrijgemaakt te krijgen voor kruisraketten, maar ik zou graag zien dat
hij minister Zalm hiervoor om extra geld vraagt. Is de minister bereid om
toe te zeggen dat hij dat zal doen?Minister Kamp:Ik heb geen extra geld gevraagd of gekregen voor kruisraketten. Ik heb
wel extra geld nodig voor Chinooks. Ik heb verder nooit een relatie gelegd
tussen Chinooks en kruisraketten.Mevrouw Van Velzen suggereert in een bijzin dat de kruisraketten een verkeerde
prioriteit zijn en dat de krijgsmacht zich moet richten op het bieden van
noodhulp. Als de bevolking van Kosovo door de agressie van Servië met
een humanitaire ramp wordt bedreigd, kunnen wij reageren met tenten en dekens.
Het is volgens mij echter veel beter om de druk van de bevolking af te halen
door met militaire middelen tegen Servië op te treden. Wij hebben dat
gedaan en dat was verstandig. Wij hadden toen ook met kruisraketten kunnen
optreden. Hieruit blijkt wel dat je de ene keer humanitaire hulp kunt verlenen
met kruisraketten en de volgende keer met tenten en dekens. Als iemand vraagt
waaraan ik de voorkeur geef, zeg ik natuurlijk dat ik mensen veel liever help
met tenten en dekens. Mijn mensen geven daar ook de voorkeur aan.Nederland wil in staat zijn om gelijktijdig aan drie operaties in het
buitenland deel te nemen. In eerste termijn heeft mevrouw Van Velzen mij gevraagd
om één van die operaties altijd een humanitaire operatie te
laten zijn. Ik denk dat wij daar niet voor moeten kiezen. Mijn ministerie
denkt absoluut niet geringschattend over humanitaire operaties, maar dat neemt
niet weg dat de krijgsmacht een militaire organisatie is. Wij willen graag
bijstand verlenen aan humanitaire en civiele operaties. Ik heb er zelfs geen
bezwaar tegen dat Nederland ooit gelijktijdig aan drie humanitaire operaties
deel zou nemen. Het is dan ook niet nodig om te bepalen dat één
van de drie operaties altijd een humanitaire operatie moet
zijn. Het is beter om elke keer weer te bepalen wat wij moeten doen en wat
de krijgsmacht daaraan kan bijdragen.Mevrouw Van Velzen (SP):In het defensiejargon heeft "humanitair" een eigen klank. Dit
woord kan door Defensie namelijk even goed worden gebruikt voor een aanvalsoorlog.
Ik wil de verschillen tussen onze standpunten nu niet benadrukken, want over
de kruisraketten zullen wij het wel nooit eens worden. Ik steun het verzoek
van de minister om meer geld voor transportcapaciteit, want die is ook nodig
voor noodhulp. Is de minister echter bereid om met minister Zalm te overleggen
over mogelijkheden om hierin meer te investeren? Als dat niet mogelijk blijkt,
zal dan worden bezien of het mogelijk is om het binnen het bestaande ambitieniveau
te regelen?Minister Kamp:Ik zal hierover niet met minister Zalm in gesprek gaan. De derde DC10,
de twee extra Herculesvliegtuigen, de uitbreiding tot zeventien Chinooktransporthelikopters,
de Cougartransporthelikopters en onze andere mogelijkheden om mensen en goederen
te vervoeren zijn allemaal van grote militaire betekenis. Als dat nodig is,
zal dit materieel echter zonder enige terughoudendheid ingezet worden voor
humanitaire taken. Als er een tekort is, zal binnen de bestaande budgetten
naar een oplossing worden gezocht. Als dat niet lukt, zal ik dat aan het kabinet
voorleggen. Uiteindelijk kom ik dan met een verzoek naar de Kamer, omdat de
Kamer over het budgetrecht beschikt.Voorzitter. De heer Herben bracht naar voren dat er in een mobilisatiecomplex
goederen aanwezig zijn die je nodig kunt hebben in het geval dat je noodhulp
wilt verlenen. Dat is waar. Toch zijn die mobilisatiecomplexen precies wat
zij heten te zijn, namelijk mobilisatiecomplexen. Zij zijn dusdanig gebouwd,
verspreid en ingericht dat wij in geval van een oorlog aanvullende mensen
en middelen beschikbaar zouden kunnen maken vanuit en via die complexen. Die
situatie bestaat niet meer. Wij hebben geen mobilisabele eenheid meer en moeten
die complexen dus afstoten. Ik ben het echter wel met de heer Herben eens
dat het hebben van enige voorraad aan tenten, dekens, veldbedden en dat soort
zaken belangrijk is om snel hulp te kunnen verlenen. Gezien onze goede relatie
met Ontwikkelingssamenwerking kan het overleg dat de heer Szabó aanbeval
met Ontwikkelingssamenwerking zeker worden toegespitst op de vraag wat je
in bijzondere omstandigheden snel nodig hebt en hoe je het beste kunt organiseren
dat die dingen dan ook beschikbaar zijn.De heer Herben (LPF):Bij het wetgevingsoverleg hebben wij het hier kort over gehad. Ik dacht
dat ik een brief van deze minister en van zijn collega Van Ardenne zou krijgen
over dit onderwerp. Het gaat mij nadrukkelijk om het voorraadbeheer, om die
term maar te gebruiken, en niet specifiek om het instandhouden van mobilisatiecomplexen.
Ik heb slechts gestipuleerd dat wij straks door het verdwijnen van de mobilisatiecomplexen
ook door onze dekens en tenten en dergelijke heen zullen zijn. Een ander punt
is natuurlijk dat de medische voorraden en de noodrantsoenen van de krijgsmacht
beperkt houdbaar zijn. Je zou al je voorraden dusdanig moeten beheren dat
de doorlooptijd bij Defensie korter is dan normaal en dat de meerkosten die
het met zich meebrengt bijvoorbeeld in overleg met Ontwikkelingssamenwerking
worden behandeld. Op die manier heeft Defensie altijd het nieuwste materieel
ter beschikking en kunnen wij ook voorraden gebruiken om buiten de deur hulp
te verlenen als dat nodig is. Anders zijn wij er binnen enkele jaren doorheen.
Dat was slechts mijn "cri de coeur" en ik hoop toch dat ik daarover
een wat uitgebreidere brief kan krijgen van deze minister en van zijn collega
voor Ontwikkelingssamenwerking.Minister Kamp:Ik ben er niet op uit, kosten van Defensie te verschuiven naar Ontwikkelingssamenwerking.
Ik wil mijn budget in overleg met Ontwikkelingssamenwerking optimaal inzetten
en andersom geldt dat zeker net zo, omdat ik denk dat wij vaak samen kunnen
optrekken. Als de heer Herben mogelijkheden ziet om dat op praktische wijze
nog verder te verbeteren, dan wil ik dat graag bekijken. Bovendien wil ik
proberen, de beschikbaarheid op korte termijn te verzekeren van het soort
goederen waar de heer Herben het over heeft. Wat mij betreft, geschiedt dit
op civiele wijze, en ik zal het met Ontwikkelingssamenwerking bespreken. Wij
zijn graag bereid, de mogelijkheden van Defensie optimaal in te zetten, ook
voor dit soort doeleinden. Waar wij dat binnen de eigen budgetten kunnen realiseren,
doen wij dat graag. Waar aanvulling nodig is, zoeken wij met anderen naar
oplossingen.Voorzitter. Tot dusverre mijn reactie op wat de woordvoerders bij de behandeling
van de begroting 2006 van het ministerie van Defensie naar voren hebben gebracht.
Ik hoop dat mijn beantwoording, aanvullend op de schriftelijk verstrekte informatie
en op wat de staatssecretaris nog zal zeggen, volledig zal blijken.De heer Szabó (VVD):Ik heb nog een vraag over noodhulp en het ontsluiten van infrastructuur.
De VVD-fractie heeft gisteren gewezen op het belang van een snelle reactie,
liefst binnen 48 uur, om infrastructuur te ontsluiten. Daar heb je middelen
voor nodig. Ik doel even niet op militaire middelen, maar op bijvoorbeeld
bulldozers. Bij welk ministerie ziet deze minister de verantwoordelijkheid
liggen als Nederland een bijdrage levert?Minister Kamp:In de eerste plaats krijg ik wensen te horen zonder dat ik geld krijg.
In de tweede plaats wil ik niet claims leggen op budgetten van mijn collega's
die de Kamer voor een ander doel beschikbaar heeft gesteld. En in de derde
plaats ben ik best bereid om constructief met collega's te overleggen waar
wij samen zouden kunnen optrekken, maar op de uitkomsten daarvan wil ik niet
vooruitlopen.Staatssecretaris Van der Knaap:Voorzitter. Het is inderdaad waar dat Michiel de Ruyter aan de muur hangt
van de minister. Daar past wel het volgende verhaal bij. Toen ik aantrad in
Balkenende I als staatssecretaris van Defensie hing Michiel aan mijn muur.
Ik had helemaal niets met Michiel. Sterker nog, ik vond dat Michiel vrij stuurs
op mij neerkeek van achter mijn bureau en dat hij zeer stuurs keek naar alle
papieren die ik er liggen had. Redding was echter nabij, want Benk Korthals
kwam iedere dag even langs om Michiel te begroeten. Als oud-marineofficier
vond hij dat van belang. Toen hij merkte dat zijn belangstelling
voor Michiel groter was dan de mijne, vroeg hij heel beleefd of ik er problemen
mee zou hebben als dat schilderij op zijn kamer werd gehangen. Toen ik zei
dat ik daar geen probleem mee had, hing Michiel de volgende dag op de kamer
van de minister. Het kan verkeren. Nu mag minister Kamp ernaar kijken en hij
heeft daar totaal andere gevoelens bij dan ik. Hij suggereert net dat ik nu
een afbeelding van een mooie vrouw op mijn kamer heb hangen, maar dat is helaas
niet waar.De minister heeft al heel wat zaken behandeld en hij heeft aangegeven
welke punten ik nog ga bespreken. Ik doe dat aan de hand van de inbreng van
de verschillende woordvoerders. De heer Blom stelde dat kopen van de plank
altijd beter is dan zelf ontwikkelen. Wij hebben daar al verschillende keren
over gediscussieerd. Ik ben het op zich met hem eens. Als er voor Defensie
geschikte middelen zijn, heeft aankoop van de plank de voorkeur. Er kan echter
voorkomen dat een bepaald product niet bestaat. Compounds, bijvoorbeeld in
Irak of Afghanistan, kunnen worden beschoten met mortieren. Er is ons heel
wat aan gelegen om een soort vangnet om die compounds te maken, zodat die
mortiergranaten kunnen worden tegengehouden. Dat product is er niet, dus dat
moet worden ontwikkeld. Wij zijn met veel enthousiasme bezig om te proberen
om de beveiliging van onze mensen zo optimaal mogelijk te maken. Dat is een
voorbeeld van een product dat nog niet bestaat en dat moet worden ontwikkeld,
liefst in internationaal verband.De heer Blom (PvdA):Dingen die er nog niet zijn, moeten worden ontwikkeld. Dat is niet eens
een open deur, maar een gigantisch gat. Er is in de defensiewereld een heleboel
technologie die haar nut heeft bewezen. Het is technologie die bij andere
krijgsmachten in andere delen van de wereld en bij de NAVO prima werkt. Dat
bedoel ik met kopen van de plank. Als iets er al is, hoeft het niet te worden
ontwikkeld. Dat hebben wij de laatste tijd wel een aantal keren gedaan en
dat is flink misgegaan.Staatssecretaris Van der Knaap:Dat is inderdaad een aantal keren misgegaan. In sommige gevallen is het
ook goed gegaan en waren wij heel blij met het resultaat. Het is ook van belang
dat Nederlandse industrie keer op keer impulsen krijgt om zaken te ontwikkelen.
Het kopen van de plank heeft ook mijn voorkeur. Als die producten er zijn,
is er zekerheid. Dan is bekend wat zij kosten en wanneer zij beschikbaar zijn.
Er moet echter ruimte blijven om zaken te die van belang zijn voor het welzijn
van het personeel of voor de kracht van Defensie te ontwikkelen.De heer Blom zei dat wij nu de problemen in het kader van de marinestudie
en de uitkomsten daarvan voor de maritieme industrie voor een korte periode
oplossen, maar dat wij over vier of vijf jaar weer met hetzelfde probleem
zitten. Dat ben ik met hem eens. Daarom heb ik ook een lans gebroken voor
Europese samenwerking op dit terrein. Er is een overcapaciteit in Europa.
Er zijn twaalf marinebouwconcerns en 22 werven die zich helemaal richten op
de militaire markt. Dat kan niet zomaar doorgaan. Inkrimping zal de komende
jaren zeker aan de orde zijn. Het is goed als overheden daarover praten en
dat wordt bezien welke inbreng Nederland in het Europese maritieme cluster
kan leveren. Er moeten iedere keer opdrachten worden geplaatst om de marinebouwindustrie
in Nederland gaande te houden. Dat houdt een keer op.Ik heb een reis gemaakt naar Duitsland, Engeland, Frankrijk, Italië
en Zweden om inhoudelijk eens goed te praten over dit onderwerp. Zij begrijpen
het wel, maar zij wachten allemaal tot de industrieën in de buurlanden
als eerste over de kop gaan. Het is een lange weg die wij moeten gaan. Dit
onderwerp moet worden besproken met andere landen in het Europese Defensie
Agentschap. Ik ben het ermee eens dat het goed is om hierover ook fundamenteel
te spreken met Economische Zaken en dat er een impuls komt van de industrie
zelf. Een werkgroep van ambtenaren van EZ en Defensie onderzoekt nu hoe de
Nederlandse defensiegerelateerde industrie nog beter internationaal kan worden
gepositioneerd. Er wordt bezien wat daar voor nodig is van Defensie en EZ
en wat de positie hierin is van de defensie-industrie. Natuurlijk wachten
wij eerst de nota van de ambtenaren af. Voordat die nota door de bewindslieden
wordt "afgeconcludeerd" en naar de Kamer wordt gezonden, zijn wij
voornemens om hierover in debat te gaan met de defensie-industrie. Die industrie
heeft hierin namelijk ook een rol te spelen. Deze industrie moet af en toe
zelf op het gaspedaal drukken in plaats van dat er gewacht wordt op Defensie.Ik verwacht dus dat de projectgroep in het tweede kwartaal van 2006 afrondt.
Dit betekent dat wij medio 2006 daarover met de Kamer kunnen discussiëren,
iets waar ik naar uitkijk.Van der KnaapDe heer Blom heeft het defensiematerieelproces (DMP) aan de orde gesteld.
Verleden week maandag heb ik al gezegd dat ik het erover eens ben dat ik te
vaak aan de Kamer heb moeten aangeven dat het budget te krap was voor het
materiaal dat aangeschaft moest worden. Ik heb toen ook aangegeven dat dit
ten dele de volgende achtergrond had. Wat ik in de begroting als bedrag opneem
dat beschikbaar is voor een project, wordt ook door de industrie gezien. De
industrie houdt daar bij de prijsstelling nadrukkelijk rekening mee. Ik heb
vervolgens gezegd dat ik graag met de Kamer van gedachten wil wisselen over
de vaag hoe dat voorkomen kan worden, zodat wij met de Kamer op basis van
redelijker en meer reële getallen kunnen discussiëren.Het is bekend dat Defensie op het ogenblik het hele DMP evalueert. Ik
stel mij voor dat wij, als wij de Kamer informeren over onze conclusies, dit
punt daarbij betrekken en nagaan welke oplossing er mogelijk is. Het probleem
van de Kamer is namelijk ook mijn probleem. Ik wil dus graag in overleg met
de Kamer nagaan op welke wijze dit probleem opgelost kan worden.Voorzitter: Ten HoopenStaatssecretaris Van der Knaap:Voorzitter. De heer Blom zegt dat Defensie geheimzinnig doet over de Boxer,
maar dat hij de kostprijs daarvan al in Defensienieuws heeft zien staan. Maandag
heb ik de offerte ontvangen, maar het bedrag dat hij heeft gezien, komt niet
overeen met het bedrag dat ik van de firma Stork heb ontvangen. Zo zie je
maar, dat je de krant niet altijd moet geloven.Ik stel mij voor dat ik eerst een goede analyse laat maken van de offerte
die ik over de Boxer heb ontvangen. Volgende week heb ik een gesprek met mijn
Duitse collega over de conclusies die hij trekt uit de geoffreerde prijs.
Ook de Duitsers hebben namelijk een offerte gekregen, in dit geval van Krauss
Maffei. De bedoeling is dat wij beiden zo veel mogelijk eenduidige conclusies
trekken. Daarover zal ik de Kamer vóór het kerstreces informeren.De heer Blom (PvdA):In hetzelfde artikel in Defensienieuws staat ook wat ik eerder had geconcludeerd.
De prijs van 3 mln. is gebaseerd op de originele uitgangspunten. Als die prijs
te hoog is, zijn fabrieken, fabrikanten en producenten altijd heel wijs om
in overleg met Defensie te zeggen dat er een paar onderdelen van afgeschroefd
worden. De prijs wordt dan weliswaar lager, maar het voldoet niet meer aan
de aanvankelijke prioriteitenstelling. Geldt dit ook hierbij?Staatssecretaris Van der Knaap:U weet dat ik na goed overleg met de Kamer heb gezegd dat ik niet alleen
afhankelijk wilde zijn van de Boxer. Ik heb daartoe bezoeken aan Zweden, Italië,
Zwitserland en Frankrijk gebracht om na te gaan welke alternatieve mogelijkheden
concurrerende industrieën voor de Boxer hadden. Die industrieën
hebben hun offertes uitgebracht. Daarbij hebben wij nadrukkelijk naar onze
eisen gekeken. Die eisen zijn in overleg en in een procedure met de Kamer
overeengekomen. Op het moment dat ik een concessie doe aan de gestelde eisen
voor de Boxer, moet dat ook gebeuren ten opzichte van de concurrerende firma's.
Het is dus een open en transparant proces. Bij de uiteindelijke keuze van
Defensie spelen de offertes van de concurrerende industrieën ook een
rol. Ik herhaal dat wat goed is, voldoet aan onze eisen en goedkoper is, een
reële kans moet krijgen. De aanschaf van de Boxer staat dus niet bij
voorbaat vast. Een belangrijk element daarbij is inderdaad de prijs. Ik ga
hierover dus eerst in Duitsland praten en vervolgens maak ik een heel goede
analyse. Hieruit blijkt dat het niet simpel is om hier snel een standpunt
in te bepalen. Ik informeer de Kamer daar in ieder geval voor het kerstreces
over, zodat wij daarna erover kunnen discussiëren.Een belangrijk project bij Defensie is de vervanging van de F16. Zoals
u weet, heeft onderzoek in 2002 uitgewezen dat deelneming aan de ontwikkeling
van de JSF zowel voor Defensie als voor de defensie-industrie voordelen oplevert.
Er is een business case opgesteld om de kosten van deelname aan de ontwikkeling
te vergelijken met de kosten van het kopen van de plank. Deelnemen aan de
ontwikkeling leidt tot een beperkt tekort. De overheid is bereid om dat voor
te financieren. De industrie gaat het vervolgens terugbetalen via een percentage
over de omzet van de productieorders. Voor de productie zijn uiteindelijk
voor miljarden euro's aan orders geplaatst.Allereerst ga ik in op de vraag hoe de plannen uit 2002 tot dusver in
de praktijk hebben uitgepakt en wat wij in de toekomst kunnen verwachten.
Ten tweede ga ik in op de nationale besluitvorming over de keuze van een opvolger
van de F16. Voor de ontwikkelingsfase inclusief de fase die hierna komt, de
LRIP-fase, bedraagt de verwachte omzet 800 mln. Begin dit jaar stond de teller
van gegunde contracten op 212 mln. dollar. Het is goed om te constateren dat
er sindsdien contracten zijn bijgekomen en dat er voor meer dan 400 mln. aan
opdrachten aan het Nederlandse bedrijfsleven is toegekend. De heer Blom gelooft
het niet, maar Stork heeft een persbericht uit doen gaan waaruit blijkt dat
er vandaag een nieuw contract is gesloten met een omzetverwachting van 200
mln. dollar. In dat zelfde persbericht stelt Stork zelfs te verwachten dat
het uiteindelijk voor 5 mld. aan orders krijgt. Dat boezemt dus heel veel
vertrouwen in de toekomst in. Hier zijn echter kanttekeningen bij te plaatsen.
Zo blijft vooral de rol van het Nederlandse midden- en kleinbedrijf onderbelicht.
Dankzij inspanningen van overheid en industrie neemt het aantal contracten
echter stilaan toe en bestaan er mogelijkheden tot toename van contracten
voor het midden- en kleinbedrijf.Mevrouw de Voorzitter.De voorzitter:Vindt u mijnheer ook goed?Staatssecretaris Van der Knaap:Het is niet te geloven, wat een metamorfose!De voorzitter:Ik stel voor dat u uw betoog vervolgt. "Mijnheer" is in ieder
geval ook goed.Staatssecretaris Van der Knaap:Ik zal maar geen waardeoordeel uitspreken. Wilt u dit persbericht doen
ronddelen aan de Kamerleden?De voorzitter:Ik neem aan dat tegen het opnemen van een noot in de Handelingen geen
bezwaren bestaan.(De noot is opgenomen aan het eind van deze editie.)2Staatssecretaris Van der Knaap:De huidige participatie en de kansen die daaruit voortvloeien, maken volgens
Lockheed Martin, de industrie en de Nederlandse overheid een totale productieomzetverwachting
voor Lockheed Martin van 8 mld. dollar haalbaar. Daarvoor blijven wel aanzienlijke
inspanningen van zowel de overheid als de industrie nodig. Dat betekent dat
de industrie concurrerende offertes moet opstellen.De heer Blom (PvdA):Dat laatste aanspreekincident maakte weer eens duidelijk dat de omstandigheden
af en toe wijzigen en dat de staatssecretaris dat niet altijd even goed door
heeft. Hetzelfde geldt voor het JSF-verhaal. De staatssecretaris zegt dat
er inmiddels niet meer voor 400 mln., maar voor 600 mln. aan opdrachten staat.
Dat is prachtig voor Stork. De omzetverwachtingen waren alleen
gebaseerd op de aantallen toestellen die zouden worden geproduceerd. In de
business case wordt uitgegaan van 4500 toestellen, terwijl alles uitwijst,
ook GOA-rapporten en discussies in het Amerikaanse Congres, dat er maximaal
2500 toestellen kunnen worden geproduceerd. De omzet voor Stork is misschien
wat hoger, maar de opbrengst zal voor de Nederlandse belastingbetaler uiteindelijk
beduidend lager uitvallen dan de business case doet voorkomen. Daarom heeft
de fractie van de PvdA nog steeds zo veel moeite met het JSF-programma.Staatssecretaris Van der Knaap:In het vervolg van mijn verhaal geef ik antwoord op de stelling van de
heer Blom. Ik ga dus verder.De plannen voor de ontwikkeling en de productie, samengevat in de business
case, lijken positief uit te pakken. Daarnaast is echter ook de industriële
participatie tijdens de instandhoudingsfase van groot belang. Hier speelt
de overheid op in. Ten eerste onderhandelen de Amerikaanse overheid en de
partnerlanden over het MoU voor de productie, de instandhouding en de verdere
ontwikkeling van de JSF. Dat is het beroemde MoU waar wij het gisteren al
over hadden. Eind volgend jaar moet het zijn getekend. Nederland maakt zich
in deze onderhandelingen sterk voor het spelen van een rol in het onderhoud
en de logistiek van de JSF. Ook probeert Nederland samen met zijn Europese
partners Lockheed Martin ervan te overtuigen dat de instandhouding van de
JSF niet een puur Amerikaanse zaak mag en kan zijn. Deze inspanningen lijken
vruchten te gaan afwerpen. Verder probeert de Nederlandse overheid haar argumenten
kracht bij te zetten door de publiekprivate samenwerkingsvormen voor het onderhoud
van vliegtuigmotoren te onderzoeken. Verschillende samenwerkingsvormen en
potentiële industriepartners worden onder de loep genomen om op het logistieke
centrum in Woensdrecht een doelmatig onderhoudsconcept te ontwikkelen. Deze
activiteiten sluiten naadloos aan bij Maintenance Valley, een initiatief van
Economische Zaken. Het is een van de sleutelgebieden van het Innovatieplatform
om in Nederland zo'n centrum en zo'n capaciteit voor militaire vliegtuigen,
motoren en componenten te realiseren. Tot zover de ontwikkeling, de productie
en de instandhouding van de JSF.De vraag is dan hoe het nu staat met de keuze voor de vervanging van de
F16. Aangezien de andere kandidaten in prijs en kwaliteit voor de JSF onderdoen
of concepten nog niet in ontwikkeling zijn genomen, heeft de JSF onveranderd
de beste papieren. Eind 2006 wil de Amerikaanse overheid het eerder genoemde
MoU met alle partners ondertekenen. Om dat mogelijk te maken zal de politieke
besluitvorming in ons land bijtijds voltooid moeten worden. Ik heb tijdens
het begrotingsoverleg van 7 november jongstleden de verwachting uitgesproken
dat de regering de Kamer in het najaar van 2006 zal informeren. In het MoU
moet voor planningsdoeleinden en de productiekostenverdeling een aantal te
verwerven vliegtuigen worden opgenomen. Tot nu toe zijn wij in afspraken met
de Nederlandse industrie steeds van een aantal van 85 toestellen uitgegaan.
Dit aantal is een indicatie voor de capaciteit die Defensie op grond van de
huidige inzichten vanaf 2020 nodig denkt te hebben. En dus zullen wij hetzelfde
aantal van 85 volgend jaar in het MoU opnemen. Ik kan nu nog niet zeggen hoeveel JSF-toestellen Nederland uiteindelijk
werkelijk zal kopen. Daarvoor ontbreekt ons simpelweg het inzicht in de ontwikkeling
in de komende decennia. Er is wel een manier om daar zo goed mogelijk op in
te spelen, namelijk door niet alle vliegtuigen in één keer te
bestellen. In plaats daarvan kunnen wij de tijd nemen om toekomstige ontwikkelingen,
zoals onbemande vliegtuigen, inzicht in vredesvliegen en de ontwikkelingen
in dreigingen, beter te beoordelen. Daarom zal Defensie vooralsnog alleen
een besluit nemen over de omvang van een eerste bestelling, in goed Engels
een eerste batch, en pas jaren later eventueel over een tweede. Hoe die tweede
batch er uitziet, hangt af van de ontwikkelingen in pakweg de komende tien
jaar vanaf nu. Over zowel de eerste als de tweede batch zal de Kamer een aanvullende
brief ontvangen. In de Amerikaanse verwervingsmethodiek worden toestellen
namelijk telkens zo'n vier jaar voor aflevering besteld. Om te kunnen meedoen
aan de belangrijke test- en evaluatiefase vanaf 2011, moeten de eerste drie
toestellen begin 2007 worden besteld. Dat moment ligt dus dicht bij het voorziene
tijdstip van de ondertekening van het MoU. Vervolgbestellingen voor de eerste
batch JSF-toestellen, die vanaf 2014 zullen moeten instromen, zullen dus pas
in 2009 dan wel 2010 worden geplaatst.Samenvattend concludeer ik dat de industriële participatie uitdagingen
kent, maar op koers ligt. Voor de toekomstige productieorders blijft het hard
werken, maar de doelstellingen zijn realistisch en haalbaar. Wat de nationale
besluitvorming betreft, streef ik ernaar, de Kamer kort na het zomerreces
van 2006 een besluit voor te leggen. Dat besluit gaat over de ondertekening
van het MoU, die is voorzien voor eind 2006, en de bestelling van de eerste
drie toestellen voor beproevingen in de daarop volgende jaren. Bestellingen
voor toestellen die vanaf 2014 moeten worden afgeleverd, zullen plaatsvinden
in 2009 of 2010. Een besluit daarover is de komende jaren dus niet aan de
orde.De heer Blom (PvdA):De staatssecretaris zegt dat de JSF qua prijs-kwaliteitverhouding nog
steeds het beste aanbod is dat wij hebben. Kunnen wij er overeenstemming over
bereiken dat de Kamer tegen de tijd dat de staatssecretaris het MoU gaat tekenen,
hoort wat dit ding precies gaat kosten? Wij weten dit nog steeds niet en voor
ons is er dus geen sprake van de beste prijs-kwaliteitverhouding.Verder wil de staatssecretaris 85 JSF's opnemen in het MoU, maar hij wil
die niet allemaal tegelijk afnemen. Ik kan mij daar wel iets bij voorstellen,
want je hebt een probleem als er 85 JSF's tegelijk op Gilze-Rijen moeten landen.
Het is trouwens niets nieuws om vliegtuigen in tranches af te nemen. Dat was
bij de F16's ook zo. Stel dat er 85 worden opgenomen in het MoU en er wordt
begonnen met 52 vliegtuigen, dan blijven er nog zo'n 30 over, want die staan
in het MoU. Kan een volgend kabinet zeggen: het besluit van Balkenende was
niet goed, zodat wij het willen houden bij die 52 toestellen. Is daarvoor
ruimte in het MoU?Waarom zou je volgend jaar, gelet op de onzekerheden die nog zo groot
zijn – de staatssecretaris zegt dat zelf – een MoU ondertekenen?
Waarom wacht je niet tot de onzekerheden zekerheden zijn geworden? Dat is
toch veel handiger?Staatssecretaris Van der Knaap:Een van de redenen waarom het verstandig zou zijn als de PvdA deze lijn
volgt, is dat hiermee alle opties worden opengehouden, zeker omdat er op dat
moment geen zicht bestaat op de definitieve prijs. Waar zicht op is, is de
prijs voor de drie toestellen die wij bestellen om onze piloten ermee te laten
oefenen. Mijn verwachting is dat die drie toestellen per stuk duurder zullen
zijn dan de toestellen die in de normale productiefase worden afgeleverd.
Die prijs weten wij nadrukkelijk wel in 2009/2010, wanneer er een besluit
wordt genomen. Op het aantal van 85 is ons hele rekenmodel gebaseerd. Ook
de positie van de industrie wordt er niet slechter op als je zorgvuldig en
consistent vasthoudt aan de aantallen waarvan je in het rekenmodel bent uitgegaan.Of dat ook betekent dat wij die 85 toestellen gaan afnemen in één
of twee tranches, weet ik niet. Dat is voorbehouden aan een volgend kabinet.
Daarom snap ik niet, waarom de PvdA deze kans niet aangrijpt om op een andere
manier te kijken naar deze problemen. D66 heeft gezegd, in 2002 tegen de ontwikkelingsfase
van de JSF te hebben gestemd en het is nu 2006, de wereld ziet er anders uit.
Wij hebben het bedrijfsleven aantoonbaar in een positie gebracht dat het kan
meedoen en orders binnen kan slepen. Ik wil graag op basis van het nog te
tekenen MoU daarover nog een goede interne discussie voeren om te zien of
ons standpunt uit 2002 niet moet worden gewijzigd. Ik vind dat zeer wijs en
realistisch. Dit temeer omdat, als wij het MoU niet ondertekenen, Nederland
geen positie krijgt op het gebied van logistiek en motoronderhoud. In het
kader van het MoU worden immers ook afspraken gemaakt op dat terrein. Als
de Partij van de Arbeid weigert het ondertekenen van het MoU te steunen, zegt
zij ook "nee" tegen bepaalde ontwikkelingen die erg belangrijk zijn.
Dat moet continu worden meegewogen.De heer Blom (PvdA):Dat is een heel aardige draai! In feite zegt u dat, als het proces de
mist ingaat, dit niet de schuld van de regering is, maar van de Partij van
de Arbeid. Dank dat u ons zo serieus neemt, maar dat is een totale omkering
van feiten, die gewoon anders zijn. U gaat over uw graf heen regeren door
te zeggen: wij beladen de volgende kabinetsperiode met een MoU dat alleen
maar een kader is, waar je vervolgens nooit meer uit kan ontsnappen. Dank
u wel!Staatssecretaris Van der Knaap:Volgens mij heeft het kabinet-Kok II hierover een besluit genomen. Welke
partijen namen deel aan dat kabinet? Volgens mij was dat niet het CDA, maar
de Partij van de Arbeid, D66 en de VVD. Dat besluit is genomen enkele weken
voordat er een nieuw kabinet kwam. Wie regeert over zijn graf heen? Wat doet
dit kabinet? Dit kabinet zegt: wij gaan geen aantal noemen in 2006. Dat hadden
wij ook kunnen doen. Wij hadden ook het parlement kunnen voorstellen om 60 à
65 JSF-toestellen te kopen. Wij gaan wel mee in de volgende MoU-fase en de
vaststelling van het daadwerkelijk aantal te bestellen vliegtuigen laten wij
over aan het volgende kabinet, aangezien dat dan een veel beter inzicht heeft
in het aantal dat dan daadwerkelijk nodig is. Daar had Kok II een goed voorbeeld
aan kunnen nemen.De heer Blom (PvdA):De PvdA heeft destijds bij de stemmingen tegen gestemd. zoals dat ook
kan in een dualistisch systeem waarbij sommige Kamerfracties zichzelf serieus
nemen. Het zou veel verstandiger zijn en veel meer getuigen van inzicht in
de huidige politieke situatie als u het MoU niet zou tekenen en u dit zou
overlaten aan het volgende kabinet. Dat is beter dan het volgende kabinet
op te zadelen met een afspraak waar het niet meer van afkan.Staatssecretaris Van der Knaap:Volgens mij heeft het volgende kabinet alle ruimte om de besluiten te
nemen die in het kader van de verwerving noodzakelijk zijn. Door middel van
het ondertekenen van het MoU geven wij met name de industrie een heel goede
kans om bepaalde projecten die wij allemaal van belang vinden, daadwerkelijk
gerealiseerd te krijgen. Nu niet meedoen, betekent Nederland op achterstand
plaatsen, ook door het geen kans te geven in het kader van zaken die rondom
Woensdrecht kunnen gaan plaatsvinden.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik onderschrijf de lezing van de staatssecretaris over hoe het besluit
is genomen. Ik kan mij nog goed herinneren dat wij hier in de Kamer gingen
beslissen over deelname en participatie en dat de bewindslieden uit Kok II
die verkozen waren als Kamerlid, plotseling ergens in de wandelgangen verdwenen
waren en niet mee gestemd hebben.De staatssecretaris heeft verder gezegd dat hij het getal 85 als een soort
mantra zal opnemen in het MoU. Ik zou heel graag willen weten wat daarvan
de juridische waarde is. Ik zou graag zien dat hij het dat mondeling maar
vooral schriftelijk toelicht, zodat wij precies weten hoe het zit. De staatssecretaris
geeft zelf aan twijfel te hebben aan het getal van 85. Hij wil weten wat de
state of the art is tegen de tijd dat de F16's vervangen worden. Ik zou het
heel kwalijk vinden als een volgend kabinet geconfronteerd werd met een zware
boeteclausule omdat wij vastzitten aan de aanschaf van de JSF waar de F16
nu nog heer en meester is en de vervanging zeker dubieus te noemen is.Staatssecretaris Van der Knaap:In de fase waarin wij komen te verkeren na het ondertekenen van het MoU
wordt inderdaad het getal van 85 als richtgetal genoemd. Op het moment dat
er overwegingen zijn om minder toestellen aan te schaffen, moet er een bepaald
bedrag worden betaald, maar dat is ten opzichte van het totaal te betalen
bedrag relatief laag. Een komend kabinet krijgt dus alle kans om in vrijheid
en in goed overleg met de deskundigen aan te geven hoeveel toestellen het
in de eerste batch wil aanschaffen. Daarna kan het ook goed nagaan hoe de
ontwikkelingen gaan met onbemande vliegtuigen teneinde vervolgens in wijsheid
een besluit te nemen over de tweede batch. Als er één kabinet
is dat probeert andere kabinetten die na ons volgen niet voor de voeten te
lopen, dan zijn wij dat wel met dit voorstel.Mevrouw Van Velzen (SP):Wat ik vreesde, blijkt bewaarheid. U geeft aan dat er een boetebedrag
is. U vindt dat relatief laag, maar goed, ga dat maar uitleggen aan iemand
met een minimuminkomen. Ik wil graag exact weten wat de bedragen zijn en wat
de juridische impact is van het noemen van het getal 85, waarvan u nu al weet
dat het niet het getal is dat het uiteindelijk zal worden. Ik wil dat graag
op papier zien zodat wij ons er goed over kunnen beraden.Staatssecretaris Van der Knaap:In de beantwoording op nogal wat vragen die u heeft gesteld en in het
jaarverslag over 2004 staat al heel wat over dit onderwerp. De gehele procedure
is niet nieuw. Ik heb die voor de zorgvuldigheid met het oog op deze begrotingsbehandeling
nog eens precies schematisch aangegeven. Ik zal nog eens nagaan wat ik tot
nu toe aan schriftelijke informatie aan u heb gegeven. Als er nog omissies
zijn ten aanzien van zaken die u zelf heeft aangegeven, zal ik de Kamer daarover
nader informeren.Mevrouw Karimi (GroenLinks):De staatssecretaris heeft gelijk waar hij zegt dat de procedure niet nieuw
is. Dat is tegelijkertijd ook het ontluisterende. Hij blijft in feite vasthouden
aan een fuikbeslissing zonder zich te realiseren dat op dit moment alle signalen
erop wijzen dat de JSF ontzettend duur wordt. Ik noem de ontwikkelingen rond
de door de VS te bestellen toestellen en de gang van zaken met betrekking
tot de ombemande vliegtuigen. De vraag is dan ook waarom nu de MoU doorgezet
moet worden in 2006. Wat is, procedureel gezien, de ruimte die beschikbaar
is om het zo laat mogelijk te doen?Staatssecretaris Van der Knaap:Zo laat mogelijk is het najaar van 2006. Dan zit je in een gelijkwaardige
positie ten opzichte van andere deelnemende landen. Dan kun je ook kijken
wat er in Nederland aan extra activiteiten plaats kan vinden die ten goede
komen aan de Nederlandse industrie en aangeven hoe je het productieproces
in wil gaan, wat ook in het belang is van de Nederlandse industrie. Ik wil
zo zorgvuldig mogelijk opereren, want de industrie is een onderdeel van onze
packagedeal. Ik heb wel aangegeven dat ik de komende kabinetten de gelegenheid
wil geven om op basis van de kennis die er dan is, een definitief besluit
te nemen over de daadwerkelijke aantallen die er moeten komen. Daarmee loop
ik die kabinetten niet voor de voeten, maar geef ik hen de ruimte om de goede
besluiten te nemen. Daarnaast – dat wordt wel eens vergeten –
monitoren wij continu hoe de ontwikkelingen zijn bij de Eurofighter en bij
de doorontwikkelde F16 en hoe het is gesteld de Rafaletype, die mogelijk in
aanmerking zou komen. Tot nu toe blijkt dat die producten niet kunnen wat
de JSF kan en dat de prijs hoger ligt dan die van de JSF. Ik heb op dit moment
geen aanleiding om akkoord te gaan met uw stelling dat die toestellen veel
duurder zullen worden dan op dit moment wordt verwacht. Er is geen enkele
aanleiding om die stelling te gaan betrekken. Dat blijkt namelijk niet uit
de stukken, die u ook heeft gehad.Mevrouw Karimi (GroenLinks):In de stukken heeft u bijvoorbeeld gereageerd op de uitspraken van de
Amerikaanse rekenkamer. Daarvan zei u: niets aan de hand, want dat was allemaal
al bekend bij ons. Door stoïcijns gewoon door te gaan en niet te willen
zien dat de veronderstellingen niet klopten, belanden wij nu in een fuik.
Dan is de vraag welke ruimte de Kamer heeft. U noemt het getal van 85. De
onderbouwing daarvan is voor ons van groot belang als het gaat om de bespreking
van de MoU. Gaat u dat dan nog een keer in een nieuwe businesscase aan ons
voorstellen of niet? Dat is voor ons belangrijk, omdat wij u daar dan op kunnen
afrekenen.Staatssecretaris Van der Knaap:Er komt pas een nieuwe businesscase in 2008. Dat hebben wij met u afgesproken.
Het is niet nodig om voor de ondertekening van de MoU met een nieuwe businesscase
te komen. Het ondertekenen van de nieuwe MoU is van belang om mee te kunnen
blijven doen aan dit project. Dat gebeurt zonder dat wij vastleggen de exacte
aantallen die te zijner tijd door een nieuw kabinet zullen worden aangeschaft.De heer Bakker (D66):Sommige politieke stromingen hebben er een handje van om de geschiedenis
wat te herschrijven als dat zo uit komt. Daarom hecht ik er voor het evenwicht
in het debat aan om een paar feiten in herinnering te roepen. Het was inderdaad
in het najaar van 2001 het kabinet-Kok II, bestaande uit PvdA, VVD en D66,
dat zich had voorgenomen de JSF aan te schaffen. Binnen dat kabinet hebben
de ministers van D66 aantekening gevraagd dat zij daar niet voor waren. Dat
is heel ongebruikelijk. Ook de fractie van D66 in de Tweede Kamer was tegen.
De bewindslieden van de PvdA waren glad voor en de fractie van de PvdA aarzelde.
Die fractie heeft heel lang geaarzeld: totdat het besluit genomen was en toen
was de fractie van de PvdA tegen. Inmiddels hadden de kiezers de heer Herben
met 26 zetels in het lid geroepen en dankzij de steun van de heer Herben heeft
dat kabinet en hebben de bewindslieden van de PvdA destijds de JSF binnengehaald.
Het misstaat volgens mij niet om die feiten in dit debat even in herinnering
te roepen.Staatssecretaris Van der Knaap:De heer Bakker heeft de goede feiten aangegeven. De stelling was echter
of een ander kabinet niet voor een fait accompli was gezet. Dat is natuurlijk
wel gebeurd. Dat kan niet ontkend worden. Het is duidelijk hoe de ondersteuning
van de plannen van het kabinet was. Het gaat echter om het gedrag van een
bepaald kabinet ten opzichte van een volgend kabinet.De heer Szabó (VVD):Het begrip Maintenance Valley is een aantal malen kort langs gekomen.
Wij hebben daar gisteren uitdrukkelijk in onze eerste termijn aandacht voor
gevraagd. Wij vinden dat wij vroegtijdig duidelijkheid moeten hebben over
wat er geïnvesteerd moet worden in Maintenance Valley. Dan heb ik het
niet alleen over geld, maar ook over samenwerking, bijvoorbeeld tussen onderwijsinstellingen,
ministeries, industrietakken et cetera. Ik heb begrepen dat de staatssecretaris
van Defensie vindt dat de voortrekkersrol met name bij Economische Zaken ligt,
maar Maintenance Valley is meer dan alleen Woensdrecht. Het heeft ook te maken
met samenwerking met onderwijsinstellingen. Ik kan mij ook voorstellen dat
de expertise in Vlissingen in het kader van ICT wordt meegenomen. Misschien
kan de staatssecretaris daarover iets meer zeggen. Wat gaat er precies gebeuren
met Maintenance Valley, welke activiteiten worden daar uitgevoerd en welke
investeringen zijn daarvoor noodzakelijk?Staatssecretaris Van der Knaap:Dat punt had ik nu, na de JSF, op de agenda staan. Het komt dus goed uit
dat u daar een vraag over stelt. De positie die een pps-construtie kan opleveren
voor het bedrijfsleven, is inderdaad geen onbelangrijk onderdeel van Maintenance
Valley. Wij zijn druk bezig om te bekijken of wij het groot onderhoud van
de F16-motoren in de markt kunnen zetten, zodat het bedrijf dat dat gaat doen,
zich kan positioneren om in de toekomst ook het onderhoud van
de motoren van de JSF te kunnen doen. Daarover vindt veelvuldig overleg plaats
onder leiding van het ministerie van Economische Zaken, dat dit als een belangrijk
onderdeel ziet van het totaalconcept van Maintenance Valley. Ik kan u meedelen
dat in overleg met Economische Zaken op korte termijn een werkgroep in het
leven wordt geroepen. Dat is niet weer een werkgroep om het probleem te onderzoeken,
want alle seinen om zo snel mogelijk met een plan van aanpak te komen, staan,
om de woorden van de heer Blom te gebruiken, op groen. Daarin komt de door
u aangegeven brede reikwijdte van de onderdelen daarvan nadrukkelijk aan de
orde. Het wordt een werkgroep waarin de regio, Defensie en het bedrijfsleven
vertegenwoordigd zullen zijn. Ook Economische Zaken is daar nadrukkelijk in
vertegenwoordigd en zal daar ook de trekker van zijn.De heer Szabó (VVD):U zei: "de regio". Over welke regio hebt u het?Staatssecretaris Van der Knaap:Ik denk dat je moet beginnen rondom Woensdrecht. Ik heb heel goed geluisterd
naar uw verbreding. Ik zal dat punt inbrengen in mijn overleg met de staatssecretaris
van Economische Zaken om te bekijken of wij de regio niet te eng definiëren
door alleen van Woensdrecht uit te gaan.De heer Herben (LPF):In aanvulling op de opmerking van de heer Bakker van de D66-fractie: de
werkelijke reden waarom de PvdA-fractie in het voorjaar van 2002 het spoor
bijster raakte, was dat haar toenmalige woordvoerder, de heer Timmermans,
een zodanige voorstander was van Europese samenwerking – hij werkte
mee aan de grondwet – dat koste wat kost een Europees toestel moest
worden gekozen. Dat was de werkelijke reden. Het is heel merkwaardig om de
PvdA-fractie nu te horen praten over een business case. Wat de kosten betreft:
Italië, dat koste wat kost deelneemt aan de Eurofighter, is inmiddels
ook een van de partners geworden in het JSF-project. U kent mijn zorg: juist
Italië is een van de belangrijke concurrenten, onder andere van Maintenance
Valley. Ik wil dat u dat bij uw besluitvorming in 2006 goed in het oog houdt.Staatssecretaris Van der Knaap:Daarom is het ondertekenen van het MoU zo belangrijk, want dat geeft ons
de positie om juist op dit onderdeel nadrukkelijk krijtlijnen te zetten ten
opzichte van andere landen. Dat is ook de reden waarom wij nu al met andere
landen bekijken hoe wij de werkverdeling kunnen laten plaatsvinden: waar zit
de niche voor Nederland, waar zit de niche voor het Verenigd Koninkrijk en
waar zit de niche voor Italië? Wij gaan hier keihard voor. Ik weet niet
of wij in het kader van de instandhouding van de JSF al duidelijkheid kunnen
geven over de positie van Nederland. Ik hoop u dan wel aan te geven dat wij
de voorwaarden hebben geschapen waardoor die positie alleen maar versterkt
kan worden vanwege het motorenonderhoud, dat dan voor de F16 is geprivatiseerd.De heer Herben (LPF):Ik ga ervan uit dat ook u het een veelbetekenend feit vindt dat een land
dat partner is in de Eurofighter, toch deelneemt aan de JSF.Staatssecretaris Van der Knaap:Ja, maar dat geldt natuurlijk ook voor het Verenigd Koninkrijk.De voorzitter:Ik geef eerst het woord aan de heer Blom, want die werd uitgedaagd.De heer Blom (PvdA):Dat waren interessante woorden van de heer Herben, maar historisch en
feitelijk heeft hij natuurlijk helemaal ongelijk. De heer Timmermans heeft
zich nooit – niet in een debat in de plenaire zaal, niet in een algemeen
overleg, niet in ingezonden artikelen en niet op partijbijeenkomsten –
uitgesproken over zijn voorkeur voor welk toestel dan ook. De discussie in
2001 ging over de business case en niet over de keuze van het toestel. Dat
is één. Twee: mijnheer Herben, u als LPF bent er verantwoordelijk
voor dat wij nu met dit grote probleem zitten. Laatst, toen wij een aantal
weken vrij hadden – dat noemen wij "reces" – heb ik
een paar boeken gelezen van uw grote voorganger, de boeken van Pim. Ik heb
daarin niet gelezen dat Pim Fortuyn een voorstander was van aanschaf van de
JSF. De "move" die de LPF-fractie heeft gemaakt toen zij nauwelijks
in de Kamer zat, is dan ook nog steeds schandalig. Alleen dat is de oorzaak
van het huidige resultaat.De voorzitter:Dit lijkt mij voldoende. Ik heb de heer Blom de ruimte gegeven om te reageren
op de uitdaging van de heer Herben. Die heeft nog een tweede termijn.Staatssecretaris Van der Knaap:Ik doe nogmaals een oproep aan de Partij van de Arbeid om kritisch te
bezien of het huidige standpunt niet moet worden herzien. D66 zegt bij monde
van de heer Bakker niet akkoord te gaan. Die zegt echter dat 2006 de gelegenheid
is om kritisch te bezien of er aanleiding is om het in 2002 ingenomen standpunt
te heroverwegen. Dat vind ik verstandige politiek. Het CDA heeft ooit een
standpunt ingenomen over de uitvoering van de sociale zekerheid. Toen bleek
dat het CDA zich hierdoor isoleerde, is dat standpunt verlaten. Toen is bekeken
hoe het CDA richting zou kunnen geven aan het nieuwe stelsel en de uitvoering
daarvan. Als de PvdA het huidige standpunt niet verlaat, komt dat neer op:
de honden blaffen, de karavaan trekt verder. Wil de PvdA erbij zijn? Graag.
Wil de PvdA een kritische houding innemen? Prima. De PvdA kan beter meedoen
in het proces dan continu de zaak becommentariëren en bekritiseren vanaf
de zijlijn.Over Twenthe zijn vragen gesteld door de heer Bakker, de heer Herben en
de heer Kortenhorst. De heer Bakker heeft over dit onderwerp overigens een
Kamerbreed aanvaarde motie ingediend. Ik heb in de brieven aan de Kamer geprobeerd
om aan te geven hoe de ontwikkeling ten aanzien van Twenthe loopt.Ik nader het punt dat ik als coördinerend bewindspersoon erop moet
wijzen dat er enerzijds veel afspraken zijn gemaakt en dat anderzijds de belangen
voor Defensie minder worden. Wij moeten daar een aantal andere bewindspersonen
op aanspreken. De Kamer is reeds geïnformeerd over de aanmelding van
een aantal coördinerende bewindspersonen voor bepaalde onderdelen. De
minister van OCW neemt onderwijs en gezondheidszorg voor haar rekening. Zij
is als coördinerend bewindspersoon aanspreekbaar op dit onderdeel. De
minister van VROM is de coördinerend bewindspersoon voor alles wat met
ruimtelijke ordening, verkeer en dat soort zaken te maken heeft. De minister
van Economische Zaken is aanspreekbaar op de economische ontwikkeling.
Ik heb nog steeds de status van coördinerend bewindspersoon. Ik ga op
korte termijn met het kabinet erover praten dat deze verantwoordelijkheden
voor deze ministers vastgesteld moeten worden in de ministerraad. Ik kan mij
dan richten op mijn eigenlijke taak. In het jaar 2007 stopt Defensie met de
activiteiten in Twente op de luchthaven.Ik heb over een en ander veelvuldig contact met het regionaal bestuur
en met de provincie. Het probleem is dat de perceptie van de regio haaks kan
staan op de door mij gewilde opbrengst. Ik geef 500 ha grond aan de regio,
inclusief een goed draaiende luchthaven, voor een appel en een ei. In de perceptie
van Twente hoort daar nog een bepaald bedrag bij. Dat vind ik een verkeerde
benadering. Daar wordt openhartig over gesproken. Ik ben ook niet zonder hoop
op een goede afloop. Ik ben ervan overtuigd dat wij op de huidige manier een
goede deal kunnen sluiten, in het belang van de regio en in het belang van
Defensie. Het gaat dus goed met het overleg. Het verschil in perceptie hoort
bij een onderhandelingsproces.De heer Blom (PvdA):De discussie gaat wat mij betreft over de prijs die Defensie vraagt voor
zijn terreinen. Ik doel op de getaxeerde waarde van de vrijkomende terreinen.
Mijn vraag is of bij Twenthe en bij bijvoorbeeld Soesterberg de prijs reëel
is, in overeenstemming met de toekomstige gebruiksdoeleinden.Staatssecretaris Van der Knaap:Wij hebben niet gezegd dat het allemaal rood moet zijn. Dan is de opbrengst
lekker hoog. Het zijn allemaal terreinen die in de ecologische hoofdstructuur
liggen. Wij erkennen dat dit van waarde is voor de regio's. Dat erkennen wij
ook. Wij moeten alleen proberen een goede mix te vinden. De ecologische hoofdstructuur
moet een kans krijgen, maar er moet ook ruimte zijn voor woningbouw en hier
en daar een bedrijfsterrein. Het bestuurlijk overleg over Soesterberg, Ede
en Twenthe gaat goed. Wij begrijpen elkaars positie. Bij Twenthe zitten wij
nu in de afrondende fase. In die fase moet je het ook kunnen hebben van elkaar
dat er verschillende uitgangspunten zijn.De heer Bakker (D66):U hebt gezegd dat de coördinerende rol van Defensie op een zeker
moment minder voor de hand ligt. Dan moeten andere bewindslieden die coördinerende
rol op zich nemen. U hebt al een aantal namen genoemd. Ik ben alleen bang
dat het versnippert door de overgang van u naar de andere bewindslieden. Dan
kan het gaan meelopen in de mainstream van het beleid daar, zonder dat er
nog een bijzondere positie is. Als het kabinet dat besluit neemt, dan verwacht
ik dat de Kamer wordt geïnformeerd over de vraag hoe die drie bewindslieden
de bijzondere verantwoordelijkheid voor Twenthe denken in te vullen.Staatssecretaris Van der Knaap:Daarom wil ik er ook in de Ministerraad over praten. Het is niet de bedoeling
dat de aandacht voor de ontwikkeling van dat gebied verslapt op het moment
dat ik ermee ophoud. Er zitten interessante voorstellen in het pakket, die
aansluiten op wat de rijksoverheid wil. Er moet dus best iets moois uit kunnen
komen, maar dan moet wel duidelijk zijn wie waarvoor verantwoordelijk is.
Wij moeten niet het kind met het badwater weggooien. Laat mij er eerst even
over praten in de Ministerraad. Daarna zullen wij de Kamer informeren over
de vraag hoe het in de toekomst wordt geregeld. Ik vind wel dat ik er even
tussenuit moet. Ik wil mij nu richten op mijn kerntaken.De heer Kortenhorst heeft gevraagd hoe het met het vliegveld gaat na 2008
en wat er gebeurt met de particuliere onderneming die het gaat beheren. Ook
daarover zijn wij op dit moment aan het praten. Wij hebben met Enschede en
de provincie afgesproken dat wij het in de periode tot 2008 niet onmogelijk
willen maken om dat bedrijf tot ontwikkeling te brengen. Uiteindelijk moet
het bedrijf wel op eigen kracht tot een goed businessplan komen. Er moet natuurlijk
wel winst in zitten voor het bedrijf. Defensie wil geen private onderneming
steunen. Wij kunnen het bedrijf wel helpen in het begin, maar onze taak houdt
op als het laatste vliegtuig erheen is gevlogen. Daarna moet het bedrijf op
eigen kracht verder.De heer Kortenhorst (CDA):Ik had het ook over de overgangsperiode tot 2008 en dan over een beperkt
aantal zaken: de luchtverkeersleiding en ILS.Staatssecretaris Van der Knaap:Ik voel mij verantwoordelijk voor de periode dat wij dat vliegveld nodig
hebben, maar wij bouwen het wel af. In een goede situatie zou een private
onderneming meer gebruik maken van de ruimte die daardoor ontstaat. In die
periode wil ik het bedrijf helpen. Als wij onze activiteiten in Volkel en
Leeuwarden hebben gehergroepeerd, houdt mijn verantwoordelijkheid voor dat
vliegveld wel op.Voorzitter. Mevrouw Karimi heeft een lans gebroken voor het personeel.
Ik ben het daar hartgrondig mee eens. De minister, de staatssecretaris en
de top van de organisatie hebben geweldig veel respect en waardering voor
het personeel. Ik ben het met haar eens dat wij daarin moeten investeren en
dat doen wij ook. Wij hebben er vorige week maandag lang over gediscussieerd.
Ik heb toen gezegd hoe belangrijk ik het vind om in mensen te investeren die
belangrijke taken doen voor Defensie. Om het geld dat nu beschikbaar is gesteld
voor een materieelproject te gaan gebruiken voor het personeel, gaat mij wat
ver. Ik vind dat zij in haar amendement appels met peren vergelijkt. Je hebt
geld nodig voor materieel en je hebt geld nodig voor personeel. Ik heb al
gezegd hoe belangrijk ik het personeel vind en hoe belangrijk het is om in
die mensen te investeren.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik heb sinds maandag veel e-mails gekregen. Ik ben bang dat het personeel
zo langzamerhand cynisch wordt. Die mensen worden naar tevredenheid overal
ingezet, maar zij hebben nog steeds geen cao. Dat is de strekking van die
e-mails. De staatssecretaris zegt dat het geld geen probleem is, maar dat
is het wel. Blijkbaar is de staatssecretaris niet bereid om voldoende geld
beschikbaar te stellen voor het afsluiten van de cao's.Staatssecretaris Van der Knaap:Ik denk dat wij dit debat geen van beiden willen gebruiken om een cao
af te sluiten. Het gaat meer om de attitude. De minister en ik hebben respect
voor het personeel. Daar hoort ook een goed arbeidsvoorwaardenbeleid bij.
Dit betekent wel dat er op basis van goede onderhandelingen een goede nieuwe
cao moet komen en een ordentelijke regeling voor het leeftijdsontslag
en dat het flexibel personeelssysteem op een ordentelijke manier wordt overeengekomen.
Dit is toch ook in het belang van de mensen zelf. Wij moeten met elkaar over
die onderwerpen het gesprek aangaan. Het stelt mij echter teleur dat er wel
over de randen wordt gesproken, maar niet over de onderwerpen zelf. Ik ben
het ermee eens dat hoe langer dit duurt, hoe slechter het voor de mensen is.
Wij willen de uitdaging aan om goede afspraken te maken met de vakorganisaties.
Zoals ik het zie, is geld daarbij niet het probleem. Het probleem zit hem
in de bereidheid van de vakorganisaties om op een reële en constructieve
basis van gedachten te wisselen. Die ontbreekt op dit moment. Dit baart mij
zorgen. Ik wil heel graag met de bonden goede afspraken maken over de onderwerpen
die ik zo-even noemde.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Heeft de staatssecretaris de vakbonden opnieuw uitgenodigd?Staatssecretaris Van der Knaap:Ja. Volgende week dinsdag is mijn eerste onderhandelaar beschikbaar om
met de bonden te praten. Ik spreek hier de wens uit dat er van beide zijden
een constructieve bijdrage aan dit gesprek wordt geleverd.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dit hoop ik ook. Is de staatssecretaris bereid ons na afloop van dit gesprek
te informeren over de voortgang? Nogmaals, de e-mails die ik krijg, getuigen
van ontevredenheid en ademen zo langzamerhand een sfeer van cynisme. Dit kan
Defensie echt niet gebruiken. Overigens zijn die e-mails niet alleen van de
bonden afkomstig, maar ook van individuele militairen.Staatssecretaris Van der Knaap:Ik krijg dezelfde faxen en brieven en die gaan meestal over mij. Dit is
voor een extra motivering om zo snel mogelijk goede afspraken te maken. Het
is echt geen praatje voor de vaak als ik zeg dat de minister en ik zoveel
respect hebben voor onze mensen. Daar hoort een pakket goede arbeidsvoorwaarden
bij en daar hoort ook duidelijkheid over de toekomst bij.Mevrouw Van Velzen heeft de onderzoeken naar de Hawk aan de orde gesteld
en gevraagd naar een nieuw onderzoek, maar wij kunnen niet blijven onderzoeken.
Wij hebben de Kamer nu de beschikking gegeven over de onderzoeken die eerder
zijn uitgevoerd en die gelukkig een geruststellende uitkomst laten zien. Wij
blijven ook monitoren en als zich nieuwe ontwikkelingen voordoen, zullen wij
de Kamer informeren. Wij zullen de mensen die zich bij ons hebben gemeld,
informeren op basis van de gegevens waar wij nu over beschikken. Ik zie het
nut en de noodzaak van een nieuw onderzoek naar de straling van de Hawk echter
niet in, temeer omdat ik al heb toegezegd dat wij blijven volgen welke resultaten
onderzoek elders in de wereld oplevert.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik dank de staatssecretaris voor zijn toezegging dat hij de Kamer op de
hoogte zal houden. Ik heb al eerder gezegd dat TNO slechts literatuuronderzoek
heeft gedaan. Een tweede onderzoeker heeft dit bekeken en hij constateert
dat nog steeds niet kan worden uitgesloten dat de straling van de Hawk gezondheidsschade
oplevert. Ik denk dat wij, al is het maar in het belang van eventuele juridische
procedures, moeten weten of dit risico uitgesloten is. Ik verwacht dat de
staatssecretaris op dit dossier blijft zitten. Wij kunnen nog steeds niet
uitsluiten dat deze specifieke defensieapparatuur gezondheidsschade heeft
berokkend aan het eigen personeel.Staatssecretaris Van der Knaap:Ik zeg graag toe dat wij dit blijven monitoren. Wij zullen de Kamer informeren
opdat zij ook kennis kan nemen van het onderzoek elders. Ik wil echter niet
verder gaan.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik hoor graag van de staatssecretaris of hij mijn conclusie deelt die
ik baseer op het materiaal dat hij ons heeft toegestuurd, namelijk dat gezondheidsschade
door de Hawk niet kan worden uitgesloten.Staatssecretaris Van der Knaap:U trekt uw conclusie. Het is aan mij of ik daar wel of niet op inga. Op
dit moment is er geen relatie aangetoond tussen de stralingsproblematiek en
de geconstateerde kankergevallen. Dat is de conclusie die ik uit het onderzoek
heb getrokken.Mevrouw Van Velzen (SP):Het kan niet worden uitgesloten.Staatssecretaris Van der Knaap:Dat is uw conclusie.Voorzitter. Mevrouw Van Velzen vroeg naar de onderzoeken naar de relatie
tussen jonge militairen en het posttraumatisch stresssyndroom. Een van deze
onderzoeken loopt wellicht te kort om er goede conclusies uit te kunnen trekken.
Zij heeft echter ook problemen met het tweede onderzoek omdat dat weer te
lang zou duren. Ik kan dat tweede onderzoek niet inkorten. Ik kan wel bezien
of het mogelijk is om tussentijds relevante bevindingen uit het tweede onderzoek
naar de Kamer te sturen. Het moet dan wel om wetenschappelijk relevante informatie
gaan. Deze toezegging doe ik mevrouw Van Velzen.De heer Kortenhorst heeft een dramatische oproep gedaan aan mijn adres
om te komen met een overzicht waaruit blijkt hoezeer Defensie wordt belemmerd
door regelgeving. Ik denk dat ik hierbij een relativerende opmerking moet
maken. Twee weken geleden bezocht ik met de minister van LNV de Leusder Heide.
Wij hebben daar een overeenkomst afgesloten waarin staat dat wij het beleid
voor en het beheer van de bedrijfsterreinen zo veel mogelijk zullen afstemmen
op de voorwaarden van LNV. De minister van Landbouw zei toen echter ook tegen
het defensiepersoneel dat de vrees ongegrond is dat de Vogel- en Habitatrichtlijn
een belemmering is voor de oefenterreinen. Hij zei dat, omdat Defensie deze
terreinen beheert conform de eisen die daaraan volgens de Vogel- en Habitatrichtlijn
moeten worden gesteld. Ik ben daar trots op, want daardoor wordt de opleiding
van onze mensen op geen enkele manier belemmerd. Zij kunnen daar gewoon de
benodigde oefeningen doen. Deze regelgeving is voor ons dus geen belemmering.De Arbeidstijdenwet is niet van toepassing op militair personeel dat uitgezonden
is. Deze wet is voor ons dus ook geen belemmering. Met deze twee voorbeelden
kan ik laten zien dat het ministerie voldoende ruimte heeft om zijn werk goed
te doen en om zijn mensen goed voor te bereiden op uitzendingen.Zijn er dan helemaal geen knelpunten? Daarover kan ik de heer Kortenhorst
geen uitsluitsel geven. Ik zal dan ook laten onderzoeken of er knelpunten
zijn die ons echt belemmeren in ons werk. Hij heeft zelf vliegveld De Kooij
genoemd. De situatie daar verdient inderdaad aandacht, want bij dit vliegveld
zou inderdaad wel eens sprake kunnen zijn van knelpunten die onze operationele
inzet belemmeren. De minister heeft overigens al toegezegd dat wij hiernaar
onderzoek zullen doen. Ik waarschuw echter dat men van ons geen dik boekwerk
moet verwachten waarin in detail wordt aangeven op welke punten wij door de
bestaande regelgeving worden belemmerd.Soms kunnen wij echter niets doen om belemmeringen weg te nemen. Dat kan
het geval zijn als Europese regelgeving van toepassing is. De Kamer weet hoe
moeilijk het is om Europese regelgeving daadwerkelijk terzijde te schuiven.
Van de nationale regelgeving die voor ons een belemmering is, zal ik de Kamer
een overzicht doen toekomen. De Kamer kan die regelgeving desgewenst immers
ook veranderen.Mevrouw Van Velzen (SP):In eerste termijn heb ik de minister gevraagd wat hij zal doen met de
uitspraak van de rechtbank Leeuwarden dat de oefeningen van de luchtmacht
boven de Waddenzee volgens de Vogel- en Habitatrichtlijn gezien moeten worden
als een nieuw plan of project. Dat betekent dat er een vergunningsaanvraag
moet worden ingediend.Staatssecretaris Van der Knaap:Ik kom in tweede termijn terug op deze vraag.De heer Szabó (VVD):Vorige week heb ik een vraag gesteld over de consequenties voor de oefenterreinen
van het besluit van Unesco om de Waddenzee een speciale status te geven. Kunt
u daarover nu meer zeggen?Staatssecretaris Van der Knaap:Ik zal u daarover schriftelijk informeren.Mevrouw Van Velzen (SP):De staatssecretaris zegt mij nu toe dat hij mijn vraag in tweede termijn
zal beantwoorden. Dat is voor mij heel lastig, want ik kan dan niet bepalen
wat ik hiermee zelf in tweede termijn wil doen.Staatssecretaris Van der Knaap:Ik begrijp dat, maar ik moet hier toch echt even naar kijken. Wellicht
kan ik u hierover nog voor de tweede termijn schriftelijk informeren.De vergadering wordt van 13.15 uur tot 14.00 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de Griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-1482-1506.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl