Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met de wijziging van de vervroegde invrijheidstelling in een voorwaardelijke invrijheidstelling (30513).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 342-350

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

17-12-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 10, pagina 342-350

27-11-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30513Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Noot bevattende schriftelijke antwoorden van de minister van Financiën op vragen gesteld tijdens de eerste termijn van de algemene financiële beschouwingen n.a.v. de Miljoenennota 2008 (31200)Pagina 325-366
Aan de orde is de voortzetting van: de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2008 (31200)Pagina 326-341
Herdenking ter gelegenheid van het overlijden van de heer NuisPagina 325-325
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met de wijziging van de vervroegde invrijheidstelling in een voorwaardelijke invrijheidstelling (30513).Pagina 342-350
Presentie en opening (dinsdag 27 november 2007)Pagina 325-325
Aan de orde is de voortzetting van: de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2008 (31200).Pagina 350-361

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en enige andere
wetten in verband met de wijziging van de vervroegde invrijheidstelling in
een voorwaardelijke invrijheidstelling (30513).(Zie vergadering van 13 november 2007.)De voorzitter:Ik breng de Kamer in herinnering dat de behandeling van dit wetsvoorstel
op 13 november jongstleden na het antwoord van de regering in eerste
termijn is geschorst.De beraadslaging wordt hervat.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Mevrouw de voorzitter. Tijdens de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel
twee weken geleden, is er discussie ontstaan over het overgangsrecht volgens
artikel VI, lid 2. De VVD-fractie heeft zich buiten die discussie gehouden,
omdat zij van mening is dat het een alleszins redelijk overgangsrecht is.
Dit is echter niet het belangrijkste argument, het belangrijkste argument
is dat naar de mening van mijn fractie geen inbreuk wordt gemaakt op het legaliteitsbeginsel
van artikel 7 EVRM en artikel 1 van het Wetboek van Strafrecht.Waarom wordt er naar onze mening daarop geen inbreuk gemaakt? Wij moeten
verschil maken tussen de straf en de tenuitvoerlegging daarvan. Nulla poena
sine praevia lege poenali, dat klopt, dat is juist. Dit geldt voor de op te
leggen straf. Dus je kunt geen zes jaar gevangenisstraf opleggen als er slechts
vier jaar op het strafbare feit is gesteld. De vervroegde invrijheidstelling
betreft de tenuitvoerlegging. Vervroegde invrijheidstelling is geen absoluut
recht. Ik zal hier een voorbeeld van geven dat zich nog niet zo lang geleden
heeft afgespeeld.Ik spreek over 2005 en de Amstelveense moordzaak. Degene die daarvoor
veroordeeld was, zou recht hebben op vervroegde invrijheidstelling nadat tweederde
van de straf erop zat. Het Openbaar Ministerie wilde daar geen verzoek toe
indienen, want daarvoor was de persoon te gevaarlijk. Uiteindelijk heeft de
veroordeelde wel vervroegde invrijheidstelling gekregen, omdat hij bereid
was om de vindplaats van het lichaam van het vermoorde meisje bekend te maken.
Dat was voor de ouders van het vermoorde meisje ongelooflijk belangrijk. Zij
wilden het lichaam van hun dochter vinden. Omdat de veroordeelde een vervroegde
invrijheidstelling wilde en daarom bereid was om te zeggen waar het lichaam
van het meisje was, heeft het OM ervoor gezorgd dat de vervroegde invrijheidstelling
kon plaatsvinden. Er is dus voldaan aan een bijzondere voorwaarde, want als
hij de vindplaats niet bekend had gemaakt, was er geen vervroegde invrijheidstelling
gevolgd.Volgens het wetsvoorstel wordt de vervroegde invrijheidstelling verleend
onder de algemene voorwaarde dat de veroordeelde zich gedurende de proeftijd
niet schuldig maakt aan een strafbaar feit. Geldt die algemene voorwaarde
niet voor ons allemaal? Wij leven in vrijheid zolang wij ons niet schuldig
maken aan een strafbaar feit en daarvoor veroordeeld worden. Het verschil
met de veroordeelde die onder de algemene voorwaarde in vrijheid gesteld wordt,
is dat wanneer de veroordeelde zich schuldig maakt aan een strafbaar feit,
hij direct weer in detentie geplaatst kan worden om de oorspronkelijke straf
uit te zitten, althans als er sprake was van voorwaardelijke invrijheidstelling.
Voor het overige leven wij allen met de algemene voorwaarde.Nogmaals, wij hebben het over de tenuitvoerlegging. De voorwaardelijke
invrijheidstelling wordt beheerst door het regime "voorwaardelijke invrijheidstelling
tenzij ...". Het is dus niet zo dat de gedetineerden die onder het nieuwe
regime komen te vallen, zich opeens heel anders moeten gaan gedragen om voor
voorwaardelijke invrijheidstelling in aanmerking te komen. Goed gedrag is
niet per se een voorwaarde. Dit heeft de minister in de memorie van toelichting
geschreven en dat is ook hier aan de orde geweest.Omgekeerd geldt onder het huidige regime van de vervroegde invrijheidstelling
dat bijzonder ernstig wangedrag een vervroegde invrijheidstelling verhindert.
In de fout gaan tijdens de verwachte voorwaardelijke invrijheidstelling betekent
ook niet per se dat de voorwaardelijke invrijheidstelling wordt ingetrokken.
Kortom, de voorwaardelijke invrijheidstelling van het wetsvoorstel kent een
soepel regiem.Het doel van het wetsvoorstel is om recidive te voorkomen en de samenleving
te beschermen. Die mogelijkheid biedt het wetsvoorstel ook voor degenen die
onder artikel VI, lid 2 vallen, namelijk degenen van wie de tenuitvoerlegging
van de vrijheidsstraf vijf jaar na inwerkingtreding van de wet nog gaande
is. Dit zijn dus degenen die ernstige misdrijven hebben gepleegd. Met de voorwaardelijke
invrijheidstelling kan eraan gewerkt worden dat recidive ook voor die ernstige
gevallen zo veel mogelijk wordt voorkomen, bijvoorbeeld door bijzondere voorwaarden
te stellen zoals het volgen van een cursus, een alcoholverbod, en dergelijke.
De invrijheidstelling kan dus plaatsvinden, maar daar kunnen dan voorwaarden
aan gesteld worden. De algemene voorwaarde geldt sowieso en eventueel kunnen
bijzondere voorwaarden worden gesteld. Daar is het om begonnen: recidive voorkomen
ten behoeve van een veiliger samenleving.De heer Kox (SP):Als ik het betoog van mevrouw Broekers volg, vraag ik mij af waarom er
dan nog overgangsrecht is. Dat is dan toch niet nodig? Het gaat niet over
de straf, maar over de tenuitvoerlegging van de straf. De argumenten dat er
te weinig cellen zouden zijn, is weggevallen, schrijft de minister. Kunnen
wij het overgangsrecht dan niet schrappen? Zou dit dan niet meer, eerlijker
en rechtszekerder zijn?Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Ik vind de argumentatie van de minister in de brief van 19 november
jongstleden heel redelijk, namelijk dat anders het wetsvoorstel onmiddellijke
werking zal hebben en dit geldt ook voor de reden dat hij ervoor heeft gekozen
om dat niet te doen.De heer Kox (SP):De aanvankelijke overweging was dat er te weinig cellen zouden zijn. Dit
argument is vervallen. Wat blijft er dan nog over van de argumentatie om voor
overgangsrecht te kiezen?Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Als de heer Kox vraagt wat ik zou willen, is het antwoord dat overgangsrecht
in de visie van mijn fractie niet eens nodig zou zijn geweest
gelet op het verschil tussen straf en tenuitvoerlegging.Mijn fractie is het eens met de brief van de minister en met hetgeen hij
eerder hier mondeling naar voren heeft gebracht, namelijk dat er geen strijd
is met artikel 7 EVRM en artikel 1 Wetboek van Strafrecht omdat het de tenuitvoerlegging
betreft. Ik heb al eerder in een interruptie gezegd en ik herhaal vanaf deze
plaats dat de VVD-fractie dit wetsvoorstel steunt.De heer Franken (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoord in eerste
termijn en de uitgebreide brief die hij aan de Kamer heeft gezonden. Wij kunnen
nu de tweede termijn afronden. Ik wil die termijn beginnen met de opmerking
dat de CDA-fractie graag akkoord gaat met de hoofdlijn van het wetsvoorstel.
Ik ben hier tijdens de eerste ronde al vrij diep op ingegaan, maar ik wil
het hier nog eens herhalen. Wij vinden dit een belangrijk punt: van vervroegd
naar voorwaardelijk is een grote vooruitgang.Daarnaast hebben wij drie onderwerpen ter sprake gebracht. In de eerste
plaats de praktische knelpunten bij de tenuitvoerlegging van de voorwaardelijke
invrijheidstellingen; de nieuwe strafmodaliteit, voor wat betreft toezicht,
penitentiair programma, enzovoort. De minister heeft hier uitgebreid op geantwoord
en ik dank hem daarvoor.Ten tweede de procedure voor het incidenteel versneld ontslag dat aan
het wetsvoorstel wordt gehangen in artikel 15l. Daarover zijn toezeggingen
gedaan waarvoor wij erkentelijk zijn. Hier is duidelijk iets recht getrokken
om de parlementaire controle effectief te doen zijn.Het derde punt heeft betrekking op het overgangsrecht en daar zijn wij
nog niet helemaal uit de problemen. Er zijn gestraften die na vijf jaar nadat
de wet in werking is getreden, nog niet tweederde van hun straftijd hebben
uitgezeten. Bij het bereiken van die termijn worden zij niet meer zoals de
heer Remmelink dit noemt – en deze gerespecteerde schrijver mag ik hier
toch ook wel citeren – "volautomatisch" geheel in vrijheid
gesteld, maar zij komen voor het resterende deel van een derde onder het regime
van de voorwaardelijke veroordeling. Daarbij kunnen, in tegenstelling tot
hetgeen nu het geval is, bijzondere voorwaarden worden opgelegd bij overtreding.
Is hier sprake van verzwaring van de straf na de uitspraak van de rechter?
De rechter heeft hiermee immers bij de strafoplegging geen rekening kunnen
houden. De minister beweert dat dit niet het geval is, omdat de wijziging
de uitvoering, de executie, "the enforcement" van de reeds opgelegde
straf betreft en de wijziging binnen het vastgelegde strafmaximum blijft.
Daarover gaat ook de geciteerde jurisprudentie. Als de veroordeelde zich maar
netjes gedraagt, gebeurt er niets. De veroordeelde heeft het dus in eigen
hand.Mijn fractie is, overigens met de Raad van State, van mening dat er wel
sprake is van verzwaring. Bij straffen valt namelijk te onderscheiden tussen
de strafsoort – gevangenis, geldboete enzovoort –, de strafmaat –
de hoogte van de boete en de duur van de straf – en de strafmodaliteit.
De strafmodaliteit is de wijze waarop de straf ten uitvoer wordt gelegd, al
dan niet geheel of gedeeltelijk voorwaardelijk. Deze strafmodaliteit als onderdeel
van de straf verandert na de uitspraak. En die verandering valt mijns inziens
onder "sentencing". Er is sprake van "la peine", want in plaats van de volautomatische
invrijheidstelling kunnen nu aan de veroordeelde beperkende voorwaarden worden
opgelegd die de rechter ten tijde van de uitspraak niet heeft kunnen voorzien.
Er komt de veroordeelde iets boven het hoofd te hangen en daarmee verandert
de oplegging van de straf. Het gaat dus niet om een verandering van het regime
of van de tenuitvoerlegging, maar om een verandering van de straf. Daarom
is artikel 7, eerste lid, tweede zinsnede, wel aan de orde. Het gaat om de
wijze van tenuitvoerlegging die voor de rechter bij de bepaling van de sanctie
van invloed kon zijn op de straftoemeting.Rechters rekenen altijd met bruto en netto termijnen en de netto termijn
is dan de periode die de veroordeelde werkelijk moet uitzitten. Een rechter
zal een lagere straf opleggen als er geen volautomatische invrijheidstelling
plaatsvindt, want de kans op herroeping en daarmee een langere detentieperiode
wordt na de invoering van het wetsvoorstel groter. Ik ben erg benieuwd naar
het oordeel van de minister over deze redenering. Wij mogen dus verwachten
dat na de invoering van het wetsvoorstel de onvoorwaardelijke straffen omlaag
zullen gaan.Het komt mijn fractie voor dat dit wetsvoorstel in het geval van de groep
van lang gedetineerden in strijd kan zijn met het rechtszekerheidsbeginsel.
Ik verwijs daarbij vooral naar de zaak Gabarri Moreno versus Spanje. Ik stel
het op prijs de reactie van de minister op deze argumentatie te mogen vernemen.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Voorzitter. Zoals in eerste termijn spreek ik mede namens de fractie van
de PvdD.Ik bedank de minister voor de beantwoording van de vragen.Voordat ik inga op de bezwaren van mijn fractie tegen het wetsvoorstel,
ga ik kort in op de casus die de woordvoerder van de VVD-fractie, mevrouw
Broekers-Knol, noemde: een moordzaak waarbij een voorwaarde zou zijn gesteld.
Haar voorstelling van zaken is gedeeltelijk juist. De officier van justitie
in deze zaak zei namelijk tegen de verdachte: als u mij niet vertelt waar
het lichaam ligt, dán zult u niet vrijkomen. Het is de vraag of het
daadwerkelijk zo zou zijn gegaan als de gevangene voet bij stuk had gehouden
en deze informatie niet had gegeven.De vorige sprekers zeiden terecht dat de discussie draait om de vraag
of de overgangsbepaling een executiebepaling is die niet valt onder artikel
7 EVRM of om de vraag of het een verzwaring van de straf is die wel onder
de bescherming van dit artikel valt. De argumentatie van de minister in de
brief van 19 november heeft mijn fractie niet overtuigd, zeker niet op
het punt van artikel 7 EVRM. Ik zal de bezwaren van mijn fractie kort samenvatten
en proberen om daarbij niet in Straatsburgse casuïstiek te vervallen.
Het risico is altijd aanwezig dat juristen elkaar met jurisprudentie om de
oren slaan, maar ik zal dat proberen te vermijden.De opsomming van de uitspraken in de brief van de minister komt mij wel
heel selectief voor. De minister noemt namelijk geen uitspraken die relevant
zijn voor mijn opvatting dat het om een straf gaat en niet om een executiemaatregel.
De uitspraak in de zaak Gabarri Moreno versus Spanje is al genoemd, maar daar
kun je zeker nog andere uitspraken aan toevoegen, bijvoorbeeld Jamil
versus Frankrijk en Kafkaris versus Cyprus. Dat de minister dat heeft gedaan,
is jammer, omdat hij de Kamer natuurlijk zo moet informeren dat wij over een
breed spectrum aan uitspraken kunnen discussiëren.De minister houdt met een aantal aspecten onvoldoende rekening in zijn
argumentatie. Zo moet je je heel goed beseffen dat het Hof in Straatsburg
geen wetten toetst in het algemeen. Straatsburg doet uitspraak in individuele
zaken. Straatsburg zegt dus niet dat een bepaalde wet in strijd is met een
bepaald artikel van het EVRM, maar beoordeelt bijvoorbeeld of in een individuele
zaak sprake is van schending van artikel 7.Dit onderscheid is belangrijk, zeker als de minister mij er alsnog van
wil overtuigen dat het wetsvoorstel geen schending van artikel 7 mogelijk
maakt. De minister moet mij er dan namelijk ook van overtuigen dat het risico
daarop afwezig is. Met andere woorden: in alle mogelijke gevallen moet de
minister ervan uit kunnen gaan dat er geen schending kan worden geconstateerd.
Dat is volgens mijn fractie niet het geval.Bij het onderscheid tussen een executiemaatregel en een straf is ook in
het licht van de Straatsburgse jurisprudentie de vraag van belang of het gaat
om een algemene, voor iedereen gelijk toegepaste regeling in het detentieregime.
Ik denk dan aan de mogelijkheid dat het detentieregime generiek wordt verzwaard,
bijvoorbeeld door twee mensen in plaats van één op een cel te
plaatsen. Die verzwaring geldt voor iedereen en dan is het Straatsburgse Hof
zeker minder snel geneigd om te spreken over een "penalty". In dat
geval gaat het immers niet om een individueel opgelegde straf die verband
houdt met een gedraging van een individu.Het wetsvoorstel bevat wel degelijk de mogelijkheid om op basis van een
individuele zaak bijzondere maatregelen op te leggen die verband houden met
een individu en strafbare gedragingen uit het verleden. Bij dit soort individuele
strafopleggingen of strafmaatregelen is er veel sneller sprake van een "penalty"
in de zin van artikel 7. Overigens moet dan ook de vraag worden beantwoord
hoe zwaar het is. Het is heel belangrijk om onderscheid te maken tussen een
voor iedereen geldende detentiemaatregel en het individueel opleggen van maatregelen,
met in het achterhoofd de individuele aspecten van de zaak.De voorgaande spreker is al uitvoerig ingegaan op het gegeven dat de rechter
op dit moment rekening houdt met het verschil tussen de bruto en de netto
straf. Als iemand een gevangenisstraf van twaalf jaar krijgt opgelegd, weet
de rechter dat die verdachte acht jaar moet zitten. Dat het zo gaat, zal iedere
rechter beamen. Dat betekent echter wel dat het mogelijk is dat er een lagere
straf zou zijn opgelegd als de rechter rekening had kunnen houden met het
nieuwe regime. De rechter zou dan immers hebben geweten dat de verdachte/veroordeelde
niet automatisch na die acht jaar vrijkomt.Er zijn nog twee onderwerpen waar de minister in zijn brief helaas niets
over heeft gezegd. In eerste termijn is een hele discussie gevoerd over de
ratio achter het advies van de Raad van State. Ik kreeg de indruk dat de minister
deze Kamer ervan probeerde te overtuigen, het advies over de overgangsbepaling
niet te zien in het licht van artikel 7. Ik kan het advies echter niet anders
lezen dan dat het gegeven is in het licht van artikel 7 EVRM en artikel 1
Wetboek van Strafrecht. Ik had mij graag laten overtuigen van het tegendeel,
maar de minister zwijgt daarover in zijn brief. Verder legt de minister in zijn brief nog wel uit hoe de overgangstermijn
van vijf jaar tot stand is gekomen, maar zegt hij niets over de vraag of er
wellicht sprake is van problemen met artikel 14 van het EVRM, gekoppeld aan
artikel 7. Dat betreft het discriminatieverbod. Is het mogelijk te zeggen:
iemand die vier jaar na de invoering nog vastzit, valt onder het oude regime
en iemand die vijf jaar na dato nog vastzit, valt onder het nieuwe regime?
Is er dan geen sprake van discriminatie op basis van onduidelijke feiten?
Misschien kan de minister daar in tweede termijn nog iets over zeggen.Voor mijn fractie komt het uiteindelijk op het volgende neer. De nieuwe
wet heeft voor bepaalde gevallen terugwerkende kracht, dat staat vast. Naar
mijn mening bestaat er in elk geval het risico dat in bepaalde individuele
gevallen sprake is van schending van artikel 7, namelijk als de bijzondere
maatregel die opgelegd wordt zo zwaar is dat sprake is van een straf. Dat
risico weegt mijn fractie af tegen de voordelen die de minister überhaupt
ziet in een overgangsregeling. Daarmee kom ik op mijn slotvraag: waarom houdt
de minister vast aan een bepaling waaraan in elk geval het risico kleeft van
schending van artikel 7 in individuele gevallen en die verder niets toevoegt
aan de ratio van de nieuwe wet? Uiteraard wacht ik met belangstelling de antwoorden
van de minister af.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. In deze tweede termijn past ook mij, namens de fracties die
ik in eerste termijn vertegenwoordigde, dank aan de minister voor de wijze
waarop hij op mijn opmerkingen is ingegaan. Als het debat niet had geleid
tot het verschijnen van een brief van de hand van de minister, gedateerd 19 november
2007, over het overgangsrecht, dan had ik daarover nu niet gesproken. In eerste
termijn heb ik daar immers ook niet over gesproken. Ik meen mij te herinneren
dat het punt ook in de schriftelijke voorbereiding niet prominent aan de orde
is geweest. Het lijkt mij in elk geval gepast om nu toch een enkele opmerking
namens onze fracties over de verschenen brief te maken.Ik merkte al op dat onze fracties geen discussiepunt maakten van het overgangsrecht.
Het is echter wel goed dat de regering bij brief op het onderwerp heeft gereageerd,
gegeven de discussie die hier ontstaan is. Het gaat tenslotte om het legaliteitsbeginsel
en om de principes van de strafrechtspleging. Het is meer dan de moeite waarde
om daaraan aandacht te besteden. Als ik het goed heb begrepen, dan zal het
overgangsrecht met name consequenties kunnen hebben voor een heel klein aantal
zeer ernstige zaken. Het gaat dan om zeer zware veroordelingen en straffen
die na 2013 ten minste nog vijf jaar beslaan. De vraag die bij onze fracties
rijst, is of het wenselijk geacht moet worden dat na een vervroegde invrijheidstelling
van deze categorie veroordeelden geen algemene of bijzondere voorwaarden gesteld
zouden kunnen worden voor een terugkeer naar de samenleving. Met name over
die algemene voorwaarde, die op zich normaal is en vaak voorkomt, heb ik mij
afgevraagd op welke manier die als strafverzwarende omstandigheid kan worden
gezien. Mevrouw Broekers-Knol merkte terecht op dat het niet gaat om een bijzondere
voorwaarde maar om een algemene plicht van iedere burger om zich van het plegen
van strafbare feiten te onthouden. Onze fracties zien niet in hoe een en ander
een strafverzwarende omstandigheid kan behelzen. Misschien kan
de minister daar in zijn antwoord op ingaan?Op pagina 6 van de brief betrekt de minister in zijn conclusie over artikel
1 Wetboek van Strafrecht de stelling dat als totaal geen overgangsbepaling
was opgenomen zoals nu in artikel VI is gebeurd, het wetsvoorstel bij aanvaarding
en inwerkingtreding onmiddellijke werking had gehad. Als die stelling juist
is en onderschreven wordt door de andere woordvoerders, dan is de vraag in
hoeverre via het overgangsrecht een beperking van die onmiddellijke werking
strafverzwarend kan zijn. Ik heb natuurlijk gezien dat de overgangsregeling
getroffen is om te voorkomen dat de instanties die de wettelijke regeling
moeten uitvoeren, geconfronteerd worden met grote aantallen voorwaardelijk
in vrijheid gestelden. Dat is een praktisch argument dat op zich voldoende
reden is voor een overgangsregeling. Het is echter ook niet meer dan dat.Ik heb hiermee een enkele vraag en een enkele opmerking over de brief,
met name over het overgangsrecht, in het midden gelegd. Onze fracties zijn
erg benieuwd naar de reactie van de minister in tweede termijn, als ik de
brief als de eerste termijn mag beschouwen, zowel op mijn vragen als op die
van andere woordvoerders.Mevrouw Tan (PvdA):Voorzitter. De fractie van de PvdA dankt de minister voor zijn beantwoording
en zijn brief. Ik herhaal en benadruk dat mijn fractie in hoofdlijnen het
doel en de opzet van dit wetsvoorstel steunt. Het is evenwel de taak van de
Eerste Kamer om te toetsen in juridische zin en op de uitvoering. Ik wil in
dat verband wat zeggen over de kwestie van het overgangsrecht. In tegenstelling
tot de andere sprekers maak ik nog een enkele opmerking over de uitvoering.Wat betreft die bepaling en de brief daarover sluit ik mij aan bij het
betoog van de woordvoerder van de CDA-fractie. De minister betoogt dat het
gaat om een wijze van tenuitvoerlegging en dat daarom artikel 7 van het EVRM
niet aan de orde is. Ook de PvdA-fractie vraagt zich echter af of deze kwestie
bij de bepaling van de sanctie van invloed zal zijn op de straftoemeting.
De bruto/nettotermijnen zijn daarbij genoemd. Wij sluiten ons aan bij de vraag
aan de minister om daar nog eens met nadruk op in te gaan.Er is gezegd dat de veroordeelde het in eigen hand heeft, omdat er niets
gebeurt als hij zich maar netjes gedraagt. In eerste termijn hebben wij al
aangegeven dat wij dit argument niet helemaal begrijpen, in de context van
de vragen over het principe van de rechtszekerheid, waarmee dit artikel op
gespannen voet komt te staan. Daarnaast sluiten wij ons aan bij de vraag van
de fractie van GroenLinks of de minister nog eens wil uiteenzetten hoe hij
aankijkt tegen het advies van de Raad van State over dit onderdeel. Wat zouden
naar de mening van de minister de juridische consequenties zijn als de overgangsbepaling
geen onderdeel meer uitmaakte van dit wetsvoorstel?Dan kom ik op de uitvoering. De minister heeft een duidelijk antwoord
gegeven op onze vragen over het budget dat de reclassering ter beschikking
krijgt voor het toezicht op de voorwaardelijke invrijheidstelling. Niettemin
begrijpen wij dat er bij de reclasseringsinstellingen nog steeds vragen leven
over de toereikendheid van de budgetten. Bij de behandeling van de begroting
van Justitie in de Tweede Kamer wordt daarover nog een discussie gevoerd.
Het past de Eerste Kamer niet, daarop vooruit te lopen. Bij de behandeling
van de begroting van Justitie in de Eerste Kamer zullen wij daarop terugkomen
en bezien of het beschikbare budget toereikend is voor de reclasseringsinstellingen.
Ook zullen wij dan bezien wat de stand van zaken is, kwantitatief en kwalitatief,
rond de uitvoering van het toezicht.Wij hebben in de beantwoording van de minister geen reactie aangetroffen
op de vraag over de invulling van de bezuinigingstaakstelling door de reclassering.
De staatssecretaris had gezegd dat die bezuiniging niet ten koste mocht gaan
van de kwaliteit van het toezicht, maar dat deze geconcentreerd moest zijn
op registratie en verantwoording, terwijl uit de rapporten bleek dat de tekortkomingen
in de kwaliteit van het toezicht te maken hadden met een gebrek aan interne
controle en monitoring van de effectiviteit van de resultaten. Graag krijg
ik daarop nog antwoord.Dit zijn vragen die uiteraard ook zullen terugkomen bij de begrotingsbehandeling.
Het meest springende punt voor ons op dit moment is de beantwoording van de
minister van de vragen over rechtszekerheid en het overgangsrecht. Wij zien
die antwoorden met belangstelling tegemoet.De heer Kox (SP):Voorzitter. Dit is een goed wetsvoorstel, daarover is iedereen in deze
Kamer het eens. Het zou dus niet moeten kunnen gebeuren dat dit wetsvoorstel
op enig moment sneuvelt. Dat zou niet goed zijn. Tegelijkertijd zou het ook
niet goed zijn als deze Kamer het met deze minister op een akkoordje gooide,
in de trant van: wij hebben het allemaal wel erg laat gezien, dus laat het
nu maar doorgaan. Wij hebben het immers gezien. Hadden wij het de dag na de
stemmingen gezien, dan zouden wij hebben gezegd: dom van ons, maar het is
gebeurd. Wij zien het echter de dag van tevoren, en dan vind ik dat deze Kamer
het niet kan maken om te zeggen: wij doen net of wij het niet gezien hebben,
of wij duiden het minder zwaar. Dat probleem moeten wij oplossen, en volgens
mij kunnen wij dat in dit land ook goed oplossen. Ik kom daar straks nog even
op terug.Laat ik beginnen met de minister te bedanken voor zijn uitgebreide antwoord.
Het is grappig dat hij over een onderwerp waarover niets is gezegd, tien pagina's
kan produceren. En dan is dit nog maar een samenvatting van wat de minister
had kunnen produceren. Sommige afgevaardigden hebben ook gezegd dat hij er
nog andere arresten bij had kunnen noemen, die het beeld nog weer wat hadden
genuanceerd. Het blijft echter interessant dat eigenlijk alleen in de eerste
fase van de behandeling van het wetsvoorstel door de Raad van State een opmerking
over de kwestie is gemaakt. Dit was een heel nadrukkelijke opmerking: schrap
het maar. De regering heeft hier niet op geantwoord en de Tweede Kamer heeft
zich er niet druk over gemaakt. Alle wijsheid in deze Kamer bij elkaar heeft
zich er vervolgens evenmin druk om gemaakt. Nu, bij het sluiten van de markt,
krijgen wij tien pagina's uitleg, die zeker relevant te noemen zijn. Dank
dus voor het antwoord. Wij werden er bijna door overtuigd, maar bijna is niet
helemaal, en niet helemaal is niet. Wij hadden het idee dat er in de drang
bij de minister om uit te leggen dat wij het toch maar moesten
laten doorgaan, ietwat selectief gewinkeld is. De minister schudt van nee,
dus dat neem ik terug, want hij gaat daarover. Laat ik dan zeggen dat ik de
indruk kreeg dat er selectief gewinkeld was, omdat ik mij ook uitspraken had
laten voorleggen, waaruit een ander beeld naar voren kwam.Waarom is de argumentatie van de minister op het punt van het overgangsrecht
voor mijn fractie niet overtuigend? Want dat is het enige waarover wij spreken.
Welnu, er is niets mis met het recht van de wetgever om een wet aan te passen
en vervroegde vrijlating te veranderen in voorwaardelijke vrijlating. Wij
kunnen redeneren dat wij destijds nooit de vervroegde invrijheidstelling hadden
moeten bedenken, maar goed, daarvoor waren anderen verantwoordelijk. Wat echter
niet kan is dat de minister gewoon 10% van de gedetineerden in een
achtergestelde positie plaatst. Zij zijn de dupe, los van alle juristerij.
Zij blijven langer onder hun veroordeling vallen. De heer Franken heeft al
gewezen op het volautomatisme dat nu bestaat. Daarvan maken deze mensen geen
gebruik meer. Je kunt hoog en laag springen en er elke geleerde bij halen,
maar ieder normaal mens zal constateren dat wij het nu anders gaan doen en
een verzwaring opleggen aan een deel van de gedetineerden. Wij moeten ervoor
oppassen dat er niet iets over ons komt in de trant van: zij hebben het er
ook wel naar gemaakt, want het zijn echte boeven; zij moeten nog minstens
vijf jaar zitten. Ook echte boeven hebben immers recht op echte rechtsbescherming.
En zij hebben echt recht op echte rechtszekerheid. Ik vind dat wij ons niet
moeten laten gaan in de trant van: als zij er de dupe van zijn, is het beter
dat het hen treft dan dat het een eenvoudige fietsendief had getroffen. Zo
hoort het niet te zijn.Ik denk dat wij moeten vaststellen dat er sprake is van strafverzwaring
en van een bepaalde mate van willekeur: waarom deze mensen wel en de anderen
niet? Ik vind dat de korte duur van het overgangsrecht niet sterk onderbouwd
is, te meer omdat de aanvankelijke argumenten zijn weggevallen. Daarom vroeg
ik ook aan mevrouw Broekers of wij eigenlijk wel een overgangsrecht moesten
hebben. Zij is wat dat betreft rechtlijniger dan de minister, omdat zij vindt
dat wij dit eigenlijk niet moeten doen.De reactie van de minister in zijn brief is spits, spitsvondig en goed
gevonden. Je zou ermee weg kunnen komen, als wij deze wet hadden aangenomen
en ons vervolgens hadden moeten verdedigen. Dan hadden wij kunnen zeggen dat
wij dachten dat het allemaal mocht. Wij zijn echter nog niet in het stadium
waarin wij moeten uitleggen waarom wij iets gedaan hebben, want wij zitten
nog in het stadium dat wij iets moeten gaan doen. Spitsvondigheid past dan
de wetgever niet. De wetgever moet doen wat hij goed vindt. Volgens mij is
er – met uitzondering van de VVD-fractie – overeenstemming over
dat dit niet goed is. Daarom verzoek ik de minister, de mogelijkheid te overwegen
om dit goede wetsvoorstel boven tafel te houden en zo snel mogelijk ingevoerd
te krijgen, maar daarbij te overwegen of hij deze Kamer een novelle zou kunnen
voorleggen waarin deze ene ongerechtigheid die het wetsvoorstel aantast, verwijderd
wordt. Ik denk dat ook de Tweede Kamer, als zij wordt gewezen op wat hierin
fout is, daarmee geen problemen zal hebben. Graag ontvang ik een reactie van
de minister in tweede termijn op die mogelijkheid, die wij in dit land per
slot van rekening hebben, om fouten die geconstateerd worden, weg te werken.Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Wij bespreken een belangrijk wetsvoorstel. Vanuit uw Kamer
is ook in eerste termijn naar voren gebracht dat een zeer groot deel van uw
Kamer al 21 jaar naar dit wetsvoorstel verlangt. Ik voel dat met u mee. Ik
hoop dan ook dat ik uw Kamer in meerderheid kan overtuigen dat dit een goed
wetsvoorstel is. De heer Kox heeft net gezegd dat hij het wetsvoorstel zo
mooi vindt dat hij hoopt dat ik met een novelle zal komen, ongeacht of ik
ervan overtuigd ben of die nodig is. Ik kan aan dat verlangen moeilijk voldoen.
Dat zal de heer Kox vast ook wel meevoelen. Iedereen die ons constitutionele
bestel kent en liefheeft, weet dat voor de totstandkoming van een wet de instemming
nodig is van de regering en van beide Kamers der Staten-Generaal. Ik hoop
uiteraard dat die instemming ook van uw Kamer wordt verkregen.Ik hoop dat ik hiermee ook duidelijk heb gemaakt dat ik geen noodzaak
zie om met een novelle te komen op het punt dat in tweede termijn naar voren
is gebracht. Ik hoop dat ik de fracties die op dit punt nog niet overtuigd
zijn alsnog kan overtuigen. Ik meen dat het van belang is om nog iets preciezer
te kijken naar wat er speelt bij de bedenkingen die naar voren zijn gebracht.Ik stel nogmaals voorop dat ik de onderliggende gedachte vanuit uw Kamer
ten volle onderschrijf, namelijk dat het onwenselijk is dat wanneer tweederde
van de straf om is zonder meer het laatste derde deel verdwijnt. Ik teken
hierbij wel aan dat dit geen absoluut recht is. Ook in de huidige tekst van
artikel 15a zijn er mogelijkheden voorzien waarin desalniettemin de gehele
straf moet worden uitgezeten. Ik kom hierop straks nog terug, omdat dit ook
een van de onderdelen is in de argumentatie. Het is maatschappelijk van belang
ons te realiseren dat mensen tot een langdurige gevangenisstraf zijn veroordeeld.
Als wij spreken over de vijfjaarstermijn gaat het om ongeveer achtenhalf jaar
of langer, soms veel langer. Het is van belang dat er zo snel mogelijk een
einde komt aan de situatie waarin zonder voorwaarden, gericht op het voorkomen
van herhaling, de straf vervroegd wordt beëindigd.De heer Kox (SP):Dat de vervroegde invrijheidstelling niet een automatisme is in de zin
dat geen goed gedrag vooraf ertoe kan leiden dat men niet vervroegd in vrijheid
wordt gesteld was zo en blijft zo. Daarin verandert niets. Wat verandert is
dat men in vrijheid is gesteld als men vervroegd in vrijheid wordt gesteld.
De minister heeft dit argument aangehaald, maar hierover is geen verschil
van mening met deze Kamer. In vrijheid gesteld is in vrijheid gesteld, een
volautomatisme zoals sommige geleerden zeggen, een automatisme zoals alle
rechters in het land denken.Minister Hirsch Ballin:Ik begrijp heel goed wat de heer Kox naar voren brengt. Dit is overigens
een reden te meer om hierin geen strafverzwaring te zien.Misschien is het goed om op de verschillende onderdelen van de argumentatie
in te gaan, te beginnen met wat mevrouw Broekers-Knol naar voren heeft gebracht.
Ik kan haar betoog volledig onderschrijven, haar conclusie dus ook dat het
wetsvoorstel zoals het er ligt goed is en dat het wenselijk
is dat het spoedig wet wordt. Terecht heeft zij ook opgemerkt dat de vervroegde
invrijheidstelling geen absoluut recht is en dat het dus ook niet betekenisloos
is dat de rechter de straf uitspreekt op het volle aantal jaren of maanden
dat daarvoor wordt gesteld.Ik verbind hieraan een punt dat naar voren kwam in het betoog van de heer
Franken en dat de kwestie raakt of wij hier te maken hebben met een strafverzwaring
of niet. Dat is niet het geval. Ook volgens het wetsvoorstel zoals het er
ligt wordt de veroordeelde tot vrijheidsstraf voorwaardelijk in vrijheid gesteld
wanneer tweederde van de straf gepasseerd is. In de regel van invrijheidstelling
na tweederde van de straf komt geen verandering. Dit raakt aan het punt dat
de heer Kox zo-even terecht ook naar voren bracht.Wat verandert, is dat die regel van invrijheidstelling na tweederde van
de straf verbonden wordt met voorwaarden, gericht op het voorkomen van recidive.
De algemene voorwaarde die wordt gesteld in de wet is er een waarvan sommigen
misschien zullen zeggen dat het toch vanzelf spreekt dat men niet meer strafbare
feiten mag begaan. Wat erbij komt, is geen strafverzwaring maar betekent dat
degene die na tweederde van de straf een strafbaar feit begaat deswege geconfronteerd
wordt met een reactie die ook omvat dat het strafrestant alsnog ten uitvoer
kan worden gelegd. Dat is dus gerelateerd aan het gedrag van de betrokkene.
Men kan toch werkelijk niet beweren dat wij een strafverzwarend regime invoeren
dat niets verandert aan de basissituatie van invrijheidstelling na tweederde
van de straf en dat een voorwaarde daaraan stelt, gericht op het tegengaan
van recidive.De heer Kox (SP):Het laatste wat ik zou willen, is de minister over dit goede wetsvoorstel
een vervelend gevoel bezorgen. Het wetsvoorstel wordt hier gesteund. De minister
moet ons niet proberen te overtuigen dat het wetsvoorstel goed is. Daarover
zijn wij het allemaal eens en daarover hadden wij het misschien 21 jaar geleden
al eens moeten zijn. Het feit is dat het niet voor zichzelf sprak. Aan de
vervroegde invrijheidstelling wordt het woord "voorwaardelijk" toegevoegd.
Ik kan niet in de ziel van de minister kijken, maar hij kan toch niet zeggen
dat wij op dit punt onzin beweren. Wij veranderen de wet toch juist omdat
de nieuwe wet een andere wet is dan de vorige wet? Daar is niets mis mee,
behalve dat dit voor 10% van de gedetineerden – de grootste boeven,
die het ernaar hebben gemaakt – discriminerend uitpakt. Dat zouden wij
niet moeten willen. Dat is volgens mij het enige verschil van mening.Minister Hirsch Ballin:Ik had ook uit het betoog van de heer Kox in eerste termijn al begrepen
dat wij de hoofdlijn, de maatschappelijke doelstelling en dergelijke, volledig
delen. Wel neem ik afstand van de gedachte dat wij degenen die de heer Kox
net omschreef als "de grootste boeven" discrimineren. Wat wij hen "aandoen"
is dat, terwijl de hoofdregel blijft bestaan van invrijheidstelling na tweederde
van het uitzitten van de straf, de algemene voorwaarde wordt nagekomen dat
de veroordeelde zich niet schuldig maakt aan een nieuw strafbaar feit en de
eventuele bijzondere voorwaarde – met eveneens een doelstelling van
het voorkomen van recidive en het bevorderen van resocialisatie. Dat is wat
wij de grootste boeven, in de woorden van de heer Kox, aandoen. Ik kan daarin
geen discriminatie zien. Dit is wel een wenselijke en urgente verandering
in de wetgeving. Het is niet in strijd met artikel 7 EVRM of artikel 1 van
de Grondwet en het is geen aantasting van de rechtszekerheid, want iedereen
heeft het zelf in de hand om te doen wat nodig is en dat is in dit geval niet
opnieuw strafbare feiten begaan.De heer Franken (CDA):Wat vindt de minister ervan dat de rechter niet wist dat er andere voorwaarden
konden worden opgelegd op het moment dat hij de sanctie toedeelde?Minister Hirsch Ballin:Dat is niet ongewoon. Ook bij andere wetsvoorstellen kan spelen dat bijvoorbeeld
bij het detentieregime of bij de verlenging van de ter beschikking stelling
een vervolg aan de geschiedenis wordt gegeven door de wetgeving. Ik denk dat
het belangrijk is dat de hoofdregel blijft bestaan van invrijheidstelling
na ommekomst van tweederde van de straf. De vrees dat de rechters ertoe zullen
overgaan om lichter te straffen zodra zij weten dat de vervroegde invrijheidstelling
plaatsmaakt voor de voorwaardelijke invrijheidstelling, kan ik niet delen.
Het is goed dat het hier eens wordt uitgesproken, want dan kunnen wij dat
uitdrukkelijk weerspreken. Ik heb de memorie van toelichting van mijn voorganger
erop nageslagen. Mijn voorganger hield er rekening mee dat er een zekere aanpassing
van de straftoemeting plaatsvindt bij straffen van minder dan een jaar, omdat
de vervroegde invrijheidstelling daar uitgaat. Maar dat is niet wat ons hier
verdeeld houdt. Daarover spreken wij niet op dit moment. Wat betreft de langere
gevangenisstraffen, dus vanaf één jaar, ligt het niet in de
lijn der verwachting en niet in de rede dat de rechters na totstandkoming
van deze wet zullen overgaan tot het opleggen van kortere straffen om als
het ware te compenseren wat de wetgever heeft gedaan. Tenslotte blijft die
regel bestaan en die is ook omschreven als een wettelijke regel, niet als
een discretionaire bevoegdheid gerelateerd aan goed gedrag of iets dergelijks.
Het is een wettelijke regel die ertoe leidt dat de veroordeelden na tweederde
van de straf op vrij voeten zullen worden gesteld, uiteraard met een tenzij
maar ook in de huidige wetgeving zit een tenzij. Dus een andere straftoemeting
door de rechter ligt niet in de rede. Het zou ook een verkeerde gedachtegang
zijn dat dit voortvloeit uit deze wijziging van de wetgeving. Het Openbaar
Ministerie zal ook niets van dien aard bepleiten als dat zou worden aangevoerd
door advocaten in de rechtszaal. Wij zullen ervan uitgaan – daar zijn
ook onze taxaties voor de capaciteit op gebaseerd – dat de straftoemeting
dezelfde blijft voor en na de totstandkoming van deze wet. Iets anders ligt
ook simpelweg niet in de rede bij deze regeling, die die tweederderegel handhaaft.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Wat de rechter zal doen als ik iets aanvoer in de rechtszaal, moet nog
maar blijken. Het gaat hier om een wetsvoorstel en ik hoor de minister met
grote stelligheid zeggen dat er geen inbreuk is op artikel 7 en artikel 1.
Maar de minister is het toch met mij eens dat uiteindelijk noch deze Kamer,
noch de minister beslist of er een schending is van artikel 7? Dat beslist
uiteindelijk de rechter in Straatsburg. Is de minister zo stellig dat hij
de garantie durft te geven dat geen enkele zaak die kan worden aangebracht
over dit nieuwe wetsvoorstel in Straatsburg leidt tot een uitspraak
van de rechter dat er een schending is van artikel 7?Minister Hirsch Ballin:Mevrouw Böhler weet als geen ander dat alle staten die aangesloten
zijn bij de Raad van Europa af en toe geconfronteerd worden met een oordeel
in een concrete zaak waarbij het verdrag niet in acht is genomen. Ook Nederland
is dat onlangs overkomen. Het Europese Hof oordeelt niet over wetgeving, maar
over een toepassing in een concreet geval. Daar moet je op anticiperen en
dat hebben wij gedaan door precies en onbevooroordeeld de lijn van de jurisprudentie
van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens weer te geven. En ook daaruit
kan ik niets anders afleiden dan wat ik in de brief heb betoogd. Mevrouw Böhler
en de heer Franken hebben verwezen naar de uitspraak in de zaak Gabarri Moreno
tegen Spanje van 22 juli 2003. Die heb ik niet in de brief genoemd, omdat
dat een geval was waarin de wetgeving was veranderd ten tijde van de uitspraak
van de rechter. Dat is duidelijk een ander geval dan hier aan de hand is.
Als mevrouw Böhler en de heer Franken de tekst van artikel 7 van het
EVRM erbij nemen, zullen zij zien dat daarin twee eisen worden gesteld. De
ene is dat het feit strafbaar is op het moment dat het wordt begaan en de
andere is dat de straf die door de rechter wordt opgelegd, geen zwaardere
is dan die bedreigd wordt ten tijde van het begaan van het feit. Aan beide
voorwaarden is evident voldaan en daarmee is wat betreft artikel 7 van het
EVRM voldoende uitgelegd waarom ik daar geen schending in kan zien.De heer Franken (CDA):De strafbedreiging, de strafmaat en de strafsoort zijn punten die inderdaad
zo door artikel 7 worden gedekt. Maar ik ben in mijn betoog nogal uitdrukkelijk
ingegaan op het feit dat de strafmodaliteit verandert. Ik hoef de minister
niet uit te leggen wat daaronder wordt verstaan. Wij hebben wat dat betreft
dezelfde leermeester gehad en hebben met evenveel aandacht zijn lessen gevolgd.
Het gaat niet om het feit dat een straf zal worden bepaald door de soort en
de maat, maar om de modaliteit. Dat is een onderdeel van de straf. Het gaat
nu over de definitie; valt ook dat element van straf eronder, of vindt de
minister dat dat niet het geval is?Minister Hirsch Ballin:Nee. Wat ik naar voren heb gebracht en waar de heer Franken nogmaals naar
vraagt, is dat de toegemeten straf dezelfde blijft. Er is geen sprake van
het soort verandering van modaliteit waar de heer Franken op doelt, namelijk
een strafverzwaring. De wettelijke regel is en blijft invrijheidstelling na
tweederde van de straf. Wat eraan verbonden wordt zijn de voorwaarden. Die
voorwaarden zijn algemeen en bijzonder van aard en betekenen dat geen nieuwe
strafbare feiten mogen worden begaan. Wat betreft de modus van de straf verandert
er niets, tenzij er sprake is van nieuw strafbaar gedrag van de betrokkene
dan wel een schending van de voorwaarden. Die voorwaarden liggen in de sfeer
van de executie van de straf en ter zake daarvan bestaat rechtsbescherming.
Dus ook met onze gerespecteerde gezamenlijke leermeester Enschede voor de
geest, wordt mijn betoog niet anders dan dit: geen toepasselijkheid van artikel
7. Ik begrijp uit de reactie van de heer Franken dat ik hem op het punt van
beide hoofdregels van artikel 7 bijna of misschien wel helemaal heb overtuigd.
Geen strafverzwaring voeg ik daaraan toe, wel de verplichting om je te onthouden
van nieuwe strafbare feiten en de mogelijkheid om voorwaarden daaraan te verbinden
ter voorkoming van recidive en rechtsbescherming ten aanzien van het laatste.
Als iemand met iets onaangenaams geconfronteerd wordt, zoals de herroeping
van de invrijheidstelling, behoort dat nog steeds tot datgene wat de rechter
op het moment van oplegging van de straf heeft opgelegd.De heer Kox (SP):Wat zou ermee verloren gaan als de minister wel luisterde naar deze Kamer
en de vijfjaarsbepaling eruit haalt? Wat verliezen wij dan? Naar het gevoelen
van het merendeel van deze Kamer winnen wij er bij op het gebied van rechtszekerheid
en maken wij een mooie wet. Hoe ernstig is het om op dit punt misschien een
aanvaring met de Kamer te trotseren? Is het dat wel waard?Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Ik heb goed geluisterd naar de bedenkingen die naar voren
zijn gebracht, zo goed dat ik meen dat ik in staat ben om daar argumenten
tegenin te brengen. De heer Kox vindt die in een aaneengesloten uiteenzetting
in de brief die ik de Kamer vorige week maandag heb gestuurd. Mijn antwoord
van zojuist droeg niet het karakter van een aaneengesloten uiteenzetting,
maar dat kwam doordat ik tussendoor nog enige vragen ter toelichting van de
Kamer mocht beantwoorden.Het wetsvoorstel beoogt om een eind te maken aan een situatie die wij
allebei al heel lang onwenselijk vinden. Dat verbindt ons, weet ik van de
heer Kox. Ik vind het ook belangrijk dat de desbetreffende mogelijkheid ten
aanzien van veroordeelden niet blijft ontbreken na de reeds ruim bemeten termijn
van vijf jaar. De termijn van vijf jaar dekt het volledig af. Het enige punt
waarover discussie zou kunnen ontstaan als het gaat om de rechtszekerheid
en de straftoemeting door de rechter betreft degenen die tot een straf van
een jaar of minder zijn veroordeeld. Daar gaan wij met de termijn van vijf
jaar namelijk ver overheen. De argumentatie daarvoor heb ik in de brief toegelicht.
Er is voor het overige geen overgangsrecht nodig. Degene die in 2013 minister
van Justitie is, zal moeilijk kunnen uitleggen, gegeven de context van het
verdrag en de Grondwet en gelet op de mensen die zijn veroordeeld voor zeer
ernstige strafbare feiten, dat dan nog steeds wordt doorgegaan met een zo
abrupte overgang als waarvan nu sprake is wat betreft de tenuitvoerlegging
van de straf naar een situatie waarin een gedeelte van de straf niet meer
ten uitvoer wordt gelegd. Als die situatie dus wordt voortgezet, lijkt mij
dat in 2013 moeilijk uit te leggen. Als de Kamer mij zou hebben overtuigd
dat wij wat dit betreft een probleem hebben met artikel 7, dan zou ik met
alle liefde overstag zijn gegaan en tot een novelle zijn gekomen. Die vraag
is ook opgeworpen ten aanzien van een ander wetsvoorstel dat bij deze Kamer
in behandeling is, namelijk de gedragsbeïnvloedende maatregel jeugdigen.
Ik heb gekeken naar de voorgeschiedenis die voorafging aan de periode waarin
ik dit ambt mag vervullen. Ik heb moeten concluderen naar aanleiding van het
voorlopig verslag dat inderdaad op een niet volledige correcte wijze uitvoering
is gegeven aan de overigens goede bedoelingen van de regering. Dat heeft mij
aanleiding gegeven, en het is inmiddels geëffectueerd, om in een bij de Tweede Kamer aanhangig wetsvoorstel een wijziging van dat onderdeel
van het wetsvoorstel op te nemen. Er is dus geen sprake van dat ik mij blokkerend
opstel als de argumenten mij ervan overtuigen dat er een fout in het wetsvoorstel
is geslopen. Ik ben dan bereid die fout eventueel met een novelle of een novellerend
element in een aanhangig wetsvoorstel op te lossen.Hier zijn grote maatschappelijke belangen mee gemoeid. Ik heb uiteengezet
waarom ik hierin wat dit betreft geen schending van artikel van het EVRM kan
zien en ook geen schending van artikel 1 van de Grondwet. Ik heb met argumenten
uiteengezet waarom het een verkeerde gedachtegang is om hier een strafverzwaring
in te zien. Als tweederde van de straf is uitgezeten, volgt de invrijheidstelling.
Dat blijft de wettelijke regel. Daar komt geen verandering in. Ik heb uiteengezet
dat wat er aan voorwaarden op betrokkene kan afkomen, is gericht op het voorkomen
van recidive en resocialisatie. De situaties waarin de veroordeelde op wie
de regeling wordt toegepast, wordt geconfronteerd met een hervatting van de
tenuitvoerlegging, zijn geheel te wijten aan de misstappen die hij alsnog
heeft begaan. Ik heb echter uiteengezet dat er op dit punt is voorzien in
rechtsbescherming, maar ook naar het huidige recht is er geen absolute aanspraak
op het kwijtraken van een derde van de straf. Ik heb er ten slotte op gewezen
dat het onjuist zou zijn om dit te zien als een factor die de rechterlijke
straftoemeting zou beïnvloeden en dus ex post een complicerend element
zou zijn voor de straftoemeting. Integendeel, want de regel blijft invrijheidstelling
na tweederde van de straf. Je mag aannemen dat vrijwel iedereen er in zo'n
situatie op let dat de voorwaarden in acht worden genomen. Sommigen zullen
misschien verder willen gaan dan in het wetsvoorstel staat, maar dat blijft
de regel. Dus ook uit het oogpunt van rechterlijke straftoemeting kan ik hierin
geen verandering zien.Als de zaken er zo voor staan, heb ik geen argumenten om naar de Tweede
Kamer te gaan met een novelle of een novellerend wetsvoorstel. Ik wacht het
oordeel van de Kamer over het wetsvoorstel dus af.De heer Kox (SP):Voorzitter. Ik vroeg de minister wat wij ermee verliezen als er wel wordt
geluisterd naar de meerderheid van deze Kamer. Zijn belangrijkste argument
is dat hij zich afvraagt hoe zijn opvolger er in 2013 mee moet omgaan. Tot
op de dag van vandaag worden mensen vervroegd in vrijheid gesteld, omdat ze
aan die tweederde periode zitten. Ook dat moeten wij uitleggen, want sommige
burgers vinden dat ook raar. Ze wijzen erop dat wij het er al lang over eens
zijn en vragen zich af waarom die boeven dan toch nog in vrijheid worden gesteld.
Wij antwoorden dat dit komt, omdat regels regels zijn en dat wij die in dit
land handhaven. In 2013 moeten wij dat in een beperkt aantal gevallen ook
nog uitleggen. Dat lijkt mij geen probleem, of hooguit een probleem waarmee
wij altijd worden geconfronteerd, omdat wij nu eenmaal dat beginsel van terugwerkende
kracht niet accepteren in het strafrecht. De minister zegt dat, als hij niet
overtuigd is, hij niet naar de Tweede Kamer kan. Dat is een sterk punt, maar
ik vind het ook een sterk punt dat wij aangeven dat, als de minister niet
doet wat wij willen, wij een goede wet moeten afstemmen. Dat zou ook heel
vervelend zijn.Minister Hirsch Ballin:Ik hoop dus dat ik de Kamer heb overtuigd. Als regels regels zijn en als
die dwingen tot de conclusie dat ze moeten worden veranderd, dan zou ik de
suggestie van een novelle van harte volgen. Ik heb zojuist het voorbeeld gegeven
van een wetsvoorstel waarbij ik dat zonder morren heb gedaan. Ik zie de heer
Van de Beeten wat dit betreft instemmend knikken. Dit is wat ik op dit punt
heb te bieden.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Voorzitter. Ik heb nog gevraagd of de minister een uitleg kan geven van
het advies van de Raad van State. Hoe waardeert de minister dat negatieve
advies? Ik heb de indruk dat dit een beetje ondersneeuwt, maar een belangrijk
adviesorgaan, de Raad van State, heeft geadviseerd om die bepaling te schrappen.Minister Hirsch Ballin:Er zijn veel elementen in de adviezen van de Raad van Staten die aanleiding
geven tot een voortgezette discussie tussen de regering en de Raad van State.
Mevrouw Böhler zou ervan opkijken hoe de wetgeving er zou uitzien als
alle adviesonderdelen van de Raad van State volledig zouden worden gevolgd.
Het kost weinig moeite een reeks van door het kabinet niet opgevolgde adviesonderdelen
te noemen, waarbij dat de warme instemming heeft gekregen van de fractie van
GroenLinks.Over dit onderdeel van het advies heb ik al eerder een kleine poging tot
tekstexegese gedaan, ook wat betreft het antwoord van de regering. In de memorie
van toelichting staat een preciezere uiteenzetting over waarom mijn voorganger
naar mijn mening terecht geen aanleiding heeft gezien een nog langere of verder
reikende bepaling voor te stellen dan die al in het wetsvoorstel was vervat.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Ik heb niet gevraagd of u het eens was met het advies van de Raad van
State. Uit het wetsvoorstel heb ik wel opgemaakt wat uw opvatting is. Ik vroeg
u om aan te geven wat de Raad van State bedoeld kan hebben als die niet wilde
refereren aan artikel 7 EVRM en artikel 1 Wetboek van Strafrecht.Minister Hirsch Ballin:Ik heb iets anders gezegd dan u bedoelt. U zei dat er werd verwezen naar
artikel 7 EVRM. Ik heb gezegd dat er op dat punt sprake is van een weergave.
Vervolgens wees de Raad van State erop waartoe het gestelde leidt. Ik heb
gereageerd op de redenering voor de verzwaring. In mijn ogen klopt die niet.
Mijn voorganger heeft dat met de memorie van toelichting in wezen ook gezegd.Mevrouw de voorzitter. Ik meende voldoende recht te hebben gedaan aan
het betoog van de heer Holdijk. Ik kon mij goeddeels in zijn opmerkingen vinden.
Hij wees er terecht op dat het niet bijzonder is dat een burger zich moet
onthouden van het plegen van strafbare feiten. Over de kwestie van het overgangsrecht
heb ik gesproken en ik meen dat wij het daarover eens kunnen zijn.Mevrouw Tan heeft gesproken over het werk van de reclassering. De taakstelling
wordt allereerst gezocht in het verhogen van de efficiency door de ontwikkeling
van het cliëntvolgsysteem. Dat moet ertoe leiden dat reclasseringswerkers
zich meer kunnen richten op het reclasseringswerk en zich minder hoeven bezig
te houden met de verantwoording en de registratie van hun werkzaamheden. De
staatssecretaris en ik worden elke twee maanden geïnformeerd over de
ontwikkeling van de behoefte aan reclasseringsproducten. Jaarlijks
is 5 mln. beschikbaar voor intensief toezicht op veelplegers. Bovendien komt
in het kader van de verbetering van het tbs-systeem structureel 10 mln. extra
beschikbaar voor toezicht op tbs'ers. In het kader van het beleidsprogramma
van het kabinet zal in 2008 11,9 mln. extra voor de reclassering beschikbaar
worden gesteld, oplopend tot structureel 40 mln. in 2011. Met deze extra middelen
is het mogelijk om te investeren in zowel een kwalitatieve als kwantitatieve
verbetering van de reclasseringsactiviteiten.Mevrouw Tan merkt terecht op dat bij de behandeling van de begroting van
Justitie is gesproken over de reclassering. Collega Albayrak heeft over dit
onderwerp in dezelfde geest gesproken als ik zo-even deed. Als ik nu op mijn
horloge kijk en zie hoe laat het is, neem ik aan dat het wetsvoorstel voor
de begroting van Justitie 2008 deze Kamer de komende uren zal bereiken, want
ik weet op welk tijdstip ongeveer de stemmingen in de Tweede Kamer worden
gehouden.Voorzitter. Bij deze behandeling was een punt aan de orde dat ons verdeeld
heeft gehouden. Ik meen evenwel voldoende argumenten en gezichtspunten naar
voren te hebben gebracht om afsluitend nog eens een beroep te kunnen doen
op de leden van de fracties die bedenkingen hadden bij het geven van hun steun
aan het wetsvoorstel. Ik dank uiteraard de fracties die reeds hun steun voor
het wetsvoorstel hebben uitgesproken. Zoals steeds zie ik met belangstelling
het oordeel van deze Kamer tegemoet.De heer Franken (CDA):Voorzitter. De minister heeft de opmerkingen van de sprekers zeer zorgvuldig
beantwoord. Echter, op een belangrijk punt dat van mijn kant naar voren is
gebracht, is hij niet ingegaan. Ik zou het prettig vinden als hij daarover
toch nog iets wil zeggen.Ik heb erop gewezen dat een veroordeelde met iets nieuws zal worden geconfronteerd.
Dat nieuwe betreft de bijzondere voorwaarden. De bepalingen van die bijzondere
voorwaarden kunnen gemakkelijk worden overtreden. Daarvoor behoef je geen
strafbaar feit te plegen. Daardoor is de kans op een tenuitvoerlegging, dus
op een herroeping, groter dan in de huidige situatie. Op die kwestie is de
minister niet ingegaan. Ik zou graag zien dat hij dat alsnog deed.Verder herinner ik eraan dat de bruto-nettosystematiek breed wordt toegepast.
Daarover wordt eigenlijk niet geschreven, omdat voor rechters nu eenmaal het
geheim van de raadkamer geldt en omdat zij inderdaad geheim houden wat daar
wordt gezegd. Iedereen die echter wel eens professioneel in de rechtszaal
komt, en dan niet als professioneel crimineel, weet dat met dergelijke berekeningen
wordt gewerkt. De minister ontkent dat categorisch. Graag wil ik vernemen
waarop hij die ontkenning baseert.Minister Hirsch Ballin:Iedereen die ingevoerd is in het strafrechtelijk systeem en ook degenen
die via de media vernemen wat de uitspraak is, kunnen het sommetje maken waarop
u doelt. Echter, dat sommetje wordt met dit wetsvoorstel niet anders. Het
sommetje blijft: straf zoals opgelegd maal twee derde, tenzij. Die twee elementen
zijn ook hier van belang. Die "twee derde" blijft van kracht. Misschien
kunnen wij dat betreuren, maar dit wetsvoorstel handhaaft de regel voor de
invrijheidstelling als twee derde van de straf is uitgezeten. Dat verandert
niet. Dus de bruto-nettobenadering blijft voor de betrokkenen gelden.U maakte ook opmerkingen over de voorwaarden die zullen gelden. Ik denk
nu met name aan degenen voor wie het verschil tussen bruto en netto van substantiële
betekenis is. Dat is het in de nieuwe situatie voor iedereen, zeker voor degenen
van wie wordt gezegd dat men die zou moeten vrijwaren van de bepalingen van
de nieuwe wetgeving. De boodschap is duidelijk. Allereerst gelden de algemene
voorwaarde. Het stellen van die voorwaarde ligt zeer in de rede en is sterk
gekoppeld aan het gedrag van betrokkene. Wat voor hem vervolgens geldt, is
het gevolg van het nieuwe strafbare feit dat hij pleegt. Het specifieke besluit
om deze voorwaarden op te leggen, heeft betrekking op de wijze van executie
van de straf en niet op strafmodaliteiten in de zin van verzwaring ervan.
Daar gaat het om. Degene die niet tevreden is met deze manier van executie,
namelijk onder voorwaarden vrijkomen, heeft de mogelijkheid om het oordeel
van de rechter te vragen.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik constateer dat de leden van de fracties van GroenLinks en de SP stemming
over het wetsvoorstel wensen. De stemming zal komende dinsdag plaatsvinden.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20072008-342-350.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl