Voortzetting van het debat over de Staat van de Europese Unie (30802)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 719-735

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-03-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 22, pagina 719-735

13-03-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30802Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 13 maart 2007)Pagina 758-758
Lijst van besluiten (dinsdag 13 maart 2007)Pagina 757-758
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een verruiming van de bevoegdheid van de raad en provinciale staten om tijdelijk ontheffing te verlenen van het vereiste van ingezetenschap voor wethouders en gedeputeerden (30480)Pagina 711-719
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een verruiming om een ontheffing te verlenen van het wettelijk vereiste van ingezetenschap (30480)Pagina 735-743
Voortzetting van het debat over de Staat van de Europese Unie (30802)Pagina 719-735
Voortzetting van het debat over de Staat van de Europese Unie (30802)Pagina 743-757
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bodembescherming met het oog op nieuwe regels voor de toepassing van bouwstoffen, grond en baggerspecie (30522)Pagina 685-685
Presentie en opening (dinsdag 13 maart 2007)Pagina 685-685
Het debat over de Staat van de Europese Unie (30802)Pagina 685-711

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 107 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van het debat over
de Staat van de Europese Unie (30802).Minister Balkenende:Mevrouw de voorzitter. Het is goed dat wij dit debat nu kunnen hervatten.
Wij stonden al een kwartiertje te wachten en zijn er dan ook helemaal klaar
voor. Die krijgt u dus terug!De voorzitter:Wij wachten de volgende keer af.Minister Balkenende:Mevrouw de voorzitter. De publicatie van de Staat van de Unie door het
vorige kabinet ligt al een half jaar achter ons. Niettemin stel ik dit debat
zeer op prijs, vooral ook om te kunnen toelichten hoe dit nieuwe kabinet tegenover
Europa staat. Bovendien geeft de Europese actualiteit daar alle aanleiding
toe.Ik zal een algemene visie geven en ingaan op een aantal algemene aspecten
van de verdragsherziening. Ik zal verder stil staat bij de Verklaring van
Berlijn en het thema klimaat en energie mede in het kader van de Europese
Raad van vorige week. De minister van Buitenlandse Zaken zal ingaan op de
thema's subsidiariteit, het externe beleid, de uitbreiding van de Unie en
de Raad van Europa. De staatssecretaris zal ingaan op onderwerpen als migratie,
de nadere uitwerking van "Lissabon", administratieve lasten, Europacommunicatie
en op enkele onderdelen van het nieuwe verdrag.Ik zie de huidige periode in zekere zin als een periode van groot onderhoud
aan de Europese constructie. Groot onderhoud terwijl het werk gewoon doorgaat.
Dit is niet altijd een gemakkelijke situatie, maar ik verwacht dat dit in
dit geval tot verbeteringen leidt. Nederland wil een constructieve rol spelen
bij het werk aan een beter Europa. De heer Van Gennip en anderen wezen er
al op: Europa is voor Nederland zo belangrijk dat wij tot een actieve rol
veroordeeld zijn.Overigens complimenteer ik de heer Van Gennip met zijn betoog. Dit had
het karakter van een afscheidsbetoog, maar hij heeft daarin zijn visie gegeven
op het Europa van de toekomst. Ik heb hem in een eerdere verantwoordelijkheid
indringend meegemaakt en ik weet dat hij altijd twee kenmerkende zinnen gebruikt.
De eerste is: wij zijn er nog niet, en de tweede: er zijn dingen die goed
gaan. Namens het kabinet kan ik zeggen dat zijn inbreng in ieder geval tot
de tweede categorie gerekend kan worden. Ik denk dat ik hem daarmee het beste
compliment geef dat ik hem zou kunnen geven.Het was goed om naar de heer Van Gennip te luisteren, maar dit geldt ook
voor de andere sprekers. Zij hebben mooie, indringende betogen gehouden over
de toekomst van Europa. Dat is ook de verrijking van dit debat, want de vraag
is hoe wij aankijken tegen dit belangrijke onderwerp voor Nederland.Het beeld dat sommigen proberen neer te zetten van een apathisch Nederland
dat werkloos aan de zijlijn staat en door andere landen niet meer wordt opgemerkt,
herken ik zeker niet. Al snel na het referendum is de regering aan het werk
gegaan. Daarbij stond voor haar – gestaafd door verschillende onderzoeken –
de vaststelling centraal dat de neestem niet alleen tegen specifieke teksten
uit het grondwettelijk verdrag was gericht. Nee, die neestem betrof evenzeer
een afwijzing van de wijze waarop Europa zich in de ogen van de Nederlanders
zich ontwikkelde.Daarom heeft Nederland zich gericht op een aantal verbeteringen in het
dagelijks functioneren van de Unie waarmee zonder verdragswijziging een begin
kon worden gemaakt. Dit betrof vooral de volgende punten: subsidiariteit,
transparantie, een betere toepassing van de afspraken over de uitbreiding,
meer balans in de begroting en nadruk op beleid met toegevoegde waarde zoals
energie, migratie, terrorismebestrijding en klimaat. Ik denk dat op deze punten
veel is bereikt in de afgelopen anderhalf jaar. Dit is natuurlijk niet alleen
te danken aan de Nederlandse inzet, maar vooral ook aan andere sleutelspelers
zoals mevrouw Merkel, de voorgaande voorzitters van de Europese Raad en Commissievoorzitter
Barroso die deze visie delen. Ik noem hier enkele voorbeelden van.Subsidiariteit is geen vies woord meer voor mensen die Europa een warm
hart toedragen. Er wordt veel nauwkeuriger bekeken of nieuwe wetgeving wel
nodig is. De onbalans in de bijdrage van vergelijkbare landen aan de Europese
begroting is grotendeels gerepareerd. Europa richt zich steeds sterker op
de beleidsterreinen waar het echt een toegevoegde waarde heeft, zoals klimaat
en energie.Het is mijn stelling dat de eerste ronde van het grote onderhoud reeds
zijn vruchten begint af te werpen en zal bijdragen aan herstel van het draagvlak
voor het Europese project. Zie de positieve uitstraling van onze recente besluiten
over energie en klimaat.Een volgende stap is het aanpassen van het verdrag. Anderhalf jaar na
de referenda is er in de Europese Raad een klimaat ontstaan waarin daarover
weer open en constructief kan worden gediscussieerd. Ik bespeur bij alle collega's
de wil om eruit te komen en de bereidheid om mee te denken over oplossingen,
die alle lidstaten in staat stellen het verdrag te ratificeren.Wat is de inzet van het kabinet in de discussie over het verdrag? Vooropstaat
dat het grondwettelijk verdrag door een duidelijke meerderheid in Nederland
is afgewezen. Het vorige kabinet heeft aangegeven dat het grondwettelijk verdrag
niet opnieuw ter ratificatie zal worden voorgelegd. Dit kabinet denkt daar
precies hetzelfde over. Bij het opstellen van een nieuw verdrag is het de
juiste werkwijze om tekst van het grondwettelijk verdrag opzij te leggen en
de bestaande verdragen, het EU-verdrag en het EG-verdrag zoals laatstelijk
gewijzigd in Nice, als uitgangspunt te nemen. De heren Hoekzema en Van Gennip
zinspeelden op een dergelijke aanpak.Op basis van onze doelstellingen moet in kaart worden gebracht welke wijzigingen
in de bestaande verdragen nodig zijn. Laten wij daar open over zijn: bij het
opstellen van zo'n wijzigingsverdrag zullen wij goed kijken naar bruikbare
elementen in het grondwettelijk verdrag. Zoals van vele zijden is aangegeven,
bevat het grondwettelijk verdrag immers ook nuttige elementen die bijdragen
aan meer democratie en slagvaardigheid in Europa.Aangezien wij aan het begin van de onderhandelingen staan, kan ik niet
alle details van de Nederlandse inzet met de Kamer delen. Ik hoop dat daarvoor
begrip bestaat. Ik kan wel duidelijk aangeven welke doelen Nederland nastreeft
bij het nieuwe verdrag. Tegen diegenen die ingingen op gedetailleerde lijstjes
met gewenste wijzigingen in het verdrag, zeg ik: laten wij stap voor stap
te werk gaan. Het kabinet beschrijft in deze eerste uitwisseling met het parlement
zijn doelstellingen in de onderhandelingen over een nieuw verdrag. Wat willen
wij bereiken? Deelt de Kamer deze doelstellingen? Ik meen dat dit de benadering
is die onder meer de heer Eigeman bepleitte. De meningen en ideeën van
de Kamer neemt het kabinet mee bij de nadere uitwerking van zijn standpunt.
Nogmaals: de onderhandelingen zullen geruime tijd in beslag nemen. Daarbij
zal de onderhandelingsinzet stapsgewijs nader uitgewerkt worden.De inhoud, vorm en omvang van het nieuwe verdrag moeten zich overtuigend
onderscheiden van die van het grondwettelijk verdrag. Veel mensen zagen de
grondwet als de belichaming van het streven om van Europa een superstaat
te maken. Het kabinet hecht eraan dat het nieuwe verdrag het beeld neerzet
van een Europa dat de nationale overheden aanvult en ondersteunt, en niet
in de plaats komt van die nationale overheden. Daarmee beantwoord ik impliciet
de vragen van de heren Kox, De Vries en Ten Hoeve over het idee van een federaal
Europa, respectievelijk de politieke finaliteit.Een federaal Europa is zeker niet wat het kabinet nastreeft. Het is ook
hier al vaker gezegd: Europa is een sui-generisconstructie, die in de verdragen
wordt beschreven. Een poging om daarop in de context van het nieuwe verdrag
een etiket te plakken lijkt mij niet tot een vruchtbare discussie leiden.
Daarnaast zet Nederland in op verhoging van het democratisch gehalte van de
Unie en een verheldering van de bevoegdheidsverdeling tussen de Unie en de
lidstaten.Nederland zet in op een sterkere rol van de parlementen in relatie tot
de subsidiariteitsvraag. Meer in algemene zin: het kabinet is een voorstander
van een grotere betrokkenheid van de nationale parlementen. Daarbij kijken
wij uiteraard naar ervaringen die reeds in de Unie zijn opgedaan, zoals in
Denemarken en Finland. Dat hoeft overigens niet te betekenen dat wij het Deense
model zouden moeten overnemen. De staatssecretaris zal daar straks op ingaan.Bij de toevoegingen aan de bestaande verdragen om de democratie en de
bevoegdheidsverdeling te verbeteren kunnen elementen uit het grondwettelijk
verdrag met de nodige aanvullingen en wijzigingen van pas komen. Een belangrijk
punt dat hiermee samenhangt, is dat er nadere afspraken moeten worden gemaakt
over de verenigbaarheid van de internemarktgedachte met de inrichting van
publieke voorzieningen. De heer Eigeman sneed dit punt ook aan. Hij benadrukte
daarbij dat wij het juiste evenwicht moeten vinden tussen de verschillende
bestuurslagen; zwart-witbeelden helpen hier niet. Het kabinet wil heel goed
onderzoeken hoe het juiste evenwicht kan worden bereikt. Er ligt hier namelijk
een duidelijke relatie met het draagvlak voor Europese samenwerking, zoals
ook de heer Platvoet opmerkte.Het nieuwe verdrag moet de Europese Unie in staat stellen slagvaardig
op te treden op terreinen waar een gemeenschappelijke aanpak geboden is, zoals
energiebeleid, milieubescherming, klimaat, asiel en migratie, en interne en
externe veiligheid. Verder moeten wij de gelegenheid te baat nemen om in het
nieuwe verdrag de uitbreidingsregels te verankeren. De uitbreiding van de
Europese Unie is gezien de verbreding van welvaart en stabiliteit op het Europese
continent een succesverhaal. De perceptie dat wij uitbreiden, zonder de criteria
geheel serieus te nemen, ondermijnt echter het draagvlak.De heer Platvoet (GroenLinks):U vindt dus dat de Kopenhagencriteria op de goede manier moeten worden
toegepast? Of bent u benauwd om in de toekomst uitbreiding te bepleiten?Minister Balkenende:Nederland was in de afgelopen jaren één van de landen die
steeds op het belang van de geloofwaardigheid van de criteria hebben gewezen.
De uitbreidingscriteria moeten daarom strikt worden nageleefd, overigens wel
op basis van fair play.Mede omdat wij oog hebben voor de gevoelens van de bevolking zijn de criteria
en regels voor de uitbreiding aangescherpt. Die aanscherping is neergelegd
in de conclusies van de Europese Raad. De regering zou graag zien dat de criteria
een plaats krijgen in het nieuwe verdrag. Wij willen met andere woorden de
spelregels voor de uitbreiding codificeren.Voorzitter. Aan het einde van de rit zal de referendumvraag moeten worden
beantwoord. Zonder overigens een beeld te hebben van het nieuwe verdrag lijkt
het mij voorbarig om daarop vooruit te lopen. Wat het kabinet betreft is de
volgorde: onderhandelingen, een goedkeuringswet, advies van de Raad van State
over alle aspecten van het nieuwe verdrag. Pas daarna kan worden besloten
of er een nieuw referendum moet worden gehouden. uiteraard is dat een politieke
beslissing. Die beslissing is niet aan de Raad van State, maar aan de politiek
en wij zullen dus moeten afwachten hoe dat proces verloopt. Daarover zal in
de Tweede Kamer, in de Eerste Kamer en in het kabinet moeten worden gedebatteerd.De heer Platvoet (GroenLinks):U zegt dus niet dat er nooit een referendum zal komen? Dat is onder andere
afhankelijk van het advies van de Raad van State.Minister Balkenende:Alle aspecten van een referendum zullen worden besproken, nadat het advies
van de Raad van State is uitgebracht. Ik neem op geen enkele manier een voorschot
op wat er dan zal gebeuren.De heer Hoekzema (VVD):Het kabinet stelt de goedkeuringswet op. Ik neem aan dat daarin staat
op welke wijze het kabinet wil dat het nieuwe verdrag wordt behandeld. In
de goedkeuringswet moet met andere woorden al de keuze worden gemaakt tussen
wel of geen referendum. Daarover vraag je toch zeker de Raad van State niet
om advies?Minister Balkenende:Daarover wordt de Raad van State natuurlijk niet om advies gevraagd. De
Raad zal advies worden gevraagd over alle verdragswijzigingen die de uitkomst
zijn van de onderhandelingen.De heer Hoekzema (VVD):Dat advies wordt dus opgesteld op basis van de goedkeuringswet?Minister Balkenende:Wij stellen in Europees verband vast welke veranderingen noodzakelijk
zijn. Ik hoop dat daarover overeenstemming kan worden bereikt. Vervolgens
leggen wij de goedkeuringswet voor aan de Raad van State. Nadat het advies
is uitgebracht, staan er verschillende wegen open. Deze veranderingen kunnen
zodanig van aard zijn dat er überhaupt geen aanleiding is om te spreken
over een referendum. Deze conclusie kan ook anders uitvallen, maar het is
nu niet het moment om dat aan de orde te stellen. De suggestie is dan ook
onjuist dat de beslissing over het wel of niet houden van een referendum in
enigerlei vorm bij de Raad van state zou komen te liggen. Dat is niet aan
de orde.De heer Hoekzema (VVD):Die politieke beslissing kan niet door de Raad van State worden genomen.
Die beslissing moet het kabinet nemen.Minister Balkenende:Of het parlement! Of niemand! Dat laatste kan natuurlijk ook.De heer Hoekzema (VVD):Dat zijn de keuzes?Minister Balkenende:Exact. Scherper dan u kan ik het niet formuleren.De heer Kox (SP):Misschien klopt mijn herinnering niet, maar volgens mij schreef de Raad
van State destijds in zijn advies dat het initiatiefvoorstel elementen bevatte
die konden worden beschouwd als een aanvulling op de Grondwet. Dat was de
reden dat de Raad stelde dat een referendum over het wetsvoorstel kon worden
gehouden. De Raad gaf toen dus wel een oordeel over de vraag of er wel of
niet een referendum moest worden gehouden. Dit keer zal een goedkeuringswet
aan de Raad van State worden voorgelegd, zonder dat daarbij de vraag aan de
orde komt of er wel of niet een referendum moet worden gehouden?Minister Balkenende:Dat is een politieke vraag.De heer Kox (SP):Die vraag werd de vorige keer door de Raad van State zelf beantwoord.Minister Balkenende:Ja, maar toen was er sprake van een heel andere situatie, namelijk de
voorbereidingen tot een raadplegend referendum. Die waren bij de Raad van
State aan de orde. Nu gaan wij eerst praten over de inhoud. Als alles goed
gaat, ronden wij die discussie op enig moment af. Dan komt de inhoud, ook
aan de hand van een ontwerpgoedkeuringswet, bij de Raad van State. De politieke
vraag is dan of er al dan niet een referendum moet worden gehouden. Die vraag
moet door het parlement en het kabinet worden beantwoord.De heer Kox (SP):Een goedkeuringswet gaat dus alleen over de goedkeuring van de inhoud
van het verdrag? Daar staat niet in of de goedkeuring gebeurt aan de hand
van een referendum of wat dan ook? Daarover moet apart besloten worden?Minister Balkenende:Dat is een zelfstandig besluit dat pas daarna aan de orde komt.De heer Platvoet (GroenLinks):Het spreekt echter voor zich dat de Raad van State een advies uitbrengt
over het verdrag, en de grondwettelijkheid ervan in zijn beschouwing betrekt,
inclusief de vraag hoe deze zich verhoudt tot de daaropvolgende besluitvorming.Minister Balkenende:De Raad van State meet zich een oordeel aan, zoals altijd het geval is,
over de inhoud van een voorliggend ontwerp van een goedkeuringswet. Daarna
komt het politieke traject waarin al dan niet besloten wordt tot het houden
van een referendum.De heer Schuyer (D66):Dit is glashelder. Ik vraag u echter toch waarom dit in het regeerakkoord
in een aparte paragraaf is opgenomen als dit allemaal zo gewoon is. U geeft
nu aan wat er altijd gebeurt bij de Raad van State.Minister Balkenende:Daarom is het ook niet zo bijzonder.De heer Schuyer (D66):Nee, maar volgens welke gedachtekronkel is dan besloten om hetgeen sinds
1815 gebeurt in een regeerakkoord op te nemen?Minister Balkenende:Op zich hebt u volkomen gelijk: wetsvoorstellen worden voorgelegd aan
de Raad van State. Het was dus niet nodig om dit op te merken in het regeerakkoord.
Het feit dat dat toch gebeurd is, is niet van staatsrechtelijke betekenis
maar had tot doel, helderheid te bieden over het proces. Om die reden is politiek
gemarkeerd hoe het zou gaan. Ik ben blij dat u deze vragen hebt gesteld, want
daarmee komt de zaak scherper naar voren, ook omdat een zekere verwarring
ontstond in de beeldvorming en de algemene discussie over wie er over een
referendum gaat. Dat is een politieke vraag. Het is heel goed dat wij daarover
op deze manier met elkaar spreken want daarmee wordt helderheid gegeven over
de procedure.Ik kom graag te spreken over de Verklaring van Berlijn waarover door meerdere
leden gesproken is. De Verklaring van Berlijn zal op 25 maart 2007 in
Berlijn worden vastgesteld ter herdenking van het 50-jarige bestaan van het
Verdrag van Rome. In deze politieke verklaring zal worden stilgestaan bij
de verworvenheden van 50 jaar Europese samenwerking, bij de gedeelde waarden
die daaraan ten grondslag liggen en bij de uitdagingen waarvoor de Europese
landen zich gezamenlijk gesteld zien. Het Duits voorzitterschap heeft aangegeven,
een korte leesbare tekst te willen opstellen van maximaal twee à drie
pagina's. De regeringsleiders hadden op 8 maart een eerste gedachtewisseling
over de inhoud van de verklaring. Ik zie de verklaring als een goede mogelijkheid
om de verworvenheden van vijf decennia samenwerking voor het voetlicht te
brengen. Ook wordt met de verklaring een welkome gelegenheid geboden om nadruk
te leggen op gedeelde waarden die aan de Europese samenwerking ten grondslag
liggen. Die waarden zijn ook leidend bij het optreden van Europa in de wereld.Voorts zou het goed zijn als in de verklaring wordt stilgestaan bij de
unieke vorm van samenwerking die de EU tot voorbeeld van veel andere regio's
heeft gemaakt. Trefwoorden daarbij zijn: de communautaire methode, eenheid
in verscheidenheid – ook de heer Eigeman sneed het vraagstuk van culturele
diversiteit aan – en subsidiariteit. Mogelijk mondt de verklaring uit
in een zinsnede die het belang onderstreept van aanpassingen van de verdragen
teneinde de hedendaagse uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. Er wordt niet
naar het grondwettelijk verdrag verwezen. U zult begrijpen dat het kabinet
het daarmee eens is. Het is naar de mening van het kabinet ook niet de bedoeling
om in de Verklaring van Berlijn al op de details van de verdragswijziging
vooruit te lopen. Overigens zal ook in Nederland een aantal activiteiten rondom
vijftig jaar verdragen worden georganiseerd, waaronder een groot evenement
in de Ridderzaal op 22 maart. De bewindslieden van Buitenlandse Zaken
die het evenement organiseren, gaan daar mogelijk nog op in.Ik heb aangegeven dat er vorige week een goede bespreking heeft plaatsgevonden;
het voorzitterschap zet zich aan deze verklaring. Het zal dan ook een verklaring
van eenheid zijn. Om die reden hebben wij gezegd dat de discussie over het
grondwettelijk verdrag niet hierin thuishoort. Dat is onze inzet geweest en
wij zijn tevreden dat het die kant uitgaat.De heer Kox (SP):Ik heb gevraagd of iets van de gedachte van de staatssecretaris om de
markt wat meer in de grip te krijgen in die Verklaring van Berlijn
wordt opgenomen.Minister Balkenende:Wij zijn samen naar mevrouw Merkel geweest en hebben samen gesprekken
hierover gevoerd. Misschien kan staatssecretaris Timmermans daar straks even
op ingaan. Ik vind het in dit stadium te vroeg om uitlatingen te doen over
de inhoud. Ik heb een aantal elementen van de verklaring genoemd: terugblikken,
verworvenheden, waarden in Europa. De precieze bewoordingen zijn nog niet
aan de orde geweest en ik vind het moeilijk om daar nu al concreet op in te
gaan. De staatssecretaris zal daar straks nog een paar opmerkingen over maken.De heer Hoekzema (VVD):De minister-president spreekt met name over verworvenheden in het verleden
en over wat wij allemaal bereikt hebben. Dat is fantastisch. Ik spoor hem
echter aan om zich ook te richten op een doorkijk naar de toekomst. Ik kan
mij goed voorstellen dat dat niet wordt uitgewerkt maar dat toch een inspirerende
blik op de toekomst wordt geworpen. Daar is die verklaring toch ook heel belangrijk
voor?Minister Balkenende:Het is mooi om opnieuw te zeggen dat er tussen mijn opvatting en die van
de heer Hoekzema geen enkel licht zit. Het punt dat hij naar voren brengt,
heb ik donderdagavond bij het werkdiner aan de orde gesteld. Het moet een
inspirerend verhaal zijn dat bijvoorbeeld op scholen kan worden besproken.
Het moet wat vertellen over de dynamiek in Europa. Dat is het doel; een compacte
verklaring die aanspreekt. Ik weet dat het Duits voorzitterschap op die manier
tegen de verklaring aankijkt.Ik kom op het punt van de Europese raad van 8 en 9 maart. Door meerderen
is gerefereerd aan de discussie over klimaat en energie in de Voorjaarsraad
van afgelopen week. De Europese raad heeft een krachtig signaal afgegeven
door historische afspraken te maken in de strijd tegen klimaatverandering.
Europa heeft met deze top voor leiderschap gekozen om zo de impasse in de
internationale onderhandelingen over een post-Kyotoraamwerk te doorbreken.
De raad heeft een CO2-reductiedoelstelling van 20% in 2020
ten opzichte van 1990 vastgesteld. Verder is een ophoging van het percentage
ten doel gesteld naar 30 in 2020 naarmate ook andere geïndustrialiseerde
landen stappen nemen. Hiermee heeft Europa een ambitieuze aanzet gegeven tot
een mondiale aanpak van het klimaatprobleem.Ook zijn belangrijke afspraken gemaakt over energiebesparing en het aandeel
hernieuwbare energie in onze totale energieconsumptie. Energiebesparing en
duurzame energie hebben een grote potentie en zijn belangrijke instrumenten
in de strijd tegen klimaatverandering. Wij hebben afgesproken 20% energie
te besparen in 2020 ten opzichte van 2005 en het aandeel duurzame energie
te verhogen tot 20% in 2020. Dit is een zeer ambitieus resultaat waar
ik erg tevreden over ben. Ik heb ervoor gepleit om het aandeel duurzame energie
bindend vast te stellen. Na discussie in de raad werd er consensus bereikt
over het aannemen van een bindende doelstelling voor duurzame energie. Daarnaast
zijn wij een bindende doelstelling van 10% biobrandstoffen in 2020
overeengekomen.Europa neemt het voortouw in de strijd tegen klimaatverandering. Het is
zaak om de gemaakte afspraken nu uit te werken. Daarom zal de commissie snel
met voorstellen komen om de algehele EU-doelstellingen, waaronder die voor
CO2-emissiereductie en hernieuwbare energie, te vertalen in nationale
doelstellingen. Internationaal is de G8-top in juni een belangrijke tussenstap.
Bondskanselier Merkel wil op deze top de Verenigde Staten en opkomende economieën
zoals India en China engageren om gezamenlijk tot een 30% CO2-reductiedoelstelling te komen. Een concreet voorbeeld van de uitwerking
is het voorstel waarmee de Europese commissie moet komen om kantoor- en straatverlichting
en verlichting in huis energiebesparender te maken. Dat betekent dat wij ook
in Europa geleidelijk onze gloeilampen zullen vervangen door spaarlampen.
Ik heb in de Europese raad aandacht gevraagd voor de plannen die in Nederland
bestaan voor de bouw van een schone kolencentrale. De CO2die bij
de energieopwekking vrijkomt, wordt opgeslagen in oude gasvelden. Verschillende
bedrijven en regio's hebben al interesse getoond. Nederland ziet dit als een
proefproject waarbij technologie kan worden ontwikkeld en beproefd die ook
elders haar waarde kan bewijzen.Al met al ben ik blij dat wij zo ver zijn gekomen. Toen ik een halfjaar
geleden met Tony Blair het voorstel deed om klimaat tot hoofdonderwerp te
maken van de voorjaarsraad moesten veel collega's nog aan het idee wennen.
Dankzij de inspanning van Al Gore en heel veel anderen is het onderwerp in
zes maanden tijd veel dwingender op de internationale agenda gekomen. Ik wijs
in dit verband graag op de besluiten van deze Europese raad over de vermindering
van regeldruk. Ik noemde dit al in mijn inleiding als een belangrijk punt
bij de Nederlandse inzet om het draagvlak voor de Europese Unie te verstevigen.
Het doet mij deugd dat nu op Europees niveau, op EU-niveau, de in Nederland
ontwikkelde methodiek zal worden doorgevoerd. De staatssecretaris zal hier
nader bij stilstaan.Daarmee ben ik aan het eind gekomen van de elementen die ik graag wilde
behandelen. De minister van Buitenlandse Zaken zal de beantwoording van de
kant van de regering voortzetten.De voorzitter:Dan geef ik nu het woord aan de minister van Buitenlandse Zaken. Ik vind
het overigens een goed moment om de regering, meer in het bijzonder de voorganger
van de huidige minister, te bedanken voor de substantiële financiële
bijdrage aan de Ridderzaalbijeenkomst van vorige week, een initiatief van
deze Kamer om 50 jaar Verdragen van Europa te markeren, die zo succesvol is
geweest. Wij hebben daar al onze dank uitgesproken en dat is schriftelijk
eveneens gebeurd, maar ik vind dit een mooie gelegenheid om deze dank ook
hier uit te spreken.Het woord is aan de minister, die zijn betoog mag beginnen met enkele
vriendelijke woorden over de Europese gezindheid van deze Kamer.Minister Verhagen:Voorzitter. Ik dank u niet alleen voor deze warme woorden van dank –
ik denk dat dit ook een eerste invulling geeft aan de wijze waarop wij het
publieke debat over de Europese samenwerking kunnen voeren – maar ook
voor uw warme woorden van welkom en die van de senatoren. U stelde dat dit
mijn eerste optreden zou zijn als minister van Buitenlandse Zaken in deze Kamer. Dat is absoluut waar. Het is overigens niet zo dat ik
geheel maagdelijk in deze Kamer sta, aangezien ik al een keer de eer heb mogen
hebben om hier een debat te voeren als initiatiefnemer van een wetsvoorstel.Onder anderen senator Kox noemde het opmerkelijk dat de integratie zo
goed geslaagd was dat hier nu twee Limburgers in een Nederlandse regering
het Nederlandse volk vertegenwoordigen. Dat is inderdaad heel mooi. Toch was
er een omissie in zijn verslag van de geschiedenis van Limburg. Zowel de staatssecretaris
als ikzelf zijn afkomstig uit Maastricht en Maastricht verkeerde in de omstandigheid
dat er een Hollands garnizoen was. Dat garnizoen heeft er altijd voor gezorgd –
zelfs toen er bij de afscheiding sprake van was, eventueel met België
mee te gaan – dat Maastricht Nederlands bleef. Vandaar dat ik toch ook
in dat historische overzicht nog enige kanttekeningen te plaatsen heb. Ik
weet niet of dat Hollandse garnizoen ook voor de integratie gezorgd heeft,
maar enige dwang was daar uiteraard wel bij.Over historische overzichten gesproken: senator Van Gennip verwees naar
zijn beginperiode 16 jaar geleden en schetste dat er toen allerlei hoopgevende
ontwikkelingen waren zoals het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en de totstandkoming
van het Verdrag van Maastricht. Hij meende dat wij daarbij vergeleken nu toch
wel in een situatie zitten, waarin wij de euforie voorbij zijn. Ik zat in
die tijd in het Europees Parlement en zagen inderdaad allemaal hoopgevende
ontwikkelingen. Naast de val van de muur, de vrijlating van Mandela en de
totstandkoming van de Osloakkoorden was er echter ook sprake van zwarte maandag
en van het uitbreken van de oorlog in de Balkan. Met andere woorden: ook toen
was niet alles rozengeur en maneschijn. In de tijd na die mooie vergezichten
heeft de Europese samenwerking wel degelijk een discussie ondergaan. Dat is
een van de aanleidingen waarom wij zagen dat verdragen niet toegesneden waren
op de nieuwe uitdagingen waar wij mee geconfronteerd werden.Wij hebben hier lang gesproken over de vraag hoe wij moeten omgaan met
het nee in het referendum over het grondwettelijk verdrag. Juist de omgang
met die nieuwe uitdagingen vereist verdragswijzigingen. De minister-president
sprak er al over. Hij sprak er ook over dat het nee van de Nederlandse bevolking
in het referendum onder andere te maken had met het gevoel dat Europa zich
met te veel zaken bemoeide, te veel zaken die wij best zelf – of zelfs
beter zelf – zouden kunnen regelen. Niet altijd wordt begrepen waarom
Europese regelgeving nodig is. Velen zien Europa als een wetgevingsmachine
die allerlei regels en voorschriften produceert waar wij meer last van hebben
dan gemak.De regering heeft dat signaal opgepakt. Ik acht het belangrijk hier nogmaals
te onderstrepen dat subsidiariteit en proportionaliteit niet alleen gaan over
minder Europa. Het gaat er vooral om, de kwaliteit van Europese regelgeving
te verbeteren en Europese regels beter te laten aansluiten op wat de Nederlandse
en Europese burger daadwerkelijk van belang vindt. Verhoogde aandacht voor
subsidiariteit en proportionaliteit betekent ook dat duidelijker wordt, waarom
Europese regelgeving in veel gevallen goed is of nodig om een antwoord te
vinden op de vragen van vandaag.Wij hebben nationaal maatregelen genomen om in ieder geval ook zelf de
discussie over subsidiariteit en proportionaliteit te voeren en om de eerste
ambtelijke beoordeling van de subsidiariteits- en proportionaliteitsaspecten
van toekomstige Europese regelgeving te vervroegen en te verscherpen. Die
maatregelen zijn aangekondigd in een kabinetsbrief van april 2006 en hebben
inmiddels tot enig resultaat geleid. Als er twijfel bestaat over de vraag
of wij nu eigenlijk wel behoefte hebben aan de voorgestelde regelgeving, dan
zal de ministerraad daarover in een vroeg stadium van gedachte wisselen. Het
oordeel van de ministerraad wordt ook aan het parlement meegedeeld, waardoor
dat debat in openbaarheid kan plaatsvinden.Ik denk dat ook op Europees niveau enige stappen vooruit zijn gezet op
dit terrein. Als gevolg van met name het Nederlandse optreden in de Europese
raad van juni 2006 worden nieuwe voorstellen nu immers ook door de Commissie
rechtstreeks naar de nationale parlementen gestuurd. De reacties van die parlementen
moeten zorgvuldig bij de overwegingen worden betrokken en dat gebeurt dus
nu, eigenlijk vooruitlopend op een discussie die wij daarover gehad hebben.Senator Kox verwees in dit kader naar de Gemengde tijdelijke commissie
subsidiariteitstoets en vroeg de regering om een oordeel over het functioneren
van die commissie. Laat ik vooropstellen dat het allereerst een zaak is van
de Kamers zelf als wij pleiten voor de versterking van de positie van de nationale
parlementen en het uitvoeren van zo'n subsidiariteitstoets door de nationale
parlementen. Als de positie van de parlementen versterkt moet worden, dan
is het allereerst aan de nationale parlementen zelf om te beoordelen op welke
wijze zij daarmee om moeten gaan en of het instrumentarium afdoende werkt
dat de Kamers zelf, een tijdelijke commissie of een vaste commissie gekozen
hebben.In algemene zin is de regering er een groot voorstander van dat de nationale
parlementen in een vroeg stadium betrokken worden bij de Europese regelgeving
en dat hun rol dus ook verzwaard wordt. De regering zal zich nadrukkelijk
inzetten voor een zwaardere rol en voor de verankering daarvan in de toekomstige
verdragswijziging die wij voorstaan. Ik denk dat die gemengde tijdelijke commissie
een heel goed, zij het in Europa helaas nog betrekkelijk uniek voorbeeld is
van vroegtijdige betrokkenheid van het parlement. Juist als meerdere Europese
parlementen in een vroegtijdig stadium al zo'n oordeel uitspreken, geeft dat
ons een duidelijk politiek gewicht in de discussie met de commissie of in
de raad over de vraag of iets wel of niet op Europees niveau zou moeten plaatsvinden.
Het is dus een steun in de rug bij het optreden van de regering in Brussel.De heer Kox (SP):Ik ben het met de minister eens: wij zijn goed bezig. Na het referendum
is overal het signaal opgevat dat wij daar beter naar moeten gaan kijken.
Dat is niet zo zeer een vraag van schuld, maar het ging daarvoor gewoon niet
goed. Ik zit zelf namens deze Kamer in de gemengde commissie. Ook daar zijn
wij goed bezig. Wij werken hard. Vanaf 's morgens vroeg vergaderen wij, maar –
ik heb het al genoemd in mijn betoog – er zijn tussen de 120 en 760
regels uit Brussel gekomen. Wij weten het nog niet eens als gemengde commissie.
Het is nog een groot gat. De regering weet het ook nog niet precies, maar
van die 120 tot 760 hebben wij er bijna geen kunnen bekijken als gemengde
commissie. Wij hebben een lijst gekregen van de Tweede Kamer en een van de
Eerste Kamer. Ik denk dat wij er zes, zeven of acht van hebben
gedaan. Daar hebben wij onze handen al vol aan gehad.De regering zelf doet ook een subsidiariteitstoets. Zij heeft er wat meer
gevonden. Eigenlijk is de regering succesvoller geweest daarin dan de gemengde
commissie. Alles bij elkaar zijn wij wel goed bezig, maar doen wij nog maar
heel weinig. Ik ben het eens met de uitspraak dat het parlement en de regering
daarover moeten nadenken. Als wij het echt willen doen, moeten wij eigenlijk
van elk voorstel kunnen zeggen: dat is op enigerlei wijze gezeefd en dat gaat
goed of dat gaat niet goed. Maar wij doen natuurlijk nu maar een klein beetje.
Wil de regering ook daar gedachten over ontwikkelen?Minister Verhagen:Wij zullen daar uiteraard over nadenken. Het lijkt mij echter ook goed
de onderscheiden verantwoordelijkheden overeind te houden. De nationale parlementen
moeten er in een vroegtijdig stadium bij worden betrokken, maar de zeef moet
niet uitsluitend door de regering plaatsvinden. Gelet op de afspraken in het
regeerakkoord is het onze taak de verdeling van bevoegdheden, de subsidiariteitstoets,
bij onze eigen afwegingen te betrekken, maar wij moeten ook bezien hoe wij,
vanuit onze eigen verantwoordelijkheid, kunnen komen tot een Europa dat doet
wat het moet doen en niet meer dan dat. Wat Europees moet, dat moet Europees,
maar wat nationaal kan, dat moet nationaal.De heer Kox (SP):Het eerste traject loopt inmiddels een klein beetje, maar wij zijn bezig.
De gemengde commissie heeft echter ook het volgende opgemerkt. Stel dat het
parlement iets een beetje te ver vindt gaan. Er wordt dan een brief aan de
Europese Commissie geschreven. Zo'n brief heeft altijd twee componenten. Er
wordt aangegeven dat Europa goed bezig is met de subsidiariteit, maar daarnaast
wordt gewoon gesteld dat wordt doorgegaan met waar wij mee bezig zijn. Daarvoor
mankeert het aan instrumenten, maar dat is dan wel de mening van het parlement
geworden. Hoe denkt de regering wat dat betreft te zorgen voor instrumenten
om daar iets aan te doen?Minister Verhagen:De staatssecretaris gaat er nog nader op in, maar ook daarom staat in
het regeerakkoord dat niet alleen de verdeling van bevoegdheden, maar ook
de versterking van de positie van de nationale parlementen extra aandacht
vraagt, ook met het oog op de komende verdragswijziging, want dan zullen wij
een werkwijze moeten hebben die hanteerbaar is, zodat wij over twee jaar niet
weer te horen krijgen dat de burger niet begrijpt waarom wij die regelgeving
vanuit Europa over ons heen krijgen.De heer Van Gennip geeft aan dat de subsidiariteit uitdrukking is van
het feit dat het bij de Europese eenwording om tweerichtingsverkeer gaat en
niet om automatische processen van versterking van de Europese bestuurslaag.
Een meer alerte en kritische toepassing van het subsidiariteitsbeginsel draagt
ertoe bij dat de regelgeving beter van kwaliteit wordt, maar ook relevanter
voor de Europese burger is en ook beter is uit te leggen. In de komende periode
wordt dit absoluut een taak.Wij houden ons vanzelfsprekend ook aan de verdeling van bevoegdheden,
zoals die in de loop der jaren tot stand is gekomen. Die bevoegdheidsverdeling
is naar het oordeel van de regering niet noodzakelijkerwijs in marmer gebeiteld.
Er kunnen zich ontwikkelingen voordoen, die het wenselijk maken bepaalde onderwerpen
van het nationale naar het Europese niveau te tillen, maar ook omgekeerd van
het Europese naar het nationale niveau.Een aantal senatoren heeft gesproken over de externe veiligheid. De afgelopen
jaren is de politieke rol van de Europese Unie op het wereldtoneel gegroeid.
De Europese Unie gaat op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands
en veiligheidsbeleid van vooral woorden steeds vaker over op daden, misschien
juist vanuit het besef van de afgrijselijke ontwikkelingen destijds in de
Balkan, het besef dat je het niet bij woorden kunt laten. De Europese Unie
heeft onder de internationale actoren een duidelijk toegevoegde waarde, doordat
zij beschikt over een breed palet aan middelen om invulling te geven aan haar
buitenlands en veiligheidsbeleid. Het GBVB maakt daarvan deel uit, maar de
Europese Unie heeft ook in relatief korte tijd een redelijk goed trackrecord
opgebouwd op het gebied van crisisbeheersing, met zowel civiele als ook militaire
middelen. De slagvaardigheid neemt toe. De Unie is steeds beter in staat in
kortere tijd missies op te tuigen. De Unie heeft met veel succes een belangrijke
rol gespeeld bij de monitoring van het vredesproces in Atjeh. De snelle besluitvorming
rond de EU-grensmissie bij Rafah en de militaire inzet in de Democratische
Republiek Congo tijdens de verkiezingen zijn eveneens sprekende voorbeelden.
Wat dat betreft kun je zien dat de Europese Unie toegevoegde waarde heeft
en dat wij ertoe doen. Op dit moment is sprake van acht civiele missies en één
militaire missie, op meer continenten. Binnenkort komt er de politiemissie
in Afghanistan bij. Binnen de Europese Unie bereiden wij ons op dit moment
voor op de tot nu toe grootste civiele missie, namelijk in Kosovo. Het kan
echter altijd beter. Wij blijven werken aan het bereiken van de headlinegoals
die wij onszelf hebben gesteld voor zowel militaire als civiele capaciteiten
in respectievelijk 2010 en 2008. Later dit jaar bespreken wij de stand van
zaken. Wij gaan vooruit, maar er blijven absoluut zwakke plekken. Ik doel
dan met name op het strategisch luchttransport, maar dat probleem is niet
uniek voor de Europese Unie.De civiele operaties vormen de bulk van de GBVB-missies. De heer Solana
zal binnenkort plannen presenteren voor de reorganisatie van het Raadssecretariaat.
Die moet resulteren in een betere voorbereiding en aansturing van civiele
missies. Daarmee kan die professionaliseringsslag tot stand komen. Het belang
daarvan is evident. Tijdens de afgelopen bijeenkomst van de ministers van
Buitenlandse Zaken is gediscussieerd over de mogelijke rol van de Europese
Unie, bijvoorbeeld in het kader van de regionale conferentie rond Irak. Het
is van belang, gelet op de opleiding van de rechterlijke macht en van de politie,
dat de Europese Unie daar een rol bij speelt. Op die manier kan de Europese
Unie een toegevoegde waarde hebben ten opzichte van andere internationale
gremia. De Unie doet dat niet alleen vanuit het besef dat Europa een bepaalde
verantwoordelijkheid heeft voor het bewaren van vrede en veiligheid, maar
ook vanuit het besef dat de ontwikkelingen elders van directe invloed kunnen
zijn op onze eigen veiligheid. In die zin hebben wij daar een rechtstreeks
eigen belang bij. De Nederlandse regering zal dus actief blijven werken aan
een versteviging van de coherentie tussen de inbreng van de Commissie en detweede en derde pijler. Er komt de komende jaren voor het gemeenschappelijk
buitenlands en veiligheidsbeleid meer geld beschikbaar. Dat is hard nodig
om de toegenomen taken te kunnen realiseren. Meer nog dan geld speelt ook
de beschikbare capaciteit van mensen en materieel bij de lidstaten een rol.
Ook Nederland zal daar een bijdrage aan blijven leveren.Met betrekking tot de snelle inzetbaarheid merk ik op dat wij sinds 1 januari
militair beschikken over de EU-battlegroups. Op civiel terrein is een pendant
gecreëerd in de vorm van een Civil Response Team. Dat is een pool van
100 civiele experts dat binnen korte tijd kan worden uitgezonden. Het probleem
blijft echter dat je militairen gemakkelijker en sneller kunt uitzenden dan
rechters of politieagenten.Er is ook gevraagd naar de visie van de regering op de versterking van
een in dubbel opzicht geïntegreerd Europees veiligheidsbeleid. Het is
van groot belang – Nederland heeft daar door middel van het eigen beleid
het voortouw bij – dat er een geïntegreerde aanpak komt. Dat betekent
dat ook reconstructie en ontwikkeling moeten worden meegenomen. Afghanistan
is een heel goed voorbeeld van hoe Nederland dit ziet. Die NAVO-operatie moet
de voorwaarden creëren voor wederopbouw. Ik noem daarbij de drie d's:
defense, diplomacy en development. Ook dat proberen wij in Europees verband.
Het moet niet blijven bij de EVBD-politiemissie die ook is voorzien voor Afghanistan,
maar er moet ook een gerichte inzet zijn van OS-middelen. Wij hebben ons daar
ook in Europees verband sterk voor gemaakt, opdat op deze manier de eerste
en tweede pijler van de Europese Unie, alsmede de NAVO in Afghanistan samen
onder de paraplu van de VN een geïntegreerde aanpak kan worden gerealiseerd.De heer Van Gennip (CDA):Dit klinkt heel goed. Wie dezer dagen in Brussel komt, gelooft zijn ogen
niet als hij ziet hoeveel militaire en, in het grensgebied, civiele activiteiten
worden ondernomen. In de civiele bureaus in Brussel kom je veel Europese militairen
tegen. Is het verhaal echter niet iets te rooskleurig? Bij mijn bezoeken spreek
ik mijn waardering uit, maar ik krijg dan constant twee verwijten te horen,
namelijk dat Europa als totaal absoluut onvoldoende doet om de capabilities
op te bouwen en dat Nederland wel goed bezig is, maar dat ook sprake is van
een aantal outsiders, freewheelers, dat niet meedoet en het klimaat voor de
rest bederft.Minister Verhagen:Ik meen dat de heer Van Gennip terecht de aandacht vraagt voor het versterken
van de capabilities. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat één
lidstaat de leverancier zou zijn daarvan, terwijl de rest achteroverleunt.
Dit is een element dat absoluut ook in de discussies in de raad van ministers
van Buitenlandse Zaken aan de orde is gekomen en zal blijven komen. Wanneer
het gaat om de formatie van de battlegroups, moet iedereen daaraan zijn steentje
bijdragen.Het is overigens wel van belang om bij de beschikbaarheid van materieel
en mensen de geïntegreerde aanpak voor te staan die de Nederlandse regering
voorstaat, omdat wij daarmee een slag verder kunnen komen dan alleen met het
Verdrag van Nice. Dat verdrag, waarmee wij werken, maakt de huidige activiteiten
mogelijk, maar juist als men de schotten tussen de eerste en de tweede pijler
wil slechten, wordt een geconcentreerde inzet van middelen vanzelfsprekender. De heer Van Gennip heeft gevraagd naar de relatie tussen EU en NAVO. De
relatie met de NAVO vanuit de EU moet en kan beter worden dan nu het geval
is. Wij blijven ons daarvoor inzetten. In de praktijk, in het veld, loopt
die samenwerking inmiddels goed, zoals in Kosovo, waar beide organisaties
zij aan zij moeten optreden. In een dergelijk geval worden goede afspraken
gemaakt over de samenwerking, maar op politiek-strategisch niveau blijft er
een blokkade. De NAVO heeft ook in Riga het belang erkend van een geïntegreerde
aanpak in situaties zoals in Afghanistan. Dat betekent een militair-civiele
aanpak, maar ook samenwerking tussen verschillende organisaties. Op dit punt
zullen wij nog wel een stap moeten zetten. De samenwerking proberen wij vlot
te trekken, zonodig via informele formules, maar dit blijft soms moeilijk.Een aansprekend voorbeeld van de wijze waarop de EU juist in moeilijke
internationale kwesties een vooraanstaande rol kan spelen is het moeilijke
dossier van Iran. De EU viel uiteen waar het ging om een gezamenlijke visie
op Irak, maar bij Iran zien wij het tegenovergestelde, nu er absoluut sprake
is van een gemeenschappelijk en eensluidend optreden. Juist dankzij de bemiddelende
rol van de Europese Unie treedt de internationale gemeenschap daarin met één
stem op. Dat vind ik een goed voorbeeld. Ook als het gaat om de discussie
over de follow-up, nu El Baradei heeft geconstateerd dat er sprake is van
het niet meewerken door Iran aan de uitvoering van de VN-resolutie speelt
de EU wel degelijk een rol om te komen tot een eensluidende internationale
stem.Ook in het Midden-Oosten speelt de EU wel degelijk een belangrijke rol,
die groter is dan de som der delen. De heer Eigeman heeft gevraagd of wij
bereid zijn om meer werk te maken van de invloed van de Europese Unie in het
proces van het Midden-Oosten. Uiteraard zal de Nederlandse regering erop toezien
dat de EU zich actief opstelt in het Midden-Oosten. De EU is op dit moment
actief betrokken bij de ontwikkelingen. In de afgelopen jaren is die betrokkenheid
aanzienlijk toegenomen. Daarvan kan ik een aantal voorbeelden noemen, zoals
de deelname van de EU aan het zogenaamde kwartet, te weten de VS, Rusland,
de VN en de EU. Juist voor het vredesproces in het Midden-Oosten is dat gezamenlijke
optreden van groot belang. De uitgangspunten voor de inzet van de EU blijven
wat ons betreft een veilig Israël met erkende grenzen en een levensvatbare
Palestijnse staat die in vrede naast elkaar leven. De EU heeft ook een centrale
rol gespeeld bij het formuleren van de kwartetprincipes, dat wil zeggen het
afzweren van geweld, het erkennen van Israël en het respecteren van eerdere
afspraken, maar ook bij het opzetten van het Temporary International Mechanism
voor de hulp aan de Palestijnse bevolking, juist omdat er bij de verkiezingen
discussie was over de vraag hoe men zou moeten omgaan met de Palestijnse Autoriteit
als regering van de Palestijnse gebieden en omdat wij de Palestijnse bevolking
niet het slachtoffer wilden laten worden van het feit dat de Palestijnse regering
de kwartetvoorwaarden nog niet erkende. Tegen die achtergrond is dit mechanisme
opgezet, teneinde om de regering heen toch de bevolking te kunnen helpen.
Ik hoop overigens wel op een zo spoedig mogelijke totstandkoming van een Palestijnse
regering die de drie kwartetvoorwaarden duidelijk weerspiegelt.Een ander voorbeeld in het Midden-Oosten is de inzet van de EU Border
Assistant Mission bij de grensovergang Rafah tussen Gaza en Egypte en de door
EU-lidstaten geleide UNIFIL-operatie in Libanon.Ook de Hoge Vertegenwoordiger Javier Solana is buitengewoon actief in
deze regio. Deze week bezoekt hij Libanon, Saudi-Arabië en Damascus,
juist om te bezien hoe de EU een bijdrage kan leveren aan de oplossing van
de Libanese crisis. Wij zullen blijven zoeken naar mogelijkheden om die rol
in de regio te vergroten, maar dit dient hoe dan ook wel in nauwe samenwerking
met onze partners in de regio en daarbuiten, zoals de VS, te blijven geschieden.
Ook daarvoor zal ik mij sterk blijven maken.Een ander onderwerp dat uitvoerig aan de orde is geweest in de inbreng
van de senatoren is de uitbreiding van de EU. Dit is een onderwerp dat sterk
de aandacht van de Nederlandse burgers heeft. Ik acht het verheugend om te
constateren dat er goede lessen zijn getrokken uit de ervaringen met de recente
uitbreidingen. De conclusie van de Europese Raad van december jongstleden
was buitengewoon helder, namelijk dat kandidaat-lidstaten niet meer tevoren
een datum te horen zullen krijgen die automatisch zal leiden tot toetreding,
maar pas wanneer de onderhandelingen zo goed als volledig zijn afgerond. Dit
hebben wij nog eens onderstreept in het regeerakkoord. De praktijk van het
besluit dat men pas over een datum van toetreding zal spreken als de onderhandelingen
nagenoeg volledig zijn afgerond zien wij nu ten aanzien van Kroatië.
Hoewel de toetredingsonderhandelingen met Kroatië op dit moment tamelijk
voorspoedig verlopen, zal de Europese Unie Kroatië nog geen toetredingsdatum
geven.De heer Kox (SP):Betekenen de nieuwe afspraken ook dat wij zijn afgestapt van dubbele besluiten
en dat de toetreding van elk land voortaan in deze Kamer afzonderlijk aan
de orde zal komen?Minister Verhagen:Ja. In de komende periode zult u merken dat de onderhandelingen met Kroatië
en Turkije uiteen zullen gaan lopen en dat wij niet meer met de situatie te
maken zullen hebben waarin men de ene kandidaat wel wil accepteren en de andere
niet, maar dat men daartoe door de genoemde datum gedwongen zou zijn. De toetreding
wordt individueel gekoppeld aan de stand van zaken in het land in kwestie.
Dat staat heel helder in de conclusies van de Europese Raad van december jongstleden.De heer Kox (SP):Wij hebben hierover meerdere malen gediscussieerd met minister Bot, die
zei dat hij dit wel zou willen maar niet kon. Ik begrijp dat de huidige minister
hier dus niet een voorstel zal inbrengen waarin wordt besloten over de toetreding
van meer dan één land.Minister Verhagen:Tenzij beide landen op dat moment een toetredingsdatum hebben gekregen.De heer Kox (SP):De laatste keer ging het om Roemenië en Bulgarije. Minister Bot zei
daarvan dat hij zijn best had gedaan maar dat het in de stemverhouding ging
om 24 tegen één. Deze Kamer heeft daarvan gezegd dit niet meer
te willen, maar de toetreding van elk land zelf te willen kunnen beoordelen.
Betekent dit dat u voortaan met een voorstel tot toetreding van één
land tegelijk zult komen?Minister Verhagen:Dat zal in ieder geval de inzet zijn. Het probleem bij Bulgarije en Roemenië
was dat er vooraf werd gezegd dat zij in 2007 lid zouden worden, met eventueel
de mogelijkheid van een jaar vertraging.De heer Kox (SP):Hier in de Kamer was het probleem dat het gekoppeld was. Wij wilden dat
niet en dat hebben wij Kamerbreed gezegd. De vraag aan deze minister is of
wij daarmee kunnen doorgaan.Minister Verhagen:Deze minister zal zich inzetten voor aparte toetredingsverdragen. Doordat
de toetreding niet meer aan een datum gekoppeld is, maar aan de vraag of men
aan de criteria voldoet, is het probleem minder groot. Het probleem ontstaat
als er een koppeling plaatsvindt, waardoor een toekomstige lidstaat die aan
de criteria voldoet aan een land wordt gekoppeld dat niet voldoet aan de criteria
en er wordt gezegd: take it or leave it. Die discussies hebben wij uitvoerig
gehad bij de uitbreiding met de tien. Ook toen was differentiatie onmogelijk.De heer Kox (SP):Ik doe toch een allerlaatste poging. Deze Kamer zei de laatste keer tegen
minister Bot dat wij dat niet meer wilden. De minister had er eigenlijk alle
begrip voor, maar zei dat hij het nog niet had kunnen voorkomen. U zegt dat
het uw inzet wordt. Ik zou het plezieriger vinden als u zei: dat gaan wij
voortaan zo doen, dat hebben wij zo afgesproken. Als u dat niet zegt, hebt
u het dus niet afgesproken en dreigt het opnieuw.Minister Verhagen:Afgesproken is dat voor ieder land afzonderlijk wordt beoordeeld of er
sprake kan zijn van het krijgen van een datum van toetreding. Dat vindt pas
plaats wanneer de toetredingsonderhandelingen in principe zijn afgerond en
de criteria zijn vervuld. Ik ben van mening dat het niet zal voorkomen in
de praktijk, maar mijn inzet zal zelfs dan gericht zijn op het sluiten van
aparte verdragen, juist om de parlementen de gelegenheid te geven om ieder
land individueel te beoordelen.De heer Hoekzema (VVD):Ik ben tevreden over de duidelijke woorden van de minister. Wij hebben
die koppeling inderdaad heel duidelijk besproken. Hij zegt dat de toetredingsdatum
pas wordt vastgesteld, als het zo goed als klaar is. Dat laatste vind ik toch
gevaarlijk, omdat het op een aantal manieren kan worden geïnterpreteerd.
Wij kennen de situatie van Bulgarije en Roemenië, die drie jaar als het
ware onder curatele worden gehouden om te bekijken of zij aan de criteria
kunnen voldoen. Waarom zeggen wij nu niet heel precies: als u volledig heeft
voldaan aan de criteria, dan treedt u toe? Dat geeft een duidelijkere druk.Minister Verhagen:Dat zeggen wij ook. Ik kan op dit punt niet helderder zijn. Zelfs als
men aan de criteria voldoet, wordt men niet automatisch lid, maar zul je een
datum moeten vaststellen waarop de toetreding kan plaatsvinden. Ook de nationale
parlementen moeten de gelegenheid krijgen om zo'n toetredingsverdrag te ratificeren.
Laat een ding helder zijn; dat is ook zeer duidelijk verwoord in het regeerakkoord.
Zoals ook is onderstreept door de conclusies van de Raad afgelopen
december, kunnen nieuwe toetredingen wat ons betreft pas plaatsvinden als
de betrokken kandidaat-lidstaten volledig aan alle criteria voldoen en als
de Unie er klaar voor is om een nieuwe lidstaat toe te laten. Dat is de kern
van de afspraken die afgelopen december zijn gemaakt: van te voren geen datum
meer. Dat is een belangrijke les uit de evaluatie van eerdere uitbreidingen.
Wij hebben dat expliciet vastgelegd in het regeerakkoord.Dit geldt wat ons betreft ook voor Turkije. Een aantal sprekers heeft
stilgestaan bij het recente staatsbezoek aan Turkije, dat erop gericht was
om de goede bilaterale betrekkingen tussen Nederland en Turkije te onderstrepen.
Ik ben er vrij duidelijk over geweest en de regering is ook vrij duidelijk
over de toekomst. Wat de relatie tussen de Europese Unie en Turkije betreft,
hoop ik dat Turkije snel aan zijn huidige verplichtingen in het kader van
het Ankaraprotocol zal voldoen. Zolang dat niet het geval is, zal geen enkel
hoofdstuk gesloten worden en zullen die acht essentiële hoofdstukken
niet geopend worden. Turkije weet wat het moet doen. De regering zal zich
wel blijven inzetten voor voortgaande politieke en economische hervormingen
en voor normalisering van de betrekkingen met de buurlanden van Turkije.Naar aanleiding van de opmerkingen van met name de ChristenUnie merk ik
nog op dat de toetredingsonderhandelingen geen onomkeerbaar proces zijn. Wat
Turkije betreft, heeft de Europese Raad zelfs expliciet vastgelegd dat het
een langdurig en complex proces zal zijn waarvan de uitkomst niet van te voren
vaststaat. Op dat proces moeten wij ons nu richten. De heer De Vries heeft
aangegeven hoe belangrijk dat proces is als steun voor de noodzakelijke politieke
en economische hervormingen in Turkije. De EU heeft ook om die reden een heel
heldere keuze gemaakt. Wij onderhandelen over het lidmaatschap en over niets
anders; daar komt ook dit kabinet niet op terug. Alleen op die manier kunnen
wij invloed uitoefenen op de wijze waarop Turkije omgaat met bijvoorbeeld
zijn minderheden en zijn buren. Ook hier geldt "criteria zijn criteria"
en er is geen sprake van een automatisme. Het is een open eind.In zijn algemeenheid is Nederland tevreden over de uitbreidingsstrategie
die de Europese Raad december 2006 heeft vastgesteld. Landen worden op eigen
merites beoordeeld en bepalen daarmee zelf het tempo van toenadering. Wij
zullen strikt toezien op de vervulling van die criteria. Een eventuele aanvraag
voor het lidmaatschap, de kandidaatstelling, kan wat ons betreft pas plaatsvinden,
indien de stabilisatie- en associatieovereenkomst geruime tijd naar tevredenheid
is geïmplementeerd.Een aantal sprekers heeft gewezen op de ontwikkelingen in de Balkan. In
Albanië vindt op dit moment de schriftelijke procedure met het parlement
plaats over de stabilisatie- en associatieovereenkomst. Albanië zal eerst
die stabilisatie- en associatieovereenkomst goed moeten implementeren alvorens überhaupt
een aanvraag voor lidmaatschap in overweging kan worden genomen.Ook in Bosnië vindt op dit moment discussie plaats in het kader van
de stabilisatieovereenkomst. De onderhandelingen over de stabilisatieovereenkomst
zijn gekoppeld aan medewerking met het ICTY, het Joegoslaviëtribunaal.
De ondertekening van de stabilisatieovereenkomst met Bosnië kan wat Nederland
betreft alleen plaatsvinden, indien de politiehervormingen hebben plaatsgevonden
en indien er volledige medewerking met het Joegoslaviëtribunaal is. Dat
is een harde eis voor het afsluiten van de onderhandelingen met Bosnië
en het herstarten van de opgeschorte onderhandelingen met Servië. Afzwakking
van de noodzaak om mee te werken met het Joegoslaviëtribunaal zou op
dit moment een slecht signaal zijn en een onwenselijk precedent scheppen.De heer Ten Hoeve (OSF):Betekent dit niet dat de situatie van de Kroatische en de Bosnische Bosniërs
mede afhankelijk wordt gemaakt van de bereidheid van de Servische Bosniërs?Minister Verhagen:Wij gaan uit van de territoriale integriteit van de staat Bosnië.
De Republika Srpska vormt een onderdeel daarvan. Nederland heeft de uitgangspunten
onderschreven van het Daytonakkoord, dat de territoriale integriteit van de
staat Bosnië-Herzegovina respecteert. Nederland staat daar niet alleen
in. Wij volgen daarmee de internationale consensus en dat doen wij niet voor
niets. Een verdere opsplitsing van de westelijke Balkan kan niet worden aanvaard.
Dat zou tot een zeer gevaarlijke situatie kunnen leiden. Een verdere opdeling
van Bosnië zou aanleiding kunnen zijn tot nieuwe conflicten. Wij kunnen
verwijzen naar de situatie in Kosovo; een situatie sui generis die is voortgekomen
uit een ernstige militaire crisis in 1999, die ook aanleiding was voor de
VN Veiligheidsraad om in te grijpen en een duurzame oplossing te vinden. Als
je nu voor iedere regio waar zich bepaalde minderheden bevinden, al dan niet
in enclaves – ook in Bosnië-Herzegovina buiten de Republika Srpska
bevinden zich nog minderheden – die doos van Pandora opent, dan ontstaat
naar mijn mening een buitengewoon explosieve situatie. Ik voel daar dan ook
buitengewoon weinig voor. Als je uitgaat van die territoriale integriteit,
is Bosnië-Herzegovina in zijn totaliteit mee verantwoordelijk voor de
medewerking die moet worden gegeven aan het Joegoslaviëtribunaal.De heer Ten Hoeve (OSF):Dit is natuurlijk een buitengewoon complexe situatie, waarvan ik begrijp
dat het erg moeilijk is om daarin een andere houding aan te nemen dan toe
nu toe is ingenomen. Daar zitten grote risico's aan, maar de consequentie
is wel dat de zuidwestelijke helft van Bosnië-Herzegovina lijdt onder
de weigering van de noordoostelijke helft om mee te werken. Dat heeft grote
consequenties voor de ontwikkeling van het land.Minister Verhagen:Dat heeft consequenties. Tegelijkertijd is het wel de consequentie van
de keuzes die zijn gemaakt in het Daytonakkoord. Wij hebben genoeg ellende
gehad in de Balkan. Ik wil ertegen waken om daar opnieuw de lont in het kruitvat
te steken. Juist een land als Nederland zou niet geneigd moeten zijn tot het
doen van concessies op dit gebied. Dat geldt zowel voor Bosnië, als voor
Servië. Ik geef overigens toe dat wij met betrekking tot Servië
en de relatie tot het Kosovodossier onder druk staan. Wij steunen Ahtisaari,
en wij vinden dat hier eensluidend moet worden opgetreden, ook in relatie
tot een nieuwe resolutie bij de Veiligheidsraad. Maar wij moeten geen concessies
doen die verder gaan dan wat wij eerder hebben gevraagd. Overigens heeft een
ontmoeting plaatsgevonden tussen Commissaris Rehn en Solana aan de ene kant
en Tadic aan de andere kant. Ook voor de laatste is het buitengewoon helder
dat op het punt van de benoeming van een nieuwe minister van
binnenlandse zaken, een openbare aanklager, de werkwijze van de inlichtingendiensten,
de noodzaak om mee te werken aan het Joegoslaviëtribunaal, Servië
zich positief moet opstellen.Een aantal leden heeft gesproken over het nabuurschap, en over de vraag,
wat wordt bedoeld met het partnerschap. Daarbij is verwezen naar opmerkingen
die staatssecretaris Timmermans zou hebben gemaakt. Wat de Nederlandse regering
met het partnerschap op het oog heeft, is een hechtere vorm van samenwerking
dan het nabuurschap, dus het nabuurschap-plus, voor landen die nog geen lid
kunnen worden, of landen die geen lid worden of dat niet willen. Staatssecretaris
Timmermans noemde daarbij Wit-Rusland en Oekraïne, en aan die landen
kan inderdaad worden gedacht. Het geeft een nadere invulling aan samenwerking
die verder gaat dan het nabuurschap. Je zegt: wij vinden het wel van belang
dat daarmee hechtere vormen van samenwerking komen, zonder dat direct sprake
zou zijn van een lidmaatschap. Het kan dus ook op weg naar het lidmaatschap,
maar het is niet uit de hoge hoed gekomen, om daarmee een eventueel lidmaatschap
van Turkije onmogelijk te maken.De heer Hoekzema (VVD):Is dit een soort wachtkamerschap?Minister Verhagen:Dat kan het zijn, maar het hoeft niet. Ik kan mij voorstellen dat met
een land als Zwitserland, dat zelfstandig besluit geen lid te worden van de
EU, wel andere vormen van samenwerking worden gecreëerd. Ik zou het niet
willen omschrijven als een tweederangs of een derderangs lidmaatschap. Maar
voor sommige landen, waarvan de Unie vindt dat zij geen lid kunnen worden,
of die zelf geen lid willen worden onder de gestelde voorwaarden, zou het
een vorm van samenwerking kunnen zijn die verder gaat dan het nabuurschap
en het zijn van goede vriendjes.De heer Hoekzema (VVD):Betekent dit dat de EU per lid dat in de wachtkamer zit een apart bilateraal
verdrag sluit, waarin wordt vastgelegd wat de samenwerking precies inhoudt?Minister Verhagen:Dat gebeurt nu al. Overigens is het geen nieuw fenomeen. Eerder heeft
ook het Europees Parlement over deze vorm van samenwerking een lans gebroken.De heer Ten Hoeve (OSF):Wil de regering daarmee verschillende mogelijkheden bieden voor de Oost-Europese
landen aan de ene kant en de mediterrane landen aan de andere kant?Minister Verhagen:Ik weet niet of dat gekoppeld is aan die landen. Ik denk dat dat afhankelijk
is van de situatie. Als je het hebt over het "overkomen" van onze
eigen geschiedenis, zou het goed zijn als sprake is van het opnemen van de
Balkan in de EU. Je hebt te maken met ons uitgangspunt dat criteria criteria
zijn. Dat betekent dat sommige landen dat niet willen of niet kunnen, terwijl
er wel behoefte kan zijn aan betere samenwerking dan nu het geval is.De heer Schuyer (D66):Het is volstrekt duidelijk dat Noorwegen, Zwitserland en IJsland niet
willen, en daarmee kun je dus dit soort overeenkomsten sluiten. Ten aanzien
van andere landen vindt de minister dat zij geen lid kunnen worden. Wie beslist
dat? Als zij geen lid kunnen worden, en zij zouden het wel willen, dan ontstaat
toch niet iets anders dan tweederangs en derderangs landen?Minister Verhagen:Ik ben dat niet met u eens. Als men geen lid kan worden, omdat men niet
aan de criteria wil voldoen, of niet voldoet, is het over. Het kan niet van
tweeën één zijn. Het kan niet zo zijn dat wij enerzijds
zeggen: wij willen geen uitbreiding als landen niet voldoen aan de criteria,
en anderzijds zeggen: als zij zo graag willen, moeten zij maar lid worden.
Juist in zo'n situatie zou sprake kunnen zijn van een partnerschap. Dan hebben
wij het niet over een tweederangslid, maar over een hechtere vorm van samenwerking
dan het nabuurschap nu inhoudt.De heer Schuyer (D66):Als wij vinden dat zij geen lid kunnen worden op basis van de criteria,
is het helder. Maar als men aan de criteria voldoet, kan men lid worden, of
de EU zegt dat dat land er niet bij hoort. Het laatste hoorde ik u eigenlijk
zeggen.Minister Verhagen:Of als een meerderheid van de lidstaten zegt dat een bepaald land er niet
bij hoort, zeker als u een individuele beoordeling wilt van een mogelijke
toetreding.De ChristenUnie vroeg of de regering ook in het nabuurschapsbeleid aan
de situatie van minderheidsgroepen in de betrokken landen, waaronder christelijke,
nadrukkelijk aandacht wil geven. Bescherming van mensenrechten en fundamentele
vrijheden loopt als een rode draad door de verschillende actieplannen met
de nabuurschapslanden. Bescherming van personen, behorend tot nationale minderheden,
wordt expliciet ook als doelstelling genoemd, in samenwerking met de oostelijke
en de zuidelijke partnerlanden. Bovendien geldt voor de oostelijke landen
dat zij de mensenrechtenstandaarden van de Raad van Europa dienen te bevorderen,
waaronder het non-discriminatiebeginsel voor religieuze en etnische minderheden.Er is door alle fracties aandacht gevraagd voor de positie van de AIV.
Het moge duidelijk zijn dat de AIV hoogwaardige adviezen verschaft, die ook
door de regering zeer op prijs worden gesteld. Ik kan echter niet vooruitlopen
op de toekomstige positie van de AIV. Dat zal nader moeten worden bezien,
ook in het licht van de taakstellingen die aan de rijksoverheid zullen worden
opgelegd. Als ik bij voorbaat al bepaalde instellingen of bepaalde onderdelen
van bijvoorbeeld Buitenlandse Zaken in zijn totaliteit buiten haken plaats,
wordt de discussie erg beperkt. Ik heb echter goed nota genomen van uw opmerkingen
op dit punt.De heer Eigeman (PvdA):Ik snap in politieke zin dit antwoord wel, maar u legt wel heel gemakkelijk
een koppeling met de algemene bezuinigingen. Ik heb ik mijn betoog echter
aangegeven dat het ook een kwestie van verkeerd bezuinigen kan zijn. Het kan
u op langere termijn meer kosten dan u nu veronderstelt. Daarom heb ik nadrukkelijk
gevraagd of u toe wilt zeggen dat u geen onomkeerbare besluiten neemt op dat
punt.Minister Verhagen:Ik wil die toezegging nu niet doen, omdat er op dit moment
nog discussie plaatsvindt over de taakstelling als zodanig. Dit zal ook een
vertaling krijgen bij de discussie over de begroting en de startbrief. Verder
moet juist op basis van die verdeling van de taakstelling bezien worden op
welke wijze het geld het beste besteed kan worden in het totaal van Buitenlandse
Zaken. Ik kan niet nu al bij voorbaat zeggen dat ik bepaalde categorieën
ga vrijstellen of dat ik daarover het oordeel overlaat aan de Kamer. Natuurlijk
bepaalt uiteindelijk de Kamer of zij tevreden is met de invulling van de begroting.
Als ik nu echter al bij voorbaat ga zeggen dat ik bijvoorbeeld de AIV uitzonder
van de taakstelling, dan bind ik mij ten aanzien van andere elementen en dat
wil ik niet doen, voordat ik het totale overzicht heb. De begroting zal echter
ook door de Eerste Kamer goedgekeurd moeten worden. Dat betreft dan ook de
verdeling en de besteding van de gelden.Er is nog geen besluit genomen over de toekomst van de Benelux-samenwerking.
Wij zullen daar binnenkort in de ministerraad over spreken. Het Nederlandse
streven is er echter op gericht de Benelux zo effectief mogelijk te maken.
Ik zal hierover in de loop van dit jaar met België en Luxemburg spreken.
Het is mijn intentie om die samenwerking te blijven nastreven, ook voor de
toekomst. Ik hecht aan voortzetting van die Benelux-samenwerking, maar de
wijze waarop en of er een follow-up wordt gegeven aan het Benelux-verdrag
zal nog nader in de ministerraad besproken worden.Ik wil nog stilstaan bij de relatie tussen de Europese Unie en de Raad
van Europa. De Raad van Europa neemt een essentiële plaats in in de Europese
rechtsorde als hoeder van mensenrechten, democratie en rechtstaat. Ik heb
dat ook in de opmerkingen van de woordvoerder terug kunnen horen. Wij zien
er in dat kader als Nederland juist op toe dat er een nauwe samenwerking is
tussen de Raad van Europa en de EU, waarbij wordt gestreefd naar complementariteit
en synergie.Het CDA en de ChristenUnie spraken over de wenselijkheid dat de Europese
Unie toetreedt tot het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. De regering
is ook een voorstander van toetreding tot het EVRM. Wij zullen ons daar ook
voor blijven inzetten in de discussie over het toekomstig verdrag. Het is
overigens een taaie materie. Ik herinner mij dat mijn laatste rapport in het
Europees Parlement – dat was in 1993 of 1994 – ging over de toetreding
van de EU tot het EVRM. Wij zijn nu al weer een aantal jaren verder, maar
dat zal wel de inzet zijn en blijven van de Nederlandse regering.De heer Kox (SP):Waarom wordt dat weer ingebracht in het toekomstige verdrag? Dat was namelijk
een probleem. Het voorstel lag klaar en Europa zou daar voor stemmen, maar
toen werd het in de constitutie ingebracht en is het gesneuveld. Waarom regelen
wij dit niet op een "light" manier? Wij zijn het erover eens en
het zou een goede stap vooruit zijn. Is dat niet een optie? Juncker stelt
ook voor dat het snel zal gebeuren. Als het in het verdrag moet worden opgenomen,
gebeurt het niet zo snel.Minister Verhagen:Het is echter nodig dat de Unie rechtspersoonlijkheid krijgt. De EG heeft
wel een rechtspersoonlijkheid, maar de EU niet. Dus als de Unie toe wil treden
tot het EVRM, moet zij een rechtspersoonlijkheid hebben en daarvoor is een
verdragswijziging nodig. Dat is een van de dilemma's. Als de Kamer zegt "neem
dan toch maar die grondwet over" dan is het geregeld, maar ik denk niet
dat dat haar wens is. Het is echter wel een element dat wij mee moeten nemen
in de noodzakelijke verdragswijziging.De heer Kox (SP):Het is een leuke constructie, maar het is niet waar. Wij hadden al afgesproken
dat wij het zouden doen. Daar hadden wij geen grondwet voor nodig. Het zou
al gebeuren en daarna is het in de grondwet ingebracht. Die rechtspersoonlijkheid
hoeft niet in de grondwet te worden geregeld.Minister Verhagen:Maar er moet wel een verdragswijziging komen om dat te regelen. Ik ben
het met u eens dat het niet in de grondwet hoeft, maar het is wel een van
de elementen die in die noodzakelijke verdragswijziging opgenomen moet worden.
Ook hieruit blijkt dat het Verdrag van Nice niet volstaat, gezien de eisen
die wij zelf stellen aan de Europese samenwerking.Het CDA vroeg wat Nederland denkt te doen aan de toenemende werklast van
het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Wij onderschrijven als regering
de stelling dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens met zijn individuele
klachtrecht een uniek hof is. Aan de werklast van dat hof is een studie van
de groep van wijzen gewijd. Dat wordt op dit moment bestudeerd. Nederland
neemt ook aan die discussie deel. Sommige van de voorstellen van de groep
van wijzen kunnen wij tamelijk moeiteloos onderschrijven, maar andere vragen
een nadere bestudering. Tegelijkertijd moet worden opgemerkt dat het rapport
wordt gehandicapt door het simpele feit dat protocol 14 van het EVRM nog niet
kan worden ingevoerd. Ik hoop dan ook dat dat snel alsnog in werking kan treden
als ook Rusland tot ratificatie is overgegaan. Wij hebben ons als Nederland
overigens meerdere malen bereid getoond extra geld te reserveren voor het
hof. Hiervoor was echter geen draagvlak in het comité van ministers.
In de tussentijd zal worden onderzocht hoe het werk van het hof op een andere
wijze kan worden ondersteund, bijvoorbeeld door activiteiten te financieren
die handhaving van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens op nationaal
niveau bevorderen. Ik hecht er overigens aan te zeggen dat de legitimiteit
ook samenhangt met de kwaliteit van de uitspraak.De heer Van Gennip (CDA):De laatste uitspraak van de minister roept nadere vragen op, alsof er
twijfel is aan die kwaliteit. Kunnen wij nog druk uitoefenen op Rusland om
wat meer tempo te zetten achter de ratificatie? Ik ben er over het algemeen
niet zo voor dat Nederland een laatste waarschuwing geeft, maar misschien
kan dat gezamenlijk worden gedaan. Of heeft de regering de indruk dat die
ratificatie spoedig zal geschieden?Minister Verhagen:Misschien dat de voorzitter van de Raad van Europa nadere gedachte heeft
over de wijze waarop in het kader van de Raad van Europa druk op Rusland uitgeoefend
zou kunnen worden. Ik zal kijken hoe wij als regering daar in onze bilaterale
contacten, dan wel in EU-contacten invulling aan kunnen geven.De ChristenUnie achtte het wenselijk dat de Europese Unie zich afzijdig
houdt van terreinen waarop de Raad van Europa goed werk doet. Dit om onnodig
dubbel werk te voorkomen. Laat ik vooropstellen dat de Raad van Europa inderdaad
goed werk doet en dat de Raad een essentiële plaats inneemt
in de internationale rechtsorde als hoeder van die Europabrede afspraak op
het gebied van mensenrechten. Dat neemt niet weg dat de Europese Unie, gezien
de ingrijpende consequenties voor de individuele burger, ook aandacht moet
schenken aan de grondrechten. Dat komt de legitimiteit van zowel het interne
als het externe optreden van de Unie ten goede. Uiteraard streven wij daarbij
wel naar een goede samenwerking tussen de Raad van Europa en de Europese Unie,
waarbij ook de Unie zich rekenschap moet geven van die brede expertise van
de Raad van Europa.De SP heeft in dit kader nog gevraagd hoe de regering staat tegenover
de vijftien voorstellen van premier Juncker van Luxemburg.Allereerst verwijs ik naar de brief van het kabinet die op 12 februari
jongstleden naar de Kamer is gegaan en waar het nieuwe kabinet nog steeds
achter staat. Daarin betoont het kabinet zich een voorstander van nauwere
samenwerking tussen de Raad van Europa en de Unie op basis van complementariteit,
synergie en partnerschap. Wij denken dat het Junckerrapport een zeer welkome
bijdrage is aan de gedachtevorming hierover. Wij zullen er in Straatsburg
en Brussel op aandringen om dit rapport absoluut serieus te nemen en een grondige
analyse ervan te laten plaatsvinden. Op korte termijn streven wij naar zo
spoedig mogelijke afronding van de onderhandelingen over het memorandum of
understanding tussen de Raad van Europa en de Europese Unie, om te onderstrepen
dat de betrekkingen tussen beide organisaties in goede harmonie moeten zijn.De heer Kox (SP):Ik ken de brief van het kabinet. In de Assemblee in Straatsburg wordt
voortdurend geconstateerd dat het probleem is dat er geen vaart in zit, terwijl
Juncker zo goed begon en er brede overeenstemming over was. De vaart is eruit
en dat memorandum of understanding blijft maar liggen, liggen, liggen. Hebt
u een idee hoe dat versneld kan worden?Minister Verhagen:Wij streven naar zo spoedig mogelijke afronding van die onderhandelingen.
Onze inzet is om daarop te blijven aandringen bij de collegae van de Europese
Unie.Nederland gaat zeer zorgvuldig om met het oprichten van nieuwe agentschappen.
Wij nemen de aanbevelingen van de Raad van State zeer ter harte, over subsidiariteit,
proportionaliteit, controle van de nieuwe agentschappen en de relatie met
internationale tegenhangers. Die toets is allereerst van belang bij het oprichten
van een agentschap. Wij zullen dat zeer scherp aan die beginselen toetsen.Dat geldt in het algemeen, maar over het grondrechtenagentschap heeft
een discussie plaatsgevonden met deze Kamer. Ik heb heel duidelijk hetzelfde
uitgangspunt als mijn voorganger; dat wij erop zullen toezien dat het geografisch
mandaat van het agentschap niet zal worden uitgebreid met landen waarmee een
stabilisatie- en associatieovereenkomst is, of derde landen. Wij zullen er
ook op toezien dat Nederland geen gebruik zal maken van het agentschap bij
aangelegenheden die de derde pijler betreffen. Daarmee is invulling gegeven
aan de discussies die hierover al eerder zijn gevoerd in deze Kamer. Dat zal
het nieuwe kabinet blijven doen.Daarmee ben ik aan het eind gekomen van de beantwoording van de vragen.
Om met de laatste woorden van senator Van Gennip te spreken, ik hoop dat wij
tot meer in staat zullen zijn dan alleen het voorkomen van de hel, hoewel
dat wel een mooi vooruitzicht is voor mij als katholiek.De heer Hoekzema (VVD):Ik heb nog een vraag gesteld over het aantal agentschappen, want langzamerhand
loopt dat wel heel erg de spuigaten uit. Het zijn er inmiddels al dertig,
die verdeeld zijn over zestien landen. Om het een beetje pittig te zeggen,
er zijn nog heel veel landen, dus hoeveel komen er nog bij?Minister Verhagen:Laat ik vooropstellen dat ik de aanbevelingen van de Raad van State onderschrijf.
Wij zullen onze eigen opstelling en inzet daaraan toetsen. Daarmee proberen
wij dat in te perken. De Kamer krijgt in ieder geval in een vroeg stadium
te horen wanneer er wordt gedacht over een voorstel tot oprichting van een
nieuw agentschap. De Commissie zal deze voorstellen eerder naar de Kamer sturen.
Door deze Commissiemededelingen wordt de mogelijkheid gecreëerd van een
subsidiariteits- en proportionaliteitstoets bij de eventuele oprichting van
nieuwe agentschappen.De heer Hoekzema (VVD):Ik heb heel nadrukkelijk gezegd dat wij het zouden moeten beperken tot
puur technische uitvoering, grensoverschrijdendheid, schaalvoordelen en/of
specifieke deskundigheid. Ik heb ook een analogie gemaakt met de zbo's, die
wij heel behoorlijk in de hand kunnen houden. Mijn vraag is of de regering
dat heel stevig op Europees niveau wil neerleggen.Minister Verhagen:Wij zullen dat stevig op Europees niveau neerleggen, zoals wij eerder
rekening hebben gehouden met de opmerkingen uit deze Kamer. Dat heeft ertoe
geleid dat wij een aparte verklaring hebben afgelegd dat het grondrechtenagentschap
geen betrekking mag hebben op de derde pijler en niet geografisch mag worden
uitgebreid. Daarmee hebben wij rekening gehouden met zowel de geografische
als de inhoudelijke wensen die in deze Kamer naar voren zijn gebracht.Staatssecretaris Timmermans:Mevrouw de voorzitter. Ik dank de senaat voor alle vriendelijke woorden
aan mijn adres. Ik zal proberen niet teleur te stellen en de aansporingen
zeer ter harte nemen. De voorzitter heeft mij zojuist gevraagd om heel beknopt
te reageren, gelet op de tijd. Ik zal dat zeker doen, maar tegelijkertijd
voel ik het als een plicht om antwoord te geven op de vragen die door de senatoren
aan de regering zijn gesteld.De voorzitter:Het een sluit het ander niet uit, mijnheer de staatssecretaris.Staatssecretaris Timmermans:Ik zal mijn best doen om u ook niet teleur te stellen.Mevrouw de voorzitter. Senator Kox verwees naar mijn culturele identiteit,
waarin hij een dubbele veronderstelde. Hij zou eens moeten weten. Het is nog
veel ingewikkelder, omdat ik in mijn jeugd in allerlei landen ben
opgegroeid, dus ik sleep van alles met mij mee. Als ik om mij heenkijk, zie
ik op z'n minst vijf mensen uit Limburg, die alle vijf al hun hele leven weten
hoe je perfect met twee culturele identiteiten kunt functioneren; hoe je je
heel erg thuis kunt voelen in je eigen culturele identiteit en tegelijkertijd
ook heel goed met die Nederlandse culturele identiteit uit de voeten kan.Hij zei dat ik dat eens tegen de heer Wilders moest zeggen. Ik zal hem
iets verklappen. De heer Wilders en ik kennen elkaar al heel lang en spreken
ook heel vaak met elkaar. Wij hebben nog nooit in het Nederlands met elkaar
gesproken. Wij hebben wel eens met elkaar in het Limburgs gesproken waar collega's
bij waren, die dan fronsten, zo van: waar hebben zij het toch over? Maar die
collega's hebben ons nooit verweten dat wij daardoor niet loyaal zouden zijn
aan Nederland of de Nederlandse zaak. Het kan ook heel anders, zoals men ziet.De heer Kox verwees ook naar de geschiedenis van Limburg. Hij en ik hebben
nog iets gemeenschappelijk, namelijk dat wij beiden het product zijn van een
dubbele emancipatie: van het katholieke volksdeel en van de arbeiders. Ik
kan mij herinneren dat hij mij eens vertelde dat hij vroeger met zusjes en
broers een ei moest delen. Ja, zo moeilijk hadden wij het vroeger. Die emancipatie
zou niet mogelijk zijn geweest zonder Europese samenwerking. Natuurlijk hebben
onze grootouders en ouders dat gepresteerd voor ons. Maar de omstandigheden
waaronder zij dat konden doen, waren niet mogelijk geweest als wij niet ook
vrede, veiligheid en voorspoed in Europa hadden gehad. Dat is voor een groot
deel te danken aan de Europese integratie. Misschien is het goed dat wij elkaar
daar af en toe aan herinneren, bijvoorbeeld bij een belangrijk moment als
de herdenking van vijftig jaar verdragen, volgende week. Ik benadruk dat dit
geen feestje is van mensen die het allemaal prachtig vinden en allemaal applaudisseren.
Het is ook zaak om te praten over wat onze verwachtingen en wat onze teleurstellingen
zijn van Europese samenwerking. Waarin is Europa tekortgeschoten en zal het
in de toekomst beter moeten presteren om de verwachtingen van de burgers waar
te maken?Er is een aantal vragen gesteld over migratie, waarmee de Europese Unie
sinds de Europese Raad van december 2006 hard aan de slag is. Dat is ook nodig.
Niet voor niets wordt dit ook vermeld als prioriteit van dit kabinet. Wij
kennen allemaal de mensonterende beelden in Noord-Afrika, aan de Spaanse stranden
en elders van mensen die een heenkomen zoeken in Europa. Wat daar gebeurt,
kan niet los worden gezien van tegenstrijdig beleid van de verschillende lidstaten.
De enorme legalisering in Spanje van illegalen heeft een aanzuigende werking
gehad op mensen elders, met name in Afrika. Daarom is er juist zo'n behoefte
aan eenduidig Europees beleid. De verschillende lidstaten moeten elkaar niet
tot op de bodem beconcurreren over het asielbeleid. De Europese Unie heeft
dringend een gemeenschappelijk asielbeleid nodig. Onze aandacht voor de bewaking
van de grenzen mag ook niet verslappen. Daarom zijn hiervoor op Europees niveau
initiatieven genomen. De commissie zal begin mei mededelingen doen over migratie
en noodzakelijk beleid over dit onderwerp. Wij wachten deze voorstellen af.
Voor het kabinet is dit een zeer aangelegen punt, hetgeen ook in het regeerakkoord
gelezen kan worden. De commissie zal later dit jaar, in het kader van het
beleidsplan legale migratie, over de legale migratie een aantal voorstellen
presenteren. Op dit moment is het kabinet bezig hierover een standpunt te
bepalen, dat mede zal worden gebaseerd op het SER-advies inzake de toekomst
van de arbeidsmarktmigratie in ruimere zin. Wij zullen ook de studies van
het Centraal Planbureau en anderen en de dialoog die wij hierover met de sociale
partners hebben, bij dit standpunt betrekken.Dan kom ik op het punt van de sociale dimensie. Dit onderwerp is in dit
debat een aantal keren genoemd. Senator Kox heeft naar Jan Marijnissen verwezen
in een citaat waarin hij zegt dat Europa sociaal of niets zal zijn. Dan vraag
ik mij wel af waarom voorstellen over dit onderwerp door de SP-fractie vaak
worden afgewezen vanwege het feit dat men niet verder wil. Ik denk dat er
ruimte is om hierover met de SP-fractie nog eens een goede discussie te voeren.
Ik verwijs in dit kader naar de opstelling over het Handvest Grondrechten.
De heer Kox heeft namens zijn fractie gezegd dat dit handvest niet nodig is
en dat de toetreding van de Europese Unie tot het EVRM voldoende is. Ik ben
het met hem eens dat een en ander niet integraal in een nieuw verdrag hoeft
worden opgenomen. Ik vind het echter iets te gemakkelijk om het handvest zomaar
helemaal ter zijde te schuiven. Misschien gelooft de heer Kox mij niet op
mijn woorden, maar dan moet hij eens luisteren naar datgene wat de vakbonden
hierover hebben gemeld. Met betrekking tot een sociaal Europa zeggen de vakbonden
dat hun positie en de positie van de werknemers dankzij dit handvest juist
wordt verstevigd. Ik vind dat dit punt niet in zijn geheel in het verdrag
hoort, maar het is toch een onderwerp dat je niet zomaar in de prullenbak
gooit. In het kader van het sociale Europa en ook in een poging om het vertrouwen
van de burgers terug te winnen, is dit een heel belangrijk punt. Ik verbaas
mij er wel eens over met welk een gemak het Europees sociaal model wordt weggezet.
Er zijn in de rest van de wereld geen voorbeelden te vinden van een sociaal
model waaraan de burgers zo veel waarde hechten. Er zijn natuurlijk altijd
punten van kritiek en uiteraard moet het altijd beter. Ik ken geen continent
waar het beter geregeld is. Ik denk dat dit model veel zaken bevat die door
Europeanen, waar zij ook wonen, zo waardevol worden gekoesterd dat zij een
speciale plaats moeten krijgen in de Europese samenwerking. Dit heeft ook
te maken met de Lissabonstrategie en het verminderen van de administratieve
lasten. De kosten die door de overheid hiervoor worden gemaakt, kunnen niet
worden uitgegeven aan andere zaken. Tijdens de eerste Europese Raad die ik
meemaakte, heb ik gemerkt dat er een grote waardering is voor datgene wat
Nederland op dit gebied heeft gepresteerd. Dit punt wordt ook overgenomen
en de Europese Commissie heeft daaruit lessen getrokken. Ik vind dat wij hierop
trots mogen zijn.In het televisieprogramma Buitenhof werd mij gevraagd wat ik precies bedoel
met het delimiteren van de interne markt en het beschermen van diensten van
algemeen belang. In Europa zijn twee soorten diensten van algemeen belang:
de sociale diensten van algemeen belang en diensten van algemeen economisch
belang. In essentie verschillen deze varianten onderling op het punt van de
toepasbaarheid van de regels van de interne markt. Bij de ene variant is dit
aspect wat duidelijker, bij de andere variant is dat aspect wat minder. Het
is een ontzettende uitdaging om zo goed mogelijk in kaart te brengen in welke
sectoren en in welke mate wij uitzonderingen op die interne markt willen bedingen.
Een te grote reikwijdte van het begrip "algemeen belang"
en een te grote uitzondering op de interne markt zouden de activiteiten van
ons bedrijfsleven frustreren en dat is ook slecht voor onze economie. Op dit
punt presteren wij namelijk beter dan de meeste andere lidstaten. Wij halen
veel economische groei uit het feit dat wij dankzij de interne markt heel
veel diensten en goederen kunnen leveren in Frankrijk, Groot-Brittannië
en Duitsland. Als wij proberen om onze diensten van algemeen belang te beschermen,
zou het natuurlijk ontzettend zonde zijn als wij hiermee onze eigen economische
activiteiten nodeloos frustreren. Een en ander vergt het zoeken naar een balans.Verder is het een uitdaging dat de activiteiten met een publiek doel in
de landen om ons heen niet, zoals in Nederland, zijn toevertrouwd aan particuliere
of hybride – publiekprivate – organen, zoals woningbouwcorporaties.
Ik heb daar onlangs met mijn Benelux-collega's over gesproken. Als wij het
over woningcorporaties hebben en zij over sociale woningbouw, heb je het over
totaal verschillende entiteiten. Er kan dus heel snel begripsverwarring ontstaan
en onze woningcorporaties kunnen in hun ogen heel snel als projectontwikkelaars
worden neergezet. Dat moeten wij natuurlijk niet hebben. Ik zeg daar echter
bij dat er in de landen om ons heen belangstelling is voor het feit dat in
Nederland een discussie wordt gevoerd over de grenzen aan de interne markt
en over de vraag hoe nationale arrangementen misschien beschermd kunnen worden.
Het is mij opgevallen dat die passage in het regeerakkoord zeer goed is opgemerkt
in Duitsland, België, Frankrijk en Luxemburg, dus in de landen die daar
in de afgelopen weken met ons over hebben gesproken. Zij willen op dat punt
ook zeker met ons doorpraten.De heer Hoekzema (VVD):De staatssecretaris zal begrijpen dat wij het, net als hij, uitermate
belangrijk vinden om de interne markt zo goed mogelijk in stand te houden,
omdat die ons buitengewoon veel gebracht heeft. Wij kunnen ook het voorbeeld
van Ierland noemen enzovoorts. De staatssecretaris noemde het voorbeeld van
de woningbouwcorporaties. Het probleem is dat de Nederlandse woningbouwcorporaties
publiek geld ook gebruiken om in de commerciële sfeer het een en ander
te doen. Op dat punt moeten de procedures van de interne markt goed gehanteerd
worden. Hoe kijkt de staatssecretaris daartegen aan?Staatssecretaris Timmermans:Ik ben de heer Hoekzema zeer erkentelijk voor die opmerking, want die
maakt meteen duidelijk waar het probleem ligt. Wij zijn heel gauw geneigd
om te zeggen dat "Europa" de interne markt wil toepassen. Nee, er
zijn – ook in ons land – partijen die heel anders aankijken tegen
dit soort zaken. De VVD van de heer Hoekzema vindt eigenlijk dat de woningbouwcorporaties
gewoon marktpartijen zouden moeten zijn, tenzij zij zich tot een klein stukje
sociale woningbouw beperken. De VVD probeert Europa dus te gebruiken om dat
te bewerkstelligen. Zo gebeurt dat wel vaker. Dit kabinet heeft echter een
totaal ander beeld van woningbouwcorporaties. Wij zien geen merites in het
volledig toepassen van de regels van de interne markt op het punt van dit
soort typisch Nederlandse arrangementen, zeker als zij zich tot Nederland
beperken, want die arrangementen streven een zeer duidelijk maatschappelijk
doel na. De heer Hoekzema is het toch met mij eens dat de verregaande ambities
die dit kabinet heeft geformuleerd voor het creëren van prachtwijken
in dit land, alleen verwezenlijkt kunnen worden als de woningbouwcorporaties
daar een hoofdrol in spelen? Die hoofdrol mag niet gefrustreerd worden omdat
u en anderen van woningbouwcorporaties projectontwikkelaars willen maken.De heer Hoekzema (VVD):Nee, zo is het niet. Het is het een of het ander. Het probleem met de
woningbouwcorporaties is dat zij nu in feite hybride zijn: óf zij zijn
sociale woningbouwverenigingen óf zij gaan als projectontwikkelaar
opereren. Nu krijg je een vervalsing van de marktsituatie als het publieke
geld in feite wordt gebruikt voor het commerciële gedeelte. Dat wijzen
wij af.Staatssecretaris Timmermans:Het stelt mij echt teleur dat u zo tegen woningbouwcorporaties aankijkt.
Zij hebben zelf hun hand uitgestrekt naar het nieuwe kabinet door te zeggen
dat zij partners willen zijn bij het echt investeren in sociale vernieuwing
en in het creëren van betere wijken in Nederland. Dan vind ik dat wij
die handreiking moeten aannemen. Dan wordt er heel nadrukkelijk een publiek
doel gediend en, ja, soms komen zij aan de middelen voor een publiek doel
doordat zij ook elders betere resultaten boeken. "So what"? Ik vind
dit een goede zaak, want hiermee wordt ons land een mooier en een beter land.
Ik vind het de moeite waard om dit soort arrangementen ook in Europa te verdedigen.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik wil niet over de woningbouwcorporaties discussiëren, maar ik denk
dat de regering gelijk heeft. Ik wil terug naar het punt daarvoor toen wij
spraken over de inzet van het kabinet in het kader van publieke voorzieningen,
de gedachte van de interne markt en de passage daarover in het regeerakkoord.
Als ik de staatssecretaris goed begrijp, vindt er een reflectie plaats op
de onverenigbaarheid van publieke voorzieningen en de gedachte van de interne
markt. Dit zou tot een kritische insteek kunnen leiden als wij spreken over
subsidiariteit en proportionaliteit en over de vraag wat wij in ons eigen
land kunnen doen.Staatssecretaris Timmermans:Dit laatste punt zie ik net zo. Zeker als er geen enkel grensoverschrijdend
aspect aan kleeft, en aan dit soort arrangementen kleven doorgaans geen grensoverschrijdende
aspecten, is er geen enkele reden voor Brussel om te zeggen dat dit gevolgen
moet hebben voor de werking van de interne markt. In die context zouden wij
hiervoor moeten pleiten bij nationale arrangementen die specifiek zijn voor
bepaalde lidstaten. Ik denk dat Europa daar aan toe is.De fractie van de ChristenUnie heeft gepleit voor nauwere samenwerking
tussen de Europese Rekenkamer en de nationale rekenkamers. Natuurlijk is het
een schande dat er al zolang geen kwijting kan worden verleend, maar misschien
is het goed om eraan te herinneren dat dit vooral het gevolg is van het te
kort schieten van het beheer in de lidstaten. De Europese Commissie wordt
hier weliswaar vaak op aangesproken, maar het probleem is dat de uitkeringen
in het kader van de structuurfondsen en de landbouwuitgaven via de nationale
administraties verlopen. De grootste problemen doen zich daar voor. Als de
fractie van de ChristenUnie dan pleit voor een verdergaande
samenwerking tussen de nationale rekenkamers op dit punt, is dit de juiste
benadering, want alleen op die manier kan er invloed worden uitgeoefend op
de gang van zaken in de onderscheiden lidstaten.De heer Ten Hoeve heeft gesproken over het eigenmiddelenbesluit. Ik ben
het met hem eens dat dit transparanter en eenvoudiger moet zijn. In de Europese
Raad is al meermalen over dit onderwerp gesproken en de Nederlandse regering
zal zich hiervoor inzetten bij de mid term review.Er zijn behartigenswaardige woorden gesproken over de Europacommunicatie.
Ik neem mij de opmerkingen van de heer Van Gennip zeer ter harte. Hij heeft
een aantal terechte punten van kritiek genoemd en verbeterpunten voor de Europacommunicatie.
Samen met de minister probeer ik hier nu op het ministerie invulling aan te
geven. De site Nederland in Europa heeft veel waardevolle informatie opgeleverd.
Verder zijn wij ook goed aan de slag met het Europafonds, al wil ik nog eens
aandacht besteden aan de criteria en de besteding. Als ik mij die algemene
opmerking mag veroorloven: ik denk dat wij nog te weinig oor hebben gehad
voor andere groepen en geluiden in de samenleving dan die van de "usual
suspects". Ik heb mij voorgenomen om vooral de kritische en afwijzende
geluiden nauwer te betrekken bij de communicatiestrategie. Wij moeten de Europacommunicatie
ook niet alleen richten op de volgende stap of op een nieuw verdrag; wij moeten
actoren in de Nederlandse samenleving zelf laten vertellen waarom zij vinden
dat zij belang hebben bij Europa, dat zij bedreigd worden door Europa of dat
het anders moet met Europa. De overheid moet niet altijd zelf het woord willen
voeren. Er zijn te veel mensen in Nederland die hier een rechtstreeks belang
bij hebben en die hun verhaal graag willen vertellen of dit nu mensen zijn
uit de wetenschap, het onderwijs, het bedrijfsleven, de vakbonden of belangenorganisaties.
Die mensen moeten het verhaal vertellen en dan niet alleen dat het allemaal
prachtig is en dat het alleen maar beter kan worden, nee, ik wil ook alle
kritiek horen. Ik zal dit graag faciliteren, want alleen bij een botsing van
meningen kom je uit op een betere mening en niet als je alleen maar praat
met mensen die het toch al met elkaar eens zijn. Ik neem mij de opmerkingen
ter zake dan ook zeer ter harte.Wij proberen samen met het ministerie van Onderwijs om Europa een betere
plaats te geven in de curricula voor het lagere en het vroege middelbare onderwijs.
Dit is niet altijd even eenvoudig, omdat de overheid zich terecht terughoudend
opstelt als het om curricula gaat. Dit neemt niet weg dat er naar mijn mening
wel een opdracht ligt om als onderdeel van maatschappijleer of staatsinrichting
aandacht te vragen voor Europa. Alleen als dit wordt geïntegreerd in
de algemene opvoeding zullen de burgers in de toekomst gewend zijn aan de
Europese publieke ruimte.In antwoord op de vraag van de heer Kox of het kabinet de Commissievoorstellen
beoordeelt, kan ik zeggen dat wij alle voorstellen bekijken. Als oud-lid van
de Tweede Kamer veroorloof ik mij echter te zeggen dat de beide Kamers te
veel procedureel met de voorstellen omgaan en te weinig politiek. De adviezen
aan het kabinet van onder andere de heer Van Voorst tot Voorst en de Raad
van State pleiten heel nadrukkelijk voor een vroegere politieke sturing van
het proces in plaats van alleen maar een administratieve afhandeling. Er zou
veel eerder moeten worden vastgesteld wat een belangrijk onderwerp is of kan
zijn omdat er Nederlandse belangen in het geding zijn. Wij zouden niet aan
het einde van het traject moeten vaststellen dat er een richtlijn over fijnstof
is die een belemmering vormt voor de bouw in ons land, maar al aan het begin
van het traject moeten signaleren dat een richtlijn in wording zo'n risico
in zich draagt. Die situatie moeten wij zien te bereiken. Dit is een leerproces
voor het kabinet, maar ook voor de beide Kamers. Wij kunnen het parlement
daarbij ondersteunen, maar de Kamers moeten zelf hun eigen rol invullen.De heer Hoekzema (VVD):Als de staatssecretaris zegt dat wij voor een meer politieke aanpak moeten
kiezen, pleit hij dan voor het Deense mandaatmodel, want dat is bij uitstek
een politiek model?Staatssecretaris Timmermans:Dat zegt de heer Hoekzema nu wel, maar de Denen stappen er vanaf. Kennelijk
werkt het toch niet zo goed als wij soms wel dachten. Het oude Deense model
werkte totaal verlammend op het Deense optreden in Brussel. Daarom ben ik
meer gecharmeerd van het Finse model waarbij men wel de executieven de ruimte
laat om op te treden, maar waarbij er op hoog politiek niveau in het parlement
wordt gestuurd op de onderwerpen die belangrijk worden geacht. Op dit vlak
kunnen wij hier ook nog wel een aantal verbeteringen doorvoeren.De heer Hoekzema (VVD):Dan kunnen wij zaken doen, want wij hebben ook het oog laten vallen op
het Finse model. Het Finse model lijkt dus een beter model om tot een politiekere
benadering te komen dan onze huidige werkwijze?Staatssecretaris Timmermans:Dit klopt, maar als ik de adviezen zie die zijn uitgebracht en de manier
waarop er nu op de ministeries wordt gewerkt, stel ik vast dat de overheid
een lerende overheid is en ook echt vorderingen maakt. Als wij de Kamers kunnen
ondersteunen en onze ervaringen kunnen delen om zodoende samen tot een beter
systeem kunnen komen, ben ik bereid om daaraan mee te werken.De heer Kox (SP):Ik wil hierbij aansluiten, maar dit toch iets concreter maken. De Commissie
heeft een voorstel gedaan voor een richtlijn kritische infrastructuur. Dit
voorstel zou nog dit jaar moeten worden goedgekeurd. Het Nederlandse kabinet
is uitermate kritisch over deze richtlijn. De gemengde commissie heeft een
bijeenkomst belegd met de heren Joustra en De Vries. Ook daaruit kwam naar
voren dat het maar zeer de vraag is of Nederland met die richtlijn moet instemmen.
Wat moet er nu gebeuren opdat het geluid van de Kamers en van het kabinet
effect heeft? Hoe kunnen wij voorkomen dat wij weer een brief krijgen met
de teneur: fijn dat u er zo goed mee bezig bent, maar wij gaan toch maar door?Staatssecretaris Timmermans:De heer Kox gebruikte in zijn eerste termijn het argument dat er al zo
veel ligt om te pleiten voor een terughoudende opstelling van de Commissie.
Ik vind dit geen sterk argument. Sterker is het argument dat het voorstel
u niet bevalt. In februari is in een BNC-fiche aangegeven hoe de regering
de mededeling en de kans dat die tot regelgeving leidt,beoordeelt.
Het kabinet is kritisch over de mededeling, ook al zien wij hier geen grote
beren op de weg. De gedachte dat er uniforme Europese regelgeving moet komen,
is in onze ogen echter niet alleen onnodig, maar ook contraproductief en in
strijd met de subsidiariteit. De regering zal zich dan ook verzetten tegen
het voorstel voor deze richtlijn. Ik druk u en uw collega's op het hart om
dit en andere fiches met aandacht te bestuderen. Misschien dat de Kamer er
dan ook af en toe één kan uitkiezen om op door te gaan met de
regering.De heer Kox (SP):Dat fiche hebben wij niet ontvangen!Staatssecretaris Timmermans:Het is toch echt in februari naar de Kamer gezonden.Voorzitter. De heer Schuyer vroeg naar het vrije verkeer en werknemers
uit Roemenië en Bulgarije. Ik kan hem overigens geruststellen: ik was
wel degelijk aanwezig bij het gesprek in de Tweede Kamer met commissievoorzitter
Barroso. Zeer tegen het gebruik van de Tweede Kamer in zat ik echter niet
voor- maar achteraan. Wellicht dat mijn aanwezigheid u daardoor is ontgaan.
Bovendien heb ik sindsdien al weer een aantal keer met de heer Barroso mogen
spreken. Wees dus gerust: ik doe mijn best om ons standpunt helder voor het
voetlicht te brengen.Het kabinet zal binnenkort overleggen over het vrije verkeer van personen.
Hierover moet namelijk een besluit worden genomen. Uiteraard zullen alle relevante
factoren in dit overleg worden meegewogen en dan vooral de gevolgen voor de
Nederlandse arbeidsmarkt en de vraag of het misbruik van werknemers kan worden
voorkomen. Hierover moet duidelijkheid zijn, voordat wij een standpunt in
kunnen nemen.Ik kan nu al wel zeggen dat ik mij zorgen maak over de implementatie in
Roemenië en Bulgarije van regels voor de rechterlijke macht en andere
juridische aspecten. De vertraging bij de implementatie is namelijk aanzienlijk.
Ik heb deze zorg overgebracht aan de verantwoordelijke Europese commissarissen,
omdat er niet alleen in deze landen sprake is van vertraging, maar ook in
de Commissie. Het gevoel van urgentie in de Commissie lijkt minder te worden
en dat kunnen wij ons niet veroorloven. Nederland zal hiervoor dan ook nadrukkelijk
aandacht blijven vragen.De heer Eigeman vroeg naar de manier waarop het EU-ontwikkelingsbeleid
wordt vertaald in het beleid voor de Millennium Development Goals. Minister
Koenders heeft hiervoor afgelopen week in Brussel zeer nadrukkelijk aandacht
gevraagd. Hij heeft onder meer gepleit voor meer synergie tussen de lidstaten
om te voorkomen dat er een tegenstelling ontstaat tussen nationale en Europese
inspanningen voor het realiseren van de Millennium Development Goals. Overigens
zal tijdens het voorzitterschap van Portugal een EU/Afrikatop worden georganiseerd.
Daar zullen met name dit soort aspecten aan de orde komen. En dat is zeker
positief.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 18.40 uur tot 19.45 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20062007-719-735.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl