Debat over het verslag van de Europese Top op 11 en 12 december te Brussel
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 3486-3514

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

23-02-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 39, pagina 3486-3514

18-12-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 21501-20Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 19 november 2008 over internationaal cultuurbeleidPagina 3451-3454
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2009 (31700 XIII)Pagina 3469-3470
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2009 (31700 XVI)Pagina 3476-3477
Debat over het uitvoeren van de motie inzake tijdelijke verhoging Nationale Hypotheek GarantiePagina 3532-3542
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over topinkomens, te weten: - de motie-Van Raak over het instellen van een Balkenendenorm die niet hoger is dan het inkomen van de minister-president (30111, nr. 33); - de motie-Jansen over het stellen van regels voor het zo veel mogelijk terugbrengen tot het vastgestelde plafond van de beloning (30111, nr. 34); - en nog moties (herdruk);de motie-De Pater van der (30111, nrs. 35 t/m 47)Pagina 3556-3557
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Instelling van een College voor examens, alsmede houdende wijziging van de Wet op het onderwijstoezicht en de Wet op het voortgezet onderwijs (Wet College voor examens) (31411)Pagina 3484-3485
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Gemeentefonds voor het jaar 2009 (31700 B)Pagina 3482-3482
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2008 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (31792 XII)Pagina 3484-3484
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2008 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (31792 D)Pagina 3564-3565
Noot 1: Bijlage 1 met Rapport van de Commissie voor het onderzoek van de geloofsbrieven, inzake de benoeming van de heer T.M.C. Elias tot lid van de Tweede KamerPagina 3570-3570
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2009 (31700 VIII)Pagina 3467-3468
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Algemene Zaken, het Kabinet der Koningin en de Commissie van toezicht betreffende inlichtingen- en veiligheidsdiensten (III) voor het jaar 2009 (31700 III)Pagina 3465-3465
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT), te weten: - de motie-Van Heugten c.s. over het Hart van Dieren (31700 A, nr. 42); - de motie-Vermeij/Cramer over hoogwaardig ov bij nieuwbouwwijken (31700 A, nr. 43); - en nog een aantal andere moties (31700 A, nr. 44 t/m 69)Pagina 3478-3480
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het verslag van de Europese Top op 11-12 december te Brussel, te weten: - de motie-Ten Broeke over het meewegen van de omvang van de Commissie in de beoordeling (21501-20, nr. 409); - de motie-Ten Broeke over het eventueel uitspreken van het veto ten aanzien van het verlenen van het kandidaat-lidmaatschap aan Montenegro (21501-20, nr. 410); - en nog twee moties (21501-20, nrs. 412 en 413)Pagina 3555-3556
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Zorgverzekeringswet, te weten: - de motie-Van Gerven over de compensatie voor het verplichte eigen risico aan chronisch zieken (29689, nr. 233); - de motie-Van Gerven over het uitzonderen van de bemoeizorg van het verplicht eigen risico (29689, nr. 234); - en nog vijf andere moties (29689, nrs. 236 t/m 240)Pagina 3483-3484
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het geneesmiddelenbeleid, te weten: - de motie-Van Gerven over een kostendekkend tarief voor apothekers (29477, nr. 74); - de motie-Van Gerven over te vergoeden indicaties voor benzodiazepines (29477, nr. 75); - de motie-Zijlstra c.s. over een financieel concurrentievoordeel bij het voeren van een preferentiebeleid (29477, nr. 76); - en nog twee andere moties (29477, nrs. 77 en 78)Pagina 3563-3564
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over milieu en hernieuwbare energie in ontwikkelingssamenwerking, te weten: - de motie-Neppérus/Boekestijn over het schrappen van de voorgenomen uitgaven voor wat betreft Indonesië (31250, nr. 48); - en nog twee andere moties (31250, nrs. 49 en 50)Pagina 3561-3561
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 30 oktober 2008 over concretisering microfinanciering NederlandPagina 3459-3460
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 november 2008 over rapporten van de Inspectie voor de SanctietoepassingPagina 3458-3459
Stemmingen over een motie, ingediend bij het spoeddebat over het uitvoeren van de motie inzake tijdelijke verhoging van de Nationale Hypotheek Garantie, te weten: de motie-Van der Burg over het alsnog uitvoeren van de aangenomen motie inzake het verhogen van het bedrag van de NHG (31700 XVIII, nr. 54)Pagina 3559-3559
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2009 (31700 VI)Pagina 3466-3467
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2009 (31700 I)Pagina 3464-3464
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 18 december 2008 over IGZ-rapport Intensive CarePagina 3546-3547
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over concretisering microfinanciering Nederland, te weten de motie-Aptroot over niet uitbreiden van de werkzaamheden van de Stichting Microkrediet Nederland (31311, nr. 25)Pagina 3555-3555
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het wetgevings- en werkprogramma 2009 van de Europese Commissie, te weten: - de motie-Jonker over de oprichting van een Europees equivalent van Actal (21501-20, nr. 407); - de motie-De Roon over het zich onthouden van voorlichtingsactiviteiten van de Europese Commissie tot na de EU-verkiezingen (21501-20, nr. 408)Pagina 3482-3483
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2008 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (31792 XVI)Pagina 3484-3484
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 25 november 2008 over internationale kinderontvoeringPagina 3522-3526
Debat over het verslag van de Europese Top op 11 en 12 december te BrusselPagina 3486-3514
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2009 (31700 XV)Pagina 3562-3563
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de IJselmeerziekenhuizen, te weten: - de motie-Van Gerven over een goed sociaal plan in het akkoord over de overname van de IJsselmeerziekenhuizen (27295, nr. 113); - de motie-Van Gerven over het behoud van inspraak door de overheid bij de IJsselmeerziekenhuizen (27295, nr. 114); - en nog twee andere moties (27295, nrs. 115 en 116)Pagina 3560-3560
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2009 (31700 V)Pagina 3465-3466
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Provinciefonds voor het jaar 2009 (31700 C)Pagina 3482-3482
Stemmingen over aangehouden moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2009 (31700 VIII), te weten: - de motie-Anker c.s. over het in het leven roepen van een fonds voor het aantrekken van studenten uit partnerlanden (31700 VIII, nr. 73); - en nog twee andere moties (31700 VIII, nrs. 111 en 119)Pagina 3561-3562
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2009 (31700 XIV)Pagina 3474-3476
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over internationaal cultuurbeleid, te weten: - de motie-Van der Ham c.s. over een advies van de Raad voor Cultuur over culturele vertegenwoordiging (31482, nr. 20); - de motie-Van der Ham/Leerdam over een reisbeurzenprogramma voor kunstenaars (31482, nr. 21); - de motie-Van der Ham over de inzet van subsidies voor internationale beurzen (31482, nr. 22); - en nog twee moties (31482, nrs. 23 en 24)Pagina 3552-3553
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over vergunningverlening mobiele communicatie (2,6 GHz), te wetenm de motie-Van Dam c.s. over de te veilen frequentieruimte (24095, nr. 229)Pagina 3555-3555
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2008 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (31792 A)Pagina 3484-3484
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het brede persbeleid, te weten: - de motie-Bosma over het op zo kort mogelijke termijn een einde maken aan de uitzendingen van de Ster (31777, nr. 3); - de motie-Bosma over het onmiddellijk een einde maken aan het Stimuleringsfonds voor de Pers (31777, nr. 4); - en nog zeven andere moties (31777, nrs. 5 t/m 11)Pagina 3560-3561
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2009 (31700 XII)Pagina 3469-3469
Regeling van werkzaamheden (donderdag 18 december 2008)Pagina 3463-3464
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het vliegveld Twente, te weten de motie-Vendrik/Roemer over een volwaardige kans voor het model zonder luchthaven ten opzichte van het model met luchthaven (31700 IXB, nr. 14)Pagina 3558-3558
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2009 (31700 D)Pagina 3482-3482
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over innovatie, te weten: - de motie-Aptroot/Besselink over de prestatie-indicatoren launching customer en innovatief aanbesteden (27406, nr. 127); - de motie-Blanksma-van den Heuvel/Besselink over de selectiecriteria voor FES-investeringen in innovatie (27406, nr. 128); - en nog vijf andere moties (27406, nrs. 129 t/m 133)Pagina 3553-3555
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2009 (31700 IV)Pagina 3465-3465
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 december 2008 over vliegveld TwentePagina 3526-3527
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Ziektewet om uitkering van ziekengeld mogelijk te maken aan personen die op zaterdagen en zondagen werken (31713)Pagina 3451-3451
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 18 december 2008 over het brede persbeleidPagina 3547-3550
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 18 december 2008 over de IJsselmeerziekenhuizenPagina 3544-3546
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 26 november 2008 over topinkomensPagina 3515-3521
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de VWA, te weten: - motie-Thieme/Dibi over invoering van de 100%-klepcontrole (26991, nr. 234); - motie-Thieme/Dibi over een eenduidige beoordeling van het welzijn van dieren in slachthuizen (26991, nr. 235); - motie-Thieme/Dibi over permanent toezicht op het welzijn van dieren in kleine slachthuizen (26991, nr. 236); - en nog drie andere moties (26991, nrs. 237, 238 en 239)Pagina 3485-3485
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2009 (31700 A)Pagina 3480-3482
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het IGZ rapport Intensive Care, te weten: de motie-Van Gerven over een onderzoek naar knelpunten bij de bezetting van de intensive careafdeling niveau 1 (31700 XVI, nr. 105)Pagina 3560-3560
Presentie en opening (donderdag 18 december 2008)Pagina 3451-3451
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2009 (31700 E)Pagina 3482-3482
Behandeling van verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven (31756, nrs. 12 tot en met 24)Pagina 3451-3451
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 18 december 2008 over de WmoPagina 3542-3544
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 december 2008 over milieu en hernieuwbare energie in ontwikkelingssamenwerkingPagina 3550-3552
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2009 (31700 IXB)Pagina 3468-3468
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over HPV-vaccinatie, te weten: - de motie-Kant c.s. over het aanbrengen van extra waarborgen voor het vertrouwen in de Gezondheidsraad (22894, nr. 203); - de motie-Kant c.s. over het instellen van een commissie van wijzen (22894, nr. 204); - de motie-Kant over het betrekken van de studie in het onderzoek van de Inspectie voor de gezondheidszorg (22894, nr. 205)Pagina 3559-3559
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2009 (31700 XVIII)Pagina 3478-3478
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Staten-Generaal (IIA) voor het jaar 2009 (31700 IIA)Pagina 3464-3464
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2009 (31700 F)Pagina 3482-3482
Stemming over een aangehouden motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2009 (31700 XVIII), te weten de motie-Van der Ham/Depla over verbetering van het systeem van executieveilingen (31700 XVIII, nr. 48)Pagina 3478-3478
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over internationale kindontvoering, te weten: - de motie-Arib c.s. over de beleidsregel dat te allen tijde het belang van het kind zal worden meegewogen alvorens tot teruggeleiding wordt besloten (30072, nr. 17); - de motie-Çörüz/Teeven over een internationaal, onafhankelijk toezicht op de uitvoering van verdragsverplichtingen (30072, nr. 18) (herdruk); - en nog vijf andere moties (30072, nrs. 19 t/m 23)Pagina 3558-3558
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de regeling agressieve dieren, te weten: - de motie-Thieme/Van Gent over een eerlijke kans voor honden zonder eigenaar (28286, nr. 252); - de motie-Thieme/Van Gent over risicoassessment en gedragstherapie voor in beslag genomen honden (28286, nr. 253)Pagina 3486-3486
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 december 2008 over kinderopvangPagina 3527-3530
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2008 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (31792 V)Pagina 3484-3484
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over medische opvang asielzoekers, te weten: - de motie-Van Gerven over uitstel van de overgang van de medische opvang asielzoekers (29689, nr. 241); - de motie-Van Gerven over hantering van het principe "mens volgt werk" bij de overgang van de medische opvang asielzoekers (29689, nr. 242)Pagina 3566-3566
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) en van de begrotingsstaat van het Waddenfonds voor het jaar 2009 (31700 XI)Pagina 3469-3469
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de begroting van Jeugd en Gezin (XVII) voor het jaar 2009 (31700 XVII)Pagina 3477-3477
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2009 (31700 X)Pagina 3468-3468
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Waterschapswet, de Wet verontreiniging oppervlaktewateren en de Wet modernisering waterschapsbestel, tot aanbrenging van verbeteringen van wetstechnische en inhoudelijk ondergeschikte aard (31515)Pagina 3485-3485
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 2 december 2008 over het Nationaal Instituut voor de Rechten van de MensPagina 3521-3522
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de uitspraken van de Raad van State over de pardonregeling, te weten: - de motie-Zijlstra c.s. over het niet tijdig informeren van de Kamer over de einddatum van de pardonregeling (31018, nr. 44); - de motie-Fritsma over het ongeldig verklaren van de na 1 januari 2008 afgegeven burgemeestersverklaringen (31018, nr. 45); - en nog een motie (31018, nr. 46)Pagina 3565-3565
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Raad van State, de Algemene Rekenkamer, de Nationale ombudsman, de Kanselarij der Nederlandse Orden, het kabinet van de Gouverneur van de Nederlandse Antillen en het kabinet van de Gouverneur van Aruba (IIB) voor het jaar 2009 (31700 IIB)Pagina 3464-3464
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2009 (31700 IXA)Pagina 3468-3468
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2009 (31700 G)Pagina 3482-3482
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Wmo, te weten: - de motie-Van Miltenburg over uitvoering van motie30131, nr. 95 (29538, nr. 92); - de motie-Leijten/Langkamp over het direct stoppen van het veilen van mensen die kraamzorg of huishoudelijke zorg nodig hebben (29538, nr. 93); - de motie-Agema over invoering van een minimumtarief gebaseerd op een reële kostprijs voor huishoudelijke hulp (29538, nr. 95)Pagina 3559-3560
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over kinderopvang, te weten: -de motie-Van Gent/Koser Kaya over dagarrangementen voor kinderen (31322, nr. 45); - de motie-Van Gent/Langkamp over het niet leiden tot een extra kostenstijging voor ouders met de laagste inkomens door het bevriezen van de uurprijs (31322, nr. 46); - en nog drie andere moties (31322, nrs. 47, 48 en 49)Pagina 3558-3559
Stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het debat over het uitzetten van het nationaal vervoerbewijs in Rotterdam, te weten de motie-Roemer over het wegnemen van belemmeringen bij gebruik van de ov-chipkaart (23645, nr. 268)Pagina 3484-3484
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (31792 VIII)Pagina 3484-3484
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het financieel toezicht en de Faillissementswet in verband met de samenloop van de vordering op de boedel ingeval van noodregeling, surseance van betaling en faillissement en de aanvraag van een vergoeding op grond van de vangnetregeling (31768)Pagina 3566-3567
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 november 2008 over innovatiePagina 3454-3458
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Najaarsnota 2008 (31792), te weten: - de motie-Tang over de macro-economische effecten van de premiestelling door pensioenfondsen (31792, nr. 3); - de motie-Weekers over de instelling van een organisatie om de belangen van de Staat der Nederlanden optimaal te dienen (31792, nr. 4); - en nog vier andere (31792, nrs. 5, 6, 7 en 8)Pagina 3564-3564
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 9 december 2008 over HPV-vaccinatie in het RijksvaccinatieplanPagina 3530-3532
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 2 december 2008 over vergunningverlening mobiele communicatie (2,6 GHz)Pagina 3460-3463
Stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2009 (31700 XIV) en Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2009 (31700 F), te weten: - motie-Polderman over het bestaansrecht van het gezinsbedrijf als hoeder en vormgever van het agrarisch cultuurlandschap (31700 XIV, nr. 70); - en nog 43 andere moties (31700 XIV, nrs. 71 t/m 113)Pagina 3470-3474
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2009 (31700 VII)Pagina 3467-3467
Behandeling van de brief van het Presidium over een adviesaanvraag aan de Raad voor de Rechtspraak (31461, nr. 5)Pagina 3566-3566
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het Nationaal Instituut voor de Rechten van de Mens, te weten: - de motie-Brinkman over het niet invoeren van het Nationaal Instituut voor de Rechten van de Mens (31700 VII, nr. 51); - de motie-Schinkelshoek over de taken van het op te richten Nationaal Instituut voor de Rechten van de Mens (31700 VII, nr. 52); - de motie-Pechtold over het principe "extra taken vergt extra budget" (31700 VII, nr. 53)Pagina 3557-3558
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de rapporten van de Inspectie voor de Sanctietoepassing, te weten: - de motie-De Roon over verdubbelen van de maximale straf voor drugsbezit, -vervoer, -handel en -bewerking (24587, nr. 313); - de motie-De Roon over beloning van penitentiaire inrichtingswerkers voor betrappen op drugsbezit (24587, nr. 314); - de motie-De Roon over implementeren van de zogenaamde slang in 2009 (24587, nr. 315); - de motie-De Roon over verbieden van bezoek na geconstateerde aanwezigheid van drugs (24587, nr. 316)Pagina 3555-3555
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 18 december 2008)Pagina 3567-3569
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de evaluatie Vreemdelingenwet 2000 en de kabinetsplannen asielprocedure/terugkeerbeleid, te weten: - de motie-Spekman c.s. over opvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers die een aanvraag om medische redenen hebben ingediend (30846, nr. 4); - de motie-Azough over inhoudelijke criteria voor de afzonderlijke asielprocedures (30846, nr. 5); - en nog zes andere moties (30846, nrs. 6 t/m 11)Pagina 3565-3566

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 263 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over het verslag van
de Europese Top op 11 en 12 december te Brussel.De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. De Ieren zijn tegemoetgekomen. Een nieuw referendum volgt.
Op zichzelf doet dat recht aan de aard van de Europese Unie, waarin soevereine
natiestaten tot een soeverein oordeel moeten komen of zij verdere Europese
samenwerking zien zitten.Wij zijn in de tijd van de jaaroverzichten. Ik wil daarom nog even memoreren
dat staatssecretaris Timmermans de Ieren in juni nog in de ban wilde doen.
Zij moesten maar kiezen. Er was het Verdrag van Lissabon en er was het Verdrag
van Nice; meer smaken waren er immers niet. Dit kabinet wil al helemaal niet
nadenken over oplossingen. Noch mijn voorstellen in juni, noch die van collega
Van Baalen bij de Staat van de Unie vonden enig gehoor. Wij moesten maar wachten
op de uitkomsten. Die hebben wij dan nu.Voordat ik die uitkomsten aan een kritische beschouwing onderwerp, zeg
ik eerst nog dit. Het woord "boycot", dat letterlijk in de ban doen of zelfs
doodverklaren betekent, stamt uit Ierland. Een zekere kapitein Charles Boycott,
rentmeester van een prachtig Iers landgoed, werd in 1880 door de Ierse landadel
in de ban gedaan. De VVD is tevreden dat de Europese landadel Ierland niet
in de ban heeft gedaan maar heeft geluisterd. De doodverklaring van het Verdrag
van Lissabon, zoals de heer Van Bommel die in juni al had aangekondigd, kan
weliswaar nog even uitblijven, maar of het verdrag uit zijn coma ontwaakt,
zoals ik het zelf destijds heb gezegd, weten wij pas in oktober volgend jaar,
na het Ierse referendum.Zoals bekend is, kon de VVD leven met het verdrag van Nice, mits daarop
enkele noodzakelijke aanvullingen zouden volgen. Wij hebben daartoe ook enkele
voorstellen gedaan. Indien het Verdrag van Lissabon er alsnog komt –
dat valt natuurlijk nog te bezien – zijn een paar kritische vragen over
de toegevingen van de regeringsleiders afgelopen vrijdag in Brussel op hun
plaats. Klopt het dat de juridische garanties die Ierland vroeg en ook kreeg
op het gebied van zijn neutraliteit, de abortuswetgeving en de belastingheffing,
zullen worden geregeld bij de toetredingsakte van Kroatië, zoals president
Sarkozy in zijn persconferentie na afloop van de top meedeelde? Betekent dit,
vraag ik de regering, dat indien de Ieren ja zouden zeggen in oktober en ratificatie
van Lissabon mogelijk wordt, deze toegevingen aan Ierland alleen gestand kunnen
worden gedaan als Kroatië lid wordt? Moet een ja voor de Ieren dus leiden
tot een ja voor Kroatië? Laat ik duidelijk zijn: voor de VVD kan er geen
sprake van zijn dat een toegeving aan Ierland automatisch leidt tot de toetreding
van Kroatië. Kan de premier onomwonden verklaren dat er geen enkele relatie
is tussen de toegeving aan Ierland en een op zichzelf staande beslissing over
de toetreding van Kroatië? Afhankelijk van het antwoord overweeg ik een
motie.Hoe verklaart het kabinet dat weliswaar de toetredingsdatum voor Kroatië
terecht uit de conclusies is geschrapt, maar dat dezelfde heer Sarkozy zich
in een lange en dubieuze lijst van EU-leiders voegt door tijdens
een persconferentie vrolijk weer 2011 als toetredingsdatum te noemen?De heer Van Bommel (SP):Ik stel de heer Ten Broeke graag een vraag ter verheldering op het vorige
punt. Betekent zijn verzoek aan het kabinet om daarover duidelijkheid te verschaffen
dat er wat hem betreft in het toetredingsverdrag van Kroatië met geen
woord, op geen enkele manier, mag worden verwezen naar de situatie die is
ontstaan met betrekking tot Ierland?De heer Ten Broeke (VVD):Of het dat betekent, hangt van het antwoord van de regering af. Wat ik
in elk geval niet wil, is dat de toegeving aan Ierland, waarmee ik op zichzelf
voor een groot gedeelte zou kunnen leven, ineens aan een ander verdrag, zijnde
het toetredingsverdrag van Kroatië, wordt toegevoegd, en dat wij om die
reden ineens tot een andere afweging komen. Ik wil met mijn fractie een zelfstandige
afweging kunnen maken over de eventuele toetreding van Kroatië, mocht
die ooit aan de orde zijn, en dat verdrag niet vervuild zien worden door wat
afgelopen vrijdag is afgesproken.De heer Van Bommel (SP):Dan kan de conclusie toch niet anders zijn dan dat de voorwaarden die
gesteld zijn en waaraan de Europese Unie wil voldoen, niet in dat verdrag
mogen staan, maar dat die in een apart document moeten zijn opgenomen?De heer Ten Broeke (VVD):Ik wil even horen hoe het precies geregeld is. Hoe het precies zit, hoop
ik van de regering te horen. Ik kan het niet uit de conclusies opmaken, maar
moet het doen met de persconferentie van de heer Sarkozy. Dat is altijd een
beetje lastig, zeker bij deze voorzitter. Ik vind het in ieder geval een onlogische
koppeling.Hoe verklaart het kabinet dat weliswaar de toetredingsdatum van Kroatië
terecht is geschrapt, maar dat toch weer 2011 is genoemd? Nu wij het toch
hebben over de automatische piloot van de EU-uitbreiding, vraag ik de Nederlandse
regering om een reactie op het onzalige voornemen van het inkomende Tsjechische
voorzitterschap om Servië alweer een EU-kandidaatstatus aan te bieden,
nog voordat men zelfs maar aan de voorwaarden voor een samenwerkingsovereenkomst
heeft voldaan. Dit is exact waarvoor wij al een jaar waarschuwen in de Kamer.
Ik voeg er namens de VVD aan toe dat indien wel aan die voorwaarde wordt voldaan,
als Brammertz blij is en de Mladic bij wijze van spreken nog voor de kerst
gearresteerd is, er ook dan geen sprake kan zijn van een kandidaatstatus voor
Servië. Sterker nog, nu de rest van Europa weer laat zien waarvoor wij
al een jaar waarschuwen, nu het weer in strijd met de eigen afspraken van
december 2006 handelt, nu het weer aantoont niets te snappen van het uitbreidingsartikel
in het Verdrag van Lissabon, breekt de tijd aan om tegengas te geven. De VVD
overweegt dan ook de samenwerkingsovereenkomst met Servië, mocht die
ooit ons parlement bereiken, niet goed te keuren. Wij zijn wel goed voor onze
afspraken, maar niet als enige. Al te goed is buurmans gek. Dit geldt ook
voor de aanspraak die Montenegro meent te kunnen maken op een kandidaatstatus.
Er is net een samenwerkingsakkoord en meteen denkt men lid te kunnen worden.
Daarin heeft men gelijk, omdat iedereen het doet en de EU zich telkens weer
gevoelig toont. Wat gaat de regering doen om de VVD ervan te overtuigen dat
afspraak afspraak is bij de uitbreiding?De Commissie zelf blijft bestaan uit 27 leden. Voor ons is het geen halszaak
dat de commissarissen uit alle lidstaten komen, zolang het efficiënte
functioneren van de Unie niet wordt aangetast. Maar een Europese Unie die
zich richt op haar kerntaken markt, munt, veiligheid en vrijheid, past geen
dagelijks bestuur dat als een zelfrijzend bakmeel maar groeit en groeit.De heer Pechtold (D66):"Afspraak is afspraak" is een mooi uitgangspunt. Ook het standpunt van
de heer Ten Broeke rond Servië begrijp ik. Montenegro is kandidaat en
meldt zich nu aan. Kan het niet strategisch zijn voor de Europese Unie om
toch te luisteren naar de landen op de Balkan of om op zijn minst interesse
te tonen? Is dat niet beter dan al te strak iedereen maar van ons af te houden,
zoals de heer Ten Broeke wil?De heer Ten Broeke (VVD):Dat is de strategie van het verleden, die keer op keer gefaald heeft.
Het werkt niet in het voordeel van de landen waarom het gaat. Het is ook niet
bevorderlijk voor het vertrouwen in en de legitimiteit van de Europese Unie,
waarover de heer Pechtold zich ook zorgen maakt. Wij moeten nu onze afspraken
gestand doen. Dat hebben wij in het verleden nog nooit gedaan. Het is hoog
tijd dat dit nu gaat gebeuren.De heer Pechtold (D66):Met name voor de burgers voor deze streken, waar nog onlangs veel onrust
heeft geheerst, kan dit een enorme stimulans zijn. Het zou er ook toe kunnen
leiden dat afspraken worden nagekomen, wanneer men voelt dat de één
een wat rapper tempo ontwikkelt dan de ander.De heer Ten Broeke (VVD):Ik sta hier in de eerste plaats voor de burgers van Nederland. De burgers
in Montenegro hebben zojuist een vrijhandelsakkoord gekregen met de Unie.
Wij hebben daar van harte voor gestemd. Er is geen automatisme dat een vrijhandelsakkoord
moet leiden tot een kandidaatstatus en dat die kandidaatstatus weer leidt
tot onderhandelingen. Bij sommige landen is dit automatisme er wel. In andere
landen met een kandidaatstatus, zoals Macedonië, gebeurden drie jaar
geleden goede dingen. Zij hebben nooit meer een gesprek gehad. Ondertussen
zien wij bloedvergieten bij de verkiezingen. Daar moeten wij vanaf.De heer Van der Staaij (SGP):De heer Ten Broeke sprak zojuist over één commissaris per
lidstaat. Hij zei dat de toegeeflijkheid aan Ierland voor de VVD geen halszaak
is. Daarmee valt te leven, proef ik een beetje. Maar is hiermee niet een oude
VVD-wens ingewilligd? De heer Van Baalen heeft in 2003 al een motie met deze
strekking ingediend.De heer Ten Broeke (VVD):Wij debatteren nu al een kleine twee jaar over het Verdrag van Lissabon.
Al twee jaar is de positie van de VVD bekend. In januari 2007 hebben wij onze
positie bepaald. Ik heb ook heel nadrukkelijk over de commissaris en de omvang
van de commissie gesproken. Wij hebben gezegd dat het voor ons geen halszaak
is. De lijn die wij kiezen, is voor een efficiënt bestuur. Dit betekent
dat, gegeven mogelijke uitbreidingen in de toekomst, je niet kunt doorgaan
met een commissie die maar groeit en groeit en groeit en waarin
veel commissarissen zitten die eigenlijk niets te doen hebben. Wij snappen
waarom landen vasthouden aan het idee van een "commissaris". Ik zeg dit tussen
aanhalingstekens, want dit is natuurlijk geen eigen commissaris. Wij denken
echter dat er ook betere middelen zijn om aan het nationale gezicht vorm te
geven. Daarom heeft de Kamer ook voorstellen van ons gezien voor de verbetering
van de rol van dit parlement.Ik heb zojuist al iets gezegd over de Commissie. De VVD-fractie heeft
natuurlijk niet voor niets een ander punt ingebracht in de discussie over
het Verdrag van Lissabon, namelijk het absorptievermogen van de EU-instellingen.
Als de EU verder uitbreidt, moet Nederland de omvang van de Commissie en daarmee
het absorptievermogen van de Unie en haar instellingen mede als voorwaarde
stellen. Het kabinet heeft herhaaldelijk aangegeven dat de Kamer zijn visie
op dit absorptievermogen zou mogen ontvangen, maar dat is tot op heden niet
gebeurd. Kan dat worden gedaan in het kader van de notitie over de EU na 2025,
die collega Pechtold al eens heeft gevraagd? Kan dan ook verslag worden gedaan
van de voortgang of het gebrek daaraan van de groep-Gonzales?De VVD-fractie heeft zich blauw geërgerd – de rode lamp is
misschien meer op zijn plaats – aan het recente optreden van de heer
Barosso, voorzitter van de Commissie. Op allerlei minitopjes toonde hij zich
een schoothondje van de grote landen, terwijl hij alle lidstaten moet dienen.
Als voormalig premier van Portugal was hij een bekend zondaar van het Groei-
en Stabiliteitspact, en als voorzitter van de Commissie toont hij zich veel
te begripvol voor de pactschenders, die hij nu moet aanpakken. Hij noemde
data voor uitbreiding, hij gaf Ierland direct zijn zin op het punt van de
Commissieomvang. Ik wil graag van onze premier een appreciatie horen van de
opstelling van de heer Barosso gedurende de afgelopen maanden en over het
feit dat het erop lijkt dat deze man zijn herverkiezing al op zak heeft.Mijn fractie heeft behoefte aan een debat met de premier over de strategische
inzet van de Nederlandse regering ten aanzien van de samenstelling van de
nieuwe Commissie, die na de verkiezingen voor het Europees Parlement van 2009
begint met de verkiezing van haar nieuwe voorzitter. Ik meen te weten dat
de heer Pechtold op dat punt met voorstellen zal komen.Klopt de indruk van de VVD-fractie dat het aantal zetels van Nederland
in het Europees Parlement na de verkiezingen van 2009 aanvankelijk 25 zal
bedragen, maar bij een Iers ja weer op 26 zal uitkomen? Zo ja, dan wordt het
een interessante verkiezingsuitslag.De verkiezingen voor het Europees Parlement zullen ongetwijfeld in het
teken staan van de kredietcrisis, de economische crisis en de klimaatcrisis.
Op Google is de combinatie van de trefwoorden "EU" en "crisis" ondertussen
alweer goed voor 17,5 miljoen hits. Ik loop een aantal van de Europese antwoorden
op die crisis eens even langs. Volgens de VVD-fractie is het klimaat- en energiepakket
gewoon een klimaatpakket, vooral als het gaat om het klimaat tussen de regeringsleiders.
Op het NOS Journaal zag ik een soort van high five tussen premier Balkenende
en president Sarkozy. Ik vond dat een opmerkelijk Angelsaksisch gebaar tussen
een degelijke Zeeuw en een hyper-Fransman. Waarom en waarmee is de premier
eigenlijk zo tevreden? Is hij soms tevreden met het feit dat de drie maal
20% CO2-reductiedoelstelling overeind is gebleven? Hoe zit
het dan met de revisieclausule die Italië erin heeft gekregen en die
de hoogte van deze doelstelling afhankelijk stelt van de uitkomst van Kopenhagen?
Dan nog, als je al die vrijstellingen meeweegt, dan blijft er van de hoofddoelstelling,
min 20% CO2 in 2020, misschien maar 4% over. Is de
premier niet bang voor de eeuwige fout van de EU, die haar geloofwaardigheid
telkens weer aantast: overpromise and then underdeliver? Waarom krijgen Polen
en Duitsland een uitzondering voor het veilingsysteem voor hun elektriciteitsbedrijven,
maar Nederland niet? Daar bestaat dus een gevaar voor windfall profits. Waarom
mag Duitsland tussen 2013 en 2016 zijn veilingopbrengsten investeren in nieuwe
centrales, maar gaat in Nederland gewoon de elektriciteitsrekening fors omhoog?
Ik roep de premier op toe te geven dat het veilingsysteem voor energie-intensieve
bedrijven gewoon is geschrapt en voor de rest van de industrie pas in 2027
in plaats van 2020 volledig wordt doorgevoerd.De heer Vendrik (GroenLinks):Het leek er even op dat nu inderdaad GroenRechts definitief is opgestaan.
Kunt u bevestigen dat de VVD-fractie vindt dat het klimaat- en energiepakket
lang niet ver genoeg gaat en dat het veel strakker, strenger en stringenter
moet? Of bent u daarentegen eigenlijk wel blij dat het zoveel gaten in het
klimaatpakket zijn geschoten? Hoe zit het nu precies?De heer Ten Broeke (VVD):Ik kan me voorstellen dat u bij mijn opsomming van zojuist dacht "dat
had ik ook kunnen zeggen". Misschien zegt u het straks wel in uw eigen bijdrage.
Ik vind het typerend dat u waarschijnlijk het minst gelukkig bent met deze
uitkomst, maar ik heb het nu nog even over de inzet van dit kabinet.Ik zal u de VVD-appreciatie geven, welke anders is dan u waarschijnlijk
had verwacht. Mijn fractie houdt namelijk dit kabinet, en u trouwens ook,
al een jaar voor dat deze specifieke veiling, het ETS-systeem, op de helling
moet. Vandaag stel ik vast dat u het voor de meeste categorieën inderdaad
doet en er zelfs een soort van nepbenchmark aan toevoegt. Wij pleiten echter
voor een zuivere benchmark: een uitvoerbaar systeem, maar bovenal alle ballen
op energiebeleid. Wij kennen liberalisering, splitsing, koppeling van netwerken,
aanleg van gasrotondes, bronbeleid, Euro 5, Euro 6 of wat mij betreft Euro
7, maar van de noodzakelijke focus op energie is niets terug te vinden. Daar
ben ik teleurgesteld over. Er is niets te vinden over kernenergie, niets over
kernfusie en zelfs niets over technische innovaties en fundamenteel onderzoek.
De heer Balkenende is gekeerd, maar hij dwaalt nog. Onze premier heeft een
lichtje nodig. Ik zie dat mijn lichtje ook gaat branden. Ik heb nog een paar
seconden, dus ik zal iets overslaan.De voorzitter:Ik zou een paar punten overslaan, want u hebt nog één zin.De heer Ten Broeke (VVD):Wij horen graag van de regering hoe het precies zit met het veilingsysteem.
Wat is er over? Wat zijn de doelstellingen die de regering werkelijk denkt
te halen?Wij hebben ook gevraagd om een veiligheidsstrategie van de heer Solana.
Die kwam toen niet en nu lijkt er in de conclusies over de nieuwe veiligheidsroutine
van de Europese Unie, die wij cruciaal achten, een aantal van
de politieke uitwerkingen niet te zijn meegenomen. Ik heb ze althans niet
gevonden. Wij zouden ze graag ontvangen, want wij vinden het belangrijk.De heer De Roon (PVV):Voorzitter. Tegen de zin van een grote minderheid in de Kamer en ook tegen
de zin van een groot deel van de Nederlandse bevolking is het Verdrag van
Lissabon door onze regering geratificeerd, zonder dat daarover in ons land
een referendum is gehouden. Het kabinet heeft er alles aan gedaan om te voorkomen
dat onze bevolking, die de Europese grondwet eerder bij referendum wel had
verworpen, nog eens zo'n kans zou krijgen. Het kabinet heeft alles in het
werk gesteld om een referendum over het Verdrag van Lissabon, dat grote gelijkenis
vertoonde met de eerder verworpen Europese grondwet, te voorkomen. Het heeft,
met steun van een meerderheid van deze Kamer, de bevolking daarbij helaas
buitenspel gezet.De Ierse bevolking kreeg het referendum dat de Nederlanders is onthouden
wél en heeft het Verdrag van Lissabon weggestemd. Dat was zeer tegen
de zin van de Europese elite, die door het weggestemd worden van het verdrag
de voortgang op weg naar meer Europa en naar een groter Europa geblokkeerd
zag. Ook onze regering was daarover ontstemd, zeer ontstemd. Zij heeft de
Ierse regering duidelijk gemaakt dat het Verdrag van Lissabon er wel moet
komen en dat Ierland alles moet doen om het er zo gauw mogelijk bij een nieuw
referendum in Ierland wél door te krijgen.Er is de afgelopen maanden een koehandel op touw gezet om Ierland zo ver
te krijgen dat in het land opnieuw een referendum wordt gehouden over het
Verdrag van Lissabon. In die koehandel heeft Ierland eisen gesteld en ingewilligd
gekregen tijdens de Europese Top van vorige week. Ook onze regering heeft
met de eisen van Ierland ingestemd. Hoe blij de voorstanders van het Verdrag
van Lissabon, in het bijzonder onze regering, daarmee zijn, blijkt wel uit
het feit dat het regeringsverslag van die Europese Top van vorige week, waar
die koehandel zijn beslag kreeg, begint met de aankondiging van wat men aanduidt
als "een grote doorbraak". De regering beschouwt het als een grote doorbraak
dat Ierland volgend jaar al het Verdrag van Lissabon opnieuw in referendum
zal brengen. Om dat mogelijk te maken, heeft onze regering, in haar eigen
woorden, een forse handreiking gedaan aan Ierland. Een forse handreiking aan
de Nederlandse bevolking in de vorm van een referendum over het Verdrag van
Lissabon in ons land, kon er niet af. De Nederlandse regering is echter wel
bereid tot een forse handreiking aan Ierland.De regering gaat gewoon door op het pad van het weggeven van Nederlandse
belangen. Als het Verdrag van Lissabon maar gered kan worden, lijkt niets
heilig voor de regering. Terwijl het tot voor kort zo belangrijk heette om
in het belang van de bestuurbaarheid van Europa het aantal eurocommissarissen
te verminderen, heeft onze regering er nu mee ingestemd dat het aantal vet
betaalde eurobonzen niet alleen niet wordt verminderd, maar zelfs nog zal
worden vermeerderd, bij toetreding van nieuwe lidstaten tot de Europese Unie.
Er komt dus wederom niet minder, maar meer Europese bureaucratie. Dat is het
pad waarvoor de regering kiest. De technische uitwerking hiervan is onduidelijk. Op het moment dat er
na de verkiezing volgend jaar van een nieuw Europees parlement een nieuwe
Europese Commissie geformeerd moet worden, is nog onduidelijk uit hoeveel
leden die commissie zal moeten bestaan. Formeel moet dan volgens het Verdrag
van Nice worden gehandeld, dus moeten er minder eurocommissarissen komen.
Feitelijk zal echter met het proces dat dan op gang komt rekening worden gehouden
met de toezegging aan Ierland en zullen er dus evenveel eurocommissarissen
zijn als nu. Bij toetreding van nieuwe lidstaten zullen er nog meer eurocommissarissen
zijn.Wat gebeurt er – en die vraag wil ik vandaag door de bewindslieden
beantwoord zien – als tussen nu en dan ergens in Europa een regering
aan het bewind komt die het met deze deal niet eens is? Stel dat die regering
bijvoorbeeld in de tweede helft van volgende jaar zegt: als Ierland dat Lissabonverdrag
bekrachtigt, gaan wij toch niet akkoord met uitbreiding van het aantal eurocommissarissen.
Dan is de voor zo'n besluit vereiste unanimiteit er niet. Hoe zal die kwestie
juridisch en politiek worden opgelost? Hierop krijg ik graag een toelichting
van de regering.Aan Ierland zijn vorige week meer toezeggingen gedaan in de vorm van,
wat heet, juridische garanties. Ten eerste: het Lissabonverdrag verandert
niets aan de reikwijdte of de werking van de EU-bevoegdheden met betrekking
tot belastingheffing. Ten tweede: het Lissabonverdrag laat het veiligheids-
en defensiebeleid van de lidstaten en ook de Ierse neutraliteit onverlet.
Ten derde: het Lissabonverdrag kent aan het EU-handvest van de grondrechten
een juridische status toe als ook aan de JBZ-bepalingen van het Lissabonverdrag.
Dat alles laat de Ierse grondwettelijke bepalingen met betrekking tot het
recht op leven, onderwijs en gezin onverlet.Keiharde juridische garanties zijn hiermee ook door onze regering afgegeven
nog voordat het door ons land geratificeerde Lissabonverdrag in werking is
getreden. Zaken die normaal betrokken worden bij het ratificatieproces in
ons land, worden nu door onze regering gegarandeerd zonder dat ons parlement
erover kan beslissen. Krijgen we, het Nederlandse parlement, er nog iets over
te zeggen? Graag krijg ik hierop een reactie van de regering.Als het aan president Sarkozy ligt, krijgen wij er inderdaad iets over
te zeggen, maar dan wel bij de ratificatie van de toetredingsacte van Kroatië
tot de Europese Unie. Veel gekker moet het niet worden. Belangrijke garanties
omtrent het Lissabonverdrag worden onlosmakelijk gekoppeld aan instemming
of aan afkeuring van toetreding van Kroatië: twee geheel verschillende
zaken van geheel verschillende orde worden dan onlosmakelijk en wat mij betreft
op een onsmakelijke wijze aan elkaar gekoppeld. De toezeggingen aan Ierland
moeten wat ons betreft worden gegoten in de vorm van een separate wijziging
van het Lissabonverdrag. Wil de regering toezeggen dat zij niet akkoord zal
gaan met koppeling van de garanties voor Ierland aan enig ander verdrag en
dat zij zal eisen dat die toezeggingen worden gegoten in de vorm van een wijziging
van het Lissabonverdrag?De heer Blom (PvdA):Voorzitter. Het is jammer dat het verslag zo kort voor
het debat naar de Kamer is gezonden. Het meeste hebben wij natuurlijk uit
de kranten kunnen vernemen. Doordat het verslag zo laat is gekomen, hebben
wij alle tijd gehad om op basis van de krantenberichten te speculeren. Wat
is namelijk het geval? Naast het besluit van de Raad om Ierland tegemoet te
komen door te beslissen dat ook na 2014 de Commissie uit één
onderdaan per lidstaat zal bestaan, is aan Ierland een aantal juridische garanties
toegezegd. Uit de conclusies van de Raad is niet op te maken hoe deze juridische
garanties vormgegeven zullen worden. Er staat alleen dat er geen verdragswijziging
komt.Tijdens zijn persconferentie heeft de huidige voorzitter van de Raad,
de heer Sarkozy, gezegd dat de juridische garanties zullen worden opgenomen
in de toetredingsacte voor Kroatië en dat die in 2009 zal worden opgesteld.
Daaraan heeft Sarkozy toegevoegd dat Kroatië dan in 2011 lid van de EU
kan worden. Voorafgaande aan de Raad is toegezegd dat voor toetreding van
kandidaat-lidstaten geen data zullen worden genoemd. Via deze indirecte weg
lijkt er het op, dat dat nu toch is gedaan.Natuurlijk kunnen wij de regering niet verantwoordelijk houden voor wat
iemand zegt, maar wanneer die persoon de voorzitter van de Raad is, wordt
de indruk gewekt dat er niets op papier mag staan, terwijl over de constructie
wel is gesproken. In het kabinetsverslag van de Europese Raad kunnen wij hierover
niets teruglezen. Wij willen op dit punt wel graag duidelijkheid.Voorzitter. Anders dan het Verdrag van Nice opent het Verdrag van Lissabon
voor de Europese Raad de mogelijkheid om een besluit te nemen over de omvang
van de Commissie. Met het Verdrag van Lissabon is niet voor niets gekozen
voor een kleinere, meer slagvaardige Europese Commissie. De Partij van de
Arbeid is dan ook niet erg enthousiast over de beslissing van de Raad om een
zodanig besluit te nemen dat de huidige omvang van de Commissie in stand blijft
en die dus niet kleiner zal worden, hetgeen wel was afgesproken met het Verdrag
van Lissabon. Het is natuurlijk preken voor eigen parochie, want ook de Nederlandse
regering is daarvan geen voorstander. Helaas bleek tijdens de Raad dat alleen
België hierover hetzelfde denkt. Op zich merkwaardig, want eerder hebben
alle lidstaten met het Verdrag van Lissabon wel gekozen voor een kleinere
en slagvaardige Commissie. Dat de Nederlandse regering tevreden is over het
huidige pakket afspraken, doet niets af aan onze teleurstelling dat de omvang
van de Commissie in onze ogen te groot blijft. Wanneer de omvang van de Europese
Commissie niet kleiner wordt, mag dat zeker niet ten koste gaan van de slagvaardigheid
van diezelfde Commissie. Wij zitten ook niet te wachten op een eurocommissaris
die weinig te doen heeft en om zich nuttig te voelen besluiten neemt over
en zich bemoeit met bijvoorbeeld de kromming van komkommers of zich vastbijt
in vette worsten. De Kamer zal dus net als de regering heel alert en actief
moeten reageren op de voorstellen die zullen komen.Over de omvang van de Commissie heb ik ook nog een praktische vraag. De
termijn van de huidige Europese Commissie zal niet worden verlengd. Tijdens
de Raad is afgesproken dat bij de ratificatie van het Verdrag van Lissabon
de Raad unaniem zal besluiten dat de Europese Commissie de huidige omvang
zal behouden. Zolang Lissabon niet in werking is, werkt het Verdrag van Nice
door. Daarin is weer opgenomen dat het aantal eurocommissarissen kleiner zal
zijn. Mijn vraag aan de regering luidt hoe het in de praktijk zal gaan, wanneer
men na de verkiezing van het Europees Parlement aan de slag gaat met de samenstelling
van de nieuwe Commissie en het Verdrag van Lissabon, dat dan nog niet in werking
is getreden. Op basis van welk verdrag zal de samenstelling van de Commissie
nu worden gebaseerd? Wordt zij kleiner op basis van Nice of blijf de huidige
omvang van de Commissie behouden? Moet de omvang tussentijds worden bijgesteld
als het Verdrag van Lissabon in werking treedt?Over het klimaatpakket hebben wij gemengde gevoelens. Het is een geweldige
prestatie dat de pijlers van het pakket, de doelstellingen, overeind zijn
gebleven, maar het is ronduit jammer dat een deel van de innovatieve prikkels
uit het systeem is gehaald door een afzwakking van de veilingvoorwaarden en
een verruiming van de mogelijkheden om de doelstelling in het buitenland te
behalen. Over dat laatste doen nogal wat percentages de ronde, zoals de 80%
die wordt genoemd door de milieubeweging. Wij zijn benieuwd welke lezing de
regering heeft over dit punt van het akkoord. Wij gaan er wel van uit dat
Nederland in ieder geval zelf binnen de grens van 35% tot 40%
blijft die volgens ons voor Nederland uit deze afspraken voortvloeit.Al met al betekent dit resultaat een mijlpaal in de Europese strijd tegen
klimaatverandering en oprakende energievoorraden en een belangrijke stap in
de richting van een wereldwijd klimaatakkoord dat straks in Kopenhagen moet
worden gesloten. Europa heeft en houdt daarbij met dit klimaatpakket de leiding.
Wij hebben ons dan ook een beetje verbaasd over de verwijten dat Europa hiermee
de bom legt onder het klimaatverdrag. De milieubeweging die met de EU bekvecht
over een klimaatakkoord heeft iets van een conflict tussen een lactovegetariër
en een veganist in een slagerij. Het miskent de echte tegenstellingen. De
echte tegenstellingen moeten op weg naar Kopenhagen worden overwonnen. Dit
akkoord was daartoe nog maar een kleine en eerste stap. Het komt nu op het
volgend jaar aan. Wij rekenen daarbij op de volle inzet van het kabinet.Over de kredietcrisis is in de Kamer al veel en vaak gesproken. Wij kunnen
hierover nu kort zijn. De inzet van Nederland stemt ons zeer tevreden, evenals
de conclusies van de Raad. De maatregelen zijn tijdelijk en de regels van
het Stabiliteits- en Groeipact blijven overeind. De conclusies van de Raad
op dit punt zijn helder.Bij de conclusies van de Raad zit een mooie verklaring over de sport.
Het is een mooie verklaring omdat de Raad het belang van sport voor de Europese
maatschappij erkent. Ook erkent de Raad dat er rekening dient te worden gehouden
met het specifieke karakter van sport bovenop de economische waarde die sport
ook heeft. Wij gaan ervan uit dat deze verklaring ook de Europese Commissie
bereikt. Ik zal niet weer beginnen over de 6+5-regel, maar ik ben erg benieuwd
naar de manier waarop de Europese Commissie deze verklaring van de Raad zal
oppakken. Ik kijk uit naar de resultaten van het Europese Sport Forum, dat
door de Europese Commissie zal worden georganiseerd.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Bij de voorbereiding van de EU-top heeft mijn fractie gezegd:
liever een geklapte top dan een halfzacht akkoord. Dat halfzachte akkoord
is er nu wel uitgekomen. Het akkoord toont niet de maximale inzet van de EU
voor Kopenhagen. D66 meent dat Europa de onderhandelingen volgend jaar moet
ingaan met het meest ambitieuze scenario om alle andere deelnemers extra onder
druk te zetten. Als er al water bij de wijn wordt gedaan, dan moet dat in
Kopenhagen gebeuren en niet een jaar vóór die onderhandelingen
met onder andere Amerika, Rusland en de opkomende economieën.Gisteren heeft het Europees Parlement over het klimaatpakket gestemd.
Mijn fractie heeft ingestemd met het pakket, zij het tegen een aantal onderdelen
die wat ons betreft te weinig ambitieus zijn. Het gaat dan om de maatregelen
om de personenauto's schoner te maken en om uitstoot van broeikasgassen terug
te brengen. Er zijn meerdere elementen die veel scherper hadden kunnen worden
gesteld. Er zijn te veel uitzonderingen voor landen met ouderwets vervuilende
energiecentrales, er zijn te weinig harde afspraken over wanneer deze landen
volwaardig alle maatregelen moeten implementeren, en er zijn te veel gratis
rechten, waardoor er veel minder geld beschikbaar is voor innovatie richting
een duurzamer energievoorziening.De doelstellingen van het pakket voor de binnenlandse sectoren zijn te
vrijblijvend. Er zijn geen handhavingsmechanismen afgesproken. De grootste
winst wordt elders en niet binnen de EU geboekt. Wat positief is, is dat 100%
van de rechten in de elektriciteitssector wordt geveild, maar daar staat dan
weer tegenover dat slechts 8% van de rechten voor de industriesectoren
wordt geveild. Klopt het dat de nieuwe kolencentrales die CCS-proof zijn volgens
de ETS-richtlijn een subsidie kunnen krijgen tot 15% van de initiële
investeringskosten, omdat een lidstaat dit mag betalen uit de veilingopbrengsten?
Waarom was dit acceptabel voor de Nederlandse regering? Niet de koplopers,
maar de achterblijvers bepalen de agenda en het tempo, en dat is een gemiste
kans.Over de financiële en economische afspraken kan ik kort zijn. In
het plan is afgesproken dat lidstaten 1,5% van het bbp investeren in
de economie. Wat gaat Nederland doen?Gelukkig durft de Ierse regering het aan om een tweede referendum uit
te schrijven. Daar kan dit kabinet nog wat van leren. Het mag dan soms lastig
zijn om burgers bij Europa te betrekken, maar het lukt door ze altijd te blijven
betrekken bij Europa en niet als dat toevallig een keer uitkomt.Wij vinden het compromis dat ieder land zijn eigen eurocommissaris houdt
een achteruitgang. Hier is niet gekozen voor de bestuurskracht van de Europese
Commissie en dat is jammer. Wat betekent dit compromis voor de toetreding
van nieuwe lidstaten? Komen er dan steeds nieuwe eurocommissarissen bij? Wat
zijn de concrete gevolgen voor de verkiezingen van het Europees Parlement
en de aanstelling van de nieuwe Europese Commissie? Het kabinet zegt dat de
nodige voorzieningen dienen te worden getroffen. Over welke voorzieningen
hebben wij het dan? Wat wordt de inzet voor de nieuwe Commissie? Hoeveel zetels
heeft Nederland straks in het Europees Parlement te verdelen? Blijft dat aantal
gelijk of wordt het minder?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Voorzitter. De samenloop vorige week was bijzonder. Terwijl de leden van
de Europese Raad zich in Brussel verzamelden om over het Europese klimaat-
en energiepakket te spreken, vond in Poznañ de klimaatconferentie plaats
in vervolg op Bali en in aanloop naar Kopenhagen, waar een akkoord getekend
moet worden. Een cruciaal onderdeel van het klimaatakkoord is de verdeling
van lasten van het tegengaan van klimaatverandering en de positie van ontwikkelingslanden
daarin. De speech van minister Cramer in Poznán werd goed ontvangen,
zo merkte ik ter plekke. Zij sprak over eerlijkheid, effectiviteit en efficiëntie.
De leden van het kabinet zijn naar Brussel afgereisd nadat in de Kamer een
debat had plaatsgevonden waarin de oproep klonk om de thema's kredietcrisis
en klimaatcrisis aan elkaar te verbinden en om dit moment te gebruiken om
de omslag naar een duurzame economie te maken. In deze context heeft de Europese
Raad conclusies getrokken en besluiten genomen.De reacties op het bereikte akkoord in Brussel zijn divers. Natuur- en
milieuorganisaties spreken van een zwarte dag. Premier Balkenende toont zich
zeer verheugd en spreekt van een historisch klimaatakkoord. Van een zwarte
dag zou ik niet willen spreken, maar wel over de nadrukkelijke schaduwzijden
die in het akkoord zijn terug te vinden en die bij ons vragen oproepen. Is
het resultaat van de Europese top werkelijk de green deal waarom wij hebben
gevraagd? Is de economische crisis werkelijk aangegrepen als hét moment
om een omslag te maken naar een duurzame economie? Zijn de drie e's waar minister
Cramer over sprak in Poznañ op het bereikte akkoord van toepassing?
Daar heeft mijn fractie twijfels over: de vervuilende industrie is ontzien,
de Duitse auto-industrie wordt een hand boven het hoofd gehouden en het veilingsprincipe
heeft een flinke knauw opgelopen.Hoewel de doelstellingen overeind zijn gebleven en het veilen van emissierechten
slechts een instrument is, vraagt mijn fractie zich wel af hoe de doelstellingen
nu gehaald gaan worden. Is er voldoende prikkel overgebleven voor de industrie
om de omslag naar duurzaamheid te maken, zeker gelet op de grote hoeveelheid
CDM's die beschikbaar is om de doelstelling in het buitenland te halen? Hoe
eerlijk is het om de reductiedoelstellingen in ontwikkelingslanden te halen,
terwijl wij zelf op dezelfde vervuilende voet verdergaan. Hiermee worden de
aanbevelingen van het IPCC, dat zegt dat binnen de geïndustrialiseerde
landen een reductie van 25% tot 40% nodig is, niet opgevolgd.De fractie van de ChristenUnie is blij met het budget dat is binnengehaald
voor proefprojecten voor CO2-opslag, maar laten wij CCS niet verwarren
met duurzame oplossingen. CCS is slechts een verlegenheidsoplossing om de
transitieperiode naar een duurzame energievoorziening door te komen. Een nadeel
van veel CDM's is dat de ETS-prijs volgens de impact assessment van de EU
niet boven de € 30 per ton CO2 zal komen. Dat betekent
dat veel innovatieve technologie, zoals CCS, niet rendabel zal worden. Dus
zelfs als er subsidies voor CCS-demo's komen, zal het voor een bedrijf niet
rendabel zijn om een kolencentrale op volledige schaal te voorzien van CCS.In de ETS-richtlijn lijkt te zijn afgesproken dat nieuwe kolencentrales
die CCS-ready zijn, een subsidie kunnen krijgen tot 15% van de initiële
investeringskosten. Een lidstaat mag dat betalen uit de veilingopbrengsten.
Klopt het dat alle lidstaten deze subsidie mogen verstrekken?
Ik vraag het kabinet om een toezegging dat Nederland deze subsidie niet gaat
verstrekken voor nieuwe kolencentrales. Dat lijkt mij trouwens ook in strijd
met de staatssteunregels.De heer Pechtold (D66):Ik ben zojuist gedetailleerd ingegaan op onder andere kolencentrales,
maar ik heb ook een algemeen oordeel geveld over het bereikte akkoord. Zo'n
oordeel heb ik van u nog niet zo helder gehoord.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Het is ook heel lastig te duiden. Ik ben erg blij dat de doelstellingen
van 20% overeind zijn gebleven, maar ik zet wel vraagtekens bij de
uitwerking. Als de doelstellingen gegarandeerd gehaald worden en het slechts
een kwestie van fasering is, dan is dat prima. Maar als ik op mij in laat
werken wat de subsidies, het uitstel en de lage CO2-prijs kunnen
betekenen voor de verdere voortgang, dan vraag ik mij af of deze effecten
voldoende zijn meegenomen in de overwegingen van het kabinet, tenzij wij nu
echt heel harde garanties krijgen dat dit niet gaat gebeuren. Op dat terrein
zal ik echt overtuigd moeten worden.De heer Pechtold (D66):U bent het toch met mij eens dat dit een onderhandeling in een onderhandeling
is? De Europese Unie onderhandelt onderling en onderhandelt vervolgens in
Kopenhagen met andere landen, waarbij misschien nog wel een grotere brug te
slaan valt. Je moet nu maximaliseren om straks misschien alsnog water bij
de wijn te kunnen doen. Als je nu al aangelengde wijn hebt, dan heb je straks
een drabje dat niet meer te drinken valt. Je kunt wijn niet eeuwig aanlengen.
Het moet wel wijn blijven. Wat is nu uw algemene oordeel? Ik heb ook niet
alle punten op de i, maar ik zou graag een politiek oordeel over het bereikte
resultaat krijgen. Ik zal u een eindje op weg helpen. Bent u het met mij eens
dat dit eigenlijk een te afgezwakt akkoord is?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik blijf in de beeldspraak van de wijn. Wij geloven in wonderen, dat water
wijn kan worden. Ik wil hoopvol zijn. Ik ben niet geneigd om te zeggen dat
het kabinet het maar had moeten laten klappen, want dat was helemaal een slecht
teken geweest. Ik heb liever dat er iets is. Ik kom straks nog met wat suggesties
om de inzet van Europa verder te versterken, juist met het oog op Kopenhagen.
Ik ben bang dat dit een kwestie is van glas halfvol of halfleeg. Ik kies voor
half vol, maar ik maak mij wel zorgen over de impact op de internationale
onderhandelingen die gaande zijn. Vandaar dat ik hier niet sta te juichen,
maar toch ook niet allerlei doemscenario's verkondig. Daar is ook geen reden
toe.De heer Vendrik (GroenLinks):Ook wat betreft kolencentrales is het Europees pakket ronduit een domper.
Geen normering voor elektriciteitscentrales, zoals het Europees Parlement
op voorspraak van mijn politieke vriendin Kathalijne Buitenweg die wel had
voorgesteld. Geen verplichting tot CCS maar wel een geweldige bak subsidies,
met het uitzicht op structurele subsidies via die 15%-regeling. U zegt
terecht: dat gaan wij in ieder geval niet meemaken als ChristenUnie, die 15%
toebedelen aan kolengestookte elektriciteitscentrales. Maar zou het misschien
dan een tandje radicaler kunnen? Moet u in het licht van dit akkoord niet
opnieuw nadenken of u nog politieke steun kunt geven aan een kabinet dat vergunningen
gaat afgeven voor vijf kolencentrales in Nederland?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik geloof dat mijn inzet hier wel helder is, evenals hetgeen ik het kabinet
meegeef. Hierbij vind ik ook heel erg belangrijk de afweging of het er nu
heel erg dramatisch uitziet dan wel of verwacht mag worden dat door het vasthouden
aan de reductiedoelstelling van 20% in 2020 de negatieve scenario's
op basis van de subsidies en dergelijke zullen verdwijnen. Als in Kopenhagen
het klimaatakkoord ligt waarin wellicht over hogere reducties wordt gesproken,
zal dat misschien een nog sterker effect hebben. Ik heb dat op dit moment
echter nog niet helder. Dus ik vind nu het antwoord van het kabinet heel belangrijk.
Ik verwacht overigens dat wij deze discussie ook binnen de vaste commissie
voor VROM nog verder zullen voeren.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik vond u heel helder in uw analyse van wat dit pakket betekent voor kolencentrales
in Nederland. Dit gaat maar één kant op: wij gaan ze massaal
subsidiëren want anders halen wij de doelstelling niet, volgend op CCS.
Als u zegt dat u daartegen bent, dan zit u hier een vierkante cirkel te tekenen.
Daarom nodig ik u uit om weer terug te gaan naar het oorspronkelijke besluit.
Moeten wij überhaupt vergunningen gaan afgeven aan vijf kolencentrales
in Nederland met dit enorme risico?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik ben inderdaad heel helder. Ik heb zorgen over het effect dat dit zal
hebben op de bouw van kolencentrales. Tot nu toe had ik steeds de verwachting
dat er van dit klimaat- en energiepakket van Europa vanzelf wel een werking
zou uitgaan richting de kolencentrales, in de zin dat het op deze voet niet
eens interessant wordt om ze te bouwen. Als mijn analyse juist is dat er inderdaad
deuren wijder open worden gezet, dan maak ik mij inderdaad zorgen. Wat dat
betreft ben ik dan ook heel erg benieuwd naar de inzet van het kabinet. Het
antwoord van het kabinet daarop is voor mij ook een heel belangrijke factor.De heer Ten Broeke (VVD):Waar u spreekt over het halfvolle of het halflege glas is, doet u in feite
hetzelfde als de heer Pechtold toen hij het Verdrag van Lissabon moest kwalificeren.
Dus u heeft wat mij betreft het volste recht op dezelfde slappe kwalificatie.
Maar dat het een slappe kwalificatie is, moeten wij hier wel met elkaar vaststellen,
want een jaar lang heeft u dit kabinet opgeroepen om veel verder te gaan.
Dan kunt u zeggen dat u in wonderen gelooft dat wijn water kan worden of water
wijn, maar hierbij is ongelofelijk veel water bij de wijn gedaan. Je kunt
je afvragen of er überhaupt nog wijn is. Dan moet u toch harder zijn
in uw oordeel?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik geloof dat ik heel helder en hard ben. Echter, om nu te zeggen dat
het zo slap is dat er beter niets had kunnen gebeuren, is weer wat anders.
Ik ben mij heel erg bewust van de marges waarbinnen dit kabinet
heeft geopereerd. Ik heb ook geen moment getwijfeld over de inzet van dit
kabinet. Als ChristenUnie hebben wij ook steeds gezegd dat die inzet goed
is. Ik denk alleen al aan het principe van 100% veilen. Dat had wat
ons betreft rechtoverheid mogen blijven, maar ik heb wel begrepen dat in de
onderhandelingen daarover de positie van Nederland heel lastig te handhaven
was, met een enorme druk van landen zoals Duitsland en Frankrijk, waarvan
wij toch wel wat meer hadden verwacht.De heer Ten Broeke (VVD):Als u ziet welke toegevingen en vrijstellingen er zijn gedaan, ook voor
ontwikkelde landen zoals Duitsland – ik heb zo-even aangegeven dat de
meeste ervan de goedkeuring van mijn fractie kunnen wegdragen omdat het op
zichzelf de goede kant opgaat – dan kunt u hier vandaag toch niet volstaan
met de kwalificatie "het glas is halfvol of halfleeg en wij gaan weer over
tot de orde van de dag"?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Waarom zou ik daar niet mee mogen volstaan? Ik mag mijn oordeel toch wel
geven? Ik vind het positief dat de doelstellingen, die percentages overeind
zijn gebleven, maar ik heb wel zorgen over de weg waarlangs dat bereikt gaat
worden. Helderder kan ik niet zijn. Dus ik ben niet juichend maar ik ben ook
niet ronduit negatief. Het had slechter gekund, maar het had ook veel beter
gekund.Voorzitter. Ik wil graag geloven dat dit akkoord gegeven de situatie het
maximaal haalbare was en dat er van alles geprobeerd is. Toch wil ik de woorden
van Al Gore aanhalen die hij vorige week in Poznan sprak: "Wij kunnen niet
slechts proberen resultaten te boeken. Er zijn twee opties: wij hebben succes
of wij falen." De ChristenUniefractie roept het kabinet ertoe op om nu niet
achterover te leunen, maar actie te ondernemen binnen de EU. Ik zal een paar
suggesties doen. Zorg voor een goed handhavingmechanisme, zoals een boetesysteem.
Zorg ervoor dat er verdergaande kwaliteitseisen aan CDM-credits worden gesteld,
zodat additionaliteit en een bijdrage aan duurzame ontwikkeling worden gegarandeerd.
Zorg voor een lineair reductiepad voor non-ETS-sectoren. Zorg ervoor dat de
EU uitblinkt in het bedrag dat in het internationale klimaatadaptatiefonds
gestort moet worden. Waak ervoor dat boskredieten in deze situatie in het
CDM worden ondergebracht. Pak door op grensoverschrijdend treinverkeer, zodat
de transportsector verder verduurzaamd wordt.Tot slot nog enkele opmerkingen over het Verdrag van Lissabon. De ChristenUniefractie
is blij dat de impasse rond het Ierse "nee" is doorbroken. De belofte aan
de Ieren dat de Europese samenwerking de Ierse autonomie op het terrein van
belastingen en abortus ongemoeid laat en dat ook de Ierse militaire neutraliteit
wordt gegarandeerd, is geheel in lijn met het pleidooi dat de ChristenUniefractie
altijd al heeft gevoerd over een heldere en duidelijk afgebakende bevoegdheidsverdeling.
Deze belofte lijkt ons geen privilege voor de Ieren, maar een grondbeginsel
dat voor de gehele EU geldt. Ik wil graag een bevestiging op dat punt.De regeringsleiders zijn overeengekomen dat, in tegenstelling tot wat
in het nieuwe Europese Verdrag staat, alle EU-landen recht houden op een lid
in de Europese Commissie. Juristen zoeken nog naar een vorm voor die beloften.
Ik wil graag een reactie op wat de consequenties hiervan zijn in het verdere
proces en wat de inzet van het Nederlandse kabinet op dat punt is.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Met kunst- en vliegwerk is de Europese Raad erin geslaagd
om de Ierse regering over de streep te trekken. De Ierse premier Cowen heeft
beloofd om hetzelfde verdrag nogmaals aan de Ierse bevolking voor te leggen.
Hij komt dus met hetzelfde verdrag, want men is zo bang voor de weerstand
onder de bevolking en voor eventuele nieuwe referenda dat men een nieuwe ratificatieronde
uit alle macht wil voorkomen. Dat hebben wij gezien. De bevolking zal dus
gevraagd worden om eerst "ja" te zeggen om er dan maar op te vertrouwen dat
al die tijdens de Europese Raad gedane beloften ook daadwerkelijk gestand
worden gedaan. De belangrijkste belofte – althans de belofte die de
meeste aandacht heeft getrokken – is de belofte tot het behoud van de
eigen Eurocommissaris. De missie van de staatssecretaris die daarmee de internationale
pers nog haalde, is duidelijk mislukt. Alle regeringsleiders zullen nadat
de Ieren "ja" hebben gezegd, unaniem besluiten dat ieder land een Eurocommissaris
behoudt. Voor hoelang is die toezegging wat waard? De Ierse premier had in
een eerder stadium de eigen Eurocommissaris al een keer weggegeven. Wie zegt
dat een toekomstige Ierse premier dat niet alsnog doet? De Ieren hebben er
dan niets meer over te zeggen.Men zal proberen om de andere beloften, zoals garanties dat de Ieren geen
zeggenschap verliezen over belastingen en abortus en dat hun neutraliteit
niet wordt aangetast, juridisch bindend te maken. Hoe moet dat gestalte krijgen
zonder het verdrag te veranderen? Als wij de Franse president Sarkozy moeten
geloven, worden die beloften verpakt in een totaal ander verdrag: het verdrag
dat de toetreding van Kroatië regelt. Ik kan mij niet voorstellen dat
het daadwerkelijk zo zal gaan. Het is bovendien buitengewoon onwenselijk dat
het zo gebeurt. Zo ga je kwesties met elkaar verbinden die niets met elkaar
te maken hebben. Als ik de conclusies goed lees, zie ik ook dat het helemaal
niet kan in verband met het tempo dat daar wordt beloofd. Volgend jaar zouden
deze beloften al moeten worden uitgewerkt en uitgevoerd. Dan zou er aan het
einde van het jaar een referendum in Ierland kunnen zijn. Als die conclusie
juist is, kan het nooit met het toetredingverdrag van Kroatië geregeld
worden. Ik wil hier graag opheldering over.Ik wil ingaan op de garantie om de Ierse neutraliteit te respecteren.
Kunnen de bewindslieden mij het begrip "neutraal" uitleggen? De Ieren hoeven
weliswaar misschien niet in militaire zin voor de EU naar het buitenland,
maar Ierland moet wel met die missies instemmen. Als lidstaat zal Ierland
in het buitenland ook aangesproken worden als soldaten ergens opereren onder
de EU-vlag. Vergelijk het maar even met de politieke steun die Nederland gaf
aan de inval in Irak. Wij stuurden geen militairen, maar wij waren ook niet
neutraal. Hoe neutraal is Ierland dan onder de afgesproken beloften? Het probleem
van het streven naar een militair Europa, een militair machtsblok, valt niet
af te zweren met een neutraliteitsverklaring voor Ierland. Ik wens de Ierse
premier dan ook veel succes om dit gammele succes in zijn eigen land aan de
bevolking te verkopen. Ik kom bij het klimaat- en energiepakket. Het resultaat stelt ons zwaar
teleur. Weliswaar is binnen een jaar een klimaatpakket aangenomen, maar het
ambitieniveau ervan is drastisch naar beneden bijgesteld. De doelstelling
blijft onaangetast, 20% in 2020, maar de manier waarop men dat wil
bereiken, met het veilen van emissierechten, is zwaar aangetast. Zo moeten
sectoren die geen last hebben van concurrentie op wereldschaal pas in 2027
voor 100% meebetalen voor hun emissierechten. Hoe valt dit te rijmen
met het principe dat de vervuiler betaalt? De ambities zijn zo weer zeven
jaar vooruitgeschoven. Het is vreemd dat er in de periode tot 2020 per jaar
slechts 6% van de emissierechten extra geveild wordt, terwijl daarna
tot 2027 er 4% extra wordt geveild. Kortom, op het einde gaat men ook
nog eens op de rem staan. Graag uitleg van het kabinet hierover.Helemaal schandalig is het dat er totaal geen ambities zijn met betrekking
tot de sectoren die wel last zouden kunnen hebben van een concurrentienadeel
op wereldschaal. In plaats van manieren te zoeken en te vinden om dat concurrentienadeel
op andere manieren op te heffen, zoals bijvoorbeeld een importheffing, hoeven
die sectoren tot in lengte van dagen helemaal niet te betalen voor hun uitstoot.
Zij krijgen hun emissierechten gratis. En de energiesector? Er zou meteen
na het aflopen van Kyoto, in 2013, voor 100% geveild worden. De zwaar
vervuilende kolen- en bruinkoolcentrales hebben nog eens zeven jaar uitstel
gekregen, met de afspraak dat hiernaar om de twee jaar goed wordt gekeken.
Wij gaan nu de grootste vervuilers, zoals de Duitse bruinkoolindustrie, belonen
omdat zij de afgelopen jaren achterover hebben geleund. Of heeft het kabinet
een andere conclusie?Het halen van de doelstelling is daarmee zeer onzeker geworden. Kan het
kabinet daarom eens een kwantitatief overzicht aanleveren per onderdeel van
het slotcompromis waaruit blijkt wat de gevolgen zijn voor de totale uitstoot
van de Europese Unie en de verdeling over de lidstaten?Intussen kraaide de Europese Unie victorie over het bereikte akkoord.
Het is uniek in de wereld, zo wordt geroepen. Men kan zich op de borst kloppen
dat nergens anders ter wereld zulke vergaande maatregelen zijn afgesproken,
maar wat is dat waard als die maatregelen niet genoeg zijn om aan de ambities
te voldoen? De armste mensen ter wereld, die nu al het meeste last hebben
van de klimaatverandering, zijn er het slachtoffer van dat Europa de belangen
van haar bedrijfsleven boven hun belangen verkiest. De Europese Unie kan nog
een beetje haar gezicht redden door snel geld voor het adaptatiefonds beschikbaar
te stellen, zodat ontwikkelingslanden middelen krijgen om zich aan te passen
aan de klimaatverandering. Wat doet het kabinet? De minister van VROM sprak
vooraf grote woorden: wij zijn leidend in Europa en de wereld. Maar nog voordat
de onderhandelingen begonnen, gaf de minister van Economische Zaken al signalen
af waaruit iedereen in Europa kon afleiden dat Nederland zich neer zou leggen
bij een sterk afgezwakt akkoord.Het kabinet leek vooral Europees geld te willen veiligstellen voor het
eigen paradepaardje, de CO2-opslag van troetelkindje Shell, wat
overigens helemaal geen duurzame oplossing is voor de CO2-uitstoot.
Het schuift het probleem alleen maar door naar toekomstige generaties en zadelt
ons op met eeuwenlange zorg voor die putten. Dit terwijl er voldoende echt
duurzame technologieën zijn, waarin kan worden geïnvesteerd. Dat
zijn investeringen die ook vanwege het bestrijden van de financiële en
de economische crisis meer dan ooit nodig zijn. De wereldeconomie heeft te
maken met overproductie vanwege tekort aan vraag. De recessie slaat overal
in de wereld toe. Alleen budgettaire expansie van de overheden kan daarop
een antwoord vormen. Ook daarvoor is Europese samenwerking noodzakelijk, vanwege
de interne markt maar nog meer door het voeren van een gezamenlijke munt.
Dit kan alleen voldoende effect sorteren wanneer alle lidstaten daaraan bijdragen.
De positieve effecten daarvan komen overal in de Unie terecht.Op de afgelopen Top lijkt ook sprake van gezamenlijk optreden door het
afspraken van een herstelplan dat neerkomt op 1,5% van het Europese
bruto product. Terwijl het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk flink in de buidel
tasten, loopt Nederland net als Duitsland daarbij ver achter. Met wat creatief
boekhouden, met maatregelen die het kabinet grotendeels toch al van plan was
te nemen, komt het kabinet met een pakket van 6 mld. Volgens de Brusselse
Breugeldenktank heeft Nederland met 0,21% een van de kleinste stimuleringspakketten
van Europa. Wij profiteren dus van de stijging van de overheidsuitgaven van
andere landen, maar dragen er zelf nauwelijks aan bij. Noemt het kabinet dat
Europese solidariteit, wel profiteren maar niet meebetalen? Hetzelfde geldt
voor het Stabiliteits- en Groeipact. Het terugdringen van het overheidstekort
gaat moeilijk samen met het opvoeren van investeringen. Het slechtste wat
men nu kan doen, is flink snoeien in de overheidsuitgaven, want daarmee zou
men de recessie alleen maar aanwakkeren. Dat moet het kabinet toch met mij
eens zijn?Het is niet ondenkbaar dat de economische crisis leidt tot tekorten bij
lidstaten die groter zijn dan de flexibiliteit van het pact toelaat. Hoe gaat
men dan handelen? Hoe gaat de regering dan handelen? Wij zien nu al dat de
markt de kredietwaardigheid van eurolanden verschillend waardeert. Zo moeten
Griekenland en Italië nu al meer rente betalen over hun staatsschuld
dan Nederland en Duitsland.Gezien de onwenselijkheid van bezuinigingen is stabiliteit van de inkomsten
zeer belangrijk. Waarom wordt er dan niets gedaan om belastingconcurrentie
tussen lidstaten tegen te gaan? Opeenvolgende Nederlandse kabinetten, ook
het huidige, zijn zeer bedreven in het structureel verlagen van de belastingdruk
voor bedrijven. Ook hier draagt het kabinet bij aan Europese solidariteit.
De euro mag ons dan voor de korte termijn gered hebben van de grillen van
de valuta markt, op de lange termijn moet dat financiële huwelijk zich
nog bewijzen.De uitdagingen die ik heb geschetst, leiden nog niet tot ongelukken, maar
de kans daarop wordt snel groter. Europa staat dan ook voor een keuze. Of
de landen stellen zich solidair op bij de aanpak van elkaars, en daarmee de
gezamenlijke, economische problemen of de lidstaten gaan door met elkaar beconcurreren
op lonen, belastingen, arbeidsvoorwaarden enzovoort, enzovoort, tot het punt
wordt bereikt dat landen zich gedwongen voelen of uit dat huwelijk te stappen
of anders te kiezen.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Iedere lidstaat behoudt een plek in de Europese
Commissie. Dat is een van de resultaten van de laatste Europese Top. Daarover
ben ik zeker positief. Het is namelijk een oude wens van de SGP. Wij hebben
dan ook niet voor niets in 2003 de motie-Van Baalen ondertekend, een motie
die door een meerderheid is aangenomen. Wij hadden er niet op gerekend dat
dit punt ooit nog eens binnengehaald zou kunnen worden, maar met dank aan
de Ieren is het er toch van gekomen! Hoe je het wendt of keert, het is een
serieuze concessie. Er verander wel iets aan de regels die al waren afgesproken.De Europese ruilhandel is inmiddels concreet geworden. Naast het behoud
van hun eurocommissaris krijgen de Ieren ook juridische garanties voor hun
militaire neutraliteit, het recht op leven, het gezin, onderwijs en nationale
bevoegdheden op fiscaal gebied. In ruil voor deze belofte zal Ierland in het
najaar van 2009 een nieuw referendum houden.Als ik het goed heb gezien, staat er niet in de conclusies hoe deze garanties
juridisch vorm worden gegeven. De voorzitter van de Europese Raad heeft aangegeven
dat de juridische garanties worden opgenomen in de toetredingsakte voor Kroatië.
Is dat zo? Zo ja, dan is dat een merkwaardige gang van zaken. Het Verdrag
van Lissabon blinkt al niet uit in helderheid, maar moeten wij nu voor een
volledig beeld over Lissabon in de toekomst de toetredingsakte voor Kroatië
raadplegen? In het verleden zijn inderdaad amendementen op EU-verdragen verwerkt
in toetredingsakten, maar dan betrof het louter juridisch-technische wijzigingen.
Deze weg zou dan ook een unicum zijn.Hierbij rijst de vraag hoe stevig die ruilhandel is geregeld. Wij nemen
het nu op in een toetredingsakte voor Kroatië. Maar wat gebeurt er als
het Verdrag van Lissabon na een ja van Ierland in werking is getreden, maar
de toetredingsakte van Kroatië nog niet? Kan het dan alsnog in de lucht
komen te hangen?De vraag of de concessies aan Ierland bevredigend zijn, moet door de Ieren
worden beantwoord en niet door mij of door de Tweede Kamer. Of dat zo is,
zal blijken uit het referendum dat zal worden gehouden. Kunnen de bewindslieden
mij verder zeggen of de eurocommissaris per lidstaat duurzaam is geregeld?
Is er nu weer een verdragswijziging voor nodig om dat terug te draaien, of
kan het ook door andere besluitvorming toch weer teruggedraaid worden?Ik kom bij de andere toezeggingen op het terrein van de waarborgen op
het terrein van de belastingheffing en het nationaal veiligheids- en defensiebeleid.
Heb ik het goed begrepen dat dat, met alle respect voor de formuleringen die
zullen worden gekozen, toch eigenlijk open deuren zijn? Eerlijk gezegd had
ik uit het Europees veiligheids- en defensiebeleid, de Europese belastingheffing
en het Verdrag van Lissabon tot nu toe niet anders begrepen dan dat het al
zo is.De punten die ik net noemde, gelden ook voor alle landen, maar bij het
laatste punt veerde ik even op, omdat dit thema's zijn die ons ook wel aanspreken:
recht op leven, onderwijs en gezin. Die punten lijken specifiek toegespitst
te zijn op de Ierse grondwet. Klopt dat? In hoeverre is dit iets wat alleen
voor de Ieren gaat gelden? Ik ben wel een beetje beducht voor een redenering
a contrario dat op dit soort terreinen alleen maar aan de Ieren bepaalde tegemoetkomingen
zijn gedaan. Hierover krijg ik graag helderheid. Is dit alleen maar een kwestie
van interpretatie van het verdrag, maar verandert er helemaal niets? Of is
daar meer aan de hand?Wij zijn positief over wat er is afgesproken over het economisch herstelplan.
Wel krijg ik graag nog een reactie op de kritiek dat, nu aan de lidstaten
wordt overgelaten welke maatregelen zij nemen, het geld niet efficiënt
wordt ingezet doordat door de interne markt een groot deel van de individuele
overheidsinvesteringen weer naar andere EU-landen verdwijnt. Dat roept ook
de vraag op of het stimuleringsbeleid niet sterker op EU-niveau dient te worden
gecoördineerd.Daarnaast schijnen de stimuleringsplannen van de lidstaten veel kleiner
te zijn dan de bedragen die zij hebben toegezegd. Bovendien vraag ik mij af
of de bedragen die worden uitgetrokken in de vorm van staatsgaranties en leningen
zomaar kunnen worden opgeteld bij de bedragen voor belastingverlagingen en
overheidsinvesteringen, wat in veel nationale plannen wel gebeurt. Hoe doet
Nederland dit?Tot slot nog een opmerking over het energie- en klimaatpakket. Niet alle
punten zijn daarbij binnengehaald. Toch zijn wij daar wel positief over, omdat
hiermee toch, hoe men het ook wendt of keert en gezien de verhouding binnen
de verschillende lidstaten, betekenisvolle stappen worden gezet.De heer Ormel (CDA):Voorzitter. Het is goed om te vernemen dat er voortgang is gemaakt in
de afspraken met Ierland zonder het verdrag open te breken. De Ierse Taoiseach
heeft een goede beurt gemaakt, net als de Europese Unie als geheel. Elke lidstaat
houdt zijn vertegenwoordiger. Dat was het harde punt van Ierland. Het CDA
heeft daaraan steun gegeven. De staatssecretaris gaf aan dat er dan wel aan
noodzakelijke randvoorwaarden moet worden voldaan. Graag horen wij van hem
welke randvoorwaarden zijn binnengehaald.Ten aanzien van de nadere uitwerking in relatie tot de samenstelling van
het Europees Parlement hebben wij nog wel vragen, zoals ook eerdere woordvoerders
die hadden. Hoe gaat het nu bij de Europese verkiezingen? Gaan wij nu kiezen
voor 25 leden van het Europees Parlement? Dat lijkt mij logisch, maar wat
gebeurt er dan met het 26ste lid? Wanneer en op welke wijze komt dat lid dan
in het Europees Parlement? Graag horen wij daar meer over.Ten aanzien van het financiële en economische pakket is het goed
dat de Europese lidstaten gecoördineerd optrekken. Een hele set aan maatregelen
moet leiden tot stimulering van de economie.Over de economie heeft de minister-president belangwekkende uitspraken
gedaan in de rede die hij uitsprak ter ere van het feit dat hij de Benelux
Europaprijs in ontvangst nam. Ik feliciteer hem daar van harte mee, want dit
is een prestigieuze prijs. Hij haalde daar de woorden van de Letse minister-president
aan: "Deelname aan de euro is niet zomaar een economische kwestie, het is
niets minder dan een zaak van nationale veiligheid." Natuurlijk is het dat.
De Europese Unie beschermt en die laat dat in deze tijd van economische crisis
nadrukkelijk zien. Een nadere uitwerking van de mondiale afspraken over toezicht
volgt in de volgende raden en in aanloop naar de Top op 2 april aanstaande
in Londen. Toch is het belangrijk om ook nu al de langeretermijnvisie neer
te leggen. Een sociale, mensgerichte markteconomie, daar moet
de Europese Unie voor staan. Wij steunen de afspraken over het Stabiliteits-
en Groeipact en de staatssteun, maar die moet nadrukkelijk tijdelijk zijn.
Wij lezen uit het verslag dat de minister-president daar ook nadrukkelijk
op heeft gewezen.De heer Vendrik (GroenLinks):De volledige GroenLinksfractie heeft zondag naar Het Buitenhof gekeken
en wij zagen daar de fractieleider van het CDA. Tot onze bijzonder grote vreugde
zei de heer Van Geel dat strengere uitstootnormen van auto's voorwaarde dienen
te zijn voor steun aan de auto-industrie in de Europese Unie. Nu lezen wij
daar helemaal niets over in conclusie 12 van het voorzitterschap. Moet ik
dan met de heer Van Geel concluderen dat dit onderdeel van de Europese Raad
voor de CDA-fractie onaanvaardbaar is?De heer Ormel (CDA):De CDA-fractie is nadrukkelijk van mening dat steunmaatregelen voor de
auto-industrie gericht moeten zijn op innovatie en verduurzaming. Wij zijn
dan ook niet tevreden over de herziening van de richtlijn over de milieuprestatie
van auto's. Vooral door Duitsland is die doelstelling minder ambitieus geworden
en zijn er uitzonderingen mogelijk voor bepaalde types of merken auto's. Ik
weet niet zo veel van auto's behalve dat ze rijden en uitstoten. Daar zijn
wij dus niet helemaal gelukkig mee, maar het is een kwestie van compromissen
vinden. Wij wijzen echter wel op het feit dat staatssteun tijdelijk wordt
gegeven en dat nadrukkelijk wordt gepoogd om die staatssteun dan ook in te
zetten voor innovatie en duurzaamheid.De heer Vendrik (GroenLinks):Uit het feit dat de heer Van Geel dit zei in Het Buitenhof twee dagen
nadat de Europese leiders over dat pakket hadden besloten, mag ik toch opmaken
dat dit een nieuw punt is voor het CDA dat alsnog dwingend het kabinet wordt
voorgelegd om in te brengen in een nieuw Europees overleg? Geen staatssteun
aan de auto-industrie in Duitsland, Frankrijk of waar dan ook tenzij daar
de hoogste emissienormen op van toepassing worden verklaard. Ik neem toch
aan, dat het CDA die ambitie toch nog wel heeft in dit debat?De heer Ormel (CDA):Die ambitie had het CDA, heeft het CDA en zal het CDA houden. Het is ook
helemaal geen nieuw punt. Laat ik er nog duidelijker over zijn. Het feit dat
tijdelijk staatssteun wordt gegeven, betekent niet dat je als een blind paard
ergens geld moet in pompen. Dat betekent natuurlijk dat je daarop moet inzetten.
Ook de Amerikanen zeggen dat. Iedereen is van mening dat in ieder geval moet
worden gelet op innovatie en duurzaamheid als moet worden ingezet op steun.
Duurzaamheid is innovatie.Voorzitter. Puur in de historische context gezien is het absoluut uniek
dat een zo veelomvattend klimaat- en energiepakket binnen elf maanden een
politiek akkoord is geworden. Het is een prestatie waarover zeer velen vooraf
sceptisch waren en zij zijn nu ronduit azijnerig. Alle doelen – de 20-20
in 2020 – staan recht overeind. Het gaat concreet om voorstellen over
hernieuwbare energie. Het is een positief resultaat. Veel van de duurzaamheidscriteria
die door Nederland zijn ontwikkeld en voorgesteld, zijn overgenomen en wij
complimenteren de minister-president, de staatssecretaris en ook de minister
van Buitenlandse Zaken met dit resultaat. De taakstellingen per lidstaat over
de te bereiken percentages reductie van uitstoot en duurzame energie zijn
redelijk overeind gebleven. Wel is een forse concessie aan Polen gedaan en
die hadden wij liever minder groot gezien.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik weet dat je altijd moet oppassen geen appels met peren te vergelijken,
maar ik verbaas mij over de verschillende geluiden die ik vanuit diezelfde
CDA-fractie hoor. Gisteren was er nog een commissievergadering over ontwikkelingssamenwerking
en hernieuwbare energie, waarin de CDA-fractie ontzettend kritisch was over
de inhoud van voorstellen, over het budget en of er wel voldoende verschil
wordt gemaakt. Er was alle reden om aan te geven dat daar verder over moest
worden gesproken en dat wij niet op die weg verder zouden kunnen gaan. Nu
ligt er een klimaat- en energiepakket voor, waarbij heel grote kanttekeningen
zijn geplaatst, maar dat vindt het CDA historisch en veelomvattend. De heer
Ormel deelt zijn complimenten daarvoor uit. Ik vind dat een te groot contrast.De heer Ormel (CDA):Ik vind dat nadrukkelijk niet. Bij de besteding van nationale ontwikkelingsgelden
gaat het om nationaal geld waarover wij direct iets kunnen zeggen. Wij spreken
in dit geval over een akkoord tussen een groot aantal landen. De doelen van
die landen lagen zeer ver uiteen, zover dat niemand een jaar geleden durfde
te dromen van een akkoord. Dan kun je nu zeggen dat wat er ligt, schraal is
en dat er te veel water bij de wijn is gedaan. Mevrouw Wiegman sprak samen
met de heer Pechtold over wijn, maar ik hoor hier vooral azijn. De chemische
samenstelling van azijn is CH3COOH. Daarmee hebben wij in ieder
geval flink wat koolstof uit de lucht gehaald.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Toch viel het mij gisteren zo op dat Ormelhet CDA vooral azijn produceerde
en zo weinig over wijn sprak. Ik vind dat heel lastig. Zorg dan voor een heldere
lijn en steun die duurzame maatregelen waar nodig en mogelijk. Wees dus evenwichtig.De heer Ormel (CDA):Precies, waar nodig en waar mogelijk. Bij de besteding van nationale gelden
is er meer mogelijk vanuit dit huis dan wanneer het gaat om
een compromis dat wij met 27 lidstaten bereiken. Ik zet overigens wel degelijk
kanttekeningen bij wat er is bereikt op de laatste top, maar wij hebben wel
wat bereikt. Wij zijn daar blij mee. Het kernpunt is dat wij voor het eerst
doelen hebben vastgesteld. Daar committeren alle lidstaten van de EU zich
aan.De heer Ten Broeke (VVD):De heer Ormel haalde zojuist de premier aan, die een prijs heeft gewonnen.
Ook felicitaties van mijn kant daarvoor, maar de premier zou hebben gezegd
dat de euro van nationaal veiligheidsbelang is. In Engeland, een niet-euroland,
wordt een ontzettend expansief begrotingsbeleid gevoerd. Het Engelse pond
is de afgelopen dagen enorm in waarde gekelderd. Daarvoor betaalt Nederland
een enorme prijs, gelet op onze export. Het CDA gaat ermee akkoord dat de
PvdA binnen deze coalitie druk uitoefent om de begrotingsregels aan de laars
te lappen, want er wordt door die 2% heengegaan. In die zin wordt er
een expansief begrotingsbeleid gevoerd, met allerlei belastingverhogingen.De voorzitter:Uw vraag?De heer Ten Broeke (VVD):Het CDA is bezig met het creëren van een nationaal veiligheidsprobleem.
Wat gaat de heer Ormel daaraan doen?De heer Ormel (CDA):De voorzitter vroeg u terecht wat uw vraag is, want u gaat via het pond
naar het nationale veiligheidsbeleid. Dit debat wordt op vele plaatsen in
dit huis gevoerd. Het is duidelijk dat wij te maken hebben met zeer bijzondere
economische omstandigheden. Wij hebben een Stabiliteits- en Groeipact afgesproken
in de EU. Onder uitzonderlijke omstandigheden is het wellicht nodig dat daar
tijdelijk van wordt afgeweken. Wat mijn fractie betreft staat het Stabiliteits-
en Groeipact recht overeind, maar er kan tijdelijk van worden afgeweken.Dan het klimaat- en energieplan van de Europese Unie. Een jaar geleden
sprak de heer Dehaene wat dat betreft nog over de kolen en staal van vandaag.
Wat betreft de emissiehandel is een zwakkere richtlijn dan aanvankelijk de
bedoeling was, voorgesteld. Afzwakkingen hebben plaatsgevonden ten aanzien
van grote delen van de industrie die emissierechten niet via een veiling hoeven
te kopen, maar die gratis of bijna gratis kunnen krijgen. Wij hebben steeds
gesteld dat veilen een middel is en geen doel. Wij kunnen daarom leven met
deze aanpassingen. Met uitzondering van de elektriciteitssector die 100%
gaat veilen vanaf 2013 gaat de rest van de industrie niet of een gering percentage
veilen. Hierbij worden de sectoren nog niet met naam en toenaam genoemd. Wij
vragen daar een nadere specificatie van.Ten aanzien van carbon capture en storage, de afvang en opslag van CO2, is er zonder meer een winstpunt voor Nederland binnengehaald. In
het akkoord is afgesproken dat zeker 300 mln. beschikbaar komt voor CCS-projecten.
Nederland heeft zich sterk ingespannen voor meer geld. Wij steunen de regering
in haar opvatting dat zeker twee van deze projecten in Nederland gerealiseerd
zouden moeten worden. Wij vragen de regering hoe zij daarmee door denkt te
gaan.Dan nog enkele korte opmerkingen over het Europees nabuurschapsbeleid.
Wij stemmen in met de ingezette lijn. Ten aanzien van het Oostelijk Partnerschap
kunnen wij onder het Tsjechische voorzitterschap een top verwachten. Wij hebben
hierover in de Raadsconclusies nadrukkelijk iets kunnen lezen. In het verslag
las men hierover echter wat minder. Wij willen de regering vragen om in te
zetten op het partenariaat. Wij hebben hierover al eerder gesproken.Wij vragen de regering ook om uitermate kritisch te zijn ten aanzien van
Belarus. Dit land wordt met name genoemd. Wij vinden dat Belarus alleen onder
vooraf genoemde voorwaarden deel zou kunnen nemen aan deze besprekingen. Zoals
het er nu in dat land aan toe gaat, zou dat niet kunnen.Dan Montenegro. Dit land vraagt het kandidaat-lidmaatschap aan. Het CDA
is zich bewust van het feit dat alle landen op de Westelijke Balkan een Europees
perspectief is geboden. Echter, wij zijn tegenstander van bevroren kandidaat-lidmaatschappen.
Wij vinden nadrukkelijk dat een land dat kandidaat-lid wordt, binnen een afzienbare
periode de mogelijkheid moet hebben om echt lid te worden. Kijk naar Macedonië
en de situatie waarin dat land verkeert. Het is kandidaat-lid, maar er vinden
geen besprekingen plaats. Wij vinden dit geen wenselijke situatie. Wij willen
niet dat het met Montenegro die kant opgaat.Ten aanzien van Zimbabwe zijn wij zeer verheugd dat er een toegevoegde
verklaring is gekomen. Wij lezen in het verslag dat in de marge door commissaris
Ferrero-Waldner is toegezegd dat de verrijking van het regime Mugabe via de
diamanthandel zal worden aangepakt. Wij verwachten concrete voorstellen en
hopen hierover te worden ingelicht.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil in dit debat niet verhelen dat het klimaat- en energiepakket,
zoals dat afgelopen vrijdag in Europa tot stand is gekomen, de GroenLinksfractie
rauw op haar dak is gevallen. Er is één lichtpuntje: de richtlijn
voor duurzame energie. Deze is een beetje buiten de publiciteit gebleven.
Onze partijgenoot in het Europees Parlement, Claude Turmes, heeft hier hard
aan gewerkt als rapporteur. Deze richtlijn lijkt min of meer ongeschonden
door de Europese Raad te zijn vastgesteld. Dat is niet onbelangrijk. Voor
het overige – ik zeg het maar even heel huiselijk – baalt GroenLinks
als een stekker.Net als mevrouw Wiegman keer ik even terug naar Poznañ. Ik was
daar ook. Mij zijn daar drie dingen opgevallen. Ik vond het ten eerste uitermate
onhandig dat de Europese Unie niet op tijd klaar was om een actieve rol te
kunnen spelen. Terwijl in Poznan de nauwelijks noemenswaardige onderhandelingen
zich voortsleepten, kwam het ene na het andere bericht binnen over allerlei
versoepelingen in het voorgenomen klimaat- en energiepakket van de Europese
Unie. Europa stond in Poznan met de broek op de enkels. Dat mag nooit meer
het geval zijn, en al helemaal niet volgend jaar in Kopenhagen.Mijn tweede waarneming in Poznan was de toespraak van Al Gore. Deze was
in alle opzichten prachtig, briljant en interessant. Al Gore deed één
uitspraak waarop ik de reactie van de Nederlandse regering wil vernemen. De
heer Gore zei dat de doelstelling voor klimaatbeleid omhoog moet en dat de
wereld zo snel mogelijk moet streven naar stabilisatie van de hoeveelheid
CO2 in de atmosfeer tot een niveau van 350 ppm, waar alle reductiepakketten, ook de pakketten waarover in Europa gesproken
wordt, uitgaan van 450 ppm. Wat is het commentaar van de Nederlandse regering
op de nieuwe normstelling voor klimaatbeleid die de heer Gore in Poznan naar
voren heeft gebracht? Dat deed hij niet zonder reden. Er is inmiddels een
overstelpende hoeveelheid wetenschappelijke aanwijzingen dat de klimaatverandering
harder gaat en ingrijpender is dan verwacht en dat wij meer moeten doen om
de mondiale temperatuurstijging binnen de twee graden te houden.Van de reeks van afzwakkingen gruwelt mijn fractie eerlijk gezegd. Ik
mis in de brief van de Nederlandse regering evenals in de conclusies het voornemen
dat bij een Kopenhagenakkoord de Europese Unie er meteen 10% bovenop
gooit: min 30% in 2020. Ik zie het zo dat dit van tafel is. Gelet op
de opmerking van de heer Gore is dat dubbel verlies.Vervolgens is er het CDM-lek. Het is mooi dat het systeem van veilen overeind
is gebleven en dat de doelstellingen voor nationale en Europese CO2-reducties
in stand zijn gebleven, maar er zit daar een gapend gat. Dit betekent namelijk
dat de innovatieve impuls om met grote snelheid koers te zetten naar een low
carbon economy zeer sterk wordt afgezwakt, en dat is ernstiger dan de heer
Blom zojuist suggereerde. Onze berekening – ik vraag de regering om
die te bevestigen – is dat in de ETS-sectoren 50% van de emissiereducties
gehaald kunnen worden in het buitenland en in non-ETS zelfs 70%. Dat
betekent een enorme aflaat voor Europa om zelf met de handen op elkaar te
blijven zitten. Daarin zit een elementair gebrek aan innovatieve impuls.Het veilen is al aan de orde geweest. In de energiesector krijgen de Oost-Europese
landen een enorm uitstel tot 2020. De industrie is één groot
drama. Als ik goed lees wat de voorwaarden zijn om wegens carbon leakage in
aanmerking te komen voor gratis emissierechten, voldoet bijna de hele industrie
in Europa en Nederland daaraan. Dat is een drama. Dit betekent dat het hele
ETS daarop helemaal vastloopt. Ook daarvan gaat in de richting van de Europese
industrie geen enkele innovatieve impuls uit om af te komen van de verslaving
aan gas, kolen en olie.Een volgend punt betreft de CCS-subsidie, waarvoor de Nederlandse regering
zo heeft gepleit. CCS is geen duurzame oplossing; het is hooguit een tussentijdse
variant om de uitstoot van CO2 uit fossiele brandstoffen in ieder
geval te mitigeren. Dat gaan wij nu subsidiëren voor miljarden, met het
uitzicht – zoals ik net in de interruptie bij het betoog van mevrouw
Wiegman heb proberen duidelijk te maken – dat wij duurzaam kolencentrales
in Europa gaan subsidiëren om alsjeblieft CO2 onder de grond
op te slaan. Met het ETS zoals dat nu vorm krijgt, en de wijze waarop de energiesector
daarin belandt, wordt het nooit renderend. Dat kan dus alleen gesubsidieerd
worden. Dan gaan wij kolencentrales tot in lengte van dagen onderdeel laten
uitmaken van onze energievoorziening. Hoe dom kun je zijn?Mijn conclusie is duidelijk. Binnenkort kunnen wij met een wetsvoorstel
komen; het is al in behandeling. Dat zal ik hier graag in vak K verdedigen.
Ik vraag het opnieuw: kabinet, kap met kolen! Dat is de beste oplossing om
het drama dat nu aanstaande is rond kolen en CCS en de subsidies van de overheid,
te voorkomen.Tot slot: in Poznan was ook volstrekt duidelijk dat in de bron van geld
die wij mogelijk en hopelijk op weg naar Kopenhagen zouden kunnen aanwenden
om ontwikkelingslanden te helpen met adaptatie, een fors wak is geschoten
nu al die emissierechten zo ongeveer gratis worden weggegeven. Dat is buitengewoon
onverstandig. Ik vraag de Nederlandse regering: wat dan? Het is zeer evident
dat er volgend jaar twee dingen nodig zijn om in Kopenhagen een succes te
behalen. Ten eerste moet de Europese Unie haar geschonden imago in Kopenhagen
echt weer corrigeren, met wat ons betreft een fellere inzet dan wat nu op
tafel ligt. Wij moeten immers in het rijke Westen, als rijk Europa, vooroplopen.
Ten tweede moeten wij, net als de Europese Unie, ons committeren aan substantiële
bedragen op het gebied van adaptatie. Dat geldt overigens ook voor mitigatie,
maar op dat punt heb ik gisteren de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
namens mijn fractie al een compliment gemaakt. Daarbij doet Nederland het
wel goed. Adaptatie is echter voor veel landen nog een veel groter probleem
dan de kwestie van mitigatie. Wat gaat het kabinet op dat punt doen?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik deel de analyse en de zorgen van de heer Vendrik als het gaat om CCS
en de positie van de kolenenergie en de kolenindustrie. Tegelijk vind ik het
heel apart dat de heer Vendrik eigenlijk terugvalt door met een wetsvoorstel
te komen. Dan denk ik: hoe dom kun je zijn? Dat betekent namelijk dat je dit
in Nederland wilt gaan regelen, terwijl nu net het grote probleem is wat er
op Europees niveau is afgesproken en hoe wij ervoor kunnen zorgen dat met
behoud van het level playing field voor de complete Europese energievoorziening
goede stappen worden gezet. Wij moeten niet zeggen: wij trekken ons terug
in ons landje en wij zullen wel even laten zien dat wij wat kunnen doen tegen
de kolencentrales.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik had begrepen dat de ChristenUnie deel uitmaakt van een coalitie die
ernaar streeft dat Nederland vooroploopt als schoonste economie van Europa.
Daarover gaat het wetsvoorstel. Ik vind het buitengewoon onverstandig dat
dit kabinet ruimte maakt voor vijf kolencentrales. Dat vond de ChristenUnie
ook, in aanloop naar de verkiezingen. Dit is werkelijk het allerdomste dat
je kunt doen als je streeft naar een klimaatneutrale economie. Die willen
wij allemaal. Van de zaken die je niet moet doen, staat met stip op 1: ruimte
bieden voor kolencentrales. Dit kabinet doet dit. De vergunningen komen er
aan. Wij hebben nog één vriend, de Raad van State. Deze heeft
de boel in de Eemshaven even opgehouden, maar ik vrees dat dit ook wel weer
geplooid zal worden. Dan komen de kolencentrales in Nederland er.Wij kunnen burgers in Nederland lastigvallen met spaarlampen en leuke
acties om nog eens een tochtstrip te plaatsen, maar dat valt allemaal volstrekt
in het niet bij het probleem dat Nederland, dat dit kabinet, uw kabinet, mevrouw
Wiegman, over zichzelf afroept door het plaatsen van vijf kolencentrales.
Mijn pleidooi blijft dus, dit niet te doen. Europa doet dit niet voor ons,
ook niet bij de normstelling voor de Europese elektriciteitssector. Het Europees
Parlement had dit voorgesteld en Nederland steunde dit gelukkig. Ik dank daarvoor
de regering, maar het voorstel heeft het niet gehaald. Het is van tafel. Ons
rest maar één oplossing. Laten wij niet het slechte voorbeeld
geven, zeker niet op weg naar Kopenhagen.De voorzitter:Het is niet de bedoeling dat de Kamerleden elkaar rechtstreeks aanspreken.
Ik snap dat dit nu in het vuur van het betoog gebeurde, maar de Kamerleden
moeten via de voorzitter spreken.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat zal ik doen, mevrouw de voorzitter.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik ben helemaal te porren voor goede voorbeelden en voor vooroplopen,
maar bij vooroplopen moet je wel weten dat een heleboel landen je zullen volgen.
Het is volgens mij heel erg dom als je het risico loopt van vooroplopen met
puur nationale voorstellen, waarmee je de band en het level playing field
van de Europese Unie compleet kwijtraakt.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik begrijp dat mevrouw Wiegman ... Ik richt mij tot u als
voorzitter en kijk u maar aan.De voorzitter:Ik ga er even voor zitten.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp dat mevrouw Wiegman haar eigen straatje probeert schoon te
vegen. De ChristenUnie was namelijk tegen de kolencentrales, maar ze komen
toch. Deze veer hebt u moeten laten. Dat is dom, dom, dom. Wij gaan dit proberen
te herstellen met onze kappen-met-kolenwet. Wij hebben vanzelfsprekend gewacht
op de Europese besluitvorming. Wij hadden namelijk gehoopt dat Europa op dit
punt wel de goede dingen zou doen, zoals het pakket rondom kolencentrales
dat klaar lag in het Europees Parlement uitvoeren. Dat is allemaal afgeschoten.
Wij zien helaas in Europa en dus ook in Nederland een briljante toekomst van
kolencentrales. Dit staat haaks op het effectieve klimaatbeleid. Er rest ons
maar één ding. Dat is ervoor zorgen dat wij in Nederland niet
dezelfde fout maken.Ik vraag het kabinet, toe te zeggen om het Europese klimaatpakket en de
betekenis ervan voor Nederland middels een quick scan te laten doorrekenen
door het Planbureau voor de Leefomgeving en ECN. Als de berekening er is,
zal ik vragen om een politiek oordeel. Ik overweeg op dat punt ook een motie
in tweede termijn in te dienen.Het valt ons ook op dat de "Green New Deal" van de heer Barroso helemaal
verdwenen is uit de betreffende Raadsconclusies ter zake. Dat spijt ons buitengemeen.
Wat is er gebeurd? Specifiek betreft dit de auto-industrie. Hoe kan het dat
de oproep van de heer Van Geel niet op tijd verstaan is in de Europese vergaderkamer?
Verder heb ik dezelfde vraag als de heer Van Bommel. Nederland geeft ongeveer
0,2% van het bbp uit aan het pakket. Dat geef ik toe. Nederland heeft
een financieel waterhoofd, dus daarin zitten wij wat extra zwaar. Dat mag
je volgens mij wel verdisconteren. Maar dan nog kom ik nooit aan de 1,2%
die Brussel met iedereen in Europa heeft afgesproken.Het allerlaatste punt betreft het Ierse referendum. De Ieren is verzekerd
dat zij helemaal zelf gaan over abortus, defensie en belasting. Kan de minister-president
dan wel de staatssecretaris ons geruststellen dat in de tekst waarvoor nu
gekozen is en die dat ter zake bepaalt, nog voldoende ruimte is voor andere
lidstaten, om kopgroepen te vormen, bijvoorbeeld op het punt van belastingen?Minister Balkenende:Voorzitter. Ik bedank de Kamerleden voor hun inbreng in eerste termijn.Ik begin met een heel korte waarneming over de Europese Raad. Vervolgens
sta ik stil bij drie blokken, zijnde het Verdrag van Lissabon, de economische
en financiële kwesties en klimaat en energie. Daarbij geef ik eerst een
algemene uitzetting en ga ik daarna in op de afzonderlijke vragen van de Kamerleden,
zulks misschien ook ter voorkoming van onnodige interrupties. De staatssecretaris
zet vervolgens de beantwoording voort. Hij zal stilstaan bij het buitenlands
beleid. Ook zal hij de punten behandelen die ik niet naar voren heb gebracht,
zoals het clean developmentmechanisme. De staatssecretaris zal ook reageren
op enkele opmerkingen van de heer Vendrik.Eerst wil ik een algemeen oordeel over de Europese Raad geven. Ik ben
tevreden met het resultaat van de Europese Raad. Het was een belangrijke Raad,
die belangrijke besluiten heeft durven nemen. In deze context past ook lof
voor het Frans voorzitterschap. President Sarkozy heeft onmiskenbaar heel
goed leiderschap getoond bij de onderhandelingen over het klimaat- en energiepakket,
bij de Europese reactie op de financiële crisis en bij het bewerkstelligen
van een nieuwe Ierse ratificatiepoging van het Verdrag van Lissabon. Het voorwerk
door de Franse diplomatie was ronduit indrukwekkend. Kortom, bij deze Europese
Raad had ik gewoon een goed gevoel, zeker na de eerdere signalen die wij hadden
gekregen. Zoals ik vaker heb gezegd, was de Europese Raad van oktober jongstleden
een lastige Raad, maar sindsdien is er duidelijk vooruitgang geboekt. Ik ga
daar nader op in bij de behandeling van de afzonderlijke onderdelen.Een gezamenlijke oplossing voor het Verdrag van Lissabon is heel belangrijk.
Alle lidstaten moeten zich in zo'n oplossing kunnen vinden, zoals in deze
Kamer al vaker is benadrukt. Ik ben verheugd dat wij nu tot afspraken zijn
gekomen over die gezamenlijke weg vooruit. Dit is een weg die, als de Ierse
bevolking haar goedkeuring aan deze oplossing kan geven, het mogelijk maakt
dat wij in 2010 met het Verdrag van Lissabon kunnen werken. Ik ben blij dat
Ierland heeft toegezegd opnieuw een ratificatiepoging te ondernemen. Wij mogen
het Ierse referendum en het Ierse nee niet negeren. Op deze manier geven wij
de Ieren een nieuwe kans om zich uit te spreken over het Verdrag, nadat op
de Ierse zorgen is ingegaan.De Europese Raad heeft twee dingen besloten, teneinde aan die zorgen tegemoet
te komen. Ten eerste: als het Verdrag van Lissabon in werking treedt, zal
de Europese Raad te zijner tijd besluiten dat ook na 2014 de Europese Commissie
zal bestaan uit één eurocommissaris per lidstaat. Dat gebeurt
binnen het kader van het Verdrag. Ten tweede worden voor de tweede helft van
2009 teksten uitgewerkt over de overige Ierse zorgpunten, namelijk belastingneutraliteit,
recht op leven, onderwijs en familie en werknemersrechten. Deze teksten moeten
een verkeerde interpretatie van het Verdrag van Lissabon uitsluiten. Voorts
is een aantal verklaringen opgenomen om enkele praktische problemen rondom
de EU-instellingen te ondervangen, die voortkomen uit het later in werking
treden van het Verdrag van Lissabon, terwijl in 2009 wel de verkiezingen voor
het Europees Parlement plaatsvinden en het mandaat van de huidige Commissie
verstrijkt. In het verslag dat aan de Kamer is gezonden, wordt daarop nader
ingegaan. Kortom, wij hebben een goed resultaat bereikt: Ierland gaat door
met het ratificatieproces en het Verdrag van Lissabon blijft recht overeind.Dan kom ik nu bij een aantal opmerkingen van de zijde van de Kamer. De
leden Ten Broeke, De Roon, Blom, maar ook andere leden spraken over de koppeling
met het toetredingsverdrag van Kroatië. De heer Ten Broeke stelde de
volstrekt heldere vraag: is er een koppeling met het toetredingsverdrag? Mijn
antwoord is klip en klaar: nee, dat is er niet en er zijn ook geen afspraken
dienaangaande gemaakt tijdens de Europese Raad. Onder het Tsjechisch voorzitterschap
zullen de lidstaten de toezeggingen aan Ierland inhoudelijk uitwerken, inclusief
de juridische vorm waarin deze zullen worden gegoten. Daarover zou in juni
kunnen worden gesproken.Tijdens de Europese Raad heb ik heel duidelijk gesteld dat er geen kunstmatige
tijdsdruk mag komen op het uitbreidingsproces. Ik ben het dus eens met de
heer Ten Broeke: toetreding van Kroatië is een eigenstandige kwestie.
Ik hecht eraan hier op te merken dat ik dat punt ook in de Europese Raad nadrukkelijk
naar voren heb gebracht. Ik weet wat er is gezegd over 2011 en ik weet ook
wat andere landen hebben gezegd, maar Nederland vindt dat het gaat om de inhoud
en dat je pas daarna kunt spreken over een datum, en niet andersom. Er mag
dus geen oneigenlijke koppeling ontstaan.Daarmee kom ik op het punt van de juridische vorm. Er is gesproken over
een protocol, maar er zijn ook andere vormen denkbaar. Wij zullen ons daarover
buigen, maar daarmee heb ik volgens mij in alle helderheid aangegeven dat
er geen koppeling is. Deze hele discussie mag zeker geen aansporing zijn om
extra tempo te maken bij de toetreding van Kroatië. Dat kan en mag niet
gebeuren.De voorzitter:Was dat wat u wilde zeggen over het Verdrag van Lissabon?Minister Balkenende:Ik heb nog veel meer over Lissabon te zeggen, maar dit was het over dit
punt.De voorzitter:Ik wil het niet bij ieder punt doen. Mijnheer Ten Broeke.De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. Dat snap ik, maar dit punt hebben wij allemaal genoemd omdat
het erg belangrijk is.Ik ben blij met de toezegging van de minister-president, maar zo langzamerhand
rijst er wel een andere vraag. Minister-president, u beweert dat hier iedere
keer, u bezweert het eigenlijk ook, u stelt ons gerust en bij de volgende
top laat weer een andere collega van u zich in andere zin uit. Wat gaat u
doen om uw collega's ervan te doordringen, wat hier in dit parlement voortdurend
aan de orde is, dat die automatische koppeling, die drietrapsraket, niet meer
bestaat, niet vanwege de decemberraad van 2006 en niet vanwege het Verdrag
van Lissabon dat men wil hebben? Nederland wil dit niet. Het staat in het
verdrag en de minister-president moet dit een keer duidelijk maken aan zijn
collega's.De voorzitter:Ook voor u geldt: niet rechtstreeks, maar via de voorzitter.De heer Ten Broeke (VVD):Mijn excuses, voorzitter.Minister Balkenende:De vraag van de heer Ten Broeke verbaast mij zeer. Als er één
land is dat altijd helder is geweest over het omgaan met criteria, is het
Nederland. Ik noem bijvoorbeeld scherpte die wij aan de dag hebben gelegd
ten aanzien van landen als Kroatië. De heer Ten Broeke weet wat er destijds
is gebeurd met Gotovina. Ik noem ook onze positie ten opzichte van Servië.
Iedereen weet dat Nederland strak is ten aanzien van de criteria die gelden
voor de uitbreiding. Iedereen weet ook dat wij nooit akkoord gaan met het
noemen van data als de zaak niet eerst is afgerond. De positie van Nederland
is op dit punt glashelder. Ik heb net gezegd dat ik ook tijdens de laatste
Europese Raad heb aangegeven dat over de inhoud gesproken moet worden en dat
er om die reden ook geen datum genoemd moet worden in de conclusie. Dat is
ook niet gebeurd.De heer Ten Broeke (VVD):Ik spreek de minister-president niet aan op zijn gedrag; dat is helder.
Ik spreek hem erop aan dat ondanks het feit dat Nederland er kennelijk zo
helder over is, dit voortdurend niet wordt begrepen in andere landen en door
andere regeringsleiders of ministers van Buitenlandse Zaken. Ik kan de minister-president
een waslijst geven van collega's van hem die zich het afgelopen jaar heel
anders hebben uitgelaten, maar die lijst kent hij zelf ook.Minister Balkenende:Dat is waar, maar het is natuurlijk geen nieuw fenomeen. Er zijn altijd
landen die makkelijker omgaan met de toetredingscriteria. Er zijn altijd landen
die andere wegingen maken. Er zijn altijd landen die eerder over data spreken.
Ik merk dat heel vaak. Het enige wat daar tegenover gesteld moet worden, is
het voortdurend aangeven waar het om gaat, wat de criteria zijn en waaraan
landen te voldoen hebben. De positie van Nederland daarin is glas- en glashelder.De voorzitter:De minister-president vervolgt zijn betoog.Minister Balkenende:De heer Ten Broeke vroeg ook hoe het zit met het aantal zetels in het
Europees Parlement en of daar een verdragswijziging voor nodig is. Krijgt
Nederland een extra zetel? Het aantal zetels van het Europees Parlement wordt
pas ná de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon uitgebreid.
Lidstaten die op grond van het Verdrag van Lissabon meer zetels krijgen, waaronder
Nederland, dat één zetel extra krijgt, mogen die zetels na de
inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon in de lopende zittingsperiode
van het Europees Parlement innemen. Dat is in de periode 2009-2014. Het plafond
van de zetels van het EP – dat zijn er volgens het Verdrag van Lissabon
751 – moet daarom tijdelijk verhoogd worden. Dit tijdelijke arrangement
is formeel een verdragswijziging en zal te zijner tijd ter goedkeuring aan
de lidstaten worden voorgelegd, bijvoorbeeld in de vorm van een protocol.
Ook de staatssecretaris zal hierop nog nader ingaan. Op basis van het Verdrag
van Nice hebben wij 25 zetels en op basis van het Verdrag van Lissabon hebben
wij er 26. Als het Verdrag van Lissabon is geratificeerd, zal Nederland er
op enig moment een zetel bij krijgen. Over de verdere invulling zullen wij
ons nog nader buigen. De heer De Roon zegt dat de Nederlandse regering harde garanties heeft
weggegeven aan Ierland, terwijl het parlement er nog niet over heeft kunnen
beslissen. Hij vraagt wanneer het parlement de gelegenheid krijgt om hierover
nog iets te zeggen. Bij deze Europese Raad is dezelfde procedure ten aanzien
van de Kamer gevolgd als voor eerdere Europese Raden. De Kamer is vooraf geïnformeerd
over de verwachting en de inzet van de Nederlandse regering bij de Europese
Raad en de regering is hierover in debat gegaan met de Kamer. Het was dan
ook vooraf bekend dat Ierland enige garanties nodig zou hebben om te kunnen
toezeggen dat het Verdrag van Lissabon nogmaals bij referendum aan de bevolking
wordt voorgelegd. De Nederlandse regering was, onder voorwaarden, dat is bekend,
bereid om deze garanties te geven met het oog op een inwerkingtreding van
het Verdrag van Lissabon. De Kamer kan ons daar nu op aanspreken en bij iedere
gelegenheid die zich voordoet. Dat geldt ook in de nabije toekomst. Op de
Europese Raad in juni 2009 zal over de nadere uitwerking van het pakket maatregelen
nog worden gesproken. In de aanloop naar deze Europese Raden zal de gebruikelijke
procedure worden gevolgd en zal het parlement de gelegenheid worden geboden
om hierover met de regering in debat te gaan.Een andere vraag van de heer De Roon betreft de omvang van de Commissie.
Wat gebeurt er als ondertussen in een lidstaat een nieuwe regering aantreedt
en die regering af wil van de uitbreiding van het aantal commissarissen? Hoe
kan dat dan politiek worden opgelost? De kans dat in een van de lidstaten
een andere regering aantreedt, kan natuurlijk nooit worden uitgesloten. Dit
is in een democratie zelfs een redelijk gebruikelijk fenomeen en in het verleden
vaker voorgekomen. De kans dat daarmee de afspraken van de Europese Raad worden
opengebroken, acht ik uitgesloten. Het besluit over de omvang van de Commissie
is een cruciaal onderdeel van de oplossing waar Ierland noch de andere lidstaten
eenvoudig van af zullen stappen. Dit is een belangrijk gegeven, want als de
Europese Raad van de gemaakte afspraken wil afstappen, zal daarvoor de unanieme
instemming van alle lidstaten nodig zijn. Met de besluitvorming van de afgelopen
Europese Raad is een heldere positie ingenomen en de betekenis daarvan voor
de toekomst is duidelijk.De heer Pechtold vroeg of er bij elke uitbreiding commissarissen bijkomen.
Als na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon het beginsel van één
onderdaan per lidstaat in de Commissie wordt geformaliseerd, zal uiteraard
bij elke toekomstige uitbreiding telkens één commissaris uit
de nieuwe lidstaat toetreden tot de Commissie.Blijft het Verdrag van Nice gelden, dan is de situatie anders. Met het
Verdrag van Nice is immers bepaald dat de nieuwe Commissie per 1 november
2009 verkleind wordt. Het aantal commissarissen moet met een raadsbesluit
nader geregeld worden. Treedt na het nemen van dat raadsbesluit een nieuwe
lidstaat toe, terwijl het Verdrag van Nice van kracht is, dan moet op dat
moment worden bezien of de toetreding aanleiding is om de omvang van de Commissie
te herzien. Hiermee is de complexiteit van de discussie aangegeven. Wij krijgen
te maken met een verkiezing en er zal gewerkt worden aan de samenstelling
van een nieuwe Commissie. Wij willen dan ook weten wat het Ierse referendum
gaat opleveren. Als dat eenmaal duidelijk is, kunnen wij de vraag onder de
ogen zien: wordt er gewerkt op basis van het Verdrag van Nice of op basis
van het Verdrag van Lissabon? Dat is de stand van zaken. Hierop kunnen wij
ons met de opstelling van de agenda prepareren.De heer Pechtold (D66):Wat die commissarissen betreft, dreig ik te snappen wat u zegt. Dit is
een ingewikkelde kwestie, maar wat betekent dit voor het aantal zetels? Daarover
spraken anderen ook. Is het mogelijk dat, uitgaande van de huidige situatie,
wij 25 zetels te verdelen hebben en dat na het Ierse referendum blijkt dat
er nog een 26ste restzetel is?Minister Balkenende:U zegt het correct. Dit is de precies de situatie. Wij beginnen met 25
zetels. Zou er een "nee" volgen, dan blijft het aantal zetels 25. Dan gelden
namelijk de huidige regels. Treedt het Verdrag van Lissabon echter in werking,
dan zal op enig moment Nederland een zetel extra krijgen. Ik heb aangegeven
hoe het proces zich zal vertrekken. Daarover zullen wij nader overleg voeren.Voorzitter. De heren Ormel en Van der Staaij vroegen wat er gebeurt ten
aanzien van de eigen commissaris van Ierland. Ik heb zojuist aangegeven wat
de systematiek is. Wij zullen zien wat de uitkomst van het proces in Ierland
is. Die uitkomst is relevant voor dit vraagstuk.Over de waarborgen die Ierland heeft gevraagd, zal worden gesproken tijdens
het Tsjechische voorzitterschap. Dan zal de vraag aan de orde komen hoe die
worden omschreven en welke vorm die krijgen. Ik hoef nu niet in te gaan op
de mogelijkheid van het werken met een protocol, een zelfstandig besluit of
een raadsconclusie. Die mogelijkheden kunnen dan aan de orde komen.Ik hecht er wel aan, op te merken dat datgene wat Ierland naar voren heeft
gebracht op het gebied van neutraliteit, het belastingstelsel of het recht
op leven de regeling niet anders maakt dan die nu geldt met het Verdrag van
Lissabon. Men wil alleen nog eens duidelijk aangegeven hebben dat over de
interpretatie van het Verdrag van Lissabon geen verschil van mening kan ontstaan.
Met de toezegging aan Ierland is het mandaat van het Verdrag van Lissabon
volledig in acht genomen. Het is goed om dat hier nog eens duidelijk te zeggen.
Over de manier waarop de toezeggingen vorm en inhoud zullen krijgen, zal nog
gesproken worden. Dat laat onverlet dat datgene wat door Ierland is gevraagd
volledig past bij de inhoud van het Verdrag van Lissabon.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Vindt de minister-president het juist dat om die reden verklaringen
zo algemeen mogelijk geformuleerd worden? Kan dat niet de schijn hebben dat
dit iets is wat voor Ierland geldt?Minister Balkenende:Hiermee hebt u een goed punt. U en ik zijn het erover eens dat er sprake
moet zijn van een formulering met een algemeen karakter en niet van een uitzonderingsbepaling
voor dit land. Het gaat ons om een verduidelijking van datgene wat nu al in
het verdrag besloten ligt, en niet meer dan dat.De heer Ormel (CDA):Voorzitter. De minister-president zegt dat de toezeggingen de vorm van
een protocol kunnen krijgen en dat zij ook kunnen bestaan uit
een toevoeging aan de raadsconclusies. Er moet sprake zijn van juridische
garanties. Als de toezeggingen geformaliseerd worden met raadsconclusies,
zijn juridische garanties geboden. Zou dat niet de meest wenselijke weg zijn?Minister Balkenende:Ik geef aan wat partijen bindt. Een raadsconclusie bindt partijen, een
protocol bindt partijen en misschien zijn er andere mogelijkheden. De heer
Van Bommel had het over een zelfstandig besluit. Wij zullen bezien wat kan.
Dit is niet het moment om daarover te spreken. De komende maanden zullen wij
ongetwijfeld hierover met elkaar van gedachten wisselen. De essentie is natuurlijk
wel dat Ierland behoefte heeft aan helderheid op dit punt. Het gaat daarbij
om de inhoud. Ik heb net al aan de heer Van der Staaij aangegeven wat de betekenis
is van wat is gezegd. Het behoort wat ons betreft een algemene bepaling te
zijn. Voor de exacte invulling zijn verschillende vormen denkbaar, maar daarover
zullen wij nog met de Kamer van gedachten wisselen.De heer Van der Staaij heeft gevraagd of de juridische garanties voor
Ierland in het toetredingsverdrag vervallen als dit niet wordt geratificeerd.
Ik zei net al dat over de juridische vorm waarin de Ierse garanties worden
opgenomen, nog moet worden gesproken. Wordt een instrument gekozen ter ratificatie
dan wordt gevergd dat alle 27 lidstaten het instrument goedkeuren. Mocht onverhoopt
zo'n instrument niet in werking treden dan blijft de politieke afspraak van
de Europese Raad staan en zal dit anderszins vorm moeten krijgen. Ik heb net
aangegeven hoe deze systematiek werkt. Hiermee ben ik gekomen aan het eind
van het blokje over het Verdrag van Lissabon.De heer Vendrik (GroenLinks):Misschien heb ik een antwoord gemist, maar ik heb nog gevraagd of de Ierse
tekst of verduidelijking enige consequentie heeft voor de ruimte die lidstaten
nu hebben om kopgroepen te vormen op de terreinen die zijn benoemd in de betreffende
passage.Minister Balkenende:De ruimte die lidstaten hebben, is gegeven in het Verdrag van Lissabon.
Daaraan doet dit niets af. Ik heb ook aangegeven dat hetgeen Ierland heeft
gevraagd feitelijk een bevestiging is van hetgeen is neergelegd in het Verdrag
van Lissabon. Wij konden er daarom mee akkoord gaan omdat er niet iets anders
tot stand komt. Ik heb aangegeven dat wij over de vorm nog zullen spreken.
Het is denkbaar om andere dingen te doen, voor zover het Verdrag van Lissabon
dit mogelijk maakt in verband met de verantwoordelijkheidsverdeling.De heer Ten Broeke (VVD):Ik heb de premier een vraag gesteld over het automatisme dat nu gaat gelden,
namelijk dat bij de uitbreiding van de Unie ook de Commissie zal uitbreiden.
Gaat Nederland, omdat het zich heeft ingespannen voor het opnemen van het
absorptiecriterium, telkens weer de omvang van de Commissie aan de orde stellen
en zal het de omvang laten meewegen in de beoordeling van de uitbreiding?Minister Balkenende:Het gaat nu om een toezegging aan Ierland. Wij hebben gezegd dat elke
lidstaat een commissaris heeft. Als wij deze toezegging hebben gedaan, moeten
wij niet nu alweer gaan morrelen aan die afspraak. Ik heb de neiging te zeggen
dat dit een handreiking is geweest van de Europese Raad aan Ierland. Dit is
niet onbelangrijk. Ik vind dat wij dat systeem hebben te respecteren. Kun
je uitsluiten dat in de toekomst veranderingen zullen plaatsvinden? Natuurlijk
kan dat een keer gebeuren. Dat is ook mogelijk binnen de context van het Verdrag
van Lissabon, maar wij moeten nu wel zeggen: een afspraak bindt partijen.De heer Ten Broeke (VVD):Wij weten allemaal dat het de Ieren vooral om een Ierse commissaris ging.
Met wat de minister-president nu zegt, laat hij feitelijk de Nederlandse onderhandelingsinzet
van destijds bij het Verdrag van Lissabon varen om het absorptievermogen van
de instellingen te laten meewegen in de volgende uitbreiding.Minister Balkenende:Wij spreken nu over een oplossing die moest worden gevonden voor Ierland.
Nederland heeft zich ingezet voor een kleinere Commissie. Dat is hier ook
verdedigd. De fractie van de heer Ten Broeke heeft gevraagd om één
commissaris per lidstaat. Uiteindelijk is het zover gekomen. Ik neem aan dat
hij daarmee zeer gelukkig is. Tegelijkertijd denk ik: hier is mee te werken,
maar het zal wel eisen stellen aan de wijze waarop bijvoorbeeld een voorzitter
van de Europese Commissie let op doelmatigheid. Eén ding ben ik wel
met de heer Ten Broeke eens: het gaat om een slagvaardige Europese Commissie.
Wat een institutioneel evenwicht betreft, is de vraag wat de rol is van het
Parlement, van de Raad en van de Commissie. Die balans is voorzien in het
Verdrag van Lissabon en blijft zo. Of dit met een kleinere of wat grotere
Commissie zal zijn, laat wat mij betreft de balans onverlet.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Is dit punt voldoende besproken, namelijk het nu bestaande risico dat
te weinig portefeuilles met te veel commissarissen moeten worden gedeeld,
of is die angst er niet zozeer?Minister Balkenende:Daarom refereerde ik even aan de debatten die in Nederland zijn gevoerd.
Er zijn ook stemmen geweest in de Nederlandse politiek om juist te hechten
aan de ene commissaris per lidstaat. Uiteindelijk is destijds een andere keuze
gemaakt. Op basis van wat zich in Ierland heeft afgespeeld, hebben wij onze
ogen niet willen sluiten voor de vraag hoe Ierland nu de stap kan zetten naar
een tweede ronde voor het referendum. Daarop is deze afweging gemaakt. Iedereen
ziet natuurlijk dat dit betekent dat taken verdeeld zullen moeten worden.
Natuurlijk is dat zo. Het zal eisen stellen aan een voorzitter en degenen
die behoren tot de top van de Europese Commissie, de vicevoorzitters. Er zullen
extra inspanningen worden gevraagd om te kunnen opereren. Maar er ontstaat
geen onwerkbare situatie. Iedereen is zich daarvan bewust.Ik kom op het tweede blok: de economische en financiële kwesties.
Tijdens de Europese Raad is overeenstemming bereikt over een gecoördineerd
antwoord op de economische crisis op basis van het economisch herstelplan
van de Commissie. De Europese Raad is overeengekomen om een gezamenlijke krachtsinspanning
te leveren om de economische terugval te beteugelen. Die gezamenlijke inspanning
wordt becijferd op ongeveer 1,5% van het bbp in de EU.
Dat percentage heeft een indicatief karakter. Er wordt rekening gehouden met
de onderlinge verschillen tussen de lidstaten door de relevante maatregelen
ruim te omschrijven. Ik denk dat dat een verstandige aanpak is. Er zijn nu
eenmaal forse verschillen tussen de lidstaten. Sommige lidstaten hebben een
hoge werkloosheid, andere, zoals Nederland, hebben vooralsnog veel vacatures.
Sommige lidstaten hebben forse maatregelen moeten treffen voor hun financiële
sector. Bij andere lidstaten concentreren de problemen zich in andere economische
sectoren. Zo zijn er tal van verschillen. Maatwerk is dus geboden.De maatregelen die het kabinet op 21 november bekendmaakte, sluiten
prima aan bij de overeengekomen aanpak. Via deze maatregelen helpt het kabinet
burgers en bedrijven de crisis te doorstaan, onder andere via de regeling
voor werktijdverkorting en door bedrijven fiscaal te stimuleren om ook in
2009 en 2010 te blijven investeren. Met de stimuleringsmaatregelen in de Miljoenennota,
met de doorwerking van het Nederlandse trendmatige begrotingsbeleid en met
de maatregelen die nog worden onderzocht, zal Nederland ruimschoots zijn aandeel
leveren. Terwijl wij voor de korte termijn doen wat wij moeten doen, verliezen
wij de lange termijn niet uit het oog. Daarom heeft Nederland veel nadruk
gelegd op de tijdelijke aard van de extra maatregelen en de noodzaak om, zodra
de uitzonderlijke omstandigheden achter de rug zijn, zo spoedig mogelijk terug
te keren naar de referentiewaarden van het Stabiliteits- en Groeipact.Verder is voor Nederland steeds van groot belang geweest dat wij blijven
werken aan het verbeteren van de economische structuur, het concurrentievermogen
van het Europese bedrijfsleven en de verduurzaming van de economie. Ook die
elementen krijgen in de conclusies de nodige aandacht. Het moet glashelder
zijn dat het economisch herstelplan niet de regels op het gebied van staatssteun
wenst te veranderen. De nadruk ligt op een beter gebruik van het reeds bestaande
instrumentarium.De heer Ormel heeft gesproken over het concept van sociaaleconomische
ordening. Zijn opvattingen over de sociale markteconomie deel ik graag. Het
is goed dat wij juist in deze tijd het beeld voor ogen houden. Hoe kijken
wij aan tegen de economische ordening? Hoe kijken wij aan tegen de rol van
bedrijven, van sociale partners en van overheden? Hoe staat het met de langetermijnoriëntatie,
hoe staat het met de sociale vangnetten? Dit alles wordt gekoppeld aan ondernemerschap,
aan flexibiliteit op de arbeidsmarkt. Daar zitten geweldige uitdagingen in.
Dat is ook de strekking geweest van mijn betoog toen ik de genoemde prijs
kreeg. Ik dank de heer Ormel voor zijn gelukwens. Ik zal doorgaan. Dit debat
zal meer en meer aandacht vergen. Ik verwijs ook naar het betoog van mijn
collega Leterme bij het Nieuwspoortdiner hier in Den Haag. Het was een heel
interessante beschouwing. Het debat over de economische orde zal steeds weer
naar voren komen.Doet Nederland wel genoeg? Brussel, althans het instituut Bruegel, heeft
verklaard dat Nederland slechts 0,2% doet. De maatregelen die het kabinet
op 21 november bekendmaakte sluiten aan bij de overeengekomen aanpak.
Met deze maatregelen helpt het kabinet burgers en bedrijven de crisis te doorstaan.
Ik heb gewezen op de werktijdverkorting en de vervroegde afschrijving. Wij
leveren ons aandeel ruimschoots. In het rapport van Bruegel wordt slechts
een gedeelte van de Nederlandse inspanning genoemd, namelijk de 1,3 mld. Een
aantal Nederlandse maatregelen past blijkbaar niet in de definitie van de
denktank. Wij moeten overigens voorkomen dat wij in een discussie over percentages,
tijdspanne en het al of niet meetellen van zaken terechtkomen. Het gaat om
de aard van de maatregelen en om de vraag of ze helpen. Onze staatsschuldquote
gaat 15 punten omhoog. Er is een verslechtering van het saldo van 2,5%.
Dat raakt de automatische stabilisatoren. In september hebben wij koopkrachtmaatregelen
getroffen. Ik tel daarbij dan ook nog op het economisch pakket dat wij onlangs
hebben vastgesteld. Wij doen daarmee absoluut wat wij behoren te doen. De
situatie hier is nu eenmaal niet hetzelfde als in andere landen. Om die reden
hebben wij grote kritiek op de manier waarop in het onderzoeksrapport onze
inspanningen worden gekwalificeerd.De heer Vendrik (GroenLinks):Het klopt dat lidstaten verschillen in de actuele economische situatie
en dat daarom nationale maatregelen zullen verschillen. De minister-president
heeft echter ingestemd met de conclusie dat er in Europa een stimuleringspakket
moet komen ter waarde van 1,5% van het Europese bbp. Voor mij hoeft
het ook niet eens pondspondsgewijs verdeeld te worden. Ik kan mij voorstellen
dat de ene lidstaat meer doet dan de andere. Voor zover ik het kan overzien,
met alle additionele pakketten die in de diverse lidstaten rondgaan, kom ik
nergens aan 1,5%. Wat is dan de waarde van die afspraak? Hoe moeten
wij die interpreteren?Minister Balkenende:Rekening houdend met het trendmatig begrotingsbeleid en de automatische
stabilisatoren en gelet op het feit dat een verslechtering van de overheidsfinanciën
wordt toegelaten, is het gewoon een relevante economische maatregel. Wij hebben
onlangs gediscussieerd over de btw-maatregel en de koopkrachtontwikkelingen
in relatie tot de concurrentiemaatregel. Die maatregel is relevant voor wat
zich hierbij afspeelt, want dat raakt de concurrentiekracht van Nederland.
Als je het pakket becijfert dat wij hebben genoemd in onze brief van enige
tijd geleden, dan heb je, alles bij elkaar opgeteld, te maken met veel grotere
bedragen dan die welke de 1,2% omvatten. Ik heb mij ertegen verzet
dat wij alleen zouden worden afgerekend op 1,2% op stimuleringsmaatregelen
die op de begroting drukken, los van andere zaken. Als wij geen rekening mogen
houden met bijvoorbeeld de financiële sector of de automatische stabilisatoren,
dan is dat een onjuiste analyse van de maatregelen die wij nemen. Daarom wijs
ik op het verschil. U hebt de term "financieel waterhoofd" gebruikt, maar
ik ben er trots op dat Nederland de zevende financiële sector ter wereld
is. Dat veronderstelt tegelijkertijd ook meer maatregelen voor de financiële
sector. Daar mag rekening mee worden gehouden. Het is niet correct om maar één
onderdeel eruit te lichten. Daarom heb ik gezegd: spreek nu niet in termen
van fiscal measures, maar sta ruimte toe, want de situatie in lidstaten is
veranderd. Daar hebben wij ons voor ingezet en dat hebben wij ook binnengehaald.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit is mij net iets te gemakkelijk. Toen de Europese Commissie eind november
een Europabreed stimuleringspakket voorstelde, ontspon zich onmiddellijk een
discussie over de uitzonderingsclausule van het Stabiliteits-
en Groeipact. Tot op heden geeft het pact Nederland en andere landen de ruimte
om de grens van 3% te overschrijden, in het kader van: laat de begroting
haar werk doen via de automatische stabilisatoren. Dat is geen stimuleringspakket.
Dat is gewoon gezond begrotingsbeleid. Er ontstond direct discussie over de
1,2% van Barroso, omdat het zou gaan over het overschrijden van de
3%-grens met actief beleid. Het betreft dus altijd maatregelen die
je actief neemt. Het gaat niet over een begroting met automatische stabilisatoren,
maar over een extra impuls. Dan kom ik niet aan die 1,5%. Ik weet ook
niet wat die afspraak waard is.Minister Balkenende:Je kunt een land niet alleen afrekenen op wat het doet aan economische
stimuleringsmaatregelen die op de begroting drukken. Je moet rekening houden
met de situatie in het land. Nederland heeft bijvoorbeeld nog 200.000 vacatures.
Voor Nederland kan een instrument dat mensen van werk naar werk begeleidt
effectief zijn om mensen aan het werk te houden. Dat kan in andere landen
anders liggen. Kortom, je moet rekening houden met de aard van de maatregelen
in relatie tot de sociaaleconomische problematiek. Met betrekking tot de 1,2%
zie ik wel een verslechtering van het saldo met enkele procentpunten. Als
het gaat om de financiële sector, wil ik graag rekening houden met de
verslechtering van de staatsschuld. Het gaat mij om het totaal. Daarbij is
ook timing van belang. Ik heb in mijn brief aangekondigd dat het kabinet denkt
aan intensivering van de groeifaciliteit. Het heeft ook gesproken over de
mogelijkheid van deblokkeren van spaarlonen. De vraag is wel wat de beste
timing voor dat soort instrumenten is. Wij komen met maatregelen. Dat doen
wij op een verstandige manier. Wij kiezen niet voor een stapeling van maatregelen,
maar voor maatregelen waarvan wij het gevoel hebben dat ze nodig zijn. Ik
verzet mij tegen het beeld dat Nederland niet genoeg doet. De veelheid aan
maatregelen die wij feitelijk nemen, past bij onze situatie. Ik ben blij dat
deze ruimte is ontstaan met deze formulering. Dat heb ik ook naar voren gebracht
in het debat met de andere regeringsleiders op donderdagavond. Ik ben ook
gelukkig met het feit dat de regels van het Stabiliteits- en Groeipact worden
gerespecteerd, want u weet ook dat de politieke hypotheek bij deze Europese
Raad was dat sommige lidstaten zeiden: laten wij de hele zaak een paar jaar
buiten werking stellen. Met steun van de Europese Commissie hebben wij gezegd:
nee, het Stabiliteits- en Groeipact voorziet in een bepaling voor uitzonderlijke
omstandigheden. Je mag over die 3% heen maar dan moet je wel aangeven
dat wanneer de economische ontwikkeling weer beter is, je teruggaat naar de
waarden die ervoor gelden. Dat vind ik de grote betekenis van de besluitvorming
en die komt ook tegemoet aan de Nederlandse inzet.De heer Pechtold (D66):Heeft u daar nu vastgelegd of de huidige omstandigheden er wel of niet
van invloed op zijn? Of is het aan ieder land zelf om te bepalen of het erover
heen mag? Ik hoop dat de 27 landen er elkaar wel op aan blijven spreken.Minister Balkenende:Dat is een goed punt van u. Bij een paar landen was er de wens om het
pact een paar jaar buiten werking te stellen. Wij hebben daarop gezegd: nee,
je moet die systematiek blijven respecteren. Landen mogen in deze omstandigheden
boven de 3% uitgaan, gegeven het feit dat het uitzonderlijke omstandigheden
zijn. Er komt nog wel iets anders bij. En dat betreft de vraag hoe dat tekort
ontstaat. Is dat toe te schrijven aan de economische ontwikkeling van dit
moment of heeft men sowieso een beleid dat kwetsbaar is? Dat is een discussie
die wij de afgelopen jaren steeds hebben gehad. Dat betekent dat dit relevant
zal zijn voor de plannen die deze landen moeten indienen om weer te komen
tot een herstel. Dus je mag boven de 3% uitkomen, maar dan zal je wel
moeten aangeven waarom dit het geval is. De Commissie vraagt er ook naar.
Wanneer je boven die waarde uitkomt, moet je in de richting van de Commissie
aangeven wat het programma is dat je hanteert om weer te komen tot de waarden
die beneden de 3% liggen, als de economische ontwikkeling daar aanleiding
toe geeft. Er zijn altijd landen geweest die de afgelopen jaren hebben willen
morrelen aan het Stabiliteitspact, die eigenlijk vinden dat het een strak
keurslijf is. Daarvan zal mijn boodschap steeds zijn: je moet nu niet deze
situatie gaan gebruiken voor een oneigenlijk doel, namelijk om het pact onderuit
te halen. U weet dat Nederland daar strak in is. Dat hebben wij ook naar voren
gebracht in de richting van het voorzitterschap. De formules die hier naar
voren zijn gekomen, vind ik dan ook sluitend.De heer Pechtold (D66):Ik ben wel erg geïnteresseerd in de technische uitwerking hiervan.
Ik vraag de regering of zij daarover een brief kan sturen aan de Kamer. Er
zijn landen die er sowieso al rijp voor waren om over dat percentage van 3
heen te schieten, terwijl andere landen over die 3% heen gaan puur
vanwege de huidige economische ontwikkeling. Dus graag een brief daarover.
Daarnaast verneem ik graag van u hoe Nederland met dat percentage omgaat.
Wij hebben afspraken over 3% maar ook over 2%.Minister Balkenende:Wat betreft die laatste vraag, zou ik het nu kort willen houden. Wij hebben
de vorige week een uitgebreid debat over deze zaak gehad. Er is toen gesproken
over signaalwaarden en het type maatregelen. Ik verwijs dus nu naar die discussie.Dan uw verzoek over een brief over de systematiek. De ministers van Financiën
in de Ecofin hebben het verzoek gekregen om zich nader over dit alles te buigen.
Het lijkt mij het beste dat de informatie die u vraagt, wordt betrokken bij
de voorbereiding die in Ecofin-verband op het ogenblik plaatsvindt.De heer Pechtold (D66):Ik neem aan dat u dat doorgeleidt aan de minister van Financiën,
opdat wij dan ruim voor de Ecofin die informatie kunnen krijgen?Minister Balkenende:Ja, omdat hierbij een verband bestaat met de inzet van het type maatregelen.
Dat lijkt mij de beste weg.De heer Ten Broeke (VVD):Ik steun het verzoek van de heer Pechtold. Het is goed dat die brief er
komt. Gisteren was de minister van Financiën hier en die gaf volgens
mij aan – dat staat een beetje op gespannen voet met wat ik in de conclusies
lees – dat in het geval van landen die de 3% overschrijden of
die nu al in de gevarenzone zitten zonder dat daar goede redenen
voor zijn, de excessievetekortenprocedure kan worden gehanteerd.Minister Balkenende:Dat is ook zo.De heer Ten Broeke (VVD):Dat blijft dus zo?Minister Balkenende:Ja.Voorzitter. Dit waren tevens de punten die ik naar voren wilde brengen
naar aanleiding van de economische en financiële aspecten. Dan kom ik
nu te spreken over het onderdeel klimaat en energie.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik had nog een vraag gesteld over de groene voorwaarden in relatie tot
eventuele staatssteun.Minister Balkenende:Excuus, u heeft gelijk, die vraag moet ik nog beantwoorden. Ik moet zeggen
dat ik wel wat enthousiast was toen vanuit de Europese Commissie het geluid
kwam dat wanneer je instrumenten toepast richting de automobielindustrie,
je dat zou moeten koppelen aan het thema duurzaamheid. Het pakket van de Europese
Commissie moet overigens nog nader worden uitgewerkt. Daar komen wij nog over
te spreken. Ik heb ook goed kennisgenomen van uw opvatting hierover en ik
deel die ook. Wanneer de Commissie deze maatregelen entameert, is het niet
zomaar een kwestie van het stimuleren van de automobielindustrie. Het zal
wat ons betreft dan ook een verband behoren te hebben met het thema duurzaamheid.
Wellicht dat de staatssecretaris straks nog iets meer kan zeggen over het
tijdschema.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is goed om te horen. Dat betekent dat de raadsconclusie nu door de
minister-president wat betreft de Nederlandse inzet wordt aangevuld. Kan het
zo concreet zijn dat Nederland in het Europees overleg, bij de nadere uitwerking
van met name punt 12 van de conclusies, voorstelt dat steunverlening aan de
auto-industrie alleen maar mogelijk is als het oorspronkelijke emissierichtlijnvoorstel
voor auto's door de desbetreffende industrie onmiddellijk wordt nagekomen?Minister Balkenende:Dat wil ik even goed met mijn collega's nagaan, want wij moeten praten
over de consequenties. Ik heb een algemene opmerking willen maken over het
leggen van een verband tussen steunmaatregelen en het thema duurzaamheid.
Op de precieze invulling daarvan en de techniek wil ik nu even niet ingaan.
Ik heb goed gehoord wat u zei. Weet dat wij op dit punt nader zullen terugkomen.
Het beste moment om dat te doen, is wanneer de Europese Commissie een uitwerking
heeft gemaakt. Uiteraard hebben wij ook vooraf contact met de Europese Commissie.
Het lijkt mij goed om langs bilaterale weg aan de Europese Commissie het gevoelen
dat u heeft over te brengen.Voorzitter. Dan ben ik bij het thema klimaat en energie. President Sarkozy
zei vrijdag na afloop van de Europese Raad: geen continent heeft zichzelf
zulke zware verplichtingen opgelegd in de strijd tegen klimaatverandering
als de Europese Unie. En zo is het ook. Dit is het signaal van de Europese
Unie aan de wereld: wij hebben ons huiswerk gedaan en wie volgt? De klimaatdoelstellingen
voor 2020 zijn recht overeind gebleven: 20% emissiereductie, 20%
hernieuwbare energie en 20% energiebesparing. Ook de doelstelling voor
een schoner verkeer is overeind gebleven. Het transport moet 10% hernieuwbare
energie gebruiken in 2020. De Europese Unie gaat van 20% naar 30%
reductie bij een goed internationaal klimaatakkoord. Tegen de heer Vendrik
zeg ik: die 30% staat in alle conclusies van de Europese Raad tot nu
toe. Die is echter wel afhankelijk gesteld van internationale maatregelen.
Dus op dat punt is geen ander besluit genomen. Het is wel van belang wat er
in Kopenhagen zal gebeuren. Overigens kom ik daar straks nog op terug. Dat
hebben wij echter steeds tegen elkaar gezegd.Voor het emissiehandelsstelsel komt er één emissieplafond
op Europees niveau. Daar heeft Nederland de afgelopen jaren hard voor gepleit.
Dat plafond is veel sterker dan de 27 nationale plafonds. Er komt daarmee
een waterdicht systeem, waarin precies zo veel emissierechten zitten als nodig
is om de vereiste reductie te bereiken.Het veilen is een toewijzingsmechanisme en is niet van belang voor het
halen van de reductiedoelstelling. Het systeem van veilen en de toetsing op
het risico van carbon leakage zijn overeind gebleven. In de grootste uitstootsector,
die van de elektriciteitopwekking, zullen de emissierechten voor 100%
worden geveild. Alleen de nieuwe lidstaten mogen het veilen in de elektriciteitssector
geleidelijk in faseren. In de industrie blijft veilen wel het uitgangspunt,
maar de industrie met risico op carbon leakage wordt hiervoor uitgezonderd.
De lidstaten wilden dat risico zo klein mogelijk maken. Daar zijn de criteria
ook op afgestemd.Kan de industrie dan nu achterover leunen? Nee, dat kan natuurlijk niet.
Alle bedrijven, ook als zij gratis rechten krijgen, moeten samen voldoen aan
de reductiedoelstelling. Zij krijgen dus elk jaar minder rechten. Verder moeten
alle bedrijven voldoen aan een strenge benchmark met de best available technology.
Het bedrijf dat niet voldoet moet rechten bijkopen. De inschatting is dat
gedurende de hele periode de helft van alle emissierechten in de Europese
Unie zal worden geveild. Het veilen zal geleidelijk toenemen. Daarbij mag
een deel van de reductie buiten de EU worden gekocht. Dat hoort bij de marktconforme,
efficiënte aanpak van het klimaatprobleem. Wij willen echter wel een
geloofwaardige inspanning op eigen grondgebied. Daarom zijn er limieten gesteld
aan de inzet van het Clean Development Mechanism en de Joint Implementation.
De staatssecretaris zal hier straks op ingaan.Fossiele energiebronnen – de heer Vendrik en anderen hebben daarover
gesproken – ook kolen, blijven nog lang een grote rol spelen in onze
energiemix. Het is van essentieel belang dat energieproducenten de emissies
afvangen en opslaan. Dan praten wij over CCS, Carbon Capture en Storage. De
technologieën voor CCS moeten wij de komende jaren commercieel toepasbaar
maken. Daarom is het zo belangrijk dat de Europese Unie fors investeert in
grootschalige CCS-demonstratieprojecten. Hiervoor heeft Nederland in de afgelopen
maanden met het Verenigd Koninkrijk een "uphill battle" moeten voeren. Gelukkig
hadden wij het Europees Parlement aan onze zijde. Het resultaat dat wij hebben
bereikt, is dat er een bedrag beschikbaar komt van naar schatting tussen 6
mld. en de 9 mld., afhankelijk van de toekomstige CO2-prijs. Nederland
heeft zoals bekend goede kandidaten voor de demonstratieprojecten. Hernieuwbare energie. De Europese Unie verbruikt momenteel nog geen 9%
hernieuwbare energie. Wij moeten dat aandeel tegen 2020 dus meer dan verdubbelen.
Dat wordt een zware inspanning, zeker ook voor Nederland. Wel is handel tussen
lidstaten mogelijk. De ontwikkeling van hernieuwbare energie is daarnaast
een sterke impuls voor innovatie en werkgelegenheid. Voor de inzet van biobrandstoffen
heeft Nederland bereikt dat er op Europees niveau goede duurzaamheidscriteria
zijn vastgelegd.Dan kom ik op een aantal vragen van de Kamer. De eerste vraag heeft betrekking
op het ETS, waar mevrouw Wiegman en de heren Pechtold en Ten Broeke over spraken.
Kunnen kolencentrales nu worden gesubsidieerd? Gaat Nederland dat ook doen?
Hoe wordt rekening gehouden met concurrentieverstoring door de subsidiëring
van nieuwe, efficiënte elektriciteitscentrales? Hoogefficiënte energiecentrales
kunnen inderdaad onder strikte voorwaarden worden gesubsidieerd, en niet alleen
in Duitsland, zo zeg ik tot de heer Ten Broeke. Ook kolencentrales kunnen
hieronder vallen. Lidstaten mogen hiervoor veilingopbrengsten aanwenden tussen
2013 en 2016, alleen als de centrales hoogefficiënt zijn en klaar voor
CO2-afvang en -opslag. Er is geen sprake van een verplichting;
de 15% is een maximum. Het kabinet beraadt zich op mogelijke consequenties
voor Nederland. Juist vanwege de rol die kolen ook in de toekomst in de energievoorziening
zullen spelen, heeft het kabinet sterk ingezet op EU-financiering van CCS-demonstratie­projecten.
Het is cruciaal dat de techniek van CO2-afvang en -opslag wordt
ontwikkeld tot een commercieel beschikbare techniek voor grote elektriciteitscentrales,
in het bijzonder de kolencentrales.Enigszins in het verlengde van deze thematiek heeft mevrouw Wiegman een
vraag gesteld over CCS. Het opslaan van CO2 is een tijdelijke oplossing
in de transitie naar duurzame-energieoplossingen. Volgens mij zijn wij het
daar allemaal over eens. Onderzoek naar duurzame-energietechnologie moet ook
gewoon doorgaan, maar zolang wij gebruikmaken van fossiele brandstoffen kunnen
wij niet buiten CCS om. Ook wereldwijd is dat heel belangrijk. Landen zoals
China zijn nog lang aangewezen op kolen. Als wij CCS bruikbaar kunnen maken,
is dat heel nuttig, ook voor het mondiale vraagstuk. In de ETS-richtlijn is
bepaald dat de 300 mln. aan emissierechten uit de nieuwkomersreserve wordt
vrijgesteld voor grootschalige CCS-demonstratie­projecten en voor demonstratieprojecten
voor innovatieve energietechnologieën. Door deze toevoeging is het voor
lidstaten dus ook mogelijk om hernieuwbare energietechnologieën voor
te dragen als demonstratieproject.Mevrouw Wiegman heeft ook gevraagd naar ETS en de subsidiëring van
de kolencentrales. Met datgene wat ik heb gezegd, heb ik feitelijk al antwoord
gegeven op de vraag naar de techniek. Zolang je bent aangewezen op kolen,
en dat is voorlopig het geval, is het van belang dat wij op een verstandige
manier omgaan met de CO2-uitstoot. Daarom zijn CCS-projecten van
een zo grote betekenis.De heer Vendrik (GroenLinks):Is nu de conclusie in Europa, en dus ook in Nederland – dat zijn
twee vragen – dat CCS niet verplicht wordt?Minister Balkenende:Bij de mogelijkheden die bestaan om grote energiecentrales te ondersteunen,
is een verband gelegd met CCS. Ik doel op de maatregel tussen 2013 en 2016,
die dus gekoppeld is aan de CCS-afvang, aan de mogelijkheid om een installatie
daarop af te stellen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik vraag het omdat ik hetzelfde lees als wat de minister-president nu
zegt: de verplichting om CCS als onderdeel van je centrale te hebben, is slechts
gekoppeld aan die subsidie.Minister Balkenende:Het gaat om de formulering in deze conclusie.De heer Vendrik (GroenLinks):Die betekent dus dat voor alle andere kolencentrales die mogelijk niet
in aanmerking willen komen voor deze subsidie, CCS niet verplicht is, ook
niet in Nederland.Minister Balkenende:Wanneer wij het hebben over deze steunverlening, moet precies de formulering
van deze tekst worden gevolgd.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat snap ik, maar wat betekent dat voor andere kolencentrales in andere
landen die niet gebruikmaken van de mogelijkheid om een deel van de veilingopbrengsten
tot een maximum van 15% als subsidie weg te geven?Minister Balkenende:Landen hebben natuurlijk nog steeds de vrijheid om kolencentrales te bouwen.
Dat gaat ook gebeuren. Ik heb niet voor niets gewezen op een land zoals China,
waar voorlopig nog heel veel kolencentrales bij zullen komen. Dat zal ook
in de Europese context gelden. Wij hebben het hier over een nieuwe techniek.
Wij praten dus over demonstratieprojecten. Wanneer er installaties zijn die
worden gekoppeld aan dit subsidieregime, hebben wij de bepaling gemaakt dat
zij dan gereed moeten zijn voor CO2-opslag. Dat is de bepaling.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter, als u mij nog één keer toestaat? Ik krijg namelijk
toch niet helemaal antwoord op mijn vraag. Had de Europese Raad gekozen voor
een algemene, sterke norm voor uitstoot van centrales, dan was CCS voor kolencentrales
vrijwel automatisch verplicht geworden. Die norm is van tafel. De vraag is
nu wat er gebeurt met kolencentrales in Europa en Nederland indien zij geen
gebruik willen maken van de subsidiefaciliteit. Wordt CCS verplicht in Europa?
Neen, volgens mij niet. Wordt CCS nu verplicht in Nederland? Ik vrees van
niet.Minister Balkenende:De heer Vendrik heeft kritiek op de geplande kolencentrales in Nederland.
Ik heb goed naar hem geluisterd. Deze Nederlandse centrales zullen gereed
worden gemaakt voor CCS, los van wat wij zelf doen op het vlak van ondersteuning
daarvan. Dat is ook nadrukkelijk het doel geweest bij de ontwikkeling van
deze nieuwe centrales. Het is geen verplichting om CCS te gebruiken, maar
ook andere landen hebben te maken met hun CO2-inspanning. Men doet
er dus goed aan om rekening te houden met deze technologie. Vorig jaar heb
ik een pleidooi gehouden voor CCS. Ik stond toen alleen. Wij zijn nu een jaar
verder. CCS is nu opgenomen in de conclusies, er wordt nu ook ruimte voor
geboden en er komen financiële middelen voor vrij. Wij
zijn dus al geweldig opgeschoten. Laten wij daarom ook een beetje onze zegeningen
tellen ten opzichte van de situatie van een jaar geleden.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik sta hier niet zuur te doen, maar ik wil mijn zorg met het kabinet delen;
laat dat duidelijk zijn. Mijn grootste zorg op het moment is dat er rechten
worden uitgegeven. Op het moment dat kolencentrales de mogelijkheid hebben
om subsidie te verwerven, kan, mede in combinatie met CDM, de prijs van CO2 te laag worden. Wij kunnen dan misschien wel blij zijn met die subsidies,
maar tegelijkertijd moeten wij dan zeggen dat wij het daar niet mee redden,
omdat de CO2-opslag simpelweg niet rendabel wordt. Op dat moment
zullen wij bezig zijn met het financieren van kolencentrales, terwijl wij
niet de omslag naar werkelijk duurzame energie krijgen, omdat de prijs van
CO2 gewoon te laag is.Minister Balkenende:Dat is een goed punt. Zo-even heb ik al gezegd dat wij praten over de
rechten voor 300 miljoen ton. Ik heb aangegeven wat dit financieel betekent.
Het gaat om een bedrag tussen 6 mld. en 9 mld., afhankelijk van de toekomstige
CO2-prijs.Voorzitter. Mevrouw Wiegman legt een verband met de CDM-discussie. Ik
heb al gezegd dat de staatssecretaris daarop zal ingaan. Het lijkt mij het
beste dat de staatssecretaris dit punt voor zijn rekening neemt.Mevrouw Wiegman heeft voorts gevraagd of "de drie e's", te weten effectiviteit,
efficiency en eerlijkheid, waar minister Cramer in Poznan over gesproken heeft
tijdens de veertiende conferentie van de bij het VN-Klimaat­verdrag betrokken
partijen, van toepassing zijn op het daar bereikte akkoord. In Poznan stelde
Nederland zich tot doel om brede erkenning te krijgen van de criteria voor
de vernieuwende internationale financiële architectuur ter ondersteuning
van het internationale klimaatbeleid. De structuur en opbouw van de financiële
architectuur heeft wortel geschoten in Poznañ. Mede door de inzet van
minister Cramer zijn nu de criteria effectiviteit, efficiency en eerlijkheid
breed omarmd. Deze criteria moeten leiden tot een adequate, stabiele en voorspelbare
financiering met een solide beheerstructuur en voldoende legitimiteit. Als
wij de genoemde principes betrekken op het EU-klimaatakkoord, dan kunnen wij
constateren dat deze principes wel degelijk op het gehele pakket van toepassing
zijn. Het pakket is effectief met betrekking tot het bereiken van de noodzakelijke
Europese emissiereductie. Het beginsel "de vervuiler betaalt" is door middel
van het veilingsysteem goed gewaarborgd. Het pakket is efficiënt. De
doelstellingen zullen en moeten wij bereiken tegen de laagst mogelijke kosten,
terwijl wij inspelen op kansen die zich voordoen in termen van economische
ontwikkeling. Dit betekent ook het behouden van het goede en overgaan tot
verbeteringen en vernieuwing waar dit noodzakelijk is. Het pakket is eerlijk
en billijk; de inspanning van de Europese Unie is naar draagkracht tussen
de lidstaten verdeeld. Dat is mijn visie op het geheel.Laat ik de volgende algemene opmerking maken. Natuurlijk kunnen wij zeggen
dat er meer bereikt had kunnen worden. Het gaat er echter ook om waar wij
anderhalf of twee maanden geleden stonden. Ik stel vast dat er sindsdien winst
geboekt is. Het werk is daarmee niet af. Wij hebben nu te maken met de voorbereiding
van Kopenhagen 2009. Wij weten wat ons te doen staat.Ik heb ook geluisterd naar wat de heer Pechtold zei: beter geen akkoord
dan een halfzacht akkoord. Wat zou er zijn gebeurd wanneer wij geen overeenstemming
bereikt zouden hebben over het energiepakket? Wat zou dan de uitstraling voor
de Europese Unie zijn geweest richting Kopenhagen? Ik denk dat het werk dan
buitengewoon belemmerd zou zijn. Ik zie de aansporing van de heer Pechtold
zeer wel, maar ik heb aangegeven dat wij in Europa te maken hebben met een
complexe situatie. Dat hebben wij in de afgelopen maanden ook gezien. Wij
hebben echter wel een heel belangrijke stap gezet. Dat zal de opmaat moeten
vormen tot wat volgend jaar bij de klimaattop in Kopenhagen naar voren zal
komen. Wij zijn daarbij ook afhankelijk van andere landen en van de nieuwe
Amerikaanse regering. In Europa zelf zal het nodige werk gedaan moeten worden,
maar ik vind wel dat de afgelopen Europese Raad een behoorlijke bijdrage heeft
geleverd aan de voorbereiding die volgend jaar moet leiden tot een mooi resultaat
in Kopenhagen.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Dit laatste zal ik ook zeker niet ontkennen, want het is ook mijn waarneming
geweest dat in Poznan wel degelijk stappen vooruit zijn gezet. Toch wil ik
nog iets zeggen over de drie e's, met name over de eerlijkheid. Ik herken
een mate van solidariteit in Europa, solidariteit ook op bepaalde terreinen
waarvan ik denk: die had ik liever niet op die terreinen gezien. Ik begrijp
dat er onderhandeld moest worden binnen bepaalde marges. Die "e" van eerlijkheid
gaat wat mij Balkenendebetreft vooral ook over de relatie tussen Europa en
de ontwikkelingslanden. Hoe eerlijk is het om binnen Europa solidair te zijn
met elkaar en de vervuilende industrie toch nog wat te ontzien, terwijl het
CDM eigenlijk als een soort "aflaat" – zoals de heer Vendrik het uitdrukte –
wordt gebruikt in de ontwikkelingslanden? Wij halen daar onze reductiedoelstellingen,
terwijl wij daarmee de ontwikkelingslanden eigenlijk op achterstand zetten
ten opzichte van Europa, omdat Europa op de oude voet verder kan gaan.Minister Balkenende:Stel dat wij niet zouden kiezen voor CDM, dan vind ik dat
ook een gemiste kans. Soms kun je elders in de wereld met minder kosten meer
resultaat boeken. Solidariteit is breder dan dit aspect. Het heeft ook te
maken met de ontwikkelingsinspanning en het hangt samen met de MDG's. Volgend
jaar zullen er in Kopenhagen slagen gemaakt moeten worden, ook op het terrein
van de wereldwijde verdelingsvraagstukken. U hebt het ook over vervuilende
industrie. Ik begrijp best dat u op bepaalde onderdelen liever een ander resultaat
had gezien, maar het is ook een gegeven dat wij graag zouden zien dat industrieën
de Europese omgeving verlaten omdat men elders niet te maken heeft met allerlei
verplichtingen. Het gevaar van carbon leakage is aanwezig, en dat moet je
kost wat kost zien te voorkomen. Wij hebben nu een pakket aan maatregelen
en wij hebben doelstellingen. Dat moet er ook niet toe leiden dat wij alleen
onze eigen industrie het leven zuur maken, zodat die zich naar andere delen
in de wereld verplaatst, waar geen oplossing wordt gevonden. Daarom vind ik
de wijze waarop met de veiling van rechten wordt omgegaan, gerechtvaardigd
in deze omstandigheden, waarin zich het gevaar voordoet van carbon leakage.
Ik kan mij best voorstellen dat wij meer hadden willen hebben, maar wij kunnen
niet aan die situatie voorbijgaan.Voorzitter. Internationale solidariteit is een belangrijk goed. Dat zal
het komende jaar nadrukkelijk in de verdere voorbereidingen aan de orde komen.
De resultaten van deze Europese Raad zijn echter zoals zij zijn en ik verdedig
ze graag. Natuurlijk kunnen wij meer willen hebben, maar wij moeten ook beseffen
dat hetgeen nu in Europa naar voren komt, gezien moet worden tegen de achtergrond
van de mondiale context, en dat is de conferentie volgend jaar.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik vroeg de minister-president in eerste termijn om een politieke reactie
op de toespraak van de heer Al Gore, in het bijzonder op de hogere norm voor
klimaatbeleid die hij verdedigde.In het Europese klimaat- en energiepakket zit allerlei ruimte voor nationale
lidstaten om wel of geen gebruik te maken van de mogelijkheid om te veilen.
Is de Nederlandse regering bereid om de ruimte die tot afzwakking van het
klimaatbeleid leidt, de komende jaren niet te gebruiken?Minister Balkenende:Over die laatste vraag wil ik graag eerst in het kabinet spreken. Wij
hebben nu een algemeen kader aangegeven. U vraagt naar de operationalisering
daarvan. Dat vergt nader kabinetsbeleid, want het heeft nogal wat consequenties.De opvattingen van Al Gore zijn mondiaal verplichtend. Hij heeft terecht
een enorme reputatie opgebouwd wat betreft de zorg over wat er met onze aarde
gebeurt. Ik heb zelf ook meerdere malen met hem gesproken, zowel in de Verenigde
Staten als hier. Wat betreft de doelstellingen denk ik dat wij een stap-voor-stapbenade­ring
moeten hebben. Ik zie de ernst van de situatie, maar ik zie ook dat het verhogen
van de huidige 20%-norm tot 30% mondiale afspraken vergt. Ik
hoop dan ook dat het betoog van Al Gore mondiaal zo zal worden ontvangen,
dat een nieuwe regering in de Verenigde Staten, maar ook nieuwe industrialiserende
landen, grootmachten die ontstaan, zich laten leiden door dit soort overwegingen.
Daarom is het essentieel dat wij volgend jaar van "Kopenhagen" een succes
maken. Ik maak mij zorgen over de mogelijkheid dat er geen akkoord zal worden
bereikt, of een te slap akkoord, of dat je elders in de wereld veel vervuilender
kunt produceren. Ik beschouw het betoog van Al Gore zo, dat de conferentie
van volgend jaar in Kopenhagen in ieder geval een succes moet worden. Dat
kan voor Europa als consequentie hebben, dat wij van 20% naar 30%
kunnen gaan. Verder dan dat kunnen wij op dit ogenblik niet gaan.De heer Pechtold (D66):Daarnet stelde de premier mij een retorische vraag, omdat ik had gezegd:
ik had liever geen akkoord dan dit akkoord. Als er geen akkoord was geweest,
zouden wij hebben dooronderhandeld. Wij hebben de tijd en wij kunnen nog door.
Wij kunnen het ambitieniveau nog opvijzelen, omdat wij van Kopenhagen inderdaad
een succes moeten maken. De premier gebruikt een paar keer het woord succes.
Vindt hij het nu bereikte akkoord een succes?Minister Balkenende:Ja. Ik vind het een succes. U zegt dat wij verder hadden moeten onderhandelen,
maar als deze Europese Raad niet in staat was geweest, conclusies te bereiken,
zouden wij de situatie hebben meegemaakt die wij ook bij de vorige Europese
Raad hebben gehad. Dan heb je een verdeeld Europa, een verdeeld Europa dat
Kopenhagen 2000 moet voorbereiden. Dat zou pas ernstig zijn geweest. Daarom
vind ik het een succes. Ben ik volledig tevreden? Nee, ik ben natuurlijk niet
tevreden. Er kan altijd meer en er moet ook meer gedaan worden. Ik versta
de heer Pechtold heel goed, alleen is het milieubeleid iets wat naar zijn
aard internationaal is en altijd in stappen gaat. Ik heb de voorbeelden genoemd:
Carbon capture and storage (CCS) is vorig jaar besproken, nu wordt de zaak
op de rails gezet. Wij hebben het over doelstellingen die zijn gemarkeerd.
Wij hebben verdere slagen gemaakt. Dat betekent dat dit de opmaat zal zijn
naar volgend jaar.De heer Pechtold (D66):Als u dit beoordeelt als een succes, hoe kunt u dan vervolgens nog onderhandelen
met de partijen die u nog zover moet krijgen, met al die andere continenten
die nog helemaal niet zo ver zijn? U moet dadelijk nog water bij de wijn doen!
Of zegt u: dit is het, poot stijf, Europa mag nu ook helemaal niet meer toegeven
aan de Russen, de Amerikanen of de Zuid-Amerikanen?Minister Balkenende:Waarom spreek ik met mijn collega's in andere landen over de conferentie
in Kopenhagen? Ik heb laatst met de heer Obama gesproken. Toen hebben wij
het ook gehad over Kopenhagen volgend jaar. Ik heb er met Kevin Rudd, de premier
van Australië, over gesproken toen ik in China was. Al deze contacten
leggen wij juist om ervoor te zorgen dat het een succes wordt, om iedereen
te wijzen op de mondiale verantwoordelijkheid. Als Europa op dit moment niet
als een eenheid opereert, dan voorzie ik echt grote problemen. Dat zou ook
een legitimatie zijn voor anderen om te zeggen: nou, dan doen wij maar niets.
Europa heeft bepaalde stappen gezet. Is dat genoeg? Ja, misschien op dit moment,
maar het is natuurlijk niet genoeg voor de totale problematiek. Er moet ook
meer gebeuren, maar daartoe zijn stappen nodig. In die zin ben ik gelukkig
met de uitkomsten. Ik zie ze als opmaat naar verdergaande stappen, want wij
zijn er nog niet. Dat zeg ik ook maar in alle eerlijkheid. Dan heeft mevrouw Wiegman een aantal verzoeken gedaan. Vergaande kwaliteitseisen
aan CDM-kredieten, een lineair reductiepad voor non-ETS-sectoren, een goed
handhavingsmechanisme inclusief boetes, de EU moet uitblinken bij storting
in het adaptatiefonds en geen bosKrediet onder CDM. Aan vrijwel alle verzoeken
van de fractie van de ChristenUnie wordt voldaan in het pakket en ik kan de
Kamer verzekeren dat Nederland zich in VN-kader hard zal maken voor goede
afspraken over de kwaliteit van CDM, inclusief over boskredieten. In het pakket
staan bij CDM de principes van additionaliteit en duurzame ontwikkeling ook
centraal.De SP-fractie heeft een vraag gesteld over een cijfermatig overzicht van
de doelstellingen. De Europese Unie heeft een 20% doelstelling voor
de uitstootvermindering van broeikasgassen ten opzichte van 1990. Deze doelstelling
heeft geen moment ter discussie gestaan. De onderverdeling aan de lidstaten
is opgenomen in de bijlagen bij de beschikking over de inspanningenverdeling
en in de richtlijn voor hernieuwbare energie.Het punt van de buitenlandse betrekkingen zal worden behandeld door de
staatssecretaris. Ik heb zelf op de Europese Raad het thema Zimbabwe aan de
orde gesteld in het verlengde van het overleg van de ministers van Buitenlandse
Zaken. Daar is ook een passage over opgenomen.Ten slotte refereerde de heer Blom aan een bepaling die is opgenomen over
sport. Ik wil op dit punt graag mijn grote waardering uitspreken voor de staatssecretaris
die zich de afgelopen tijd zeer om het onderwerp heeft bekommerd en veel contacten
heeft gelegd. Het is mooi dat deze bepaling er nu in staat. Ik denk ook zeker
dat de naam van de staatssecretaris eraan verbonden mag worden.De voorzitter:Ik vraag u allen om ook te denken aan uw collega's die eigenlijk over
vijf minuten met het volgende VAO zouden beginnen. Als de leden dat nu een
beetje in gedachte houden en als de staatssecretaris ook een beetje aan zijn
collega's wil denken ...Staatssecretaris Timmermans:Voorzitter. Zeker, ik begrijp uw waarschuwing heel goed.De heer Ten Broeke heeft gevraagd naar de ambities van de Tsjechen over
Servië. Laat een ding duidelijk zijn: Nederland handhaaft de positie
die het op dit punt altijd heeft ingenomen. Servië heeft ook nog geen
lidmaatschapsaanvraag gedaan. Zelfs de stabilisatie- en associatieovereenkomst
is nog niet geratificeerd. Dat kan ook pas als Servië volledige medewerking
verleent aan het Joegoslaviëtribunaal en daarvan is op dit moment geen
sprake. U kent de positie van onze regering in dezen. Daar verandert niets
aan.Over Montenegro heeft de heer Ten Broeke ook een vraag gesteld. Montenegro
heeft inderdaad een lidmaatschapsaanvraag gedaan. Die zal worden behandeld
zoals dat gebruikelijk is met lidmaatschapsaanvragen. Daar zal eerst de Commissie
een advies over verlenen, dan moet de Raad zich erover buigen. Wil een land
kandidaat-lid worden, dan moet er een unaniem besluit worden genomen van de
Raad. Nederland kan dus helemaal zelfstandig bepalen of het daarmee instemt
of niet. Op dit moment – maar daarmee vertel ik u geen geheim –
voldoet Montenegro nog lang niet aan de criteria om kandidaat-lidstaat te
worden. Men is weliswaar op de goede weg, maar de tekortkomingen zijn nog
zeer omvangrijk. Dat is ook reeds met uw Kamer besloten. De minister van Buitenlandse
Zaken en uw Kamer hebben daarover al afspraken gemaakt.De heer Ten Broeke heeft naar het rapport van de hoge vertegenwoordiger
Solana gevraagd. Hij vraagt of in de conclusies van de Europese Raad afstand
wordt genomen van hetgeen eerder in 2003 is afgesproken. Dat is niet zo. Het
betreft een nadere uitwerking van hetgeen in 2003 is afgesproken. In de woorden
van de hoge vertegenwoordiger gaat het om een update. De discussie over de
verdere gevolgen en de concrete uitwerkingen daarvan zal in de Razeb plaatsvinden.De heer Ten Broeke heeft ook gevraagd wat er gebeurt als wij na Kopenhagen
van 20% naar 30% reductiedoelstelling voor CO2gaan.
Dan gebeurt hetzelfde als nu ook gebeurt. De Commissie zal deze doelstelling
vertalen in concrete voorstellen voor de nationale programma's. Die worden
met meerderheidsbesluitvorming in de Raad vastgesteld. De Europese Raad buigt
zich er dan over. Dat is niet ongebruikelijk en is nu ook gebeurd. Dit gaat
in goede samenspraak met het Europees Parlement, zoals men dat deze keer ook
heeft gezien.De heer Ten Broeke en de heer Blom hebben beiden gevraagd hoe het met
de percentages zit. Het klopt dat er minder zal worden geveild dan de Commissie
oorspronkelijk heeft voorgesteld en de Nederlandse regering wenste. Op dit
moment zou slecht 3% worden geveild, maar dit stijgt nu naar ongeveer
50%. In Nederland wordt ongeveer 65% van de rechten geveild
op basis van het huidige voorstel in de periode 2013 tot 2020. In de EU loopt
het percentage op tot gemiddeld 50 in 2020, omdat de elektriciteitsproducenten
in de nieuwe lidstaten, met een uitzondering, geleidelijk meer zullen moeten
kopen. Na Kopenhagen wordt dit opnieuw tegen het licht gehouden.Dit is ook deels een antwoord op de vraag die eerder is gesteld over de
vuile centrales. Die gaan gewoon meedraaien in de emissiehandel. Dat worden
dus zeer dure centrales. Hiermee wordt daar een innovatiedruk neergelegd.
Ik benadruk nogmaals dat door de gewone industrie weliswaar veel minder wordt
geveild dan aanvankelijk de bedoeling was in de visie van de Nederlandse regering,
maar dat er tegelijkertijd wel 100% wordt geveild in de energiesector.
Die is voor 60% verantwoordelijk voor de emissies. Wat dat betreft
worden er slagen gemaakt door de emissiehandel.Voor het Clean Development Mechanism is ruimte geboden. Als je die ruimte
totaal optelt, kan die bijdragen aan 50% tot 60% van de reductiedoelstelling.
Dat moet nog precies worden geanalyseerd. Het feit dat die ruimte er is, wil
natuurlijk niet zeggen dat je hem ook moet benutten. Dat zijn nationale keuzen.
Laten wij niet vergeten dat er momenteel geen maximum geldt voor het buiten
de EU realiseren van reducties. Dat komt er in het nieuwe systeem wel. Het
is dus vanaf welke kant je het benadert. Als er geen akkoord was gekomen,
waren er op dat punt ook geen afspraken gemaakt.De minister-president heeft al gesproken over sport. Ik dank de heer Blom
voor zijn opmerking daarover. Zoals ik weet, is dit een zaak die bij de Kamer
veel belangstelling geniet. Het is echter een begin en wij hebben nog een
lange weg te gaan voordat wij concrete resultaten hebben bereikt. Mevrouw Wiegman heeft gevraagd of er voor de industrie voldoende prikkel
is overgebleven om de omslag naar duurzaamheid te maken, ook in het licht
van de grote hoeveelheid CDM. Het IPCC zegt dat een reductie van 25%
tot 40% binnen de geïndustrialiseerde landen nodig is. Ik heb
al over het CDM gesproken. In Europa betekent dit, dat wij nog altijd tenminste
40% van de reducties zelf zullen moeten realiseren. Bovendien benadruk
ik dat de CDM-producten aan zeer strenge eisen moeten voldoen en daardoor
de structuurverandering die in de ontwikkelingslanden moet plaatsvinden, kan
stimuleren. Het CDM kan dus helpen, nu die landen terecht een groter aandeel
in de wereldeconomie opeisen, om het grotere en groeiende aandeel te koppelen
aan een schonere economie. Het CDM kan daaraan bijdragen, dat mogen wij niet
vergeten.De aanbeveling van het IPCC wordt zeker ter harte genomen. De EU verbindt
zich nu unilateraal aan een reductiedoelstelling van 20%, ongeacht
wat andere landen doen. Er is niemand in de rest van de wereld die dat op
dit moment doet. Dat zeg ik ook tegen de heer Vendrik, met al zijn frustratie
over dit akkoord: niemand doet ons dit na op dit moment. Als er in Kopenhagen
een internationaal akkoord tot stand kan komen, kunnen wij naar 30%
gaan. Dan kunnen wij ook toewerken naar 60% tot 80% reductie
in 2050. Dat zou een grote verworvenheid zijn.De heer Ormel heeft het oostelijk nabuurschapsbeleid genoemd. Ik neem
zijn opmerking zeer ter harte. De conclusies van de Europese Raad zijn volgens
mij in lijn met hetgeen de CDA-fractie bepleit, met name dat wij ten aanzien
van de zes landen in de oostelijke dimensie per land afzonderlijk kunnen bepalen
hoe wij met dat land omgaan. Dat is ontzettend belangrijk. Hier is geen "one
size fits all"-benadering mogelijk. Ik neem ook de opmerkingen van de heer
Ormel over Wit-Rusland zeer ter harte. De minister-president heeft al over
Zimbabwe gesproken.Ik kom nu op de opmerkingen van de heer Vendrik over klimaat. De minister-president
heeft ook al gesproken over de CCS-projecten. De heer Vendrik kan wel zeggen:
kolencentrales, foei, niet doen. Stel nu eens voor dat wij er wel in slagen
om een functionerend systeem voor CCS te ontwikkelen. Dat werd vorig jaar
nog technisch onmogelijk geacht en nu zegt men dat het technisch wel kan.
Dat is gebeurd in een jaar. Kijk eens wat er in China bijna dagelijks gebeurt
aan het bouwen van kolencentrales. De morele verontwaardiging en de boosheid
van de heer Vendrik zullen, zo vrees ik, niet al te veel indruk maken op de
Chinese beslissers. Zij hebben namelijk kolen en niets anders. Zij zullen
kolencentrales blijven bouwen om niet alleen afhankelijk te zijn van energie-importen
van elders. Stel nu dat wij erin slagen om een technologie te ontwikkelen
waarmee de gigantische CO2-uitstoot van die tientallen zo niet
honderden kolencentrales kan worden opgevangen. Bewijzen wij dan het milieu
en goede dienst of niet? De heer Vendrik kan wel dagen lang volhouden dat
het symptoombestrijding is. Dat zegt mevrouw Wiegman ook. Als wij hier in
slagen, leveren wij een substantiële bijdrage aan de reductie van CO2-emissies in de wereld. Daar wil ik mijn kinderen wel recht voor in
de ogen kijken, als wij daarin slagen.De heer Vendrik en mevrouw Wiegman vroegen ook wat is afgesproken over
veilen in de elektriciteitssector. De emissierechten voor deze sector zullen
vanaf 2013 voor 100% worden geveild. Voor een aantal nieuwe lidstaten
is de mogelijkheid geschapen om gefaseerd te gaan veilen: 30% in 2012
oplopend naar 100% in 2020. Als de nieuwe lidstaten daar gebruik van
maken, zullen zij zelf voor het verlies aan veilingopbrengsten moeten opdraaien.Carbon leakage in de industrie was een groot punt voor een aantal lidstaten.
De omvang van het veilen is erdoor beperkt. Het verlenen van de rechten is
voor een groot deel gratis gebeurd. Mevrouw Wiegman moet niet de denkfout
maken dat het feit dat rechten gratis worden verleend, betekent dat het systeem
niet werkt. Het risico zit dan elders. Als je de rechten meteen beprijst,
zit het risico in carbon leakage. Als de rechten gratis worden weggegeven,
zit het risico in windfall profits. Dat betekent dat men die rechten heeft,
die vervolgens verkoopt en dan ergens anders gewoon weer gaat produceren.
Daar moeten in dat geval garanties voor worden afgesproken. Dat is nu ook
gebeurd. Het lijkt mij iets te ver gaan om te veronderstellen dat het systeem
niet werkt alleen omdat er gratis rechten worden verleend. Dat is niet zo.
Dat doet niets af aan het feit dat het kabinet graag veel meer had geveild.
Dat is er echter niet van gekomen. Wij hebben nu wel een systeem van veilen.
Dat is het meest eerlijke systeem om hier iets aan te doen. De minister-president
heeft al over de kolencentrales gesproken.De heer Vendrik vroeg naar de Green Deal, de auto-industrie. Lidstaten
en de private sector kunnen in het kader van het Europese economisch herstelplan
hun uitgaven aan onderwijs en onderzoek verhogen. Dat mag geschieden volgens
de nationale R&D-doelstellingen. Het zal bijdragen aan verdere vergroening.
Voor de auto-industrie is er het Green Car Initiative. Dat programma zal zich
toespitsen op het stimuleren van het gebruik van hernieuwbare, minder vervuilende
energiebronnen, alsmede op veiligheid in het geval van verkeersopstoppingen.
Daarvoor is 5 mld. beschikbaar. Een ander initiatief voor lidstaten dat betrekking
heeft op auto's, kan bijvoorbeeld zijn het verlagen van de registratie- en
de verbruiksbelasting voor schonere auto's en het stimuleren van recycling.
Dit alles moet overigens wel passen binnen de kaders van de regelingen voor
staatssteun. Als je de auto-industrie op deze wijze ondersteunt, kan dat hand
in hand gaan met innovatie. Dat is dus een totaal andere benadering dan die,
welke in Detroit is gekozen. Daar is namelijk gekozen voor het in stand houden
van datgene wat er is. In dit geval wordt gekozen voor het stimuleren van
de vernieuwing die er toch moet komen. Zodoende snijdt het mes aan twee kanten:
je houdt de miljoenen mensen aan het werk die in Europa in deze industrie
in toeleveringsbedrijven werken. Tegelijkertijd stimuleer je een versnelling
van de vergroening. Begin 2009 zal de commissie concrete voorstellen doen.
Die zullen wij beoordelen aan de hand van onze randvoorwaarden.De heer Vendrik heeft gevraagd naar het doorrekenen van gevolgen van het
EU-pakket voor Nederland. Dat pakket is vorig jaar doorgerekend door PBL/ECN.
Dat pakket is in de doelstellingen ongewijzigd gebleven. Het kabinet ziet
daarom geen enkele aanleiding om dat opnieuw te laten doorrekenen.De heer Vendrik (GroenLinks):Omwille van de tijd en om de oproep van de voorzitter goed te verstaan,
doe ik slechts een procedureel verzoek aan het kabinet. Ik begreep
net ook al van de minister-president dat het kabinet zich nog nader beraadt
op wat dit pakket betekent voor het Nederlandse klimaatbeleid. Is het kabinet
bereid om bijvoorbeeld over anderhalve maand tot twee maanden een brief aan
de Kamer te sturen waarin het Europese klimaat- en energiepakket nader in
detail wordt toegelicht, bijvoorbeeld met betrekking tot CDM. De staatssecretaris
zei dat er wat dat betreft nog moet worden gerekend. Dat zou in die brief
goed kunnen landen. En kan het kabinet in die brief aangeven hoe het in het
nationale klimaatbeleid wil omgaan met de afspraken die in Brussel zijn gemaakt?
Is dat te doen?Staatssecretaris Timmermans:Ik neem het verzoek van de heer Vendrik graag mee en overleg graag met
de betrokken bewindslieden. Wij moeten ten aanzien van dit pakket immers zo
langzamerhand de gedachten laten gaan over de vraag hoe wij naar Kopenhagen
gaan. In die context neem ik de suggestie van de heer Vendrik mee. Ik kan
niet zeggen of dat binnen een paar weken of een maand gebeurt. Als de heer
Vendrik mij toestaat dat ik het in die context plaats, dus hoe wij dit gaan
vertalen, wat het nationaal betekent en voor onze inzet ten aanzien van Kopenhagen,
neem ik die suggestie graag mee naar het kabinet.De heer Vendrik (GroenLinks):Volgens mij verstaan wij elkaar goed. Dan komt er binnen niet al te lange
tijd een prachtige brief.Staatssecretaris Timmermans:U krijgt van dit kabinet alleen maar prachtige brieven.De voorzitter:Zo is het wel weer genoeg. Ik constateer dat de Kamer behoefte heeft aan
een tweede termijn. Ik verzoek de leden om slechts enkele zinnen te spreken
en verder alleen moties in te dienen.De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording, met name
op het gebied van de koppeling tussen de toegeving van Ierland en de toetreding
van Kroatië. Dat is helder. Het is wel vreemd dat president Sarkozy zich
daarover anders uitlaat. Ik vind het dan ook te laconiek om te zeggen: "Ach
de meningen verschillen wel eens." De Europese Raad heeft zichzelf in 2006
immers opgelegd om dit soort data niet meer te noemen, geen achterdeurtjes
te openen en geen koppelingen meer aan te brengen. De regeringsleiders hebben
dat niet alleen in de decemberraad afgesproken, maar zij lieten dat ook in
het Verdrag van Lissabon vastleggen. En uw collega's lappen dat eigenlijk
consequent aan hun laars. Ik heb gesproken over een commissaris per lidstaat
waarvan bij elke volgende uitbreiding sprake is. Gaat de Nederlandse regering
de omvang van de commissie meenemen in de afweging voor verdere uitbreiding?
Ik dien over dit onderwerp de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging, constaterende dat de Europese Raad concessies aan Ierland heeft gedaan
die leiden tot het beginsel van "één commissaris per lidstaat";constaterende dat door deze concessie het onder Nederlandse druk in het
Verdrag van Lissabon vastgelegde "absorptievermogen van de EU-instellingen"
(waaronder de Europese Commissie) wordt afgezwakt;verzoekt de regering, bij de volgende EU-uitbreiding de omvang van de
Commissie in de beoordeling van de desbetreffende uitbreiding mee te wegen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Ten Broeke. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 409(21501-20).De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. Het kabinet was ook helder over Montenegro. Maar om er zeker
van te zijn dat die helderheid direct tot duidelijkheid in de Europese Raad
leidt, dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat Montenegro zich heeft gemeld voor een kandidaat-lidmaatschap
van de EU;verzoekt de regering, haar veto in de Europese Raad uit te spreken ten
aanzien van het verlenen van deze status aan Montenegro,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Ten Broeke. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 410(21501-20).De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. Tot slot wens ik de bewindspersonen een buitengewoon prettige
en onbezorgde Kerst, met een kerstboom, liefst met een kluit. Zij moeten deze
na de Kerst wel in de grond stoppen, zodat de CO2-uitstoot wordt
afgevangen.De voorzitter:Ik hoop dat de heer Vendrik dat ook een goed plan vindt.De heer Ormel (CDA):Kan de heer Ten Broeke een nadere duiding geven over zijn tweede motie?
Hoe kan hij de regering vragen om een veto uit te spreken? Een veto wordt
namelijk uitgesproken als alle andere lidstaten voor is. Dan zou Nederland
dus als enige een veto moeten uitspreken.Het is heel goed mogelijk dat de helft of driekwart van de lidstaten op
dit moment vindt dat Montenegro niet klaar is voor een kandidaat-lidmaatschap.
Kortom, wat de heer Ten Broeke in zijn motie vraagt, kan op dit moment niet.
Je kunt pas om een veto vragen op het moment dat duidelijk
is dat Nederland alleen staat. Dan pas kan de heer Ten Broeke de regering
vragen haar rug recht te houden.De heer Ten Broeke (VVD):Zeggen dat Kroatië in 2010 lid zou kunnen worden, kan volgens de
huidige afspraken niet, net zo min dat Kroatië in 2011 lid zou kunnen
worden. Zeggen dat Servië automatisch kan doorlopen naar een kandidaat-status
kan ook niet. Toch ziet u dat zeer veel lidstaten – buiten Nederland
bijna alle lidstaten – dat voortdurend doen. De VVD-fractie wil deze
achterdeur zeker dichtslaan; vandaar mijn motie.De heer De Roon (PVV):Voorzitter. De toezeggingen en garanties aan Ierland zijn belangrijk.
Als deze tijdens het onderhandelingsproces over het Verdrag van Lissabon aan
Ierland zouden zijn gedaan, zouden zij zeker in een verdragstekst of protocol
zijn neergeslagen. Dan had ons parlement ook de betekenis ervan kunnen betrekken
in zijn beoordeling van het Verdrag van Lissabon.Zo is het echter niet gelopen en de Ierse bevolking krijgt nu als enige
in heel Europa de kans om het Verdrag en deze toezeggingen en garanties als één
geheel te beoordelen en te aanvaarden of te verwerpen. Onze regering heeft
de bevolking buitenspel gezet door een referendum over het Verdrag te weigeren.
Ik ben bang dat de regering deze Kamer nu ook buitenspel zet, als de minister-president
zegt "nou ja, de vormgeving van die garantie zullen we nog weleens zien, misschien
een protocol of een raadsconclusie". Blijkbaar mogen wij er niet over meebeslissen.
Dat moet echter wel en daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van oordeel dat de tijdens de Europese Raad aan Ierland gedane toezeggingen
en gegeven garanties van wezenlijk belang zijn voor de toepassing van het
Lissabonverdrag;verzoekt de regering, te eisen dat die eisen en garanties uitsluitend
in een (niet aan enig ander verdrag gekoppeld) wijzigingsverdrag met betrekking
tot het Lissabonverdrag worden gegoten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Roon. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 412(21501-20).Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Voorzitter. Ik heb een korte tweede termijn, waarbij ik allereerst de
bewindspersonen bedank voor hun antwoorden.Ik heb even overwogen moties in te dienen, maar ik heb besloten dat niet
te doen. Volgens mij kunnen wij vandaag namelijk in deze samenstelling de
vraag wat het klimaat- en energiepakket voor de Nederlandse situatie maar
ook op weg naar Kopenhagen betekent, niet beantwoorden, maar moet deze nadrukkelijk
worden besproken in de vaste commissie voor VROM.Ik ben blij met de toezegging over brieven, die de staatssecretaris in
de richting van de heer Vendrik heeft gedaan. Dat wil ik graag benadrukken
en onderstrepen, want in die brieven wil ik een aantal dingen terugzien, zoals
de betekenis van het klimaat- en energiepakket voor de Nederlandse situatie
en voor de uitvoering van het programma "Schoon en Zuinig". Graag wil ik ook
in die brief aandacht voor wat dit systeem en deze uitkomst betekenen voor
de verwachtingen voor de ontwikkeling van de CO2-prijs. Ook zie
ik graag een uitwerking van de suggesties die ik deed in eerste termijn, waarover
de premier zei, "ja, dat doen wij." Ik wil graag uitgewerkt zien wat dat boetesysteem
precies betekent en wat het inhoudt dat het "additioneel" moet zijn. Ik onderstreep
wat er is gezegd over boskredieten die niet in het CDM ondergebracht moeten
worden. Deze uitspraak had ik nog niet eerder van dit kabinet gehoord.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Over een aantal dingen blijven de bewindspersonen en mijn
fractie het oneens, zoals de waardering voor de klimaatovereenkomst in Poznañ
en zaken die samenhangen met de kredietcrisis. Wat mij echter het meeste steekt,
is de onduidelijkheid die hier vandaag is gecreëerd – ik zeg bewust
"gecreëerd"– over wat er is afgesproken met de Ieren. De minister-president
zegt twee zaken heel duidelijk: het verdrag van Lissabon blijft recht overeind
en de Ieren krijgen een bevestiging van hetgeen is vastgelegd in Lissabon.
Met andere woorden, de garanties die de Ieren worden gegeven, zaten al vervat
in het Verdrag van Lissabon. De Ieren krijgen dus helemaal niets extra's.
Dat alleen kan de uitleg zijn van de woorden van het kabinet hier vandaag.
Onder die omstandigheden heeft het "nee"-kamp het in Ierland straks wel heel
erg gemakkelijk. Dat hoeft namelijk alleen maar te verwijzen naar dit debat,
waarin klip en klaar is gezegd dat er helemaal niets extra's is voor de Ieren,
en dat zij het alleen nog een keertje beter uitgelegd hebben
gekregen. Het enige wat daadwerkelijk is toegevoegd en wat echt als verandering
geldt, is dat er een commissaris blijft. Dit is een commissaris uit Ierland;
niet een commissaris voor Ierland of een commissaris van Ierland, maar een
commissaris bij de Europese Commissie die toevallig uit Ierland komt. Dit
staat weer op gespannen voet met alles wat eerder is gezegd over dit punt
betreffende slagvaardigheid en taken. Collega Ten Broeke heeft het een feestcommissaris
genoemd; het pakket zal wel navenant zijn. Met deze afspraken wordt het er
in Europa niet geloofwaardiger op!De heer Ormel (CDA):Voorzitter. Ik dank de regering voor haar beantwoording in eerste termijn.
Wij hebben het vanmiddag over veel belangrijke zaken gehad. Wat het Verdrag
van Lissabon betreft vind ik in tegenstelling tot de heer Van Bommel juist
dat de Ieren veel binnen hebben gekregen. Mijn complimenten voor de Ierse
Taoiseach. Ik wil wel graag dat de afspraken, die volgens mij al juridisch
bindend zijn doordat zij nu al in de raadsconclusies staan, nog nader worden
uitgewerkt. Ik heb er volledig begrip voor dat de regering zich nu niet vastlegt
over de wijze waarop de afspraken worden neergelegd. Ik denk wel dat het verstandig
is en de koninklijke weg als die raadsconclusies worden neergelegd.Dank aan het Franse voorzitterschap. Wij hebben het afgelopen halfjaar
zeer veel meegemaakt binnen de Europese Unie. Het is duidelijk geworden hoe
belangrijk de Europese Unie is, hoe belangrijk het is dat wij de euro hebben,
hoe belangrijk het is dat wij vrede en veiligheid kennen op ons continent.
Wij hebben dit halfjaar ook een oorlog meegemaakt op dit continent, laten
wij daar toch niet aan voorbijgaan! Mijn fractie wenst de inkomend voorzitter
Tsjechië succes.Wij danken de regering voor de inzet. Er is veel gesproken over azijn
en over wijn. Ik sluit af met: goede wijn behoeft geen krans.Dank u wel.De heer Pechtold (D66):En ook geen oude zakken!De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik snap de laatste opmerking van de heer Ormel over de heer
Sarkozy; wij zeggen bij GroenLinks al langer: Vive la republique! Dat geldt
vandaag ook. Verder dank ik voor de toezegging dat er een stevige, mooie en
pittige brief komt. Anders dan mevrouw Wiegman sta ik te popelen om hierover
met de minister-president door te debatteren. Het klimaatbeleid is wat ons
betreft echt Chefsache aan het worden, zeker op weg naar Kopenhagen. Ik wacht
de brief met grote spanning af, want er valt nog veel over te discussiëren.Ik herhaal nog eens het volgende punt uit mijn eerste termijn. Het feit
dat Nederland gedaan heeft gekregen dat miljarden besteed gaan worden aan
demonstratieprojecten CCS waarmee straks de Chinezen blij gemaakt gaan worden,
vind ik echt een gotspe. Voor een echt toekomstgericht klimaat- en energiepakket
had je miljarden moeten regelen voor zonne-energie, want daar valt nog een
enorme stap te maken. Nu gaan wij echter feitelijk de kolencentrales in Europa
subsidiëren. CCS wordt niet verplicht, maar wij gaan het met zijn allen
subsidiëren. Dat is oude industriepolitiek en geen Green Deal. Het is
terug naar af en dat had niet mogen gebeuren. Het is echter toch gebeurd.
Ik hoop dat de Nederlandse regering geen gebruik maakt van deze middelen.
Dat is een debat dat wij in het nieuwe jaar gaan vervolgen op basis van een
prachtige brief van het kabinet.Ik hecht eraan dat de consequentie van het Europese klimaat- en energiepakket
voor Schoon en zuinig op weg naar 2020 en het bestaande klimaatbeleid van
dit kabinet opnieuw wordt doorgerekend. Wat PBL en ECN hadden doorgerekend
was op basis van een oud pakket. Sindsdien is het nog fors veranderd en het
moet ook nog nader worden ingevuld door het kabinet. De minister-president
heeft dat zelf gezegd. PBL en ECN moeten doorrekenen wat het kabinet bij het
te voeren klimaat- en energiepakket wel en niet relevant verklaard voor Nederland.
Daarover gaat de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het definitieve Europese klimaat- en energiepakket op
onderdelen een wijziging inhoudt van de oorspronkelijke voorstellen van de
Europese Commissie, met name waar het de toepassing van externe kredieten
en de verdeling tussen veilen en gratis verstrekken van emissierechten betreft;overwegende dat de Europese Commissie de mogelijkheid gaat onderzoeken
dat lidstaten ervoor kunnen kiezen minder dan het hun toebedeelde maximumpercentage
te veilen (onderdeel 9 van het finale compromis van de Raad d.d. 12 december
2008);verzoekt de regering, PBL en ECN opdracht te geven een quick scan te maken
van de betekenis van het Europese klimaat- en energiepakket voor het bereiken
van de doelen uit het coalitieakkoord op het gebied van broeikasgasreductie,
duurzame energie en energiebesparing, en daarin de optie mee te nemen dat
Nederland niet alle toebedeelde rechten veilt om zodoende de eigen hogere
ambitie van 30% reductie waar te maken, en de Kamer deze quick scan
met een kabinetsreactie binnen twee maanden toe te sturen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik en Pechtold. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 413(21501-20).Minister Balkenende:Voorzitter. Ik dank de leden van de Kamer voor hun inbreng in tweede termijn
die vooral bestond uit het indienen van enkele moties.De heer Ten Broeke heeft ons het beste gewenst met de kerst. Ik wens ook
hem en alle andere leden van de Kamer goede kerstdagen toe
en al het goede voor het komende jaar. De motie van de heer Ten Broeke heeft
betrekking op een discussie die wij vanmiddag hebben gevoerd over de samenstelling
van de Commissie. De regering wordt in de motie verzocht om bij de volgende
EU-uitbreiding de beoordeling van de Commissie van de desbetreffende uitbreiding
mee te wegen. Ik ontraad het aannemen van deze motie om de volgende reden.
Als wij met de Ieren proberen een oplossing te vinden, maar bij de eerste
de beste keer weer een signaal geven dat wij eraan tornen, vind ik dat niet
echt geloofwaardig. Je kunt niets uitsluiten voor de toekomst, maar deze motie
lijkt mij niet goed in relatie tot wat vorige week is afgesproken.Vaker heb ik met de heer De Roon een debat gevoerd over diens mening dat
de bevolking buitenspel wordt gezet. Volgens de heer De Roon kan de bevolking
alleen maar aan het woord komen via een referendum. Op dat punt verschil ik
radicaal met hem van mening, want het komt neer op een miskenning van de representatieve
democratie. In Ierland is de situatie ook anders. Het is niet zo dat de regering
of het parlement daar een referendum wil; het is een kwestie van een constitutioneel
voorschrift. Dat mag ook nog worden genoemd. In ieder geval ben ik van mening
dat de bevolking evenzeer wordt gepresenteerd door de representatieve democratie.De heer De Roon zegt met zijn motie dat de toezeggingen en de garanties
uitsluitend met een verdrag tot wijziging van het Verdrag van Lissabon gestalte
zouden moeten krijgen. Het gaat echter niet om een wijziging van het Verdrag
van Lissabon. Dat is het eerste belangrijke punt. Het tweede is: de gesprekken
over de juridische vormgeving worden nog gevoerd. Wij zullen bij dit onderwerp
nog stilstaan. Tegen die achtergrond ontraad ik aanneming van deze motie.De opmerkingen van mevrouw Wiegman zullen door de staatssecretaris worden
besproken.Tegen de heer Van Bommel zeg ik: de weging van datgene wat Ierland naar
voren heeft gebracht, kan leiden tot een verduidelijking van wat uiteindelijk
besloten ligt in het Verdrag van Lissabon. In ieder geval was premier Cowen
tevreden met de manier waarop wij hierover hebben gesproken.De heer Ormel heeft zijn voorkeur voor het werken met Raadsconclusies
uitgesproken. Ik ken zijn opvatting. Ik heb aangegeven dat de komende tijd
zal moeten blijken wat de weging van de mogelijkheden met zich meebrengt.Zijn opmerkingen over de betekenis van de Europese Unie deel ik volledig.
In de afgelopen maanden hebben wij gezien hoe belangrijk het werk van de Europese
Unie is. Dat hebben wij bijvoorbeeld gezien bij het gemeenschappelijk optreden
ten aanzien van Georgië en bij de financiële crisis. Bij de opstelling
van het klimaatpakket is eveneens gebleken dat de lidstaten van de EU met één
mond kunnen spreken en dat zij weten wat hun verantwoordelijkheid is. Op de
genoemde punten heeft de Europese Unie haar waarde dus nadrukkelijk bewezen.De geachte afgevaardigde heeft Tsjechië succes gewenst bij het vervullen
van zijn voorzitterschap. Daar sluit ik mij graag bij aan.Dan kom ik toe aan de reactie op de opmerkingen van de heer Vendrik. Ik
ken zijn kritiek op het werken met kolencentrales. Ik wijs er echter op dat
zolang er kolencentrales zijn, die techniek zeer bruikbaar is. Ik verwijs
verder naar datgene wat ik eerder heb gezegd.De motie van de heer Vendrik heb ik nog niet goed kunnen bekijken. De
staatssecretaris zal erop reageren. Ik heb begrepen dat al enig onderzoek
is verricht. De vraag is dan ook wat het gevraagde nog zou moeten opleveren.
Ik heb grote aarzelingen bij aanneming van deze motie, maar de staatssecretaris
zal er op ingaan.Voorzitter. Hiermee heb ik de punten besproken die ik voor mijn rekening
wilde nemen. Ik dank de leden nogmaals voor hun inbreng in tweede termijn.Staatssecretaris Timmermans:Voorzitter. Ook ik dank de Kamer voor haar inbreng in tweede termijn.
Mij rest het leveren van commentaar op twee moties. De eerste is die van de
heer Ten Broeke. Hij verzoekt de regering in de Europese Raad een veto uit
te spreken ten aanzien van het verlenen van staatssteun aan Montenegro. Ik
zou dat echt een zeer rare gang van zaken vinden. De procedure is helder.
Ik heb die in mijn eerste termijn geschetst. Montenegro doet een verzoek,
de Commissie geeft advies en dan zijn wij met onze inbreng in Raad aan de
beurt. Er is dan nog alle mogelijkheid om een uitspraak te doen. Ik zou het
echt rommelig vinden als wij nu al afspreken dat wij met een veto komen. Wij
weten namelijk helemaal nog niet welke situatie wij zullen aantreffen. Het
moet de Kamer duidelijk zijn dat zij net zo goed als dit kabinet de handen
volledig vrij heeft om te reageren als ons iets wordt voorgelegd. Dat kan
zij haar positie innemen. Wij lopen nergens op vooruit. Er wordt geen enkele
toezegging gedaan. Ik vind de motie volstrekt overbodig en niet passen bij
een ordentelijke toepassing van de procedures waarover wij in Europa een afspraak
hebben gemaakt. Dus ik moet aanneming van deze motie ontraden.De heren Vendrik en Pechtold hebben met hun motie gevraagd om een onderzoek,
een quick scan, uit te voeren door PBL en ECN. Ik herhaal wat ik in eerste
termijn heb gezegd. PBL en ECN hebben het EU-pakket doorgerekend. De doelstellingen
zijn volstrekt niet gewijzigd. Er is dan ook geen enkele aanleiding om de
doorrekening nog eens dunnetjes over te doen, want het akkoord dat in Brussel
is bereikt, heeft geen enkel effect op de doelstellingen. Aanneming van deze
motie moet ik ook ontraden. Het onderzoek is niet nodig.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Hiermee zijn wij gekomen aan het eind van het debat. Ik dank de bewindslieden
voor hun antwoorden.Er is een tweetal toezeggingen gedaan.De minister-president zegt toe om in het kader van de voorbereiding van
de Ecofinraad de Kamer te informeren over de te hanteren systematiek inzake
de excessieve tekortprocedure.De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken zegt toe, de Kamer een brief
te sturen met een nadere toelichting op het tijdens de Europese Raad overeengekomen
Europese klimaatpakket, de gevolgen ervan voor het nationale beleid en de
inzet op de klimaatconferentie in 2009 in Kopenhagen.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20082009-3486-3514.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl