Voortzetting van het debat met de regering over het rapport "Bruggen bouwen" van de tijdelijke commissie Onderzoek Integratiebeleid (28689)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 6047-6076

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-09-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 94, pagina 6047-6076

02-09-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28689Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (29235, nrs. 32 t/m 43)Pagina 6047-6047
Voortzetting van het debat met de regering over het rapport "Bruggen bouwen" van de tijdelijke commissie Onderzoek Integratiebeleid (28689)Pagina 6047-6076
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 2 september 2004)Pagina 6099-6101
Regeling van werkzaamheden (donderdag 2 september 2004)Pagina 6076-6077
Presentie en opening (donderdag 2 september 2004)Pagina 6047-6047
Voortzetting van het debat met de regering over het rapport "Bruggen bouwen" van de tijdelijke commissie Onderzoek Integratiebeleid (28689)Pagina 6077-6099

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 195 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van het debat met de
regering over het rapport "Bruggen bouwen" van de tijdelijke commissie
Onderzoek Integratiebeleid (28689).(Zie vergadering van 30 augustus 2004.)De voorzitter:Aan de woordvoerders, fractievoorzitters veelal, ook aan de fractievoorzitter
van D66, die zelfs niet luistert wanneer zijn eigen partij wordt genoemd,
zeg ik dat ik denk dat het ons aller streven is om aan het eind van de dag
klaar te kunnen zijn met het debat en geen avondvergadering te hoeven houden.
Er is heel veel gezegd in eerste termijn. Het moet mij toch van het hart dat
ik eigenlijk vind dat er dan maar niet ingeschreven moet worden, wanneer bijna
iedereen de spreektijd zo overschrijdt als in eerste termijn. Dat betekent
wel dat het redelijk is dat wij het kabinet, middels de minister-president
en de minister, de gelegenheid geven om, zeker in het begin, zonder veel interrupties
hun betoog te kunnen opzetten, en dat interrupties echt kort moeten zijn,
gedurende de hele dag. Dat is de manier waarop ik u vriendelijk door deze
dag zal gaan loodsen.Minister Balkenende:Mijnheer de voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar bijdrage in de eerste
termijn van dit debat. Voor het kabinet is dit debat geen mosterd na de maaltijd,
ook al heeft het overleg over veel inhoudelijke voorstellen reeds plaatsgevonden.
Op deze plaats wil ik graag de commissie-Blok, in het bijzonder de voorzitter,
danken voor haar grondige en genuanceerde werk. Ook de initiatiefnemer, de
heer Marijnissen, komt dank toe. Voordat ik toekom aan mijn themagewijze beantwoording,
wil ik enkele inleidende opmerkingen maken. Ik zal mij richten op enkele hoofdzaken.
Mevrouw Verdonk zal het brede spectrum bespreken en ook ingaan op de door
de woordvoerders gedane voorstellen.Een tijdje terug werd ik op een avond hier in Den Haag op straat aangesproken
door een jonge vrouw van allochtone komaf. Zij zei mij dat zij zich volop
Nederlands voelde, maar dat zij ook het gevoel had dat zij steeds kritischer
werd bejegend. Zij vertelde mij dat zij voorstander was van een minder vrijblijvende
inburgering en dat wij zeker moesten inzetten op meer participatie van vrouwen.
Maar zij vond ook dat Nederland door alle discussies over islam en terrorisme
wel steeds minder gastvrij wordt.Dat gesprek met haar heb ik goed onthouden, omdat het zo duidelijk het
dilemma weergeeft. Enerzijds wil je de mensen er eigenlijk met de haren bijslepen
en mogen de maatregelen om hen te laten integreren ook best pittig zijn. Anderzijds
wil je voorkomen dat de discussie daarover beelden oproept waardoor mensen
zich in een hoek gezet voelen, en als gevolg daarvan hun heil
juist zoeken in een versterking van de eigen identiteit en het afkappen van
het gesprek met andere groepen.De kern van het debat ligt voor het kabinet in het vinden van het juiste
evenwicht in het voeren van het integratiebeleid. In de eerste termijn van
de Kamer is helder naar voren gekomen dat wij het erover eens zijn dat het
integratiebeleid een belangrijk instrument is om ons gezamenlijk doel, namelijk
een sterke samenleving, zonder scherpe innerlijke tegenstellingen, te bereiken.
Over dat doel zijn wij het eens.Ook zijn wij het erover eens dat niet kan worden gezegd dat het integratiebeleid
tot op heden is gelukt of mislukt. Ruimte voor verbetering en aanleiding tot
verandering is er zeker. Er is aanleiding om maatregelen op het terrein van
integratiebeleid aan te scherpen. Er is aanleiding voor een meer verplichtend
karakter van het integratietraject. Op dat punt heb ik in eerste termijn een
brede consensus mogen constateren.Het kabinet is zich ervan bewust dat met deze benadering een einde komt
aan de vrijblijvendheid. Dat moet ook, niet vanwege de begrenzing van het
absorptievermogen van een samenleving met betrekking tot nieuwkomers, zoals
de heer Bos dit formuleert in de Volkskrant van jongstleden zaterdag, maar
juist vanwege de gekozen bereidheid van iedere nieuwkomer om deelgenoot te
willen zijn van onze samenleving. Hier komen, is hier meedoen.Dat geldt ook voor hen die al langer in Nederland zijn en het inburgeringstraject
nog niet hebben afgerond. Ook zij zullen die keuze moeten maken en de noodzaak
om daadwerkelijk lid te willen zijn van onze samenleving inzien. Er zitten
echter twee kanten aan de medaille. Wanneer ons ideaalbeeld van de samenleving
er een is waarin sprake is van respect en oog hebben voor elkaar en elkaars
standpunten, van betrokken en actieve burgers, dan moeten wij niet alleen
naar de allochtoon kijken, maar ook naar onszelf. De heer Dittrich vroeg mij
hier expliciet naar in mijn rol als premier van alle Nederlanders.Mijn rol behoort inderdaad samenbindend te zijn. Zo voel ik dat ook. Laat
ik heel duidelijk zijn. Als een samenleving zelf geen duidelijkheid biedt
over haar eigen waarden, zelf geen duidelijke grenzen stelt, zelf tekortschiet
in respect, betrokkenheid, in gevoel van nationale eigenwaarde en burgerschap
waar de heer Verhagen zo indringend over sprak, als een samenleving zo functioneert,
dan kun je dat ook niet van anderen verlangen. Dus inderdaad mijnheer Bos:
weg van de vrijblijvendheid, zoals u dit noemde. Dat werkt dan wel twee kanten
op.Het evenwicht tussen rechten en plichten geldt voor de hele Nederlandse
samenleving. Als politici moeten wij daarin proberen, het goede voorbeeld
te geven. Meedoen is voor dit kabinet een belangrijk woord. Het veronderstelt
actie, inzet en betrokkenheid. Ook de heer Bos sprak daarover. Wij vragen
dit van iedereen: ook van de toegetreden nieuwe burgers, een grote groep mensen
in onze samenleving. Zij zijn lid van onze samenleving en maken daarvan deel
uit. Wij willen dat zij echt in onze samenleving meedoen.Ook van autochtone burgers wordt wat gevraagd. Wij moeten nieuwkomers
daadwerkelijk het gevoel geven dat zij erbij horen. Wij zien het om ons heen.
Sinds de aanslag op het World Trade Center in New York hoor je vaker dat allochtone
Nederlanders zich minder welkom voelen. De andere Nederlanders kijken hen
argwanend aan, zo vertellen zij. Een onderzoek van NIPO, gepubliceerd in de
Volkskrant eind juni, toont dit aan. Men ziet hen vaak als fundamentalist.
De dreigingen met aanslagen die ook Nederland hebben bereikt, worden snel
in hun richting geschoven alsof bijvoorbeeld een Turkse mevrouw of een Marokkaanse
mijnheer daar ook maar iets mee heeft. Vol afkeuring hebben de Turkse en Marokkaanse
gemeenschappen zich afgekeerd van het terroristische geweld.Integratie betekent meedoen, meedoen voor iedereen, dus ook voor degenen
die wij autochtonen noemen. Het betekent meedoen door de nieuw toegetreden
burgers echt toe te laten in onze gemeenschap, toe te laten in ons bedrijf,
onze sportclub en hen te accepteren. Dat betekent dus niet bij sollicitaties
op naam al negatief selecteren, niet mensen weigeren in een discotheek vanwege
de huidskleur, maar wel mensen beoordelen op hun intrinsieke waarde en betekenis
die dan veel groter blijken dan aanvankelijk vermoed. Ik wil na deze inleidende opmerkingen in mijn bijdrage aan dit debat achtereenvolgens
ingaan op de volgende onderwerpen. Wat is de eenheid in verscheidenheid waarnaar
wij streven? Hoe gaan wij om met de religie in het integratiedebat, ook in
het kader van de Grondwet? Wanneer kunnen wij spreken van een effectief integratiebeleid?Na 11 september 2001, versterkt door de politieke ontwikkelingen
in eigen land in 2002 hebben wij kunnen zien dat wij in een samenleving vol
spanningen leven. Tot die tijd bleven die spanningen vaak onderhuids of werd
er niet zo openlijk over gesproken. Nu werd echter voor iedereen duidelijk
dat er in onze samenleving scherpere tegenstellingen bestonden dan tot op
dat moment werd vermoed. Weliswaar kenmerkt ons land zich door een grote tolerantie
in opvattingen, maar een bloeiende, vreedzame en tolerante samenleving is
slechts mogelijk wanneer de fundamentele waarden, zoals vrijheid, respect
en solidariteit door iedereen worden gedeeld. De inwoners van ons land moeten
ondanks al hun verschillen elkaar juist kunnen vinden en begrijpen op deze
waarden. Alleen dan kunnen wij vreedzaam met meningsverschillen omgaan. Het
debat tussen burgers kan dan ook slechts vanuit het respect voor elkaars standpunten
worden gevoerd. Het is die eenheid die de basis biedt voor het kunnen leven
in verscheidenheid. Zolang die gemeenschappelijke basis er is, is aan een
belangrijke voorwaarde voldaan om conflicten in het dagelijks leven op een
vreedzame wijze op te lossen.De islam is een van de grote wereldgodsdiensten. Er zal van weerskanten
bereidheid moeten zijn om met elkaar te spreken en elkaars religie en cultuur
te begrijpen. Mevrouw Halsema wees op een idee van het vroegere Kamerlid wijlen
Ab Harrewijn. Wij herinneren ons dat hij kort voor zijn dood in een boekje
heeft voorgesteld een forum te creëren waarin een debat over godsdienst
en botsende grondrechten kan worden gehouden. Ik denk dat een dergelijk forum
zeker een waardevolle bijdrage kan leveren aan het op gang brengen van de
dialoog tussen mensen van verschillend geloof. Het zou goed zijn indien dit
initiatief vanuit de samenleving zou worden opgepakt. Voor mij blijft voorop staan dat wij ons te allen tijden bewust moeten zijn van
de schade die wordt veroorzaakt door negatieve generalisaties, stereotyperingen
en stigmatisering. Het overgrote deel van de moslims in Nederland wijst fundamentalistische
of terroristische activiteiten met een beroep op de Koran krachtig af. Zij
lezen in de Koran ook geen opdracht om een Jihad te voeren tegen iedereen
die anders denkt. Het enige dat zij willen is zich geaccepteerd voelen, een
normaal vreedzaam bestaan leiden en vrijheid om hun godsdienst te belijden.
De vrijheid van godsdienst die wij in Nederland kennen, is een groot goed.
Dat besef je eens te meer als je in de kracht berichten leest over landen
waarin christenen of andersgelovigen worden vervolgd vanwege hun geloof. Onze
godsdienstvrijheid geldt uiteraard evenzeer voor nieuwkomers en oudkomers
in onze samenleving.De heer Rouvoet verwoordde dit op een manier die mij aanspreekt. Hij zei
dat de vrijheid die in de grondrechten aan iedereen toekomt, behoort te worden
beleefd en genoten binnen de grenzen die onze rechtsorde eraan stelt. Het
gaat om een inpassing van de medelander met zijn eigen cultureel-religieuze
identiteit in de Nederlandse rechtsorde. De heer Van Aartsen sprak mij aan
op een uitspraak in Elsevier van 20 december 2003. Een islamitische zuil
kan een gevangenis van achterstand zijn. Ik wil de heer Van Aartsen, zoals
gevraagd, graag uitleggen wat de context van mijn waarschuwing was. Dat had
alles te maken met het gevaar van versplintering dat op de loer ligt wanneer
een bepaalde bevolkingsgroep zich geïsoleerd van de rest gaat organiseren.
Dat, zo hebben wij met zijn allen vestgesteld, willen wij niet. Wij vormen
één samenleving, gemêleerd maar samenbindend.Vroeger was iedereen opgenomen in een zuil: katholiek, protestants, socialistisch,
liberaal. Mensen van verschillende inkomensgroepen verenigden zich in een
levensbeschouwelijke zuil. Zo'n zuil was dan ook behoorlijk breed. Je had
integratie binnen die zuil. Tegelijkertijd wist iedereen dat wij samen Nederland
vorm moesten geven. Een islamitische zuil is een totaal ander fenomeen. Die
zal lang niet zo sociaal-economisch gevarieerd zijn als onze voormalige zuilen.
De samenstelling is veel homogener. Ik meen dat wij moeten zoeken naar vormen
van vereniging waarbij het risico van maatschappelijke opsluiting wordt vermeden.
Dat betekent, zo zeg ik tegen de heer Van Aartsen, niet dat ik islamieten
wil belemmeren om een eigen school op te richten. Wel wil ik dat strikt de
hand wordt gehouden aan de kwaliteit van het onderwijs dat op zo'n school
wordt geboden. Dat geldt evengoed voor andere scholen. De problemen zitten
hem niet in de islamitische school als zodanig, maar in het feit dat heel
veel kinderen daar een grote taalachterstand hebben. Daarom is het belangrijk
om van jongs af aan met integratie te beginnen. In het interview in Elsevier
heb ik bijvoorbeeld gewezen op het feit dat kinderprogramma's op tv kunnen
bijdragen aan het spelenderwijs informatie geven aan kinderen van allochtone
herkomst. Tegelijkertijd krijgen kinderen van autochtone herkomst een begrip
voor en inzicht in de situatie van kinderen uit andere culturen. Verschillende
sprekers zijn ingegaan op artikel 23 van de Grondwet in relatie tot segregatie
en islamitische scholen. Wij weten dat het een gevoelig debat is. In deze
Kamer wordt daar niet op een eensluidende manier over gedacht. De heer Marijnissen
en de heer Bos hebben gesproken over een acceptatieplicht en de heer Van Aartsen
over de bekostiging. In beide gevallen worden kernelementen van de in artikel
23 verankerde vrijheid van onderwijs geraakt. Ik wijs er nadrukkelijk op dat
geen sprake is van grootschalige weigeringen van leerlingen door het bijzonder
onderwijs. Met de heer Rouvoet ben ik van oordeel dat er wel degelijk een
positieve relatie kan ontstaan tussen, wat hij noemt levensbeschouwelijk onderwijs,
bijzonder onderwijs en integratie. De levensbeschouwelijke uitgangspunten
vormen immers de basis voor begrip en gesprek. De meeste scholen hebben op
het punt van toelating geen uitgesproken beleid en de algemene toegankelijkheid
is niet in het gedrang.Het kabinet wijst gedwongen spreiding af, maar is wel voorstander van
overleg tussen gemeenten en schoolbesturen over plaatsing van leerlingen.
Het beroep op de eigen verantwoordelijkheid van alle betrokkenen gaat op dit
grensvlak tussen privaat domein en publiek domein voor eenzijdig door de overheid
opgelegde resultaatsverplichtingen, laat staan een Grondwetsherziening, zoals
de heer Bos kennelijk overweegt. Wel is het mogelijk scholen wettelijk te
verplichten met gemeenten overleg te voeren over de wijze waarop gezamenlijk
segregatie kan worden tegengegaan en de integratie kan worden bevorderd.Het hangt ook samen met iets anders. In het bekostigingssysteem kunnen
prikkels worden ingebouwd die segregatie tegengaan, zowel bij de stichting
van scholen als bij bestaande scholen. Bij de toekenning van middelen voor
achterstandbestrijding kan dit gebeuren door wijzigingen in de bestaande systematiek
aan te brengen, bijvoorbeeld een maximum aan het aantal leerlingen waarvoor
men extra middelen ontvangt. Bij de stichting van scholen wordt gekeken naar
het percentage achterstandsleerlingen en de samenstelling van het schoolbestuur,
waaraan nieuwe eisen zijn gesteld. Van vrijblijvendheid is dus geen sprake.Stichting van islamitische scholen is een grondwettelijk recht waaraan
niet getornd kan worden. Zo beantwoord ik de vraag van de heer Nawijn. Dat
neemt niet weg dat het gaat om een relatief nieuwe ontwikkeling, waarbij de
inspectie thans specifiek en intensief toeziet op de naleving van bestaande
voorschriften. Op de naleving van het nieuwe vereiste inzake het onderwijs
met betrekking tot het burgerschap zal de inspectie eveneens toezien. De Kamer
weet welke afspraken wij daarover hebben gemaakt, onder andere in het hoofdlijnenakkoord.Ten aanzien van de uitoefening van grondrechten merk ik nog het volgende
op.De heer Van Aartsen (VVD):Voorzitter. Ik heb uw sermoen gehoord. Ik respecteer het antwoord van
de minister-president op het punt van het onderwijs, maar op één
front vraag ik hem toch om nu of later op de dag iets concreter te worden.
Ik heb gesproken over die 80/20-regeling. Ik heb gesproken over het accepteren
van een aantal maatregelen, wat ik gesleutel binnen artikel 23 heb genoemd.
In die nota staat dat de minister-president op het punt van het bekostigingssysteem
niet veel verder wil gaan dan een studie. Dat is precies het snijvlak waarop
het kabinet iets ambitieuzer kan zijn. Ik hoef niet nu het
antwoord te hebben. Anders kom ik er in tweede termijn nog wel even op terug.
Iets verder komen op dit punt zou ik waarderen.Minister Balkenende:Ik heb in dit stadium niet zoveel toe te voegen aan wat ik heb gezegd.
Wij weten wat de kaders zijn van artikel 23. Ik heb in mijn bijdrage aangegeven
dat wij kunnen denken aan een wijziging van de bestaande systematiek. Dat
betreft het maximum aantal leerlingen waarvoor men extra middelen ontvangt.
Ik heb het ook gehad over de stichting van nieuwe scholen. Dat zijn allemaal
elementen die bijdragen aan het zoeken naar oplossingen waar u feitelijk op
doelt.De heer Van Aartsen (VVD):Laten wij het toespitsen op het bekostigingssysteem. Mijn fractie vindt
het heel belangrijk om te weten dat u een streek verder gaat dan wat er in
de notitie staat: "een studie naar". Mag ik het antwoord zo begrijpen dat
wij dit gaan oppakken. Ik wil iets scherper krijgen wat het kabinet, in dit
geval de minister van Onderwijs en Wetenschappen in concreto gaat doet. Aan
studies gaat dit land soms ten onder.Minister Balkenende:De heer Van Aartsen heeft de kabinetsreactie op het rapport van de commissie-Blok
gelezen. Ook daarin komt het onderwijs duidelijk ter sprake. Het is mij gisteren
opgevallen dat er bepaalde opmerkingen worden gemaakt. Als je de tekst goed
leest, dan blijkt dat er in de nota aanknopingspunten zijn. Mijn vraag aan
de heer Van Aartsen is wat hij anders en meer wil dan er in de notitie is
aangegeven. Het is de vraag of het feit dat wij elkaar nu proberen te overtuigen
van het nut van nog meer maatregelen, wel zoveel meerwaarde biedt ten opzichte
van datgene dat reeds is aangereikt.De heer Van Aartsen (VVD):Dit is een ingewikkeld vraagstuk, dat is waar. Dit is een vraagstuk waarmee
wij in Nederland met een zekere voorzichtigheid omgaan. Dat is goed en liberalen
zullen dit ook altijd blijven doen. Om nog even terug te gaan naar het bekostigingssysteem:
in uw reactie spreekt u over een studie naar... Mag ik de woorden die u zojuist
sprak over bijvoorbeeld maxima en een mogelijkheid om de witte scholen wat
zwarter te maken en de zwarte scholen wat witter, zo interpreteren dat u en
in het bijzonder de minister van Onderwijs, op dit punt met concrete voorstellen
zullen komen? Dan gaat het namelijk net iets verder dan de notitie.Minister Balkenende:Wij hebben gisteren al gesproken over een menging. Dit wordt zo aangeduid
en op pagina 18 van de kabinetsnotitie wordt dit uitvoerig beschreven. Ik
zeg nu: laten wij de voornemens die wij hebben geuit eerst eens uitvoeren
en niet steeds weer over meer spreken. Dit geldt bijvoorbeeld voor de afspraken
tussen schoolbesturen en gemeenten. Laten wij nu werk maken van de maatregelen
die al zijn voorzien. De ambitie ligt in het stuk zelf besloten.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Mijn vraag ligt in het verlengde hiervan. Ik kan instemmen met veel van
wat de minister-president op dit punt heeft gezegd; dit is misschien nog iets
meer dan respecteren. Op een punt wil ik hem echter nog een nadere vraag stellen
en ik zou het op prijs stellen als daar in de loop van dit debat nader op
wordt ingegaan. De minister-president sprak namelijk ook over de verplichting
van schoolbesturen om met de gemeenten in overleg te gaan. Ik kan mij daar
wel iets bij voorstellen gelet op de problematiek. Ik heb echter nog wel de
vinger gelegd bij het punt dat de invulling van de uitkomst van dat overleg
nog een slag verder gaat. In de kabinetsreactie wordt immers gesproken over
niet-vrijblijvende afspraken. Dan wringt het op een ander niveau en dit gaat
verder dan de vraag of er noodzakelijk overleg is tussen schoolbesturen en
gemeenten. Ik zou die twee dingen uit elkaar willen houden. Ik krijg vandaag
graag van een van beide bewindslieden een reactie op met name dat laatste
deel. Wat moet ik mij daar bij voorstellen? Hoe verhoudt het maken van niet-vrijblijvende
afspraken met schoolbesturen zich met artikel 23 en die spannende discussie?Minister Balkenende:Ik versta de opmerking van de heer Rouvoet zo dat hij zegt: ik wil dit
signaal afgeven en wilt u daar later op terugkomen. Ik wil hier nog iets aan
toevoegen. Ik heb gisteren goed geluisterd naar de heer Van der Vlies die
de vraag stelde of je moet kiezen voor een acceptatieplicht of dat je moet
uitgaan van de kracht van overreding. Ik heb de mogelijkheid van een wettelijke
verplichting tot overleg tussen schoolbesturen en gemeenten genoemd. Je kunt
natuurlijk praten over de vraag wat dit precies zou moeten omvatten, maar
ik vind dat je moet oppassen om als rijksoverheid direct te interveniëren
in het overleg tussen de gemeenten en de schoolbesturen voor zover het de
uitkomst betreft. Daarom zul je wel een procedurele waarborg moeten hebben
voor het overleg, zonder dat je dit overleg van te voren vastspijkert. Ik
denk dat de heer Rouvoet hier hetzelfde over denkt. Als wij zouden zeggen:
er is overleg maar het resultaat ervan wordt vastgelegd, kun je de zaak net
zo goed hier wettelijk regelen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat is precies de reden waarom ik dit punt hier wat scherper aan de orde
stel. Op het moment dat de rijksoverheid spreekt over het maken van niet-vrijblijvende
afspraken met schoolbesturen, is zij al met die uitkomst bezig. Laten wij
eerlijk zijn: dit levert veel vragen en onzekerheid op bij degenen die het
aangaat. Zij vragen zich af hoe zich dit verhoudt tot de manier waarop wij
in dit land gewend zijn om om te gaan met de vrijheid van onderwijs. Juist
op het punt van de niet-vrijblijvende afspraken zou ik toch in de loop van
de dag wat meer licht krijgen. Ik vind dit een spannend punt en velen in het
land met mij.Minister Balkenende:Wij hebben nu bepaalde criteria. Wij hebben bijvoorbeeld gesproken over
een maximum van 80% achterstandsleerlingen. Dit is een hard criterium. Daarnaast
hebben wij gezegd dat het overleg betekenisvol moet zijn; ook dat mag niet
vrijblijvend zijn. Als wij spreken over percentages, weten wij allemaal hoe
dit in de praktijk verloopt. Dit is de overtuiging waar de heer Van der Vlies
op doelde. Er is dan sprake van een vergelijking van de ene gemeente met de
andere gemeente. Nederland is een pluriform land en de situatie is niet overal
hetzelfde. Laten wij het zo doen: wij zullen het doorbreken van de vrijblijvendheid
nog nader bezien.De heer Nawijn (LPF):Ik wil nog een vraag stellen aan de minister-president in het kader van
de bekostiging van het onderwijs. Ik meen dat de minister van
Onderwijs overweegt om het onderscheid tussen de bekostiging van autochtone
en allochtone kinderen met een onderwijsachterstand te laten vervallen. Kan
de minister-president dat bevestigen?Minister Balkenende:Hierover zal binnenkort in een algemeen overleg worden gesproken. Ik wil
niet op dat overleg vooruitlopen. Ik kan u wel zeggen dat in het kabinet is
gesproken over de traditionele gewichtenregeling en dat wij tot de conclusie
zijn gekomen dat die aan herziening toe is. Overigens heb ik er eerder in
een persconferentie op gewezen dat wij niet uit het oog mogen verliezen dat
er buiten de grote steden ook autochtone kinderen zijn met achterstanden.De heer Dittrich (D66):Ik heb in mijn termijn gewezen op het belang dat scholen die allochtone
kinderen weigeren, dat besluit motiveren en bekendmaken, zodat daarover in
alle openheid kan worden gesproken. Bent u bereid om scholen daartoe wettelijk
te verplichten?Minister Balkenende:Ik aarzel over het middel van een wettelijke verplichting, omdat ik meen
dat er andere goede mogelijkheden zijn. De ouders van wie een kind wordt geweigerd,
mogen ervan uitgaan dat dit besluit wordt gemotiveerd. De scholen zijn daar
immers moreel toe verplicht. Verder maakt het toelatingsbeleid in de toekomst
onderdeel uit van het overleg tussen scholen en gemeenten en wordt onderzocht
hoeveel scholen leerlingen op deze grond weigeren. Uit dat onderzoek blijkt
dat het om betrekkelijk geringe aantallen gaat. Met het oog hierop vraag ik
mij af of het wel noodzakelijk is om een wettelijke verplichting te overwegen.
Ik denk dat het een zwaar instrument is en dat het doel dat de heer Dittrich
nastreeft, ook via de door mij geschetste weg kan worden bereikt.De heer Dittrich (D66):Om de samenhang tussen de door u aangeven aspecten te garanderen is het
wellicht te overwegen om de weigeringsgronden te registeren. Dat biedt de
Onderwijsinspectie namelijk de mogelijkheid om te beoordelen of de door de
school opgegeven grond om een leerling te weigeren, overeenkomt met de feiten.Minister Balkenende:Ik zal na laten gaan hoe een en ander in de praktijk functioneert en hoe
de Inspectie omgaat met weigeringsgronden. Ik zal hierop later terugkomen.De heer Bos (PvdA):De minister-president zei tussen neus en lippen door dat ik afgelopen
dinsdag heb gesuggereerd om artikel 23 van de Grondwet te weigeren. Ik wil
hem toch vragen om dat met feiten te staven, want ik weet eigenlijk wel zeker
dat ik dat niet heb gedaan en dat alle voorstellen ter zake van mijn fractie
zich ook buiten de Grondwet om laten regelen.Wij verschillen wellicht wel van mening over de vraag of onderwijsvrijheid
toebehoort aan de schoolbesturen of aan ouders. Ik ben van mening dat er redenen
zijn om het accent te verleggen van de vrijheid van schoolbesturen naar de
vrijheid van ouders.De minister-president stelde terecht dat in de discussie over de onderwijsvrijheid
het formele recht om een islamitische school te stichten niet ter discussie
staat. Daarmee is de discussie natuurlijk nog niet gesloten, want aan deze
discussie ligt natuurlijk de meer fundamentele vraag ten grondslag of wij
vinden dat het instituut van het islamitisch onderwijs wel of niet een bijdrage
levert aan het welslagen van de integratie. Ik vraag de minister-president
hierop dieper in te gaan, niet in de laatste plaats omdat er op dit punt uit
het kabinet verschillende signalen zijn gekomen. Ik herinner aan een interview
van minister Van der Hoeven waarin zij leek te zeggen dat segregatie in het
onderwijs nu eenmaal een natuurlijk gegeven is, dat islamitisch onderwijs
een kwestie van een zuil is en dat wij dat maar zo moeten laten omdat wij
nu eenmaal een geschiedenis van zuilen in Nederland hebben. Ik geloof dat
de heer Van Aartsen in zijn eerste termijn ook naar dit interview verwees.
Een paar maanden later zei minister Donner over hetzelfde onderwerp dat verzuiling
niet meer van deze tijd is en dat het de mensen niet verder helpt. Helemaal
los van het formele recht om een islamitische school te kunnen stichten, is
mijn vraag aan de premier de volgende: vindt u dat het een bijdrage levert
aan het integreren van moslims in de Nederlandse samenleving als men kinderen
naar islamitische scholen stuurt of denkt u dat het dit proces juist belemmert?Minister Balkenende:De kern van het integratievraagstuk met betrekking tot islamitische scholen
is: hoe is het gesteld met de kwaliteit van onderwijs, wordt voldaan aan de
gestelde eisen, hoe zit het met taalbeheersing, wat krijgen leerlingen mee
over de Nederlandse samenleving en cultuur, enzovoort? Dat is volgens mij
de essentie. De formele kant is geen punt van discussie. Wij erkennen beiden
het recht om islamitische scholen op te richten. Als je kijkt naar concrete
resultaten – en dat is ook waar minister Van der Hoeven op doelde –
dan zie je dat tal van leerlingen het geweldig goed doen. Je kunt niet zomaar
zeggen dat hét islamitisch onderwijs voor wat betreft leerprestaties
niet zou bijdragen aan integratie. Er zijn andere zaken aan de orde. Ik heb
niet de indruk dat de islamitische school als zodanig het probleem is, maar
het is wat anders als er sprake is van achterstand en de taal niet goed wordt
gesproken. In dat geval zie ik ook een probleem, maar dat is volgens mij even
iets anders. Daarom zeggen wij ook: wees scherp in het voldoen aan de gestelde
eisen en laat inspecties daar ook op toezien. Het gaat mij te ver om te zeggen
dat dé islamitische school als zodanig een belemmering zou zijn voor
integratie. Die conclusie kan in die scherpte niet worden getrokken.De heer Bos (PvdA):Als u dat zegt, ben ik ook benieuwd om van u te horen hoe u tegenover
het voorstel staat dat recent door mijn fractie is gedaan en waarover ook
van de kant van het CDA ideeën zijn ontwikkeld. Dat voorstel houdt in
dat in de onderwijswet een aantal doelen die wij gerealiseerd zouden willen
zien door middel van het onderwijs, in het licht van deze discussie moeten
worden aangescherpt. Bijvoorbeeld doelen als opvoeding tot burgerschap of
een bijdrage leveren aan integratieprocessen in de samenleving komen op dit
moment niet voor als doelstellingen van onderwijs in de wet. Ik zou graag
willen weten of u het een sympathieke gedachte vindt om misschien in die zin
een aantal zaken die wij van het onderwijs verwachten, ook als zodanig
in de daarvoor bedoelde wetten vast te leggen.Minister Balkenende:Dat is een goed punt. U noemt als voorbeeld het thema burgerschap. In
de kabinetsreactie op het rapport van de commissie-Blok hebt u gezien dat
wij grote waarde toekennen aan een kerndoel burgerschap in het onderwijs.
Ik geloof dat u de argumentatie ook goed hebt gegeven. Leerlingen moeten worden
toegerust om voluit te kunnen functioneren in de Nederlandse samenleving.
Dat gaat verder dan de vraag of zij kunnen rekenen, lezen en schrijven. Het
heeft er ook mee te maken hoe je in de samenleving staat. Op het ogenblik
zijn wij als kabinet bezig om burgerschap als kerndoel in beleidsstukken op
te nemen en het belang daarvan te onderstrepen. Ik denk dat wij op dat inhoudelijke
punt wel eenzelfde koers zouden kunnen varen.Ik was gebleven bij de uitoefening van grondrechten. Grondrechten ontlenen
hun betekenis aan de duurzame afbakening tussen het publieke en private domein,
zo antwoord ik ook de heer Rouvoet en de heer Van der Vlies. Ik denk dat op
dit punt geen wijziging van grondrechten noodzakelijk is. Grondrechten kunnen
niet los worden gezien van de eigen verantwoordelijkheid van degene die er
gebruik van maakt en van respect voor anderen. In wet- en regelgeving en in
jurisprudentie over botsende grondrechten zijn inmiddels antwoorden ontwikkeld
die van uiteenlopende situaties aangeven wat wel en niet onder het bereik
van de grondrechten valt. Minister De Graaf voor BVK zal daarover op een later
tijdstip met de Kamer communiceren.Wat het dragen van religieuze tekens betreft staat vast dat er een eis
van functionele aard gesteld kan worden, zoals bij de rechterlijke macht het
geval is. Ook hier geldt dat per geval bezien zal moeten worden wat wel en
niet door de beugel kan. Daarbij is ook van belang dat sociale druk geen oneigenlijke
rol speelt, bijvoorbeeld bij vrouwen of minderjarigen. Minister Verdonk voert
op dit punt een actief beleid en zij overlegt met diverse groeperingen. Zij
zal daar ongetwijfeld nog bij stil staan.Is het beleid zoals het kabinet dat voor ogen heeft ook effectief? Wie
ervoor heeft gekozen zich duurzaam te vestigen in Nederland zal actief moeten
meedoen in onze samenleving en bereid moeten zijn om zich die gemeenschappelijke
basis ook toe te eigenen. Die persoonlijke investering is nodig en dat geldt
voor iedere nieuwkomer. Beheersing van de Nederlandse taal en kennis van gemeenschappelijke
waarden horen bij het deel uitmaken van die Nederlandse samenleving. Dat zijn
keuzen die gemaakt worden vanuit de bereidheid toe te treden tot onze maatschappij.
Het verplichtend karakter vormt de prikkel om het inburgeringstraject ook
echt af te ronden. Dat geeft ook voldoening. Het spreekt daarbij vanzelf dat
de overheid in bijzondere situatie de helpende hand biedt.Het kabinet ziet de genomen maatregelen vanuit dit perspectief. Op basis
van een zelf genomen beslissing moeten betrokkenen een aantal stappen zetten
om het burgerschap ook werkelijk te aanvaarden. Tevens ziet het kabinet twee
voertuigen voor een succesvolle integratie, te weten werk en onderwijs. Dit
zijn de beste middelen om ingeburgerd te raken in de nieuwe samenleving, ook
in het geval dat iemand er al een tijd lang woont maar nog niet meedoet aan
het maatschappelijk leven. Ten aanzien van beide onderwerpen zult u met de
betrokken ministers nog komen te spreken over de daadwerkelijke inhoud hiervan.
Dat gebeurt op basis van de voorstellen die u zijn gedaan. De heer Van Aartsen
en anderen hebben het kabinet hierover vragen gesteld in eerste termijn. Ik
kan u zeggen dat over de problematiek van het tot gelding kunnen brengen van
rechten binnen de sociale zekerheid in de ministerraad zal worden gesproken.
De opmerkingen van de Kamer worden daarbij betrokken. Verschillende sprekers
zijn hierop ingegaan. Daarbij is ook gesproken over een ingroeimodel. U moet
zich echter wel realiseren dat ook het huidige stelsel al elementen van ingroei
kent. Men kan niet zomaar rechten doen gelden op een AOW. Men moet daarvoor
gewerkt en premie betaald hebben. Men kan ook niet zomaar rechten doen gelden
in de sfeer van de WW. Daarvoor is een arbeidsverleden nodig. Het is goed
om die elementen onder ogen te zien. Ik zeg u echter toe dat ik, ook gehoord
deze discussie, de punten binnenkort in de ministerraad aan de orde zal stellen
en u daarover nader zal informeren.De heer Verhagen (CDA):Er is inderdaad een ingroeimodel maar dat geldt niet op alle punten. Ik
heb met name aandacht gevraagd voor het feit dat er normaal ook een sollicitatieplicht
voor de partner is als iemand werkloos wordt of in de bijstand komt. Als de
partner door onvoldoende scholing, onvoldoende eigen initiatief en onvoldoende
kennis van de Nederlandse taal feitelijk niet beschikbaar kan zijn voor de
arbeidsmarkt, doet men wel een groter beroep op de sociale zekerheid omdat
een paar méér krijgt dan een individu en dat terwijl men zelf
niet genoeg gedaan heeft om volwaardig te kunnen solliciteren. De facto bestaat
de sollicitatieplicht niet voor degenen die zich onttrekken aan die scholing.
Daarop duidde ik toen ik pleitte voor een borg om zeker te stellen dat men
zelf doet wat nodig is om beschikbaar te zijn voor de arbeidsmarkt, opdat
er niet ten onrechte onderscheid gemaakt gaat worden tussen mensen die wél
en die níet geschoold zijn.Minister Balkenende:Dat is inderdaad een belangrijk punt. Ik heb al gezegd dat het kabinet
op korte termijn over deze problematiek zal spreken. Ik zal daarbij zeker
uw argumenten inbrengen, mijnheer Verhagen. Als iemand in onze samenleving
gaat wonen en gaat werken als het goed is, veronderstelt dat een volledige
inzet. Wij mogen die van iedereen verlangen. Dat doen wij trouwens ook. Als
iemand in de bijstand zit, is er een sollicitatieplicht. Men moet al het nodige
doen om niet nodeloos gebruik te maken van voorzieningen. Dat is het wezen
van solidariteit en van ons stelsel van sociale zekerheid. Het feit dat dit
een specifieke dimensie krijgt als mensen uit andere landen hier komen en
kwalificaties missen, moeten wij inderdaad onder ogen zien.Ik stelde de vraag of dit beleid effectief is. Wij menen dat dit zeker
het geval is. Onze keuze om nieuwe burgers zelf actief te laten zijn en criteria
te stellen voor een succesvolle inburgering vormt de formule voor een effectief
integratiebeleid. Verschillende afgevaardigden hebben voorgesteld om dit beleid
te evalueren. Wij staan daar positief tegenover vanuit het vertrouwen dat
wij de juiste keuze gemaakt hebben. Na enkele jaren zal er
inderdaad een evaluatie nodig zijn. Dat is een onderdeel van een meer omvattende
aanpak waarbij wij zeggen dat er afrekenbare doelstellingen geformuleerd moeten
worden. Het lijkt mij dan ook zeer terecht om over enige tijd terug te kijken
hoe het beleid uitgepakt heeft. Dat past binnen het algemene verantwoordingsprincipe
waaraan ook een kabinet zich heeft te houden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat laatste juich ik vanzelfsprekend toe. Ik was een van degenen die sterk
aan de effectiviteit van dit beleid twijfelde. Ik heb zelfs gezegd dat het
nieuwe integratiebeleid de integratie wel eens zou kunnen belemmeren. Ik wil
dit toespitsen op het onderwerp bevorderen van de zelfstandigheid van mensen.
Ik denk dat wij allemaal het voor integratie zeer noodzakelijk vinden dat
mensen economisch-sociaal zelfstandig kunnen functioneren. Op het terrein
van het arbeidsmarktbeleid neemt het kabinet een aantal maatregelen die de
economische zelfstandigheid belemmeren, zoals afschaffing van de SPAK en afschaffing
van de Melkertbanen. Een ander voorbeeld waarover ik mij ook zorgen maak,
is de verlenging van de afhankelijke verblijfsvergunning voor vrouwen. Kunt
u het met mij eens zijn dat die maatregelen verhinderen dat men hier als zelfstandige
sociaal-economische wezens functioneert? Ik krijg graag een reactie op deze
voorbeelden.Minister Balkenende:Het algemene punt is wat je nodig hebt om zelfstandig te kunnen zijn.
Een van de problemen, juist voor mensen van allochtone herkomst, is dat men
niet kan meedoen, omdat men kwalificaties mist. Daarover zijn wij het eens.
Het beleid in het verleden was vaak gericht op het bieden van voorzieningen,
terwijl het integratiebeleid nieuwe stijl uitgaat van het aanspreken van mensen
op de eigen verantwoordelijkheid. Dat begint al in het land van herkomst met
het werken aan de inburgering. Wij houden strakker vast aan arbeidskwalificaties
en het beheersen van de taal. De eigen verantwoordelijkheid wordt scherper
neergezet. Er zijn meer verplichtende elementen nodig om te komen tot die
grotere mate van zelfstandigheid. Ik zeg dit ook op basis van de analyse van
de commissie-Blok. Grote groepen in Nederland zijn lange tijd daarbuiten gebleven.
De algemene discussie over de SPAK is niet specifiek gericht op mensen van
allochtone herkomst. Ik vind dat wij het algemene arbeidsmarktbeleid, dat
iedereen raakt, niet exclusief moeten toespitsen op de positie van allochtonen
op de Nederlandse arbeidsmarkt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zou daarin gelijk kunnen hebben, als in de nota het enige antwoord van
het kabinet op het punt van arbeid en allochtonen niet het algemene arbeidsmarktbeleid
was. U reikt alleen het vergroten van de vraag aan en het verminderen van
de inkomenszekerheid door een aantal uitkeringen minder toegankelijk te maken.
U gebruikt zelf algemeen beleid voor allochtonen, dat naar mijn idee tekortschiet,
waarmee u de uitgangspositie van allochtonen op de arbeidsmarkt vermindert.
Ik wil er wel degelijk een antwoord op hebben.Dan is er voor mij nog een groot raadsel. U benadrukt opnieuw de eigen
verantwoordelijkheid en zelfstandigheid. U maakte eerder behartigenswaardige
opmerkingen over de emancipatie van de vrouw. Dat ben ik met u eens. Hoe kunt
u dan de juridische afhankelijkheid van vrouwen van hun man in afhankelijke
verblijfsvergunningen verlengen?Minister Balkenende:Wat de zelfstandigheid betreft, heb ik op basis van de analyse en bevindingen
van de commissie-Blok aangegeven dat wij ook op het punt van de arbeidsmarkt
toe zullen moeten naar meer verplichtende elementen, de vrijblijvendheid voorbij,
door meer prikkels in het systeem te introduceren. De lijn die het kabinet
voor ogen staat met de eigen verantwoordelijkheid, de taalbeheersing en alle
andere zaken is noodzakelijk voor een betere arbeidsparticipatie. De heer
Verhagen sprak er al over: hoe ga je om met mensen in de bijstand, welke eisen
moet je dan stellen en aan welke kwalificaties moet je voldoen? Dat geeft
precies aan dat het beleid dat wij voor ogen hebben nodig is.Wat de positie van vrouwen betreft, ben ik blij met uw opmerking over
de noodzaak van emancipatie en verandering. Wij verlengen datgene wat u de
juridische afhankelijkheid noemt met het oog op de praktijk. Wij zien dat
een groot aantal huwelijkspartners uit het land van herkomst wordt gehaald
en dat er nogal wat huwelijken mislopen. Je moet mensen goed onder ogen laten
zien dat hier komen wonen niet vanzelf gaat, maar verplichtingen met zich
brengt. Je moet ook huwelijkspartners aanspreken op hun verantwoordelijkheid,
zodat men niet te gemakkelijk besluit om naar Nederland te komen. De integratie
is gebaat bij het stellen van eisen aan taalbeheersing en bij bepaalde financiële
verplichtingen. Ook moet duidelijk zijn dat je niet zo gemakkelijk van een
huwelijk af kunt. Het moet bij iedereen tussen de oren zitten dat je niet
op zo'n manier omgaat met huwelijken. Wij schieten er niets mee op dat 70%
tot 80% van groepen trouwt met een partner uit het land van herkomst en niet
uit Nederland en dat het vervolgens misgaat, doordat mensen niet deel uitmaken
van de samenleving. Ik maak mij daar zorgen over. Wij mogen onze ogen er niet
voor sluiten. Dat is ook de reden waarom wij spreken over juridische verplichtingen.De heer Bos (PvdA):Als de minister-president zou zien dat een grotere nadruk op eigen verantwoordelijkheid
in de praktijk leidt tot minder resultaat, waar kiest hij dan voor: resultaat
of eigen verantwoordelijkheid?Minister Balkenende:Het is nooit goed als een politicus te veel ingaat op als-vragen. Het
is fair dat de Kamer vraagt om een evaluatie van het beleid over enige tijd.
Dat hoort ook zo. Wij horen onze doelen vast te stellen, als het kan afrekenbaar.
Vervolgens behoor je het beleid te verantwoorden. Het is de overtuiging van
dit kabinet dat resultaat zal worden geboekt met de ingezette instrumenten.
Het zou een fout signaal zijn als ik op voorhand zou zeggen: die eigen verantwoordelijkheid
zou wel eens niks kunnen worden. Dat lijkt mij geen goede methode om het beleid
te verdedigen.De heer Bos (PvdA):Ik praat niet over veronderstellingen of speculaties, ik praat over harde
feiten. Wij hebben op dit moment een systeem van inburgering waarbij mensen
zo gauw ze in Nederland zijn, benaderd worden door de gemeente.
Er is geld beschikbaar, er is een gestructureerd aanbod van cursussen, mensen
worden daarin automatisch opgenomen en gaan vervolgens in de richting van
een inburgeringsexamen. De minister-president heeft het over eigen verantwoordelijkheid.
In die situatie is er op geen enkele wijze een kwaliteitscheck op het type
inburgeringscursus dat mensen krijgen. Zij kunnen in het nieuwe systeem net
zo makkelijk in een moskee als op een ROC een inburgeringscursus volgen. Er
is geen enkele garantie meer dat mensen er meteen na hun aankomst in Nederland
mee beginnen. Het enige waarop wordt gelet, is dat zij na vijf jaar een examen
halen. Het huidige systeem garandeert dat mensen ermee beginnen zo gauw zij
in Nederland zijn. Je kunt wel zeggen dat het een eigen verantwoordelijkheid
voor mensen is om te bepalen wanneer zij ermee beginnen en hoe zij de cursus
volgen, maar als dat betekent dat mensen langzamer inburgeren en slechter
onderwijs krijgen, dan zijn wij daar geen van allen bij gebaat.Minister Balkenende:Toch is het een speculatie over de effecten van het beleid. Wij moeten
eerlijk zijn. Over enige tijd zullen wij evalueren hoe de norm van de eigen
verantwoordelijkheid in de praktijk vorm en inhoud zal krijgen. Ik ben lang
niet zo somber als de heer Bos. Het heeft ook geen zin om met dit soort verwachtingen
en speculaties te beginnen. Er wordt een voorschot genomen op het soort beleid
dat wenselijk is. Nee, het gaat erom dat het beleid dat wij in de steigers
hebben gezet, adequaat wordt uitgevoerd.De heer Bos (PvdA):Als blijkt dat dit beleid niet leidt tot meer resultaten, dan bent u bereid
om de norm van eigen verantwoordelijkheid aan te passen.Minister Balkenende:Ik ga niet vooruitlopen op evaluaties. Wij zijn ervan overtuigd dat het
beleid dat wij voeren, nodig is. Het integratiebeleid nieuwe stijl is nodig.
In het rapport van de commissie-Blok zitten belangrijke elementen. Over enkele
jaren zullen wij in een evaluatie bekijken hoe het is gelopen. Wij voeren
dit beleid op goede gronden. Ik heb geen enkele reden om aan te nemen dat
wij niet succesvol zullen zijn bij het bevorderen van integratie door middel
van de norm van eigen verantwoordelijkheid.Daarmee ben ik gekomen aan het eind van mijn beantwoording. Uiteraard
zal minister Verdonk ingaan op tal van andere zaken.De heer Dittrich (D66):Eerlijk gezegd dacht ik dat de minister-president nog met zijn inleiding
bezig was, maar kennelijk is hij al klaar. Ik heb nog vele vragen, maar ik
zal mij tot één vraag beperken, namelijk over het onderwijsachterstandenbeleid.
Er zijn afspraken gemaakt in het Hoofdlijnenakkoord. Sinds dat akkoord geschreven
is, zijn er allerlei maatschappelijke ontwikkelingen. Ik denk aan de vmbo-scholen,
de moord op Hans van Wieren, de extra veiligheid op scholen. Denkt de minister-president
niet dat door de bezuiniging op het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid,
de problemen zullen verergeren? Zo ja, hoe moeten die worden opgelost?Minister Balkenende:Ik zal er geen ja op zeggen. Vorig jaar zijn er in het Hoofdlijnenakkoord
afspraken gemaakt over financiële kaders. Dat heeft ook gevolgen gehad
voor de bekostiging van het onderwijsachterstandenbeleid. Uiteraard kunnen
wij altijd een debat met elkaar hebben. Het kabinet is bezig om de gemaakte
afspraken uit te voeren. Het debat houdt velen bezig. De minister van OCW
zal er zeker met de Kamer over spreken. Ik voeg eraan toe dat het niet altijd
een kwestie van geld is. Wij staan voor de maatregelen die voortvloeien uit
de gemaakte afspraken. Misschien is dit een goede kapstok om terug te komen
op het betoog van de heer Dittrich afgelopen dinsdag. Hij memoreerde een brief
van een vrouw, die meldde dat zij bewust gekozen had voor een allochtone school,
in de overtuiging dat haar kind zou kunnen functioneren, spelen en leren te
midden van kinderen van een andere afkomst. Ondanks die goede voornemens en
goede wil, blijkt dat onmogelijk te zijn. Het is dan niet alleen een kwestie
van geld, maar ook van houding, van hoe je met elkaar omgaat, van klimaat,
cultuur, mentaliteit en verhoudingen. Naast de centen zijn andere zaken zeer
belangrijk, zoals het onderwijsachterstandenbeleid. Ik sta in ieder geval
voor de maatregelen waarvoor dit kabinet heeft gekozen, mede op basis van
de gemaakte politieke afspraken.De heer Dittrich (D66):Dat begrijp ik, maar nu krijgen wij signalen van scholen dat door de bezuinigingen
allerlei leerlingbegeleiders en dergelijken ontslagen zullen moeten worden,
terwijl wij hier gelijktijdig debatten voeren over de problematiek van het
vmbo, waarbij opgemerkt wordt dat er juist veel meer aandacht nodig is en
minder grootschaligheid. Dat zijn dus twee debatten die langs elkaar heen
schuren. Het gaat ons er met z'n allen toch om dat er effecten waarneembaar
zijn en dat er daadwerkelijk vooruitgang wordt geboekt. Als wij signaleren
dat er gevaren zijn, zal u zich dat toch moeten aantrekken en kunt u niet
volstaan met de opmerking dat u alleen het Hoofdlijnenakkoord uitvoert.Minister Balkenende:Bij het samenstel van maatregelen dat van belang is om integratie op een
hoger plan te brengen, moeten we voorkomen dat we er een aantal maatregelen
uitlichten. U pakt het ene onderdeel onderwijsachterstanden er uit, terwijl
integratie veel meer elementen bevat. Bij het huidige debat over de bevordering
van integratie zullen wij de verschillende maatregelen in samenhang moeten
zien. Dan vind ik het riskant om er nu één element uit te lichten.
Als wij meer werk kunnen maken van de sociaal-culturele dimensie en van een
betere spreiding in wijken, onder meer door afspraken tussen gemeenten en
randgemeenten en tussen schoolbesturen en gemeenten, zal dat uiteindelijk
bepalend zijn voor het bevorderen van de integratie.De heer Marijnissen (SP):In het betoog van de minister-president mis ik tot nu toe een reflectie
op de afgelopen 30 jaar. Wat is daar fout gegaan?Minister Balkenende:Laat ik hiervoor allereerst verwijzen naar de bevindingen van de commissie-Blok.
In haar rapport is een typering gegeven van wat er de afgelopen 30 jaar is
gebeurd. Een belangrijke constatering daarbij is dat in die periode
soms onvoldoende is gesproken over de reële problemen en dat die onvoldoende
scherp zijn gedefinieerd, zowel aan autochtone als aan allochtone kant. In
het integratiebeleid-nieuwe stijl is dan ook de vraag aan de orde of in het
verleden wel voldoende verplichtende elementen zijn gehanteerd en wat de verantwoordelijkheid
is van allochtonen en autochtonen. Geconstateerd kan worden dat ten aanzien
van de verplichtendheid en het scherp de problematiek onder ogen zien, er
in het verleden dingen zijn gebeurd die ertoe hebben geleid dat er problemen
zijn ontstaan.De heer Marijnissen (SP):Hoe hebben de grote politieke partijen in dit land zo lang zo'n blinde
vlek kunnen hebben voor deze problematiek?Minister Balkenende:Ik geloof niet dat wij in dit verband moeten spreken over de politiek,
een politieke stroming of een politieke partij. De heer Bos heeft gezegd dat
ook zijn partij de verantwoordelijkheid op zich neemt voor wat er de afgelopen
30 jaar is gebeurd. Dat geldt net zo goed voor het CDA of de VVD. Wij zijn
met elkaar verantwoordelijk voor het beleid dat is gevoerd. Laten wij dat
eerst vaststellen. In 2002 was er sprake van een eruptie; er gebeurde geweldig
veel in de Nederlandse samenleving. Dan is het goed om terug te kijken om
te beoordelen waar het niet goed is gegaan. Daarbij mogen wij niet weglopen
voor onze verantwoordelijkheid. Dat zal men mij ook absoluut niet horen doen.
Wel moet onder ogen worden gezien dat vanwege de elementen die ik zo-even
heb genoemd, te weten te weinig verplichtingen en te weinig scherpe analyses,
zaken niet goed zijn gelopen. De verantwoordelijkheid daarvoor hebben wij
en die draag ik natuurlijk ook als opvolger van anderen.De heer Marijnissen (SP):Dan nog een ander punt, de volkshuisvesting. Ik heb de minister-president
daar nog niet over gehoord, hoewel de commissie-Blok er toch vrij scherpe
uitspraken over doet. Zij spreekt over de huursubsidie die een bron van problemen
is, in de zin dat die segregatie bevordert omdat een aantal wijken op slot
blijven voor migranten. Ook noemt zij de huurverhogingen in de periode na
de bruteringsoperatie, en het bestrijden van het zogenaamde scheefwonen. Mijn
vraag aan de minister-president is wat het kabinet concreet van plan is met
die conclusie te doen dat het generieke beleid rond volkshuisvesting ook segregatie
in de hand heeft gewerkt in het actuele verleden. Als wij nu een breuk kennen
met het beleid uit het verleden, zouden enige specifieke opmerkingen van de
minister-president hierover wel op zijn plaats zijn, denk ik.Minister Balkenende:Over volkshuisvesting is afgelopen dinsdag ook gesproken in algemene zin;
over de opbouw van wijken en over de verhouding van grote steden en randgemeenten.
Minister Verdonk gaat hier nader op in. Ik val u bij dat de eenzijdige samenstelling
van wijken heeft geleid tot de nodige problemen.Wat mij afgelopen dinsdag wel is opgevallen, is dat er sommige opmerkingen
zijn gemaakt waarvan ik het gevoel had dat je dat niet zomaar kunt zeggen.
Er is bijvoorbeeld gesproken over het proces van verzelfstandiging van woningcorporaties,
een beleid dat sinds begin jaren negentig is gevoerd. Mijn beleving van de
rol van woningcorporaties is eigenlijk een heel andere. Ik merk dat corporaties
in toenemende mate oog hebben voor de kwaliteit van de leefomgeving, en dat
de rol van corporaties veel meer is dan alleen het beheren van woningen.Ik kon niet direct het verband aanbrengen tussen het proces van verzelfstandiging
in het corporatieveld en het integratievraagstuk. Sterker nog, ik merk juist
dat er in de corporatiewereld geweldige discussies zijn over wat de maatschappelijke
verantwoordelijkheid is van woningbouwverenigingen. Eerlijk gezegd ben ik
daarover veel minder pessimistisch.Een ander punt is dat wij al lange tijd een debat hebben over de spreiding
en over voor welke groepen er wordt gebouwd in grote steden. Als je een renovatieproject
hebt, hoe zit dat? Wij hebben het in de stukken ook over de contacten tussen
grote gemeenten en randgemeenten. Sterker nog, ik heb de vorige keer pagina
27 genoemd, waar zelfs wordt besproken dat de minister van VROM zou kunnen
interveniëren wanneer het onvoldoende resultaat zou bieden.Kortom, dat zijn enkele bevindingen ten aanzien van de volkshuisvesting.
Er waren een paar conclusies afgelopen dinsdag, waarvan ik dacht: nee, die
treffen toch geen doel.De heer Marijnissen (SP):Het kan zijn dat er zeer recent enige kentering te bespeuren valt, maar
sinds de bruteringsoperatie in gang werd gezet door Heerma, is er juist een
omslag geweest dat woningcorporaties geen interesse meer aan de dag legden
voor mensen waar zij eigenlijk ooit voor zijn opgericht, om te zorgen voor
fatsoenlijke huisvesting voor mensen met een kleine beurs. Daar gaan wij nu
niet over debatteren. Ik vind het eerlijk gezegd een beetje flauw van de minister-president
om dat eruit te pikken en daarop in te gaan. Het gaat mij om de conclusie
van de commissie-Blok, dat het beleid van achtereenvolgende kabinetten wat
betreft volkshuisvesting, in het bijzonder de huurverhogingen, de huursubsidie
en het bestrijden van het scheefwonen, segregatie in de hand heeft gewerkt.
Mijn vraag was of de minister-president bereid is om het element van integratie
of desegregatie in de toekomst erbij te betrekken, als het om dit beleid gaat.Minister Balkenende:Ik dacht dat in de kabinetsreactie al de nodige zaken worden genoemd.
Ik heb het concrete punt genoemd dat er afspraken moeten komen over de verhouding
tussen de grote stad tot de randgemeenten. Dat is een voorbeeld daarvan.Ik vind ook dat wij moeten oppassen om nu alleen maar te kijken naar rijksbeleid.
Wij weten dat er altijd een houding is geweest, ook in grote steden, om een
sterke focus te hebben op sociale woningbouw. Inmiddels hebben wij de omslag
gezien. Er werd niet gebouwd voor de midden- en de hogere inkomensgroepen,
om eens een voorbeeld te noemen. Het is niet alleen een kwestie van rijksbeleid,
maar ook van beleid dat is gevoerd op lokaal niveau. Laten wij die verschillende
elementen in samenhang proberen te zien, om te bewerkstelligen dat de segregatie
wordt teruggedrongen, want daar heeft de heer Marijnissen natuurlijk een punt.De voorzitter:De laatste vraag van de Kamer aan de minister-president
wordt door mevrouw Halsema gesteld.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dank u voor de eer. Ik moet even selecteren. Laat ik nog maar een vraag
stellen over hoe je je verantwoordt over de afgelopen jaren. Mevrouw Hirsi
Ali zei het eigenlijk vrij fris, tijdens het vorige integratiedebat. Zij zei:
de VVD heeft in de jaren tachtig zitten slapen, als regerende partij. Mijn
vraag aan u is: moet dat dan ook niet over die andere regerende partij, het
CDA, worden gezegd?Minister Balkenende:Ik voel eerlijk gezegd niets voor dit soort typeringen over zitten slapen.
Dat zijn typeringen die niet juist zijn, denk ik. Wanneer wij het hebben over
het vraagstuk van integratie, is het dan zo dat het debat in politieke partijen
niet of pas heel laat heeft plaatsgevonden? Ik waag dat zeer te betwijfelen.
Dat het effect van het beleid in de afgelopen decennia verre van optimaal
is en dat er achterstanden en problemen zijn, dat is allemaal waar, dat is
door de commissie-Blok duidelijk beschreven. Het is goed dat partijen niet
weglopen voor hun verantwoordelijkheid die zij hadden in het verleden. De
term "zitten slapen" zou ik echter niet graag voor mijn rekening willen nemen.Minister Verdonk:Voorzitter. Zoals in een debat met fractievoorzitters passend is, hebben
alle afgevaardigden hun eerste termijn gebruikt voor een algemene positiebepaling
op hoofdlijnen. Dat verheugt mij, want het geeft mij de kans en de gelegenheid,
de visie van het kabinet op de hoofdlijnen van het integratiedebat te verduidelijken.Ik heb het dan over de weg die het kabinet met het integratiebeleid is
ingeslagen. Ik zeg met opzet: is ingeslagen. Het kabinet is namelijk niet
zoals een aantal woordvoerders suggereerde pas bij de publicatie van het rapport
van de commissie-Blok gaan nadenken over het integratiebeleid. Al bij de vorming
van het kabinet hebben wij integratie hoog op de lijst gezet van onderwerpen
waarop wij vooruitgang willen boeken. Bij het indienen van mijn eerste begroting heb ik in de brief "Integratiebeleid
nieuwe stijl" de uitgangspunten van mijn beleid verwoord. Ik heb duidelijk
gemaakt dat dit kabinet met het integratiebeleid een nieuwe start wil maken.
Gedeeld burgerschap, eigen verantwoordelijkheid, verplichtingen waar nodig,
concrete en controleerbare doelstellingen en vergroting van de keuzemogelijkheden
zijn de trefwoorden van het nieuwe integratiebeleid.In het afgelopen jaar en ook afgelopen dinsdag is gebleken dat er voor
dit beleid veel steun bestaat in de Kamer en in het bijzonder bij de partijen
waaruit dit kabinet is voortgekomen. Maar niet alleen bij hen. Anders dan
de heer Nawijn suggereert, meent het kabinet dat er nog steeds goede redenen
zijn voor integratiebeleid. In zijn reactie op het rapport van de commissie-Blok
geeft het kabinet hiervoor het enige argument dat echt telt: te veel allochtonen
staan op te grote achterstand van de Nederlandse samenleving. Dat is en hiermee
reageer ik op het betoog van mevrouw Halsema, geen ontkenning van de conclusie
van de commissie-Blok dat de integratie van veel allochtonen is geslaagd.
Het kabinet is die mening ook toegedaan en het staat ook in onze reactie op
het rapport van de commissie-Blok. Zoals de heer Rouvoet terecht heeft opgemerkt,
is het kabinet er om problemen op te lossen.Het nieuwe integratiebeleid van het kabinet is een beleid dat in zijn
aanpak en benadering van de manier waarop wij integratie willen bevorderen,
radicaal afwijkt van de traditionele aanpak van het integratiebeleid. Wij
bieden geen voorzieningen aan. Wij dagen mensen uit en prikkelen hen om gebruik
te maken van wat er is en van wat er zal komen in reactie op de vraag die
hierdoor ontstaat. Zo is het altijd geweest en zo zal het altijd zijn. Waar
vraag is, ontstaat een markt, ontstaat aanbod. Dat is bij het leren van Nederlands
niet anders dan bij de wens om een beroepsopleiding te volgen. Zo'n markt
kan veel effectiever inspelen op de altijd gedifferentieerde behoefte van
vragers van welk goedbedoeld aanbodsysteem dan ook. Onze nieuwe aanpak van
inburgering speelt hierop dan ook in. Uit de inbreng van mevrouw Halsema, de heren Marijnissen en Bos maak ik
op dat zij deze consequentie van het nieuwe integratiebeleid van het kabinet
hebben gemist. Ieder op hun eigen manier pleiten zij voor meer geld, meer
aanbod aan voorzieningen door de overheid. Maar dat is toch gewoon meer van
hetzelfde? Dat is precies wat wij hebben gedaan in de jaren die de commissie-Blok
zo grondig heeft onderzocht. Ik dacht dat wij het er nu juist over eens waren
dat dat zo weinig heeft opgeleverd! Daarom moet het anders en doen wij het
anders. Als je wilt uitdagen en prikkelen, moet je daarvoor wel de instrumenten
hebben: incentives, positieve en soms negatieve.De heer Marijnissen (SP):Uitdagen en prikkelen doet deze minister wel. Daarom mag ik haar ook wel,
maar zij krijgt wel verweer.Kan zij mij zeggen wanneer ik voor meer aanbod heb gepleit, anders dan
dat naar mijn mening de wachtlijsten voor taalcursussen bijvoorbeeld moeten
worden opgeheven?Minister Verdonk:Ik heb uit uw inleiding begrepen dat u wel degelijk voorstander bent van
het aanbieden van cursussen aan mensen die willen inburgeren. Voor het opzetten
van een vraaggerichte nieuwe markt heb ik in uw inleiding weinig steun gevonden.De heer Marijnissen (SP):Waarom laten wij het gehele onderwijs dan niet vallen onder de markt?
Waarom schaffen wij dan het onderwijs niet af? Wat is er zo raar aan om bij
het leren van de Nederlandse taal te vragen dat de overheid dit faciliteert?
Wij hebben toch scholen en onderwijzers? Moet dit apart in de markt gebeuren,
waar er dik voor betaald moet worden omdat er winst moet worden gemaakt? Waarom
komt de minister dan niet met een moedig voorstel om voortaan het kleuteronderwijs
ook aan de markt over te laten?Minister Verdonk:Wij praten hier over inburgering. Wij praten over het systeem dat tot
nu toe heeft bestaan. Daarbij werden mensen bij de hand genomen en werd er
heel lang voor mensen gedacht en gezorgd. Dat heeft te maken met respect dat
je voor mensen hebt. Wij zijn daar niet voor. De heer Marijnissen
concludeert bovendien dat bij werking van de vrije markt de prijzen omhoog
gaan. Ik ken voorbeelden die de andere kant op wijzen. Wij kunnen een veel
meer gedifferentieerd aanbod leveren. Natuurlijk wil de overheid faciliteren.
Wij willen dat echter op een heel andere manier doen dan nu het geval is.
Wij willen mensen hun eigen gang laten gaan op de markt. Ik kom straks terug
op het inburgeringsverhaal en de rol van de gemeenten.De heer Marijnissen (SP):Inzake marktwerking raad ik de minister aan te kijken naar de geperverteerde
toestanden op de reïntegratiemarkt. Daar kan het volgende kabinet binnenkort
op terugkomen. Dat wordt een chaos. De minister moet bij inburgering overigens
niet het leren van de Nederlandse taal en het vertrouwd maken van mensen met
Nederlandse omstandigheden verwarren met mensen bij de hand nemen en pappen
en nathouden. Op dat punt ben ik uw man. Ik heb daar nooit iets voor gevoeld.
Het refereert niet aan het respect dat je voor elk individu moet hebben. Mensen
zijn niet a priori een zielenpiet. Dat geldt ook voor migranten. Mensen moeten
juist gestimuleerd worden. Dat is iets anders dan een overheid die zijn handen
aftrekt van het leren van de taal en het inburgeren. Net als bij het onderwijs
aan kinderen en aan volwassenen is dit deel van de integratie de verantwoordelijkheid
van de overheid. Dat moet ook zo blijven.De heer Nawijn (LPF):De minister gaat nogal gemakkelijk voorbij aan de woorden die ik eergisteren
heb gesproken. Wij scheren nu alle allochtonen over een kam: Nederlanders
en vreemdelingen. Het beleid moet gericht worden op Nederlanders in zijn algemeenheid,
allochtonen en autochtonen, als het gaat om achterstandssituaties. Dat bedoelde
ik. Ik doel niet op een apart beleid voor minderheden. Veel allochtone Nederlanders
werken en wonen hier al jaren en doen prima hun best. Zij voelen zich juist
bedreigd omdat het altijd over de nieuwkomers gaat. Dat is een fundamenteel
verschil. Ik wil af van het minderhedenbeleid. Het beleid moet gericht worden
op Nederlanders, allochtoon of autochtoon, en op achterstand. Ten aanzien
van vreemdelingen moet er iets anders gebeuren. Op een inburgeringscursus
heb ik niets tegen. De overheid moet echter een onderscheid maken.Minister Verdonk:De vraag is helder. Ik kan daar niet zomaar een antwoord op geven. Wij
praten over vluchtelingen, nieuwkomers, oudkomers en groepen Nederlanders
in achterstanden. Die laatste groep mensen noemen wij ook oudkomers of etnische
minderheden. De heer Bos is daarop ook al ingegaan. Ik wil van de tweedeling
autochtoon/allochtoon af. Ik kom daar echter niet uit. Ik kom er nu ook niet
uit. De heer Nawijn heeft echter een punt. Wij zullen ons daar de komende
tijd op moeten bezinnen. Ik kom daarop straks terug. Volgend jaar wil ik een
grote campagne voeren in het kader van integratie. Daarbij is dit een van
de "hot items" die aan bod moeten komen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De minister zei net dat GroenLinks wil investeren waar het kabinet dat
niet wil. Ik neem dat graag voor mijn rekening. Wij willen inderdaad investeren
in de inburgering van oudkomers en in het onderwijsachterstandenbeleid in
plaats van daarop te bezuinigen. Mijn vraag is een andere. De minister wil
meer prikkelen en meer verantwoordelijkheid. Wij zijn de vrijblijvendheid
voorbij. Het kabinet doet dit inderdaad bij de allochtonen, maar niet bij
de betrokken overheden en instanties. Ik stoor mij dan ook aan de vrijblijvendheid
van het kabinet, bijvoorbeeld in de omgang met werkgevers, de wet SAMEN, de
omgang met de woningcorporaties en het stellen van eisen aan sociale woningbouw
en de acceptatieplicht voor schoolbesturen. Mijn vraag is waarom het kabinet
hier zo vrijblijvend is. Waarom alleen mensen dwingen en niet de overheden
en bedrijven?Minister Verdonk:Ik ben het eens met de conclusie dat het niet van één kant
kan komen. Wij praten over gedeeld burgerschap. Dat betekent dat je als overheid
ook niet vrijblijvend moet zijn. In het geval van de werkgevers praat je dan
over discriminatie op de werkplek en een tekort aan stageplaatsen voor jongeren
van allochtone afkomst. Dat kan niet. Ik ben ook bereid om gerichte actie
te gaan ondernemen. Wij moeten de werkgevers daarop aanspreken en dat wil
het kabinet gaan doen. Minister Dekker Verdonkvan VROM houdt ook niet van
vrijblijvende afspraken. Zij committeert gemeenten en woningbouwcorporaties
aan de afspraken die gemaakt zijn. De minister van Onderwijs zal binnenkort
met de Kamer debatteren over haar zeker niet vrijblijvende
beleid ten opzichte van gemeenten en onderwijsinstituten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het antwoord zelf is al vrijblijvend. Voor allochtonen is er een uitgewerkt
beleid met sancties, voorwaarden en prikkels. Over het bedrijfsleven zegt
u alleen dat u actiegericht wilt zijn. Vervolgens zegt u dat er afspraken
gemaakt worden met de woningcorporaties. Kunt u misschien iets concreter zijn
en zeggen wat u gaat doen aan discriminatiebestrijding bij de werkgevers?
Er was een wet SAMEN maar die wilt u afschaffen. Wat gebeurt er dan? Wat gaat
u eigenlijk doen?Minister Verdonk:Ik ben op dit moment bezig om ervoor te zorgen dat allochtone mensen bij
de les komen. Beide kanten moeten bij de les blijven. De vrijblijvendheid
is voor beide kanten voorbij. Ik gebruik dus niet alleen strenge taal voor
allochtonen. Ik leg niet alleen allochtonen verplichtingen op. Dat doe ik
ook bij de werkgevers. Ik zal ervoor zorgen dat de werkgevers en de woningbouwcorporaties
worden aangesproken. Op allerlei terreinen is er op dit moment een lijn, die
wel eens wordt geduid als een harde lijn, maar die volgens mij een heldere
lijn is.De heer Verhagen (CDA):Ik ben het volledig eens met de minister dat de wet SAMEN alleen maar
een hoop bureaucratie oplevert en geen effectief instrument is tegen discriminatie.
Daarom moeten wij naar andere wegen zoeken. Ik begrijp alleen haar reactie
op de vraag van de heer Nawijn niet. Bij de totstandkoming van het regeerakkoord
hebben wij er uitvoerig over gesproken dat wij onze aandacht moeten richten
op feitelijke achterstanden en niet op minderheid of kleur. Op pagina 18 van
de reactie van het kabinet op het rapport van de commissie-Blok staat naar
aanleiding van de voorstellen die de minister van Onderwijs heeft gedaan dat
het kabinet extra geld wil toekennen op basis van feitelijke achterstanden.
Het maakt niet uit of men allochtoon of autochtoon is. Daar vroeg de heer
Nawijn naar. Ik heb daar niet naar gevraagd, omdat ik het overbodig vond vanwege
de toezegging van het kabinet. Nu begin ik echter weer te twijfelen naar aanleiding
van het antwoord van de minister. Zij heeft gezegd dat het een moeilijke vraag
is, waar zij nog op terugkomt. Er is toch al een stap gezet?Minister Verdonk:De heer Verhagen heeft natuurlijk gelijk. Dat staat op papier en dat zijn
afspraken die wij al hebben gemaakt. Ik begreep de vraag van de heer Nawijn
zo dat wij in Nederland eigenlijk alleen maar moeten spreken over Nederlanders
aan de ene kant en vreemdelingen aan de andere kant. Als je dat zomaar gaat
doen, dan denk ik dat je het kind met het badwater weggooit. Ik wil daar eerst
helderheid over hebben. Ik wil hem daarin graag tegemoetkomen. De heer Verhagen
heeft gelijk dat er over de achterstanden afspraken zijn gemaakt en zo gaan
wij het ook doen.Voorzitter. Tot nu toe ging het over het hoe van het integratiebeleid.
Wat de inhoud betreft staat voor het kabinet voorop dat iedereen Nederlands
spreekt en dat vigerende kernwaarden en normen worden geaccepteerd en nageleefd.
Als ik de verschillende afgevaardigden goed heb begrepen, dan is hierover
geen verschil van mening. Ondanks instemming met de inhoudelijke doelstellingen
zit het kabinet naar de mening van de heer Bos op de verkeerde weg. Het kabinet
accepteert volgens hem niet de realiteit van de diversiteit waar ons land
mee te maken heeft en waar het in de toekomst nog veel mee te maken zal krijgen.
Diversiteit moet je niet bevechten, maar tot uitgangspunt van je beleid maken.
Het kabinet doet volgens de heer Bos echter precies het tegenovergestelde.
Het onderdrukt diversiteit en wil terug naar een voorgoed voorbij verleden.
Deze gedachtegang van de heer Bos is prikkelend en als je zo'n prikkelend
betoog hoort, word je ook geprikkeld. Ik vind ook dat hier een stukje demagogie
in zit. Diversiteit is een realiteit: Daar ben ik het mee eens, natuurlijk!
Diversiteit moet je niet bevechten. Wacht even, dit gaat mij echt iets te
snel. Waren wij het er niet over eens dat diversiteit ook een schaduwzijde
kan hebben, dat niet alles dat van elders komt alleen daarom ook goed, mooi
en interessant is en dat een teveel aan diversiteit een samenleving kapot
kan maken. Hoor ik het goed: is dit niet gewoon multiculturalisme in een nieuw
jasje? Oude politiek met nieuwe woorden. Is dit leren van fouten uit het verleden?
Het kabinet verstaat daar iets anders onder. Het uitgangspunt van het kabinet
is: zonder gemeenschappelijke cultuur geen samenleving. Dit betekent natuurlijk
niet dat mensen geen eigen identiteit, levensstijl of welke eigenaardigheid
dan ook mogen hebben. Het betekent wel dat samenleven iets is dat je deelt,
dat je samen ergens voor staat. Dit is precies de samenleving waar wij allemaal,
allochtonen en autochtonen, gezamenlijk bij willen horen.De heer Bos (PvdA):Wie een probleem heeft met demagogie moet beginnen met degene met wie
hij debatteert, correct te citeren. Ik nodig de minister uit om alles wat
zij heeft gezegd over wat ik zou hebben beweerd, te staven met citaten uit
mijn bijdrage in eerste termijn of bijvoorbeeld uit het artikel dat ik afgelopen
zaterdag over deze materie heb gepubliceerd. In dit artikel staat bijvoorbeeld
dat ik vind dat het van volstrekte naïviteit getuigt om te denken dat
diversiteit alleen maar voordelen biedt aan de samenleving en dat dat niet
mijn keuze is. In dit artikel staat ook dat ik het de eerste opdracht in een
diverse samenleving vind om te werken aan een grotere culturele verbondenheid.
Ik heb mijn bijdrage afgelopen dinsdag afgesloten met de opmerking dat integratie
vooral ook een culturele opdracht aan ons allen behelst. Dit staat allemaal
haaks op wat de minister nu zegt dat ik zou beweren. Als de minister dit debat
echt serieus wil voeren, vraag ik haar met citaten te komen en niet met karikaturen
die haar goed uitkomen in dit debat, maar die geen recht doen aan wat ik heb
gezegd.Minister Verdonk:Ik zal in tweede termijn met een citaat komen.De heer Marijnissen heeft gelijk als hij zegt dat je een gezamenlijke
cultuur niet met overheidsbeleid kunt maken. Je kunt de voorwaarden daarvoor
wel zo gunstig mogelijk maken. Dit is precies wat het kabinet doet. Het bestrijdt
geen diversiteit, het gaat voor het gemeenschappelijke.In de kabinetsreactie op het rapport van de commissie-Blok heb ik samen
met mijn collega's van het kabinet de uitgangspunten van het integratiebeleid
nieuwe stijl uitgewerkt. Dit is gebeurd voordat de commissie-Blok
haar rapport uitbracht. Als deze kabinetsreactie naast de aanbevelingen van
de commissie wordt gelegd, valt op dat er ook op veel punten overeenkomsten
zijn. Dit biedt mij overigens de gelegenheid om de commissie mijn dank en
erkentelijkheid te betuigen voor het vele en nuttige werk dat zij in een korte
periode heeft verzet. Veel van de conclusies en aanbevelingen van het rapport
vormen voor mij een bron van inspiratie bij de vormgeving en uitvoering van
het integratiebeleid ook al zal ik zeker niet alle aanbevelingen opvolgen,
want er zijn ook verschillen tussen de aanbevelingen van de commissie en het
beleid van het kabinet.De heer Verhagen heeft dit duidelijk en met instemming verwoord. Bij inburgering
en in het arbeidsmarktbeleid maakt het kabinet andere keuzen dan de commissie.
Die hebben te maken met de andere opvatting van het kabinet over de aanpak
van integratie. Ik heb hierover aan het begin van mijn betoog al het nodige
gezegd. Wij nemen minderheden niet bij de hand. Wij moedigen ze aan om zelf
de hand aan de ploeg te slaan. Dit maakt het verschil. Maar er is meer.Het integratiebeleid van het kabinet bevat ook onderwerpen die in het
rapport van de commissie buiten beschouwing zijn gebleven, maar die naar het
oordeel van het kabinet niet gemist kunnen worden. Ik noem de overmatige betrokkenheid
bij criminaliteit van jongeren uit sommige etnische groepen, de positie van
de islam en de noodzaak om radicalisering en fundamentalisme een halt toe
te roepen.Eén aanbeveling van de commissie-Blok heeft mij in het bijzonder
aangesproken. Zij is van algemene aard, maar raakt wel de kern van wat ik
en met mij het kabinet, met het integratiebeleid wil. Het is de aanbeveling
die gaat over het doorbreken van vrijblijvendheid in de integratie. Om de
wederzijdse vrijblijvendheid te doorbreken, moet het integratiebeleid bindend
en verbindend zijn, zegt de commissie op pagina 523 van haar eindrapport.
Deze aanbeveling sluit zo naadloos aan bij het integratiebeleid nieuwe stijl
dat ik aanvankelijk dacht dat ze een citaat uit mijn eigen brief was. Uit
de bijdragen van alle afgevaardigden in eerste termijn is zonneklaar geworden
dat deze aanbeveling niet alleen mij aanspreekt maar ook de hele Kamer. Daarmee
lijkt deze aanbeveling een open deur te zijn geworden, maar zo is het niet.
Ik wil hierover dan ook nog zeker iets zeggen.Met grote regelmaat is mij in het afgelopen jaar voorgehouden dat sinds
9/11 allochtonen en autochtonen meer en meer tegenover elkaar zijn komen te
staan. Ik deel dan ook het ongemakkelijke gevoel dat veel afgevaardigden hebben
bij onze terminologie. Ik heb op dit op moment echter geen bruikbaar alternatief.Wanneer wordt gesproken over de toegenomen tegenstellingen en afstand
tussen allochtonen en autochtonen wordt ook vaak dé politiek in het
beklaagdenbankje gezet. De wijze waarop in dé politiek over minderheden
wordt gesproken, zou de afstand tussen minderheden en de samenleving eerder
vergroten dan verkleinen. Door steeds maar weer te hameren op de problematische
kanten van een multi-etnische samenleving verbreedt het kabinet de kloof,
zo wordt gezegd. Dat is de kern van het verwijt. Ook afgelopen dinsdag heb
ik dit verwijt weer menigmaal horen maken. Ik voel mij hier dan ook zeker
door aangesproken.De minister-president heeft hierover al het nodige gezegd, maar ik wil
daaraan nog wel toevoegen dat naar mijn vaste overtuiging duidelijkheid een
absoluut vereiste is om problemen op te lossen. Duidelijkheid kan natuurlijk
soms pijnlijk zijn, maar dat mag geen reden zijn om reële moeilijkheden
te verdoezelen of uit de weg te gaan. Er wordt in dit verband vaak gesproken
over respect. Daarover wil ik allereerst opmerken dat respect verdiend moet
worden. Hier komt echter nog iets bij. In mijn denken is respect onlosmakelijk
verbonden met duidelijkheid. Respect voor anderen houdt in de eerste plaats
in dat ik niet om zaken heen draai, maar duidelijk zeg hoe ik over iets of
iemand denk.De duidelijkheid die ik voorsta, vereist dat wij onderkennen dat een te
groot deel van de minderheden op te grote afstand van de samenleving staat.
De arbeidsparticipatie is te gering, de deelname aan het sociale leven is
te beperkt en er is een culturele kloof. Dat is het probleem waar het kabinet
iets aan wil doen. Deze afstand moet worden verkleind! Ik ben ervan overtuigd
dat dat alleen mogelijk is als het beleid erop is gericht om het gemeenschappelijke
te versterken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De minister zegt dat respect verdiend moet worden. Ik wil daarover iets
zeggen, omdat deze opmerking mijns inziens samenhangt met de toon van het
debat. Zou het niet beter zijn om in de discussie over integratiebeleid respect
als uitgangspunt te nemen en daarbij aan te tekenen dat dit respect wel verspeeld
kan worden? Wellicht bedoelt de minister het niet zo, maar uit haar opmerking
"respect moet verdiend worden" kan men afleiden dat zij afstand wil houden
totdat men haar respect heeft verdiend. Dat lijkt mij dat dit geen gewenste
positie is voor de minister.Minister Verdonk:Ik ben het helemaal eens met de heer Rouvoet. Met mijn opmerking bedoelde
ik het volgende: als je elkaar respecteert, kun je elkaar ook als volwaardige
mensen behandelen. Dat moet ons uitgangspunt zijn.Voorzitter. Het integratiebeleid van de regering wil het "bindend zijn"
bevorderen van zowel burgerschap onder allochtonen als autochtonen. Burgerschap
is betrokkenheid bij en deelname aan alle belangrijke onderdelen van de samenleving:
de economie, het sociale leven, de cultuur, de sport en de politiek.Onder het kernwoord "binding" rangschik ik ook de positie van de regering
ten opzichte van de islam. Verschillende afgevaardigden hebben hierover gesproken.
Veelal bevat hun betoog een oproep om de islam te bezien als een normale godsdienst.
Dat is ook mijn positie, al moet ik zeggen dat het mij daarin de laatste tijd
niet gemakkelijk wordt gemaakt. De hoeveelheid leed en ellende die uit naam
van de islam over onschuldige burgers overal ter wereld wordt uitgestort,
is niet direct een aanmoediging tot een positieve houding ten opzichte van
deze godsdienst.Maar toch, ik vind het zeer spijtig om keer op keer te moeten constateren
dat de groei van het aantal moslims in ons land gepaard is gegaan met afnemende
acceptatie van deze godsdienst door het Nederlandse publiek. De islam wordt
door veel mensen gezien als een godsdienst die niet past bij de ontwikkeling
die de Nederlandse samenleving in de afgelopen veertig jaar
heeft doorgemaakt. De betrokkenheid van een zéér kleine groep,
een zéér kleine groep Nederlandse moslims bij het internationaal
terrorisme heeft een negatieve beoordeling van de islam in hoge mate versterkt.Mij persoonlijk en ook het kabinet is er veel aan gelegen, het negatieve
klimaat rond de islam in Nederland te doorbreken. Dat vergt niet alleen een
verandering in de houding van de autochtone bevolking, maar ook in de houding
van de moslims zelf. Daarom hecht ik ook erg aan contact, aan het elkaar leren
kennen, aan de maatschappelijke dialoog. Die dialoog ga ik graag aan in het
LOM en ook tijdens mijn werkbezoeken in het land, onder meer aan moskeeën.
Deze bezoeken heb ik structureel iedere zes à acht weken op de agenda
gezet en ik ben reeds in Amsterdam, Zaanstad en Rotterdam geweest. Ik kijk
ook uit naar een spoedige totstandkoming van het Contactorgaan Moslims en
Overheid (CMO), juist voor de dialoog met de verschillende geledingen binnen
de islam. Het representativiteitsonderzoek is bijna afgerond, dus wij kunnen
nu inderdaad spoedig stappen gaan zetten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nu heb ik toch ook behoefte aan iets grotere precisie van de minister.
De minister zegt dat zij het negatieve klimaat ten aanzien van moslims in
Nederland wil doorbreken. Dat lijkt mij heel verstandig. Even daarvoor zei
zij echter dat zij zelf moeite heeft om positief ten opzichte van de islam
te staan vanwege aanslagen en gebeurtenissen elders. Wil zij eigenlijk zeggen
dat haar houding ten aanzien van de moslims in Nederland ook wordt bepaald
door het gedrag van islamfundamentalisten in andere delen van de wereld? Bedoelt
zij eigenlijk te zeggen dat het gedrag van de paus in Midden-Amerika het de
minister moeilijk maakt om hier respectvol met katholieken om te gaan?Minister Verdonk:Ik dacht dat mijn betoog heel helder was. Ik heb daarnet gezegd dat ik
vind dat wij zaken helder moeten benoemen. Wij kunnen er niet omheen dat er
op dit moment heel veel leed wordt aangedaan aan onschuldige burgers uit naam
van de islam. Ik heb ook gezegd dat ik bij de autochtone bevolking merk dat
daardoor een negatief label wordt geplakt. Bovendien heb ik herhaaldelijk
gezegd dat het slechts gaat om een heel kleine groep Nederlandse moslims die
zich daartoe heeft bekeerd. Voorts heb ik gezegd dat ik bezoeken heb gebracht
aan moslims. Ik kan ook zeggen dat het bestuur van de moskee bij mijn bezoek
aan Amsterdam heel duidelijk heeft gemaakt dat het vindt dat religie nooit
een excuus is voor terroristische aanslagen. Daar ben ik heel blij mee. Het
CMO in oprichting heeft daarop een brief gestuurd aan alle moskeeën in
Nederland met de oproep om datzelfde te zeggen. Dat vind ik een heel belangrijke
eerste stap en die moeten wij in de maatschappelijke dialoog ook uitbouwen.
Wij mogen die andere kant echter niet vergeten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nee, maar de vraag is wat die andere kant betekent voor je algemene oordeel
over de islam in Nederland. Ik heb moeite met wat de minister zei, namelijk
dat zij moeite heeft positief te staan tegenover de islam. Ik ben het volstrekt
met haar eens dat er vreselijke dingen worden gedaan uit naam van allerlei
godsdiensten. Op dit moment is de islam daarin wereldwijd inderdaad vrij voornaam
aanwezig. Je ziet in Nederland de grote meerderheid van de moslims allerlei
initiatieven ontplooien tot maatschappelijke dialoog en zij doen geweldig
hun best. Ik vind het dan ook kwetsend als de minister voor Vreemdelingenzaken
vervolgens zegt dat zij moeite heeft positief ten opzichte van de islam te
staan.Minister Verdonk:Ik heb gezegd dat mij dat naar aanleiding van alle aanslagen niet altijd
gemakkelijk wordt gemaakt, maar ik dacht dat ik heel duidelijk een positieve
toon heb neergezet in de appreciatie van wat er op dit moment al gebeurt in
de moskeeën en de maatschappelijke dialoog die van beide kant wordt opgestart.De heer Nawijn (LPF):Ik denk dat de minister bedoelt dat het door al die aanslagen en alles
wat er in de wereld gebeurt niet gemakkelijk is de fundamentalisten te scheiden
van de anderen. Ik ben het daar volledig mee eens. Ook in de Nederlandse publieke
opinie speelt duidelijk mee dat het, op het moment dat er weer wat gebeurt
in de wereld, ook voor de moslims die te goeder trouw zijn niet meevalt om
daar tegen op te boksen. Als zij dat bedoelt, ben ik het volledig met de minister
eens.Minister Verdonk:De heer Nawijn en ik zijn het helemaal eens.Met een bindend integratiebeleid met zo'n doel en zo'n intentie zijn wij
het oneens. Dat klinkt ook door in de inbreng van de Kamer in eerste termijn.
Als er één ding is wat het spitwerk in het verleden door de
commissie-Blok ons heeft geleerd, dan is het wel dat goede intenties en goede
bedoelingen weinig garantie geven voor het bereiken van de gestelde doelen.
Willen wij werkelijk iets bereiken in de integratie van minderheden, dan is
een omslag in het integratiebeleid absoluut nodig. De vrijblijvendheid voorbij,
zo luidt de kop van een van de paragrafen van de kabinetsreactie op het rapport
van de commissie-Blok.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter.De voorzitter:Ik zou de minister toch iets verder willen laten komen met haar inleiding.
Oké, u kunt een korte vraag stellen.De heer Verhagen (CDA):De minister wijst terecht op de noodzaak om islamitische groeperingen
te betrekken bij de discussie over de integratie, met name die groepen die
het goede voorhebben en zich distantiëren van terroristische aanslagen.
Ik noem in dit verband de Stichting islam en burgerschap. De Kamer heeft ervoor
gepleit de subsidiegelden voor deze stichting in stand te houden. Wij krijgen
echter signalen dat dit nog steeds niet het geval is. Als ik zie hoe deze
stichting zich heeft opgesteld bij de ontvoering van twee Franse journalisten,
meen ik dat wij juist deze organisatie erbij moeten betrekken.Minister Verdonk:Ik heb een aantal keren gesproken met voorzitter van de Stichting islam
en burgerschap. Ik heb bij mijn aantreden een organisatie gevonden die al
bijna ontmanteld was. Er waren al beslissingen genomen om de subsidie in te
trekken. Vorig jaar is er inderdaad een amendement gekomen en dit jaar is
de subsidie verlengd. Of die organisatie nu islam en burgerschap moet heten,
weet ik niet, het gaat om de dialoog. Die moeten wij met elkaar
voeren. Wij zijn op dit moment bezig met het CMO. De Stichting islam en burgerschap
heeft daarin een grote stem. Er vindt goed overleg plaats met het CMO.De heer Verhagen (CDA):Ik heb gevraagd of de subsidie die aan deze stichting verstrekt zou worden,
ook daadwerkelijk verstrekt is. Mij bereiken namelijk signalen dat zij nog
steeds geen geld ontvangen heeft.Minister Verdonk:Volgens mij moet de stichting geld ontvangen hebben. Het amendement is
gewoon uitgevoerd. Ik zeg u toe deze vraag in tweede termijn te beantwoorden
en u het bedrag te noemen wat de stichting dit jaar gehad heeft.Een verplichtend integratiebeleid betekent dat er als dat nodig is eisen
worden gesteld aan burgers; dat verantwoordelijkheid en initiatief gelegd
worden waar deze horen te liggen. Méér dan in het verleden is
dat bij de burger zélf. De vrijblijvendheid voorbij betekent ook –
ik hecht daar zeer aan – dat het beleid zelf resultaatgericht en controleerbaar
moet zijn. Ik refereer hierbij aan het debat op dit punt tussen de heer Bos
en de heer Verhagen.Het afgelopen jaar is hard gewerkt aan het doorvoeren van een niet verblijvend,
resultaatgericht en controleerbaar beleid in specifieke beleidsonderwerpen.
Aan de Kamer zijn beleidsvoornemens en maatregelen voorgelegd op het gebied
van immigratie, inburgering, onderwijs en arbeidsmarkt. Dit zijn de kernterreinen
van het integratiebeleid. Willen wij vooruitgang boeken met de integratie,
dan moet in de eerste plaats de aanpak op deze terreinen effectiever worden.
Dat kan als de Kamer de voornemens en maatregelen ondersteunt die het kabinet
op deze onderwerpen wil doorvoeren.Er is dinsdag ook het nodige gezegd over de noodzaak om discriminatie
tegen te gaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Ik heb een vraag over de volgorde van het betoog van de minister.De voorzitter:Nee, mevrouw Halsema, ik wil de minister langere stukken laten uitspreken
en haar niet steeds na drie of vier zinnen laten onderbreken. Dat zeg ik tegen
iedereen.Minister Verdonk:Misschien kan ik de leden geruststellen. Ik kom straks terug op de belangrijkste
onderwerpen die de commissie heeft benoemd.De noodzaak om discriminatie tegen te gaan, is het meest expliciet verwoord
door de heer Van Aartsen. De commissie-Blok heeft het tegengaan van discriminatie
en vooroordelen zowel bij autochtonen als bij allochtonen een prominente plaats
gegeven in haar aanbevelingen. Ik steun de commissie hierin voluit. Ook mij
bereiken veel verhalen over min of meer bedekte maar ook openlijke vormen
van discriminatie op de arbeidsmarkt van competente en goed opgeleide allochtone
werkzoekenden. Dit kan dus echt niet! Ik herhaal: dit kan dus echt níet!
Wij kunnen niet aan de ene kant terechte en hoge eisen stellen aan mensen
van elders die willen deelnemen aan onze samenleving en hen vervolgens uitsluiten
omdat zij van elders komen. Dat kan niet! Het bestrijden van discriminatie
heeft dan ook een belangrijke prioriteit in het integratiebeleid en dat blijft
zo.Een aantal leden heeft gesproken over de bezuinigingen. Oppositiebreed
is zelfs gesteld dat de bedoelingen van het kabinet ten aanzien van integratie
misschien wel goed zijn, maar dat het kabinet het zichzelf onmogelijk maakt
die bedoelingen ook daadwerkelijk te realiseren omdat het bezuinigd op beleidsterreinen
die cruciaal zijn voor de integratie. U zult begrijpen dat ik het daar volstrekt
mee oneens ben. Ik sluit aan bij de woorden van de minister-president. Bezuinigingen
betreffen inburgering, onderwijs en huisvesting, zo wordt gezegd. Op deze
onderwerpen is het beleid tot nu toe onvoldoende effectief geweest. Daarover
zijn wij het eens. Het gaat vooral om het beleid en de uitvoering ervan om
deze punten effectiever te maken. Dat doe je niet alleen en niet zomaar door
er meer geld tegenaan te gooien. Integendeel, vermindering van budgetten kan
ook leiden tot een scherpere prioriteitstelling en een betere afweging van
de kosten-batenverhouding. Op elk van de onderwerpen wordt te veel geld besteed
aan de bureaucratische infrastructuur. Bezuinigingen hebben ook tot doel de
bureaucratisering te verminderen. Ook dit zal bijdragen aan vergroting van
de effectiviteit.Er is ook een meer principieel punt. Ik heb er eerder in mijn betoog al
het een en ander over gezegd; ik zal dat niet herhalen. Ons beleid gaat uit
van een andere beleidsfilosofie. Niet het aanbod staat centraal, maar het
stimuleren van de vraag. Dan heb je niet zoveel aan steeds grotere budgetten.
Je hebt wel prikkels, stimulansen en incentives nodig. Op dit punt kan ik
nog wel wat creativiteit gebruiken van de Kamer – dit is een vraag aan
u – en van iedereen in de samenleving.Beleid werkt negatief uit voor gemeenten, terwijl het beleid juist op
lokaal niveau moet worden gerealiseerd, zo heb ik vooral van de oppositie
gehoord. Zonder u te willen bruuskeren moet het mij van het hart dat ik dit
veel te algemeen vind. Zo kan ik er niet veel mee. In mijn aanpak van de inburgering
bijvoorbeeld zullen gemeenten bij de inburgering van oudkomers met een uitkering
een heel belangrijke rol moeten spelen. Gemeentelijke bemoeienis met de besteding
van achterstandsmiddelen door scholen is echter overbodig en inefficiënt.
Gemeentelijke regie is wel effectief bij de uitvoering van de VVE voor allochtone
kinderen. Het kabinet maakt per onderwerp een heel zorgvuldige afweging. Het
gaat niet aan om het kabinet te verwijten dat het de mogelijkheden van gemeenten
ondermijnt om integratiebeleid uit te voeren. Het gaat erom dat ook op gemeentelijk
niveau de schaarse middelen met zoveel mogelijk effect worden aangewend. Daarbij
is het van groot belang dat ook de gemeenten de omslag maken naar een beleid
dat de eigen verantwoordelijkheid van allochtone en autochtone burgers voor
de integratie vooropstelt. Wanneer gemeenten blijven vasthouden aan een kostbaar
aanbodbeleid, zullen zij er financieel niet uitkomen. Het verleden heeft bewezen
dat zo'n aanbodbeleid minderheden onmondig houdt en het eigen initiatief in
de kiem smoort. Dat kan niet de bedoeling zijn van het integratiebeleid.De commissie-Blok is zeer vaak tot de conclusie gekomen dat niet kan worden
vastgesteld of beleidsdoelen zijn bereikt, omdat nooit in meetbare termen
is aangegeven wat wij met integratiebeleid wilden bereiken. Dat moet dus anders.
Direct bij mijn aantreden als minister heb ik mijzelf de vraag
gesteld: wanneer is iemand geïntegreerd? Ik deed dat, omdat ik duidelijkheid
wilde krijgen over mijn opdracht en taak. Waar sta ik voor de komende vier
jaar, nu nog drie jaar: het bevorderen van de integratie door middel van het
integratiebeleid. Maar effectief beleid kun je alleen voeren als je helder
voor ogen hebt wat je wilt. Daarom en daarom alleen wil ik met enige regelmaat
weten hoe wij ervoor staan met de integratie. Daarvoor is het nodig de mate
van integratie van personen meetbaar te maken. Dat gebeurt uitsluitend met
wetenschappelijk onderzoek waarin van kanten ervoor is gezorgd dat gegevens
niet herleidbaar zijn tot bestaande individuen. Van stigmatisering, het opplakken
van vignetten of wat dan ook in die sfeer is dus absoluut geen sprake.Tot zover mijn algemene inleiding. Ik kom nu op een aantal meer specifieke
vragen. De minister-president is al in algemene zin ingegaan op de vrijheid
van godsdienst. Ik zal ingaan op enkele specifieke vragen.De heer Van der Vlies vroeg het kabinet naar het onderscheid tussen hoofddoekjes
en naveltruitjes. Ik heb mij er gisteravond in verdiept en eerlijk gezegd
gaat mijn persoonlijke smaak uit naar geen van beide. Zonder gekheid, iedereen
is in beginsel vrij om kledingstukken naar eigen keuze te dragen, zowel naveltruitjes
als kleding die uitdrukking kan geven aan godsdienstige of levensbeschouwelijke
opvattingen. Voor het kabinet kunnen er redenen zijn om deze vrijheid in te
perken voor personen in overheidsdienst om redenen van veiligheid, functionaliteit
en onpersoonlijke gezagsuitoefening. Indien personen door hun omgeving worden
gedwongen bepaalde kledingstukken te dragen, kan er voor het kabinet reden
zijn om te interveniëren. Een van de criteria om zulks te doen betreft
de mate van sociale druk en de consequenties daarvan voor betrokkene. Deze
kunnen vele malen intenser zijn in geval van het dragen van religieuze kledingstukken
dan bij het dragen van een naveltruitje. Collega De Graaf heeft onlangs een
uitvoerige nota over onder andere kledingvoorschriften naar de Tweede Kamer
gestuurd. Binnenkort zal hierover het debat plaatsvinden.De heer Van der Vlies (SGP):Ik was mij bewust van de risico's van het kiezen van een voorbeeld. Daar
wil ik mij helemaal van losmaken. Het gaat mij om de vraag wat de diepste
motivering is om over de uitdrukking van een innerlijke overtuiging in een
volksdeel overleg te initiëren, terwijl dat in andere omstandigheden
intuïtief door iedereen ver wordt weggezet. Die innerlijke motivering,
die diepste beweegredenen worden verantwoord – ik zeg niet op voorhand
dat dat niet moet gebeuren – maar wij interveniëren wel in het
persoonseigene, het typische privédomein. Dat spanningsveld heb ik
aan de orde willen stellen. Ik heb er nog niet heel veel over gehoord, met
begrip voor de moeilijkheidsgraad. Ook ik kan die grenzen niet op voorhand
voor alle omstandigheden en situaties rechttoe rechtaan trekken.Minister Verdonk:De enige reden waarom ik in overleg treed met allochtone vrouwen over
het dragen van een hoofddoek, is dat ik wil begrijpen wat de redenen zijn.
Als je met elkaar praat, als je met elkaar in één samenleving
wilt leven, dan moet je elkaar willen begrijpen. Daarvoor zijn die bijeenkomsten
bedoeld. Ik kan u zeggen dat allochtone vrouwen heel graag komen, dat wij
met elkaar gewoon heel goede gesprekken hebben. Het gaat er voor mij niet
om dat ik daar een oordeel aan wil hechten. Op zichzelf ben ik het met de
heer Van der Vlies eens. Ik wil wel proberen te begrijpen wat voor iemand
de reden kan zijn om een hoofddoek om te doen.De heer Van der Vlies (SGP):Het informatieve karakter van het voornemen betwist ik niet. Het is heel
goed om kennis te nemen van wat mensen ten diepste beweegt. Dan kan het echter
niet de doelstelling zijn om het aantal hoofddoekjes in onze samenleving te
verlagen. Andere landen zijn daar wel mee bezig, om hun moverende redenen.Minister Verdonk:Ik heb al verwezen naar de nota over de grondrechten, waarmee collega
De Graaf binnenkort komt. Het kabinet heeft een duidelijke lijn: wij praten
niet over kledingvoorschriften. Het is ook helemaal niet het beleid van het
kabinet om het aantal hoofddoeken terug te dringen. Ik wil uit die gesprekken
te weten komen wat de reden is om een hoofddoek om te doen. De ene vrouw blijkt
een bepaalde druk te ervaren. Daar hebben wij een mening over. Andere vrouwen
zeggen: dit is voor ons de mogelijkheid om juist thuis weg te komen, om wat
te kunnen doen. Wie ben ik om daar een oordeel over uit te spreken? Richtlijnen
hebben wij alleen voor bepaalde beroepen.Er is gevraagd naar de houding van de regering ten aanzien van imamopleidingen.
Een tijdje terug is kamerbreed een motie van mevrouw Sterk aangenomen. Ik
ondersteun de strekking van die motie. Het kabinet is van mening dat het wenselijk
is dat imams in Nederland hun opleiding krijgen. Sinds 2002 zijn imams uit
het buitenland weliswaar verplicht deel te nemen aan een inburgeringstraject,
maar juist nu de relatie tussen moslims en de Nederlandse samenleving onder
druk staat, zal het zeker helpen als geestelijke voorgangers die samenleving
door en door kennen. Een Nederlandse imamopleiding kan daartoe bijdragen.
Voor alle duidelijkheid zeg ik het volgende. Dat ik de totstandkoming van
een Nederlandse imamopleiding wil stimuleren, betekent niet dat ik mij ga
bemoeien met de inhoud van die opleiding. Dat ik mij verheug over de integratie
van jonge moslims in onze samenleving, wil ook niet zeggen dat ik ze vertel
hoe zij hun geloof moeten beleven. Het is zeker niet de bedoeling om het ministerie
van Eredienst dat in 1871 is opgeheven waardoor de scheiding van kerk en Staat
een feit werd, in ere te herstellen en daarmee ook een ministerie van Godsdienst.Uit een oogpunt van integratie van moslims in Nederland is mij er wel
heel veel aan gelegen om het negatieve klimaat rond de islam in Nederland
te doorbreken. Ik vraag daarom de autochtone bevolking maar ook de moslims
in Nederland om mee te werken aan het verbeteren van de relaties. Dat geldt
ook voor het versterken van de weerbaarheid van de samenleving tegen de dreiging
van islamitisch extremisme. Bescherming van onze gedeelde democratische rechtsstaat
is in ieders belang. In oktober kom ik met een plan van aanpak dat is getiteld
"Democratische rechtsstaat, weerbare samenleving", waarin ik voorstellen doe
om voedingsbodems voor radicalisering in samenwerking met de
Nederlandse moslimgemeenschap tegen te gaan.De heer Rouvoet (ChristenUnie):In het kabinetsstandpunt staat dat het kabinet concrete stappen wil zetten
om te komen tot een Nederlandse imamopleiding. U heeft toegelicht hoe dat
verstaan moet worden; geen inhoudelijke bemoeienis, dus ook niet het opzetten
van zo'n opleiding vanwege de overheid. Dan blijft wel de vraag wat de consequentie
is als de huidige situatie zoals die ook door de commissie-De Ruiter is geschetst,
niet verandert en er dus niet vanuit de moslims zelf zo'n Nederlandse imamopleiding
van de grond komt. Wat is daarvan de consequentie, ook met het oog op het
wel of niet toelaten van buitenlandse imams? Daar leven in de Kamer verschillende
gedachten over, maar ik zou hierover ook graag de opvatting van het kabinet
horen.Minister Verdonk:Dat is precies de reden waarom ik zo achter de oprichting van het CMO
aan zit. Er is nu een representativiteitstoets gaande. Ik wil namelijk wel
graag weten met welke organisaties ik om de tafel zit en of ze ook praten
vanuit een achterban. Ik ga met hen om de tafel met het vertrouwen dat wij
er samen uitkomen. Wij moeten er samen uitkomen. Dus om nu al vooruit te lopen
op een situatie dat wij er niet uit zouden komen, dat gaat mij op dit moment
te ver. Ik ga ervan uit dat wij goed zullen kunnen samenwerken. Ik spreek
natuurlijk ook heel veel organisaties binnen het LOM maar ook daarbuiten.
Ik heb goede hoop dat wij er uit gaan komen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik begrijp deze houding van de kant van het kabinet, evenals uw opmerking
dat u niet te zeer vooruit wil lopen op de situatie. Echter, bij eerdere gelegenheden
is, ook in het kader van de motie-Sterk, wel het geluid geventileerd dat wanneer
de Nederlandse imamopleiding niet van de grond komt, buitenlandse imams er
niet meer in komen. Ik begrijp dat dit niet het standpunt van het kabinet
is en dat het allereerst inzet op oprichting van de Nederlandse imamopleiding
vanuit de moslims zelf en dat het dus niet dreigt met het sluiten van de grenzen
voor buitenlandse imams? Of versta ik u dan verkeerd?Minister Verdonk:Neen, u verstaat mij helemaal niet verkeerd. Ik ga ervan uit dat wij samenwerken.
Ik hoor ook van allerlei organisaties dat zij het belang zien van de Nederlandse
imamopleiding. Wij gaan hierover een open gesprek aan en daar behoren geen
dreigementen bij.De heer Verhagen (CDA):Begrijp ik hieruit dat het kabinet de motie-Sterk, die aanvaard is door
het parlement, niet wil uitvoeren? Die motie houdt in dat wanneer er geen
Nederlandse imamopleiding tot stand komt, beperkingen gesteld zullen worden
aan de mogelijkheid om buitenlandse imams hier een vestigingsvergunning te
geven.Minister Verdonk:U stelt mij deze vraag, maar dit staat niet in de motie.De heer Verhagen (CDA):In reactie op de vraag van de heer Rouvoet over deze motie heeft u gezegd:
dat is niet de bedoeling van het kabinet. Daarom vraag ik u nu concreet wat
u met die motie gaat doen. Anders kom ik er in tweede termijn op terug met
een motie om deze motie daadwerkelijk uit te voeren. Als uw woorden betekenen
dat u de motie niet wil uitvoeren, dan krijgen wij een probleem.Minister Verdonk:In de motie-Sterk spreekt de Kamer als haar mening uit dat voor integratie
van de moslimgemeenschap, in Nederland opgeleide imams noodzakelijk zijn en
dat daarom een snelle totstandkoming van de Nederlandse imamopleiding van
groot belang is. Met die eerste overweging ben ik het eens en wat betreft
de tweede overweging ben ik reeds heel druk bezig. Verder verzoekt de motie
de regering, aan imams die in Nederland gaan werken als voorwaarde te stellen
dat ze een Nederlandse imamopleiding hebben gevolgd. Welnu, dan moet die opleiding
wel eerst tot stand komen. En ik ben nu dan ook druk bezig om dat te organiseren.De heer Verhagen (CDA):De opstelling van de organisaties in Nederland en het onderzoek dat is
verricht en waaruit is gebleken dat er geen enkele behoefte is aan een Nederlandse
imamopleiding, maken dat deze opleiding niet van de grond komt. Men heeft
geen behoefte aan een Nederlandse opleiding omdat men een imam uit het land
van herkomst wil laten komen. Men kan er zelfs belang bij hebben om een imam
in Nederland aan te wijzen vanuit het land van herkomst. Je blijft op die
manier in een cirkel ronddraaien. Het debat was duidelijk. Je kunt beperkingen
aan de inreis stellen, omdat je kunt zeggen dat iemand de imamopleiding in
Nederland gevolgd moet hebben. Hierover was weinig onduidelijkheid. Als uw
interpretatie van de motie is: "Ik blijf rustig praten; als de opleiding niet
tot stand komt, is er geen Nederlandse imamopleiding en laat ik dus toe dat
mensen van buitenaf steeds weer naar Nederland toe komen", dan hebben wij
een probleem. Deze mensen leveren geen bijdrage aan de Nederlandse integratie
en de Nederlandse waarden- en normenoverdracht. Het debat was duidelijk. Wij
komen hier in tweede termijn op terug.Minister Verdonk:Voorzitter. Ik deel de zorg van de heer Verhagen, maar ik hoor vanuit
mijn contacten binnen de allochtone gemeenschap dat men daar van mening is
veranderd en heel duidelijk de voordelen ziet van een Nederlandse imamopleiding.
Ik bespeur daarvoor steeds meer steun en draagvlak. Ik wil daarover eerst
praten. Op het moment dat het niet lukt, hebben wij een probleem. Ik zal dan
de eerste zijn die een oplossing voor het probleem gaat zoeken, maar zover
is het niet. Ik verneem dat er vanuit de allochtone samenleving en de allochtone
gemeenschappen zeer veel positieve steun bestaat voor de imamopleiding.De heer Verhagen (CDA):Ik ben dat volledig met u eens. De motie-Mulder die in 1995 al is aangenomen,
pleit voor een Nederlandse imamopleiding. We zijn nu bijna tien jaar verder.
De motie-Sterk was er juist op gericht om te vermijden dat men nog tien jaar
praat.Minister Verdonk:Voorzitter. Wij verschillen daarover niet van mening. Wij zijn het er
volledig over eens dat dit snel moet gebeuren.De heer Nawijn (LPF):Wanneer kunnen wij daar een notitie van de minister over tegemoet zien?
Ik zie het probleem van de minister heel goed. Het lijkt me moeilijk om als
overheid een imamopleiding hier te gaan stimuleren. Iedereen
weet dat er onder de moslims verschillende geloofsstromingen zijn. Mijn fractie
heeft tegen aanneming van deze motie gestemd, omdat het haar onmogelijk lijkt.
Het is zoiets als het organiseren van een domineesopleiding in Turkije. Er
zijn ontzettend veel protestantse stromingen. Zo is het ook bij de moslims.
Ik ben benieuwd of de minister erin slaagt om ze allemaal op een lijn te krijgen.
Ik vind het een onmogelijke opgave voor de minister. De Kamer heeft deze motie
echter aangenomen. Ik ben zeer benieuwd. Ik wens de minister veel sterkte.Minister Verdonk:Dank u. Ik stel mij voor om dit jaar met een notitie hierover naar de
Kamer te komen.Voorzitter. Ik kom bij eerwraak, huiselijk geweld en gedwongen huwelijken.
Naar aanleiding van de opmerkingen van de heer Van Aartsen wil ik het volgende
zeggen. We hebben door middel van onderzoek bevestigd gekregen dat huiselijk
geweld zich ook in kringen van minderheden voordoet. Het voorkomen van huiselijk
geweld, maar vooral het vermoeden dat er sprake is van een ernstige onderrapportage,
heeft de minister van Justitie en mij ertoe gebracht een programma te financieren
waarbij het bespreekbaar maken van huiselijk geweld centraal staat. De politie
registreert sinds het begin van dit jaar zaken van huiselijk geweld. Dat biedt
mogelijkheden om ook nader inzicht te krijgen in de omvang van huiselijk geweld
onder minderheden. Eerwraak is een probleem dat zich specifiek voordoet onder
minderheden. Daarmee is het overigens niet alleen een minderheden- of integratieprobleem.
Het is een probleem dat zich voordoet in Nederland, waar we een adequaat antwoord
op moeten vinden. Ik maak me daar als coördinerend bewindspersoon op
dit terrein reeds hard voor. Ik maak me hard om mijn collega's uit het kabinet
hierbij ook te betrekken, om te zorgen dat we effectieve maatregelen kunnen
nemen. De heer Van Aartsen pleitte ervoor dat de problematiek van de eerwraak
voortvarend wordt uitgediept en aangepakt. Ik onderschrijf dit gevoel van
urgentie. We moeten goed kijken op welke wijze we aan mensen die slachtoffer
dreigen te worden van eergerelateerd geweld, beter bescherming kunnen bieden.
Voorkomen is beter dan genezen. We zijn het daarover allen eens. Ik heb reeds
de eerste stappen gezet om te komen tot een vorm van structureel overleg over
de aanpak van eerwraak, waarbij de inbreng van externe deskundigheid verzekerd
zal zijn. Ik zal de Kamer binnenkort, mede namens minister Donner, in een
brief die wij de Kamer reeds eerder hebben toegezegd, informeren over de aanpak
van eerwraak.Mevrouw Halsema drong aan op concrete maatregelen om gedwongen huwelijken
tegen te gaan. Zij pleitte voor een strafnorm voor gedwongen huwelijken. Ik
heb de Adviescommissie vreemdelingenzaken, de ACVZ, gevraagd mij te adviseren
over mogelijkheden tot het ontwikkelen van een beleid inzake gedwongen huwelijken.
Ik heb de ACVZ gevraagd hierbij in te gaan op mogelijkheden voor een preventieve
en repressieve aanpak, met als doel het verschijnsel te bestrijden. Het advies
wordt in het voorjaar van 2005 verwacht. Op dit moment biedt het Wetboek van
Strafrecht al mogelijkheden om op te treden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat is precies de achtergrond van mijn voorstel. Er zit een lacune in
de wetgeving. Bij huwelijken is hierover niets geregeld. Daarom heb ik mijn
voorstel gedaan.Minister Verdonk:Ik moet dat laten onderzoeken. Het is heel moeilijk om een vinger achter
gedwongen huwelijken te krijgen. De een noemt het gedwongen huwelijken, de
ander spreekt over gearrangeerde huwelijken. Ik heb de adviescommissie gevraagd
daarnaar te kijken. Het is een heel moeilijke problematiek, maar wij gaan
daarmee aan de slag.Emancipatie. Volgens mij is de inzet van het Rijk op de emancipatie van
allochtone vrouwen nog nooit zo intensief geweest als nu. Een belangrijk onderdeel
van het integratiebeleid is het stimuleren van de emancipatie van vrouwen
uit etnische minderheden. In het uitvoeringsplan emancipatie en integratie,
dat in samenwerking met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid tot
stand is gekomen, wordt ingezet op het bereiken, activeren en versterken van
de positie van vrouwen uit etnische minderheden. Dit uitvoeringsplan voorziet
onder andere in activiteiten in dertig gemeenten. Concreet betekent dit het
aanreiken van instrumenten aan gemeenten om het bereik en de participatie
te vergroten: ondersteuning van lokale initiatieven, convenantafspraken over
werk en stageplaatsen, toeleiding naar werk, scholing en inburgeringscursussen
en activering en versterking van lokale netwerken van vrouwen. De G30 worden
bijna dagelijks benaderd met een scala aan instrumenten waaruit zij kunnen
kiezen om allochtone vrouwen te activeren en naar werk, scholing en voorzieningen
te leiden. Dit wordt nog eens door de commissie-PaVEM onderstreept op bestuurlijk
niveau. Daarbij kan worden gedacht aan het project Taalplus van de commissie,
de ontwikkeling van de participatietoolkit, de participatieteams, enz. Zo
kan ik nog even doorgaan. Op de vraag of het integratiebeleid bijdraagt aan
de emancipatie van allochtone vrouwen kan ik dus volmondig "ja" zeggen.Over blijft de vraag van mevrouw Halsema naar de sanctiemogelijkheden
voor mannen die het hun vrouwen onmogelijk maken om zich te scholen, naar
buiten te gaan of zich te ontwikkelen. Refererend aan de opmerking van de
heer Van der Vlies over de grens tussen publiek en privé, wil ik stellen
dat de mogelijkheden zeer beperkt zijn. Wel zijn er in het kader van de inburgering
sancties mogelijk. In de Wet inburgering nieuwkomers is bepaald dat aan een
nieuwkomer een bestuurlijke boete kan worden opgelegd als de bepalingen van
de wet niet worden nagekomen. De gemeente legt de boete op. Ook bij oudkomers
is deze sanctie mogelijk. Dit kan per gemeente verschillend zijn, afhankelijk
van het sanctiebeleid van de gemeente. Indien een cursist instemt met het
door de gemeente gedane aanbod, wordt een overeenkomst gesloten tussen de
gemeenten en de oudkomer of de nieuwkomer. In deze overeenkomst kunnen sancties,
financieel of anders, worden opgenomen. Indien de cursist de in de overeenkomst
gemaakte afspraken niet nakomt, kan de gemeente die sancties dus opleggen.
In het geval het een vrouw betreft die niet beschikt over een eigen inkomen,
kan de sanctie worden verhaald op de partner. Ik kom zo nog terug op verblijfsrechtelijke
zaken in dit verband en op de inburgering. Een aantal sprekers heeft het onderwerp segregatie in wonen en de problematiek
van concentratiewijken aangesneden. Op de relatie tussen woonbeleid en integratiebeleid
ga ik zo dadelijk in. Allereerst wil ik iets zeggen over concentratiewijken.Oververtegenwoordiging van allochtonen in stadswijken houdt inderdaad
vrijwel altijd een concentratie van maatschappelijke achterstand in. Concentratiewijken
van allochtonen zijn daardoor vaak probleemwijken. Oververtegenwoordiging
van allochtonen in lage inkomensgroepen en andere achterstandskenmerken gaat
in de praktijk vrijwel altijd samen met een beperkte sociale en culturele
integratie. Zoals is te lezen in de reactie van het kabinet op het rapport
Bruggen bouwen en in de reactie op "Rotterdam zet door", onderschrijft het
kabinet deze relatie, evenals de primaire invalshoeken waarvoor de commissie
daarbij kiest: het verminderen van de concentratie van de mensen met lage
inkomens in woonwijken en het tegengaan van de negatieve effecten van de concentratie
van allochtonen op hun integratie.Een ding moet mij hierbij wel van het hart. Niet in alle concentratiewijken
gaat het slecht. In de grote steden ontwikkelen verschillende concentratiewijken
zich positief. Deze wijken kennen doorgaans een bloei van etnisch ondernemerschap.
Ook zijn er allerlei sociale initiatieven door en voor allochtone bewonersgroepen.
Voorzieningen in de wijk hebben zich ingesteld op hun allochtone cliënten
en leveren een bijdrage aan de integratie van de buurtbewoners. Deze positieve
ontwikkeling van sommige concentratiewijken maakt ook duidelijk dat concentratiewijken
kansen kunnen bieden. Problemen manifesteren zich in wijken en buurten en
zullen voor een belangrijk deel op dat niveau moeten worden opgelost. Gemeenten
hebben behoefte aan meer mogelijkheden om in te grijpen, zoals met het plan
Rotterdam zet door, dat door velen is genoemd. Ik kom hier straks op terug,
maar ik wil eerst ingaan op wonen.Om segregatie in het wonen te bestrijden vraagt de heer Marijnissen om
een plan van aanpak. Ik moet zeggen dat ik daar niets voor voel. Over veel
onderwerpen die volgens de heer Marijnissen een plaats moeten krijgen in dat
plan van aanpak, heeft het kabinet reeds beleidsvoornemens geformuleerd en
neergelegd in brieven aan de Kamer, zoals het grotestedenbeleid, ISV, het
woon- en huurbeleid en het plan van aanpak voor de gemeente Rotterdam. Een
plan van aanpak van segregatie dat diverse terreinen dient te bestrijken,
zoals onderwijs en veiligheid, zal alleen betekenen dat beleid dat er al is,
bij elkaar wordt geveegd. Het lijkt mij belangrijker om vast te stellen op
welke punten actie gewenst is en om dan te praten over de vorm waarin wij
dat vastleggen.Wij kunnen het bijvoorbeeld hebben over de woningvoorraad. Het woonbeleid
is gericht op het verkrijgen van een betere balans tussen vraag en aanbod
op de woningmarkt. Daarvoor moet de nieuwbouwproductie fors omhoog. Tegelijkertijd
zijn forse ingrepen in de bestaande woningvoorraad nodig om de diversiteit
daarvan te vergroten, vooral in de grote steden. De instrumenten van het Rijk
daarvoor zijn ISV en de woningbouwafspraken die minister Dekker met de twintig
stedelijke regio's maakt.De leden Bos en Van der Vlies hebben gevraagd hoe de bezuinigingen op
ISV zich verhouden met deze doelstellingen. In het kader van noodzakelijke
ombuigingen is er de afgelopen jaren door het kabinet inderdaad ook bezuinigd
op het budget voor stedelijke vernieuwing. Dat heeft ongetwijfeld gevolgen
voor de mogelijkheden van gemeenten. Naar de opvatting van het kabinet is
het resterende budget voldoende substantieel om de stedelijke vernieuwing
met kracht voort te zetten. Dat blijkt ook uit de programma's die gemeenten
opstellen voor de komende vijf jaar. Daarbij komt dat er ook middelen van
corporaties worden ingezet voor stedelijke vernieuwing. Ik kom hier nog op
terug. Al met al is het altijd gemakkelijker, als er meer geld voor iets is,
maar op dit moment lijken de beschikbare middelen geen belemmering te zijn
voor de voortgang in de aanpak van de oude wijken.De heer Marijnissen en mevrouw Halsema vragen aandacht voor voldoende
betaalbare nieuwbouw en leggen evenals de heer Van Aartsen een relatie met
het bouwen in de randgemeenten. Ik wil deze twee aspecten nadrukkelijk onderscheiden.
De eenzijdige samenstelling van de woningvoorraad in de grote steden is een
probleem dat moet worden aangepakt. Dat doen wij niet door nu weer veel goedkope
woningen aan die voorraad toe te voegen, maar juist door een gedifferentieerd
nieuwbouwbeleid, dat aansluit bij de vraag van de woonconsumenten. Daarbij
is het bevorderen van doorstroming nog steeds een belangrijk uitgangspunt.Een gedifferentieerd nieuwbouwbeleid sluit ook aan bij een van de centrale
doelstellingen van het grotestedenbeleid; het weer binden van midden- en hoge
inkomens aan de stad. Bij dit alles blijven er voldoende keuzemogelijkheden,
ook voor mensen met lagere inkomens. Het past niet in de verantwoordelijkheidsverdeling
met de andere overheden en het is dus ook inhoudelijk ongewenst dat het Rijk
vooraf uniforme randvoorwaarden geeft voor het te realiseren woningbouwprogramma.
Het is allereerst een gemeentelijke verantwoordelijkheid om te bepalen welke
woningdifferentiatie ter plaatse gewenst is. Het opleggen van een minimum
van 30%, zoals mevrouw Halsema voorstelt, past daar niet in.Wel vindt het kabinet dat randgemeenten rond de grote steden dienen bij
te dragen aan de huisvesting van lage-inkomensgroepen. Daarom heeft minister
Dekker zowel bij ISV als in de woningbouwafspraken waarborgen gecreëerd
voor een goede afstemming. Kort gezegd komen deze erop neer dat grote gemeenten
aan haar laten weten of zij het met de randgemeenten hierover eens zijn geworden.
Als dat het geval is, mag het Rijk ervan uitgaan dat de randgemeenten de noodzakelijke
bijdrage leveren. Als zij het niet eens worden, zal de minister van VROM partijen
aan de tafel vragen en waar nodig ook interveniëren.De heer Verhagen (CDA):Ik denk dat de intenties goed zijn, maar wat doet het kabinet met die
gemeenten die in het verleden hun bijdrage hebben geleverd op basis van regionale
afspraken, terwijl die delen van de wijk door de herindeling door de voorgaande
kabinetten weer bij de grote stad zijn gekomen? Ik noem als voorbeeld de Vinex-wijken,
waarbij de randgemeenten een bijdrage hebben geleverd, maar die door de herindeling weer onderdeel zijn geworden van een stad als Den Haag.
Die steden zeggen: wij kunnen wel afspraken maken, maar als daarna weer geconcludeerd
wordt dat er te veel eenzijdig samengestelde wijken zijn in de grote stad
en er weer geannexeerd wordt, dan blijft er weinig over.Minister Verdonk:Ik zie dat probleem. Wij hebben duidelijk gezegd dat de grote steden en
de randgemeenten er eerst samen uit moeten komen. Als dit aspect daarbij een
probleem wordt, is dat een reden om met mevrouw Dekker aan tafel te gaan zitten.
Zij zal haar wijsheid gebruiken om tot een goede oplossing te komen.Verschillende leden hebben gewezen op de effecten van bezuinigingen in
de huursubsidie. Zij hebben gevraagd om verruiming van de huursubsidie. Per
1 juli 2004 is een wijziging van de Huursubsidiewet van kracht geworden,
waarmee een verhoging is gerealiseerd van het deel van de huur dat voor rekening
van de huurder blijft. Het betreft het zogenaamde € 12-wetje. Vooropgesteld
zij dat het kabinet zich realiseert dat dit een pijnlijke maatregel betreft,
maar helaas een onvermijdelijke. Momenteel zijn er geen voornemens, andere
beleidsmatige aanpassingen in deze wet te realiseren. Bij de parlementaire
behandeling van het € 12-wetje is door de minister van VROM reeds
aangegeven dat de gevolgen van deze bezuiniging op de huursubsidie voor de
segregatie als beperkt worden ingeschat. Er zijn immers naast financiële
overwegingen zeer veel andere redenen voor burgers om wel of niet in een bepaalde
wijk te gaan wonen.De Huursubsidiewet biedt momenteel al een tamelijk grote vrijheid voor
de burger om te kiezen voor een wat duurdere woning met een hogere kwaliteit.
Een groot deel van die hogere huur wordt dan vergoed via de huursubsidie.
De regering is niet voornemens de mogelijkheden voor huursubsidie verder te
vergroten aangezien de middelen hiervoor ontbreken en tevens de armoedeval
en de subsidieafhankelijkheid hierdoor vergroot zouden worden. Het streven
van het rijksbeleid is er primair op gericht, de diversiteit en de afwisseling
aan goedkope en dure woningen binnen wijken te vergroten. Hierdoor blijven
de benodigde keuzemogelijkheden voor de diverse inkomensgroepen aanwezig.De heer Bos vreesde dat de nieuwe huursubsidiesystematiek en het bestrijden
van scheefwonenden segregatie zou bevorderen. Minister Dekker is op dit moment
nog volop met de Kamer in gesprek over de modernisering van het huurbeleid.
Daarbij zullen de verschillende effecten van het huurbeleid ruim aandacht
krijgen. In dit kader plaats ik er slechts een paar kanttekening bij.Bij het nieuwe beleid gaat het niet om het zoveel mogelijk realiseren
van hogere huurprijzen, maar juist om een veel gedifferentieerder huurbeleid.
Daarbij hoort ook de mogelijkheid om in bepaalde gevallen huren juist te verlagen,
een mogelijkheid die nu overigens ook al bestaat. De heer Marijnissen vroeg
daarnaar. Juist van sociale verhuurders mag verwacht worden dat zij bij het
uitwerken van het huurbeleid, overigens ook uit eigenbelang, rekening houden
met effecten op de leefbaarheid van wijken. Bovendien stimuleert het nieuwe
huurbeleid de investeringen door verhuurders, hetgeen weer bijdraagt aan differentiatie
in de wijken.Een aantal sprekers heeft het gehad over de positie van woningcorporaties.
Mevrouw Halsema vroeg een reactie op de stelling dat de verzelfstandiging
van woningcorporaties de eenzijdige samenstelling van wijken heeft bevorderd.
De minister-president heeft daar ook al iets over gezegd. Ook ik ben het met
die stelling niet eens. Ook ik zie op werkbezoeken heel duidelijk dat woningcorporaties
hun rol vervullen. Corporaties voeren sinds zij verzelfstandigd zijn een goed
kwaliteitsbeleid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voor de duidelijkheid: dit was een van de conclusies van de commissie-Blok.
Zij zegt dat de verzelfstandiging van de woningbouwcorporaties heeft geleid
tot eenzijdige wijken.Minister Verdonk:Dan ben ik het met die conclusie niet eens. Wij merken dat corporaties
ook sinds zij verzelfstandigd zijn een goed kwaliteitsbeleid voeren.In de aandachtswijken zit het probleem met de kwaliteit echter inmiddels
in veel meer dan de leefkwaliteit. De oorzaak is dat de bewonerssamenstelling
sinds de jaren zeventig zich vooral is gaan kenmerken door lage inkomens.
Corporaties proberen daarom naast een doordacht toewijzingsbeleid het eenzijdig
aanbod van goedkope huurwoningen te doorbreken door de woningvoorraad veelzijdiger
te maken, zodat bewoners in de wijk ook een kans op een wooncarrière
wordt geboden, niet door massale sloop en wederopbouw, maar door gerichte
keuzes per complex voor sloop, ingrijpende verbetering, verkoop of doorverhuren
na renovatie. Ook investeren corporaties in de woonomgeving en de leefbaarheid.De heer Bos en anderen vinden de opstelling van het kabinet jegens woningcorporaties
te vrijblijvend. Minister Dekker zal de Kamer een dezer dagen informeren over
de voortgang van de herstructurering in de 56 wijken. In de brief daarover
gaat zij uitgebreid in op het onderwerp matching door woningcorporaties. Zij
signaleert onder andere dat hierover wel in algemene zin klachten geuit worden,
maar dat er weinig concrete problemen op tafel worden gelegd. Daarom heeft
zij het initiatief genomen om binnenkort met de vier grote steden per stad
een gesprek te beleggen. Het gaat om een gesprek van VROM met het gemeentebestuur
en de daar werkzame corporaties om gezamenlijk vast te stellen of er problemen
zijn die om matching tussen corporaties vragen. Daarvoor verwijs ik ook naar
de genoemde brief.De heer Van Aartsen (VVD):Ik mis nog één ding uit mijn drieluik voor de volkshuisvesting.
Minister Dekker gaat indien nodig interveniëren, zo begrijp ik. Er komt
binnenkort een notitie van het kabinet over matching tussen rijke en arme
woningbouwcorporaties. Het enige dat ik nu nog mis, is het element bevordering
eigenwoningbezit. Ik weet dat dit ook met die corporaties te maken heeft,
maar de minister van VROM heeft toegezegd dat de Kamer op dat punt nog een
notitie zou krijgen. Ik neem aan dat dit drieluik volledig wordt ingevuld.
U kunt hier overigens in tweede termijn op terugkomen.Minister Verdonk:Wij weten allebei hoe minister Dekker daarover denkt, maar ik wil een
wat explicieter antwoord geven. U biedt mij de mogelijkheid,
dus daar zal ik graag in tweede termijn op terugkomen.Voorzitter. De in het plan "Rotterdam zet door" opgenomen maatregelen
zijn grotendeels generiek van aard en kunnen ook door andere grote steden
worden benut. Het gaat om problemen op het terrein van huisvesting, overlast,
onderwijs, illegalen en malafide huisbazen en vooral om de aanpak daarvan.
Sommige hiervan vragen specifieke wetgeving die het kabinet thans voorbereidt,
bijvoorbeeld de gecombineerde verzamel- en uitzonderingswet. De door de heer
Dittrich voorgestane wet tegen de gettovorming lijkt mij nog overbodig, omdat
wij deze maatregelen al nemen.De heer Dittrich vroeg verder naar de mogelijkheid en de wenselijkheid
van inkomenseisen bij de vestiging in bepaalde kwetsbare wijken. De Huisvestingswet,
het wettelijke kader voor de woonruimteverdeling, is primair bedoeld om huisvesting
te waarborgen voor mensen die dat, vaak vanwege hun inkomen, niet zelfstandig
kunnen regelen. Tevens gaat de Huisvestingswet zoveel mogelijk uit van het
beginsel van vrije vestiging. Het kabinet onderkent dat deze uitgangspunten
in bepaalde omstandigheden tot ongewenste situaties kunnen leiden. Het kabinet
wil de ervaringen van Rotterdam op dit punt ook betrekken bij de herziening
van de Huisvestingswet, waarover minister Dekker binnenkort met de Kamer praat.
Zij heeft aangegeven te willen nagaan of de nieuwe wet mogelijkheden moet
bevatten om te kunnen sturen op de differentiatie van wijken. Dit sluit aan
bij de door de heer Van der Vlies aangehaalde motie-Van der Staaij. Ik stel
voor de verdere discussie hierover in dat kader te voeren. Wel wijs ik nog
op een onderzoek dat het ministerie van VROM momenteel doet naar de mogelijk
segregatie bevorderende aspecten van de woonruimteverdelingsstelsels in de
vier grote steden. De uitkomsten van dat onderzoek worden eind dit jaar verwacht
en zullen natuurlijk betrokken worden bij de vormgeving van de nieuwe Huisvestingswet.De heer Verhagen vroeg het kabinet het recht van vrije vestiging te koppelen
aan het afronden van inburgering in de eerste gemeente van vestiging. Zoals
het kabinet de Kamer eerder al heeft laten weten, zijn de mogelijkheden hiertoe
onderzocht. Op grond van een EU-richtlijn kunnen in het kader van huisvesting
aan statushouders geen andere eisen worden opgelegd dan aan andere derdelanders.
Bovendien is de inburgeraar in beginsel vrij in de keuze van zijn opleidingsinstelling,
wat een koppeling aan een gemeente van vestiging lastig zou maken. Dit houdt
niet in dat er niets gebeurt. Het kabinet heeft immers toegezegd middels een
gecombineerde verzamel- en uitzonderingswet mogelijkheden te bieden om in
afwijking van de Huisvestingswet de toegang van kansarmen tot de woningmarkt
te reguleren. Onder deze groep bevinden zich ook de statushouders, die wij
dus in deze maatregel meenemen.De heer Verhagen (CDA):U zegt dat het niet kan en dat het kabinet het nu via de Huisvestingswet
wil proberen. Op het moment dat iemand een status krijgt, krijgt hij ook een
woning toegewezen in een bepaalde gemeente. Het kan er bij mij niet in dat
je niet in die woning kunt blijven wonen totdat je de inburgeringscursus met
succes hebt afgerond. De verblijfsvergunning als zodanig kan immers ook worden
gekoppeld aan de inburgering. Op allerlei manieren maak ik gebruik van het
recht om de toelating tot Nederland te reguleren en om mensen asiel te verlenen.
Dan kan ik toch ook op een gegeven moment zeggen: u krijgt een woning toegewezen
in Leeuwarden en u blijft daar wonen tot u de inburgeringscursus met succes
heeft afgerond voordat u zich in Rotterdam kunt vestigen.Minister Verdonk:Zoals de heer Verhagen het nu zegt lijkt dit een heel logische maatregel.
Ik verzeker u dat die mogelijkheid grondig is onderzocht, juist omdat hij
zo logisch is. Het is logisch om te eisen dat betrokkene op de plaats blijft
waar hij de inburgeringscursus volgt tot hij het examen heeft gehaald; daarna
kan hij dan ergens anders gaan wonen. Dit wordt echter verboden in een EU-richtlijn
op het gebied van huisvesting. Volgens die richtlijn kunnen aan statushouders
geen andere eisen worden opgelegd dan aan andere derdelanders. Ik verzeker
u dat wij dit nauwgezet hebben uitgezocht. Ik zou een groot voorstander zijn
van deze maatregel, maar hij is niet mogelijk. Daarom hebben wij een maatregel
aan de andere kant genomen, maar met hetzelfde effect.De heer Verhagen (CDA):Wij behoren ook tot de EU. Is de minister bereid om zich ervoor in te
spannen dat de richtlijn op dit punt wordt aangepast?Minister Verdonk:Ik zie daar de noodzaak nu niet van in. Met de maatregel die wij nu voorstellen,
bereiken wij hetzelfde resultaat. Vanaf 1 januari zullen wij met een
heel nieuw beleid werken. Wij praten dan over oriëntatielokaties waar
mensen zullen inburgeren. Ik zal kijken of het mogelijk is te eisen dat mensen
in de oriëntatielokatie blijven tot dat zij hun examen met goed gevolg
hebben afgelegd. Ik zal die mogelijkheid graag onderzoeken, want dit is een
andere situatie dan die waarin mensen al vrij in een huis bij de gemeente
wonen.De heer Verhagen (CDA):Zij het dat de mogelijkheid om die eis te stellen naar mijn mening sneller
kan worden ingevoerd. Als de minister zegt dat zij het resultaat dat ons voor
ogen staat, kan bereiken op de manier die zij voorstaat, zal ik niet over
het middel praten. Ik houd haar echter wel aan het resultaat.Minister Verdonk:Terecht.Over de aanpak van huisjesmelkers zijn door diverse leden van de Kamer
recentelijk moties ingediend en die zijn in juli van dit jaar aangenomen.
Hierin wordt de regering mede opgeroepen om nog dit jaar aan de Kamer wetgeving
voor te leggen die het mogelijk maakt om uiteindelijk over te gaan tot sluiting
van en het beheer over panden waarin woonruimte aan illegalen wordt verhuurd.
Dit voorstel is reeds in voorbereiding en wordt na advisering door de Raad
van State zo spoedig mogelijk aan de Kamer gezonden. Dit wetsvoorstel biedt
onder meer de mogelijkheid om de bijvoorbeeld in Rotterdam ervaren grootstedelijke
woonproblematiek van illegalen beter aan te pakken.Het onderwijs vervult een sleutelfunctie in de integratie van jongeren.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat vrijwel alle afgevaardigden in hun bijdrage
aandacht hebben besteed aan het onderwijs. Daarbij zijn verschillende onderwerpen
ter sprake gekomen. Ik heb ze gebundeld in drie categorieën:
het onderwijsachterstandenbeleid, segregatie in het onderwijs en islamitische
scholen.De heren Dittrich, Marijnissen, Rouvoet en Bos menen dat de bezuinigingen
op het onderwijsachterstandenbeleid negatieve effecten hebben op de integratie
van jongeren uit minderheden. Het kabinet is een andere mening toegedaan.
Wij zijn ervan overtuigd dat het onderwijsachterstandenbeleid door een andere
aanpak aan effectiviteit zal winnen. Door de nieuwe gewichtenregeling wordt
ervoor gezorgd dat de beschikbare middelen bij die scholen terecht komen die
ze het hardst nodig hebben. Ook zal het helpen dat er een doelmatige taakverdeling
komt tussen scholen en gemeenten. De nieuwe gewichtenregeling staat overigens
beschreven in de brief van de minister van OCW van 9 juli jl. waarover
de Kamer binnenkort met haar van gedachten zal wisselen. Als gevolg van de
nieuwe definities van het begrip achterstand zal er uiteraard wel een herverdeling
optreden. Deze herverdeling zal recht doen aan feitelijke achterstanden van
allochtone, maar ook van autochtone leerlingen.De problematiek van zwarte en islamitische scholen. Vanuit verschillende
invalshoeken hebben mevrouw Halsema en de heren Van Aartsen, Verhagen en Nawijn
hierover hun zorgen geuit. De minister van Onderwijs deelt deze zorgen en
heeft hiervoor reeds beleid ontwikkeld. In antwoord op mevrouw Halsema kan
ik zeggen dat in mei 2004 het plan Aanpak veiligheid aan de Kamer is aangeboden.
Hierin staat hoe scholen worden ondersteund bij het bieden van een veilig
schoolklimaat. Hiertoe worden overigens ook aanzienlijke investeringen gedaan,
oplopend tot bijna 90 mln structureel vanaf 2007. Deze middelen worden met
voorrang ingezet in het vmbo in de grote steden.Met de introductie van het schoolbudget hebben scholen meer ruimte gekregen
voor het voeren van een eigen arbeidsmarkt- en personeelsbeleid. Scholen kunnen
daardoor leraren extra belonen. In de cao voor onderwijspersoneel voor 2003,
zowel basisonderwijs als voortgezet onderwijs, is overeengekomen om aan scholen
met een vmbo extra middelen toe te kennen ten behoeve van functiedifferentiatie.Om preventie en behandeling van spijbelen te verbeteren werkt het ministerie
van Onderwijs in het kader van het kabinetsprogramma Handhaven op niveau aan
verbetering van de handhaving van de leerplicht.Een van de mogelijkheden voor een zwarte school om autochtone kinderen
aan te trekken is het bieden van een breed scala aan naschoolse activiteiten,
een zogeheten brede school. Vooral tweeverdieners hebben behoefte aan dergelijke
naschoolse opvang en zullen om die reden hun kind op een brede school inschrijven.
Daarnaast biedt de brede school voor veel allochtone kinderen extra mogelijkheden.
Zo kan de tijd buiten de school worden benut voor extra activiteiten op het
gebied van taal.De minister-president heeft al aangegeven dat er waarborgen worden ingebouwd
voor islamitische scholen, opdat ook deze scholen een voldoende bijdrage kunnen
en moeten leveren aan het overdragen van de waarden en normen van de Nederlandse
samenleving.De heer Marijnissen (SP):Ik heb de minister nu een tijd aangehoord en ik snap daardoor steeds minder
waarom het kabinet het idee van een onderraad afwijst. De minister spreekt
hier nu namelijk mede namens VROM en OCW en ik heb stellig de indruk dat haar
teksten zijn voorbereid door deze ministeries. Mede daardoor kreeg ik ook
het idee dat zij op een aantal punten niet vertrouwd is met de werkelijkheid.
Zij zegt bijvoorbeeld dat zij erop zal toezien dat islamitische scholen Nederlandse
waarden en normen zullen overdragen. Wat moet ik met zo'n zin? Dat is toch
zeker niet de essentie van de discussie? De essentie van de discussie is dat
kinderen samen naar school zouden moeten gaan en dat ze spelenderwijs moeten
leren wat die waarden en normen zijn. Je kunt daarover natuurlijk ook expliciet
spreken in een les levensbeschouwing, maar zo'n les kan toch zeker nooit een
substituut zijn voor de directe omgang van islamitische, katholieke en christelijke
kinderen?Minister Verdonk:De regering legt het accent op het leren van Nederlands en het aanleren
van Nederlandse waarden en normen. Dat geldt ook voor islamitische scholen,
want dit geldt voor alle scholen. De Inspectie controleert of men voldoet
aan de eisen die hieraan worden gesteld. Nederland kent de mogelijkheid dat
onderwijs op basis van een bepaalde levensbeschouwing wordt vormgegeven. Daarop
kun je controleren door de Inspectie daartoe de vereiste middelen te geven.U zegt dat integratie het beste kan worden gerealiseerd door kinderen,
jongeren met elkaar in contact te brengen door ze in de buurt met elkaar te
laten spelen en met elkaar naar school te laten gaan. Ik ben het op dat punt
helemaal met u eens. Er zijn echter wel mensen in onze samenleving die andere
keuzes maken en dan kan de overheid niets anders doen dan controleren of men
de basale Nederlandse waarden en normen naleeft.De heer Marijnissen (SP):Het centrale begrip in deze discussie is toch zeker "vrijblijvendheid"?
U zegt nu dat er ouders zijn die daar niet voor kiezen. Hoe verhoudt dat zich
dan tot die vrijblijvendheid? Het is toch zeker ook de bedoeling om die ouders
duidelijk te maken dat zij een plicht hebben tegenover de gemeenschap. U kunt
volgens mij niet volhouden dat expliciet onderwijs in waarden en normen een
substituut kan zijn voor integratie. Integratie betekent immers dat je dingen
samen doet. Ik stel vast dat u over zwarte en witte wijken al zegt dat daar
geen specifiek beleid op gevoerd zal worden. Waarschijnlijk hebt u "Little
Italy" in New York voor de geest, maar dat is toch echt iets anders. Ik kom
daar in tweede termijn nog wel op terug. Met betrekking tot zwarte en witte
scholen vind ik dat u over het algemeen veel te terughoudend bent.Minister Verdonk:Daarover verschillen wij van mening. Wij verschillen niet van mening als
wij zeggen dat allochtone en autochtone mensen met elkaar in contact moet
komen, want dat zijn wij helemaal met elkaar eens. Dat kunnen wij alleen niet
van vandaag op morgen regelen. Ik vind dat het kabinet heel adequate maatregelen
neemt.Veel allochtone leerlingen zitten op het vmbo en behoren tot de uitvallers
van het onderwijs. De heer Marijnissen vraagt hiervoor ook extra aandacht.
In het beleid van de minister van OCW heeft het vmbo beleidsmatig en financieel
hoge prioriteit. In de meerjarenraming is structureel ruim 250 mln euro extra
uitgetrokken voor het vmbo. Het vernieuwde wettelijke kader voor de onderbouw
zal scholen minder in een keurslijf dwingen en globaler van aard zijn. De
basisvorming als opgelegde didactische aanpak verdwijnt. Er komt dus veel
meer ruimte om aan te sluiten bij de verschillen tussen de leerlingen. Wel
worden de specifieke functies van de onderbouw gewaarborgd, te weten het leggen
van een basis aan kennis en vaardigheden voor het maatschappelijk functioneren
en het bieden van een oriëntatie op de keuze voor sectoren en profielen.Ik kan de vraag van de heer Marijnissen om leer-werktrajecten voor drop-outs
begrijpen. Toch wil ik hem ervan overtuigen dit misschien iets genuanceerder
te bezien. Leer-werktrajecten hebben tot doel om leerlingen die meer zijn
aangewezen op het verwerven en vaardigheden door praktische vorming, te ondersteuning
bij hun schoolloopbaan. Aan het einde van het traject kunnen deze leerlingen
een regulier diploma behalen dat hen de mogelijkheid biedt om verder onderwijs
te volgen in het middelbaar beroepsonderwijs of uitzicht geeft op een functie
op de arbeidsmarkt. Leerlingen die de school voortijdig hebben verlaten, krijgen
in het kader van de RMC, onder verantwoordelijkheid van gemeenten of op regionaal
niveau, een afzonderlijke trajectbegeleiding die op hun persoonlijke situatie
en mogelijkheden is afgestemd. De begeleiding kan bestaan in het aanbieden
van werk of in de combinatie van werk en leren. Het doel is altijd het behalen
van een startkwalificatie zoals bedoeld in de RMC-wet. Dat kan betekenen dat
leerlingen gedurende het traject weer worden teruggeschakeld naar een reguliere
situatie, naar een leer-werktraject of begeleid blijven op een arbeidsplek.
Dit is echter altijd afgestemd op de individuele mogelijkheden van de leerling.
Ik denk dat het gegeven deze situatie niet verstandig zou zijn om leer-werktrajecten
als specifieke trajecten voor drop-outs te bestempelen.Ik kom nu te spreken over de vraag van de heer Verhagen over leerlingen
die naar het herkomstland gaan. Het komt steeds vaker voor dat ouders hun
kinderen naar het herkomstland sturen voor het volgen van voortgezet onderwijs.
Het is duidelijk dat hiermee de inspanningen uit het basisonderwijs teniet
worden gedaan. De CDA-fractie stelt voor om dit tegen te gaan door het inperken
of laten vervallen van het recht op gezinsvorming en het inbouwen van sancties
in de Leerplichtwet. Ik deel deze zorgen op dit punt, maar ik ga hier alleen
in op de mogelijkheden die de Leerplichtwet biedt. Het is de vraag of het
opnemen in de Leerplichtwet van een verbod aan ouders om kinderen naar het
buitenland te sturen, voor zover ook passend in deze wet, dit probleem ook
echt oplost. Indien de leerplichtige door de ouders uit de gemeentelijke basisregistratie
is uitgeschreven en naar het buitenland is vertrokken, valt deze namelijk
niet meer onder de Leerplichtwet. Ik zie het probleem, maar de Leerplichtwet
biedt daarvoor volgens mij geen oplossing. Ik zal straks ingaan op de mogelijkheden
die de Vreemdelingenwet biedt om deze praktijken te ontmoedigen.Ik kom nu te spreken over arbeid en de visie op het arbeidsmarktbeleid.
In de nota Visie arbeidsmarktbeleid is aangegeven dat versterking van de positie
van minderheiden vooral binnen het algemene beleid zal plaatsvinden. Er kan
vooral gedacht worden aan de aanpak van de armoedeval, de WWB, lokaal-individueel
maatwerk en de invoering van een nieuw WAO-stelsel. Uiteraard is er ook ander
algemeen kabinetsbeleid dat een positieve invloed op de arbeidsmarktpositie
van minderheden heeft. Daarbij kan natuurlijk vooral worden gedacht aan het
inburgeringsbeleid. In de nota Visie arbeidsmarktbeleid wordt de relatie tussen
algemeen en specifiek beleid aangegeven en over die nota zal de Kamer nog
met de minister van SZW spreken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb een vraag over algemeen en specifiek arbeidsmarktbeleid. U wilt
de werkgelegenheid onder allochtonen van 49% naar 54% brengen. Dit is ambitieus
en dat is ook terecht. Hoeveel banen gaan de door u genoemde maatregelen opleveren?Minister Verdonk:Ik hoop op een veel hoger percentage dan 54. Daar zet ik op in. Wij zijn
natuurlijk ook vorm aan het geven aan een diversiteitsbeleid. Verder heb ik
de commissie-PaVEM die allochtone vrouwen stimuleert om te gaan werken, om
een baan te nemen. Zo zijn er meer trajecten om ervoor te zorgen dat allochtone
mensen werk krijgen, ook en vooral op gemeentelijk niveau.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U neemt inderdaad een aantal maatregelen om mensen te stimuleren of te
dwingen om werk te aanvaarden. Er moet alleen wel werk zijn. Mijn vraag is
van een andere aard. Hoeveel banen gaat u scheppen?Minister Verdonk:Ik had een hoop vragen verwacht, maar het is moeilijk om nu antwoord te
geven op hoeveel banen wij gaan verzinnen. Wij doen ons best om zo veel mogelijk
banen te scheppen voor allochtone minderheden en om zo veel mogelijk mensen
aan het werk te helpen. U weet hoe de situatie in de samenleving op dit moment
is. Gezien de economische situatie is het op dit moment onmogelijk om een
blik banen open te trekken, om het zo maar te zeggen. Dat kan niet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Er zijn anders zeer goede middelen voor. Je kunt denken aan de SPAK, aan
Melkertbanen en aan het verlagen van de belasting op met name de laagstbetaalde
arbeid. Er is een groot aantal maatregelen dat zeer veel banen kan opleveren.
U hebt grote ambitie. U zegt dat u arbeid voor allochtonen gaat maken. Hoe
gaat u dat doen?Minister Verdonk:Dat doe ik bijvoorbeeld door het instellen van de commissie-PaVEM. Die
commissie is ingesteld om ervoor te zorgen dat meer vrouwen werk krijgen.
Dat kun je doen door vrouwen te stimuleren om een baan aan te nemen. Er zijn
banen genoeg op bepaalde niveaus in onze samenleving. Het is zaak om mensen
te motiveren om banen aan te nemen, om te gaan werken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Kunt u mij zeggen waar er banen genoeg zijn, vooral voor deze betrokkenen?
U suggereert dat mensen niet willen werken, maar dat mensen wel kunnen werken.
Laat u mij zien waar die banen zijn.Minister Verdonk:Ik wil er nog een werkwoord aan toevoegen: niet kunnen, niet willen, niet
mogen. Dat derde werkwoord speelt juist een rol bij de groep allochtone vrouwen
waarover ik het heb.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat mensen niet werken, is dus een kwestie van niet kunnen, niet willen
en niet mogen? U denkt dat zij anders allemaal aan het werk waren, omdat er
werk genoeg is? Laat u mij en hen dan zien waar dat werk is.De commissie-PaVEM doet goed werk, maar zij is geen werkgeefster en creëert
geen werk. Waar is het werk, mevrouw de minister?Minister Verdonk:Laat ik mij baseren op openbare bronnen. Wij hebben in de afgelopen week
weer in de krant kunnen lezen dat er genoeg werk in de beveiligingssector
is. Ook is er voldoende werk bij de politie. In een aantal sectoren is voldoende
werk. Kijkt u eens in de advertenties in de krant. Er is werk. Het punt is
dat wij aan de ene kant de werkgevers moeten stimuleren om meer allochtone
mensen in dienst te nemen en dat wij aan de kant de allochtone mensen, vooral
de vrouwen, moeten stimuleren om ook een baan aan te nemen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dit is de laatste keer. U zegt eigenlijk dat de toename van de werkloosheid
in het afgelopen jaar veroorzaakt is doordat het aantal mensen is toegenomen
dat niet wil, niet kan of niet mag werken. Dat zegt u, want u vindt dat er
werk genoeg is.Minister Verdonk:Voorzitter. Ik stel voor dat ik doorga met mijn betoog.De heer Dittrich vraagt om maatregelen ter bestrijding van de armoedeval.
Het kabinet heeft in het Strategisch akkoord en in het Hoofdlijnenakkoord
voor deze kabinetsperiode diverse maatregelen aangekondigd ter bestrijding
van de armoedeval. Zo zijn met de introductie van de Wet werk en bijstand
de mogelijkheden voor inkomensbeleid door gemeenten beperkt tot alleen de
vormen van individuele inkomensondersteuning. Ook wordt de arbeidskorting
jaarlijks verhoogd zodat met name laagbetaald werk financieel aantrekkelijker
wordt in vergelijking met een uitkering. In de op prinsjesdag aan de Kamer
te sturen begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
staan een overzicht van de in 2005 te nemen maatregelen en een overzicht van
de omvang van de problematiek van de armoedeval.Ook is gevraagd om een aantal individuele werkzaamheden zoals babysitten,
schoonmaken et cetera regelvrij te maken, omdat zij een stap kunnen zijn naar
de arbeidsmarkt. Momenteel doet het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
onderzoek naar diverse mogelijkheden voor de markt voor persoonlijke dienstverlening.
Het regelarm maken komt daarbij aan de orde. Het is van belang om goed in
beeld te krijgen wat precies de voor- en nadelen van deze constructie zijn.
Naar verwachting zal dit onderzoek begin 2005 aan de Kamer worden aangeboden.Een verdere stimulering van etnisch ondernemerschap op allerlei manieren
en zonder overtollige regelgeving steun ik van harte. Ik ben samen met de
collega's van Economische Zaken en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en
met alle betrokken partijen zoals MKB en VNO/NCW in gesprek om ons te oriënteren
op de mogelijkheden om deze belemmeringen weg te nemen. In dat verband verwijs
ik ook naar het monitoronderzoek dat wordt uitgevoerd door het Economisch
instituut voor het midden- en kleinbedrijf naar etnisch ondernemerschap. Met
de monitorgegevens als uitgangspunt zal de begeleidingsgroep eind 2004 een
seminar over dit onderwerp organiseren.Ik heb in de contourennota Herziening van het inburgeringsstelsel die
op 23 april naar de Kamer is gestuurd, de hoofdlijnen van het nieuwe
inburgeringsstelsel neergelegd. Uit de bijdrage in eerste termijn blijkt dat
dit stelsel in grote lijnen de goedkeuring van de Kamer kan wegdragen. De
heer Bos heeft gevraagd of met het kabinetsbeleid sneller en beter zal worden
ingeburgerd. Omdat de resultaten van het huidige inburgeringsbeleid helaas
zijn achtergebleven bij de gestelde doelstellingen, is een wezenlijke omslag
in de visie op inburgering noodzakelijk. Het kabinet verwacht dat met het
in de contourennota aangegeven beleid een beter resultaat wordt behaald. Met
de nieuwe wet zullen niet alleen nieuwkomers maar ook oudkomers met een achterstand
worden verplicht tot inburgering. Marktwerking van het cursusaanbod zal een
positieve invloed hebben op de wachtlijsten. Door inburgering in het buitenland
zal de inburgering in Nederland efficiënter en effectiever verlopen.
Het uitgangspunt van de eigen verantwoordelijkheid van de inburgeraar en de
financiële en verblijfsrechtelijke sancties zullen mede daartoe bijdragen.Ook is gewezen op het belang van duale trajecten. Ik heb reeds aangegeven
het van groot belang te vinden dat gemeenten een koppeling aanbrengen tussen
reïntegratie en inburgering. Ik heb toegezegd dat gemeenten gecombineerde
trajecten moeten kunnen aanbieden aan uitkeringsgerechtigden. Hiermee bedoel
ik één traject waarin het inburgeringstraject én het
reïntegratietraject op elkaar worden afgestemd. De uitkeringsgerechtigde
betaalt een eigen bijdrage voor dit traject. Op 1 november a.s. starten
in zes gemeenten pilots die gericht zijn op die samenloop tussen reïntegratie
en inburgering. Wij hopen daarmee waardevolle informatie en ervaring op te
doen die met andere gemeenten gedeeld kan worden.De heer Dittrich en de heer Bos spraken over het stellen van inburgeringsvoorwaarden
voorafgaand gezinsmigratie. Met de indiening in juni van het wetsvoorstel
voor inburgering in het buitenland is daarmee al een start gemaakt. Op grond
daarvan zal de vreemdeling voordat hij naar Nederland mag komen, moeten beschikken
over een basiskennis van de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving.
Dat vergt investering, tijd en geld van de vreemdeling. Het niveau dat wij
van de potentiële nieuwkomer verwachten, is behoorlijk maar redelijkerwijs
wel haalbaar. De regering heeft hierin weloverwogen het advies van de commissie-Franssen
gevolgd. Een extra vereiste met betrekking tot beroepsuitoefening of opleidingsniveau
voordat men naar Nederland komt, is volgens mij niet nodig om de zelfredzaamheid
van de nieuwkomer te stimuleren. Het nieuwe inburgeringsvereiste in de Wet
inburgering in het buitenland selecteert al op het vermogen van de vreemdeling
om van de integratie in Nederland een succes te maken. Immers, wie dat vermogen
heeft, is vóór de komst naar Nederland al begonnen met het leren
van de Nederlandse taal en met het zich oriënteren op
de Nederlandse samenleving en zal de toets met goed gevolg afleggen. Het nieuwe
vereiste selecteert al op doorzettingsvermogen. Daarbij komt dat de ruimte
die Nederland heeft om bij gezinsmigratie te selecteren niet onbeperkt is.
Ik verwijs naar het Europese verdrag inzake de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden.Als iemand in een ver land een beroepsopleiding heeft gedaan, wil dat
absoluut niet zeggen dat hij of zij het westerse schrift beheerst of dat hij
of zij Nederlands kan lezen en schrijven. In China worden ongetwijfeld meer
Chinese leerboeken gebruikt dan in Nederland. Ik heb liever dat wij via een
taaltoets in elk geval weten dat iemand het Nederlands mondeling beheerst
en laat zien zijn best te willen doen om te integreren in de Nederlandse samenleving.De heer Dittrich (D66):De achterliggende gedachte is dat iemand die naar Nederland komt zelfredzaam
kan zijn. Dat kan doordat je hier een vak kunt uitoefenen en via dat vak de
verbinding met de Nederlandse samenleving kunt leggen. Het kan ook door snel
Nederlands te leren om snel te kunnen communiceren. Je leert het Nederlands
natuurlijk sneller, wanneer je je eigen taal kunt lezen en schrijven.Minister Verdonk:Dat is een vooronderstelling van de heer Dittrich. Ik wil het resultaat
zien: een inburgeringsexamen in het land van herkomst volgens de eisen en
criteria die wij eraan hebben gesteld, te weten dat iemand redelijk Nederlands
spreekt en kennis heeft van de Nederlandse basale waarden en normen tot een
bepaald niveau. Dat examen moet worden gedaan en op grond daarvan krijgt iemand
toegang tot Nederland.De heer Bos heeft gevraagd hoe logisch het is om in het migratiebeleid
eisen te stellen aan de partner in Nederland. Zou dat niet omgedraaid moeten
worden? Er worden in het kader van de gezinshereniging en -vorming eisen gesteld
aan zowel de partner in Nederland als de partner in het buitenland. Voor de
partner in Nederland geldt de 120%-eis, terwijl de leeftijdsgrens voor beide
partners zal worden verhoogd naar 21 jaar. De reden om de 120% van de partner
in Nederland te vragen, is dat wij willen voorkomen dat de vreemdeling die
Nederland inreist ten laste komt van de openbare kas. Van de partner in Nederland
verwachten wij dan ook dat hij of zij aantoont duurzaam te beschikken over
voldoende middelen van bestaan. Dit wordt getoetst in de MVV-procedure, dus
voor de komst naar Nederland.Aan de partner in het buitenland worden ook eisen gesteld: de leeftijdsgrens
van 21 jaar, de basistoets van de Nederlandse taal en kennis van de Nederlandse
samenleving. Dat resultaat moet er liggen voordat de persoon naar Nederland
kan komen. De partner zal ook de nodige gegevens en bescheiden moeten overleggen
in het buitenland: een geldig paspoort, een MVV en gelegaliseerde documenten.Mevrouw Halsema heeft aangegeven tegen het verplicht halen van de basistoets
in het buitenland voor huwelijksmigranten te zijn en voor vrije partnerkeuze.
Het kabinet heeft reeds tot inburgering in het buitenland besloten. In het
hoofdlijnenakkoord zijn de uitgangspunten van het nieuwe inburgeringsstelsel
neergelegd, ook inburgering in het buitenland. Natuurlijk is het kabinet evenals
mevrouw Halsema voor vrije partnerkeuze. Inburgering in het buitenland tast
het principe van vrije partnerkeuze niet aan. Aan de partner uit het buitenland
worden voorwaarden gesteld voor de komst naar Nederland. Indien hij of zij
aan die voorwaarden heeft voldaan, wordt de partner naar keuze tot Nederland
toegelaten.De heer Marijnissen heeft voorgesteld om te experimenteren met inburgering
in het buitenland. Dat kan alleen op vrijwillige basis. Indien inburgering
in het buitenland verplicht wordt gesteld, moet dit gelden voor nieuwkomers
uit alle landen en moet er een lijn worden getrokken. Anders is er sprake
van rechtsongelijkheid. Er kan dan ook niet worden geëxperimenteerd in
een aantal landen. Wij zijn al zover met de ontwikkeling van de taaltoets
in het land van herkomst, waarover binnenkort een technische briefing zal
plaatsvinden aan de woordvoerders, dat ik mij voorstel dat wij daarop inzetten.De heer Rouvoet heeft gevraagd hoe het kabinet aankijkt tegen een loyaliteitsverklaring
van nieuwkomers richting nieuw vaderland. Het kabinet is er geen voorstander
van. Een getekende loyaliteitsverklaring waaraan geen consequenties worden
gekoppeld, zal weinig of geen effect hebben. Het kabinet heeft besloten tot
inburgering in het buitenland. Een loyaliteitsverklaring voegt er onzes inziens
niets aan toe.De heer Bos (PvdA):In het huidige systeem worden inderdaad reeds eisen gesteld aan de mensen
die hier al zijn en aan de mensen die hiernaartoe komen. Het gaat mij ook
om de vraag waar je het accent wilt leggen. Een van de bizarre consequenties
van het huidige systeem is dat het barrières opwerpt voor huwelijkspartners
die naar Nederland zouden kunnen komen en die het, gezien hun achtergrond,
opleiding en algemene niveau van zelfredzaamheid, waarschijnlijk ver zouden
kunnen schoppen in de Nederlandse samenleving, maar die er niet door komen
omdat er inkomenseisen worden gesteld aan de partner die hier al is en die
er niet aan voldoet. Het is toch paradoxaal dat je je stelsel van eisen zo
ontwerpt dat het niet alleen discrimineert tussen mensen met verschillende
inkomensniveaus in Nederland die een partner over de grens willen halen, maar
ook als consequentie heeft dat mensen die in alle opzichten zelfredzaam zouden
kunnen zijn, wat wij allemaal zo belangrijk vinden in het migratiebeleid,
erbuiten worden gehouden. Als u er wat meer tijd voor wilt nemen en het ons
in detail in allerlei scenario's wilt uitleggen, vind ik dat ook goed. Maar
zou het kunnen helpen om meer evenwicht aan te brengen tussen de eisen die
wij stellen aan de mensen die hier al zijn en de mensen die hiernaartoe komen,
opdat mensen die in alle opzichten zelfredzaam zijn en voor zichzelf een toekomst
in Nederland zouden kunnen creëren niet die mogelijkheid niet wordt onthouden?Minister Verdonk:Ik zie het punt van de heer Bos. In het algemeen geldt de situatie die
hij nu schetst overigens niet. In het algemeen is het andersom en is de partner
in Nederland degene die het meeste verdient en die kansen schept voor iemand
die uit het land van herkomst wordt gehaald. Wij komen nog te spreken over
de wet inburgering in het buitenland. Ik stel mij voor dat ik dan wat scenario's
schets om aan te geven wie er wel of niet onder vallen.Meerdere leden hebben gesproken over de inburgeringsplicht voor oudkomers,
waarbij zij hebben aangegeven dat het niet de bedoeling is dat goed ingeburgerde
burgers voor het hoofd gestoten worden door hen aan te spreken op hun inburgeringsplicht.
Ik ben het daar helemaal mee eens. Het is ook geenszins de bedoeling om reeds
ingeburgerde oudkomers nog eens een inburgeringscursus te laten volgen. Oudkomers
die al de benodigde kennis hebben van de Nederlandse taal en kennis van de
samenleving zullen dan ook worden uitgezonderd van de inburgeringsplicht.
Het zal dan gaan om oudkomers die beschikken over Nederlands-Antillaanse dan
wel Arubaanse diploma's op het niveau van wetenschappelijk onderwijs, middelbaar
beroepsonderwijs en bepaalde vormen van voortgezet onderwijs. De gemeente
heeft daarin ook een informerende rol. De situatie waarin bepaalde gemeenten
mensen hebben opgeroepen die al heel lang ingeburgerd zijn en al heel lang
goed geïntegreerd zijn in Nederland, moet in de toekomst voorkomen worden.
Wij zullen daarover ook volop in overleg gaan met de gemeenten.De heer Nawijn (LPF):Wij spreken over 300.000 tot 400.000 oudkomers die nog te weinig zijn
ingeburgerd. Als ik evenwel hoor dat gemeenten mensen oproepen die eigenlijk
niet aan inburgering behoeven te doen omdat ze allang geïntegreerd zijn,
vraag ik mij af of dat getal daardoor niet anders zal zijn. Heeft de minister
daar enig inzicht in? Het lijkt mij namelijk wel belangrijk dat inzicht te
hebben.Minister Verdonk:Ik ben het eens met de heer Nawijn dat wij dat inzicht moeten hebben.
Situaties waarin gemeenten mensen oproepen die eigenlijk al ingeburgerd zijn,
moeten zovel mogelijk voorkomen worden. Ik stel mij dan ook voor dat gemeenten
hun bestanden er heel duidelijk op checken.In eerste termijn heeft de heer Nawijn gevraagd om expliciete aandacht
voor de positie van de vluchtelingen. Bij het nieuwe inburgeringsbeleid is
aandacht besteed aan de positie van vluchtelingen. Voor vluchtelingen zal
uiteraard de wet inburgering in het buitenland niet gelden. De verplichting
tot inburgering van deze categorie vangt aan op het moment van statusverlening,
ook al verblijft de persoon nog in de centrale opvang. Wij zullen ook deze
positie veranderen met het nieuwe beleid dat wij per 1 januari gaan invoeren.
Deze personen hebben dan nog geen uitkering en geen betaald werk, waardoor
het inkopen van een cursus en het verkrijgen van krediet lastig is. Daarom
zal in de centrale opvang, zeker vanaf 1 januari, de mogelijkheid worden
gecreëerd om een begin te maken met lessen in de Nederlandse taal en
kennis van de samenleving. Dit sluit ook aan bij de pilotprojecten die momenteel
door het COA worden uitgevoerd. De huidige situatie waarin mensen twee tot
drie jaar met een status in een COA-voorziening zitten en helemaal geen Nederlands
mogen leren is door middel van de pilotprojecten afgeschaft. In het kader
van de arbeidsmarktpositie van vooral hoger opgeleide vluchtelingen zijn afspraken
gemaakt met het CWI over de waardering van internationale diploma's. Tevens
is een pilotproject over de erkenning van elders verworven competenties voor
hoger opgeleide vluchtelingen en asielzoekers gestart. Wij moeten af van de
situatie waarin gezegd wordt tegen mensen: u zegt wel dat u uw medische studie
voor de helft of helemaal heeft voltooid, maar wij nemen aan dat dit niet
zo is. Wij moeten gebruikmaken van de kennis die Nederland binnenkomt.De heer Van der Vlies heeft erop gewezen dat de commissie-Blok heeft aangegeven
dat inburgeraars slechts een geringe stijging in taalbeheersing bereiken.
Hij vroeg zich daarbij af of dit niet zou betekenen dat er een grote groep
niet in aanmerking komt voor een permanente verblijfsvergunning. Ik wijs erop
dat de permanente verblijfsvergunning vooral van belang is voor nieuwkomers.
Oudkomers beschikken in beginsel al over een permanente verblijfsvergunning.
Wat betreft de vaststelling van het examenniveau voor inburgering in Nederland
zal ik het advies van de adviescommissie Normering inburgeringseisen volgen.
Deze commissie van deskundigen heeft haalbaarheid en functionaliteit tot uitgangspunt
genomen. In de brief over de verdere uitwerking van het inburgeringsstelsel
zal ik tevens mijn reactie op het advies van deze commissie over het nieuwe
inburgeringsexamen in Nederland opnemen.Mevrouw Halsema heeft een paar vragen gesteld over sanctionering. Zij
was van mening dat sanctionering voor oudkomers die niet snel genoeg inburgeren,
disproportioneel is, te meer daar het aanbod al jaren onvoldoende is. We hebben
nog geen invulling gegeven aan sancties in de vorm van een bestuurlijke boete.
We zijn daar op dit moment druk mee bezig. In de brief die ik aan de Kamer
heb toegezegd voor 1 november, zal op deze sancties dieper worden ingegaan.De heer Marijnissen heeft gevraagd om meer investeringen in laagdrempelige
voorzieningen voor taalscholen en het opheffen van wachtlijsten. We hebben
het zojuist al gehad over vrije marktwerking. Ik verwacht dat dit een zeer
grote invloed zal hebben en zie zeer goede initiatieven op dit gebied.De heer Van der Vlies heeft gevraagd met welke inverdieneffecten in het
nieuwe stelsel rekening wordt gehouden, nu inburgeringsplichtigen hun inburgering
zelf moeten betalen. Ik zal daarover ook met de Kamer praten naar aanleiding
van de brief die ik voor 1 november aan de Kamer zal sturen.De heer Marijnissen heeft voorgesteld dat de overheid de bekostiging van
de inburgeringscursus zal verzorgen. Hij stelt voor dat de inburgeringsplichtigen
een voorschot betalen en dit terugontvangen bij succesvolle afronding, terwijl
de cursisten financieel verantwoordelijk zijn bij het niet afmaken van de
cursus. Ik zal op dit punt ook ingaan in de brief die de Kamer voor 1 november
zal ontvangen.Ik ga vervolgens in op een aantal zaken over verblijfsrechtelijke onderwerpen.
De heer Van Aartsen heeft gevraagd waarom het huisvestingsvereiste niet geldt
voor toelating tot Nederland. De Europese richtlijnen "Gezinshereniging" en
"Langdurig ingezetenen" maken het mogelijk om aan derdelanders ook een bewijs
van adequate huisvesting te vragen. Dit vereiste is afgeschaft met de invoering
van de Vreemdelingenwet 2000. Ik heb al eerder aangegeven dat herinvoering
van het huisvestingsvereiste wat mij betreft weer aan de orde is. Herinvoering van een dergelijk vereiste vergt uiteraard overleg met alle betrokken
uitvoeringsinstanties, zoals de IND en de gemeentes. Het is zaak dat in overleg
met de uitvoerende instanties wordt nagegaan welke uitvoeringsconsequenties
aan herinvoering van dit vereiste verbonden zijn. Ik heb hierover binnenkort
ook overleg met de gemeente Rotterdam.De heer Van Aartsen heeft verder opgemerkt dat bepaalde vreemdelingen
door naturalisatie op de Nederlandse Antillen vrij naar Europa kunnen reizen.
Verzoeken om naturalisatie die op de Antillen worden gedaan, worden na completering
van het dossier met een adviesdoel aan de IND gezonden. De IND beoordeelt
dan of aan alle voorwaarden voor naturalisatie is voldaan. Een van de voorwaarden
is dat men een periode van vijf jaar moet hebben doorgebracht. Ook mag men
geen gevaar vormen voor de openbare orde. Wij hebben een probleem op het gebied
van genaturaliseerde vreemdelingen. Ik heb deze week gepraat met premier Oduber.
Ik praat morgen met premies IJs over dit soort onderwerpen. Daarbij zal dit
punt aan bod komen. Ik heb vanuit Aruba gehoord van de situatie dat mensen
uit de Dominicaanse Republiek en Colombia de Antillen inreizen en heel gemakkelijk
kunnen doorreizen. Men is daar van mening dat hiervoor geëigende maatregelen
genomen moeten worden. Ik zie dit punt en wij zullen met elkaar spreken over
te nemen maatregelen.De heer Nawijn (LPF):Zou de minister, als zij praat met de collegae van de Antillen en Aruba,
willen vragen wat zij denken over de naturalisatietermijn in Nederland van
vijf jaar? Ik denk dat zij bij u zullen aandringen op tien jaar. Ik word daar
graag over geïnformeerd.Minister Verdonk:Ik kan de heer Nawijn meteen informeren. Ik heb al gesproken met de heren
Oduber en Croes. Beiden zijn daar een groot voorstander van. Wij zijn op dit
moment aan het kijken naar de termijnen van naturalisatie. Ik zal hun argumenten
daar zeker in mee laten wegen.De heer Dittrich (D66):Als een Colombiaan, een Haïtiaan of een Dominicaan die op Curaçao
woont, Nederlander wil worden, wordt dus niet de eis gesteld dat hij Nederlands
spreekt, maar bijvoorbeeld alleen Papiaments. Begrijp ik dat goed? Als dat
zo is, is dat toch een probleem als iemand vervolgens met het Nederlands paspoort
naar Nederland komt? Het is de vraag of dat in rijksverband tot aanpassingen
leidt. Het is immers een rijkswet op het Nederlanderschap.Minister Verdonk:De heer Dittrich en ik zijn het helemaal eens. Ik deel die zorg. Om die
reden laten wij mensen uit de Antillen en Aruba in Nederland inburgeren. Daar
is nog wel wat commotie over, maar na het gesprek dat wij de afgelopen week
hebben gehad, is de reden daarvoor duidelijk.De heer Rouvoet heeft vragen gesteld over de toelating van geestelijke
voorgangers. In hoeverre is het gewaarborgd dat in Nederland geen willekeurig
beleid of een voorkeursbeleid wordt gevoerd? Hij gaf het voorbeeld van de
toelating van Eritrese Koptische priesters. Ik wil eerst helder zeggen dat
geen beleid van willekeur wordt gevoerd bij de toelating van geestelijke voorgangers,
bijvoorbeeld imams, priesters, pandits en godsdienstleraren. Uiteraard geldt
voor iedereen hetzelfde beleid, namelijk het beleid dat is neergelegd in het
Vreemdelingenbesluit. Dit beleid is voor alle geestelijke voorgangers en godsdienstleraren
gelijk, ongeacht de religie.Daarnaast is op dit moment een tijdelijke regeling van toepassing op aanvragen
van vreemdelingen die niet in het kader van het verrichten van arbeid als
geestelijk voorganger of als godsdienstleraar in Nederland verblijven, maar
die bijvoorbeeld een verblijf in een klooster wensen. Naar alle toelatingsvoorwaarden
voor verblijf op religieuze of levensbeschouwelijke gronden wordt momenteel
onderzoek verricht. Een eerste onderzoek is zeer recentelijk verricht door
het WODC. In aanvulling hierop verricht de ACVZ onderzoek naar dit verblijfsdoel.
Zo mogelijk zal ik de Kamer na afronding van beide onderzoeken hierover verder
informeren.De heer Nawijn (LPF):Het grote probleem bij de toelating van geestelijke voorgangers is dat
zij volgens de huidige regelgeving een tewerkstellingsvergunning moeten hebben.
Veel geestelijke voorgangers, protestants of katholiek of wat dies meer zij,
hebben deze tewerkstellingsvergunning niet omdat zij in opleiding zijn of
meelopen in een bepaald levensbeschouwelijk verband. Wordt dat aspect ook
behandeld in de notitie die de minister naar de Kamer zendt?Minister Verdonk:Ja, daarop wordt ook ingegaan.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik ken de regels en de procedure. Vanzelfsprekend heeft de minister die
goed aangegeven. Bij de imamopleiding en de buitenlandse imams die hiernaartoe
komen geldt ook de procedure van prioriteit, het geringe aanbod en dergelijke.
Het valt mij op dat het onmogelijk is om voorgangers naar Nederland te laten
komen, ook al is er duidelijk sprake van een behoefte hier en het ontbreken
van aanbod hier of in de Europese Unie. Met die signalen ben ik in mijn fractie
een paar keer geconfronteerd. Ik heb Eritrese Koptische priesters als voorbeeld
gegeven. Daar heb ik de vinger bij willen leggen: wij moeten in dat opzicht
niet met twee maten gaan meten. Als de behoefte er is, en er is hier geen
aanbod, dan moet die ruimte er wel volop zijn. In de praktijk blijkt dat soms
anders te zijn. Ik heb het daarom als een zijdelings punt ingebracht in dit
debat.Minister Verdonk:Naar mijn mening zijn de regels voor iedereen gelijk. Mocht de heer Rouvoet
weten van een incidenteel of individueel geval waarin dat niet zo is, dan
spreek ik daarover graag met hem.De heer Rouvoet gaf de indruk dat van de mogelijkheid tot intrekking of
de niet-verlening van een verblijfsvergunning wegens inbreuk op de openbare
orde niet op een consequente manier gebruik wordt gemaakt. Die indruk heb
ik niet. Bij een inbreuk op de openbare orde spelen wel heel veel verschillende
factoren een rol. Dat leidt ertoe dat een verblijfsvergunning in het ene geval
wel en in het andere geval niet kan worden ingetrokken. Het is bijvoorbeeld
van belang welke banden iemand met Nederland heeft of hoe erg de schending
is geweest. Op dit moment bezie ik wel de mogelijkheden om invulling te geven
aan mijn bevoegdheid zoals genoemd in artikel 387 van het Vreemdelingenbesluit.
Met deze bevoegdheid kan ik namelijk afwijken van de glijdende
schaal. Ik onderzoek of wij die toch niet moeten aanpassen of daaraan op een
andere manier invulling moeten geven.Mevrouw Halsema heeft aandacht gevraagd voor een zelfstandige verblijfsstatus
voor slachtoffers van huislijk geweld en de consequenties van het verblijfsrecht
voor de pleger van huislijk geweld. De beleidswijziging is op 17 oktober
ingetreden. Die beleidswijziging is op 17 oktober in werking getreden
en houdt in dat een vreemdeling die slachtoffer is van huiselijk geweld met
een verklaring van de huisarts en in combinatie met een proces verbaal, een
aangifte of een verklaring omtrent ambtshalve vervolging in aanmerking kan
komen voor een zelfstandige verblijfstitel. De mogelijkheid, de verblijfsvergunning
van de dader in te trekken dan wel de geldigheidsduur niet te verlengen bestaat
al. Ik bekijk hoe een en ander strakker uitgewerkt kan worden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dank voor het antwoord. Mijn vraag betrof voornamelijk de reden van het
verlengen van de afhankelijke verblijfsvergunning van huwelijksmigranten van
drie naar vijf jaar. Vanuit een oogpunt van emancipatie van de vrouw is dat
volkomen onbegrijpelijk.Minister Verdonk:Volgens mij is het niet zo dat omdat men een afhankelijke verblijfsvergunning
heeft of omdat een vrouw een afhankelijke verblijfsvergunning heeft er praktijken
bestaan die sowieso niet door de beugel kunnen. Wij moeten het kwaad bij de
wortel bestrijden. Wij moeten mannen duidelijk maken dat vrouwen in onze Nederlandse
samenleving gelijk zijn aan mannen. Daarop zet ik in.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het gaat niet alleen om duistere praktijken die het daglicht niet kunnen
verdragen, maar om de erkenning van de economische en juridische zelfstandigheid
van vrouwen. Dat zou de kern van het emancipatiebeleid moeten zijn en dat
zou ook moeten gelden voor huwelijksmigranten. De fractie van de VVD had graag
een termijn van tien jaar gezien, wat ik helemaal onbestaanbaar vind. Laten
wij even uitgaan van vrouwelijke huwelijksmigranten, hoewel het ook geldt
voor mannelijke. Een vrouw komt Nederland binnen en wordt nu gedwongen vijf
jaar juridisch afhankelijk te zijn van haar man. Dat betekent dat haar emancipatiemogelijkheden
daardoor worden verkleind. Het is een oneigenlijk middel om schijnhuwelijken
tegen te gaan. Er is namelijk ook nog een Wet op de schijnhuwelijken, maar
iedereen vergeet die. Waarom handhaaft de minister niet de termijn van drie
jaar?Minister Verdonk:Mevrouw Halsema heeft de belangrijkste reden al genoemd, namelijk het
voorkomen van schijnhuwelijken. Dat gebeurt veel vaker dan wij denken. Ook
daarvan zijn vrouwen vaak de dupe.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De minister geeft geen antwoord op mijn vraag. Het is een oneigenlijk
middel, omdat wij de Wet op de schijnhuwelijken hebben. Ik moet dus constateren
dat zij de bestrijding van schijnhuwelijken belangrijker vindt dan de economische
en juridische zelfstandigheid van vrouwen, want anders zou zij hen niet zo
afhankelijk maken.Minister Verdonk:Het uitgangspunt moet zijn dat vrouwen niet alleen op economisch gebied,
maar allerlei gebieden onafhankelijk zijn van iedereen. Voor een beleidswijziging
heb je meestal een aantal redenen. Het kabinet moet er zoveel mogelijk voor
zorgen dat de gelijkwaardige positie van de vrouw gewaarborgd is. Daarop zal
ik inzetten.De heer Nawijn (LPF):De reden van toelating is juist dat er een partner is en dat je in het
kader van de relatie of het huwelijk hierheen komt. Het gaat dus niet alleen
om de bestrijding van schijnhuwelijken. Zoals mevrouw Halsema steeds zegt,
moeten wij ook wat doen aan gedwongen huwelijken. Daar is die termijn goed
voor.Minister Verdonk:De meervoudige nationaliteit en naturalisatie zijn dinsdag verschillende
keren aan de orde geweest. Enkele leden hebben daarover vragen gesteld. Voordat
ik die beantwoord, ga ik in op hetgeen ik echt in die brief aan de Kamer heb
geschreven.Het kabinet is van mening dat over het algemeen dubbele nationaliteit
integratie in de weg staat. Het uitgangspunt van de Rijkswet op het Nederlanderschap
is het tegengaan van meervoudige nationaliteit bij naturalisatie, tenzij er
omstandigheden zijn die dat verhinderen. Die Rijkswet bestaat al. Het is een
vigerende wet. Waar gaat het nu om? Bij naturalisatie ontstaat in 62,7% van
de gevallen een meervoudige nationaliteit. Het andere percentage van de mensen
neemt gewoon afstand van de nationaliteit. In ongeveer de helft van de gevallen,
32%, is afstand van de oorspronkelijke nationaliteit niet mogelijk. Dan blijft
er 30% over. Daarbij is afstand wel mogelijk. Daarvan zegt de Rijkswet dat
er uitzonderingen mogelijk zijn door het geven van vrijstellingen. Die gelden
voor asielgerechtigden. Dat is 16%. Van hen kan om redenen van hun veiligheid
en die van hun kinderen niet verwacht worden dat zij naar het land van herkomst
teruggaan om afstand te doen. Die vrijstelling geldt ook voor vreemdelingen
die met een Nederlander zijn getrouwd. Dat is een percentage van 12. Die vrijstelling
wil ik afschaffen, waardoor het aantal gevallen van dubbele nationaliteit
bij de tweede en de derde generatie aanzienlijk zal verminderen. De vrijstelling
geldt ook voor de tweede generatie vreemdelingen die voor het bereiken van
de leeftijd van 18 jaar vijf jaar onafgebroken in Nederland hebben gewoond.
Dat is 2%. Deze vrijstelling wil ik ook afschaffen. Dat heeft consequenties
voor de dubbele nationaliteit van de tweede en derde generatie. Ik wil vasthouden
aan het uitgangspunt van het voorkomen van meervoudige nationaliteit bij naturalisatie.
Vandaar mijn voorstellen om die vrijstellingen verder in te perken.Mevrouw Halsema en de heer Dittrich vroegen zich af of dubbele nationaliteit
integratie in de weg staat en of het afschaffen ervan mensen ontmoedigt om
te integreren. Ik heb al gezegd dat de Rijkswet duidelijk is in haar doelstelling:
voorkomen van dubbele nationaliteiten, tenzij.Volgens de heer Bos zouden analfabeten bij de nieuwe toets niet in staat
zijn om deze te halen, zodat zij niet kunnen worden genaturaliseerd. Toch
voldoen zij volgens de heer Bos aan de overige criteria. De voorwaarden voor
naturalisatie, waaronder de naturalisatietoets, zijn per 1 mei 2003 verzwaard.
Er bestaat de mogelijkheid, in het geval dat iemand door een
belemmering niet in staat is om een of meer van de toetsonderdelen te doen,
een ontheffing aan te vragen. Dat geldt ook voor analfabeten.De heer Dittrich (D66):Wij hebben gisteren uitgebreid gediscussieerd over de dubbele nationaliteit.
De minister leest nu voor dat de Rijkswet is zoals die is. Het gaat echter
om de achterliggende gedachte van het kabinet, namelijk dat iemand met twee
nationaliteiten van twee walletjes eet. Deze mensen moeten kiezen. Dan kiezen
zij voor integratie. De stelling van de D66-fractie is een geheel andere.
Wij moeten toe naar meer nationaliteiten. Ik heb het voorstel gedaan om te
streven naar een Europese nationaliteit naast de specifieke nationaliteit
per land. Wat is er op tegen als iemand uit Turkije, Marokko of welk land
dan ook, na een aantal jaren in Nederland te hebben gewoond, zegt te kiezen
voor de Nederlandse samenleving en dus de Nederlandse nationaliteit en vanwege
allerlei redenen ook de oorspronkelijke nationaliteit zegt aan te willen houden?
Dat wil toch niet zeggen dat iemand dan niet geïntegreerd is in de Nederlandse
samenleving? Het is gewoon een stuk geschiedenis dat iemand bij zich wil blijven
dragen. De toekomst is gewoon op Nederland gericht.Minister Verdonk:Een kant van de zaak is dat wat het kabinet betreft met het aannemen van
de Nederlandse nationaliteit uitdrukking wordt gegeven aan binding met de
Nederlandse samenleving. Omtrent degenen die op dit moment een dubbele nationaliteit
hebben, voert het kabinet een terughoudend beleid. Dat beleid is in de wet
geformuleerd. De Rijkswet stelt: geen dubbele nationaliteit, tenzij. Dat is
wat wij uitvoeren. Wij horen van veel mensen dat zij hun oorspronkelijke nationaliteit
willen prijsgeven ten gunste van het Nederlanderschap. Echte consequenties
heeft dit voorstel alleen voor de tweede en de derde generatie.De heer Dittrich (D66):Een dubbele nationaliteit wil volgens ons niet zeggen dat iemand minder
geïntegreerd raakt in de Nederlandse samenleving. De stelling van de
minister is dat die wel zo is. Kan zij die stelling met redenen omkleden?Minister Verdonk:Voor veel mensen die hier wonen is het de hoofdprijs als zij de Nederlandse
nationaliteit krijgen. Dan kun je echt duidelijk maken dat je Nederlander
wilt zijn en dat je het Nederlandse staatsburgerschap wilt hebben. Om duidelijk
te maken dat je een binding hebt met de Nederlandse gemeenschap moet je ook
je oorspronkelijke nationaliteit willen prijsgeven.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als je je verbondenheid met Nederland wilt uitspreken, word je dus gestraft
met het verlies van je oude nationaliteit. U zegt heel algemeen dat de dubbele
nationaliteit de integratie in de weg staat. Dat is het uitgangspunt van het
kabinet. Komt u eens met gegevens die dat staven? Mijn stelling en ook die
van anderen is dat de dwang om de andere nationaliteit op te geven ertoe zal
leiden dat minder mensen de Nederlandse nationaliteit aanvragen. De afschaffing
van de dubbele nationaliteit staat integratie dus in de weg, want het maakt
het moeilijker om Nederlander te worden.Minister Verdonk:Er is geen enkele reden om te zeggen dat daardoor minder mensen de Nederlandse
nationaliteit willen hebben, integendeel. Dat merk ik aan de werkbezoeken
in het land. Hebt u wel eens bedacht welke redenen mensen kunnen hebben om
hun dubbele nationaliteit te behouden?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ja, die heb ik ook genoemd. Ik heb u zelfs een citaat voorgelegd van prins
Claus en Astrid Roemer. Mensen komen van elders. Zij dragen tradities en geschiedenissen
in zich. Zij hebben daar misschien nog banden, woningen of familie wonen.
Dat mag je mensen niet afnemen. Die mensen worden Nederlander. Zij verbinden
zich aan dit land. Waarom moet dat betekenen dat zij niet ook verbonden mogen
zijn aan een ander land?Minister Verdonk:Je mag natuurlijk verbonden zijn aan een ander land. Wij verschillen echter
van mening. Ik vind dat mensen die hier in Nederland wonen die het Nederlandse
staatsburgerschap hebben eerst Nederlander zijn, dan Europeaan en dan wereldburger.De heer Bos (PvdA):Ik denk dat wij over naturalisatie, net als over inburgering, de vraag
kunnen stellen hoeveel waarde wij hechten aan een ideologische uitgangspositie
als die uiteindelijk niet de resultaten oplevert waar het ook u om te doen
is. Uw doelstelling is dat meer mensen in Nederland zich identificeren met
de Nederlandse samenleving en de toekomst van de Nederlandse samenleving.
U wilt dat meer mensen dat onderstrepen door Nederlander te worden. Wat zien
wij vanaf het moment dat de eisen bij naturalisatie verscherpt zijn? Dan zien
wij dat er 40% minder aanvragen voor naturalisatie zijn en dat 40% zakt voor
het examen. Dat heeft te maken met het taalniveau in dat examen. Dat is niveau
2, maar er komen elk jaar 80.000 autochtone kinderen van de basisschool die
dat niveau ook niet halen. Dat stopt u wel in die naturalisatietoets. Het
gevolg is dat er minder naturalisatieaanvragen zijn en minder mensen die Nederlander
worden. Wat schieten wij daarmee op?Minister Verdonk:De naturalisatietoets loopt al een tijdje. Die begint nu inderdaad effect
te krijgen, maar ik weet niet of dat effect zodanig is. De cijfers die u noemt,
heb ik niet. Wij zijn nu bezig met de vormgeving van een nieuw inburgeringsstelsel.
Dan zorgen wij ervoor dat mensen door het inburgeringsexamen al een bepaald
niveau Nederlands hebben bereikt. De commissie-Franssen heeft over dat niveau
geadviseerd. Dat niveau is zodanig dat mensen kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt.
Het betekent dat mensen de naturalisatietoets daarna niet meer hoeven te doen.
Wij zeggen aan de ene kant dat naturalisatie het allerbelangrijkste is. Het
is de hoofdprijs, want dan krijg je het Nederlandse staatsburgerschap. Er
is een motie vanuit de Kamer om naturalisatie met een ceremonie te omgeven,
juist om het belang ervan te benadrukken. Die zullen wij ook uitvoeren. Als
wij echter aan de andere kant eisen stellen aan mensen, dan zegt u dat het
niet kan.De heer Bos (PvdA):Het gaat erom dat de minister een eis stelt waaraan jaarlijks zo'n 80.000
kinderen die niet van buiten komen, niet kunnen voldoen. Dit
leidt ertoe dat er uiteindelijk minder vreemdelingen Nederlander worden, terwijl
wij met elkaar juist zo graag willen dat er meer vreemdelingen Nederlander
worden. Overigens heeft de minister ons die cijfers zelf gegeven in antwoord
op vragen van mijn collega Dijsselbloem.Minister Verdonk:Het verschil tussen kinderen en volwassenen is dat kinderen nog op school
zitten en leren en dat volwassenen hun opleiding hebben afgerond. Juist die
volwassenen proberen wij bij te spijkeren, omdat zij moeten inburgeren en
willen naturaliseren.De heer Van Aartsen heeft al vastgesteld dat het kabinet zich bewust is
van de overlast die een kleine groep vooral Antilliaanse jongeren in met name
de 18 "Antillianengemeenten" veroorzaakt. Deze gemeenten hebben zich dan ook
tot het rijk gewend met de vraag om een gemeenschappelijke aanpak van deze
problematiek. Ik voer hierover regelmatig bestuurlijk overleg met de gemeenten.
De aanpak die het kabinet voorstaat met betrekking tot de Antilliaanse jongeren
wordt uiteengezet in een notitie die deze maand aan de Kamer wordt toegezonden.
De criminaliteitscijfers laten zien dat Antillianen daarin extreem zijn oververtegenwoordigd.
Dit vraagt om een drastische aanpak. In de notitie zal het kabinet ook een
standpunt innemen over de wenselijkheid van migratieregulerende maatregelen
op basis van de juridische mogelijkheden die zijn opgesomd in de nota Migratie
Antilliaanse jongeren.De heer Rouvoet heeft gevraagd of ik de oververtegenwoordiging van allochtonen
in de criminaliteit en de constatering dat allochtonen daar zelf niet in de
laatste plaats last van hebben, bespreek met de gemeenschappen. Ik heb regelmatig
contact over dit soort onderwerpen met bijvoorbeeld de Antilliaanse gemeenschap,
maar ook met de Marokkaanse gemeenschap.De afgelopen jaren is de toonzetting van het debat over het integratiebeleid
verhard. Ik ben ervan overtuigd dat dit nodig was om een omslag in het denken
te bereiken zodat het beleid meer wordt gericht op de eigen verantwoordelijkheid
en de vrijblijvendheid tot het verleden behoort. Verschillende fracties hebben dinsdag in eerste termijn gesproken over
de noodzaak van een positievere toonzetting en een focus op datgene dat wel
goed is gegaan. De heer Marijnissen sprak over een betere samenleving, de
VVD noemde rolmodellen en de PvdA suggereerde strategische bondgenoten in
de vorm van mensen die het wel goed hebben gedaan. Ik ben het daar van harte
mee eens. Mensen die wel goed zijn geïntegreerd, hun opleiding hebben
gevolgd en naar boven zijn geklommen, moeten hun verhaal kunnen doen. Zij
moeten kunnen vertellen hoe ze dat gedaan hebben en hoe zij dankzij of ondanks
hun omgeving zijn geworden tot wie ze zijn. Ook autochtonen die positieve
ervaringen hebben met integratie, wil ik graag meer aan het woord laten komen.
Mensen die samen met anderen, autochtonen en allochtonen, aan de slag zijn
gegaan om er iets van te maken, in de buurt, op het werk en op de sportvereniging,
moeten hun stem laten horen. Integratie werkt daar namelijk vaak wel.Deze positieve zijde van het integratiedebat wil ik vormgeven. Ik wil
dat mensen dat verhaal kunnen vertellen. Daarom gaat er volgend jaar een "integratiekaravaan"
van start. Dat is een grote campagne, waarin autochtonen en allochtonen zullen
samenwerken. Zij moeten samen in buurten, op het werk en op sportverenigingen
laten zien hoe integratie werkt. In het voorjaar wil ik hiermee aan de slag
gaan.De voorzitter:Ik schors nu voor de lunchpauze. Ik stel voor om de spreektijd in de tweede
termijn te bepalen op maximaal 5 minuten per fractie. Ik merk op dat de heer
Bos moeilijk kijkend akkoord gaat met mijn voorstel.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:Ik schors nu voor de lunchpauze. Ik stel voor om de spreektijd in de tweede
termijn te bepalen op maximaal 5 minuten per fractie. Ik merk op dat de heer
Bos moeilijk kijkend akkoord gaat met mijn voorstel.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 13.35 tot 14.45 geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-6047-6076.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl