Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen en enige andere wetten in verband met de beëindiging van de toegang tot die verzekering voor diegenen die op of na de inwerkingtreding van deze wet arbeidsongeschikt worden (Wet einde toegang verzekering WAZ) (29497)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 2023-2032

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-07-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 37, pagina 2023-2032

05-07-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29497Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Penitentiaire beginselenwet (plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders) (28980)Pagina 2010-2023
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen en enige andere wetten in verband met de beëindiging van de toegang tot die verzekering voor diegenen die op of na de inwerkingtreding van deze wet arbeidsongeschikt worden (Wet einde toegang verzekering WAZ) (29497)Pagina 2023-2032
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen en enige andere wetten in verband met de beëindiging van de toegang tot die verzekering voor diegenen die op of na de inwerkingtreding van deze wet arbeidsongeschikt worden (Wet einde toegang verzekering WAZ) (29497)Pagina 2037-2050
Lijst van besluiten (maandag 5 juli 2004)Pagina 2062-2063
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Invoeringswet Wet werk en bijstand in verband met het verlenen van de bevoegdheid aan gemeentebesturen om in het kader van de Wet werk en bijstand categoriale regelingen voor de kosten van chronische ziekte of handicap voort te zetten of nieuwe categoriale regelingen terzake tot stand te brengen (29420); - Wijziging van de Wet werk en bijstand en enige andere wetten in verband met een aantal technische verbeteringen en het herstel van enkele omissies in de Invoeringswet Wet werk en bijstand (29499)Pagina 2032-2037
Behandeling van het wetsvoorstel Regeling met betrekking tot tegemoetkomingen in de kosten van kinderopvang en waarborging van de kwaliteit van kinderopvang (Wet kinderopvang) (28447)Pagina 2050-2062
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (maandag 5 juli 2004)Pagina 2063-2065
Presentie en opening (maandag 5 juli 2004)Pagina 2009-2009
Behandeling van het voorstel tot Wijziging van het Reglement van Orde van de Eerste Kamer der Staten-Generaal (00XVI, B)Pagina 2009-2009
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Aanpassing van de Auteurswet 1912, de Wet op de naburige rechten en de Databankenwet ter uitvoering van richtlijn nr. 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij (PbEG L 167) (Uitvoering richtlijn auteursrecht en naburige rechten in de informatiemaatschappij) (28482); - Aanpassing van de Rijkswet op het Nederlanderschap en de Rijkswet van 21 december 2000 tot wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot de verkrijging, de verlening en het verlies van het Nederlanderschap (Stb. 618), mede in verband met de totstandkoming van de Wet conflictenrecht geregistreerd partnerschap (28836, R1735); - en vijf andere wetsvoorstellen (29394, 29400, 29470 en 29473)Pagina 2009-2010

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen en enige andere
wetten in verband met de beëindiging van de toegang tot die verzekering
voor diegenen die op of na de inwerkingtreding van deze wet arbeidsongeschikt
worden (Wet einde toegang verzekering WAZ) (29497).De voorzitter:Ik heet de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van harte welkom.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Westerveld (PvdA):Voorzitter. Het wetsvoorstel waarover wij vandaag te oordelen hebben,
is een schoolvoorbeeld van "grote stappen, snel thuis". Om dan vervolgens
aan het eind van de rit te ontdekken dat wat je dacht dat "thuis" was ergens
in de middle of nowhere blijkt te zijn. Het leek voor de minister zo eenvoudig.
Hij worstelt met een budgettaire taakstelling, er moet linksom of rechtsom
bezuinigd worden en veel van zijn collega's kijken met begerige blikken naar
al die geldpotten die maandelijks worden uitgekeerd. Op dat moment komt er
een signaal uit het veld dat de gemiddelde zelfstandige tabak heeft van de
publieke verzekering tegen arbeidsongeschiktheid; dat hij of zij dit liever
zelf regelt; sterker nog, dat men ervan overtuigd is dat men dit, als de overheid
zich maar zou terugtrekken, op de markt veel beter zelf kan regelen.Een deel van de bezuiniging is hiermee afgeboekt. Regeling afschaffen
en klaar. Alleen, zo eenvoudig is het niet. In de eerste plaats speelt bij
dit soort kwesties altijd de vraag voor wie de privatisering van de regeling
voordeliger is. Evenals bij bijvoorbeeld de werknemersverzekering luidt het
antwoord dat het vooral de zwakkeren zijn – ouderen, mensen met gezondheidsbeperkingen –
die van de uitmiddeling van risico's profiteren. Daar komt voor de WAZ met
een forse solidariteitsinbouw van kapitaalkrachtig naar betrekkelijk armlastig
nog bij dat vooral de financieel sterkere ondernemer de afschaffing van deze
verzekering met vreugde zal begroeten. Zijn solidariteit met de minder vermogende
zelfstandige is vanaf nu ten einde. Hij zal, indien hij jong, fit en startend
is inderdaad goedkoper een eigen verzekering kunnen regelen dan degene die
deze stap op oudere leeftijd of vanuit een niet al te sterke gezondheidspositie
wil zetten. Deze laatste wordt immers doorgaans als nieuwe verzekerde geweigerd
of moet zoveel premie betalen dat de eigen zaak daarmee onbetaalbaar wordt.
Wij laten dit punt echter voor wat het is: als een politieke meerderheid zich
in die keuze kan vinden en de regeling alleen betrekking heeft op toekomstige
gevallen, dan zij dit wat ons betreft zo.Dit "het zij zo" geldt echter niet voor twee andere kwesties, waar de
fractie van de PvdA wél zwaar aan wenst te tillen. De eerste is opnieuw
een zaak van overgangsrecht. Ik heb het dan niet over de vraag of de bestaande
WAZ-gerechtigden hun uitkering mogen behouden. Dat punt is bevredigend afgehandeld:
de regeling gaat eerbiedigend in en eenmaal verworven WAZ-aanspraken kunnen
dus nog geruime tijd doorlopen. Het overgangsthema waar ik op doel betreft
de mensen die al lange tijd verzekerd zijn, winkeliers, boeren, zzp'ers in
de zorg of in de bouw, voor wie al sinds medio jaren zeventig een publieke
verzekering bestaat tegen het risico van blijvende ongeschiktheid. Deze mannen
of vrouwen zien als het aan de minister ligt de verzekering die zij op dit
moment krachtens de WAZ hebben, met ingang van vandaag een week geleden beëindigd.
De wet Einde Toegang WAZ heet dus eigenlijk: E-TE-HE: einde toegang en hupsakee
eruit!Er bestaan grofweg drie opties voor degene die zich vanaf morgen op de
private verzekeringsmarkt gaat oriënteren. De eerste optie is een regulier
product kiezen en daarvoor bij verschillende verzekeraars shoppen voor een
verzekering op maat. De tweede mogelijkheid is opteren voor de zogenaamde
WAZ-vervanger, een verzekering waarvan de dekking overeenkomt met die in de
WAZ en die conform afspraken met het Verbond van verzekeraars wordt aangeboden
middels een verkorte medische acceptatieprocedure. Optie drie is speciaal
voor de zelfstandigen die volgens de prognose voor de medische acceptatietoets
van de verzekeraars zullen zakken. Volgens de ene raming zijn dit er 75.000,
volgens een andere 5000. Het gaat daarbij om de door de minister met de branche
overeenkomen alternatieve verzekering.Voor ik op deze polis doorga, wil ik eerst iets zeggen over het tijdpad
dat de minister met dit wetsvoorstel voor ogen heeft. Ik doel op de consequenties
in geval wij vandaag doen wat de minister graag wil, namelijk dit wetsvoorstel
aanvaarden, zoals het nu voorligt. Aanvaarden wil zeggen dat de afschaffing
van de verzekering met ingang van vandaag een week geleden een feit is. Mijn
fractie heeft over deze kwestie de volgende vragen. Is niet iedere zelfstandige
die zich morgen op de private markt gaat oriënteren, daarmee feitelijk
al veel te laat? Hij moet eerst nog de administratieve molen door om duidelijk
te krijgen welke van de drie opties bij zijn situatie past. Vervolgens begint
de acceptatieprocedure en voor het tot een verzekering komt, is hij één
of twee maanden verder. En wat gebeurt er als de betrokkene tussen nu en het
moment van acceptatie iets overkomt? De verzekeraars hebben al te kennen gegeven
dat zij dit zogenaamde inlooprisico niet zullen overnemen. Overigens is dat geen asociaal standpunt van de branche. Het gegeven dat een brandend
huis zich niet laat verzekeren, is al zo oud als het verzekeringswezen zelf.
Neemt de overheid dit risico dan over? Ik heb in het verlengde van deze vraag
ook nog een klein wetstechnisch vraagje: wat is de reden om de bescherming
tegen terugkeerongeschiktheid in de WAZ af te schaffen? Ik doel op de bepaling
in artikel 20 WAZ dat de wet nog dekking geeft voor ongeschiktheid die zich
binnen vijf jaar na het einde van de verzekering manifesteert als gevolg van
een tijdens de verzekering ontstane aandoening. Verwacht de minister dat de
nieuwe verzekeraar dit toenamerisico wel zal willen dekken? Zo nee, waarom
acht hij deze maatregel dan gerechtvaardigd?Nog een laatste vraag over dit thema. Wat vindt de minister van de stelling
van de brancheorganisatie PZO dat een overheid die een publieke verzekering
afsluit een bijzondere verantwoordelijkheid toekomt voor een naadloze overgang
van publiek naar privaat? En dat zo'n naadloze overgang alleen gegarandeerd
kan worden met een aanloopperiode van minstens drie maanden? Tot zover de
overgang van het oude naar een nieuw systeem.Voorzitter. Ik ga door met de doelgroep voor de vangnetverzekering. Ik
heb het dan over mensen die te oud zijn – ouder dan vijftig –
al geruime tijd kwakkelen of om een andere reden – inmiddels –
een verhoogd risico hebben. Wat heeft de minister voor hem of haar bereikt
onder de noemer "alternatieve verzekering"? Ik tel voor deze ondernemer vier
majeure verslechteringen.Ten eerste. De periode eigen risico wordt verdubbeld. Deze was één
jaar en wordt twee jaar. Het argument is dat dit voor werknemers straks in
de nieuwe WAO ook gebeurt. Zeker, voorzitter, maar de werknemer heeft ter
compensatie een reïntegratieverantwoordelijke werkgever tegenover zich,
plus een vanwege deze werkgever verdubbelde loondoorbetalingsplicht. De zzp'er
kijkt alleen aan tegen een verdubbeling van de door hem zelf te overbruggen
wachttijd, een wachttijd bovendien die hij van zijn leven niet meer verzekerd
krijgt.Ik kom bij de tweede verslechtering. Wanneer betrokkene na twee jaar nog
altijd ongeschikt is, krijgt hij twee extra uitkeringsvoorwaarden voor zijn
kiezen. De eerste is dat we alleen nog met volledige ongeschiktheid rekenen.
Als je nog wel iets in je eigen zaak kunt doen maar bijvoorbeeld alleen op
halve kracht, dan kreeg je onder het oude stelsel een uitkering naar de klasse
45-55. De nieuwe vangnetregeling kent deze voorziening niet. De tweede voorwaarde
is dat volledige ongeschiktheid alleen niet volstaat, maar dat deze ook duurzaam
moet zijn. Zoals wij allen weten, is dit criterium voor de werknemersverzekering
nog altijd niet uitontwikkeld. Dit zal echter voor de zelfstandigen de geldende
norm worden, zodra de politiek hier voor de werknemers over uit is. Tot dat
moment geldt het oude 80/100 WAZ-criterium. Maar hoe terecht is het aanhaken
bij de komende WAO-ontwikkeling voor deze doelgroep? Acht de minister zich,
als dit straks aan de orde is, daarvoor nog verantwoordelijk? Of is het met
deze wet nog steeds: hupsakee, eruit?Ik kom bij de derde verslechtering. Als de vangnetverzekerde binnen vijf
jaar ongeschikt wordt, wordt zijn uitkering – als hij die al krijgt –
gemaximeerd tot vijf jaar. Daarna – hij is dan inmiddels een middenvijftiger –
resteert de bijstand. Dit hangt weer samen met de vierde verslechtering, namelijk
dat het vangnet IOAZ zal verdwijnen, althans voor de gedeeltelijk arbeidsgeschikten.Voorzitter. Dit zijn vier forse ingrepen in de sociale bescherming van
zelfstandige ondernemers. Het betreft mensen die vanwege het feit dat zij
inmiddels een "slecht risico" zijn geworden, niet meer in staat zijn een echte
verzekering af te sluiten. Deze mensen hadden dat twintig jaar geleden wel
kunnen doen, maar zagen daar toen de noodzaak niet van in. Er was toen immers
een basisverzekering. Er was een publieke basisregeling en dat was voor veel
zelfstandigen op het minimumniveau of net daarboven voldoende.Voorzitter. "Grote stappen, snel thuis" betekent in dit geval dat de belangen
van een hele generatie zelfstandigen – de groep die nu tussen de veertig
en zestig jaar oud is – worden geofferd aan de middellange bezuinigingsdoelstelling
van dit kabinet. De term "eigendomsontneming" dringt zich hier zelfs op. Wij
hebben het immers over mensen die jarenlang aan de publieke regelingen hebben
meebetaald. Juristen krijgen dan visioenen van het Europees Verdrag tot bescherming
van de rechten van de mens, maar nog los van de juridische Spielerei, acht
mijn fractie deze "oplossing die geen oplossing is" onaanvaardbaar. De lasten
van de vergrijzing mogen niet eenzijdig op één groep worden
afgewenteld en dat is precies wat met deze constructie dreigt te gebeuren.
Naar het oordeel van mijn fractie moet de overheid haar verantwoordelijkheid
voor bijna dertig jaar sociale verzekeringen op dit dossier nemen, en wel
nadrukkelijker dan nu wordt gedaan met deze "verzekering die geen verzekering
is".Dat betekent dit dat wij dit dossier naar de mening van mijn fractie vanavond
nog niet kunnen sluiten. Er liggen namelijk verschillende opties voor die
in de komende maanden verkend zouden moeten worden. Zo kan in overleg met
de verzekeraars worden bezien wat nodig is om ook voor deze verhoogde risicogroep
een WAZ-vergelijkbare dekking te realiseren, dus ook voor hen optie twee.
Of is voortzetting alleen voor deze groep van de WAZ-verzekering misschien
een optie? Welke van de opties het ook wordt, het zal de Nederlandse belasting-
en premiebetaler hoe dan ook geld kosten. Dit kan niet budgetneutraal. Dat
is geen kwestie van solidariteit. Dat is een zaak van nakomen wat je bent
overeengekomen, van afmaken waaraan je bent begonnen. Mijn fractie verneemt
hierop graag het antwoord van de minister.Dat brengt mij op het tweede voor mijn fractie zeer omstreden punt van
dit wetsvoorstel en dat is de afschaffing van de bevallings- en zwangerschapsuitkering
voor zelfstandige onderneemsters: meewerkende echtgenotes, boerinnen, banketbaksters
en, opnieuw, zzp'ers in bijvoorbeeld de zorg. De Wet arbeid en zorg uit 2001
blijft gewoon bestaan, maar de hierin opgenomen zelfstandigendekking wordt
er als het ware uitgesneden. Een paar jaar geleden hebben wij toch vastgesteld
dat de arbeid-en-zorg-klem voor zelfstandig werkenden niet wezenlijk verschilt
van die van werknemers in loondienst?Je kunt dit onderwerp over twee banden benaderen: een maatschappelijke
en een juridische. In de voorbereidende vragen heeft mijn fractie
de nadruk gelegd op de tweede, omdat ons dit, gezien de wijze waarop het onderwerp
in de beleidsstukken werd tegemoet getreden, bepaald geen overbodige luxe
leek. Wat moet ik immers denken van het betoog in de memorie van toelichting
dat dit risico zich perfect laat privatiseren omdat er verzekeraars zijn die
dit aanvullend en onder voorwaarden meeverzekeren in de private arbeidsongeschiktheidsverzekering?
"Onder voorwaarden" wil daarbij zeggen dat uitkering bij zwangerschap ontstaan
in de eerste twee jaar na het afsluiten van de verzekering doorgaans wordt
uitgesloten. Het hanteren van dergelijke uitsluitingen is volgens vaste jurisprudentie
van de Commissie gelijke behandeling "verboden discriminatie". Dus hoezo:
prima alternatief?De Raad van State rept met geen woord over een mogelijke internationaal-rechtelijke
dimensie, maar als er één onderwerp is waarover vanuit verschillende
internationale gremia voorschriften worden gegeven, dan is het wel het inkomensrisico
rondom de bevalling. Of het nu de ILO is, de EG of de VN, overal is oog voor
het feit dat "zwangerschap en bevalling" een bijzonder en alleen aan vrouwen
toevallend risico is dat als zodanig, vooral wanneer deze vrouwen hun eigen
brood verdienen, een bijzondere bescherming behoeft die ook gegeven behoort
te worden.De beschouwingen over dit onderwerp van het departement stemmen mij ook
treurig. Kennelijk oordelen alle deskundigen op dit thema dat een EU-richtlijn
die de lidstaten aanspoort iets te onderzoeken, nooit tot meer verplicht dan
dat, namelijk onderzoeken tot je erbij neervalt. Kennelijk vraagt niemand
zich dan af of, als zo'n onderzoeksplicht op een zeker moment tot een bepaald
resultaat heeft geleid, daarmee niet een EG-rechtelijke status quo tot stand
komt, een stand still waarop je in een later stadium niet zomaar zonder goede
gronden mag terugkomen. Dat is wat hier is gebeurd. In 1986 aanvaardt de EU
de richtlijn tot gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen
en tot bescherming van het moederschap. Let op de combinatie. Ik ontleen deze
wijsheid aan de memorie van toelichting op de WAZ uit 1997. Vervolgens hebben
begin jaren negentig diverse onderzoeken plaats. Onderzoek onder zelfstandig
werkende en meewerkende vrouwen wijst uit dat een ruime meerderheid vindt
dat er "iets" moet zijn geregeld voor het inkomensrisico dat het krijgen van
een kind met zich brengt. Verlof opnemen in de zin van "het werk gedurende
een zekere periode daadwerkelijk neerleggen", gebeurt namelijk alleen bij
medische complicaties. De belangrijkste belemmering om werkelijk verlof op
te nemen – het zal niet verbazen – zijn de kosten van vervanging
en inkomensderving. De WAZ kent om die reden speciaal voor zelfstandigen een
zogenaamde vervangingsuitkering, waarmee de boerin of de meewerkende echtgenoot
in de winkel een vervangende kracht kan betalen, zodat zij zichzelf de broodnodige
rust kan gunnen.Medische complicaties, werken tot je erbij neervalt of tot je een miskraam
krijgt: het is met name dat gezondheidsaspect dat vanouds een voorname grondslag
was voor de ILO-normering ter zake. Het is bekend dat de ILO echt van het
uiterste minimum uitgaat. Die normering heeft aan de basis gestaan van de
desbetreffende bepalingen uit het VN-Vrouwenverdrag. Ook de Europese zwangerschapsrichtlijn
voor werknemers is vanuit dit gezichtspunt opgezet. Om die reden treft men
deze richtlijn aan in de rubriek gezondheidsbescherming en niet, zoals bijvoorbeeld
de richtlijn over het ouderschapsverlof, in de rubriek emancipatiebevordering.
Het gaat bij dit onderwerp steeds om het duo gezondheidsbescherming van de
aanstaande moeder en het kind én om een gelijke uitgangspositie voor
mannen en vrouwen in de arbeid. Over dat laatste gesproken: zonder een publieke,
dit wil zeggen niet ten laste van het individu komende, geldelijke voorziening
voor deze gebeurtenis blijft de uitgangspositie van mannen en vrouwen in de
arbeid ongelijk. Dat was het uitgangspunt voor de Zelfstandigenrichtlijn,
die de lidstaten tot het hiervoor genoemde "onderzoeken-of" opriep.Ik keer terug naar de WAZ-discussie uit de jaren negentig. De conclusie
van al die voorbereidende onderzoeken uit de jaren negentig luidde: voor het
verzekerd krijgen van de met zwangerschap verbonden uitvalkosten en om ervoor
te zorgen dat de zelfstandige annex aanstaande moeder zich de vanuit gezondheidsperspectief
zo noodzakelijke arbeidsonderbreking ook daadwerkelijk gunt, is het instrument
van de vrijwillige verzekering niet de aangewezen weg. Punt. Einde onderzoek.
Dat zal de minister, die zozeer hecht aan privaat verzekeren en zelf doen,
ongetwijfeld interesseren. De in 1998 ingestelde publieke zwangerschaps- en
bevallingsuitkering was daarmee de resultante, de uitkomst zo men wil, van
de door de EU voorgeschreven onderzoekslijn. Een lijn overigens die nadien
met het Verdrag van Amsterdam alleen maar verder is versterkt. Tegenwoordig
roept het EG-verdrag de lidstaten op bij iedere maatregel oog te hebben voor
de mogelijk ongelijke uitgangspositie van mannen en vrouwen in de arbeid.
In de arbeid, jawel, en daarbij gaat het dus niet alleen om werknemers. Het
EU-non-discriminatiebeginsel reikt verder.Tot zover de juridische exegese.In maatschappelijk opzicht wil mijn fractie op dit kritieke moment –
het is nu echt vijf voor twaalf – een beroep doen op het eergevoel van
deze minister.Vandaag vijf dagen geleden is ons land aangetreden als voorzitter van
de EU. Voor het komende halfjaar is voorzien in onder meer een ambitieus genderprogramma.
Moeten onze vertegenwoordigers op deze conferentie – ik kijk naar collega
De Rijk – de andere toehoorders nu echt gaan vertellen dat ons land
de zwangerschaps- en bevallingsuitkering voor zelfstandige onderneemsters
heeft afgeschaft en dat wij hier inmiddels zijn gaan vinden dat kinderen krijgen
zo privé is dat daar geen enkele ondersteuning bij hoort? Zelfs niet
zoiets minimaals als een uitkering – een minimumloon of lager –
gedurende de wereldwijd als noodzakelijk erkende rustperiode rondom een bevalling?
Ook niet als wij vinden, en dat ook naar anderen toe willen uitdragen, dat
de kansen op werk voor vrouwen minimaal gelijk moeten zijn aan die van mannen?
Dat kan toch niet waar zijn? Zijn we soms failliet of zo dat we die prijs –
5000 van deze uitkeringen op jaarbasis – niet meer kunnen betalen?Deze Kamer heet ook wel chambre de réflection, plaats van herbezinning.
Als er één onderwerp is dat zo'n herbezinning, de "moeten-we- dit-wel-doen"-vraag verdient, is het wel dit. Wij zien de reactie
van de minister met name op dit punt dan ook met veel belangstelling tegemoet.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Voorzitter. De WAZ is in haar huidige vorm niet ideaal. Zoveel is helder.
Dat wat niet ideaal is, kun je verbeteren. Afschaffen is geen oplossing, of
liever gezegd, afschaffen brengt een heleboel nieuwe problemen met zich. De
kritiek van GroenLinks op de afschaffing van de WAZ concentreert zich op drie
punten: de datum van inwerkingtreding, de onverzekerbare risico's en het verdwijnen
van de zwangerschaps- en bevallingsuitkering voor zelfstandigen.De afschaffing van de wet moet op 1 juli 2004 ingaan, met terugwerkende
kracht dus. Wij hebben hier al eens een soortgelijke discussie gehad over
de afschaffing van de WW-vervolguitkering. Toen zei de minister dat je pas
over X-tijd merkt dat die is afgeschaft, dus gaat het eigenlijk niet om terugwerkende
kracht. Die vlieger ging toen, naar het oordeel van een groot deel van deze
Kamer, niet op. Wat de GroenLinks-fractie betreft gaat die vlieger bij de
afschaffing van de WAZ zeker niet op. Wie tussen 1 juli en 7 juli
ziek wordt en straks duurzaam ziek blijft, valt tussen wal en schip. De minister
vindt dit misschien een marginaal punt, maar het gaat om mensen en om zorgvuldige
wetgeving. Bovendien heeft het Platform zelfstandige ondernemers erop gewezen
dat het vaak even duurt voordat mensen een particuliere verzekering ook werkelijk
hebben kunnen afsluiten. De minister is bij mijn weten lid van een partij
die niet voor afschaffing van de Eerste Kamer pleit. Hij kan het de zelfstandigen
in dit land dan ook niet kwalijk nemen dat zij die verzekering pas gaan afsluiten
nadat deze Kamer over dit wetsvoorstel geoordeeld heeft. Het lijkt niet meer
dan logisch de inwerkingtreding van de afschaffing – als het al zo ver
komt – met minstens drie maanden uit te stellen. Graag een reactie van
de minister.Ons tweede punt is de onverzekerbare of moeilijk te verzekeren risico's.
Het argument van de regering om de WAZ af te schaffen, is dat de particuliere
markt deze verzekering prima kan overnemen. Voor iedereen met een verhoogd
risico en zeker voor mensen met een echt hoog risico gaat dit echter niet
op. Verzekeraars kennen geen acceptatieplicht, geen maximumpremie en wel risicoselectie.
Het gaat hier niet om een handvol mensen, maar volgens de berekeningen van
het ministerie om 75.000 mensen. De vangnetverzekering die gecreëerd
is, biedt geen soelaas. Er wordt – als de arbeidsongeschiktheid binnen
vijf jaar optreedt – slechts vijf jaar uitgekeerd en zij geldt alleen
voor volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid. Zoiets als de toekomstige
WGA is dus niet geregeld voor deze mensen. En de premie is nog torenhoog ook.
Kortom, het vangnet helpt niet.De minister zegt dat er in uiterste gevallen ook nog de bijstand is. Hij
wijst daar vooral op als het gaat om internationale verdragen die verplichten
tot een bepaalde voorziening. Mijn fractie wil graag weten hoe deze uitspraak
zich verhoudt tot de uitspraak dat een bijstandsuitkering geweigerd kan worden
omdat de zelfstandige zich niet had verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid.
Het niet-verzekeren zou "verwijtbare nalatigheid" zijn. De minister zegt dat
niet hij daarover gaat, maar de gemeenten. Daarmee zegt hij in feite dat gemeenten
een bepaling kunnen opnemen dat zij op grond van het niet afsluiten van een
arbeidsongeschiktheidsverzekering bijstand kunnen weigeren. Dan komt de minister
in botsing met de internationale verdragen en daar is hij weer verantwoordelijk
voor. Het is trouwens tamelijk zot dat de zelfstandige verplicht is zich te
verzekeren, terwijl er voor de verzekeraars geen acceptatieplicht is. Graag
ook hierop een reactie. Ook hoort mijn fractie graag of de minister alsnog
bereid is een waarborgfonds in te stellen voor verhoogde risico's.Ik kom op het derde punt, de afschaffing van de zwangerschaps- en bevallingsuitkering
voor zelfstandigen en meewerkende partners. Mijn fractie vond het werkelijk
schokkend om te zien hoe het kabinet, de minister van Sociale Zaken en emancipatie,
zich uitputtend, vier kantjes vol gedraai en gekronkel, onder de internationale
verdragen probeert uit te kletsen. Het mag duidelijk zijn dat het VN-Vrouwenverdrag
gaat over alle vrouwen. Dat geeft het ministerie nog net toe. Vervolgens wordt
er gesproken over loon en over sociale voorzieningen. Omdat er niet wordt
gesproken over inkomen, denkt het kabinet het zich te kunnen permitteren om
zwangere zelfstandigen maar aan de markt over te laten. Net zo boud maakt
de minister het als het gaat over het internationaal verdrag inzake economische,
sociale en culturele rechten, artikel 10, tweede lid. "Gedurende deze periode
dient aan werkende moeders verlof met behoud van loon of verlof gekoppeld
aan passende uitkering krachtens de sociale verzekeringswetgeving te worden
toegekend." Het mag toch duidelijk zijn dat het hier over alle werkende moeders
gaat. De woordjes "loon" en "uitkering" worden pas gebruikt als het gaat over
wat zij gedurende hun verlof krijgen: ofwel loon, dus betaald door een werkgever,
ofwel een of andere vorm van uitkering, zoals de WAZ.Dat de minister verwijst naar het feit dat het zwangerschaps- en bevallingsverlof
niet mag worden uitgesloten in een particuliere verzekering, helpt niet. Ten
eerste geldt ook hier weer een wachttijd, dus als je in de eerste twee jaar
zwanger wordt, krijg je niks. Ten tweede staat er nergens dat de premie voor
jonge vrouwen niet fors hoger mag zijn dan voor anderen. Kortom, afschaffing
van de zwangerschaps- en bevallingsuitkering uit het WAZ-fonds is onacceptabel.
Het is onacceptabel omdat het 5500 vrouwen per jaar ernstig dupeert en dat
voor een minister die zo graag wil dat vrouwen op tijd kinderen krijgen. Het
is ook onacceptabel vanwege de internationale verdragen. Ik reken dan ook
op een toezegging dat het zwangerschaps- en bevallingsverlof blijft bestaan
en vooralsnog betaald wordt uit het WAZ-fonds.Ik ga nog even in op de opmerking van collega Westerveld over de Europese
conferentie over emancipatie en haar verwijzing naar mij als voorzitter van
de vrouwenalliantie. Het is heel simpel: NGO's oftewel maatschappelijke bewegingen
zijn daarvoor niet uitgenodigd, sterker nog: zij zijn uitgesloten van deelname.
Als wij dus wat willen zeggen morgen, dan moeten wij dat aan de poort doen.
Ik ben heel benieuwd naar het antwoord van de minister.Mevrouw Swenker (VVD):Voorzitter. Het kan verkeren, want de WAZ is een kort leven beschoren.
In 1998 werd de AAW afgeschaft en de WAZ ingevoerd, omdat ook zelfstandigen
de mogelijkheid moesten hebben om zich tegen arbeidsongeschiktheid te verzekeren.
Op zichzelf is dat uitgangspunt geen slechte zaak, vooral niet omdat niet
iedereen de mogelijkheid heeft om zich tegen de WAZ te verzekeren op de particuliere
markt. Vooral de verhoudingsgewijs hoge premie en de te lage uitkering veroorzaakten
veel gemor. Ook de VVD-fractie vindt dat de solidariteit wel erg ver is doorgeschoten
en heeft dan ook geen bezwaar tegen de afschaffing van de WAZ. Dat wil niet
zeggen dat er geen problemen overblijven. De VVD-fractie heeft twee vragen.Allereerst hebben wij een vraag over de verzekerbaarheid. De schaderichtlijnen
van de EU stellen dat de verzekeraar te allen tijde de mogelijkheid moet hebben
om iemand te weigeren of op onderdelen uit te sluiten. Mensen met te veel
vlekjes, ook al kunnen ze daar niets aan doen, kunnen zich dan niet verzekeren
of tegen zeer hoge premies. Nu hebben wij begrepen dat onder de vleugels van
het Verbond van verzekeraars de verzekeringsmaatschappijen polissen hebben
ontwikkeld die tegen vergelijkbare premies en uitkeringen de arbeidsongeschiktheid
dekken. Voor zelfstandigen die – om het simpel te formuleren –
te veel vlekjes hebben om in aanmerking te komen voor een gewone verzekering
is er een vangnet gecreëerd, zodat eenieder die dit wil een arbeidsongeschiktheidsverzekering
kan afsluiten. Maar iemand die bijvoorbeeld de afgelopen week ziek is geworden
en wel zodanig dat het waarschijnlijk een duurzame en volledige arbeidsongeschiktheid
wordt, valt nu niet meer onder de werkingssfeer van de WAZ, uitgaande van
de 1 juli-termijn. Er is al gezegd dat zo iemand voor verzekeraars een
"brandend huis" is. Verzekeraars houden er niet van om brandende huizen te
verzekeren. Komt zo iemand in aanmerking voor de vangnetregeling? Met andere
woorden: heeft de minister de garantie van de verzekeringswereld dat eenieder
een arbeidsongeschiktheidsverzekering kan sluiten, al was het maar in de vangnetconstructie? De tweede vraag van de VVD-fractie is of de afschaffing van de wet niet
in strijd is met internationale regelingen. De vraag is overigens tweeledig.
Hoe is de minister tot het oordeel gekomen in de memorie van toelichting dat
er geen sprake is discriminatie gelet op artikel 11 van het VN-Vrouwenverdrag
dat alle beroepsactiviteiten van vrouwen betreft, dus ook als deze door zelfstandigen
worden verricht? Mevrouw Westerveld heeft het hier al uitvoerig over gehad.
Ik kan dat deel van haar verhaal onderschrijven.De minister stelt overigens ook dat een uitkering op grond van de bijstandswet
van voldoende niveau is als inkomensderving bij arbeidsongeschiktheid van
zelfstandigen om te voldoen aan de internationaal rechtelijke verplichtingen.
Echter, de bijstandwet kent beperkingen, zoals het eerst opeten van je eigen
vermogen en het niet mogen hebben van een verdienende partner. De minister
stelt in de memorie van antwoord dat de bijstandswet een wet is om de totale
bevolking te beschermen tegen het risico van arbeidsongeschiktheid en dat
dan wel aanvullende eisen en beperkingen mogen worden gesteld. De VVD-fractie
snapt dat niet. De VVD-fractie heeft namelijk de indruk dat de WWB geen wet
is die is gericht op het dekken van het risico op arbeidsongeschiktheid, maar
dat wij daarvoor een WAO, IOAW en Wajong hebben. Kan de minister dat uitleggen?Tot slot. De WAZ zou per 1 juli worden afgeschaft. Inmiddels is het
5 juli. Zelfstandigen hebben na afloop van deze wet drie maanden de tijd
om een verzekering te regelen die dan terugwerkende kracht zal hebben tot
het tijdstip van de afschaffing van de wet. Niet alleen is die tijd krap,
de VVD-fractie vraagt de minister ook of er wel echt sprake zal zijn van terugwerkende
kracht. Verzekeraars plegen over het algemeen zeer kritisch om te gaan met
het inlooprisico. Kan de minister er volstrekte duidelijkheid over geven dat
dit inlooprisico is gedekt? Indien verzekeraars het inlooprisico niet meeverzekeren,
is namelijk uitstel van de afschaffing van deze wet zeker noodzakelijk om
te voorkomen dat zelfstandigen gewoon uit de boot vallen. Daarbij komt nog
dat de voorlichting tot nu toe niet optimaal is naar de mening van de VVD-fractie.
Verzekeraars doen wel veel aan voorlichting, maar die is meestal gericht op
mensen die al een verzekering hebben. De Belastingdienst heeft alle gegevens
van de zelfstandigen die onder de werkingssfeer van de WAZ vallen, evenals
het UWV dat de verzekering uitvoert. Had het niet voor de hand gelegen om
alle betrokkenen een brief te sturen, zoals zoveel verzekeraars hebben gedaan,
met de mededeling dat zij moeten gaan omzien naar een particuliere verzekering
en met uitleg over hoe zij dat het beste kunnen aanpakken als zij zelf het
arbeidsongeschiktheidsrisico niet willen dragen? Als je je goed wilt oriënteren
op de markt, kost dat tijd. Na keuze van een maatschappij kun je bijvoorbeeld
worden afgewezen, zodat je opnieuw aan de gang moet. Dan zou drie maanden
zelfs weleens te kort kunnen zijn. Wat gebeurt er dan met terugwerkende kracht?
Ook de VVD-fractie vraagt zich af of het niet beter is om deze wet pas later
te laten ingaan, bijvoorbeeld op 1 oktober. Graag vernemen wij de reactie
van de minister.Mevrouw Meulenbelt (SP):Als vanavond alle mensen die dit wetsvoorstel bespreken serieus zouden
luisteren naar wat zij zelf hebben gezegd, dan zouden wij tot de conclusie
moeten komen dat wij de minister helaas met dit wetsvoorstel naar huis moeten
sturen. Ik ben benieuwd of dat deze keer zal gebeuren.Er zullen weinig zelfstandigen rouwig zijn om de afschaffing van de WAZ.
De nadelen zijn inmiddels bekend: een lange wachttijd van 52 weken, een hoge
premie, een minimale uitkering. De 7% van de WAZ-populatie die een beroep
heeft moeten doen op de uitkering kon ervaren dat die afhankelijk van de mate
van arbeidsongeschiktheid nooit hoger uitkwam dan 70% van het bruto minimumloon
(van € 885,50 per maand) geen vetpot dus, en dat nadat er een forse
premie was betaald van 8,8% van de winst uit onderneming. De maximumuitkering
bedraagt € 2196 per jaar. Dan weten wij wat wij afschaffen.Dat wil niet zeggen dat onze fractie juicht bij de afschaffing van de
WAZ. Het is immers maar de vraag wat er voor terugkomt. Wat er voor
terugkomt, is dat zelfstandigen een private verzekering kunnen afsluiten.
Daaraan zit een aantal haken en ogen. Het huidige aanbod aan private verzekeringen
sluit namelijk een significant deel van de zelfstandigen uit. De FNV schat
dit deel op 60.000 mensen, die niet in staat zullen zijn om een goede en betaalbare
arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten, omdat ze boven de 55 jaar
zijn, of een verleden hebben waarin arbeidsongeschiktheid al een rol speelt.
De vangnetregeling die door het ministerie met de verzekeraars is bedacht,
waarbij het naar schatting gaat om 75.000 zelfstandigen, biedt weinig soelaas:
de premie is niet langer afhankelijk van het inkomen, maar bedraagt de maximale
WAZ-premie van€ 2200, de uitkering volgt niet na één,
maar na twee jaar, en de maximale uitkeringsduur is vijf jaar, terwijl de
WAZ gedurende de gehele periode van arbeidsongeschiktheid wordt uitgekeerd.
Dat is geen stap vooruit, maar een stap terug. Degenen die zich voor deze
verzekering zouden inschrijven moeten bovendien beseffen dat de uitkering
alleen volgt bij volledige en blijvende invaliditeit. Dat betekent dat ieder
vangnet ontbreekt voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten. Wij vragen de minister
om minstens te komen tot een verplichte acceptatie door de verzekeraars, in
combinatie met een op te richten waarborgfonds. Ik ben ook op dit punt niet
de eerste die er een opmerking over maakt.Een tweede belangrijk bezwaar is dat ook de zwangerschaps- en bevallingsuitkering
wegvalt. Collega Westerveld heeft hierover al uitgebreid en met gloed gesproken
en is daarin bijgevallen door mevrouw De Rijk. Het is bekend dat zwangerschap
maar zeer beperkt verzekerbaar is. Dat heeft consequenties: dat maakt het
ondernemerschap voor vrouwen zeer onaantrekkelijk. En dat, terwijl de minister
zo graag wil dat meer vrouwen gaan werken, én er met het ondernemerschap
bovendien meer banen op de markt komen. Op zijn allerminst zou er sprake moeten
zijn van een overgangsregeling voor de vrouwen die binnen twee jaar na de
beëindiging van de WAZ zwanger worden, omdat zij, ook als ze een private
verzekering hebben afgesloten geen recht hebben op een uitkering. Of moeten
wij denken dat de WAZ was bedoeld als alternatief voorbehoedmiddel? En dat
terwijl wij zo bang zijn voor de vergrijzing. Wij willen graag van de minister
weten hoe deze stap terug gecompenseerd gaat worden, bijvoorbeeld door het
onderbrengen van zwangerschaps- en bevallingsverlof voor zelfstandige onderneemsters
in de Wet arbeid en zorg. Wij vragen ons bovendien af of de minister wel zeker
weet dat de afschaffing niet in strijd is met de EG-Richtlijnen en het VN-Vrouwenverdrag,
waarop ook al eerder deze avond is gewezen. Wij hebben dat niet als complot
bedoeld, maar er zitten nu eenmaal vrouwen in deze zaal die er weleens over
nadenken hoe het verder moet met vrouwen.Wij vragen de minister ook of de afschaffing van de WAZ en de buitengewoon
magere vangnetregeling niet een vergrote instroom in de bijstand tot gevolg
gaan hebben. Het PZO heeft daarover een rekensommetje gemaakt, dat in de correspondentie
is terug te vinden. Het PZO heeft berekend dat naar schatting 14.000 nieuwe
bijstandsgerechtigden kunnen komen aankloppen. Waar moet die ruim 1 mld euro
vandaan komen die dan moet worden uitgekeerd in de periode van 2006 tot 2015?De wet zou al vorige week van kracht hebben moeten zijn. Mijn fractie
vindt het onaanvaardbaar dat de wet in werking zou moeten treden, terwijl
veel zelfstandigen nauwelijks de tijd hebben gehad om een private verzekering
af te sluiten, en het aanbod bovendien nog verre van uitgekristalliseerd is.
Nu zelfs de VVD-fractie vindt dat het niet helemaal netjes is, vragen wij
de minister dus minimaal om de invoering van de wet uit te stellen.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):De CDA-fractie voelt zich bij de behandeling van dit wetsvoorstel in tweeërlei
opzicht min of meer met de rug tegen de muur gezet. In de eerste plaats wat
de afschaffing van de WAZ als zodanig betreft en in de tweede plaats vanwege
de noodzakelijke tijdsdruk. Om met het eerste te beginnen, bij herhaling,
haast tot vervelens toe, wordt ons er in de stukken op gewezen, dat de organisatie
die met name de ondernemers representeert, MKB-Nederland, zich duidelijk voor
afschaffing van de WAZ heeft uitgesproken. Met als voornaamste argumenten:
té hoge inkomenssolidariteit in de weg van een té hoge premielast
tegenover een té lage uitkering, zeker in relatie tot de premie. Een
grote groep ondernemers, 45%, heeft zich hiernaast dan ook aanvullend moeten
verzekeren. Heel veel ondernemers ervaren de huidige WAZ als een molensteen
om hun nek, zoals de minister het uitdrukt. De minister stelt zelfs: "het
is door de aanhoudende lobby vanuit ondernemersland en alle kringen van zelfstandigen,
dat wij de grootste vaart willen maken met de afschaffing van de WAZ. Er komt
nu een einde aan oneigenlijke solidariteit van de middeninkomens met de hogere
inkomens of van de middeninkomens met de laagste inkomens. Er ontstaat nu
een product, waarvan de premie veel meer is gerelateerd aan de eigenlijke
dekking."Naar de mening van de CDA-fractie is bij deze stellingname wel sprake
van enige overdrijving. Immers solidariteit binnen een verzekering, waar gezamenlijk
de risico's tegen een calamiteit als arbeidsongeschiktheid worden gedragen,
vergt altijd een zekere mate van overdracht van hogere naar lagere inkomens.
Het is dan altijd wel de vraag of en hoe er grenzen moeten worden getrokken.
Met een overtrokken solidariteit is niemand gebaat en dit blijkt ook wel bij
de WAZ waar zo algemeen bezwaren worden aangevoerd tegen de huidige systematiek.
Iets meer dan de helft van de WAZ-aangiften heeft immers een inkomen onder
de franchise en behoeft derhalve geen premie te betalen. Ook de CDA-fractie
moet erkennen dat er bij de WAZ dan ook metterdaad sprake is van een extreem
solidaire verzekering. De vraag rijst echter of deze bezwaren, gelet op de
bestaande, grote reserves, niet anders hadden kunnen worden opgelost. De CDA-fractie
denkt dan bijvoorbeeld aan de als onvoldoende ervaren begeleiding van arbeidsongeschikte
zelfstandigen door het UWV, de consequent té hoog vastgestelde premie,
enz.Zelfstandigen kwamen indertijd onder de AAW te vallen, omdat er voor deze
groep onvoldoende mogelijkheden bestonden om dit risico op vrijwillige basis
af te dekken. Dat was in 1976. In 1998 bij de komst van de
WAZ heette het dat "verzekeraars geen betaalbare verzekeringen konden garanderen
voor alle personen uit de doelgroep". Beide uitspraken komen uit de rapportage
van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van september 2003.
Wij blijven dan ook zitten met de vraag wat er sedertdien is veranderd dat
deze argumenten nu niet meer gelden. Verder is het ons opgevallen dat LTO-Nederland,
VNO-NCW, PZO en RZO aanmerkelijk genuanceerder denken over de afschaffing
van de WAZ. Wel bestaat er aan de WAZ in zijn huidige vorm geen behoefte.Hoe dit ook zij, de minister kan zich terecht beroepen op het weloverwogen
standpunt van MKB-Nederland, hoe zeer ook onze fractie met dit standpunt moeite
blijft houden. Niet omdat wij de minister niet willen volgen in zijn standpunt
dat ondernemers zelf risico's willen dragen en hiertoe veelal ook in staat
zijn. Het gaat ons echter om die ondernemers, toch altijd nog zo'n 70.000
tot 75.000, die hiertoe op grond van verhoogde risico's niet of nauwelijks
in staat zijn.Zou de minister op de categorieën die hieronder vallen nog wat dieper
willen ingaan, ook op de onderlinge verhoudingen? Hoe groot is bijvoorbeeld
de groep die uit een arbeidsongeschiktheidssituatie ondernemer is geworden?
Hoeveel ouderen en hoeveel ondernemers met een bekend of mogelijk toekomstig
gezondheidsprobleem vallen hier naar schatting onder? Naar hen dient de zorg
van de overheid, die een schild dient te zijn voor de zwakken, zich dan ook
in het bijzonder uit te strekken. Het siert de minister dat hij zich hiervan
bewust is geweest en dat hij ter zake besprekingen met het Verbond van verzekeraars
is aangegaan om tot een goede vangnetconstructie aan te zetten. Op basis daarvan
is de voorliggende vangnetconstructie dan ook tot stand gekomen. De vraag
is echter of deze als voldoende moet en kan worden gekwalificeerd. Daarover
straks meer.Ik wil eerst iets zeggen over ons tweede punt, de tijdsdruk. Het moge
dan zo zijn dat het wetsvoorstel achter de schermen met de vereiste zorgvuldigheid
is voorbereid, uit de wetsgeschiedenis is dit bepaald niet gebleken. Het regeerakkoord
waarin de beëindiging van de WAZ is aangekondigd, dateert van 16 mei
2003, terwijl het wetsvoorstel eerst is ingediend op 2 april 2004 en
de minister vasthoudt aan invoering per 1 juli jongstleden. Dit is in
feite al nauwelijks mogelijk gelet op de datum van de plenaire behandeling
in deze Kamer. Van voortvarend optreden van het kabinet is dan ook geen sprake
geweest en de minister is hiervoor de Eerste Kamer op zijn minst een verklaring
schuldig. Immers, deze late indiening veroorzaakt allerhande problemen, grote
en kleine.Ik geef daarvan één voorbeeld. Terecht wordt tijdige en
juiste voorlichting over dit voorstel van het allergrootste belang geacht.
Hierop is allerwegen aangedrongen. Deze voorlichting kan in feite pas beginnen
na de parlementaire behandeling in beide Kamers. Niettemin heeft de minister,
mede op aandringen van mijn collega in de Tweede Kamer, moeten toezeggen dat
die voorlichting ter hand zal worden genomen direct aansluitend aan de stemming
in de Tweede Kamer, onder voorbehoud van de parlementaire behandeling in de
Eerste Kamer. Dit geeft in feite geen pas bij een toch wel wat omstreden wetsvoorstel.
Er waren toen bovendien tot 1 juli nog slechts enkele weken te gaan.De CDA-fractie heeft dan ook zeker begrip voor het standpunt van het Platform
zelfstandige ondernemers over de ontoelaatbare tijdsdruk en vraagt zich af
of er geen steekhoudender argumenten zijn te verzinnen om het verzoek van
VVD en CDA tot enig uitstel af te houden in het licht van de voorgeschiedenis.
Vooralsnog houdt de CDA-fractie hieraan vast. Hoewel de vraag rijst of enig
uitstel wel zoveel soelaas zal bieden als wordt verondersteld. Immers ook
bij de huidige WAZ is er nog steeds sprake van onbekendheid met deze regeling.
Blijkbaar gunnen ondernemers zich niet de tijd en de moeite om zich van bestaande
wetgeving op de hoogte te stellen, want circa een derde van de niet-gebruikers
is niet op de hoogte van het bestaan van de WAZ. Uit dien hoofde betwijfel
ik of enig uitstel het soelaas zal bieden dat wij ervan hopen. Ik hoop in
ieder geval dat de minister een aantal goede argumenten naar voren zal brengen.Het Platform zelfstandige ondernemers wijst er terecht op dat 55% van
de 850.000 zelfstandigen thans geen aanvullende verzekering naast de WAZ heeft.
Eenieder die weet hoe ingewikkeld het is polissen – en vooral de kleine
lettertjes – goed te vergelijken, zal hier bij drie maanden spreken
van een toch wel erg grote tijdsdruk. De minister stelt immers in de nota
naar aanleiding van het verslag van de Tweede Kamer dat "er op de particuliere
verzekeringsmarkt ruimschoots voldoende mogelijkheden voor zelfstandigen zijn
om zich tegen dit risico te verzekeren". Een oriëntatie op al deze mogelijkheden
vergt tijd. Bovendien zal de ondernemer in een groot aantal gevallen toch
altijd eerst over een afwijzing voor de reguliere arbeidsongeschiktheidsverzekering
moeten beschikken, alvorens zich voor een alternatieve verzekering te melden.
De acceptatieprocedure voor de reguliere verzekering dient dan immers te zijn
afgerond en dat kan wel 12 weken duren. Of wordt ervan uitgegaan dat een aanvrage
voor een reguliere verzekering bij weigering automatisch wordt omgezet in
een voorstel voor een alternatieve verzekering? Zal er in theorie sprake kunnen
zijn van 3 maanden plus 12 weken als periode van terugwerkende kracht tot
1 juli 2004? Een maximale periode derhalve van 6 maanden waarin de eertijds
WAZ-verzekerden toch niet onverzekerd zullen zijn? Hier draait het om: blijven
zij vanaf het begin verzekerd en hoe zit het dan met het inlooprisico? In
de stukken kan ik hierover geen helderheid krijgen.Zeker bij een samenballing van aanvragen in de tweede helft van september
zal de gemiddelde acceptatieprocedure kunnen oplopen. Het PZO schat dit traject
in verband met de nodige zorgvuldigheid nu reeds op 12 weken. Wanneer er premieopslagen
in het geding zijn, kan dit nog langer zijn. Kortom, heeft het PZO toch geen
gelijk dat 3 maanden een te korte termijn is om een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering
kwalitatief goed tegen de laagste prijs te regelen? Graag een heldere weerlegging
van deze stelling. Ik vraag dat nadrukkelijk, omdat ik uit de stukken heb
begrepen dat de minister het oneens is met mijn vraagstelling. Duidelijk moge
nu al wel zijn dat de CDA-fractie hierover voorshands de nodige twijfels heeft.Welk percentage van de 55% WAZ-verzekerden, die geen aanvullende arbeidsongeschiktheidsverzekering
hebben, zou zich overigens nog verzekeren in het licht van
de 50% zelfstandigen die thans geen premie betalen maar wel verzekerd zijn?
In de eerder genoemde rapportage lees ik op blz. 19: omdat het hier personen
betreft met een inkomen beneden het minimum, is een verzekering voor hen weinig
zinvol, omdat zij die waarschijnlijk toch niet kunnen betalen. Het percentage
mensen onder hen dat ouder is dan 50 jaar, is groot.Het is tegen die achtergrond dat ik tegen mevrouw De Rijk zeg dat ik in
de schriftelijke ronde heb gevraagd hoe hiermee in het kader van het beleid
van de WWB zal worden omgegaan. Zelf heb ik de conclusie getrokken, alle stukken
gelezen en vergeleken hebbende, dat het college wel akkoord zal moeten gaan
met een procedure waarin al deze mensen recht kunnen doen gelden op een bijstandsuitkering.
Ik heb die conclusie getrokken, omdat zij een inkomen hebben verdiend, waarvan
zij na aftrek van de franchise helemaal geen premie hoefden te betalen. Dat
is overigens ook een probleem bij de vangnetconstructie, waarvoor men ook
een behoorlijk bedrag aan premie moet betalen.Dan nog even terug naar de vangnetconstructie voor de zogeheten onverzekerbare
risico's. Het is opvallend dat in de gewisselde stukken zo weinig wordt ingegaan
op de suggestie van MKB Nederland op pagina 29 van hun nota WAZ over de vermogenstoets
in de ABW. Dat de CDA-fractie dit punt niet aan de orde heeft kunnen stellen
in de schriftelijke inbreng, houdt verband met het feit dat eerst hierna deze
nota door ons werd ontvangen. Het voorstel is echter voor de CDA-fractie van
een dusdanige importantie dat wij hiervoor zeker de aandacht van de minister
vragen. Juist voor de kleine bedrijven in de agrarische sector, waar de continuïteit
direct in gevaar komt als de ondernemer arbeidsongeschikt wordt, ligt hier
wellicht een oplossing. Ons opkomen voor de onverzekerbaren houdt hiermede
rechtstreeks verband.Met het PZO constateert mijn fractie dat de nu voorliggende vangnetconstructie
toch wel erg beperkt is. De minister gaat hierop onvoldoende in, met name
op de stelling dat het vangnet op alle punten slechter is dan de huidige WAZ
en op geen enkele wijze, noch qua premie, noch qua dekking een redelijk alternatief
is. Het gaat hierbij uiteraard ook om de vergelijking met de huidige WAZ-uitkering,
die bepaald ook niet riant is. Een WAZ-uitkering is in de regel lager en maximaal
gelijk aan de oude AAW-uitkering. Dat wil zeggen dat het een inkomensvoorziening
op minimumniveau is.Dat wordt thans niet veel anders. Daarom vond ik de stelling van het PZO
nogal overtrokken. Ik hoor toch echter graag een reactie van de minister,
want het is een publiek stuk dat ons heeft bereikt. Wel is het tweede jaar
wachttijd een aanzienlijke achteruitgang evenals de periode van vijf jaar.
De problematiek rond het criterium "volledig en duurzaam" is met de brief
van 3 juni jongstleden voorlopig opgelost. Dat heeft de CDA-fractie toch
wel goed begrepen?Kan de minister de boude bewering van het PZO ontzenuwen? Bovendien vraagt
mijn fractie zich af hoe deze vangnetconstructie zich verdraagt met de EU-voorwaarden.
Het is hiernaast de vraag of op de commerciële markt een beter alternatief
kan worden verzonnen zoals het PZO suggereert. Heeft de minister ter zake
al voorstellen van het PZO gezien? De vraag kan terecht worden gesteld of
voor hen, die jarenlang verzekerd zijn en bij wie het verzekerde risico nog
niet is ingetreden, met de voorgestelde constructie in combinatie met onmiddellijke
werking kan worden volstaan?Dat brengt mij bij de staartbodem-problematiek en de eventuele instelling
van een waarborgfonds. De minister wijst dit laatste af. Ook mijn fractie
is tegen meer regulering en aanvaardt derhalve deze uitleg. Blijft over de
mogelijkheid van het Arbeidsongeschiktheidsfonds zelfstandigen in combinatie
met het Arbeidsongeschiktheidsfonds. De CDA-fractie zou zich kunnen voorstellen
dat voortbordurend op de suggestie van één of enkele jaren vrijstelling
van de vermogenstoets voor de financiering ook in deze richting wordt gekeken.
Het is immers wrang dat onverzekerbare risico's, die in het kader van de WAZ
ook premie kunnen hebben betaald, niet zouden kunnen meegenieten van de reserves
waaruit de huidige WAZ-gerechtigden worden betaald. Dat is overigens op grond
van de eerbiedigende werking waarvoor wij erkentelijk zijn. Zou het voor de groep met verhoogde risico's niet beter zijn zich maar
niet te verzekeren en straks een beroep te doen op de ABW, indien noodzakelijk?
Edoch, terugkomen van arbeidsongeschiktheid naar arbeidsgeschiktheid kan soms
een lange periode van herstel, revalidatie en reïntegratie vergen. Is
deze ondernemer dan verplicht een belangrijk deel van het vermogen in zijn
bedrijf op te souperen? Als dat zo is, dan zal hij veelal niet meer in staat
zijn om als ondernemer terug te keren. De vrijstelling van het aanspreken
van dit vermogen gedurende een bepaalde periode is dan een zeer geëigende
oplossing, die zeker ook als een uitwerking van het ook hier noodzakelijke
overgangsrecht kan gelden. Waarom is deze mogelijkheid niet nader onderzocht
en is de minister bereid ons toe te zeggen dit alsnog te doen? Het gaat uiteindelijk
om een beperkte groep, namelijk een klein deel van de geschatte jaarlijkse
instroom van 7000 zelfstandigen dat onder de categorie van "onverzekerbare
risico's" valt. Al moet de CDA-fractie toegeven dat het aantal personen met
een verhoogd gezondheidsrisico, zoals allerwegen is vastgesteld, moeilijk
nauwkeurig is in te schatten.Na 30 jaar publieke verzekering, AAW en WAZ, moet juist deze kwetsbare
groep toch, indien maar enigszins mogelijk, kunnen rekenen op steun en begrip
van de overheid. Het laatste alternatief, waarvan ook de kosten te overzien
zijn, moet als een begaanbare weg en als keuzemogelijkheid ook de minister
aanspreken. Dit te meer, daar ook in de kringen van de verzekeraars wordt
verwacht dat de instroom in de vangnetconstructie maar zeer beperkt van omvang
zal zijn. Dat geeft te denken! Uiteraard moet deze groep dan niet kunnen worden
aangesproken op onvoldoende besef van verantwoordelijkheid. Het gaat mij hierbij
dus nadrukkelijk niet om de groep van 55%, die zich thans particulier moet
verzekeren en waarvan wordt verwacht dat een behoorlijk percentage hiervan
geen gebruik zal maken. Zeker in het licht van het standpunt van hun organisatie
is het vanzelfsprekend dat voor hen het normale regiem van de WWB zal gelden.
Gaarne een zorgvuldige reactie op deze suggestie van de fractie van het CDA. Dan de problematiek rond de zwangerschapsuitkeringen. Wij hebben met elkaar
afgesproken dat collega Westerveld zich zou beijveren om namens de Commissie
deze materie uit te diepen. Dat heeft zij zeer bekwaam gedaan. Anderen hebben
hierover al gesproken. Ik zou hierop lang kunnen doorgaan, maar omwille van
de tijd sluit ik mij toch maar aan bij hetgeen mevrouw Swenker heeft gezegd
over het VN-Vrouwenverdrag. Zij heeft ook verwezen naar de vragen van mevrouw
Westerveld.Met het antwoord van de minister is de kou echter nog niet uit de lucht.
Ik heb nagedacht over wat wij wel kunnen doen. Ik voel mij verder niet aangesproken
door de opmerkingen van mevrouw De Rijk over de manier waarop de minister
met deze materie zou zijn omgegaan. Het is gewoon een juridische uiteenzetting,
waarover je juridisch en zakelijk van mening kunt verschillen, maar emotioneel
niet. Ik verschil verder niet met haar van mening dat wij samen als vrouwen
een antwoord moeten geven op deze problematiek. Mijn suggestie om hiervoor
een oplossing te vinden is de mogelijkheid om de Commissie gelijke behandeling
om advies te vragen? Is de minister bereid om toe te zeggen dat hij dat zal
doen? Misschien moet hij hierbij ook de ILO betrekken. De minister moet dan
wel toezeggen dat hij zich zal binden aan de uitkomsten van dat advies.Sinds de deelname van Nederland aan de Europese Monetaire Unie tellen
de exploitatie- en vermogenssaldi van de sociale fondsen mee bij de berekening
van het EMU-saldo en de EMU-schuld. Vandaar ook dat de WAZ-premie al enige
jaren boven lastendekkend niveau is vastgesteld. Hiermede kan aan de EMU-doelstellingen
worden voldaan. Welke problemen rijzen er nu voor de koopkrachtontwikkeling
bij afbouw van het vermogenssaldo als gevolg van de financiering van de huidige
WAZ-gerechtigden hieruit, dat wil zeggen uit de fondsen?De CDA-fractie zal straks een afweging moeten maken en gaat ervan uit
dat op de gestelde vragen en gedane suggesties overtuigend kan worden geantwoord.
In ieder geval kan ook de minister, evenals de CDA-fractie, de conclusie trekken
dat hij MKB Nederland achter zich heeft zowel met betrekking tot de afschaffing
van de WAZ als met betrekking tot de thans voorliggende vangnetconstructie.
Het tezamen met het Verbond van verzekeraars uitgegeven persbericht van 24 mei
jongstleden sprak in dit opzicht duidelijke taal, een taal die mij overigens
niet over de hele linie aansprak.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Ik voer bij dit wetsvoorstel ook het woord namens de ChristenUnie-fractie.Er is de afgelopen jaren een behoorlijke druk uitgeoefend om de WAZ te
laten verdwijnen. Dit lijkt redelijk succesvol te zijn geweest. Soms vraag
je je af: heeft het wel zin om allerlei acties te ondernemen? Kennelijk is
dat dus niet altijd uitzichtloos. Dat is een troost voor degenen die zich
daarmee regelmatig profileren.Anderen hebben al het nodige gezegd; ik heb dus niet zo heel veel nieuwe
wapenfeiten maar ik loop de zaken toch maar even langs. Toen de WAZ in de
plaats kwam van de AAW, bleek na verloop van tijd dat er problemen waren met
de uitvoering. Vanaf het eerste jaar van de WAZ werd door ondernemers felle
kritiek geuit op de hoge kosten en de uitvoeringsproblemen van deze nieuwe
wet ten opzichte van de AAW. Dit speelt niet alleen bij deze wet maar ook
bij andere regelingen, en dat brengt je telkens tot de vraag: zijn wij zo
ontzettend knap dat wij zulke ingewikkelde wetten kunnen maken met zulke ingewikkelde
uitvoeringsconstructies? Hier lopen wij regelmatig tegen aan. Ik zou hierover
wel iets willen horen van de minister. Daar staan wij toch niet voor? Wij
staan voor de totstandkoming van heldere wetgeving en goede uitvoeringsconstructies,
maar telkens struikelen wij weer. Dat is jammer, mede omdat deze wet toch
een brok solidariteit in zich heeft. Als die steeds verder afbrokkelt, hebben
wij daar zorgen over.Ik heb al gezegd dat er twee belangrijke bezwaren zijn: de verzekering
is te duur en de meeste ondernemers lijken op dit moment de vrijheid te willen
hebben om al dan niet te verzekeren; dat is een gegeven. Als je met ondernemers
sprak, kon je overigens merken dat zij de uitkering erg laag vonden. Zij zouden
vaak net zo goed een beroep kunnen doen op een bijstandsuitkering; de regeling
was financieel niet aantrekkelijk. MKB-Nederland steunt het wetsvoorstel maar
individuele ondernemers denken daar genuanceerder over. Je kunt betogen dat
zij dan hun lidmaatschap maar moeten opzeggen – misschien komt het daar
nog van – maar ook andere organisaties liepen niet echt warm om alles
zo drastisch om te buigen.Het voorstel om op 1 juli te stoppen, stuit ook bij ons op bezwaren.
Deze zal ik niet opnoemen; ze zijn al door andere woordvoerders naar voren
gebracht. Waarom niet even wachten? Er is een groep ondernemers die hierdoor
in de problemen zal komen.Er ligt, volgens de minister en MKB-Nederland, een goed aanbod van het
Verbond van verzekeraars. Ook vanavond zijn er echter signalen afgegeven.
Is dat aanbod inderdaad zo goed? Hoe zit het met de verzekerbaarheid? In 1998
bleek de zaak namelijk niet verzekerbaar. De tijden zijn voor verzekeraars
niet beter geworden. Er moet wel een geweldige omwenteling in het denken hebben
plaatsgevonden of er moeten opeens andere perspectieven zijn. Ik heb die echter
niet kunnen ontdekken. Het is waarschijnlijk een noodzakelijk kwaad dat er
verzekeraars zijn, maar over het algemeen zijn zij, als het aankomt op het
uitbetalen van schades, altijd erg streng, selectief en kritisch. Naar onze
mening is het aanbod nog hoogst onduidelijk, of de voorwaarden zijn onvoldoende
bekend. Hoe wordt nu omgegaan met die leeftijdsgroep van boven de 55 jaar?
Dreigt die niet toch te worden uitgesloten?Anderen hebben al gesproken over de ondernemers die binnen drie maanden
alsnog arbeidsongeschikt worden bevonden. Worden zij geweigerd vanwege die
terugwerkende kracht of niet? Daarover moet vanavond helderheid kunnen ontstaan.Verzekeraars zullen ondernemers altijd een restcapaciteit toebedelen.
De ondernemer die arbeidsongeschikt is voor zijn beroep en bijvoorbeeld baas
van de supermarkt was, kan altijd nog achter de kassa zitten. Dat zal hem
wellicht niet misstaan, maar kun je dat verwachten? Is dat realistisch? Ik
geef dit voorbeeld maar om het helder bij de minister op tafel te leggen.Uit contacten met ondernemers is mij gebleken dat een grote groep zich absoluut niet laat verzekeren. Dit heeft grote consequenties,
want het zal aan de andere kant kosten genereren. Het lijkt niet zozeer een
bewuste keus; men ziet er kennelijk tegen op om door de hele molen heen te
moeten. Men zegt eigenlijk: al die soesa, wij doen het maar niet en wachten
wel af, wellicht worden wij niet arbeidsongeschikt, en anders is er altijd
nog de bijstand.Collega Westerveld heeft zich op verzoek van de commissie erg ingespannen
om de problematiek rond de zwangerschaps- en bevallingsuitkeringen uit te
diepen. Zij heeft dat op een heel deskundige wijze gedaan. Er zijn veel vragen
gesteld, waarbij ik mij wil aansluiten. Hierover moet namelijk helderheid
komen. Mevrouw Van Leeuwen heeft hierover nog een suggestie gedaan aan de
minister. Met elkaar moeten wij tot een goede oplossing kunnen komen.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De staatssecretaris is voor het volgende wetsvoorstel reeds in antichambre
aanwezig.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Voorzitter: Timmerman-Buck 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-2023-2032.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl